ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR"

Transkript

1 Araştırma ve Yorumlar 2010/02 Temmuz 2010 ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR Ekomer Müdürü: Prof.Dr. Durmuş DÜNDAR Ekomer Koordinatörü: Öğr.Gör.Raif BAKOVA

2 ĐÇĐNDEKĐLER BĐRĐNCĐ BÖLÜM NET HATA VE NOKSAN Net Hata ve Noksan Konusu Ekonomi Biliminde Net Hata ve Noksan...6 ĐKĐNCĐ BÖLÜM NET HATA VE NOKSANIN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) Genel Olarak Net Hata ve Noksan Net Hata ve Noksan ın Sektörel Kaynakları Irak la Dış Ticaret Bavul Ticareti (Laleli Sektörü) Turizm Gelirleri Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Net Hata ve Noksan ın Özel Kaynakları...19 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM NET HATA VE NOKSAN IN YORUMU...21 YARARLANILAN KAYNAKLAR VE EKLER

3 BĐRĐNCĐ BÖLÜM 1. NET HATA VE NOKSAN 1. 1 Net Hata ve Noksan Konusu Türkiye Ekonomisi son yirmi yıllık dönem içinde 1994 ve 2001 yılları olmak üzere iki büyük kriz yaşadı ve ikinci kriz sonrasında mali sistemini yeniden yapılandırarak bugünkü güçlü yapıyı oluşturdu. Ekonominin ilk krizi 5 Nisan Kararları yla yapısal anlamda geçici rahatlık sağladı fakat ikinci krize de engel olamadı krizinin en olumlu yönü yapılan devalüasyonla döviz kurlarında bir süre denge sağlanmasıydı fakat aynı yıl ekonomi yüzde 6.1 küçüldü krizinin ardından hemen uygulamaya konulan Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı ile finansal yapılanmalarda yeni bir döneme adım atıldı. Ne var ki bu defa da; Bankacılık ve Likidite krizinden dolayı küçülmenin oranı yüzde 9.5 seviyesine geriledi yılından itibaren ekonomi ve finansal sistemde iyileşmenin dünya konjonktürünün de yardımıyla büyümeye etkisi yıllık yüzde 6 ile 7 oranında oldu yılı sonuna gelindiğinde ise GSMH ( Gayri Safi Milli Hasıla) 617 milyar dolara ulaştı. Bu dönemin ödemeler dengesine bakıldığında; ihracat, ithalat, hizmetler ve sermaye hareketlerinde olumlu gelişmeler gözlendi. Öte yandan ihracatta 100 milyar sınırı aşıldı. Ayrıca porföy yatırımı, turizm ve yabancı sermayede de rekor düzeylerde artışlar yaşandı. Ödemeler dengesinin belki de en tartışmalı kalemi kimi zaman artış (+) ve kimi zaman da azalış (-) bakiyesi veren Net Hata Noksan (NHN) kalemi oldu. Ekonomi, kamuouyunun hayli ilgisini çeken NHN nin son yirmi yılın dalgalı seyri ve rakamları üzerine yorumlar ve finansman kaynakları bu araştırmanın konusunu oluşturuyor. NHN kalemi son 20 yılda 11 defa artış (+) ve 9 defa da azalış (-) gösteren bakiye ile ödemeler dengesindeki yerini almıştır. NHN de en yüksek değerli (-) bakiyeler kriz öncesi 1993 ve 2000 yılları döneminde gerçekleşmiştir. Artış gösteren pozitif işaretli (+) bakiyelerin en yüksek olduğu dönem ise 2008 ve 2009 olmak üzere son iki yıldır. Dönemin diğer yüksek değerli NHN yılları ise krizlerde ki devalüasyonlar nedeniyle 1995 ve 2003 yıllarıdır. Genel olarak kriz dönemlerinde döviz kıtlığının olmasının yanında kurlarda da büyük hareketlilik yaşanmaktadır. Bunlara ek olarak güvensiz, istikrarsız, karmaşık siyasi ve ekonomik ortam sebebiyle döviz sahipleri hesaplarını yurt dışına kaydırmaktadırlar. Önlem paketleri devalüasyon içerdiği için hemen yurda giren döviz ivmeyi yükseltmektedir. 3

4 Türkiye ekonomisinin kayıt dışılığı resmi yetkililer tarafından da kabul edilmektedir. Bu durumda döviz hareketlerinde yukarıda belirtilen yönde giriş ve çıkış hareketlerinin açıklanması kolaylaşmaktadır. Ayrıca yapılan araştırmalar, Türk işadamlarının gerek yatırım gerekse finansman varlığı olarak yurt dışında büyük servet ve potansiyele sahip olduğunu gözler önüne sermektedir. Son dönemde Maliye Bakanlığı nın Varlık Barışı isimli uygulamasının sonucu olarak yurda giren dövizler ise bu görüşün ispatıdır. Daha fazla ayrıntıya girmeden NHN deki son 20 yılın 2 yönlü hareketliliğini aşağıdaki tabloda incelemek ve yorumlamak mümkündür: Tablo 1. Yıllar Đtibariyle Net Hata ve Noksan Yıl Net Hata ve Noksan (milyon dolar) Böylece dönemin yarısında azalış (-) bakiyesi veren NHN diğer yarısında artış (+) hareketliliği ile sonuçlanmıştır. Ancak son iki yılın toplamı hemen hemen 11 yılın artış (+) 4

5 toplamına yakındır. Bu nedenle 2009 yılının NHN gerçekleşmeleri ekonomi kamuoyunun gündemine taşınmıştır. Ekonomi köşe yazarları NHN deki artışın kaynakları konusunda yorum ve değerlendirmelerden kaçınarak hesabı yürüten TC Merkez Bankası ndan açıklama beklemişlerdir. Merkez Bankası ise NHN yi hesaplayan kurum olduğu halde geleneksel tutumuna ayak uydurarak bu konuda açıklama yapmamıştır. NHN deki dövizlere kimse sahip çıkmamakla beraber ve ödemeler dengesinde yer alan kaynağı belirsiz dövizlere de şaibeli denilmiştir. Ortaya sürülen bu şaibe tezini çürütmek için örnekler verecek olursak; Bir Türk işadamının Rusya da gayrimenkul gelir birincisi olması yine bir diğerinin de 40 bin dolarla ayrıldığı Türkiye den dünya dolar milyarderi olarak geri dönmesi övgüyü hak ederken, NHN deki dövizlerden şaibeli diye söz etmek büyük haksızlıktır. Bununla beraber bu konuda tarihli Merkez şaibeli dövizi açıklamalı başlıklı bir ekonomi köşe yazısında o günlerde 19.3 milyar dolar olarak hesaplanan NHN kaleminin sorumlusu olarak Merkez Bankası gösterilmişti. Ekonomist Mustafa Sönmez 1 : Ödemeler dengesinin hesabı Merkez Bankası ndan sorulur. O halde bu yüksek ve esrarengiz sermaye girişine ışık tutmak da Merkez Bankası nın görevidir derken görüşlerini şöyle devam ettirmiştir: Merkez Bankası nın, bu türden tatmin edici olmayan açıklamaları bir kenara bırakarak bu Can Simidi nin nereden geldiğini, hangi mekanizmalardan oluştuğunu araştırması beklenirdi ama yapılmadı. Şimdi Türkiye bu tuhaf, esrarengiz döviz girişinin soru işareti ile yol alıyor, ama kocaman bir şaibe ile Bu durum Merkez Bankası nı rahatsız etmelidir ve kamuoyuna tatmin edici bir açıklama borçları olduklarını bilmelidirler. EKOMER, NHN konusunda belirsizlikleri netleştirmek ve bu kalemde oluşan dövizlerin şaibeli olmayıp gerçek mal ve hizmet satışları ile gerçek gelirlerden kaynaklandığını belgelemek üzere bu raporu hazırlamıştır. EKOMER, bir bilim kuruluşunun araştırma merkezi olarak tüm belge toplama, değerlendirme ve yorumlarda yansız bir anlayışla hareket etmektedir. 1 Bakınız Ek: 2 5

6 1.2 Ekonomi Biliminde Net Hata ve Noksan Ödemeler dengesi tablosu, yurtiçi ve yurtdışında yerleşik ekonomik birimler arasındaki mal ve hizmet ticaretiyle ekonomik birimler arasında ki faaliyetleri gösteren bir bilanço dur. Her bilançoda olduğu gibi ödemeler dengesinde de varlıklarla yükümlülükler birbirlerine eşittir. Aslında muhasebedeki bilanço, stok verilerini göstermekte ödemeler bilançosu ise belli bir zaman diliminde gerçekleşen akımları göstermekte olduğundan ödemeler dengesi ifadesini kullanmak daha doğrudur. Ödemeler dengesi tablosu; cari işlemler dengesi, sermaye hareketleri dengesi ve uluslararası resmi olan rezerv hareketlerinden oluşmaktadır. Bu tablonun eşitlik kuralını ise NHN kalemi sağlamaktadır. NHN, ülke ekonomisinin cari işlemler ve sermaye hareketleri kalemlerinin eşitliğini sağlayan bir ödemeler dengesi kalemidir. Mal ihracatı ve mal ithalatının hareketleri belgelere dayalı işlemlerdir. Doğruluğu da yüzde yüze yakındır çünkü gümrük belgeleri ile doğruluk sağlamaktadır. Yürürlükte ki kambiyo rejimi uyarınca zorunlu döviz beyanı varsa, sapma yok denecek kadar azdır. Ancak ödemeler dengesinin cari işlemler bölümünün görünmeyen işlemlerle ilgili alt kalemlerini sağlıklı izlemek pek mümkün olmayabilir. Gerek döviz beyan zorunluluğu olmaması ve gerekse de spekülatif amaçlı işlemler nedeniyle verilerin tamamı kayıtlarda tümüyle yer almamaktadır. Bazı görünmeyen işlemler alt kalemlerinde veri eksikliği nedeniyle de gerçek rakamlara ulaşılamayabilir. Ayrıca döviz gelirlerinin tahminlerle hesaplandığı turizm ve bavul ticareti gibi sektörlerde sapmaların görülmesi olağandır. Yukarıda sayılan nedenlerle iktisat biliminsanları, Uygulamada bazı verilerin yokluğu ya da yanlış tahmininden dolayı ödemeler bilançosunun alacaklı (+) ve borçlu (-) tarafları genelde birbirine eşit olmayabilir görüşündedirler. Özellikle de görünmeyen kalemlerin takibinin zorluğu ve spekülatif işlemler nedeniyle ortaya fazlalık ve eksiklikler çıkabileceğini kabul etmektedirler. Bundan dolayı ödemeler dengesi tablosunda bu farklılığın NHN kalemine kaydı ile eşitliğin sağlanması bir bilimsel kural sayılmaktadır. 6

7 Eğilmez ve Kumcu (2008) 2 kitaplarında NHN hakkında daha ayrıntılı analize yer vermişler ve şu tespitlerde bulunmuşlardır: TÜĐK in yayınladığı ihracat rakamları belli bir süre içinde Türkiye gümrüklerinden çıkan malların parasal değerini içerir. Buna karşılık ihracatçı ihraç ettiği bu malların parasının tümünü aynı dönemde Türkiye ye getirmek zorunda değildir. ( Kambiyo Mevzuatı nda 2006 yılında yapılan yeni düzenleme ile ihraç bedeli dövizlerin yurda getirilmesi zorunluluğu kaldırıldı). Đhracat rakamlarına bakarak ülkeye döviz giriyor gibi bir izlenim alınsa bile döviz ülkeye gelmemiş ve bankacılık kesiminin döviz pozisyonuna ya da resmi rezervlere bir etkisi olmamış olabilir. Bu nedenlerin dışında mevzuata uymayan nedenle de söz konusu eşitlik tutmayabilir. Örneğin, yurtiçindeki vatandaşların dövizlerini sistem içinde bankalarda ya da döviz büfelerinde bozdurmaları bankaların veya Merkez Bankası nın döviz rezervlerini artırırken ödemeler dengesinin bir başka kalemini değiştirmez. Bütün bu nedenlerle ödemeler dengesinin teorik eşitliği tutmayacaktır. Bu eşitliğin tutması için NHN kalemi bir dengeleme kalemi olarak ödemeler dengesinde yer alır. NHN kalemi ekonomik gelişmelere ve nedenlerine göre eksi (-) ya da artı (+) işaretli olabilir. Gerçekleşen döviz hareketleriyle söz konusu dengelerin ima ettiği rezerv hareketi arasındaki fark NHN kalemini oluşturur. NHN kalemi artı (+) olduğunda cari işlemler ya da sermaye hareketlerinde kapsanmayan bir faaliyetten dolayı ülkeye döviz girişi olmuş demektir. Ya da döviz girişine neden olan ve cari işlemler veya sermaye hareketleri dengesinde kapsanan bir işlem eksik olarak hesaba katılmıştır. NHN kalemi eksi (-) olduğunda cari işlemler ya da sermaye hareketleri dengelerinde kapsanmayan bir kalem yoluyla ülkeden döviz çıkışı olmuş demektir. Ya da döviz çıkışına neden olan ve cari işlemler veya sermaye hareketleri dengesinde kapsanan bir işlem fazla olarak hesaba katılmış demektir. Böylece NHN kaleminin ödemeler dengesi tablosunda eşitlik sağlayan bir hesap olduğu anlaşılmaktadır. NHN kaleminde yer alan eksi (-) ya da artı (+) bakiyeler kapsam ve kayıt dışılıktan ileri gelmektedir. Rakamların kaynağı birçok farklı sektörün finansal işlemlerinden kaynaklanmış olabilir. Hatta spekülatif amaçlı işlemlere rastlamak mümkündür. Kimi kaynaklar vergi mevzuatından kaçınmak amacıyla devreye sokulabilir. Merkez Bankası nca 2005 yılında yapılan araştırmaya göre bankacılık dışı özel sektörün döviz 2 Bakınız Ek: 16 7

8 varlıklarındaki değişiminin büyük ölçüde NHN ye yansıdığı düşünülmektedir. Döviz gelirlerinin hesabında tahmin yönetiminin kullanılması da verilerin sapmasında etkendir. Sonuç olarak bir denge hesabı olan NHN, belirsizlik ve sapmaları kayda alarak ortaya çıkaran bir ödemeler dengesi kalemidir. NHN nin fazla verdiği dönemler ekonominin dışsal sektörlerinin birçok kaleminden kaynaklanmaktadır. Raporumuzun ikinci bölümünde Türkiye ekonomisi ödemeler dengesinin NHN yi finanse eden mal ve hizmet sektörleriyle sermaye hareketlerini araştırma konusu yapılacaktır. ĐKĐNCĐ BÖLÜM 2. NET HATA VE NOKSANIN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) 2.1 Genel Olarak Net Hata ve Noksan Đktisat biliminin onayladığı ödemeler dengesi denkleştirme kalemi NHN nin varlığını kabul etmekle birlikte büyüklüğüne de dikkat çekmektedir. Ödemeler dengesi kalemlerinin hesaplanmasında hata olabilir ya da noksan hesaplanabilir. Tablonun, ödemeler dengesini sağlamak üzere bunun miktarı NHN başlığı altına yazılır. Açıkça gösteriyor ki bu kalemin çok büyük olmaması gerekir. Çünkü bu takdirde öteki kalemler için verilmiş olan rakamların pek kıymeti kalmaz 3. Türkiye ekonomisi son yıllarda giderek büyüyen ödemeler dengesi rakamlarının yanısıra son iki yılda NHN kaleminde 14 milyar dolar fazla vermiştir. Bu rakam 1992 yılının toplam ihracatına eşittir ve 2009 yılı ihracatının yaklaşık yüzde 15 ini oluşturmaktadır. Araştırmamızın konusu, şaibeli olarak nitelendirilen bu döviz varlığının kaynağını araştırmak ve finansmanını sağlayan sektörleri belirlemektir. NHN ile ilgili tespit ve yorumlarda önce ödemeler dengesi işlemlerini düzenleyen ve dayanak olan mevzuatı hatırlatmakta yarar bulunmaktadır. Dünya da ve Türkiye de dış ekonomik ilişki ve işlemlerle döviz hareketleri kambiyo mevzuatına göre düzenlenmekte, yürütülmekte ve denetlenmektedir. Küresel ekonomide 1980 li yıllarda uygulanmaya başlayan liberal düzenlemeler ülkemizde 1983 yılında yürürlüğe konulmuştur. Önce döviz bulundurmak suç olmaktan çıkarıldı ardından da Ekonomi Dersleri, Sadun Aren, Đmge Yayınevi, 3.Baskı, Eylül 2009, Ankara. 8

9 yılında hapis cezaları kaldırıldı. Görünmeyen işlemlerden kazanılan dövizlerin yurda getirilmesi serbest bırakıldı. Türk Parası Kıymetini Koruma Mevzuatı nda (Kambiyo) son yapılan radikal değişiklikle 1989 yılında sermaye hareketlerine serbesti getirildi ve 1990 yılında da Türk Lirası nın konvertibilitesi kabul edildi. Son olarak da 2008 yılında ihracattan elde edilen dövizlerin yurda getirilmesi zorunluluğu kaldırıldı. Kambiyo Takibi olarak adlandırılan bu yaptırımın karşıtı ithalat bedelleri takibi de kaldırılarak bu konuda iki yönlü serbesti sağlandı 4. Yani ihracatın dövizinin yurda getirilmesi zorunlu olmaktan çıkarıldı ve ithalat bedelinin transferi için zorlama yapılmayacağı hükme bağlandı. Bu durum daha sonraları kayıt dışı işlemleri özendirmiş şeklinde yorumlandı. Kambiyo mevzuatında serbestlik yönünde ki tüm bu düzenlemeler NHN kaleminin kaynağını oluşturmaktadır. Ancak bunun anlamı her yıl NHN nin artış (+) vermesi demek değildir. Ekonominin genel koşulları ve sektörlerde ki gelişmelere göre NHN de artış (+) ya da azalış (-) bakiyesi oluşmaktadır. Son 20 yılın rakamları da bunu doğrulamaktadır. Hatta dünya ekonomisinde gelişmeler de bu konuda etkilidir. Küresel kriz sonrası neden vergi cennetlerinin masaya yatırıldığı da bu çerçevede sorgulanabilir. 2.2 Net Hata ve Noksan ın Sektörel Kaynakları Ödemeler dengesinin cari işlemler ve sermaye hareketlerinin alt kalemlerini oluşturan konular NHN deki son dönem fazlalıklarının kaynağıdır ve öncelikle de mal ve hizmet hareketlerinin fiili sonuçlarıdır. NHN de yer alan dövizler görünmeyen işlemlerden ya da sermaye hareketlerinden kaynaklansada ticari işlem sonucunda elde edilen kazançlardır ve bu sebepten şaibeli olarak nitelendirilmesi de son derece yanlıştır. Bu bağlamda NHN kalemini oluşturan mal ve hizmet sektörlerini ayrıntılı olarak ele almak gerekir. Ayrıca kayıt dışılığın var olduğu devlet ve STK (Sivil Toplum Kuruluşları) tarafından kabul edilen bir ülkenin ödemeler dengesinde bazı yansımaları peşinen kabul etmek en doğru yaklaşımdır. NHN nin finansmanında yer alan sektör ve olayları şu genel başlıklar altında toplayabiliriz: 1. Kuzey Irak la yapılan dış ticaret, (Ek:4) 2. Bavul ticareti, (Ek:5) 3. Turizm gelirleri, (Ek:6) 4. Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri, (Ek:7) 4 Bakınız Ek:3 9

10 5. Özel döviz gelirleri, (Ek:8) NHN kaleminin finansmanında rakamsal olarak yukarıdaki sektörler etkisini göstermektedir. Bununla beraber, 3 kuşaktır Almanya da yaşayan Türklerin yatırım ve gelirlerinin yanısıra 513 adet geminin yabancı bayrak altında deniz taşımacılığı faaliyetlerinden elde ettikleri gelirlerde çok etkilidir (Ek:9). Özellikle Rusya da kira geliriyle Rus gayrimenkul yatırımcılarını geride bırakan, aynı zamanda da Varşova Metrosu nun yapımını üstlenmesiyle adından söz ettiren Şarık Tara (ENKA) ve yurtdışında iş yapan, Dünya zenginler listesine girmeyi başaran işadamı Erman Ilıcak (Rönesans Đnşaat) iki çarpıcı ve şaşırtıcı örnek olarak karşımıza çıkmaktadır Irak la Dış Ticaret Komşularımızdan Irak ihracat yaptığımız ülkelerin listesinde ilk sırada yer alan bir ülkedir. Yazılı ve görsel medyada yer alan reklamların yanısıra Türk ürünleri orijinal ambalajlarında Irak ın kentlerinde bulunan bakkallarda, marketlerde satışa sunulmaktadır. Başta tüketim malzemeleri yanısıra inşaatlarda kullanılan dayanıklı mallarda Irak a ülkemizden gönderilmektedir. Irak a yapılan ihracat resmi kayıtlara göre 2008 yılında 3.9 ve 2009 yılında ise 2.5 milyar dolara ulaşmış bulunmaktadır. Bu potansiyel ticaret hacmi nedeniyle birçok Türk Bankası Irak ın kuzey bölgesinde şube açma girişimlerini sürdürmektedir. Irak yönetiminde devam eden kargaşa ve siyasal belirsizlik Türkiye ile olan dış ticaret faaliyetlerine yansımıştır. Bu konuda en çarpıcı bilgi 26 Haziran 2009 tarihli Hürriyet Gazetesi nde Milyon dolarlar bavullarla taşınıyor başlıklı haberinde yer almıştır. Cizre Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Adnan Elçi nin tespiti ise basında şöyle yer almıştır: Đş adamları paralarını her türlü riski göze alarak TIR veya diğer araçlarla getirmek zorunda kalıyor. Hemen her gün yaklaşık 2 milyon dolar para risk altında Türkiye ye getiriliyor Geçen yıl 3 milyar dolarlık ihracat yaptık 6. Adana Ticaret Odası nın şikayeti de aynı haber içinde yer alarak konuya geniş yer verilmesi iş dünyasının gündeminde Irak ticaretinin olduğunu göstermektedir. Kısacası, 5 Bakınız: Ek:10 6 Bakınız Ek:4 10

11 bölgenin özel koşulları sebebiyle ve Irak ın kuzey kesiminde Türk bankasının bulunmamasından dolayı para transferleri elden yapılmaktadır. Irak a yapılan resmi ya da sınır ticareti kapsamındaki dış ticaret kayıtlarının doğruluğu konusunda net bir şey söylemek mümkün değildir. Gerçek olan mal bedeli olan dövizlerin bankacılık sistemi dışında yurda getirilmiş olmasıdır. Đhracatçılar yurda getirdikleri dövizleri bankalarda ya da döviz bürolarında bozdurabilmektedirler. Kambiyo mevzuatında 2006 yılında yapılan bir düzenleme ile ihracatçının döviz getirme zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu durumda Güneydoğulu ihracatçının zorluk ve riskle getirdiği dövizleri bankada bozdurmak yerine tasarrufa ayırmada daha istekli olması çok doğaldır. Çünkü kambiyo takibi artık uygulanmamaktadır. Yine basına yansıyan haberlere göre söz konusu bölgede döviz bolluğu yaşanmaktadır. Bu nedenle de gerek döviz bürolarında ve gerekse ihtiyaç duyulduğunda Muhtelif Kaydı ile bankalara bozdurulan dövizlerin NHN yi finanse ettiğini düşünmek hiç de yanlış olmayacaktır. Güneydoğu illerinin banka ve döviz büroları kayıtlarında yerinde yapılacak incelemelerde bu konuda kesin rakama ulaşmak mümkündür. Bununla beraber oda temsilcilerinin kamuoyuna yansıyan beyanları bize göre yeterli bulunmuştur. Bölgenin kayıt dışına bakış açısı da çok önemlidir. Bundan dolayı sözlü ifadelerle yetinilmiştir. Ayrıca yörenin banka şubelerinde; Hazine kontrolörleri tarafından kapsamlı inceleme ve tespit yapılması da mümkündür ve yasaldır. Ne var ki ülkemizin döviz varlığını artıran bu sistemde yapılacak incelemelerle tümüyle kayıt dışılığına kayması söz konusudur. Bundan ötürü bu sistemin bozulmaması için müdahale edilmemelidir. Güneydoğu Bölgesi nin dış ticareti Türkiye nin döviz girdilerine olumlu katkısını sürdürmelidir. Ayrıca dövizlerin bir bölümünün NHN de yer almasıda olağan ve normal karşılanmalıdır. Bu durumda NHN kaleminin dövizleri içinde Irak la yapılan dış ticaret faaliyetleri birinci sırada yer almaktadır. 2.4 Bavul Ticareti (Laleli Sektörü) Türkiye nin ödemeler dengesi tablosunda 1996 yılından günümüze dek genel ihracattan ayrı bir döviz geliri sağlayan mal ticareti yer almaktadır. Bavul Ticareti; Rusya ve ayrılan Cumhuriyetlerin yanısıra Doğu Avrupalı turistlere doğrudan mal satışı şeklinde yapılmaktadır. Bu işlemlerde mallar ilk yıllarda Kapalıçarşı dan satın alınır ve bavullarla 11

12 otobüsle yanlarında taşınırdı. Bu sebepten bu ticaretin adına bavul ticareti denilmiştir. Günümüzde ise bu operasyon kargo taşımacılığı ile yoğun şekilde sürdürülmektedir. Bavul ticaretinin ödemeler dengesinde yer aldığı ilk yıl rakamı 8.8 milyar dolardır. Sektörün eskileri ile yaptığımız görüşmelerde, yıllarında ortalama döviz gelirinin 10 milyar olduğu söylenmektedir yılında gerçekleşen toplam mal ihracatının 14.7 milyar dolar olduğu göz önüne alınırsa bavul ticareti, ihracatın yarısından fazla değerde başlamış ve zamanla oran ve değer olarak azalma göstermiştir yılı kayıtlarında ise 4.7 milyar dolar olarak yer almaktadır 7 (OECD raporunda 6.2 milyar dolar). Ödemeler dengesinde kayıtlı bavul ticareti gelirleri sürekli azalmaktadır. Oysa bavul ticareti nasıl Kapalıçarşı dan Laleli ye taşınmışsa, oradan da Đstanbul un diğer sanayi bölgelerine yayılmıştır. Tekstil ve konfeksiyon ürünlerinin ticareti Osmanbey ve Merter de yoğunlaşmıştır. Deri ürünleri satışı da tabakhaneler Gebze Organize Sanayi Bölgesi ne taşınsa da üretim ve ticaret bölgesi olarak Zeytinburnu Đlçesi nde faaliyetine eski gibi devam etmektedir. Laleli nin kalabalık nüfusu ve kargaşasından bıkan yabancı alıcılar bu bölgeleri daha düzgün, disiplinli ve kaliteli bulduklarından satın alma işlemlerini buralarda gerçekleştirmektedirler. Bavul ticareti kriz dönemleri dışında devam etmektedir ve bu yoldan da ülkemize döviz girişi sağlamaktadır. Bu sektörün döviz gelir rakamları, bu tür ticarette gümrük çıkış beyannamesi düzenlenmediği için tahmini olarak hesaplanmaktadır. Benzer şekilde de Türkiye Đhracatçılar Meclisi nin (TĐM) hergün açıkladığı rakamlar gümrük beyannamelerine göre belirlendiğinden bavul ticaretini içermemektedir. EKOMER in bavul ticareti sektörü ve ticaretin yapıldığı yörelerdeki banka şubelerinde yaptığı araştırmaya göre ilan edilen rakamlar gerçeği yansıtmamaktadır. Bu görüşü destekleyen araştırma sonuçları şu yöndedir: 1- Her ne kadar Laleli de faaliyet gösteren firmaların yöneticileri, satışlar düştü deselerde bu sektör kayıt dışılığı sevmektedir. Ayrıca diğer semtlerde satışlar devam etmekte ve bağlı oldukları Vergi Daireleri nin KDV gelirleri her yıl artmaktadır (Bu konudaki araştırmalarımıza Vergi Dairesi Başkanlıkları olumlu yanıt vermemişlerdir) Bavul ticaretinden kazanılan dövizlerin bankalarda bozdurulma zorunluluğu bulunmamaktadır, alıcı genelde elden ve nakit ödeme yapmaktadır. Bundan 7 Bakınız: Ek:5 8 Bakınız: Ek:21 12

13 dolayı da dövizlerini döviz bürolarında bozdurmaktadırlar. Laleli de bulunan bir döviz bürosu sahibi; 2007 yılında döviz satışlarında süper bir yıl olduğunu ve bunun 2008 yılının ilk yarısında da sürdüğünü, ticarethane sahibi arkadaşlarının en çok deri, tekstil, ayakkabı ve perde ürünlerini sattığını ifade etmiştir yılında ki krizin sebep olduğu gerilemeye rağmen aynı döviz bürosunun alımları 13 milyon dolardan 19 milyon dolara yükselmiştir. Bu rakamları, global çerçevede döviz bürolarının Hazine Müsteşarlığı na gönderdikleri yıllık raporlarda görmek mümkündür. 3- Laleli bölgesindeki yapılan araştırmalarda, turist ağırlayan otel yöneticilerininde görüşleri alınmıştır. Bu çerçevede esnafın yakınmasına karşın 5 yıldızlı otelin yöneticisi; Doluluklarının yüzde yüze yakın olduğunu, otelin bodrumunda bavul ticareti balyalarını paketlemek için özel düzenek bulunduğunu, her türlü esnaf provokasyonuna karşın bavul ticaretinin sürdürüldüğünü ifade etmiştir. Bir başka kaynak ise sadece Laleli de yer alan, rakamları iki bin civarında bulunan kargo temsilciliğinin, bavul balyalarını taşımak üzere kurulduğunu belirtmiştir. Ayrıca başta Rus kargo uçakları başta olmak üzere Sabiha Gökçen ve Çorlu havaalanlarında, kargo taşımacılığı da eskiden olduğu gibi şimdi de son sürat devam devam etmektedir. Bu durum karşısında esnafın yakınmasını anlamak mümkün değildir. Aslında kimi zaman görülen gerilemenin doğruluk payı vardır. Bunun nedenleri arasında esnafın kalitesiz ürünleri pahalıya satması da yer almaktadır. Çünkü esnaf kendi deyimiyle: Müşterileri sonsuza kadar kazıklama, düşüncesiyle hareket etmektedir. 4- Bavul ticaretinin doğuşu ve ekonomik değeri üzerine 3 Aralık 2006 tarihinde Hürriyet Gazetesi ne bir demeç veren deri sektörünün önde gelen yöneticilerinden Ümit Zaim şu önemli tespitlerde bulunmuştur : Rusya daki burjuva sınıfı Türk dericileri yarattı Türk dericileri yıllarında Rusya daki toptancılara her yıl milyar dolarlık deri sattık Bunlar perakendede 50 milyar dolarlık cirodur. 9 9 Bakınız Ek: 10 13

14 Bavul ticaretine ilişkin örnekleri çoğaltmak mümkündür ama söylemek yanlış bir değerlendirmedir. Çünkü; gerilediğini 1-) Bavul ticareti rakamı tahmini hesaplanmaktadır. 2-) Sadece Laleli bavul ticareti bölgesi değildir. Osmanbey, Merter ve Zeytinburnu da deri sektörünün yoğun olduğu bölgelerdir. 3-) Laleli de esnafın yakınmasına karşın oteller tamamıyla dolmakta ve döviz bürolarının, yabancı para satın alma ve satma işlemleri artmaktadır. 4-) Bavul ticareti taşımacılığında gerileme söz konusu değildir. Sayıları 2000 e varan kargo taşıma temsilciliği önemli bir göstergedir. 5-) Türkiye genelinde olduğu gibi KDV gelirleri arttığına göre bavul ticareti işleyişinin sürdüğü anlaşılmaktadır (Vergi dairelerinden gerçek bilgi alınabilir). 6-) Sektörün yanlış ticari bilgi anlayışı ve diğer ülkelerin kendilerine münhasır ekonomik krizlerinden kaynaklanan krizi ve gerilemeleri olağan karşılamak gerekir. Bavul ticaretine ilişkin tahmini hesaplamalarda birçok yan etkenin göz önüne alınması halinde daha sağlıklı sonuçlar alınabilecektir. Faaliyetlerini sürdürdükleri orta büyüklükteki bir binanın satış fiyatının milyon dolar olduğu bir sektörde gerileme söz konusu olamaz. 2.5 Turizm Gelirleri NHN kaleminin gizli finansörlerinden birisi de turizm sektöründen kazanılan döviz gelirleridir. Türkiye ye gelen turistlerin kişi başına tahmini harcamaları esas alınarak yapılan bu harcamarla bulunan döviz gelirinin gerçekleri yansıttığını söylemek çok güçtür. Çünkü harcamaları fazla olan turistlerin (kruvaziyer turist) alışverişleri daha fazladır ve bazı alternatif turizm harcamaları kayıtlara girmemektedir. Bu farklılığın üzerinde durmak gerekmektedir. Turizm sektörü 1990 lı yıllarda ödemeler dengesine her yıl 28 milyon dolarla 5 milyar arasında döviz geliri sağlamıştır. Sektör 2003 yılından bu yana gerek altyapı gerekse lüks turizm ile kültür turizmine yönelik yatırımlarıyla 10 milyar doları aşan gelir 14

15 getirmektedir. Böylece mal ihracatından kazanılan dövizin sektörlerden elde edilmektedir. yüzde 20 si turizm ve diğer Tablo 2. Son Beş Yılda Turizm Gelirleri 10 Yıllar Turist Sayısı Gelir (milyar $) Toplam Son 5 yılda milyon kişinin yaptığı turistik ziyaretler sonucu ortalama hesaba göre toplam 98.5 milyar dolar turizm geliri elde edilmiştir. Hesaplamada 2008 yılında kişi başına 709 dolar, 2009 yılında ise 664 dolar düşmüştür. Ayrıca bunun üzerinde harcama yapılan başka turizm dallarının mevcut olduğu görüşlerimiz arasındadır. Bunun turizm literatüründeki adı Alternatif Turizm gelirleridir. Alternatif turizm alanlarının neler olduğuna, potansiyellerine ve parasal değerlerine bakmak gerekmektedir. Dünyada 2003 yılı itibariyle 549 milyar dolar büyüklüğe erişen alternatif ve geleneksel turizm, kitle turizminden ayrıdır. Alternatif turizm katılımcıları; Kültürlü, bir kesimi de zengin olan elit gezginlerdir. Hizmet sunulan ülkelere döviz katkısı kitlesel turizmin üzerindedir. Alternatif Turizm Alanları 1-Kruvaziyer turizm, 2-Yat turizmi, 3-Kongre turizmi, 4-Golf turizmi, 5-Sağlık turizmi, 6-Kültür turizmi, 10 Bakınız Ek: 6 15

16 7-Đnanç turizmi, 8-Botanik,yayla turizmi, 9-Av,sualtı,rafting turizmi, 10-Gurme(gastronomi) turizmi vs. Turizm sektöründe en fazla harcamaları yapan ve işletmelerine kazanç sağlayan alternatif turizm alanları ise kruvaziyer, yat, kongre, golf ve sağlık turizmidir. Kruvaziyer turistler dünyanın elit ve yaşlı kesimi olmakla beraber gemilerimizin liman harcamalarının yanısıra döviz gelirine katkı sağlamaktadır fakat istatistiklerde yer almamaktadırlar. Bir kruvaziyer gemisinin liman ücreti 100 bin dolardır 11. Efes gibi tarihi yerlere olan talepler doğrultusunda gün geçtikçe gelişen inanç turizmini de kapsayan bu alanda turistlerin; Halı, mücevher gibi tematik ürün alışverişinden kazanılan doların rakamı küçümsenecek kadar az değildir. Yat sahipleri tercihlerini Türkiye de hizmete sokulan marinalardan yana kullanmaktadır ve ortalamanın üzerinde döviz geliri elde edilmektedir. Keza kongre vesilesiyle gelen turistler, üst seviyede geliri olan kişilerdir. IMF Dünya Bankası nın Ekim 2009 yılı toplantısı Đstanbul da gerçekleşmiştir. Toplantıya iştirak edenler, hem lüks otellerde konakladılar hem de özel sipariş üzerine üretilen kıyafetleri satın aldılar. Bu kişileri, ortalama kişi başı 664 dolar harcama yapan turistler kategorisine koymak mümkün değildir. Diğer taraftan sağlık turizminde 21 ve 25 Şubat 2010 tarihinde gazetelerde yer alan haberler müthiş potansiyelin varlığını belgelemektedir. Türkiye nin 8 milyar dolarlık sağlık turizminden gelir sağlayabileceği hakkındaki DEĐK raporundan ayrı olan bu haberler finansal desteği de yolda olduğunun göstergesi sayılmalıdır. Amerikalı hastaların Türkiye de tedavi edilmesine olanak veren projeyi Citibank, Türk Eximbank ve THY desteklemektedir. Bu proje kapsamında 1.3 milyon hasta Türkiye de tedavi edilecek ve Citibank tarafından da kredilendirilecektir. Sağlık hizmetlerinin çok pahalı olduğu ABD de ise yapılan tasarruf milyar doları bulmaktadır 12. Türkiye nin halen sağlık turizminden elde edilen döviz gelirinin ise 500 milyon dolar olduğu ileri sürülmektedir. Fakat gerek ileri teknoloji uygulayan göz hastanelerin yaptığı ameliyatlar gerekse SPA türünden sağlık hizmetlerinin çok daha fazla gelir elde etmesi mümkün görünmektedir Bakınız Ek: Bakınız: Ek: Bakınız Ek: 13/1 ve 13/2 16

17 Turizm tesislerinde fazla yaygın olmasa da golf sporu turizmi de potansiyeli olan alanlardandır. Dünya zenginlerinin tutkusu haline gelen golf sporundan 2010 yılında beklenen döviz gelirinin 200 milyon dolar olması beklenmektedir. Alternatif turizmin yeni ve ilgi çeken alanlarının da (Gurme Turizmi) devreye sokulmasıyla döviz gelirlerinin artması olasıdır. Bu hizmetlerden elde edilen dövizlerin beyan edilmesi zorunluluğu olmadığı için de ödemeler dengesi NHN kalemi arasında yer alacaktır. Kongre turizminin ekstra harcamalarına en son örnek 17 Mayıs 2010 tarihli Milliyet Gazetesi nin Đstanbul gezisi Danimarka da kriz yarattı 14 manşetli haberinde rastlanılmaktadır. Kopenhag kaynaklı haberde; Danimarka Merkez Bankası Başkanı Nils Bernstein ile müdürü Jens Thomsen in eşleriyle birlikte geçen yıl Đstanbul da katıldığı IMF toplantısında yaptığı aşırı lüks otel harcaması başına dert oldu. Ülkenin önde gelen tabloid gazetelerinden Ekstra Bladet in ele geçirdiği seyahat harcamaları belgelerine göre, The Marmara da 5 gece konaklayan Berstein ve Thomsen otele oda servisiyle birlikte 50 bin 44 Danimarka kronu (yaklaşık 13 bin TL) ödedi.đstanbul da geçirdikleri 5 günün toplam faturasının ise 90 bin Danimarka Kronu (yaklaşık 23 bin TL) olduğu belirtildi. Bu harcamalarından ötürü eleştiri oklarına hedef olmuşlardı. Bu örneği de turist başına düşen 664 dolar ortalama hesaplama ile açıklamak mümkün değildir. Tüm bu örnekler turizm gelirinin ilan edilenden çok daha fazla olduğu görüşünü doğrular niteliktedir. 2.6 Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Dünyada inşaat sektörünün büyüklüğü 3.5 trilyon dolar olarak tahmin ediliyor. Türkiye gerek kullandığı inşaat teknolojisi gerekse proje hizmetleriyle dünya standartlarında yapı üretmektedir. Konuya ilişkin örnek verilecek olursa; Ukrayna nın en büyük stat projesi bir Türk firması tarafından yaptırılmıştır. Almanya da ENKA Đnşaat ın siparişi üzerine tasarlanan, Sofya metrosunun yapımında kullanılan makine, teknoloji harikası olarak adını duyurmuştur. Türk firmaları dünyadaki iş hacimlerini 2010 yılından itibaren yıllık 50 milyar dolara çıkarmayı hedeflemiş bulunmaktadır. Dünya genelinde 2007 yılında 19.5 milyar dolar olan iş hacimleri 2008 yılı sonunda krize rağmen 23.5 milyar dolara çıkmıştır. Türk müteahhitlik firmasının yurt dışında çalıştırdığı işçi sayısı onbinlerle ifade edilmektedir Bakınız Ek: 20 17

18 yıllarında üstlenilen 83.6 milyar dolar değerinde olan projelerin yarısından fazlası 150 milyon doların üzerindedir. Komşu ve çevre ülkelerde 2000 yılından itibaren 130 milyar tutarında 4600 proje üstlenilmiştir. Hindistan ve Güney Afrika gibi pazarlardan ilk kez iş almayı başaran Türk firmaları Rusya, Körfez Bölgesi ve Orta Asya daki faaliyetlerini artırmayı planlayarak, Dünya nın En Büyük 225 Uluslararası Müteahhidi listesine 31.sıradan girmeyi başararak Çin den sonra ikinci sıraya yükselmiş bulunmaktadır 15. Ukrayna ve Polonya da düzenlenecek Avrupa Futbol Şampiyonası yla ile Rusya nın 2014 kış olimpiyatları için yapımı süren inşaatlardan Türk firmalarının da pay alması beklenmektedir. Rusya da faaliyet gösteren Türk müteahhit firma sayısı 200 ve imzalanan projelerin sayısı ise 1000 i bulmuş durumdadır. Dünyada böylesine yaygınlaşan müteahhitlik hizmetleri içinde proje, işçilik, girişimcilik dalında da döviz geliri elde edilmektedir. Yürürlükteki Kambiyo Mevzuatı uyarınca bu gelirlerin Türkiye ye getirilmesi zorunlu değildir. Son yıllardaki ödemeler dengesi inşaat hizmetleri gelirleri incelendiğinde oldukça düşük değerlerde olduğu gözlenilmektedir. Yurtdışı işlerin başladığı 80 li yıllardan bu yana ilk kez 63 milyon dolardan 246 milyon doları bulan kazanç 1985 yılında gerçekleşmiştir. Đnşaat gelirleri yıllarında milyar doları aşmışsa da de milyarın altına inmiştir. Yıl Gelir Yurt dışı işlerin bu kadar yoğunlaştığı son dönemde müteahhitlik sektörü gelirlerinin milyar doların altında ödemeler dengesine yansımasını kabul etmek mümkün değildir. Bu anlamda bir kaçınma söz konusudur. Çünkü yurt dışında elde olunan kazançların Türkiye ye getirilmesi halinde Gelir Vergisi Kanunu uyarınca vergi ödenmesi gerekmektedir. Bu 15 Bakınız Ek:14 18

19 sebepten bu sektörde iş yapanların vergiden kaçınma amaçlı tavırlarına esnek yaklaşmak gerekiyor. Çünkü yurt dışında iş alınması için önceden kayıt dışı ödemeler yapıldığında bunların vergiden mahsubu mümkün değildir. Bazı ülkelerin kambiyo rejimi yurt dışına para çıkarmaya sınırlandırmıştır. Bundan ötürü özel yoldan paralarının bir kısmını Türkiye ye getirseler de gelir olarak beyan etmeyeceklerdir. Son dönemde Türk işadamlarının yurtdışında faaliyet gösterdikleri müteahhitlik sektöründe yarattıkları yıllık milyar dolarlık iş hacminin döviz girişi işçi dövizleriyle birlikte resmi rakamlardan en az bir misli daha fazla olduğu düşünülmektedir. Bu konu bavul ticareti ile birlikte değerlendirildiğinde, 1997 ve 1998 yıllarında 2.2 ve 2.3 milyar dolarlık inşaat geliri ile bavul ticaretinden elde edilen 5.8 ve 3.6 milyar dolarlık dövizler sayesinde Türkiye nin ekonomisi, Rusya ve Uzakdoğu krizlerini az hasarla atlattığı söylenebilir. Krizin ikinci yılında görünmeyen işlemlerden yaklaşık, yılda 3 ve 5.9 milyar dolar döviz geliri elde edilmiştir. Yurda getirilmeyen ya da kayıt dışında kalması arzu edilen kısım ise özel yollarla yurda getirilmişsede NHN de yer alacaktır. Türkiye nin önde gelen iki inşaat şirketi ENKA ve GAMA, araştırma şirketi olan Deloitte nin Avrupa da yaptığı Avrupa Đnşaat liderleri 2009 Raporu na göre büyükler arasında yer almaktadır. Rapora göre ENKA nın geliri 1.9 milyar euro ve GAMA nın geliri ise 735 milyon euro olarak belirtilmektedir. Firmaların gelirleri kendi irade ve tasarruflarından oluşmaktadır. Bununla beraber yurda getirilmesi zorunlu döviz gelirlerinden değildir, istenilirse hiçbir sorgulamaya tabi olmadan yurda getirilebilir. 2.7 Net Hata ve Noksan ın Özel Kaynakları NHN kalemini finanse eden bireysel birçok mal ve hizmetlerden döviz kazanılmaktadır. Ancak sektörel kayıt ve benzeri bürokratik işleme tabi olmadığından resmi döviz geliri kalemleri içinde yer almamaktadır. Oysa yabancılara yapılan mal satışı ya da hizmet üzerine döviz tahsil edilmektedir. Büyük olasılıkla döviz bürolarına bozdurulan bu türden yabancı paralar ödemeler dengesinin kaynağı belirsiz kaleminde yani Net Hata ve Noksan da yer almaktadır. Bu tür işleme verilecek en yakın örnek ise; Đstanbul da düzenlenen Millionaire Fair e (Milyoner Fuarı) gelerek alışveriş yapan Endonezya eski başkanı Sukarno nun eşi Dewi 19

20 Sukarno dur. Bir milyon doların üzerinde alışveriş yapan Dewi Sukarno nun harcadığı dövizler ihracatçı birliği kaydı ya da gümrük beyannamesine tabi olmadığından NHN kalemi kapsamındadır 16. Ayrıca turist sayısını hesaplamada kullanılan hesap sistemine göre ortalama kişi başına harcamayı göz önüne alarak, Bayan Sukarno nun 664 dolar harcadığını hesap etmek ve düşünmek hata yapmaktan başka bir şey değildir. Türkiye ye sık olmasa da zaman zaman tarihi ve arkeolojik ören yerlerini ziyaret etmeye gelen Đngiliz Prens Charles ın da harcamaları standart turist harcamaları olarak kabul edilemez. Birleşmiş Markalar Derneği üyelerinin 69 ülkede açtıkları mağaza sayısı e çıkmış bulunuyor. Bahsi geçen firmalar, karlarının en azından bir bölümünü Türkiye ye getirdikleri düşünülmektedir. Dünyada gelişen ve yaygınlaşan spor dallarından biri haline gelen sörfün, yapılabildiği üç yerden biri olan Alaçatı da yabancı sporculardan elde edilen konaklama ve yemek harcamaları döviz geliri beklentisini 10 milyon dolara çıkarmaktadır. Paskalya ve diğer dini bayramlarda komşu ülkelerden gelen turistlerin Edirne ve Đstanbul da yaptıkları alışverişlerde NHN yi finanse eden aktivitelerden biridir. Kuşkusuz bu türden örnekleri çoğaltmak mümkün. Bundan dolayı NHN kaleminin kaynağını oluşturan sayısız sektör ülkemize döviz kazandırmayı sürdürmektedir Aslında vergi barışı sırasında yurda getirilen dövizler yurt dışındaki vatandaşlarımızın kazançlarının varlığını gösteriyor. Öyle ki gelen bu dövizlerin aysbergin sadece görünen yüzü olduğu da düşünülmektedir. Kamunun zorlaması olmadan gurbetçilerin, kazançlarının bir bölümünü ülkesine göndermesi vatandaşlık borcu ve sorumluluğudur. Resmi ve kayıtlı olmayan döviz girdilerine bir örnekte, yabancıların Türkiye den arsa ve bina satın almalarıdır. Sabah Gazetesi nin 5 Temmuz 2009 tarihli haberine göre ünlü aktris Demi Moore Göcek ten villa almak için menajerini görevlendirmiştir. Aynı haberin içinde 20 yıllık Hong Kong lu otel zinciri Aman Resort un da otel yapmak için Göcek te arsa aldığı da yer almıştır. Bu ve benzeri bireysel döviz geliri işlemlerinin sayısı kimbilir ne kadar çoktur. Bunlar NHN kaynaklarındandır. 16 Bakınız Ek: 15 20

ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR

ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR Araştırma ve Yorumlar 2010/02 04 Ağustos 2010 ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR Ekomer Müdürü: Prof.Dr. Durmuş DÜNDAR Ekomer Koordinatörü: Öğr.Gör.Raif

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR

ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR Araştırma ve Yorumlar 2010/02 14 Temmuz 2010 ÖDEMELER DENGESĐ NET HATA VE NOKSAN KALEMĐNĐN KAYNAKLARI (FĐNANSMANI) HAKKINDA RAPOR Ekomer Müdürü: Prof.Dr. Durmuş DÜNDAR Ekomer Koordinatörü: Öğr.Gör.Raif

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Tanım Ve Açıklamalar İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Tanımlar... 3 II- Türkiye de Özel Sektörün Dış

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Ağustos 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Ağustos 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Ağustos 2015) TEPAV Perakende Güven Endeksi-TEPE (02.09.2015) TEPE, Ağustos ayında bir önceki aya göre artarken, geçen yılın aynı dönemine göre azaldı. Önümüzdeki

Detaylı

DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER )

DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER ) DÖVİZ KURU PARİTE DEĞİŞİMİ VE PETROL FİYATLARINDAKİ DÜŞÜŞÜN CARİ İŞLEMLER DENGESİNE ETKİSİ ( 5 Şubat 2015 ) ( Zafer YÜKSELER ) 1. Döviz Kuru Pariteleri: Uluslararası piyasalarda ABD doları diğer para birimlerine

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 74 i Bu sayıda; Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri, 2013 2. Çeyrek dış borç verileri değerlendirilmiştir. i 1 İhracatta Olağanüstü Yavaşlama

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam:

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam: Ödemeler Dengesi Ödemeler bilançosu, bir ülkede yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yabancı ülkelerle yaptıkları iktisadi işlemlerin sistematik kayıtlar olarak tutulmasıdır. Mal ve hizmetlerin yanı sıra

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Rusya nın Yaptırımlarının Türkiye Ekonomisine Olası Etkileri

Rusya nın Yaptırımlarının Türkiye Ekonomisine Olası Etkileri Rusya nın Yaptırımlarının Türkiye Ekonomisine Olası Etkileri Aralık 2015 Eren Demir Uzman Yardımcısı İktisadi Araştırmalar Bölümü 1 Rusya nın Yaptırımlarının Türkiye Ekonomisine Olası Etkileri 24 Kasım

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Haziran 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Haziran 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Haziran 2015) Tüketici Güven Endeksi (Mayıs 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir azalış göstermiştir. 2015 Nisan ayında 65.35 olan

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma on altıncı kez gerçekleştirilmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma on altıncı kez gerçekleştirilmiştir. Bursa nın 250 Büyük Firması araştırması; -Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma on altıncı kez gerçekleştirilmiştir. -Bu çalışma Bursa il genelinde yapılmış,

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 20 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Türkiye nin yurtdışı yükümlülükleri azaldı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) Ağustos ayı sonu itibariyle geçerli olan uluslararası yatırım pozisyonu

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

TÜİK tarafında açıklanan verileri göre, Nisan 2012 döneminde sanayi üretim endeksi yıllık bazda % 1,8

TÜİK tarafında açıklanan verileri göre, Nisan 2012 döneminde sanayi üretim endeksi yıllık bazda % 1,8 01-15 Haziran 2012 SAYI: 38 MÜSİAD Araştırmalar ve Yayın Komisyonu Sanayi Çarkları İşlemeye Devam Ediyor TÜİK tarafında açıklanan verileri göre, Nisan 2012 döneminde sanayi üretim endeksi yıllık bazda

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ödemeler Dengesi Müdürlüğü TANIM VE AÇIKLAMALAR Kısa vadeli dış borçlara ilişkin genel bazı tanımlar ve açıklamalara

Detaylı

Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri. Seyfettin Gürsel

Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri. Seyfettin Gürsel Bilgi Notu 8/2 23.7.28 Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri Seyfettin Gürsel Bu bilgi notunda büyümekte olan cari açığın (22-27) yatırım mallarının finansmanı, enerji fiyatları, reel kur

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Temmuz 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Temmuz 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Temmuz 2015) İstihdam (Mart 2015) Sigortalı ücretli sayısı Mart 2015 de geçen yılın aynı dönemine göre %4,9 artarak; 13 milyon 328 bin olmuştur. Yaz mevsiminin

Detaylı

TR: Ödemeler Dengesi, Kasım 15

TR: Ödemeler Dengesi, Kasım 15 TR: Ödemeler Dengesi, Kasım 15 Orkun GÖDEK DenizBank Özel Bankacılık Grubu Yönetmen Düzey 3 Türev Araçlar Kredi Derecelendirme Kurumsal Yönetim Der. orkun.godek@denizbank.com +90 212 348 51 60 İSTANBUL

Detaylı

Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı

Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı Tarih: 16.01.2011 Sayı: 2011/01 Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı 2003-2010 yıllarını kapsayan 8 yılda, şirketlerin kâr aktarımı, faiz ödemeleri ve portföy yatırımları aracılığıyla,

Detaylı

Turkey Data Monitor Ekonomi Bülteni. 07 Mart 2016 I. KÜRESEL GELİŞMELER

Turkey Data Monitor Ekonomi Bülteni. 07 Mart 2016 I. KÜRESEL GELİŞMELER I. KÜRESEL GELİŞMELER Zayıf ücret artışları, güçlü istihdam artışını gölgede bıraktı ABD de Şubat ayında toplam tarım dışı istihdam 195 bin kişilik beklentilerin belirgin üzerinde 242 bin kişi olarak açıklandı.

Detaylı

AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU

AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU Tarih: 14.06.2015 Sayı: 2015 / 2 AKTİF EĞİTİMCİLER SENDİKASI EKONOMİ SERVİSİ YÜKSEK ENFLASYON / KAMU ÇALIŞANLARI KAYIP RAPORU Aktif Eğitimciler Sendikası (AKTİF EĞİTİM SEN) Ekonomi Servisi tarafından hazırlanan

Detaylı

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri YÖNETİCİ ÖZETİ Sunu planı Sunu Planı Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri 9-11 Tekstil ve Hazır Giyim İstihdamı 12 İşyeri Sayısı 13 Sektörün

Detaylı

KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU

KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU KURUMSAL MALİ DURUM VE BEKLENTİLER RAPORU TEMMUZ - 2015 SUNUŞ... 4 I-OCAK HAZİRAN 2015 DÖNEMİ BÜTÇE UYGULAMA SONUÇLARI... 5 A. Bütçe Giderleri... 5 01. Personel Giderleri... 7 02. Sosyal Güvenlik Kurumlarına

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi 80/3 g.o.p ankara türkiye tel: +90 312

Detaylı

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi

Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi On5yirmi5.com Rakamlarla 2011'de Türkiye Ekonomisi Avro bölgesindeki ülkelerde derinleşmekte olan kamu borç krizine rağmen 2011, Türkiye ekonomisinin yüksek büyüme hızı yakaladığı bir yıl oldu. Yayın Tarihi

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 18 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Mayıs 2014, No: 92 i Bu sayıda; 2014 Mart ayı Ödemeler Dengesi Verileri ve kurdaki gelişmeler değerlendirilmiştir. i 1 İlk üç ayda cari açıktaki her 100 Dolarlık

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

Öğr.Gör.Cemal ÇEVİKLİ-2015 Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi 4.BÖLÜM

Öğr.Gör.Cemal ÇEVİKLİ-2015 Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi 4.BÖLÜM 4.BÖLÜM Yurt Dışı Alacaklar Alıcılar Hesabı 120. ALICILAR HESABI 120.01 Yurt İçi Alıcılar Hesabı 120.02 Yurt Dışı Alıcılar Hs. 120.02.01 Uzakdoğu Ülkeler Alıcılar 120.02.02 Avrupa Kıtası Alıcılar 120.02.03

Detaylı

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _.

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. -~-~- -----~ li T \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. TÜRKiYE'DE YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI Türkiye'de özellikle 1950 sonrasında çıkarılan

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015

2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015 2015 Temmuz SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ 27 Temmuz 2015 Temmuz ayı inşaat ve hizmet sektörü güven endeksleri TÜİK tarafından 27 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. İnşaat sektörü güven endeksi 2015 yılı Haziran

Detaylı

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR

109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR -1- 109 MİLYAR DOLARLIK YABANCI PORTFÖYÜ VAR Yabancıların, 8 Haziran itibariyle Türkiye de 53 milyar 130 milyon dolarlık hisse senedi, 38 milyar 398 milyon dolar devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve 407

Detaylı

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Türk Ekonomi Bankası Makro Yorum Emin Öztürk (212) 251 21 21 (1671) 24 Şubat 2006 emin.ozturk@teb.com.tr Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Cari işlemler dengesi neyi gösterir? Bir ülkenin

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ

ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ T.C. BAŞBAKANLIK HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIM VERİLERİ BÜLTENİ Aralık 2010 YABANCI SERMAYE GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİNDEKİLER Sayfa no Tablolar Listesi ii 1) Uluslararası Doğrudan Yatırım

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma dokuzuncu kez gerçekleştirilmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma dokuzuncu kez gerçekleştirilmiştir. Bursa nın 25 Büyük Firması araştırması; -Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma dokuzuncu kez gerçekleştirilmiştir. -Bu çalışma Bursa il genelinde yapılmış,

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2014 II. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

www.kuzka.gov.tr 1.1. Mali Yapı ve Finans 1.1.1. Banka Şube Sayısı TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1.1. Mali Yapı ve Finans Ekonomik olarak tanımlanmış sınırlarda sermayenin yaygınlığı ve verimliliği genellikle mali ve finansal göstergelerle ölçülür. Bölgedeki bankaların durumu şube sayılarıyla, sermayenin

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU

HAFTALIK EKONOMİ RAPORU Strateji Geliştirme Başkanlığı Ekonomik ve Sektörel Analiz Dairesi HAFTALIK EKONOMİ RAPORU TÜRKİYE EKONOMİSİ IMKB 100 Endeksi haftanın ilk yüzde 0,4 oranında değer kazandı. Geçtiğimiz hafta İMKB 100 Endeksi,

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ağustos 2012, No: 38 i Bu sayıda; Haziran Ayı Ödemeler Dengesi Verileri, Haziran Ayı Kısa Vadeli Dış Borç Stoku Verileri değerlendirilmiştir. i 1 Cari açığı

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2015) TEPAV Perakende Güven Endeksi-TEPE (Ağustos 2015) TEPE, Ekim ayında bir önceki aya ve geçen yılın aynı dönemine göre arttı. Geçtiğimiz 3 ayda işlerin

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Tasarruf kamudan başlar Nisan2012 N201124 DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2012 N201124 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp KALKAN 1 Analist, Ekonomi Etütleri Tasarruf kamudan başlar Türkiye nin cari açık sorunu ve bunun altında yatan

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2013 HAZİRAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Temmuz 2013 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2013, No: 71 i Bu sayıda; 2013 2. Üç Ay Büyüme Verileri değerlendirilmiştir. i 1 Yurtiçi talep coştu, stoklar patladı, büyüme tahminleri aştı Ekonomi

Detaylı

Bütçe Niçin Ek Ödenek İster?

Bütçe Niçin Ek Ödenek İster? Bütçe Niçin Ek Ödenek İster? Haldun DARICI (*) Ülkemizdeki bütçe uygulamalarıyla ilgili olarak yapılan bazı değerlendirmelerde, bütçelerin başlangıç hedefleriyle yılsonu gerçekleşmeleri arasında önemli

Detaylı

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma

Turizm Ekim 2014. Özge YALÇIN - Mali Analiz. TSKB Araştırma Ekim 2014 Özge YALÇIN - Mali Analiz TSKB Araştırma Turizm sektörünün analizi amacıyla hazırlanmış olan bu rapor, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası A.Ş. nin uzman kadrosunca güvenilir ola rak kabul edilen

Detaylı

HAFTALIK BÜLTEN 31 AĞUSTOS 2015 4 EYLÜL 2015

HAFTALIK BÜLTEN 31 AĞUSTOS 2015 4 EYLÜL 2015 31 AĞUSTOS 2015 4 EYLÜL 2015 HAFTANIN ÖZETİ Piyasalar yoğun bir haftayı geride bırakırken haftanın öne çıkan konuları; Avrupa Merkez Bankası nın (AMB) toplantısı, hafta sonu Ankara da toplanan G-20 Maliye

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

YENİ VARLIK BARIŞI KANUNU ÖZET BİLGİLER

YENİ VARLIK BARIŞI KANUNU ÖZET BİLGİLER YENİ VARLIK BARIŞI KANUNU ÖZET BİLGİLER Varlık Barışına ilişkin düzenlemeleri de içeren 21.05.2013 tarih ve 6486 sayılı Kanun 29.05.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kanun un

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları)

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları) Bankalardan sağlanan dövizli kredilerde vergisel maliyetler Melike Kılınç I. Giriş Şirketlerin yurtdışı ithalat ihracat işlemleri, döviz cinsinden pozisyon tutmak istemeleri, nihai ürünlerini ya da hizmetlerini

Detaylı

SUNUŞ. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol

SUNUŞ. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol SUNUŞ 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu; mali yönetim ve kontrol sistemimizi uluslararası standartlar ve Avrupa Birliği uygulamalarıyla uyumlu olarak yeniden yapılandırarak; kalkınma planları

Detaylı

TR: Ödemeler Dengesi, Ekim 15

TR: Ödemeler Dengesi, Ekim 15 TR: Ödemeler Dengesi, Ekim 15 Orkun GÖDEK DenizBank Özel Bankacılık Grubu Yönetmen Düzey 3 Türev Araçlar Kredi Derecelendirme Kurumsal Yönetim Der. orkun.godek@denizbank.com +90 212 348 51 60 İSTANBUL

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 14 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Cari açıkta düşüş Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nın (TCMB) açıkladığı Ağustos ayı ödemeler dengesi rakamlarına göre cari işlemler açığı, bir önceki

Detaylı

11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI

11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI 11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI MADEN DERECE MENŞEİ CFR(USD/MT) DEMİR %65 TÜRKİYE 152-154 DEMİR %60/59 TÜRKİYE 131-133 DEMİR %55/54 TÜRKİYE 112-114 11-16 ŞUBAT CEVHERİ PİYASA FİYATLARI MADEN

Detaylı