TEKNİK ELEMANLAR İÇİN DİJİTALİMSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TEKNİK ELEMANLAR İÇİN DİJİTALİMSİ"

Transkript

1 TEKNİK ELEMANLAR İÇİN DİJİTALİMSİ MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ Otomasyon Atölyesi Temel Dijital Elektronik Ders Notu 2006 MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 1

2 İÇİNDEKİLER Sayı Sistemleri Desimal Sistemi Binary Sayı Sistemi Oktal Sayı Sistemi Heksadesimal Sayı Sistemi Bilgisayar Kodları Boolen Matematiği Boolen Kuralları Doğruluk Tablosu Lojik İfadelerin Sadeleştirilmesi Boolen Cebri İle Sadeleştrime Lojik İfadelerin Venn Şeması İle Sadeleştrilmesi Lojik İfadelerin Karno Haritası İle Sadeleştrilmesi Lojik Kapılar Ve Kapısı ( And Gate ) Veya Kapısı ( Or Gate ) Değil Kapısı ( Not Gate ) Vedeğil Kapısı ( Not And Nand Gate ) Veyadeğil Kapısı ( Not Or Nor Gate ) Özel Veya Kapısı ( Exor Exclusive Or Gate ) Özel Veyadeğil Kapısı ( Exnor Exclusive Nor Gate ) Tampon Kapısı ( Buffer Gate ) Trasmisyon Kapısı ( Blateral Swich ) Lojik Kapıların Diğer Kapılarla Elde Edilmesi Ve Kapısının Elde Edilmesi Veya Kapısının elde Edilmesi Tampon Kapısının Elde Edilmesi Ve Değil Kapısının Elde Edilmesi Veya Değil Kapısının Elde Edilmesi Özel Veya Kapısının Elde Edilmesi Lojik Kapılar İle İlgili Örnekler Lojik Devre Tasarımı Entegre Devreler Entegre Devre Parametreleri TTL Entegreler Cmos Entegreler Kapılarda Schmitt Triger Özelliği Titreşim Önleme Devresi Dijital Kapıların Akım Değerleri Mulrivibratörler Astable Mv Monostable Mv Bistable Mv FilipFloplar RS FF JK FF D ( Data ) FF T ( Toogle ) FF FF ler İle İlgili Örnekler Sayıcılar ( Counters ) Asenkron Sayıcılar Asenkron Yukarı Sayıcı Asenkron Aşağı Sayıcı Senkron Sayıcılar Senkron Yukarı Sayıcı Senkron Aşağı Sayıcı Diğer Lojik Devreler Kod Çözücü Devreler ( Decoder ) 2 Girişli 4 Çıkışlı Kod Çözücü BCD Girişli 7 Çıkışlı Kod Çözücü Kodlayıcı Devreler ( Encoder ) 2 Bitlik Kodlayıcı Aritmetik İşlem Devreleri Toplayıcılar Yarım Toplayıcı Karşılaştırıcılar Lojik Kapılarla Kumanda Devrelerinin Oluşturulması Set Ve Reset Devreleri Yasaklama Devresi Kilitleme Devresi İleri Geri Motor Çalıştırma Devresi Zamanlayıcılar DİJİTAL DEVRE DENEYLERİ MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 2

3 DİJİTAL ELEKTRONİK Sinisoydal, kare, testeredişi, üçgen dalga.. bu gibi sinyaller zamana bağlı olarak şiddet ve / veya yönünü değiştiren ve minimum değeri ile maksimum değeri arasında sürekliliği olan gerilim formlarıdır. Bu gerilimlere analog sinyaller ve bu sinyalleri üreten veya kullanan devrelere ise analog devreler diyoruz. Bir analog sinyali saklayıp daha sonra aynı şekli ile kullanmak veya birden fazla analog sinyaller arasında matematiksel işlemler yapmak mümkün değildir. Peki Analog Sinyaller verilerin saklanması veya sayısal işlemlerin yapılması nasıl gerçekleştirilecek. İşte bu gibi işlemler dijital elektrik sinyalleri ile dijital elektronik devrelerde yapılmaktadır. Peki nedir dijityal sinyal veya gerilim? Kısaca belirli bir genliğe (Değere) sahip elektrik palsleridir ve sadece iki değeri vardır ya Düşük (Low) seviye yada Yüksek (High) seviye. Düşük seviye sayısal olarak 0, Yüksek seviye ise 1 e karşılık gelmektedir. Buradaki 0 ve 1 e ait gerilim değerleri kullanılan dijital devrenin çalışma gerilimlerine bağlıdır örnek olarak TTL entegrelerden oluşmuş bir devrede 0 değeri 0 V a karşılık gelirken 1 değeri 5 V a karşılık gelmektedir. Dijital sinyaller Gerektiğinde Analog / Dijital ( A/D ) veya Dijital / Analog ( D/A ) dönüştürücü devreler ile bu iki sinyal arasında dönüşüm yapmamız mümkündür. Örneğin proses sisteminde sıcaklık ölçtüğümüz termokupul çubukta sıcaklık değişimi bir gerilim seviyesine dönüşmekte ve bu gerilim seviyesindeki değişim A/D dönüştürücü ile sıcaklığı sayısal olarak görmemiz sağlanmaktadır. Evet elektrik sinyallerini 0 ve 1 lere dönüştürdükten sonra matematik işlemlerini yapabilir ve verileri saklayabiliriz. (61) SAYI SİSTEMLERİ Desimal sayı sistemi ( 10 tabanlı sayı sistemi ) Binariy sayı sistemi ( 2 tabanlı sayı sistemi ) Oktal sayı sistemi ( 8 tabanlı sayı sistemi ) Heksadesimal sayı sistemi ( 16 tabanlı sayı sistemi ) Not : Sayı sistemlerinde her bir sayı digit dijit olarak adlandırılır. (61)10 Desimal sistemi ( 10tabanlı sayı sistemi ) Mevcut matematiğimizde kullandığımız sayı sistemidir. 0, 1, 2,3, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 dan oluşan 10 tabanlı sayı sistemidir. Örnek = = Tabanın Kuvvetleri = (61)10 Binary sayı sistemi ( 2 tabanlı sayı sistemi ) 0, 1 den oluşan 2 tabanlı sayı sistemidir. ( 1 enerji var, 0 enerji yok anlamına gelir. ) Binary sayının desimal sayıya çevrilmesi (101011) 2 = (?) 10 Örnek 12 ( ) 2 = = = Tabanın Kuvvetleri = (43) 10 MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 3

4 Desimal sayının binary sayıya çevrilmesi (33) 10 = (?) 2 (61) 10 = (?) 2 Örnek 13/ Sondan başa doğru sıralanır (33) 10 = (?) 2 1. yöntem (61) 10 = (?) 2 2. yöntem 61 = (33) 10 = (100001) = = = = = Aşağıdan yukarı doğru sıralanır (61) 10 = (111101) 2 Ondalıklı desimal sayıların binary sayılara çevrilmesi Tam kısım bölünür, ondalıklı kısm çarpılır. Örnek 15 ( 5,625 ) 10 = (?) 2 ( 5 ) 10 = (101 ) 2 ( 0,625 ) 10 = (101) 2 ( 5,625 ) 10 = (101,101) = = ,625 0,25 0,5 x 2 x 2 x 2 1,250 0,50 1, Ondalık kısım yok edilinceye kadar çarpma işlemine devam edilir 1 2 = Baştan sona gidilir Ondalıklı binary sayıların desimale çevrilmesi Örnek 16 ( 0, ) 2 = /2 1/2 2 1/2 3 1/4 1/8 0,5 0,25 0, , , ,125 = ( 0,75 ) 10 MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 4

5 Örnek Elde Desimal sayıların kendi aralarında toplanması Kalan 10 dur çünkü 10 da 1 tane 10 vardır yani elde 1 dir =0 olduğundan kalanda ise 0 dir Binary Desimal sayı dönüşüm tablosu Çarpan = = = = = = = = = = = = = = = = Elde Binary sayıların kendi aralarında toplanması Kalan = 2 binary sayı sistemi 2 lik tabana göre kurulduğundan 2 de 1 tane 2 vardır yani elde 1 dir 2 2 = 0 olduğundan kalanda ise 0 dır Elde Kalan 16 da 1 tane 10 vardır yani elde 1 dir = 6 olduğundan kalan ise 6 dır Elde Kalan = 3 3 de 1 tane 2 vardır yani elde 1 dir 3 2 = 1 olduğundan kalan ise 1 dir = 4 4 de 2 tane 2 vardır 2 nin binary karşılığı 10 olduğundan elde 10 dur 4 4 = 0 olduğundan ise kalan 0 dır. Kalan Elde Örnek 18 X Y Z 1 X işleminden gelen elde 1 Y işleminden gelen elde Z Y X Her basamaktaki işlemi tek tek yapalım Elde Kalan Elde Kalan Elde Kalan MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 5

6 1.3 Oktal sayı sistemi ( 8 tabanlı sayı sistemi ) 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 den oluşan 8 tabanlı sayı sistemidir. Örnek 19/10 Oktal sayıların desimal sayılara çevrilmesi (165) 8 =(?) 10 Desimal sayıların oktal sayılara çevrilmesi (61) 10 =(?) 8 ( ) 8 = = Tabanın Kuvvetleri = (117) = = (61) 10 = (75) 8 Örnek = x 8 = 6 = x 8 = 3 = x 8 = 2 (28318) 10 = (?) 8 Büyük sayıların çevriminde hesap makinesi ile yandaki yöntemde kullanılabilir = x 8 = 7 (28318) 10 = (67236) = 6 6 = Heksadesimal sayı sistemi ( 16 tabanlı sayı sistemi ) 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6,7, 8, 9, A, B, C, D, E, F den oluşan 16 tabanlı sayı sistemidir. ( A 10, B 11, C 12, D 13, E 14, F 15 ) Örnek 112/13 Desimal sayının hegsa desimal sayıya çevrilmesi (1451) 10 =(?) B A 5 (1451) 10 =(5AB) 16 Heksa desimal sayının desimal sayıya çevrilmesi (F5A) 16 =(?) 10 ( F 5 A ) 16 = = = (3930) 10 Not : Binary sayının oktala, oktallın hegsadesimale çevrimi gibi ara çevrimler olsada bu noktada kolay olan yol sayıların desimale çevrimi varsa desimalde dört işlemin yapılması ve tekrar istenen sayı tabanına çevrimidir. Problemler : Aşağıda verilen sayıların çevrimlerini yapınız 11 ( 1011 ) 2 = (? ) 10 ( 11 ) ( 11 ) 2 = (? ) 10 ( 3 ) ( 101 ) 2 = (? ) 10 ( 5 ) ( 111 ) 2 = (? ) 10 ( 7 ) ( ) 2 = (? ) 10 ( 220 ) ( 7,8125 ) 10 = (?) 2 ( 111,1101 ) 2 18 ( 47 ) 8 = (?) 10 (39) ( 566 ) 8 = (?) 10 (374) ( 33 ) 10 = (?) 8 (41) ( 45 ) 16 = (69) ( 125 ) 10 = (?) 2 ( ) 2 MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 6

7 112 (63.25) dec = (? ) bin a) b) c) d) e) Hiçbiri 113 ( ) dec = (? ) bin a) b) c) d) e) Hiçbiri 114 ( ) bin = (? ) dec a) b) c) d) e) Hiçbiri 115 ( ) bin = (? ) dec a) b) c) d) e) Hiçbiri 116 ( ) bin = (? ) oct a) 62.4 b) 62.1 c) 31.1 d) 31.2 e) (25.6) oct = (? ) bin a) b) c) d) e) (35.1) oct = (? ) hex a) 17.4 b) 1D.1 c) D1.2 d) E8.1 e) Hiçbiri 119 (39.A) hex = (? ) oct a) 35.5 b) 70.5 c) 71.5 d) e) (485) dec = (? ) hex a) 1E5 b) 231 c) 5E1 d) 15E e) Hiçbiri Decimal Binary Octal Hexadecimal A B C D E F Bilgisayar Kodları Günlük hayatta kullandığımız onlu sistemdeki sayılar, özel karakter ve harfler lojik devrelerde ikili sayı sistemine çevrilmeden kullanılamazlar. Bilgilerimizi bilgisayarda saklamak ve üzerinde işlem yapmak için yapılan çeviri işlemine kodlama adı verilir. Bit : binary sayı kodunda kullandığımız rakamlara 0 ve 1 lere bit denir. Byte : 8 bitten oluşan ve bir karakterlik bilgiyi saklayabilen bellek birimidir. Word : 2 byte tan oluşan bellek birimidir byte byte word MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 7

8 İkili kodlanmış onlu sistem ( BCD ) ( binary coded for decimal ) Bu sistemde bir karakter ve sayı dört basamaklı bir ikili sayı grubu ile gösterilir.yani her karakter 4 bitlik ikili sayı gurubu ile ayrı ayrı kodlanır. Özel karakterleri 6 bitlik ikili sayı grubu ile kodlayabiliriz nin BCD kodu Desimal sayılar 4 bitlik kodlama 6 bitlik kodlama Karakter Desimal karşılığı Binary karşılığı 6 14 E > 6E Gray Kodu Bu kodda bir bitten bir sonraki bite geçişteki değişime bakılır. Bir bitten sonraki kendisini takip eden bittede eğer aynı sayı varsa bunun gray kodu 0, eğer farklı bir sayı varsa bunun gray kodu ise 1 dir. 56 sayısının gray kodunu bulalım (56) dec = (? ) gray Örnek 114 (56) dec = ( ) bin V V V V V V (56) dec = ( ) gray 2. BOOLEN MATEMATİĞİ Mantık kurallarının matematiksel gösterimidir. Boolen cebri dijital devreleri oluşturmadan kağıt üzerinde simülasyonlarını yapmamıza olanak sağlar. Bu sayede istediğimiz çalışma şartlarına ait devreleri tasarlayabilir, doğruluğunu kontrol edebilir, ve devre üzerinde sadeleştirmelere gidebiliriz. Her nekadar Boolen cebrini elektrik, elektronik ve diğer dallardaki teknik adamlar kullansada Boolen cebri 18. yüzyılda yaşamış George Bole isimli matemetikci tarafından bulunmuştur. Boolen matematik ile elektriğin birleştiği bir dizi mantık işlemleridir. İki değer vardır 0 veya 1 Bir A sinyalini ele alalım + 5 V 0 V Durum L H L Binary Girişler Anahtarlama Elemanıdır Çıkışlar Enerjinin Olup Olmamasıdır Lojik 0 Lolik 1 Lojik 0 Lolik 1 Anahtar Açık Anahtar Kapalı Enerji Yok Enerji Var MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 8

9 Otomasyon Atölyesi Temel Dijital Elektronik Ders Notu Çarpma İşlemi : Seri anahtarlamadır ve mantığı Toplama İşlemi : Paralel anahtarlama veya mantığı A A B B Q = A.B Ve işlemleri 0. 0 = = = = 0 Boolen kuralları Veya işlemleri = = = = 1 Q = A+B 0.0= = = = = = = = 1 Yukarıda yaptığımız işlemlerin sayısal değerlerinin 0 mı yoksa 1 mi oldukları belliydi. Peki yapacağımız işlerlerdeki sayısal değerler belli değil yada değeri zaman içerisinde değişiyorsa işlemleri nasıl yapmamız gerekiyor? Bu durumda işlem yapacağımız sayısal değişkenler aynı matemetikte bilinmeyenlere verdiğimiz x,y. isimleri gibi isimler atayarak işlemlerimizi gerçekleştiriyoruz. Eğer herhangi bir zorunluluk yoksa A,B a,b X,Y... x,y İnputA,inputb I0.0,i0.1.. E gibi çok çeşitli degişkenleri atayabilmekteyiz. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 9

10 2.1 Boolen teoremleri : 1 Yer değişme kanunu : A + B = B + A A.B = B.A 2 Birleşme kanunu : A + ( B + C ) = ( A + B ) + C A. ( B.C ) = ( A.B ). C MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 10

11 3 Dağılma kanunu A+B.C=(A+B).(A+C) A.(B+C) = A.B+A.C * Boolen cebrinde öncelik parantez içinde sıralı işlemlerde ise öncelik çarpma sonra toplamadadır. 4 Tamamlayıcı kanunu _ A. A = 0 _ A + A = 1 5 Çift tersleme kanunu : _ = = _ A = A A = A = = A A A A _ A bazı kaynaklarda A I olarak geçebilir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 11

12 6 Yutma kanunu Yutma kanunu / 1 Yutma kanunu / 2 A.(A+B) = A A+A.B = A Yutma kanunu / 3 Yutma kanunu / 4 A + Ā B = A + B A. ( Ā + B ) = AB A + Ā B = ( A + Ā ). ( A + B ) A. ( Ā + B ) = AĀ + AB ( A + Ā ) = 1 AĀ = 0 1. ( A + B ) = A + B 0 + AB = AB 7 Ve özdeşlikleri veya Ā + AB = Ā + B veya Ā. ( A + B ) = Ā B A.0=0 A.1=A A.A=A A.Ā=0 MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 12

13 8 Veya özdeşlikleri A+0=A A+1=1 A+A=A A+Ā=1 9 de morgon kanunu A + B = A. B A. B = A + B A + B + C N = A. B. C... N A. B. C... N = A + B + C N 2.2 Doğruluk tablosu İfadede veya devrede bulunan her bir değişkenin olabileceği bütün 1 ve 0 durumları için işlemlerin yapılarak sonuçların yine 1 ve 0 lar halinde yazılmasıdır. Buradaki 1 ve 0 olasıkları 2 değişken sayısı ile bulunur. Örnek 21 Q = A+A.B A, B olarak 2 değişken var olasılık 2 2 = 4 dür A B A.B Q = A+A.B Lojik ifadelerin sadeleştirilmesi Boolen cebri ile sadeleştrime Yöntemler : Ortak paranteze alınarak değişken sayısı azaltılmaya çalışılır, burada parantez içlerinde bir değişken ve o değişkenin değili bir araya getirilerek yok edilmeye çalışılır. Bir ifadede birden fazla ortak paranteze alınmışsa bu parantezler açılarak tekrar ortak parantezlerle alınarak yok edilmeye çalışılır. Örnekler : Aşağıdaki lojik ifadeleri sadeleştriniz Örnek 22 Q = A. ( A B + C ) = A A B + A. C = A B + A C = A. ( B + C ) A MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 13

14 . Otomasyon Atölyesi Temel Dijital Elektronik Ders Notu Örnek 23 Q = Ā B + A + A B yöntem 1 Q = ( A + A B ) + Ā B = A + Ā B = A + B A A + B yöntem 2 Q = ( A + Ā B ) + A B = A + B +A B = A + A. B + B = A + B A + B A Örnek 24 Y= A B + A B = B ( A + A ) = B 1 = B 1 Örnek 25 Z = A C + A D + B C + B D =A ( C + D ) + B ( C + D ) = AX + BX = X ( A + B ) = ( C + D ) ( A + B ) * * # # X X (C+D) Örnek 26 K = X Y Z + X Y Z + X Y Z + X Y Z = X Y Z + X Y Z + X Y Z + X Y Z * * # # K = X Y ( Z + Z ) + X Y Z + X Y Z = X Y + X Y Z + X Y Z = X Y + X Y Z + X Y Z 1 X Y K = Y ( X + X Z ) + X Y Z = Y ( X + Z ) + X Y Z Örnek 27 Y = ( A + B ) C = ( A + B ) + C = A B + C Örnek 2 8 Örnek 29 Örnek 210 Örnek 211 M = ( A + B C ) ( C + A l D ) = A ( C + A l D ) + B C ( C + A l D ) = A C + A A l D + B C C + B C A l D = A C + B C + A l B C D = C ( A + B + A l B D) E = X.Y.( X + Y + Z ) = X.Y.X + X.Y.Y + X.Y.Z = X.Y + X.Y + X.Y.Z = X.Y + X.Y.Z = X.Y.1 + X.Y.Z = X.Y.( 1 + Z ) = X.Y.1 = X.Y S = P.Q.R + P. Q l.r l + P.Q. R l + P.Q l.r = P.Q.(R + R l ) + P. Q l.( R l + R) = P.Q.1 + P. Q l.1 = P.Q + P. Q l Q = A I.B.C I + A I.B.C = A I.B ( C I + C ) = A I.B = P.(Q + Q l ) = P.1 = P Örnek 212 { [ ( A.B )' C ]' D }' = { [ ( A.B )'' + C' ]. D }' = (A.B + C')' + D' = [(A.B)'.C''] + D' = (A'+B' ).C + D' MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 14

15 Otomasyon Atölyesi Temel Dijital Elektronik Ders Notu Aşağıdaki lojik ifadeyi sadeleştirerek doğru olup olmadığını doğruluk tablosu ile ispatlayınız. Örnek 213 Y = ( ( A + B ) + ( A + C ) + ( A + D ) ) ( A B ) = ( A B ) ( A + B + C + D ) A + B + C + D Y = A B A + A B B + A B C +A B D = A B A B C + A B D =A B (1 + C + D ) = A B 1 = A B 0 * * * 1 A B A 0 0 A, B, C, D 4 adet değişken var. (2 üssü 4) 2 4 = 16 farklı olasılık olacaktır her bir işlem basamağı ve ara işlemler doğruluk tablosunda bütün olasılıklar için gerçekleştirilecek ve sonuç bulunacaktır aynı işlem sadeleştrilmiş işlemede uygulandıktan sonra iki sonuç sutunu karşılaştırılacaktır A B C D B A + B A + C A + D X A B F = Örnek 214 Örnek 215 X= ( B C + B C ) (B + AC ) İfadesini sadeleştiriniz ve elde ettiğiniz sonucu anahtarlama elemanları ile oluşturunuz.... Lojik ifadesi sadeleştirildiğinde sonuç CB bulunur anahtarlama elemanları ile oluşturulmuş şekli yanda verilmiştir. Q = ( X I + Y ). ( X + Y ) = X I.X + X I.Y + X.Y + Y.Y = X I.Y + X.Y + Y = Y. ( X I + X + 1 ) = Y Örnek 216 Örnek 217 Q = X. Y I.Z + Y.Z + X I.Y I.Z + Y I.Z I = Y I.Z ( X + X I ) + Y.Z + Y I.Z I = Y I.Z + Y.Z + Y I.Z I = Y I ( Z + Z I ) + Y.Z = Y I + YZ = Y I + Z Q = A I.B + ( A.B ) I + C = A I.B + A I + B I + C = A I. ( B + 1 ) + B I + C = A I + B I + C Örnek 218 Q = ( X.Y ) I. ( X I + Y I ) I = ( X I + Y I ). ( X II.Y II ) = ( X I + Y I ). X.Y = X I.X.Y + Y I.X.Y = 0.Y + 0.Y = 0 MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 15

16 Örnek 219 Örnek 220 Q = A I.B.C I + A I.B.C = A I.B.( C I + C ) = A I.B Q = B I.C I + A.B + A I.B I.C + A I.B.C = B I.C I + A.B + A I.C.( B I + B ) = B I.C I + A.B + A I.C Örnek 221 Q = ( A I + B I + C ) I = A II.B II.C I = A.B.C I Örnek 222 Örnek 223 Q = A I.B + B.C I + B I = B.( A I + C I ) + B I ( A + C ) ye X dersek Q=B I + B.X = B I + X = B I + A I + C I = A I + B I + C I Q = [ ( X I + X.Y ). ( Y I + X.Y ) ] I = ( X I + X.Y ) I + ( Y I + X.Y ) I = ( X II. ( X.Y ) I ) + ( Y II + ( X.Y ) I ) = ( X. ( X I + Y I ) ) + ( Y + ( X I + Y I ) = X.X I + X.Y I + Y.X I + Y.Y I = X.Y I + X I.Y Problemler : Aşağıda verilen lojik ifadeleri sadeleştiriniz 21 Q = A' B' C' + A B' C' + B C + A' B' C + A B' C =.. = C + B' 22 F = A C + A' C + C' =.. = 1 23 Q = ( A' B' C' ) ' =.. = A + B + C 24 D = A C + B ( A' C + A ) =.. = A C + A B + B C 25 S = B' C' A' + A' B C + A B' C' + B' C A =.. = B' C' + A B' + A' B C Aşağıda verilen lojik ifadeyi sadeleştirerek doğruluğunu doğruluk tablosunda karşılaştırınız 26 [ A' B' + ( A + B' )' ] ' =.. = A A B [ A' B' + ( A + B' )' ] ' Aşağıda verilen doğruluk tablolarını gerçekleyen lojik ifadeleri bulunuz 27 P Q X a) X = P'Q' + PQ' b) X = PQ + PQ' + P'Q' c) X = PQ + P'Q AND P'Q' d) X = PQ + P'Q + P'Q' 28 P Q X a) X = PQ' b) X = P'Q + PQ' c) X = PQ d) X = P'Q' MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 16

17 Otomasyon Atölyesi Temel Dijital Elektronik Ders Notu Lojik ifadelerin venn şeması ile sadeleştrilmesi Lojik ifadelerin küme kavramındaki bileşim, kesişim, fark şekli ile gösterimidir. Bu yöntem ilede lojik ifadelerin sadeleştrilmesi mümkündür. A A B B A+B A+B A.B A.B Örnek = A B A+B Örnek 225. = A B A.B MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 17

18 Lojik ifadelerin karno haritası ile sadeleştrilmesi Lojik ifadelerin çarpımların toplanması şeklinde sadeleştrilmesini sağlayan kutucuklardan oluşan bir yöntemdir. Değişken sayısına göre karno harirasının hazırlanmasında öncelikli olarak bulunması gereken şey kullanılacak kutu sayısıdır. Kutu sayısının 2 değişken şeklinde bulunur. 2 Değişkenli ( A B ) karno haritası. Kutu sayısı = 2 2 = 4 3 Değişkenli ( A B C ) karno haritası. Kutu sayısı = 2 3 = 8 4 Değişkenli ( A B C D ) karno haritası. Kutu sayısı = 2 4 = 16 5 Değişkenli ( A B C D E ) karno haritası. Kutu sayısı = 2 5 = 32 Lojik ifadelerin karno haritasına yerleştrilmesi. 6 Değişkenli ( A B C D E F ) karno haritası. Kutu sayısı = 2 6 = 64 Örnek 226 Y = A + A'B İşlem basamakları: A nın olduğusütundaki tüm kutulara 1 konur A' ve B nin kesiştiği kutuya 1 konur A A' A B 0 1 B' 0 1 B A'B _A_ A=1 olan sütun Kesişim noktası Örnek 227 Y = A + A' B C + B C' İşlem basamakları: A nın olduğu sütunlardaki tüm kutulara 1 konur (AB ve AB' sütunları ) B nin olduğu ve C' ile kesiştiği tüm kutulara 1 konur A' B C nin kesiştiği tüm kutuya 1 konur A.B A'B' A'B AB AB' C BC' A A C' BC' A'BC A A C MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 18

19 Otomasyon Atölyesi Temel Dijital Elektronik Ders Notu Lojik ifadelerin karno haritası ile sadeleştrilmesi. İşlem basamakları: İçinde 1 olan kutucuklar birli, ikili yada daha fazla grup oluşturabilir Grup oluşturmanın amacı en sade devreyi elde etmektir o nedenle bir kutu birden çok gruba dahil edilebilir. Grup ancak birbirine komşu kutular arasında yapılabilir. Çapraz bileşke oluşturulamaz X Örnek 228 Y = A'B' + A'B + AB = A' + B A A' A B 0 1 B' 0 1 B B satırı A' sütunu Örnek 229 Örnek 130 Y = A' B' C' + A' B C' + A B C + A B' C Y = A' C' + A C A.B A'B' A'B AB AB' C C' A' C' Satırı C A C Satırı Y = A' B' C' D + A' B' C D + A' B' C D' + A' B C' D' + A' B C' D + A B C' D + A B' C' D + A B' C D + A B' C D' Y = C' D + A' B C' + B' C Örnek 131 Yanda verilen karno haritasından elde ettiğiniz sadeleştirilmiş ifadeyi yazınız. F = B I + A C I Örnek 132 Aşağıda verilen karno haritalarından elde ettiğiniz sadeleştirilmiş ifadeyi yazınız. F = A I C + A B C I + A I B D F = A I C + A B C I + B C I D MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 19

20 Örnek 133 Aşağıda verilen karno haritalarından elde ettiğiniz sadeleştirilmiş ifadeyi yazınız. F = A I B I C I + A I C I D + A C I D I + A C D I F = A I B I C I + A I C I D + A C I D I + A D I 3. LOJİK KAPILAR Lojik kapılar dijital sinyaller arasındaki sayısal ( mantıksal ) işlemleri yapmamızı sağlayan elektronik elemanlardır. Her nekadar lojik kapıları semboller ile göstersekte gerçekte bu kapılar transistör, direnç, diyot, küçük değerli kondansatör gibi elektronik devre elemanlarından oluşurlar ve entegre devre (ICintegratedcircuit)olarak imal edilirler Lojik cebirde 3 temel işlem vardır: 1 Ve Kapısı ( And Gate ) 2 Veya Kapısı ( Or Gate ) 3 Değil Kapısı ( Not Gate ) bu temel üç işlem birleştirilerek 6 yeni işlem daha elde edilir: 4 Vedeğil Kapısı ( Not and Nand Gate ) 5 Veyadeğil Kapısı ( Not or Nor Gate ) 6 Özel Veya Kapısı ( Exor Exclusive or Gate ) 7 Özel Veya eğil Kapısı ( Exnor Exclusive nor Gate ) 8 Tampon Kapısı ( Buffer Gate ) 9 Trasmisyon Kapısı ( Blateral Swich ) Kapı sembollerinin gösteriminde 2 farklı norm kullanılmaktadır. Ansi Normu : Amerikan standartları ve Din Normu : Alman standartları 3.1. Ve Kapısı ( And Gate ) En az 2 girişe sahip olan bu kapı girişine uygulanan sinyallerin çarpımını alarak çıkış sinyali verir. & 2 Girişli Ve Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A. B 3 Girişli Ve Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A. B. C 2 Girişli Ve Kapısı ( Din Normu ) Q = A. B A B C Q A B Q Ve Kapısı Doğruluk Tablosu 2 Girişli Ve Kapısı Doğruluk Tablosu 3 Girişli Anahtarlama Elemanları İle Gösterimi MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 20

21 Aşağıdaki lojik kapıların çıkışlarındaki lojik ifadeleri bularak, sonuçları karşılaştırınız MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 21

22 3.2. Veya Kapısı ( Or Gate ) En az 2 girişe sahip olan bu kapı girişine uygulanan sinyallerin toplamını alarak çıkış sinyali verir. > 1 = 2 Girişli Veya Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A + B A B Q Ve Kapısı Doğruluk Tablosu 2 Girişli 3 Girişli Ve Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A + B + C A B C Q Ve Kapısı Doğruluk Tablosu 3 Girişli 2 Girişli Ve Kapısı ( Din Normu ) Q = A + B Anahtarlama Elemanları İle Gösterimi MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 22

23 Otomasyon Atölyesi Temel Dijital Elektronik Ders Notu Aşağıdaki lojik kapıların çıkışlarındaki lojik ifadeleri bularak, sonuçları karşılaştırınız 3.3. Değil Kapısı ( Not Gate ) Yalnızca 1 girişe sahip olan bu kapı girişine uygulanan sinyalin tersini ( değilini ) alarak çıkış sinyali verir. 1 Değil Kapısı ( Ansi Normu ) A = Ā Değil Kapısı ( Ansi Normu ) A = Ā Değil Kapısı ( Din Normu ) A = Ā A Ā Değil Kapısı Doğruluk Tablosu Anahtarlama Elemanları İle Gösterimi Lolik kapıların transistör, direnç, diyot gibi elektronik devre elemanlarından oluştuklarını söylemiştik aşağıda ise Değil Kapısının karşılığı elektronik devre olarak verilmiş ve doğruluk tablosu incelenmiştir. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 23

24 3.4. Vedeğil Kapısı ( Not and Nand Gate ) En az 2 girişe sahip olan bu kapı girişine uygulanan sinyallerin çarpımını alarak değilledikten sonra çıkış sinyali olarak verir. & Ve Değil Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A. B A B Q Ve Değil Kapısı Doğruluk Tablosu 2 Girişli Ve Değil Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A. B. C A B C Q Ve Değil Kapısı Doğruluk Tablosu 3 Girişli Ve Değil Kapısı (Din Normu) Anahtarlama Elemanları İle Gösterimi Aşağıdaki lojik kapıların çıkışlarındaki lojik ifadeleri bularak, sonuçları karşılaştırınız MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 24

25 3.5. Veyadeğil Kapısı ( Not or Nor Gate ) En az 2 girişe sahip olan bu kapı girişine uygulanan sinyallerin toplamını alarak değilledikten sonra çıkış sinyali olarak verir. > 1 = Veyadeğil Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A + B A B Q Veya Değil Kapısı Doğruluk Tablosu 2 Girişli Veyadeğil Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A + B+C A B C Q Veya Değil Kapısı Doğruluk Tablosu 3 Girişli Veyadeğil Kapısı ( Din Normu ) Q = A + B Anahtarlama Elemanları İle Gösterimi Aşağıdaki lojik kapıların çıkışlarındaki lojik ifadeleri bularak, sonuçları karşılaştırınız MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 25

26 3.6. Özel Veya Kapısı ( Exor Exclusive or Gate ) 2 girişe sahip olan bu kapı girişine uygulanan sinyallere AB + ĀB işlemini yaparak çıkış sinyali verir. A B Q Özel Veya Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A+B = A.B+A.B =1 Özel Veya Kapısı ( Din Normu ) Anahtarlama Elemanları İle Gösterimi Q = A+B = A.B+A.B! Farklı sinyallerde 1 aynı sinyallerde 0 çıkış Özel Veya Kapısı Doğruluk Tablosu 2 Girişli 3.7. Özel Veyadeğil Kapısı ( Exnor Exclusive nor Gate ) 2 girişe sahip olan bu kapı girişine uygulanan sinyallere A B + ĀB işlemini yaparak çıkış sinyali olarak verir.! Farklı sinyallerde 0 aynı sinyallerde 1 çıkış Özel Veyadeğil Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A+B = A.B+A.B Özel Veyadeğil Kapısı ( Ansi Normu ) Q = A+B = A.B+A.B = Özel Veyadeğil Kapısı ( Din Normu ) Q = A+B = A.B+A.B Anahtarlama Elemanları İle Gösterimi A B Q Özel Veya Değil Kapısı Doğruluk Tablosu 2 Girişli 3.8. Tampon Kapısı ( Buffer Gate ) Tampon kapısının çıkışı giriş lojik ifadesi ile aynıdır. Lojik devrelerde sadece katlar arasında akım yükseltmek amacı ile kullanılırlar. Tampon Kapısı ( Ansi Normu ) 1 Tampon Kapısı ( Din Normu ) A Q Tampon Kapısı Doğruluk Tablosu M Yandaki devrelerde tampon kapısı farklı empedans seviyeleri arasında empedans uygunluğu oluşturmak için kullanılmışlardır. MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 26

27 3.9. Trasmisyon Kapısı ( Blateral Swich ) Yetki girişi verildiğinde girişini çıkışına aktaran, yetki girişi olmadığı taktirde girişi ile çıkışı arasını yalıtan kapılardır. Birden fazla kapı çıkışının aynı noktaya bağlanması gerektiği durumlarda şayet kapı çıkışlarında farklı lojik seviyeler olursa bu devre üzerinde hatalara neden olur. Butür farklı sinyal çakışmalarını önlemek için Transmisyon kapıları kullanılır. Transmisyon kapıları ençok bilgisayar sistemlerinde sayısal bilgilerin tek hattan transferini sağlamak amacı ile kullanılırlar. Transmisyon kapısının anahtarlama elemanı olarak karşılığı Hatalı Devre Düzeltilmiş Devre Giriş Yetki Çıkış 0 0 Çıkış girişden 1 0 yalıtılmış Giriş Yetki Çıkış Çıkış girişden 1 1 yalıtılmış Giriş Yetki Çıkış 0 0 Çıkış girişden 1 0 yalıtılmış Giriş Yetki Çıkış Çıkış girişden 1 1 yalıtılmış Lojik kapıların diğer kapılarla elde edilmesi Aşağıdaki lojik kapıların girişine uygulanacak A sinyalinin 0 ve 1 olması durumunda kapı çıkışındaki lojik ifade yi bulunuz A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 A Q 0 1 MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ 27

TEKNİK ELEMANLAR İÇİN DİJİTALİMSİ

TEKNİK ELEMANLAR İÇİN DİJİTALİMSİ TEKNİK ELEMANLAR İÇİN DİJİTALİMSİ MEHMET TOSUNER KOCAELİ ANADOLU TEKNİK TEKNİK VE ENDÜSTRİ MESLEK LİSESİ ELEKTRİK BÖLÜMÜ Otomasyon Atölyesi Temel Dijital Elektronik Ders Notu 2006 MEHMET TOSUNER KOCAELİ

Detaylı

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ

SAYISAL UYGULAMALARI DEVRE. Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ SAYISAL DEVRE UYGULAMALARI Prof. Dr. Hüseyin EKİZ Doç. Dr. Özdemir ÇETİN Arş. Gör. Ziya EKŞİ İÇİNDEKİLER ŞEKİLLER TABLOSU... vi MALZEME LİSTESİ... viii ENTEGRELER... ix 1. Direnç ve Diyotlarla Yapılan

Detaylı

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız.

25. Aşağıdaki çıkarma işlemlerini doğrudan çıkarma yöntemi ile yapınız. BÖLÜM. Büyüklüklerin genel özellikleri nelerdir? 2. Analog büyüklük, analog işaret, analog sistem ve analog gösterge terimlerini açıklayınız. 3. Analog sisteme etrafınızdaki veya günlük hayatta kullandığınız

Detaylı

SAYICILAR. Tetikleme işaretlerinin Sayma yönüne göre Sayma kodlanmasına göre uygulanışına göre. Şekil 52. Sayıcıların Sınıflandırılması

SAYICILAR. Tetikleme işaretlerinin Sayma yönüne göre Sayma kodlanmasına göre uygulanışına göre. Şekil 52. Sayıcıların Sınıflandırılması 25. Sayıcı Devreleri Giriş darbelerine bağlı olarak belirli bir durum dizisini tekrarlayan lojik devreler, sayıcı olarak adlandırılır. Çok değişik alanlarda kullanılan sayıcı devreleri, FF lerin uygun

Detaylı

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS)

18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) 18. FLİP FLOP LAR (FLIP FLOPS) Flip Flop lar iki kararlı elektriksel duruma sahip olan elektronik devrelerdir. Devrenin girişlerine uygulanan işarete göre çıkış bir kararlı durumdan diğer (ikinci) kararlı

Detaylı

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır SYISL ELETRONİ ÖLÜM 9 (OUNTERS) SYIILR u bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Sayıcılarda Mod kavramı senkron sayıcılar senkron yukarı sayıcı (Up counter) senkron aşağı sayıcı (Down counter) senkron

Detaylı

..:: LOJİK KAPI ENTEGRELERİ ::..

..:: LOJİK KAPI ENTEGRELERİ ::.. ..:: LOJİK KAPI ENTEGRELERİ ::.. ENTEGRE TÜRLERİ a.lineer Entegreler Sürekli sinyallerle çalışan bu lojik kapı entegreleri, yükselteç, opamp gibi elektronik fonksiyonların gerçekleştirilmesinde kullanılır.

Detaylı

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır AYIAL ELETONİ BÖLÜM 8 MANAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLA Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Mandallar(Latches),- Mandalı, Mandalı ontak sıçramasının mandallar yardımı ile engellenmesi Flip-Floplar,-

Detaylı

EEM122SAYISAL MANTIK SAYICILAR. Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol

EEM122SAYISAL MANTIK SAYICILAR. Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol EEM122SAYISAL MANTIK BÖLÜM 6: KAYDEDİCİLER VE SAYICILAR Elektrik Elektronik Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Sağkol KAYDEDİCİLER VE SAYICILAR Flip-flopkullanan devreler fonksiyonlarına göre iki guruba

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ İkili Kodlama ve Mantık Devreleri Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Kodlama Kodlama, iki küme elemanları arasında karşılıklığı kesin olarak belirtilen kurallar bütünüdür diye tanımlanabilir.

Detaylı

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır?

1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? 1. Direnç değeri okunurken mavi renginin sayısal değeri nedir? a) 4 b) 5 c) 1 d) 6 2. Direnç değeri okunurken altın renginin tolerans değeri kaçtır? a) Yüzde 10 b) Yüzde 5 c) Yüzde 1 d) Yüzde 20 3. Direnç

Detaylı

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES)

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES) 5. LOJİK KPILR (LOGIC GTES) Dijital (Sayısal) devrelerin tasarımında kullanılan temel devre elemanlarına Lojik kapılar adı verilmektedir. Her lojik kapının bir çıkışı, bir veya birden fazla girişi vardır.

Detaylı

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits)

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits) SE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates nd Logic Circuits) Sakarya Üniversitesi Lojik Kapılar - maçlar Lojik kapıları ve lojik devreleri tanıtmak Temel işlemler olarak VE,

Detaylı

Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Yarı İletkenler ve Temel Mantıksal (Lojik) Yapılar Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Yarı İletkenler Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 2 Elektrik iletkenliği bakımından, iletken ile yalıtkan arasında kalan

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri

Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri Bölüm 4 Ardışıl Lojik Devre Deneyleri DENEY 4-1 Flip-Floplar DENEYİN AMACI 1. Kombinasyonel ve ardışıl lojik devreler arasındaki farkları ve çeşitli bellek birimi uygulamalarını anlamak. 2. Çeşitli flip-flop

Detaylı

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 00223 - Mantık Devreleri Tasarımı Laboratuar Föyleri Numara: Ad Soyad: Arş. Grv. Bilal ŞENOL Devre Kurma Alanı Arş. Grv. Bilal ŞENOL

Detaylı

Mantık Devreleri Laboratuarı

Mantık Devreleri Laboratuarı 2013 2014 Mantık Devreleri Laboratuarı Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Mehmet AKBABA Laboratuar Sorumlusu: Emrullah SONUÇ İÇİNDEKİLER Deney 1: 'DEĞİL', 'VE', 'VEYA', 'VE DEĞİL', 'VEYA DEĞİL' KAPILARI... 3 1.0.

Detaylı

VE DEVRELER LOJİK KAPILAR

VE DEVRELER LOJİK KAPILAR ÖLÜM 3 VE DEVELEI LOJIK KPIL VE DEVELE LOJİK KPIL Sayısal devrelerin tasarımında kullanılan temel devre elemanlarına Lojik kapılar adı verilir. ir lojik kapı bir çıkış, bir veya birden fazla giriş hattına

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE TASARIMI EEM Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI SAYISAL TASARIM 5. Baskı Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Birleşik Mantık Tanımı X{x, x, x, x n,}}

Detaylı

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI. Deney 5 Flip Flop Devreleri

TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI. Deney 5 Flip Flop Devreleri TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ MANTIK DEVRELERİ LABORATUARI Deney 5 Flip Flop Devreleri Öğrenci Adı & Soyadı: Numarası: 1. Flip Flop Devresi ve VEYADEĞİL

Detaylı

Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar;

Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar; I. SAYI SİSTEMLERİ Elektronik sistemlerde dört farklı sayı sistemi kullanılır. Bunlar; i) İkili(Binary) Sayı Sistemi ii) Onlu(Decimal) Sayı Sistemi iii) Onaltılı(Heksadecimal) Sayı Sistemi iv) Sekizli(Oktal)

Detaylı

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek.

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. DENEY 7-2 Sayıcılar DENEYİN AMACI 1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. GENEL BİLGİLER Sayıcılar, flip-floplar

Detaylı

BİL 201 Boole Cebiri ve Temel Geçitler (Boolean Algebra & Logic Gates) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi

BİL 201 Boole Cebiri ve Temel Geçitler (Boolean Algebra & Logic Gates) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi BİL 201 Boole Cebiri ve Temel Geçitler (Boolean Algebra & Logic Gates) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi Temel Tanımlar Kapalılık (closure) Birleşme özelliği (associative law) Yer değiştirme

Detaylı

Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri. 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri

Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri. 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri 2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR Sayı sistemleri iki ana gruba ayrılır. 1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2. Kayan Noktalı Sayı Sistemleri 2.1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2.1.1. Ondalık Sayı Sistemi Günlük

Detaylı

2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR

2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR 2. SAYI SİSTEMLERİ VE KODLAR 2.1. Sabit Noktalı Sayı Sistemleri 2.1.1. Ondalık Sayı Sistemi Günlük yaşantımızda kullandığımız sayı sistemi ondalık (decimal) sayı sistemidir. Ayrıca 10 tabanlı sistem olarak

Detaylı

MANTIK DEVRELERİ HALL, 2002) (SAYISAL TASARIM, ÇEVİRİ, LITERATUR YAYINCILIK) DIGITAL DESIGN PRICIPLES & PRACTICES (3. EDITION, PRENTICE HALL, 2001)

MANTIK DEVRELERİ HALL, 2002) (SAYISAL TASARIM, ÇEVİRİ, LITERATUR YAYINCILIK) DIGITAL DESIGN PRICIPLES & PRACTICES (3. EDITION, PRENTICE HALL, 2001) MANTIK DEVRELERİ DERSİN AMACI: SAYISAL LOJİK DEVRELERE İLİŞKİN KAPSAMLI BİLGİ SUNMAK. DERSİ ALAN ÖĞRENCİLER KOMBİNASYONEL DEVRE, ARDIŞIL DEVRE VE ALGORİTMİK DURUM MAKİNALARI TASARLAYACAK VE ÇÖZÜMLEMESİNİ

Detaylı

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI

TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY FÖYÜ 1 EET-206 SAYISAL ELEKTRONİK - II LABORATUVARI DENEY NO : 1 DENEYİN ADI : OSİLATÖR DEVRESİ Giriş

Detaylı

Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar

Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları. Mikroişlemciler ve Mikrobilgisayarlar Temel Flip-Flop ve Saklayıcı Yapıları 1 Sayısal alga Şekilleri 1 2 4 3 1. Yükselme Zamanı 2. Alçalma Zamanı 3. Sinyal Genişliği 4. Genlik (Amplitude) 2 Periot (T) : Tekrar eden bir sinyalin arka arkaya

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Dijital Devre Tasarımı EEE122 A Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI DIGITAL DESIGN 4 th edition Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Chapter 3 Boole Fonksiyon Sadeleştirmesi

Detaylı

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem

3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem 3.3. İki Tabanlı Sayı Sisteminde Dört İşlem A + B = 2 0 2 1 (Elde) A * B = Sonuç A B = 2 0 2 1 (Borç) A / B = Sonuç 0 + 0 = 0 0 0 * 0 = 0 0 0 = 0 0 0 / 0 = 0 0 + 1 = 1 0 0 * 1 = 0 0 1 = 1 1 0 / 1 = 0 1

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. Dijital Devre Tasarımı EEE122 A Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI DIGITAL DESIGN 4 th edition Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. 2. BÖLÜM Boole Cebri ve Mantık

Detaylı

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ

SAYISAL MANTIK LAB. PROJELERİ 1. 8 bitlik Okunur Yazılır Bellek (RAM) Her biri ayrı adreslenmiş 8 adet D tipi flip-flop kullanılabilir. RAM'lerde okuma ve yazma işlemleri CS (Chip Select), RD (Read), WR (Write) kontrol sinyalleri ile

Detaylı

T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ

T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ T.C. BOZOK ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LOJĐK DEVRELER LABORATUARI DENEY FÖYÜ Haziran 2009 ĐÇĐNDEKĐLER Deney-1 Temel Kapı Devreleri. 1 1.1 Ön Çalışma. 1 1.2 Deneyin Amacı 1 1.3

Detaylı

Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi

Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi Bu derste... BİL 201 Birleşimsel Mantık (Combinational Logic) Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Hacettepe Üniversitesi Birleşimsel Devreler - Çözümlenmesi - Tasarımı Birleşimsel Devre Örnekleri - Yarım Toplayıcı

Detaylı

Buna göre, eşitliği yazılabilir. sayılara rasyonel sayılar denir ve Q ile gösterilir. , -, 2 2 = 1. sayıdır. 2, 3, 5 birer irrasyonel sayıdır.

Buna göre, eşitliği yazılabilir. sayılara rasyonel sayılar denir ve Q ile gösterilir. , -, 2 2 = 1. sayıdır. 2, 3, 5 birer irrasyonel sayıdır. TEMEL KAVRAMLAR RAKAM Bir çokluk belirtmek için kullanılan sembollere rakam denir. 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 sembolleri birer rakamdır. 2. TAMSAYILAR KÜMESİ Z = {..., -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4,... }

Detaylı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı

Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit Gerilim Regülatörü Kullanarak Ayarlanabilir Güç Kaynağı Sabit değerli pozitif gerilim regülatörleri basit bir şekilde iki adet direnç ilavesiyle ayarlanabilir gerilim kaynaklarına dönüştürülebilir.

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir.

Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR. Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi (bit dizisi) kümesi ile temsil edilmesidir. Bilgisayar Mimarisi İkilik Kodlama ve Mantık Devreleri Yrd.Doç.Dr. Celal Murat KANDEMİR ESOGÜ Eğitim Fakültesi - BÖTE twitter.com/cmkandemir Kodlama Kodlama (Coding) : Bir nesneler kümesinin bir dizgi

Detaylı

LOJİK İFADENİN VE-DEĞİL VEYA VEYA-DEĞİL LOJİK DİYAGRAMLARINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

LOJİK İFADENİN VE-DEĞİL VEYA VEYA-DEĞİL LOJİK DİYAGRAMLARINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ LOJİK İFADENİN VE-DEĞİL VEYA VEYA-DEĞİL LOJİK DİYAGRAMLARINA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ Sayısal tasarımcılar tasarladıkları devrelerde çoğu zaman VE-Değil yada VEYA-Değil kapılarını, VE yada VEYA kapılarından daha

Detaylı

MANTIK DEVRELERĐ I DERSĐ DENEY RAPORLARI

MANTIK DEVRELERĐ I DERSĐ DENEY RAPORLARI T C S. D E M Đ R E L Ü N Đ V E R S Đ T E S Đ T E K N Đ K E Ğ Đ T Đ M F A K Ü L T E S Đ E L E K T R O N Đ K - B Đ L G Đ S A Y A R E Ğ Đ T Đ M Đ B Ö L Ü M Ü MANTIK DEVRELERĐ I DERSĐ DENEY RAPORLARI ĐÇERĐK

Detaylı

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ TOPLAR OP-AMP ÖRNEĞİ GERİLİM İZLEYİCİ Eşdeğer devresinden görüldüğü gibi Vo = Vi 'dir. Emiter izleyici devreye çok benzer. Bu devrenin giriş empedansı yüksek, çıkış empedansı

Detaylı

ELK-208 MANTIK DEVRELERİ Kaynaklar: Doç. Dr. Hüseyin EKİZ, Mantık Devreleri, Değişim Yayınları, 3. Baskı, 2003

ELK-208 MANTIK DEVRELERİ Kaynaklar: Doç. Dr. Hüseyin EKİZ, Mantık Devreleri, Değişim Yayınları, 3. Baskı, 2003 BÖLÜM : ANALOG VE SAYISAL KAVRAMLAR ELK-28 MANTIK DEVRELERİ Kaynaklar: Doç. Dr. Hüseyin EKİZ, Mantık Devreleri, Değişim Yayınları, 3. Baskı, 23 Öğretim Üyesi: Yrd. Doç. Dr. Şevki DEMİRBAŞ e@posta : demirbas@gazi.edu.tr

Detaylı

ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?...

ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?... ENTEGRELER (Integrated Circuits, IC) Entegre nedir, nerelerde kullanılır?... İçerik Düzeni Entegre Tanımı Entegre Seviyeleri Lojik Aileler Datasheet Okuma ENTEGRE TANIMI Entegreler(IC) chip adı da verilen,

Detaylı

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2

DENEY 1. 7408 in lojik iç şeması: Sekil 2 DENEY 1 AMAÇ: VE Kapılarının (AND Gates) çalısma prensibinin kavranması. Çıkıs olarak led kullanılacaktır. Kullanılacak devre elemanları: Anahtarlar (switches), 100 ohm ve 1k lık dirençler, 7408 entegre

Detaylı

Bölüm 3. Sayısal Elektronik. Universal (Genel) Geçitler 10/11/2011 TEMEL MANTIK GEÇİTLERİ. Temel Mantık Geçitleri. Temel Mantık Geçitleri

Bölüm 3. Sayısal Elektronik. Universal (Genel) Geçitler 10/11/2011 TEMEL MANTIK GEÇİTLERİ. Temel Mantık Geçitleri. Temel Mantık Geçitleri // Sayısal Elektronik Elektronik Teknolojisi programı rd. Doç. Dr. Mustafa Engin - ölüm 3 TEMEL MNTIK GEÇİTLERİ Temel Mantık Geçitleri VE (ND) Geçidi VE (OR) Geçidi DEĞİL (NOT) Geçidi Temel Mantık Geçitleri

Detaylı

DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler

DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler DENEY 3-1 Kodlayıcı Devreler DENEYİN AMACI 1. Kodlayıcı devrelerin çalışma prensibini anlamak. GENEL BİLGİLER Kodlayıcı, bir ya da daha fazla girişi alıp, belirli bir çıkış kodu üreten kombinasyonel bir

Detaylı

BİL 264 Mantıksal Devre Tasarımı ELE 263 Sayısal Sistem Tasarımı 2014 2015 Öğretim Yılı Yaz Dönemi 2. Ara Sınav Adı Soyadı Öğrenci Numarası Bölümü

BİL 264 Mantıksal Devre Tasarımı ELE 263 Sayısal Sistem Tasarımı 2014 2015 Öğretim Yılı Yaz Dönemi 2. Ara Sınav Adı Soyadı Öğrenci Numarası Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü BİL 264 Mantıksal Devre Tasarımı ELE 263 Sayısal Sistem Tasarımı 2014 2015 Öğretim Yılı Yaz

Detaylı

Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir.

Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir. Sayıcılar (Counters) Sayıcılar n bitlik bir bilgiyi tutmanın yanısıra her saat çevriminde tuttukları değeri artıran veya azaltan ardışıl devrelerdir. Genel olarak iki gruba ayrılır: Senkron sayıcılar Asenkron

Detaylı

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ

SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ SABİT MIKNATISLI MOTORLAR ve SÜRÜCÜLERİ 1-Step Motorlar - Sabit mıknatıslı Step Motorlar 2- Sorvo motorlar - Sabit mıknatıslı Servo motorlar 1- STEP (ADIM) MOTOR NEDİR Açısal konumu adımlar halinde değiştiren,

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir.

Proje Teslimi: 2013-2014 güz yarıyılı ikinci ders haftasında teslim edilecektir. ELEKTRONĐK YAZ PROJESĐ-2 (v1.1) Yıldız Teknik Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümünde okuyan 1. ve 2. sınıf öğrencilerine; mesleği sevdirerek öğretmek amacıyla, isteğe bağlı olarak

Detaylı

ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERI

ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ENDÜSTRİYEL OTOMASYON TEKNOLOJİLERI LOJİK DEVRELER 522EE63 ANKARA 2 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı

ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı T.C. Maltepe Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK 204 Mantık Devreleri Laboratuvarı Deney Kitapçığı Dersin Sorumlusu Yrd. Doç. Dr. Zehra Çekmen

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri

DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri DC motorların sürülmesi ve sürücü devreleri Armatür (endüvi) gerilimini değiştirerek devri ayarlamak mümkündür. Endüvi akımını değiştirerek torku (döndürme momentini) ayarlamak mümkündür. Endüviye uygulanan

Detaylı

2- İşverenler işyerlerinde meydana gelen bir iş kazasını en geç kaç iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır?

2- İşverenler işyerlerinde meydana gelen bir iş kazasını en geç kaç iş günü içerisinde ilgili bölge müdürlüğüne bildirmek zorundadır? 1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan

Detaylı

LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ

LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ LOJİK DEVRELER-I III. HAFTA DENEY FÖYÜ 3 Bitlik Bir Sayının mod(5)'ini Bulan Ve Sonucu Segment Display'de Gösteren Devrenin Tasarlanması Deneyin Amacı: 3 bitlik bir sayının mod(5)'e göre sonucunu bulan

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN:

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ YAPANLAR Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: Deneyin Yapılış Tarihi Raporun Geleceği Tarih Raporun

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ Yrd.Doç. Dr. Ünal KURT Arş. Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV Öğrenci: Adı Soyadı Numarası

Detaylı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı MOSFET MOSFET 'lerin Yapısı JFET 'ler klasik transistörlere göre büyük bir gelişme olmasına rağmen bazı limitleri vardır. JFET 'lerin giriş empedansları klasik transistörlerden daha fazla olduğu için,

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK-ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ TEMEL MANTIK DEVRELERİ 522EE0245 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

Pursaklar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi

Pursaklar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi E. Ö. Yılı: 013 014 Sınıf: 10. Sınıflar Okul Türü: EML ve ATL Dal: Ortak Modül 1: Doğru Akım ve Devreleri Eylül 3 (1) Elektrik kazalarına karşı alınacak tedbirleri kavrar. Elektrik çarpması durumunda alınacak

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

Ders Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/

Ders Notlarının Creative Commons lisansı Feza BUZLUCA ya aittir. Lisans: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/ Eşzamanlı (Senkron) Ardışıl Devrelerin Tasarlanması (Design) Bir ardışıl devrenin tasarlanması, çözülecek olan problemin sözle anlatımıyla (senaryo) başlar. Bundan sonra aşağıda açıklanan aşamalardan geçilerek

Detaylı

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ FLİP-FLOP Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

Sakarya Üniversitesi / İDÖ / HMYO/ Elektrik ve Endüstriyel Elektronik Prog.

Sakarya Üniversitesi / İDÖ / HMYO/ Elektrik ve Endüstriyel Elektronik Prog. 2.Aşama ; Devre bağlantısının gerçekleştirilmesi, Şekil 357: Tristör lü doğrultmaç deney bağlantı şeması 3.Aşama ; Simülasyonun yapılması için test cihazlarının ayarlanması, A ve B kanallarını giriş ve

Detaylı

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri

YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri YAKLAŞIM SENSÖRLERİ (PROXIMITY) Endüktif, Kapasitif ve Optik Yaklaşım Sensörleri Sanayi fabrika otomasyonunda proximity (yaklasım) sensorler kullanılır. Porximity sensorler profesyonel yapıda cevre sartlarından

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Flip-Flopların temeli olan multivibratör devrelerini tanıyacak ve bu devreleri hatasız kurup çalıştırabileceksiniz. ARAŞTIRMA Kare dalga çıkışı olan bir osilatörün

Detaylı

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR

SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR SIEMENS LOGO KULLANIMI VE UYGULAMALAR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 SIEMENS S7 200 UYGULAMALARI UYGULAMA _1 3 Fazlı Asenkron motorun iki yönde

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER

ÖĞRENME FAALİYETİ-2 2. MULTİVİBRATÖRLER ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-2 Flip-Flopların temeli olan multivibratör devrelerini tanıyacak ve bu devreleri hatasız kurup çalıştırabileceksiniz. ARAŞTIRMA Kare dalga çıkışı olan bir osilatörün

Detaylı

Pursaklar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi

Pursaklar İMKB Teknik ve Endüstri Meslek Lisesi Elektronik ları Dersi Ünitelendirilmiş Yıllık Ders Planı Modül 1: Baskı Devre Eylül 3 (1) Lehimleme işleminde kullanılan malzemeleri tanıma. Lehimleme tekniklerini kavrama. 1. LEHİM 1.1. Lehim Teli 1.2.

Detaylı

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET)

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET) 2.1. eneyin amacı: Temel yarıiletken elemanlardan BJT ve FET in tanımlanması, test edilmesi ve temel karakteristiklerinin incelenmesi. 2.2. Teorik bilgiler: 2.2.1. BJT nin özelliklerinin tanımlanması:

Detaylı

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept.

Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE TASARIMI EEM122 Ref. Morris MANO & Michael D. CILETTI SAYISAL TASARIM 4. Baskı Fatih University- Faculty of Engineering- Electric and Electronic Dept. SAYISAL DEVRE NEDİR? Mühendisler, elektronik

Detaylı

Temel Mantık Kapıları

Temel Mantık Kapıları Temel Mantık Kapıları Tüm okurlara mutlu ve sağlıklı bir yeni yıl diliyorum. Bu ay, bu güne kadar oynadığımız lojik değerleri, mantık kapıları ile kontrol etmeyi öğreneceğiz. Konuya girmeden önce, henüz

Detaylı

İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER

İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER İKİLİ SAYILAR VE ARİTMETİK İŞLEMLER DENEY 3 GİRİŞ Bu deneyde kurulacak devreler ile işaretsiz ve işaretli ikili sayılar üzerinde aritmetik işlemler yapılacak; işaret, elde, borç, taşma kavramları incelenecektir.

Detaylı

Lojik Devre Laboratuvarı

Lojik Devre Laboratuvarı 1. Deney ödev soruları 1. Verilen devreyi sadece NAND kapıları kullanarak gerçekleyin. 2. Verilen devreyi sadece NAND kapıları kullanarak gerçekleyin. 3. Verilen devreyi sadece NOR kapıları kullanarak

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ LOJİK DEVRELER ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen

Detaylı

Minterm'e Karşı Maxterm Çözümü

Minterm'e Karşı Maxterm Çözümü Minterm'e Karşı Maxterm Çözümü Şimdiye kadar mantık sadeleştirme problemlerine Çarpımlar-ın-Toplamı (SOP) çözümlerini bulduk. Her bir SOP çözümü için aynı zamanda Toplamlar-ın-Çarpımı (POS) çözümü de vardır,

Detaylı

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK)

ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) ÜNİTE 4 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transistörü tanımlayınız. Beyz ucundan geçen akıma göre, emiter-kollektör arasındaki direnci azaltıp çoğaltabilen elektronik devre elemanına transistör

Detaylı

2. SAYI SİSTEMLERİ. M.İLKUÇAR - imuammer@yahoo.com

2. SAYI SİSTEMLERİ. M.İLKUÇAR - imuammer@yahoo.com Sayı Sistemleri İşlemci elektrik sinyalleri ile çalışır, bu elektrik sinyallerini 1/0 şeklinde yorumlayarak işlemcide olup bitenler anlaşılabilir hale getirilir. Böylece gerçek hayattaki bilgileri 1/0

Detaylı

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi 23 Deney Adı : İşlemsel Kuvvetlendiricinin Temel Devreleri Deney No : 6 Deneyin Amacı : İşlemsel kuvvetlendiricilerle en ok kullanılan devreleri gerekleştirmek, fonksiyonlarını belirlemek Deneyle İlgili

Detaylı

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI

6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler. Doç. Dr. Ersan KABALCI 6. Bölüm: Alan Etkili Transistörler Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 FET FETler (Alan etkili transistörler) BJTlere çok benzer yapıdadır. Benzerlikleri: Yükselteçler Anahtarlama devreleri Empedans uygunlaştırma

Detaylı

(Boolean Algebra and Logic Simplification) Amaçlar Lojik sistemlerin temeli olarak Booleron Matematiğini tanıtmak

(Boolean Algebra and Logic Simplification) Amaçlar Lojik sistemlerin temeli olarak Booleron Matematiğini tanıtmak Boolean Kuralları ve Lojik İfadelerin Sadeleştirilmesi BÖLÜM 4 (Boolean lgebra and Logic Simplification) maçlar Lojik sistemlerin temeli olarak Booleron Matematiğini tanıtmak Başlıklar Booleron Kurallarını

Detaylı

SAYISAL TASARIM Derin

SAYISAL TASARIM Derin 0 BÖLÜM 7 (OSİLATÖLE) MULTİVİBBATÖLE Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Multivibratör(Osilatörler) Monostable (tek kararlı) Multivibratörler, Yeniden tetiklenmeyen (Nonretrigerrable) Monostable

Detaylı

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek.

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. DENEY 1 Temel Lojik Kapıların Karakteristikleri DENEYİN AMACI 1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. GENEL BİLGİLER Temel

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI

BESLEME KARTI RF ALICI KARTI BESLEME KARTI Araç üzerinde bulunan ve tüm kartları besleyen ünitedir.doğrudan Lipo batarya ile beslendikten sonra motor kartına 11.1 V diğer kartlara 5 V dağıtır. Özellikleri; Ters gerilim korumalı Isınmaya

Detaylı

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi.

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.2.Teorik bilgiler: Yarıiletken elemanlar elektronik devrelerde

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

ELM019 - Ölçme ve Enstrümantasyon 3

ELM019 - Ölçme ve Enstrümantasyon 3 DAQ - Converters Veri Toplayıcılar Data Acquisition Bir Veri Toplama Sisteminin (DAS) Bileşenleri Bazı tıbbi cihazlar bir hastadan gelen fizyolojik işaretlerin takibini ve analizini yapabilir. Şekildeki

Detaylı

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ

V-LAB BİLGİSAYAR ARAYÜZLÜ EĞİTİM SETİ Çeşitli ölçüm ünitelerine ve sinyal üreteçlerine sahip olan, tüm entegre cihazlarının bilgisayar üzerinden kontrol edilebilir ve gözlemlenebilir olması özellikleri ile Mesleki Eğitim'in önemli bir enstrümanıdır.

Detaylı

EBOB - EKOK EBOB VE EKOK UN BULUNMASI. 2. Yol: En Büyük Ortak Bölen (Ebob) En Küçük Ortak Kat (Ekok) www.unkapani.com.tr. 1. Yol:

EBOB - EKOK EBOB VE EKOK UN BULUNMASI. 2. Yol: En Büyük Ortak Bölen (Ebob) En Küçük Ortak Kat (Ekok) www.unkapani.com.tr. 1. Yol: EBOB - EKOK En Büyük Ortak Bölen (Ebob) İki veya daha fazla pozitif tamsayıyı aynı anda bölen pozitif tamsayıların en büyüğüne bu sayıların en büyük ortak böleni denir ve kısaca Ebob ile gösterilir. Örneğin,

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

1 İ.T.Ü. Elektrik Elektronik Fakültesi Elektronik Mühendisliği Programı Devreler ve Sistemler Anabilim Dalı

1 İ.T.Ü. Elektrik Elektronik Fakültesi Elektronik Mühendisliği Programı Devreler ve Sistemler Anabilim Dalı DENEY 1 : TTL ve CMOS KAPI KARAKTERİSTİKLERİ Genel Açıklamalar : Bir lojik kapının temel karakteristikleri, tümdevrelere ait giriş/çıkış seviye0/seviye1 gerilim ve akım değerleri, propagasyon gecikme süreleri,

Detaylı

8. FET İN İNCELENMESİ

8. FET İN İNCELENMESİ 8. FET İN İNCELENMESİ 8.1. TEORİK BİLGİ FET transistörler iki farklı ana grupta üretilmektedir. Bunlardan birincisi JFET (Junction Field Effect Transistör) ya da kısaca bilinen adı ile FET, ikincisi ise

Detaylı

LOJİK DEVRELER DERS NOTLARI. Prof.Dr. Bekir ÇAKIR Yrd.Doç.Dr. Ersoy BEŞER Yrd.Doç.Dr. Esra KANDEMİR BEŞER

LOJİK DEVRELER DERS NOTLARI. Prof.Dr. Bekir ÇAKIR Yrd.Doç.Dr. Ersoy BEŞER Yrd.Doç.Dr. Esra KANDEMİR BEŞER LOJİK DEVRELER DERS NOTLARI Prof.Dr. Bekir ÇAKIR Yrd.Doç.Dr. Ersoy BEŞER Yrd.Doç.Dr. Esra KANDEMİR BEŞER 2015 Lojik Devreler Ders Notları B.ÇAKIR & E.BEŞER & E.KANDEMİR BEŞER 1 İÇİNDEKİLER 1. SAYI SİSTEMLERİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31 İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 Satır ve Sütunlar...11 Devre Şeması...14 Program...15 PIC 16F84 ile 4x4 klavye tasarımını gösterir. PORTA ya bağlı 4 adet LED ile tuş bilgisi gözlenir. Kendiniz Uygulayınız...18

Detaylı