ÇEVRE VE SAYI TAY. Dr. Mehmet Efendi Sayı tay Uzman Denetçisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇEVRE VE SAYI TAY. Dr. Mehmet Efendi Sayı tay Uzman Denetçisi"

Transkript

1 ÇEVRE VE SAYI TAY Dr. Mehmet Efendi Sayı tay Uzman Denetçisi Ankara-2005

2 2

3 ÇEVRE VE SAYI TAY Dr. Mehmet Efendi Sayı tay Uzman Denetçisi Ankara

4 Ç NDEK LER Ç NDEK LER 4 KISALTMALAR 6 G R 8 I. BÖLÜM ÇEVRE ÇEVRE SORUNSALI Çevre Tanımı: Çevre Sorunlarının Ortaya Çıkı ı: Çevre Sorunlarının Özellikleri: Çevre Sorunlarının Sorumluları: Ba lıca Cevre De erleri ve Çevre Sorunları: Hava ve Hava Kirlili i: Su ve Su Kirlili i: Toprak ve Toprak Kirlili i: Gürültü Kirlili i: Radyasyon: Katı Atıklar: Flora Fauna: Biyolojik Çe itlilik: Çölle meyle Mücadele: Kıyı ve Deniz Kirli i: Kültürel Çevre: ÇEVREN N HUKUK YOLUYLA KORUNMASI Çevre Hukukunun Do u u: Çevre Hukukunun Geli imi: Sürdürülebilir Kalkınma: Çevre Hukukunun Temel lkeleri: Önleme lkesi: birli i ve E güdüm lkesi: Entegrasyon lkesi: Kirleten Öder lkesi: TÜRK YE DE ÇEVRE POL T KALARI VE ÖRGÜTLENMES Ulusal Çevre Stratejisi ve Eylem Planı (UÇEP): Kalkınma Planlarında Çevre: Çevre Yönetimi (Çevre Örgütlenmesi): ÇEVREY KORUMADA K ÖNEML ARAÇ (ÇED VE DENET M) Çevresel Etki De erlendirmesi (ÇED): Çevre Denetimi: Türkiye de Çevre Yönetimince Uygulanan Çevre Denetimi: Çevre Denetiminin Ba lıca Hukuki Dayanakları: Çevre Denetiminin Etkinli i: 85 II. BÖLÜM SAYI TAY SAYI TAY LARIN DO U U SAYI TAY IN KURULU U VE ZAMAN Ç NDEK GEL M 95 4

5 Osmanlı Döneminde: Cumhuriyet Döneminde: Sayı tay'ın Vizyon ve Misyonu: Sayı tay ın Konumu: Yapı ve Kurulu : SAYI TAY IN BA IMSIZLI I Görevlilerin Ba ımsızlı ı: Mali Ba ımsızlık: SAYI TAY IN YETK LER Denetimin Yürütülmesi: Sayı tay da Denetimin Yürütülmesi: Denetim Sonuçlarının Uygulanması: GÖREV VE YETK ALANI lkeler: Denetlenecek Kurulu ların Niteli i: Sayı tay'ın Görev ve Yetki Alanı: DENET M TEKN KLER : Denetim Türleri: Performans Denetimi: 137 III. BÖLÜM SAYI TAY IN ÇEVREYE L K N LEVLER ULUSLARARASI SAYI TAY LAR B RL KLER N N ÇEVREYE BAKI I VE FAAL YETLER Sayı tayların Çevreye Bakı ı: Çevre Denetiminin Kısa Tarihçesi: INTOSAI Çevre Denetimi Tavsiye Kararları: (Kahire Bildirisinde yer alan) INTOSAI ye Göre Çevre Denetiminde Sayı tayların Rol ve Sorumlulukları: Sayı tayların Çevre Denetimi Konusunda Kullanabilecekleri Metot ve Teknikler: Sayı tayların Çevre Denetimi Konusunda Genel Durumu: Çevre Denetiminde birli i: WGEA nın Toplantıları: WGEA nın E itim Çalı maları: EUROSAI nin Çalı maları: ASOSAI nin Çalı maları: Di er Ülke Sayı tay larının Çevre Denetim Örnekleri: SON GEL MELER N SAYI TAY A MUHTEMEL ETK LER Avrupa Birli i ne Adaylık Sürecinin Sayı tay a Etkileri: Son Yasal Düzenlemelerin Sayı tay ca Yapılacak Çevre Denetimine Muhtemel Etkileri: Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (KMYKK): Sayı tay Kanunu: Kamu Yönetiminin Temel lkeleri ve Yeniden Yapılandırması Hakkında Kanun: SAYI TAY CA ÇEVRE DENET M ALANINDA YAPILANLAR Mali Denetim Olarak Yapılanlar: Performans Denetimi Olarak Yapılanlar: SAYI TAY CA YAPILACAK ÇEVRE DENET M NE L K N SWOT ANAL Z 217 SONUÇ: 221 ÖZET: I 5

6 EKLER: EK:1 Çevre Denetimi ile lgili Kanunlar: EK:2 Çevre Denetimi ile lgili Uluslararası Sözle me ve Protokoller: EK:3 Çevre Denetimi ile lgili Tüzükler: EK:4 Çevre Denetimi ile lgili Yönetmelikler: EK:5 Çevre Konulu Sayı tay Performans Denetim Raporlarının Basındaki Yankıları: KAYNAKÇA: IV IV IV V VI VII XX KISALTMALAR ABD: Amerika Birle ik Devletleri AFROSAI: Afrika Ülkeleri Yüksek Denetim Kurumları Uluslararası Te kilatı ARABOSAI: Arap Ülkeleri Yüksek Denetim Kurumları Uluslararası Te kilatı ASOSAI: Asya Ülkeleri Yüksek Denetim Kurumları Uluslararası Te kilatı BM: Birle mi Milletler ÇED: Çevresel Etki De erlendirmesi DPT: Devlet Planlama Te kilatı EUROSAI: Avrupa Ülkeleri Yüksek Denetim Kurumları Uluslararası Te kilatı INTOSAI: (International Organisation of Supreme Audit Institutions) Yüksek Denetim Kurumları (Sayı taylar) Uluslararası Te kilatı KHK: Kanun Hükmünde Kararname K T: Kamu ktisadi Te ebbüsleri KKÇ: Kıyı Kenar Çizgisi KMYKK: Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu MARPOL: Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesi Hakkında U- luslararası Sözle me. NAO: (National Audit Office) ngiliz Sayı tayı NEPA: (National Environmental Policy Act ) ABD Çevre Kanunu NGO: (Non Govermental Organizations) Hükümet Dı ı Kurulu lar OECD: ktisadi birli i ve Kalkınma Te kilatı 6

7 OLECEFS: Pasifik Ülkeleri Yüksek Denetim Kurumları Uluslararası Te kilatı ÖÇKK: Özel Çevre Koruma Kurumu S T: Tespiti yapılmı korunması gereken do al ve kültürel varlıklar. SPASAI: Latin Amerika Ülkeleri Yüksek Denetim Kurumları Uluslararası Te kilatı STK: Sivil Toplum Kurulu ları STÖ: Sivil Toplum Örgütleri SWOT: (Strengthen, Weakness, Opportunities, Threaten) Bir konuya ili kin fırsatlar, tehditler ile güçlü ve zayıf yönlerin birlikte de erlendirildi i analiz tekni i. TAU: Bayındırlık ve skan Bakanlı ı Teknik Ara tırma ve Uygulama Genel Müdürlü ü TBMM: Türkiye Büyük Millet Meclisi UÇEP: Türkiye Ulusal Çevre Stratejisi ve Eylem Planı UNDP: Birle mi Milletler Kalkınma Programı UNEP: Birle mi Milletler Çevre Programı VET: Verimlilik, Etkinlik ve Tutumluluk (Performans denetimine Türkiye de verilen isimlerden biri.) VGM: Vakıflar Genel Müdürlü ü WGEA: (Working Group on Environmental Auditing) INTOSAI Çevre Denetimi Çalı ma Grubu WHO: Dünya Sa lık Örgütü YDK: Yüksek Denetim Kurumları (sayı taylar için kullanılan isimlerden biri.) 7

8 G R Sayı taylar bütçe uygulamalarının denetimini parlamento adına yapmak üzere kurulmu organlardır. Zaman içinde Sayı tayların tüm kamu fonlarını denetlemelerinin yanında, parlamento adına denetim yapan örgütler olarak parlamentoyu ilgilendiren her konuda denetim ve ara tırmalar yapmak ve sonuçlarını parlamento ve kamuoyuna bildirmekle görevli oldukları anlayı ı yaygınla mı tır. Bu anlayı çerçevesinde tüm insanlı ın ortak de erleri olan çevre de erlerinin korunması konusunda da ça da ülkelerde Sayı tayların üzerine önemli görevlerin dü tü ü kabul edilmektedir. Sayı tayların çevre konusunda yapacakları denetimlerin, çevrenin korunmasına ve geli tirilmesine önemli katkılarının olaca ı savunulmaktadır. Denetim sonuçlarının kamuoyuna açıklanmasının çevre bilincinin ve katılımın geli imine, parlamentoya bildirilmesinin de çevre konusunda yapılacak yasal düzenlemelerin daha sa lıklı olu masına katkıda bulunaca ı varsayılmaktadır. Ayrıca bu denetimler sonucunda hazırlanacak raporlardaki bulgu ve tavsiyelerin çevrenin yönetiminden sorumlu idari birimlere de ı ık tutaca ı ve yön verece i kabul edilmektedir. Türkiye de çevre konusunda çok de i ik ara tırma ve incelemeler yapılmı olmasına kar ılık, TBMM adına denetim yapmakla görevli, Anayasal yüksek denetim kurulu u olan Sayı tay ın yapaca ı denetimlerle çevrenin korunmasına önemli katkılarının olabilece ine dair bir ara tırma bulunmamaktadır. Bu çalı ma ile; ülkemizde daha önce üzerinde dü ünülmeyen Çevre ve Sayı tay ili kisinin teorik ve uygulama düzeyinde ilk defa ele alınması amaçlanmaktadır. Bu haliyle tezin kamu yönetimine kuramsal yakla ıma ve uygulamaya dönük önemli katkılarının olaca ı dü- ünülmektedir. Çalı ma içinde, di er ülkelerin parlamento adına denetim yapan yüksek denetim kurulu ları için ülke adı ile birlikte Sayı tayı kelimesi kullanılmı olup, 8

9 bunların olu turdu u uluslar arası üst birlikler için de Sayı taylar birlikleri adı kullanılmı tır. Tezin Amacı: Sayı tay ın Anayasal ve yasal görevlerinin arasında çevre konusunda da denetimler yapmamın ve denetim sonuçlarını kamuoyu ve TBMM ne bildirmenin de bulundu- unun ortaya konulmasıdır, ayrıca Sayı tay ın çevre konusunda yapaca ı denetimlere ili kin ilkelerin ve uygulamaların neler olması gerekti i de irdelenecektir. Kavramsal Çerçeve: Çevre kavramının do u u ve zaman içinde geli iminin özetlenmesi. Sayı tayların do u u ve zaman içinde de i en rollerinin irdelenmesi. Çevre Hukukunun olu um ve geli iminin irdelenmesi. Çevre Hukuku içinde geli en Çevre Denetimi kavram ve uygulamalarının incelenmesi. Çevre ve Sayı tay kavramlarının birlikte dü ünülmesinin dü ünsel ve yasal çerçevesinin ortaya konulması. Bu kapsamda Sayı tay ın yapaca ı çevre denetiminin dayanak ve kapsamının tartı ılması. Sayı tay ca yapılacak çevre denetimlerinin üstünlük (Anayasal ve yasal yetki sorununun bulunmaması, köklü denetim geçmi i, yürütmenin dı ında ba ımsız ve parlamento adına denetim yapmanın avantajları, yabancı Sayı tayların uygulamaları v.b.) ve zorluklarının (Denetçilerin geli en çevre ve çevre hukuku konularındaki bilgi ve deneyim eksiklikleri, çevre konusunda eylemleri bulunan kurum ve kurulu lar ile TBMM nin bu tür denetime hazır olmamaları, çevre e itim, bilinç ve kültürünün geli memi olması v.b.) ortaya konması. Uluslararası Sayı taylar Birli inin (INTOSAI) ve Bölgesel Sayı taylar Birliklerinin (EUROSAI. ASOSAI gibi) kurulu ların, üye Sayı taylara önerdikleri çevre denetimi konusundaki ilke, standart ve uygulamaların incelenmesi. Çevre denetimi konusunda etkin çalı malar yapan yabancı Sayı tayların çalı malarının ince- 9

10 lenmesi ile ortaya konan bu çerçeve içinde Sayı tay ın durumunun tartı ılması. Kirlilikle mücadele ve çevre koruması konusunda Sayı tay ın klasik denetim veya performans denetimi teknikleriyle yapabilece i katkıların çerçevesinin ortaya konması. Sayı tay ın yapaca ı çevre denetimleri sonucunda ortaya konacak denetim sonuçlarının Sayı tay içinde ve TBMM de tabi olaca ı prosedür ve yaptırımların incelenmesi. performans denetimi tekni i ile yapılacak çevre denetim sonuçlarının kamuoyu ve TBMM ne sunulmasından beklenen yararların tartı ılması. Varsayımlar: -Tezin temel varsayımı Sayı tay ın görevleri arasında çevre denetimi yapmak da vardır. (Çevre; en dar anlamıyla çevre kirlili i ve bununla mücadele olarak ele alınsa bile bu mücadelenin kamu gücü olmadan ve önemli mali kaynaklar harcanmadan yapılamayaca ı. Sayı tay ların da zaman içinde rollerinin de i medi i sadece mali kaynakların yasalara uygun harcanıp harcanmadı ını denetleyen kurumlar oldukları kabul edilse bile pahalı bir konu olan çevre kirlili i ile mücadele konusunda denetim yapmalarının gerekti i.) -Çevre Hukukunun Sayı tay ca yapılacak çevre denetimleriyle hayata daha etkin olarak geçebilece i, -Sayı tay ca yapılacak çevre denetim sonuçlarının kamuoyunun gereksinim duydu u do ru ve tarafsız bilgiyi sa layaca ı ve bu ekilde kamuoyunun çevre bilincinin sa lıklı geli imine katkıda bulunaca ı, -Çevre konusunda eylemleri bulunan kurumların çevreye ili kin hizmetlerinin do rudan özendirilece i, yönlendirilece i, kalitesinin artaca ı, sürdürülebilir geli meler sa lanaca ı, hesap verme sorumlulu unun ve effaflı ın geli ece i, 10

11 -Denetlenen kurumlar için çevre konusunda maliyet etkinli i bulunan önerilerin geli tirilebilece i, -Pahalı bir konu olan çevre koruması konusunda olumlu parasal etkiler yaratılaca ı, -TBMM nin çevre konusunda yapaca ı yasal düzenlemelerin ve bütçe tahsislerinin daha sa lıklı, dengeli ve etkili olu aca ı, -Çevreye ili kin eylemleri bulunan özel ki i veya kurumların eylemlerinin de çevreyi koruyacak ve bozmayacak ekilde olu masına dolaylı katkılarının olaca ı,. -Çevre denetimi yapacak Sayı tay Denetçilerinin bu denetimi yapmak için yasal yetki sorunlarının bulunmadı ı ancak bu konuda ciddi e itim almaları gerekti i, -Çevre denetiminin klasik hukuka uygunluk (düzenlilik) denetimi yöntemiyle yapılabilece i gibi asıl etkin denetimin performans denetimi tekni iyle sa lanaca ı, -Performans denetimi tekni iyle yapılacak çevre denetimi sonuçlarına ili kin raporların Sayı tay içinde ve TBMM de tabi olaca ı prosedür ve yaptırımların açıkça belli olmadı ı, -Çevre konusunda eylemleri bulunan kurumların ve denetim sonuçlarını de erlendirecek kurumlar olan Sayı tay ve TBMM nin bu denetime henüz hazır olmadıkları, -AB ne katılım sürecinde ülkesel yol haritamızı çizen ulusal program kapsamında AB müktesebatı ile Türk mevzuatının uyumla tırılması kapsamında Sayı tay ca yapılacak çevre denetiminin bu yöndeki çalı malara dolaylı katkı sa layabilece i, Varsayılmaktadır. Kapsam ve Sınırlılıklar: Çevre ile ilgili olarak; çevre fikrinin do u u, kapsamı ve zaman içindeki geli imi, çevre kirlili i ve çevre sorunları, çevre hukuku ve hukuki düzenleme konuları ana hatlarıyla belirtilmi tir. çevre konusunda ülkemizdeki geli meler ve uygulamalar 11

12 genel olarak kamu yönetimi (merkezi ve yerel yönetimler dahil) çerçevesinde ele alınmı özel sektör ve sivil toplum kurulu larının faaliyetlerine girilmemi tir. Çevre denetimi konusunda Sayı tay dı ındaki denetim birimlerince yapılan denetimler ana hatlarıyla incelenmi tir. Sayı tay konusunda; Sayı tayların do u u ve zaman içindeki rollerinin de i imi, kamu yönetimi ve Sayı tay denetimini etkileyen, özellikle son zamanlardaki hukuki düzenlemeler ana hatlarıyla incelenmi tir. Sayı tay ın kurulu ve i leyi i ile örgüt yapısı ve denetim alan, yöntem ve teknikleri ile uygulamaları genel hatlarıyla incelendikten sonra, performans denetimi tekni inin do u u, dayandı ı felsefe, hukuki temelleri, kavramın kapsamı, de i ik ülkelerde bu denetime verilen farklı isim ve i levler, Türkiye de ya anan uygulamalar ve denetim sonuçları ayrıntılı olarak irdelenmi tir. Son olarak da Sayı tay ca yapılan ve yapılabilecek çevre denetiminin kapsam, yöntem ve uygulamaları ile üstünlük ve zayıflıkları SWOT analizi tekni i ile ortaya konulmaya çalı ılmı tır. Veri Toplama Tekni i: Tez, literatür ve kaynak taraması yöntemiyle olu turulmu tur. Sayı tay, TBMM ve di er kamu kurum ve kurulu ları ile sivil toplum kurulu larına ait kütüphanelerde bulunan konumuza ili kin Türkçe ve ngilizce eserler, yabancı ülke uygulamaları için de daha çok Internet aracılı ıyla elde edilecek kaynaklar taranmı tır. Konumuza ili kin yayınlanmı veya yayınlanmamı gizlili i bulunmayan rapor ve yazı malar da taranmı tır. Sayı tay ın çevre denetimine ili kin üretti i.raporlar incelenmi tir. 12

13 I. BÖLÜM ÇEVRE ÇEVRE SORUNSALI Çevre, canlıların içinde bulundu u ve tüm ya amsal faaliyetlerini sürdürdü ü ortam ya da ko ullardır. nsano lunun yeryüzünde son birkaç milyon yılda ya adı ı göz önünde bulunduruldu unda, neden çevre sorunlarının son yıllarda ciddi olarak ya amı tehdit etti i sorulabilir. Özellikle, endüstri devrimine kadar insanın do aya olan sınırlı etkisi sonraki yıllarda ön plana çıkmı ve ya amı tehdit eder hale gelmi tir. Endüstri devrimi ile birlikte insano lu, makineleri de kullanmak suretiyle do ayı etkileme konusundaki rolünü arttırmı, bu sayede daha geni do al alanlar insanın kullanımına sunulmu tur. Ya ama standartlarının giderek yükselmesi ve dünya nüfusundaki hızlı artı do al kaynaklar üzerindeki baskıyı arttırmı tır. Artan nüfusun doyurulması, giydirilmesi ve barındırılabilmesi kaynak kullanımını hızlandırarak beraberinde ciddi çevre sorunlarını getirmi tir. Ya amı tehdit eden bu durumu çarpıcı bir ekilde vurgulayan ilk çalı ma Roma Kulübünce hazırlattırılan ve Büyümenin Sınırları 1 adını ta ıyan rapordur. Rapor, karanlık bir tablo çizerek, do al kaynakların nüfus artı ına yetmeyece ini söylemekte ve çevreyi korumak ve geli tirmek için geli me hızının durdurulması gerekti ini belirtmekteydi. Sıfır Büyüme denilen bu yakla ım birçok ele tiri aldı. Raporu, kimi az geli mi ülkeler kendileri için bir tuzak gözüyle ele tirdiler, kimi geli mi ülkeler de geri kalmı ülkelerin akçalı yardımlarla desteklenmesini istediler. Raporun 1 Rapor Massachussets Institute of Technology (MIT) tarafından hazırlanmı tır. 13

14 abartılı ve karamsar yapısının, kamuoyunun ilgisini çevre sorunlarına çekmek, güncel tartı ma konusu yapmak bakımından yararlı oldu u da savunulmu tur. 2 Büyümenin Sınırları adlı çalı ma ve onu ele tiren yazılar dünya kamuoyunda önemli yankı uyandırmı tır Çevre Tanımı: Çevre kavramı ilk bakı ta ne kadar açık ve kolay anla ılabilir görünmekte ise de kavram incelendikçe, ilgi alanı belirlenmeye çalı ıldıkça, kavramın o denli karma ık ve sınırlarının çizilmesinin güç oldu u ortaya çıkmaktadır. Genel bir tanımla çevre: nsan faaliyetleri ve canlı varlıklar üzerinde hemen ya da süre içinde dolaylı yada dolaysız bir etkide bulunabilecek fiziksel, kimyasal, biyolojik ve toplumsal etkenlerin belirli bir zamandaki toplamıdır. 3 Çevre; bir bilim dalı, yeni bir hak, moda bir dü ünce, bir efsane, do a sevgisi, hippilerden kalma kar ıcı bir akım, uygarlı ı ve teknolojiyi yadsıyarak ilkelli e dönü, çevresel yıkım korkusu ile yo rulmu yeni bir yıldırı konusu, zengin ülkeler için lüks bir u ra, büyümeyle çeli kili bir ütopya, geli mekte olan ülkeler için bir tuzak, do al kaynakların tüketildi inin duyurulması, iktisatçıların ve filozofların büyümenin sınırları üzerine bir uyarı çı lı ı, kirlilik kar ıtı ürünlerin yer aldı ı yeni bir piyasa olarak algılanmaktadır. Çevre bütün bu kavramları içerir. 4 Çevre; insanı etkileyen fiziksel, kimyasal ve biyolojik tüm sistemleri kapsamaktadır. Çevre genel anlamda fiziksel çevre ve toplumsal çevre olarak ele alınabilir. 2 Ru en KELE, Can HAMAMCI, Çevrebilim mge Yayınevi Ankara-1993 s ibid s ibid s. 18, 19 14

15 Fiziki çevre içinde ya anılan fiziksel ortam, toplumsal çevre ise insanın ekonomik, toplumsal ve siyasal sistem ili kileridir. Fiziksel çevre do al ve yapay çevre olarak iki gruba ayrılır. Do al çevre insanın olu umuna katkıda bulunmadı ı çevredir. Yapay çevre ise insanın bilgi ve kültür birikimine dayanarak do al çevreden aldı ı kaynaklarla yarattı ı çevredir. Sözlüklerde Çevreci, çevrecili in ilkelerine inanan ve bunları geli tirmeye çalı an kimse olarak tanımlanmaktadır. Çevrecilik ise çevreye duyulan ilgiden kaynaklanan ve bu ilgiyi açıklayan ideolojiler ve uygulamalar olarak tarif edilmektedir Çevre Sorunlarının Ortaya Çıkı ı: Çevre sorunları birden bire ortaya çıkmamı, zaman içinde birikerek varlı ını duyurmu tur. Çevrenin kirlenmesi yada bozulması, çevreyi olu turan ö elerin bu süreç içinde giderek niteli inin de i mesi, de erinin yitmesidir. nsan faaliyetleri sonucunda çevreye verilen zararlar, do anın kendini yenileyebilme yetene i sayesinde ba langıçta fark edilmemi, hatta çevrenin zamanla bu kirlili i yok edece i kanısı yaygınla mı tır. Ancak zaman içinde, sanılanın tersine, çevreye bırakılan kirlili in nicel ve nitel olarak artması, çevrenin kendini yenileyebilme yetene inin çok üstüne çıkmı, çevre hızla bozulmaya ba lamı tır. Hava, su, toprak kirlenmesiyle ba layıp, bitki örtüsü ve hayvan topluluklarının yok olmasına kadar uzanan çevre sorunları, en azından sorunlarla kar ıla anlarda belli bir gelecek kaygısı uyandırmı tır. 6 5 ibid s ibid s. 18, 19 15

16 Eskiden insanlar ya iklime uyum sa lar, ya da göç ederlerdi. Ama imdilerde insanlar iklimi etkilemeye ba ladılar. E er yeryüzünü battaniye gibi saran sera gazlarının etkisi olmasaydı, dünyamız u anda 30 C derece daha so uk olurdu. Sera gazları belli bir miktarda yararlı, ama denge bozulup, söz konusu gazlar belli bir seviyeyi a tıkları zaman küresel ısınmaya neden oluyorlar. Batı ülkelerinde gerek çevreci hareketin do u u gerek çevre sorunlarının algılanı ı bakımından 1970 odak yılı olu turmasına kar ın ülkemiz söz konusu oldu- unda bu ba lamda on yıllık bir gecikme oldu u söylenebilir. Ülkemizin özellikle 1960 sonrası kalkınma çabalarıyla hızlı bir sanayile me sürecine girmesi çevre sorunlarını gündeme getirmi tir. Artan çevre sorunları ilk kez 1973 yılında yürürlü e giren III. Be Yıllık Kalkınma Planında dile getirilmi ve bu planda çe itli önermeler yapılmı tır. Ancak sorunların hızlı artı ı devam etmi ve alınan tedbirler çözüm getirmemi tir. Hızlı kentle me, göç, gecekondu, altyapı ve sosyal servislerin yetersizli- i özellikle kentler için en önemli gündem maddesi haline gelmi tir. Toplumun Çevre Bilinci son yılda oldukça hızlı bir yükselme seyri i- çindedir. Kentliler, gelir ve ö renim düzeyi yüksek olanlar, köylülere ve di er kesimlere oranla daha çok duyarlılı a sahiptirler de kurulan ve 24 ülkede örgütlenen Ye il Barı (Gren Peace) örgütünün 1990 yılı ba larında 4 milyon üyesi, 800 çalı anı ve yıllık 32 milyon dolar bütçesi bulunmaktaydı. Bu örgütün hiçbir siyasal parti ile ili kisi olmaksızın yürüttü ü çok sayıda proje ve eylemleri bulunmaktadır Ru en KELE, Can HAMAMCI a. g. e. s ibid s

17 Çevre Sorunlarının Özellikleri: Çevre sorunlarını birbirlerinden soyutlamak ve tek ba larına ele alıp de erlendirmek mümkün de ildir. Toprak-su-hava kirlili i birbirinden ba ımsız sorunlar olarak görülemez. Çevre sorunlarının çok yönlülü ünde ise bunların toplumsal ya- amın tüm alanlarını do rudan yada dolaylı olarak etkilemeleri ve bu ba lamda di er toplumsal sorunlardan soyutlanamamaları da söz konusudur. Çevre sorunlarının di er bir özelli i, bunların do rudan yada dolaylı olarak evrensel nitelik ta ımalarıdır. Stockholm ve Rio Bildirgeleri günümüzde çevreye nasıl yakla mak gerekti- ini uluslararası boyutta yönlendiren tarihi dokümanlardır de sveç in ba kenti Stockholm de nsan Çevresi Konferansının ba ladı ı gün olan 5 Haziran, o günden beri Dünya Çevre Günü olarak birçok ülkede kutlanmaktadır. nsan Çevresi Bildirgesi, Stockholm konferansının biti günü olan 16 Haziran da yayımlanmı tır. Stockholm toplantısından 20 yıl sonra, bu defa Brezilya nın Rio kentinde gerçekle tirilen Birle mi Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansında hem yeni bir bildirge açıklanmı, hem de çevre konularının ve sorunlarının yönetimine gelecekte ı ık tutacak Gündem 21 kabul edilmi tir Çevre Sorunlarının Sorumluları: Çevre sorunlarının bu boyuta gelmesinde tüm sistemlerin ve bütün insanların suçu olmakla birlikte bunların aralarında sebep oldukları bozulmaların türleri ve suçluluk dereceleri bakımından, farklılıklar bulunmaktadır. Devletlerin kamu mallarını korumada gerekeni yapmaması bazı ki iler için di erlerine oranla daha yararlı ol- 17

18 mu tur. Çünkü maliyeti olmayan bu tür mallar piyasada sınırsız bir ekilde kullanılırken ve bu kullanmanın bedelini toprak, hava, su, orman ve di er organizmalar gibi canlılar (ve bu arada tüm insanlar) öderken, karlarını arttırma hedefiyle hareket eden kimseler, bu süreçte büyük yararlar sa lamı lardır. Çevre de erlerini kullanarak kazanç sa layanlar bunları aynı ekilde kullanmayanlara oranla daha çok sorumludurlar. Bu ba lamda, üreticilerin çevrenin bozulmasındaki paylarının tüketicilerden çok daha fazla oldu una dikkat çekilebilir. Küresel ölçekte dü ünüldü ünde, sorumluluk payları bakımından geli mi ve azgeli mi ülkeler arasında da benzer bir kar ıla tırma yapılarak, geli mi ülkelerin, bugünkü kalkınma düzeylerine eri mek için yüzyıllardır gerçekle tirdikleri faaliyetler ve uyguladıkları politikalar nedeniyle daha çok sorumlu oldukları söylenebilir Ba lıca Cevre De erleri ve Çevre Sorunları: Hava ve Hava Kirlili i: Havanın, insan ve canlıların ya aması için hayati öneme sahip oldu u tartı masız bir gerçektir. Yerküreyi saran gaz kütleye atmosfer adı verilmektedir. Atmosferdeki hava tabakasının kalınlı ı 150 km dir. Bunun sadece yeryüzüne yakın 5km. si canlıların ya amasına elveri lidir. Yeryüzünden uzakla tıkça hava tabakasının yo- unlu u azalır. Hava, atmosferi olu turan gazların bir karı ımıdır. Hacim olarak havanın %78 i azot, % 21 i oksijen ve geriye kalan %1 i de karbondioksit ve asal gazlardır. Havada her zaman bulunan ve genellikle miktarları de i meyen gazlar azot, oksijen ve di er asal gazlardır. Karbondioksit, su buharı ve ozonunun ise miktarları azalıp ço almaktadır. Havada her zaman bulunmayan kirletici gazlar da vardır. 18

19 Belli bir kaynaktan atmosfere bırakılan kirleticilerin, havanın do al bile imini bozarak, onu canlılara ve e yaya zarar verecek bir yapıya dönü türmesine hava kirlili i denmektedir. 9 Bir ba ka deyi le hava kirlili i; havada katı, sıvı ve gaz eklindeki yabancı maddelerin insan sa lı ına, canlı hayatına ve ekolojik dengeye zarar verecek miktar, yo unluk ve sürede atmosferde bulunmasıdır. Hava kirlili ini kaynaklarına göre üçe ayırmak mümkündür; a) Isınmadan kaynaklanan hava kirlili i. b) Motorlu ta ıtlardan kaynaklanan hava kirlili i. c) Sanayiden kaynaklanan hava kirlili i. Hava kirlili inin temel nedenleri kentle me ve endüstrile medir. Hava kirlili inin çevresel etkilerini iki ba lıkta belirtmek mümkündür: nsan sa lı ına etkileri ve do aya etkileri. Do aya etkileri de; klime etkileri, hayvan ve bitki topluluklarına etkileri, yapılara ve maddelere etkileri ve küresel etkileri olarak sınıflamak mümkündür. Küresel etkilerin ba ında da sera etkisi (Dünyanın ısınması)ve ozon tabakasının incelmesi gelmektedir. Ozon tabakasının incelmesi nedeniyle morötesi (ultraviole) ı ınlarının zararlı etkilerinin görülmesi söz konusudur. Fosil yakıtlar (Kömür, petrol ve do algaz) otomobillerde, evlerde, enerji santralarında ve sanayi tesislerinde kullanılınca, havaya karbondioksit gazı salıyor. Bu gaz atmosferde bir tabaka olu turuyor, bir anlamda dünyanın çevresini cam ile kaplıyor. Bunun sonucunda güne ı ınları yeryüzünde hapsediliyor ve sera etkisi olu- uyor yılında Japonya nın Kyoto kentinde sera gazlarının azaltılması için bir 9 Ru en Kele, Can Hamamcı, a. g. e. s

20 protokol hazırlandı. Bu protokolde, sera etkisi yapan gazların salınım miktarının yılları arasında, 1990'daki seviyesinin yüzde 5 altına dü ürülmesi öngörülüyor. imdiye kadar Türkiye dâhil 126 ülke protokolü imzalamı tır. Ancak havaya salınan toplam sera gazının % 36 sını havaya salan ABD henüz bu protokolü imzalamamı tır. Bu protokol tarihinde yürürlü e girmi tir Su ve Su Kirlili i: Su, tüm canlıların ya aması için hayati öneme sahip bir maddedir. Dünyamızın ¾ nün sularla kaplı oldu u ve insan bedeninin de yakla ık ayni oranda sudan olu tu u bilinmektedir. Ancak yeryüzündeki su kaynaklarının yakla ık %0, 3 ü kullanılabilir ve içilebilir özelliktedir yılları arasında Dünyada su kullanımı iki katına çıkmı tır. 11 Nüfusun hızla artması, buna kar ılık su kaynaklarının sabit kalması ve hızla kirlenmesi nedeniyle, kullanılabilir su gereksinmesi her geçen gün artmaktadır. nsano lu, su gereksinmesini yüzeysel sular ve yeraltı su kaynaklarından kar ılamaktadır. Su kaynaklarının kullanılmasını bozacak ölçüde, organik, inorganik, biyolojik ve radyoaktif maddelerin suya karı masına su kirlili i denir. IULA Çevre Terimleri Sözlü ü su kirlili ini, suyun yararlı kullanımını etkileyecek miktarlarda kimyasal, fiziksel ya da biyolojik maddelerin katılmasıyla kalitesinin bozulması olarak tanımlanmaktadır. 12 Kirlilik tanımı suyun kullanımı amacına göre farklılık gösterebilmektedir, içmek için kirli olan bir su, sulamak için kirli sayılmayabilir. 10 Protokolün Türkçe metni www. gezegenimiz. com Internet adresinde bulunmaktadır Çevre El Kitabı, Çevre Bakanlı ı Yayını Ankara-2003 II. Baskı s Ru en Kele, Can Hamamcı, a. g. e. s

21 Su kirlili inin temel nedenleri olarak; tarımsal faaliyetler, sanayile me ve yerle im yerleri belirtilebilir. Tarımsal faaliyetlerin neden oldu u su kirlili ini u ba lıklar altında belirtebiliriz; a) Toprak a ınmasından kaynaklanan kirlilik, b) Gübrelemenin yol açtı ı kirlilik, c) Hayvan atıklarının olu turdu u kirlilik ve d) Tarımsal mücadele ilaçlarından kaynaklanan kirlilik. Sanayi faaliyetlerinin neden oldu u kirlili i de; a) Kimyasal, b) Fiziksel, c) Fizyolojik, d) Biyolojik ve e) Radyolojik kirlilik olarak sınıflandırabiliriz. Yerle im yerlerindeki evsel atıklar da suyu kirletmektedir. Çöp gibi katı atıklar veya kanalizasyon atıkları gibi sıvı atıklar, sularda kimyasal, fizyolojik ve biyolojik kirlenmelere neden olmaktadırlar. Su kirlili ini su kaynakları bakımından; a)yeraltı sularının kirlili i ve b)yerüstü sularının kirlili i olarak iki ana grupta toplayabiliriz. Yerüstü sularından, akarsu, göl ve deniz kirlili i ayrı ayrı incelenebilir. Denizler hem karadan hem de gemiler tarafından (petrol, ya atıkları, zehirli sıvılar, pis sular, çöpler vb.) kirletilmektedirler. Su kirlili i, bir yandan insan sa lı ını tehdit ederken, öte yandan biyolojik çe itlilik diye anılan bitki ve hayvan toplulukları ile mikro organizmaları da do rudan etkilemektedir. Kirlili in yüksek düzeylere ula tı ı ve içinde hiçbir canlı türünün kalmadı ı sulara ölü sular denmektedir. 21

22 Toprak ve Toprak Kirlili i: Hava ve su gibi canlıların ya aması için vazgeçilmez unsurlardan bir di eri de topraktır. Toprak bitki örtüsünün beslendi i kaynakların ana deposudur ve canlıların besin kayna ını olu turan ortam olarak kendisi do al bir kaynaktır. Toprak, su kaynaklarının potansiyelini koruma, flora ve faunayı barındırma, çevrebilimsel dengenin sa lanması açılarından temel çevre ö esidir. Toprak do al çevre de erlerinin yanı sıra, yapay çevreyi, insan uygarlıklarını da barındırmaktadır. Dünya topraklarının ancak 1/10 unda üretim yapılabilmektedir. Ülkemiz arazi varlı ının ise yakla ık %36 sı i lenmektedir, % 28 i çayır ve mera, % 30 u orman ve fundalık olup geriye kalan bölümü di er araziler (konut, sanayi vb.) içinde yer almaktadır. Ekilebilir arazilerin ancak %11 i sulanabilmektedir. Toprak, tarım dı ı amaçlarla kullanım, a ır metallerle kirlenme ve erozyon sonucu olu an etkilerle kayıplara u ramaktadır ve verimi dü mektedir. Kaybedilen toprakların yeniden kazanılması çok zordur.1cm. kalınlıktaki toprak ancak birkaç yüzyılda olu abilmektedir. 13 Bazı insan etkinlikleri topra ı do rudan kirletirken, bazısı da, önce hava ya da su kirlili ine neden olup ardından toprak kirlili ine yol açmaktadır. Topra ın ba lıca kirlenme nedenleri; a) Hava ve su kirlili inden kaynaklanan kirlenme, b) Tarımsal mücadele ilaçları ve kimyasal gübrelerden kaynaklanan kirlenme, c) Evsel ve endüstriyel alanlarından çıkan katı ve sıvı atıklardır. Toprakla ilgili tek sorun toprak kirlili i de ildir. Erozyon ve çölle me ba ta olmak üzere, yanlı toprak kullanımı (verimli tarım topraklarının yerle ime ve en- 13 Çevre El Kitabı, s

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir.

I. Sabit Kaynaklar, bunlar ısınma ve üretim amaçlı faaliyetlerin yapıldı ı yerlerdir. G R Havanın gerek insan sa lı ına, gerekse do aya zarar verici duruma gelmesi, kirletici denen unsurların fazlala masıyla olur. Kirleticiler, belirli bir kaynaktan atmosfere bırakılan birinci derecede

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Çevre Eğitiminin Günümüzde Değişen Yüzü: Sürdürülebilir Yaşam Eğitimi

İÇİNDEKİLER. Çevre Eğitiminin Günümüzde Değişen Yüzü: Sürdürülebilir Yaşam Eğitimi İÇİNDEKİLER 1. bölüm Çevre Eğitiminin Günümüzde Değişen Yüzü: Sürdürülebilir Yaşam Eğitimi 1. Çevre Bozulması ve Çevre Eğitiminin Doğuşu... 1 2. Çevre Eğitiminin Anlamı, Amacı, Kapsamı ve İşlevi... 3 3.

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI'

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI' ' İnsanlar üzerinde olumsuz etki yapan ve hoşa gitmeyen seslere gürültü denir. Özellikle büyük kentlerimizde gürültü yoğunlukları oldukça yüksek seviyede olup Dünya Sağlık Teşkilatınca belirlenen ölçülerin

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ĞİŞİKLİĞİ

ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ĞİŞİKLİĞİ ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI İKLİM M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ Sedat KADIOĞLU Müsteşar Yardımcısı 22 Ekim 2009,İzmir BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ İklim Değişikli ikliği Çerçeve

Detaylı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı

TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı TEMA Vakfı, İstanbul Projeleri Raporu nu Açıkladı İstanbul un geleceğini etkileyecek üç proje olan 3. Köprü, 3. Havalimanı ve Kanal İstanbul un hayata geçirilmesi halinde meydana gelebilecek etkiler TEMA

Detaylı

2872 SAYILI ÇEVRE KANUNU UYARINCA VERİLECEK İDARİ PARA CEZALARINA İLİŞKİN GENELGE (2006/2)

2872 SAYILI ÇEVRE KANUNU UYARINCA VERİLECEK İDARİ PARA CEZALARINA İLİŞKİN GENELGE (2006/2) Çevre ve Orman Bakanlığından: 2872 SAYILI ÇEVRE KANUNU UYARINCA VERİLECEK İDARİ PARA CEZALARINA İLİŞKİN GENELGE (2006/2) (24 Ocak 2006 tarih ve 26059 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.) 2872 sayılı

Detaylı

Türk Çevre Mevzuatı ve Çevre Politikaları ile Beton Sektörünün Etkileşimi. RMC and Environment Policies& Regulations

Türk Çevre Mevzuatı ve Çevre Politikaları ile Beton Sektörünün Etkileşimi. RMC and Environment Policies& Regulations Şafak Özsoy ( Bu bildirim, THBB Konferansı, konferans kitabında yayınlanmıştır. Haziran 2003) Türk Çevre Mevzuatı ve Çevre Politikaları ile Beton Sektörünün Etkileşimi RMC and Environment Policies& Regulations

Detaylı

SAYI TAY'IN 2003 YILI BÜTÇE TASARISI. Mehmet DAMAR Sayı tay Ba kanı

SAYI TAY'IN 2003 YILI BÜTÇE TASARISI. Mehmet DAMAR Sayı tay Ba kanı SAYI TAY'IN 2003 YILI BÜTÇE TASARISI SUNU U Mehmet DAMAR Sayı tay Ba kanı Mart 2003 Sayın Ba kan, Plan ve Bütçe Komisyonunun De erli Üyeleri, De erli Bürokratlarımız ve Basınımızın de erli mensupları,

Detaylı

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ

YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ YAZILI YEREL BASININ ÇEVRE KİRLİLİĞİNE TEPKİSİ Savaş AYBERK, Bilge ALYÜZ*, Şenay ÇETİN Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü, Kocaeli *İletişim kurulacak yazar bilge.alyuz@kou.edu.tr, Tel: 262

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ

ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ Bayram HOPUR Entegre Projeler Uygulama Şube Müdürü Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü www.cem.gov.tr 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu- 29.04.2013 İstanbul ULUSAL

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7),

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7), ULUSAL M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ FAALİYETLER YETLERİ LİTİ Mehrali ECER Şube Md. V. Sektörel İklim Koruma Potansiyelleri Türk Alman Ortak Çalıştayı 6 Mayıs 2010, ANKARA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (BMİDÇS)

Detaylı

KONUŞMACININ ADI SOYADI : İhsan ÖZEY. KONU BAŞLIĞI :Karayollarında Çevresel Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları

KONUŞMACININ ADI SOYADI : İhsan ÖZEY. KONU BAŞLIĞI :Karayollarında Çevresel Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları KONUŞMACININ ADI SOYADI : İhsan ÖZEY KONU BAŞLIĞI :Karayollarında Çevresel Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları Konu Başlığı : Karayollarında Çevresel Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları Sürdürülebilir

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü

Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Kontenjan : 45 Puan türü : MF-4 Eğitim dili : Türkçe Hazırlık : İsteğe Bağlı Yerleşke : Konuralp Yerleşkesi Eğitim süresi : 4 Yıl Yüksek lisans/doktora

Detaylı

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur

Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur Hanife Kutlu ERDEMLĐ Doğa Koruma Dairesi Başkanlığı 10.12.2009 Burdur - Doğa Koruma Mevzuat Tarihçe - Ulusal Mevzuat - Uluslar arası Sözleşmeler - Mevcut Kurumsal Yapı - Öngörülen Kurumsal Yapı - Ulusal

Detaylı

Nas l Bir Kentte Yaflamal y z?

Nas l Bir Kentte Yaflamal y z? Nas l Bir Kentte Yaflamal y z? Bu El Kitabı Deniz Altay L. Yıldız Tokman Aslı Tanrıkulu tarafından Birle mi Milletler Kadınların ve Kız Çocuklarının Haklarının Korunması ve Geli tirilmesi Ortak Programı

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

SOSYAL POLİTİKALAR VE ÇALIŞMA HAYATI

SOSYAL POLİTİKALAR VE ÇALIŞMA HAYATI 64.HÜKÜMET PROGRAMI YILI EYLEM PLANINDA BAKANLIĞIMIZIN İLGİLİ 3 Ay İçerisinde Gerçekleştirilecek Reformlar TEMEL HAK VE HÜRRİYETLER Roman Başbakanlık Aile ve Sosyal 7 Başta eğitim, istihdam ve iskân sorunları

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN İĞİ. Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı. 12 Ocak 2012 - Ankara

İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN İĞİ. Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı. 12 Ocak 2012 - Ankara HAVA KİRLİLİĞİ İĞİ MEVZUATI ÇERÇEVESİNDE 2011 YILINDA ANKARA'DA YAŞANAN NO VE O KİRLİLİĞİ İĞİ 2 3 Erkin ETİKE KMO Hava Kalitesi Takip Merkezi Başkanı 12 Ocak 2012 - Ankara SUNUM PLANI 1. GİRİŞ İŞ 2. HUKUKİ

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906

ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 ISBN: 978-605-4610-19-8 ORMAN KAYNAKLARININ TURİZM AMAÇLI TAHSİSİNE İLİŞKİN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ ODC: 906 The Determinition of The Problems and Solution ways, Interested in Allocated Forest Resources

Detaylı

SAYMANLIK YETK VE SORUMLULUKLARININ DEVR Hamdi Mete TU RUL Sayı tay Ba denetçisi

SAYMANLIK YETK VE SORUMLULUKLARININ DEVR Hamdi Mete TU RUL Sayı tay Ba denetçisi SAYMANLIK YETK VE SORUMLULUKLARININ DEVR Hamdi Mete TU RUL Sayı tay Ba denetçisi G R 1050 sayılı Kanunun 9 uncu maddesine göre, en genel anlamıyla gelirleri toplama, giderleri hak sahiplerine ödeme ve

Detaylı

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN

ÖZEL EGE L SES. HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU. DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN Dr. ule GÜRKAN ÖZEL EGE L SES BAZI ISKARTA BALIKLARIN (Isparoz, Hani) ETLER NDEN ALTERNAT F GÜBRE YAPIMI VE UYGULANAB L RL HAZIRLAYAN Ö RENC LER: Tayanç HASANZADE Ahmet Rasim KARSLIO LU DANI MAN Ö RETMEN: Mesut ESEN

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR...XXI Birinci Bölüm Çevre Hukukunun Temelleri I. Genel Olarak...1

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERİN SERA GAZI SALIMLARININ AZALTILMASI ÇABALARINA KATILIMININ KOLAYLAŞTIRILMASI PROJESİ PROJE TANITIMI

YEREL YÖNETİMLERİN SERA GAZI SALIMLARININ AZALTILMASI ÇABALARINA KATILIMININ KOLAYLAŞTIRILMASI PROJESİ PROJE TANITIMI KATILIMININ KOLAYLAŞTIRILMASI PROJESİ PROJE TANITIMI Yunus ARIKAN Direktör Yardımcısı 29.12.2008 Hangi belediye başkanı karbon salımını düşünecek? Gila Benmayor (Hürriyet Gazetesi,19 Aralık 2008) International

Detaylı

Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006

Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006 BURSA Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi Aralık 2006 Bursa; Stratejik Mekansal Gelişme Önerisi İçindekiler Giriş 3 Stratejik Ortaklar 4 Bursa 5 Sorunlar 6 Fırsatlar 7 Genel Yaklaşım 8 1.Bölüm:Bursa Stratejik

Detaylı

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ 22 Mayıs 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28300 Kafkas Üniversitesinden: YÖNETMELİK KAFKAS ÜNİVERSİTESİ ARICILIĞI GELİŞTİRME UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI

TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI TMMOB EH R PLANCILARI ODASI TRABZON UBES III. DÖNEM (2014-2016) ÇALI MA PROGRAMI I. KURUMSALLA MA VE ÖRGÜTLENMEN N GEL LMES Trabzon ubesi nin kurumsal ve örgütlenme yap güçlendirerek daha etkin ve verimli

Detaylı

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ

TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ TARIMSAL KAYNAKLI NİTRAT KİRLİLİĞİNE KARŞI SULARIN KORUNMASI YÖNETMELİĞİ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığından

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

Bugün dünyamız çok kolay kirlenecek kadar küçük, çok zor temizlenecek kadar büyüktür.

Bugün dünyamız çok kolay kirlenecek kadar küçük, çok zor temizlenecek kadar büyüktür. www.csb.gov.tr Bugün dünyamız çok kolay kirlenecek kadar küçük, çok zor temizlenecek kadar büyüktür. Millet olarak kültürümüzde temizlik var, çevrecilik var. En temiz düşünen, geleceği en iyi kurgulayan,

Detaylı

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler

Yıllar 2015 2016 2017 2018 2019 PROJE ADIMI - FAALİYET. Sorumlu Kurumlar. ÇOB, İÇOM, DSİ, TİM, Valilikler, Belediyeler ÇOB, İÇOM, Valilikler 1. HAVZA KORUMA PLANI KURUM VE KURULUŞLARIN KOORDİNASYONUNUN 2. SAĞLANMASI 3. ATIK SU ve ALTYAPI YÖNETİMİ 3.1. Göl Yeşil Kuşaklama Alanındaki Yerleşimler Koruma Planı'nda önerilen koşullarda önlemlerin

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar,

Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar, Sayın Bakanım, Sayın Rektörlerimiz ve Değerli Katılımcılar, Orman ve Su İşleri Bakanımız Sn. Veysel Eroğlu nun katılımları ile gerçekleştiriyor olacağımız toplantımıza katılımlarınız için teşekkür ediyor,

Detaylı

ITEA 3 Açılı Etkinli i

ITEA 3 Açılı Etkinli i ITEA 3 Açılı Etkinli i Göksel ÇABUK EUREKA Ulusal Koordinasyon Ofisi 22 Mayıs 2014, Ankara EUREKA Nedir? 2 1985 ten bu yana: - 4000 den fazla Ar-Ge projesi - 29 Milyar Avro nun üzerinde Ar-Ge hacmi Her

Detaylı

Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı???

Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı??? ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 1. Endüstriyel Çevre Kirliliği Tarihi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı??? GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÇEVRESEL ATIKLAR

Detaylı

EU- OSHA/Tomas Bertelsen

EU- OSHA/Tomas Bertelsen Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (EU- OSHA), 12. İş Sağlığı ve Güvenliği Avrupa İyi Uygulama Ödülleri için adaylık başvurusu yapmaya davet ediyor. 2014-2015 Sağlıklı İşyerleri Kampanyasının bir parçası

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

AB Çevre Müktesebatı Semineri AB Çevre Politikaları ve Gelişmeler

AB Çevre Müktesebatı Semineri AB Çevre Politikaları ve Gelişmeler AB Çevre Müktesebatı Semineri AB Çevre Politikaları ve Gelişmeler Hazırlayan: Gülün Egeli 9-10 Temmuz 2012, Ankara AB Çevre Politikalarının Hedefleri AB Çevre Politikalarının Hedefleri Çevrenin korunması,

Detaylı

ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85

ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85 TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ () TEMEL ALAN YETERLİLİKLERİ ÇEVRE KORUMA TEMEL ALAN KODU: 85 ANKARA 13 OCAK 2011 İÇİNDEKİLER 1.BÖLÜM: ÖĞRENİM ALANLARI VE ÇALIŞMA YÖNTEMİ...3 1.1.ISCED 97

Detaylı

Giresun Üniversitesi Akademik Değerlendirme Ve Kalite Geliştirme Uygulama Yönergesi

Giresun Üniversitesi Akademik Değerlendirme Ve Kalite Geliştirme Uygulama Yönergesi Giresun Üniversitesi Akademik Değerlendirme Ve Kalite Geliştirme Uygulama Yönergesi Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacı; Giresun Üniversitesi'nin akademik değerlendirme ve kalite geliştirme ile stratejik

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

1972 Dünya Miras Sözleşmesi

1972 Dünya Miras Sözleşmesi 1972 Dünya Miras Sözleşmesi Dünyada kültürel ve çevresel açıdan evrensel üstün değer taşıyan tarihsel alan ve doğal bölgelerin korunması Dünya Miras Listesi 745 Kültürel 188 Doğal 29 Karma (Doğal ve kültürel)

Detaylı

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI

EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI EK 4 AVRUPA BĐRLĐĞĐ MÜKTESEBATININ ÜSTLENĐLMESĐNE ĐLĐŞKĐN TÜRKĐYE ULUSAL PROGRAMI KAPSAMINDA TEMĐZ (SÜRDÜRÜLEBĐLĐR) ÜRETĐM ĐLE ĐLGĐLĐ UYUM ÇALIŞMALARI Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine Đlişkin

Detaylı

- Otistik bireyler ve ailelerini temel insan hakları ve özürlüler yasası konusunda bilgilendirir.

- Otistik bireyler ve ailelerini temel insan hakları ve özürlüler yasası konusunda bilgilendirir. - Otistik bireyler ve ailelerini temel insan hakları ve özürlüler yasası konusunda bilgilendirir. Otistik bireylerin karşılaştıkları sorunlar ve hak ihlalleri konusunda hukuki danışmanlık desteği yapar.

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI

ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI ARAZİ KULLANIM PLANLAMASI ön koşul kavramsal uzlaşı niçin planlama? toplumsal-ekonomikhukuksal gerekçe plan kapsam çerçevesi plan yapımında yetkiler planın ilkesel doğrultuları ve somut koşulları plan

Detaylı

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI

MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI TC. TEKĠRDAĞ VALĠLĠĞĠ Ġl Çevre ve Orman Müdürlüğü MADENCĠLĠK SEKTÖRÜNDE SU KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ YÖNETMELĠĞĠ UYGULAMALARI 12 OCAK 2011 MALKARA/TEKĠRDAĞ SU KĠRLĠLĠĞĠ: Yeryüzündeki sular, güneşin sağladığı

Detaylı

BÜTÜNLEŞİK KIYI ALANLARI YÖNETİMİ

BÜTÜNLEŞİK KIYI ALANLARI YÖNETİMİ BÜTÜNLEŞİK KIYI ALANLARI YÖNETİMİ PROF.DR.LALE BALAS GAZİ ÜNİVERSİTESİ DENİZ VE SU BİLİMLERİ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DÜNYA %29 Kara %71 Su RUZGAR TÜRKİYE GELGIT DALGALAR YOGUNLUK FARKLILAŞMASI 10

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ MEDA FONU TÜRKİYE DEKİ ÇEVRE İLE İLGİLİ MEVZUATIN ANALİZİ PROJESİ: TAMAMLANDI 1 AVRUPA BİRLİĞİ İDARİ İŞBİRLİĞİ FONU TÜRKİYE CUMHURİYETİ İÇİN ÇEVRE ALANINDA ENTEGRE UYUMLAŞTIRMA STRATEJİSİ PROJESİ: TAMAMLANDI

Detaylı

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği

PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği PROJE ODAKLI İŞ GELİŞTİRME; Kent Atölyeleri örneği A.Faruk GÖKSU-ÇEKÜL Vakfı www.cekulvakfi.org.tr www.kentselyenileme.org ÇEKÜL Vakfı, kurulduğu günden bugüne kadar, Kendini Koruyan Kentler adı altında,

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELEDE UYUM ÇABALARI

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELEDE UYUM ÇABALARI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELEDE UYUM ÇABALARI Atila Uras (CE-91) İklim Dostu ÇANKAYA, Kopenhag İklim Zirvesine Doğru 21 Kasım 2009 ODTÜMD, Vişnelik, Ankara 1 Sunuş İçeriği İklim değişikliği, kavramlar

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

AB ve sosyal politika: giri. Oturum 1: Roma dan Lizbon a

AB ve sosyal politika: giri. Oturum 1: Roma dan Lizbon a AB ve sosyal politika: giri Oturum 1: Roma dan Lizbon a AB entegrasyonu Gönüllü süreç Ba ms z Devletler ortak politikalar tasarlamak ve uygulamak amac yla uluslarüstü yap lara Uluslararas Antla malar yoluyla

Detaylı

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa

TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa TÜRKİYE SULAKALANLAR KONGRESİ SONUÇ BİLDİRGESİ 22-23 Mayıs 2009 Eskikaraağaç Bursa Ülkemizde sulakalanların tarihi, bataklıkların kurutulmasının ve tarım alanı olarak düzenlenmesinin tarihiyle birlikte

Detaylı

Düzenlenmesi. Mehmet TOPAY, Nurhan KOÇAN BARTIN.

Düzenlenmesi. Mehmet TOPAY, Nurhan KOÇAN BARTIN. Ekonomik Ömrünü Tamamlamıs s Açık A k Maden Ocaklarının n Rekreasyonel Amaçlarla Düzenlenmesi Mehmet TOPAY, Nurhan KOÇAN ZKÜ,, Bartın n Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı Bölümü, BARTIN. Teknolojik gelismelere

Detaylı

ORMANLARIN KORUNMASI HAKKINDA SAYI TAY RAPORU (ÖZET)

ORMANLARIN KORUNMASI HAKKINDA SAYI TAY RAPORU (ÖZET) ORMANLARIN KORUNMASI HAKKINDA SAYI TAY RAPORU (ÖZET) Ormanlarımızın hukukî sınırlarının tespitine yönelik kadastro çalı malarının tamamlanamamı, tamamlanan çalı maların önemli bir kısmının da tapu tescilinin

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi

Yapı ve Deprem Yönetmelikleri, alan kullanım yönetmeliklerinin gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa yeniden düzenlenmesi Afet Yö netimi İnsan toplulukları için risk oluşturan afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afetlere karşı hazırlıklı olunması, afet anında hızlı ve etkili bir kurtarma, ilk yardım, geçici barındırma

Detaylı

2013-2014 YILI ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE UYGULANACAK CEZALAR

2013-2014 YILI ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE UYGULANACAK CEZALAR 2013-2014 YILI ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE UYGULANACAK CEZALAR 2872 Sayılı Kanunun 5491 Sayılı Yasa ile Değişik 20 nci Maddesindeki Cezai işlemler HAVA KİRLİLİĞİ İLE İLGİLİ CEZALAR Kanundaki Ceza Miktarı 1/1/2013-31/12/2013

Detaylı

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun

Detaylı

I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler

I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler 1. AB Hukuku ve Tercüman ve Çevirmenler için Metotlar Eğitimi (Ankara, 8-9 Haziran 2010) EIPA tarafından çeşitli kamu

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ

ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJELERİ ADANA KENT SORUNLARI SEMPOZYUMU / 16 2008 BU BİR TMMOB YAYINIDIR TMMOB, bu makaledeki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalarından sorumlu değildir. ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ

ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ ADANA KENT SORUNLARI SEMPOZYUMU / 15 2008 BU BİR TMMOB YAYINIDIR TMMOB, bu makaledeki ifadelerden, fikirlerden, toplantıda çıkan sonuçlardan ve basım hatalarından sorumlu değildir. ZAĞNOS VADİSİ KENTSEL

Detaylı

d) Çiftçi kayıt sistemi: Bakanlık tarafından oluşturulan çiftçilerin kayıt altına alındığı tarımsal veri tabanını,

d) Çiftçi kayıt sistemi: Bakanlık tarafından oluşturulan çiftçilerin kayıt altına alındığı tarımsal veri tabanını, TARIM KANUNU Kanun No. 5488 Kabul Tarihi : 18/4/2006 Amaç MADDE 1 Bu Kanunun amacı; tarım sektörünün ve kırsal alanın, kalkınma plân ve stratejileri doğrultusunda geliştirilmesi ve desteklenmesi için gerekli

Detaylı

BİLİNÇLİ ELEKTRİK TÜKETİMİ KONULU WEB SAYFASI

BİLİNÇLİ ELEKTRİK TÜKETİMİ KONULU WEB SAYFASI BİLİNÇLİ ELEKTRİK TÜKETİMİ KONULU WEB SAYFASI HAZIRLAYANLAR 4C SINIFINDAN YAĞMUR ÇEVİK KAAN FANUSÇU ÖZGÜR ARDA ÖNDER BEGÜM ÖNSAL EREN ERTAŞ AYŞENAZ İPEK PROJE DANIŞMANI ASLI ÇAKIR 2009 Ç NDEK LER 1. Giri...

Detaylı

Uluslararası Süreçler Çerçevesinde Çevre Eğitimi

Uluslararası Süreçler Çerçevesinde Çevre Eğitimi Uluslararası Süreçler Çerçevesinde Çevre Eğitimi Doç. Dr. Barbaros GÖNENÇGİL Türkiye Çevre Eğitim Vakfı (TÜRÇEV) Yönetim Kurulu Başkan Yrd. barbaros@istanbul.edu.tr Dünya herkesin ihtiyacına yetecek kadarını

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

TURİZM, ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK 2023

TURİZM, ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK 2023 TURİZM, ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK 2023 ANA TEMA MARKA ŞEHİRLER ve TURİZM 2023 ALT TEMALAR Yaşanabilir Çevre ve Marka Şehirler Planlama ve Kentsel Dönüşüm Kurumsal Kapasite İnşası ve Devlet Dışı Aktörler KENTGES

Detaylı

İÇ KONTROL. ç Kontrol Dairesi. I lda Arslan. 2 ubat 2009 / ISPART A

İÇ KONTROL. ç Kontrol Dairesi. I lda Arslan. 2 ubat 2009 / ISPART A İÇ KONTROL ç Kontrol Dairesi I lda Arslan 2 ubat 2009 / ISPART A İç Kontrol Tanım ç Kontrol, kurumlar n, yöneticileri ve çal anlar taraf ndan uygulanan; kurumlar n hedeflerinin el de edilmesinde gereken

Detaylı

1.Proje nedir? Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r.

1.Proje nedir? Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r. Proje Döngüsü 1 1.Proje nedir? 1 Tan m Proje benzersiz bir ürünü ya da hizmeti ortaya koyabilmek için gösterilen s n rl süreli / geçici bir u ra t r. Projenin s n rl bir süre içerisinde ve s n rl para

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

ĞİŞİKLİĞİ. Yeni Mücadele ile Yüzleşmek. Kasım 2006

ĞİŞİKLİĞİ. Yeni Mücadele ile Yüzleşmek. Kasım 2006 İKLİM M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ Yeni Mücadele ile Yüzleşmek Kasım 2006 WWF Kimdir? WWF 5 kıtada, 50 den fazla ülkede temsilciliği bulunan dünyanın en büyük ve saygın doğa kuruluşlarındandır. 100 den fazla ülkede

Detaylı

SANAYİ ve ÇEVRE YÖNETİMİ

SANAYİ ve ÇEVRE YÖNETİMİ 16.05.2011 AB SÜRECİNDE SANAYİ ve ÇEVRE YÖNETİMİ 16.05.2011 EYÜP YAHŞİ Organizasyon Şeması Genel Müdür Genel Müdür Yardımcısı Genel Müdür Yardımcısı Genel Müdür Yardımcısı Genel Müdür Yardımcısı ATIK YÖNETİMİ

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ENGELLİLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ (1) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (Değişik:RG-14/2/2014-28913) (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim

Detaylı

AB SÜRECİNDE. SANAYİ ve ÇEVRE YÖNETİMİ

AB SÜRECİNDE. SANAYİ ve ÇEVRE YÖNETİMİ AB SÜRECİNDE SANAYİ ve ÇEVRE YÖNETİMİ Sunum İçeriği AB Müzakere Süreci AB Çevre Mevzuatı Uyum üreci Uygulamalar Atık Yönetimi Su ve Toprak Yönetimi Deniz ve Kıyı Yönetimi Hava Kalitesi Gürültü Kontrolü

Detaylı

ARABOSAI VE EUROSAI ÇEVRE DENETİMİ ORTAK KONFERANSI

ARABOSAI VE EUROSAI ÇEVRE DENETİMİ ORTAK KONFERANSI YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER ARABOSAI VE EUROSAI ÇEVRE DENETİMİ ORTAK KONFERANSI EUROSAI ÇEVRE DENETİMİ ÖZEL ÇALIŞMA GRUBU VE ETKİNLİKLERİ ARABOSAI VE EUROSAI ÇEVRE DENETİMİ ORTAK KONFERANSI Arap

Detaylı

LÜLEBURGAZ BELEDİYESİ İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ NÜN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK

LÜLEBURGAZ BELEDİYESİ İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ NÜN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK LÜLEBURGAZ BELEDİYESİ İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ NÜN ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak Amaç ve kapsam Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; Lüleburgaz

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ KINIK SONUÇ RAPORU Tarih: 10 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 38 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

S V L TOPLUM, YEREL YÖNET MLER VE GENÇL K AB ÜYEL YOLUNDA" S V L TOPLUMLA D YALOG TOPLANTISI 4 SONUÇ B LD RGES 11 ARALIK 2010, STANBUL

S V L TOPLUM, YEREL YÖNET MLER VE GENÇL K AB ÜYEL YOLUNDA S V L TOPLUMLA D YALOG TOPLANTISI 4 SONUÇ B LD RGES 11 ARALIK 2010, STANBUL S V L TOPLUM, YEREL YÖNET MLER VE GENÇL K AB ÜYEL YOLUNDA" S V L TOPLUMLA D YALOG TOPLANTISI 4 SONUÇ B LD RGES 11 ARALIK 2010, STANBUL "Sivil Toplum, Yerel Yönetimler ve Gençlik AB Üyeli i Yolunda Sivil

Detaylı

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler

Alanın Gelişimi ile İlgili Kriterler KORUNAN ALANLAR Korunan alanlar incelenip, değerlendirilirken ve ilan edilirken yalnız alanın yeri ile ilgili ve ekolojik kriterler değil, onların yanında tarih, kültürel ya da bilimsel değerleri de dikkate

Detaylı

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü 07.03.2012 06:18 http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/03/201203... 1 of 5 6 Mart 2012 SALI Resmî Gazete Sayı : 28225 Atatürk Üniversitesinden: YÖNETMELİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ ASTROFİZİK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

Detaylı

SÖZLÜK KELİME-KELİME GRUBU

SÖZLÜK KELİME-KELİME GRUBU SÖZLÜK Aşağıda proje araştırmanızda karşılaşabileceğiniz kelime ve kelime grupları listelenmiştir. Anlayamadığınız yeni kelimeleri koçunuza ya da başka bir yetişkine sormayı lütfen unutmayın. KELİME-KELİME

Detaylı

18. INTOSAI KONGRES ÜZER NE

18. INTOSAI KONGRES ÜZER NE 18. INTOSAI KONGRES ÜZER NE hsan ÇULHACI SUNU 1953 te Küba nın ba kenti Havana da gerçekle tirilen uluslararası kongre sonucunda olu turulan INTOSAI, daha sonra kurulan çok sayıdaki bölgesel te kilatları

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı