Gösterge Protokolleri Seti: Çevre (EN)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Gösterge Protokolleri Seti: Çevre (EN)"

Transkript

1 IP Gösterge Protokolleri Seti: Çevre (EN) GRI Versiyon 3.0

2 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP Çevre Performans Göstergeleri Unsur: Malzemeler Unsur: Biyoçeşitlilik T E M E L T E M E L EN1 EN2 Unsur: Enerji T E M E L EN3 Kullanılan malzemelerin ağırlık ya da hacim cinsinden ifadesi. Girdi olarak kullanılan geri dönüştürülmüş malzemelerin yüzdesi. Birincil enerji kaynağına göre doğrudan enerji tüketimi. T E M E L T E M E L EN11 Koruma alanlarının ve koruma alanlarında olmayıp yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip alanların içinde ya da sınırında sahip olunan, kiralanan, yönetilen arazilerin yeri ve büyüklüğü. EN12 Koruma alanlarındaki ve koruma alanlarında olmayıp yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip alanlardaki faaliyet, ürün ve hizmetlerin biyoçeşitlilik üzerindeki önemli etkilerinin tanımlanması. T E M E L EN4 Birincil enerji kaynağına göre dolaylı enerji tüketimi. İ l av e EN13 Korunan ya da iyileştirilen doğal yaşam alanları. İ l av e EN5 Kaynakların korunması ve verimliliği artırma çalışmaları sayesinde sağlanan enerji tasarrufu. İ l av e EN14 Biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerin yönetilmesiyle ilgili stratejiler, devam eden faaliyetler ve geleceğe yönelik planlar. İ l av e İ l av e EN6 EN7 Unsur: Su T E M E L İ l av e İ l av e EN8 EN9 Enerji verimliliği sağlayan veya yenilenebilir enerji kullanan ürün ve hizmetler sağlama girişimleri ve bu girişimlerin sonucunda enerji gereksinimlerindeki azalmalar. Dolaylı enerji tüketimini azaltma girişimleri ve elde edilen azalmalar. Kaynağına göre toplam su çekimi. Su çekiminden önemli ölçüde etkilenen su kaynakları. EN10 Geri dönüştürülen ve yeniden kullanılan suyun yüzdesi ve toplam hacmi. İ l av e EN15 Soy tükenmesi riski düzeyine göre, operasyonlardan etkilenen bölgelerdeki doğal yaşam alanlarında, Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) Kırmızı Listesi ne giren canlı türlerinin ve ulusal koruma listesindeki canlı türlerinin sayısı. Unsur: Emisyonlar, Sıvı ve Katı Atıklar T E M E L İ l av e T E M E L EN16 Ağırlığa göre toplam doğrudan ve dolaylı sera gazı emisyonları. EN17 Ağırlığa göre, ilgili diğer dolaylı sera gazı emisyonları. EN18 Sera gazı emisyonlarını azaltma girişimleri ve elde edilen azalmalar. EN19 Ağırlığa göre, ozon tüketen maddelerin emisyonları. T E M E L EN20 Türüne ve ağırlığına göre, NO x, SO x ve diğer önemli hava emisyonları. Versiyon 3.0 1

3 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN T E M E L T E M E L EN21 Kalitesine ve varış noktasına göre toplam su deşarjı. EN22 Türüne ve bertaraf yöntemine göre, toplam atık ağırlığı. T E M E L İ l av e EN23 Önemli sızıntıların toplam sayısı ve hacmi. EN24 Basel Sözleşmesi Ek I, II, III ve VIII koşulları kapsamında tehlikeli kabul edilen atıklardan taşınan, ithal edilen, ihraç edilen ya da işlem görenlerin ağırlığı ve uluslararası sevkiyatı yapılan taşınan atıkların yüzdelik payı. İ l av e EN25 Raporlama yapan kurumun su deşarjından ve kaçaklarından önemli ölçüde etkilenen su kütlelerinin ve bunlarla bağlantılı doğal yaşam alanlarının adı, büyüklüğü, korunma durumu ve biyoçeşitlilik değeri. Unsur: Ürün ve Hizmetler T E M E L T E M E L EN26 Ürün ve hizmetlerin çevresel etkilerini azaltmaya yönelik girişimler ve bu etki azalımının boyutları. EN27 Satılmış ürünlerin ve bunların ambalaj malzemelerinin kategorilere göre geri toplanma yüzdesi. Unsur: Uyum T E M E L EN28 Çevresel yasa ve yönetmeliklere uyulmaması halinde uygulanan önemli para cezalarının maddi değeri ve parasal olmayan yaptırımların toplam sayısı. Unsur: Ulaştırma İ l av e EN29 Ürünlerin ve kurumun operasyonlarında kullanılan diğer mal ve malzemelerin taşınmasından ve kurum çalışanlarının ulaşımından kaynaklanan önemli çevresel etkiler. Unsur: Genel İ l av e EN30 Türüne göre, toplam çevre koruma harcamaları ve yatırımları GRI

4 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP Gerekçe Çevre Gösterge Protokolleri setindeki Unsurlar, bir kurumun çevreyle ilişkili girdilerini, çıktılarını ve etki biçimlerini yansıtacak şekilde yapılandırılmıştır. Enerji, su ve malzemeler, çoğu kurum tarafından kullanılan üç standart girdi türüdür. Bu girdiler, çevresel açıdan önemli olan ve Emisyonlar, Sıvı ve Katı Atıklar başlığı altında ele alınan çıktıları oluşturur. Biyoçeşitlilik de, doğal bir kaynak olarak görülebildiği ölçüde, girdi kavramlarıyla ilişkilidir. Fakat biyoçeşitlilik aynı zamanda kirleticiler gibi çıktılardan da doğrudan etkilenir. Bu Gösterge Protokollerinde yer alan Ulaştırma ile Ürün ve Hizmetler Unsurları, bir kurumun çevre üzerindeki etkilerini daha da artırabileceği alanları simgeler, ama bu etkiler genellikle kurumun müşterileri ya da lojistik hizmetleri tedarikçileri gibi taraflar aracılığıyla yaratılır. Uyum ve Genel başlıklı Unsurlar, kurumun çevresel performansını yönetmek üzere aldığı belirli önlemleri kapsar. Enerji, Su, Emisyonlar ve Biyoçeşitlilik başlıklı Unsurların her biri, birbirleriyle ilişkileri aşağıda daha ayrıntılı olarak açıklanan çeşitli Göstergeleri içerir: Enerji Unsuru Enerji Göstergeleri, hem doğrudan hem de dolaylı enerjiyi içeren kurumsal enerji tüketiminin en önemli beş alanını kapsar. Doğrudan enerji kullanımı, kurumun kendisi, ürünleri ve hizmetleri tarafından tüketilen enerjidir. Öte yandan, dolaylı enerji tüketimi kuruma hizmet verenlerin tükettiği enerjidir. Enerji Göstergelerinde beş farklı enerji kullanım alanı şöyle açıklanmıştır: EN3 te, raporlama yapan kurumun, tesis içinde üretilen enerji (örneğin gaz yakımından kaynaklanan enerji) de dâhil olmak üzere, doğrudan enerji tüketimi sunulur. EN4, elektrik gibi dışarıdan satın alınan enerjiyi üretmek için gerekli enerji tüketimi hakkında bilgi verir. EN5, kaynakların korunması ve verimliliği artırma çalışmaları sayesinde sağlanan enerji tasarrufunu ele alır. EN6, enerji verimliliği sağlayan ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi konusuna yöneliktir. Son olarak da EN7, raporlama yapan kurumun faaliyetlerinin dolaylı enerji tüketimini içerir. Enerji tüketiminin ölçümü, sera gazı emisyonları ve iklim değişikliğiyle bağlantılıdır. Enerji elde etmek için fosil yakıtların kullanılması, bir sera gazı olan karbondioksit emisyonuna yol açar. Kyoto Protokolü nde belirtilen hedeflere ulaşmak ve ciddi bir iklim değişikliği tehlikesini azaltmak için, enerji talebinin azaltılması gerekmektedir. Bu da enerjinin daha verimli kullanılması (EN5 ve EN6 kapsamında ölçülür) ve fosil yakıt enerji kaynakları yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının tercih edilmesiyle (EN3 ve EN4 kapsamında ölçülür) gerçekleşebilir. Enerjinin doğrudan tüketimini azaltmanın yanı sıra, enerjiyi verimli kullanan ürün ve hizmetler tasarlanması (EN6) ve dolaylı enerji tüketiminin azaltılması da (EN7) (örneğin enerjiyoğunluğu düşük hammaddelerin seçimi ya da seyahat gibi hizmetlerin kullanımı) önemli stratejilerdir. Emisyon Unsuru Emisyonlar, sıvı ve katı atıklar unsuru, kirletici olduğu düşünülen maddelerin çevreye düzenli salımını ölçen Göstergelerdir. Bu Göstergeler, genellikle düzenleyici çerçeve standartlarınca (EN20-EN23, EN24) tanınmış farklı kirletici türlerini (örneğin hava emisyonları, sıvı atıklar, katı atıklar) içerirler. Ayrıca, uluslararası anlaşmaların konusu olan iki tür emisyon için de Göstergeler vardır: sera gazları (EN16 ve EN17) ve ozon tüketen maddeler (EN19). EN16 nın hesaplanmasında, EN3 ve EN4 kapsamında rapor edilen veriler kullanılabilir. EN18, sağlanan emisyon azaltımlarını ve emisyonları azaltma girişimlerini ele alır. Tanımlar Doğrudan enerji Raporlama yapan kurumun operasyonel sınırlarından içeri giren enerji türüdür. Kurum tarafından kendi sınırları içinde tüketilen ya da başka bir kullanıcıya ihraç edilen enerji bu kapsama girer. Doğrudan enerji, birincil (örneğin ısınma için doğalgaz) ya da ara (örneğin aydınlatma için elektrik) enerji şeklinde ortaya çıkabilir. Bu enerji türü satın alınabilir, kaynağından çıkarılabilir (örneğin kömür, doğalgaz, petrol), kaynağından elde edilebilir (örneğin biyokütle enerjisi), biriktirilerek kullanılabilir (örneğin güneş, rüzgâr ) ya da raporlama yapan kurumun sınırları içerisine başka şekillerde getirilebilir. Versiyon 3.0 3

5 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN Sera gazı (Greenhouse gases GHG) emisyonları Altı temel sera gazı emisyonu şunlardır: Karbondioksit (CO 2 ); Metan (CH 4 ); Yenilenebilir enerji Yenilenebilir enerji, sürekli kendini yenileyen doğal süreçlerden elde edilir. Güneş, rüzgâr, okyanus, hidrolik, biyokütle, jeotermal kaynaklar, biyoyakıtlar ve yenilenebilir kaynaklardan sağlanmış hidrojenden elde edilen elektrik ve ısıyı içerir. Diazot monoksit (N 2 O); Hidroflorokarbonlar (HFC ler çeşitli bileşiklerden oluşan bir grup); Perflorokarbonlar (PFC ler çeşitli bileşiklerden oluşan bir grup); Sülfür heksaflorid (SF 6 ). Dolaylı enerji Raporlama yapan kurumun sınırlarının dışında üretilip, kurumun ikincil enerji gereksinimlerini (örneğin elektrik ya da ısıtma-soğutma) karşılamak için tüketilen enerjidir. Bu enerji türünün en yaygın örneği, raporlama yapan kurumun sınırları içinde kullanılacak elektriği üretmek üzere, kurumun sınırları dışında tüketilen yakıttır. İkincil enerji Birincil enerjiyi başka enerji biçimlerine dönüştürerek üretilen enerji türüdür. Kurumların çoğunda tek önemli ikincil enerji biçimi elektriktir. Az sayıda kurumdaysa, bölgesel bir ısıtma ya da su soğutma tesisinden elde edilen buhar veya su, sentetik yakıt, biyoyakıt vb. işlenmiş (rafine) yakıtlar gibi başka ikincil enerji ürünleri de önem taşıyabilir. Birincil kaynak Raporlama yapan kurumun enerji talebini karşılamak için tüketilen enerjinin ilk biçimidir. Bu enerji ya nihai enerji hizmetleri (örneğin mekân ısıtma, taşıma) sağlamak ya da elektrik ve ısı gibi ikincil enerji biçimlerini üretmek için kullanılır. Birincil enerji örnekleri arasında kömür, doğalgaz, petrol ve nükleer enerji gibi yenilenemez kaynaklar yer alır. Ayrıca biyokütle, güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi, jeotermal enerji ve hidrolik enerji gibi yenilenebilir kaynaklar da bu gruba girer. Birincil enerji, tesis içinde (örneğin raporlama yapan kurumun binalarını ısıtmakta kullanılan doğalgaz) ya da dışında (örneğin raporlama yapan kurumun tesislerine elektrik sağlayan enerji santrallerinin kullandığı doğalgaz) tüketilebilir GRI

6 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP EN1 Kullanılan malzemelerin ağırlık ya da hacim cinsinden ifadesi Bu Gösterge, raporlama yapan kurumun küresel kaynakların korunmasına katkılarını ve bir yandan malzeme yoğunluğunu azaltırken, diğer yandan da ekonominin verimliliğini artırmaya yönelik çalışmalarını tanımlar. Bunlar, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Konseyi ve çeşitli ulusal sürdürülebilirlik stratejilerinin açıkça ifade edilmiş hedefleridir. Kurum yöneticileri ve kurumun mali durumuyla ilgilenenler açısından, malzeme tüketimi toplam işletme maliyetleriyle doğrudan bağlantılıdır. Ürünlere ya da ürün kategorilerine göre bu tüketimi kurum içinde takip etmek, malzeme verimliliğini ve malzeme akış maliyetlerini izlemeyi de kolaylaştırır. 2.1 Dış tedarikçilerden satın alınan ve iç kaynaklardan elde edilen (yapılan üretimin iç gereksinimlerde kullanılması ve kaynak çıkarma faaliyetleri) malzemeler de dâhil olmak üzere, kullanılan toplam malzemeyi belirleyin. Bu malzemeler şunları içerebilir: Doğrudan malzemeler Nihai üründe var olan malzemeler. Yenilenemez malzemeler Mineraller, madenler, petrol, gaz, kömür gibi kısa sürede yenilenemeyen kaynaklar. Olası bilgi kaynakları; faturalama ve muhasebe sistemlerini ve satın alma ya da tedarik yönetimi birimini içerir. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), Malzeme Akışı ve Kaynak Verimliliği Konseyi Tavsiyeleri, (OECD, Recommendation of the Council on Material Flows and Resource Productivity) Hammaddeler (yani maden cevheri, mineraller, odun gibi, ürün ya da hizmete dönüştürülmek üzere kullanılan doğal kaynaklar); Yan süreç malzemeleri (yani imalat makinelerinde kullanılan yağlar gibi, üretim sürecinde gerekli olan ama nihai ürünün bir parçası olmayan malzemeler); Hammadde olmayıp nihai ürünün bir parçası olan her türlü malzeme ve bileşen de dâhil olmak üzere, yarı-işlenmiş ürünler ya da parçalar; Ambalaj malzemeleri. 2.2 Kullanılan yenilenemez ve doğrudan malzemeleri belirleyin. Bütün ölçümleri tahmini ağırlık ya da hacme dönüştürün; dönüştürme işlemini kuru madde/ağırlık şeklinde yapmak yerine, olduğu gibi hesaplama yapın. 2.3 Aşağıdakilerin toplam ağırlığını ya da hacmini raporlayın: Kullanılan yenilenemez malzemeler; Kullanılan doğrudan malzemeler. Versiyon 3.0 5

7 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN EN2 Girdi olarak kullanılan geri dönüştürülmüş malzemelerin yüzdesi Bu Gösterge, raporlama yapan kurumun geri dönüştürülmüş girdi malzemeleri kullanma yeterliliğini tanımlamayı hedefler. Bu malzemelerin kullanılması, işlenmemiş malzemelere yönelik talebi azaltmaya ve küresel kaynakların korunmasına katkıda bulunmaya yardımcı olur. Kurum yöneticileri ve kurumun mali durumuyla ilgilenenler açısından bakılınca, işlenmemiş malzemeler yerine geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanılması, toplam işletme maliyetlerini düşürmeye katkı sağlayabilir. 2.1 EN1 de raporlandığı şekliyle, kullanılan malzemelerin toplam ağırlığını ya da hacmini belirleyin. 2.2 Geri dönüştürülmüş girdi malzemelerinin toplam ağırlığını ya da hacmini belirleyin. Tahminde bulunmanız gerekirse, kullandığınız tahmin yöntemlerini belirtin. 2.3 Aşağıdaki formülden yararlanarak, kullanılan geri dönüştürülmüş girdi malzemelerinin yüzdesini açıklayın: Kullanılan toplam geri dönüştürülmüş girdi malzemeleri EN2= Kullanılan girdi malzemeleri x100 Geri dönüştürülmüş girdi malzemeleri Satın alınmış ya da iç veya dış kaynaklardan elde edilmiş işlenmemiş malzemelerin yerini alan ve raporlamayı yapan kurumun ürettiği yan ürünler ve ürün dışı çıktılar (non-product outputs - NPO) olmayan malzemelerdir. Olası bilgi kaynakları; faturalama ve muhasebe sistemlerini, satın alma ya da tedarik yönetimi birimini, iç üretim ve atık bertarafı kayıtlarını içerir. OECD Atık Önleme ve Geri Dönüşüm Çalışma Grubu. (OECD Working Group on Waste Prevention and Recycling) GRI

8 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP EN3 Birincil enerji kaynağına göre doğrudan enerji tüketimi Raporlama yapan kurumun enerjiyi verimli kullanma becerisi, tükettiği enerji miktarı hesaplanarak ortaya çıkarılabilir. Enerji tüketimi işletme maliyetlerini doğrudan etkilediği gibi, enerji tedariki ve fiyatlarındaki dalgalanmalara da maruzdur. Kurumun çevresel ayak izi kısmen enerji kaynakları seçimine göre oluşur. Kullanılan bu kaynakların dengesindeki değişiklikler, kurumun çevresel etkilerini en aza indirme çabasını gösterebilir. Birincil enerji kaynaklarının tüketimine ilişkin bilgiler, kurumun Kyoto Protokolü gibi yeni oluşmakta olan çevresel düzenlemelerden ne şekilde etkilenebileceğine yönelik bir değerlendirme yapılmasını destekler. Fosil yakıtların tüketimi, en büyük sera gazı emisyonu kaynaklarından biridir ve tüketilen enerji de kurumun sera gazı emisyonlarıyla doğrudan bağlantılıdır. İklim değişikliğiyle ve enerji kaynaklarının çıkarılması ve işlenmesi süreçlerinde yaratılan çevresel etkilerle mücadele etmek açısından, fosil yakıt enerji kaynaklarının yerine yenilenebilir kaynakları kullanmak çok önemlidir. Yenilenebilir ve verimli enerji teknolojilerini desteklemek, raporlama yapan kurumun yenilenemez enerji kaynaklarına yönelik mevcut ve gelecek bağımlılığını ve hem fiyatlarda hem de tedarikteki olası değişkenliklere maruz kalma ihtimalini de azaltır. Bu Gösterge, raporlama yapan kurumun doğrudan birincil enerji kaynakları tüketimini ölçer. Gösterge, Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) / Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi (WBCSD) GHG Protokolü nün 1. Kapsamına karşılık gelir. EN4 Göstergesi, raporlama yapan kurumun elektrik, ısıtma ve soğutma gibi ikincil enerjileri elde etmesi için tüketilen birincil enerji kaynaklarını ölçer. 2.1 Satın alınan doğrudan enerji kaynakları Raporlama yapan kurumun kendi tüketimi için satın aldığı birincil enerji kaynaklarını belirleyin. Bu kaynaklar şunları içerir: Doğalgaz; Ham petrol damıtılarak elde edilen benzin, mazot, likit petrol gazı (LPG), sıkıştırılmış doğalgaz (CNG), likit doğalgaz (LNG), bütan, propan, etan vb. yakıtlar. Yenilenebilir doğrudan enerji kaynakları: Biyoyakıtlar; Etanol; Hidrojen. Not: WRI/WBCSD GHG Protokolü ne uygun raporlama yapılabilmesi için, biyokütle yenilenebilir doğrudan enerji kaynakları listesinde yer almamaktadır. WRI/WBCSD GHG Protokolü ne uyum için, biyokütle yakımından kaynaklanan doğrudan CO 2 emisyonları ayrıca rapor edilmelidir. 2.2 Üretilen doğrudan enerji kaynakları Raporlama yapan kurumun üretim, kaynaktan çıkarma, kaynaktan elde etme, biriktirme ya da başka enerji türlerinden dönüştürme yöntemleriyle elde ettiği birincil enerji miktarını jul ya da katları cinsinden belirleyin. Burada, madde 2.1 de sıralanan enerji kaynakları da yer alabilir. 2.3 Satılan doğrudan enerji kaynakları Raporlama sınırları dışında kalan ihraç edilmiş birincil enerji miktarını jul ya da katları cinsinden belirleyin. 2.4 Aşağıdaki denklemi kullanarak, toplam enerji tüketimini jul ya da gigajul (bir milyar jul ya da 10 9 jul) gibi katları cinsinden hesaplayın: Toplam doğrudan enerji tüketimi = satın alınan doğrudan birincil enerji + üretilen doğrudan birincil enerji satılan doğrudan birincil enerji Birincil kaynakların hacimlerini gigajule çevirmek için aşağıdaki tablodan yararlanabilirsiniz: Yenilenemez doğrudan enerji kaynakları: Kömür; Versiyon 3.0 7

9 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN Kömür GJ Ham Petrol GJ Benzin GJ Doğalgaz GJ Elektrik GJ ton (metrik) 26,00 varil 6,22 galon 0,125 kalori 0,1055 kilovat-saat 0,0036 ton (küçük) 23,59 ton (metrik) 44,80 ton (metrik) 44, fit küp 1,1046 megavat-saat 3,6000 ton (büyük) 26,42 ton (küçük) 40,64 Mazot 1000 metreküp 39,01 gigavat-saat 3600,0 ton (büyük) 45,52 galon 0,138 Ton (metrik) 43,33 Akaryakıt Milyon İngiliz Isı Birimi (MMBtu) 1,055 galon 0,144 ton (metrik) 40, Yenilenebilir birincil kaynaklara göre, toplam doğrudan enerji tüketimini jul ya da katları cinsinden belirtin. 2.6 Yenilenemez birincil kaynaklara göre, toplam doğrudan enerji tüketimini jul ya da katları cinsinden belirtin. Yenilenebilir kaynaklar Ekolojik döngülerde kısa süre içinde yenilenebilen kaynaklar (kısa sürede yenilenemeyen mineraller, madenler, petrol, gaz, kömür gibi kaynakların aksine). Bilgiler faturalardan, ölçülmüş (ya da hesaplanmış) ısı ve yakıt muhasebe kayıtlarından, tahminlerden, varsayılan verilerden ve benzeri kaynaklardan elde edilebilir. Jul rakamları faturalardan ya da teslimat notlarından doğrudan alınabilir ya da dönüştürülebilir. İkincil enerji üretmek üzere kullanılan birincil kaynakların karışımına ilişkin bilgiler tedarikçilerden edinilebilir. Sera Gazı Protokolü Girişimi Kurumsal muhasebe ve raporlama standardı, Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) ve Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi (WBCSD) (Yenilenmiş Basım, 2004). (The Greenhouse Gas Protocol (GHG) Initiative A corporate accounting and reporting standard (Revised Edition, 2004) of WRI and WBCSD) GRI

10 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP EN4 Birincil enerji kaynağına göre dolaylı enerji tüketimi Raporlama yapan kurumun, elektrik, ısı ya da buhar satın alarak kullandığı enerjinin miktarı ve birincil kaynağı, kurumun çevresel etkilerini yönetme ve iklim değişikliğine katkısını azaltma çabalarının göstergesi olabilir. Dolaylı enerji kullanımının iklim değişikliği üzerindeki etkisi, ikincil enerji elde etmek için kullanılan birincil enerjinin türüne bağlıdır. İkincil enerji, birincil enerjiyi başka biçimlere dönüştürmekle üretilen enerji biçimleri anlamına gelir. Kurumların çoğunda tek önemli ikincil enerji biçimi elektriktir. Az sayıda kurumdaysa, bölgesel bir ısıtma tesisinden ya da su soğutma tesisinden elde edilen buhar veya su veya sentetik yakıt, biyoyakıt v.b. işlenmiş (rafine) yakıtlar gibi başka ikincil enerji ürünleri de önem taşıyabilir. Bu Gösterge, satın alınan elektriğin ve kurumun raporlama kapsamındaki sınırlarının dışında kalan tedarik zincirinin yukarısında bulunup önemli enerji tüketimi içeren diğer ikincil enerji ürünlerinin (bölgesel ısıtma gibi) üretimi ve teslimatı için gereken enerjiyi ölçer. Bu bilgi aynı zamanda, dolaylı sera gazı emisyonlarının hesaplanmasını da sağlar ve WRI/WBCSD GHG Protokolü nün 2. Kapsamını içerir. 2.1 Raporlama yapan kurumun dışındaki kaynaklardan satın alınan ve tüketilen ikincil enerjinin miktarını, jul ya da gigajul (bir milyar jul ya da 109 jul) gibi katları cinsinden hesaplayın. Bu hesaplama şunları içerir: EN3 kapsamında sıralanan ve aşağıdakileri de içeren, yenilenemez enerji kaynaklarından satın alınmış ve tüketilmiş ikincil enerji çeşitleri: Elektrik; Isıtma ve Soğutma; Buhar; Nükleer enerji; Diğer ithal (alınmış) enerji türleri. Aşağıdakileri de içeren, yenilenebilir enerji kaynaklarından satın alınmış ve tüketilmiş ikincil enerji çeşitleri: Güneş; Rüzgâr; Jeotermal; Hidrolik enerji; Biyokütleye dayalı ikincil enerji; Hidrojene dayalı ikincil enerji. 2.2 Dış tedarikçilerden satın alınan enerjinin toplam miktarına dayanarak, ikincil enerji üretmek için tüketilen birincil yakıtların miktarını belirleyin (EN3 Satın Alınan Enerji). Satın alınan enerjinin üretimi için tüketilmiş yakıt miktarı hakkında tahmin yürütürken aşağıdakilerden veri ve tahminlerden biri kullanılabilir: Varsa, elektrik sağlayıcı kurumdan alınan yakıt tüketimi verileri; Elektrik ve ısınma için varsayılan veriler; Varsayılan rakamların bulunmadığı durumlarda tahminler deki verileri kullanarak şunları rapor edin: Yenilenemez dolaylı kaynaklar ve yenilenebilir dolaylı kaynaklar tarafından kullanılan dolaylı enerjinin, ikincil enerji cinsinden toplam miktarı; Bu enerjinin üretimi sırasında tüketilen birincil enerji. Not: İkincil enerji elde etmekte kullanılacak birincil enerji kaynaklarının jul cinsinden toplamı (tüketilen birincil kaynağa bağlı olarak), enerjinin dönüştürülmesi ve nakli sırasında yaşanan şebeke ve verimlilik kayıpları nedeniyle, satın alınan ikincil enerji miktarını (jul cinsinden) önemli ölçüde aşacaktır. Yok. Versiyon 3.0 9

11 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN Bu Gösterge için en önemli bilgi kaynakları, enerji ve ilgili hizmetlerin tedarikçileridir. Diğer bilgiler de faturalardan, ölçülmüş (ya da hesaplanmış) ısı ve yakıt muhasebe kayıtlarından, tahminlerden, varsayılan verilerden ve benzeri kaynaklardan elde edilebilir. Uluslararası Enerji Kuruluşu ndan (IEA) alınabilecek varsayılan verilerin yanı sıra, hükümetlerin Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ne (UNFCCC) sunduğu faaliyet raporlarından da bilgi alınabilir. Bu raporlar ülkedeki enerji kullanımını ve ülkeye özgü varsayılan rakamlarla, ilgili emisyonları ve benzeri bilgileri ayrıntılı olarak içerir. Uluslararası Enerji Kuruluşu nun (IAE) yıllık yayını: OECD üyesi olan ve olmayan ülkelerde Enerji Dengeleri. (International Energy Agency (IAE) - Energy Balances for OECD and non-oecd countries) Sera Gazı Protokolü Girişimi Kurumsal muhasebe ve raporlama standardı, Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) ve Dünya Sürdürülebilir Kalkınma İş Konseyi (WBCSD) (Yenilenmiş Basım, 2004). (The Greenhouse Gas Protocol (GHG) Initiative A corporate accounting and reporting standard (Revised Edition, 2004) of WRI and WBCSD) Kyoto Protokolü, (Kyoto Protocol) GRI

12 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP EN5 Kaynakların korunması ve verimliliği artırma çalışmaları sayesinde sağlanan enerji tasarrufu Bu Gösterge, süreçlerdeki teknolojik iyileştirmeler ve enerji kaynaklarını koruma amaçlı diğer girişimler yoluyla enerji verimliliğini artırmaya yönelik proaktif çalışmaların sonuçlarını gösterir. Enerji verimliliğinin artması kurumun işletme maliyetlerinde tasarruf sağlayabilir, rekabet avantajı ve pazarda farklılaşma yaratma fırsatına ulaştırabilir. Enerjiyi verimli kullanan teknolojilerin desteklenmesi, işletme masrafları üzerinde doğrudan etkilidir ve raporlama yapan kurumun gelecekte yenilenemez enerji kaynaklarına bağımlılığını azaltır. Verimli enerji kullanımı, iklim değişikliğiyle ve enerji kaynaklarının çıkarılması ve işlenmesi sırasında oluşan diğer çevresel etkilerle mücadele etmenin temel bir stratejisidir. Kaynakların korunması ve verimliliği artırma çalışmaları Belirli bir süreç ya da işin daha düşük enerji tüketimiyle gerçekleşebilmesini sağlayan kurumsal ya da teknolojik yenilikler. Burada bahsi geçen yenilikler süreçlerin yeniden tasarlanması, ekipmanda yapılan değişiklikler ve iyileştirmeler (örneğin enerji açısından verimli aydınlatma) ya da şahısların davranışlardaki değişiklikler sayesinde gereksiz enerji kullanımının ortadan kaldırılmasını içerir. Bilgiler kurum içi enerji ölçümlerinden ve tedarikçi verilerinden (örneğin yeni makinelerin, elektrik ampullerinin vb. enerji kullanım özellikleri) elde edilebilir. Yok. 2.1 Enerji kullanımını azaltmaya ve enerji verimliliğini artırmaya yönelik çabalara göre, tasarruf edilen toplam enerji miktarını belirleyin. Enerji tüketiminde, üretim kapasitesinin azalmasından ya da dışarıdan tedarik uygulamalarından kaynaklanan düşüşler bu Gösterge ye dâhil edilmemelidir. 2.2 Elde edilen toplam enerji tasarrufunun miktarını, jul ya da gigajul (bir milyar jul ya da 109 jul) gibi katları cinsinden hesaplayın. Aşağıdaki şekillerde sağlanan enerji tasarrufunu dikkate alın: Süreçlerin yeniden tasarlanması; Ekipmanda yapılan değişiklikler ve iyileştirmeler; Personelin davranışlarındaki değişiklikler. Tasarruf edilen enerji Aynı süreçleri ya da işleri gerçekleştirmek için gereken enerji miktarındaki azalma. Bu terim, kurumsal faaliyetlerin azalmasından dolayı (örneğin üretimin kısmen dışarıdan tedarik edilmesi) toplam enerji tüketiminde görülen düşüşü içermez. Versiyon

13 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN EN6 Enerji verimliliği sağlayan veya yenilenebilir enerji kullanan ürün ve hizmetler sağlama girişimleri ve bu girişimlerin sonucunda enerji gereksinimlerindeki azalmalar Fosil yakıt enerji kaynaklarının yakılmasının bir sera gazı olan karbondioksit üretmesi nedeniyle, enerji tüketimi iklim değişikliğinde önemli rol oynar. Kyoto Protokolü nün hedefi olan iklim değişikliğiyle mücadelede, enerjiyi daha verimli kullanmak temeldir. Enerji verimliliği sağlayan ürün ve hizmetler sağlamak da, kurumların ürün sorumluluğu girişimlerinin önemli bir parçasıdır. Bu ürünler ve hizmetler, kuruma pazarda farklılaşma ve itibar sağlayarak rekabet avantajı yaratabilir. Enerji verimliliği sağlayan teknolojiler, tüketim maddelerinin maliyetlerini de azaltabilir. Aynı sektördeki farklı kurumların bu yöndeki girişimleri karşılaştırıldığında, bir ürün ya da hizmet için pazardaki olası eğilimler hakkında fikir edinilebilir. Enerjiyi verimli kullanma standartları ve ilgili test işlemleri hakkında bilgiler, Uluslararası Standartlaştırma Örgütü nden (International Organization for Standardization - ISO) alınabilir. Enerjiyi verimli kullanma standartları ve ilgili test işlemleri prosedürleri, Uluslararası Elektroteknik Komisyonu ndan (International Electrotechnical Commission - IEC) alınabilir. 2.1 Önemli ürünlerin ve ürün gruplarının ya da hizmetlerin enerji gereksinimlerini azaltmaya yönelik mevcut girişimleri rapor edin. 2.2 Raporlama dönemi içinde ürün ve hizmetlerin enerji gereksinimlerinde görülen azalmayı sayısal olarak belirtin. 2.3 Kullanım odaklı rakamlar kullanılıyorsa (örneğin bir bilgisayarın enerji gereksinimi), temel tüketim modelleri ya da standartlaştırma etkenleri (örneğin 8 saatlik çalışma ve değişken işlemci yükü varsayımıyla, ortalama bir iş gününde %10 daha az enerji kullanımı) hakkındaki bütün varsayımları da açıkça belirtin. Mevcut sektör standartlarından yararlanabilirsiniz (örneğin otomobillerin 90 km/ saat hızda 100 kilometredeki yakıt tüketimi gibi). Yok. Bilgiler iç ürün test ve ölçümlerinden, kullanım modellerine ilişkin araştırmalardan, sektör standartlarından ve benzeri kaynaklardan elde edilebilir GRI

14 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP EN7 Dolaylı enerji tüketimini azaltma girişimleri ve elde edilen azalmalar Dolaylı enerji kullanımı satın alınan malzeme ve parçalardan veya seyahat, işe gidiş-geliş gibi satın alınan hizmetlerden ve taşeronlar aracılığıyla yaptırılan üretimden kaynaklanır. Dolaylı enerji tüketimi geniş kapsamlı olarak izlendiği takdirde, etkili bir şekilde azaltılabilir (örneğin enerjiyi verimli kullanan malzemelerin, hizmetlerin veya üretim kapasitelerinin dikkatle seçilmesi ya da seyahat etmek yerine telefon veya video konferans sistemlerinin kullanılması ile). Dolaylı enerji kullanımlarının sayısal olarak ifade edilmesi, EN19 Göstergesinde de istenen, ilgili diğer dolaylı sera gazı emisyonlarını hesaplamak için de bir temel oluşturur. Dolaylı enerji kullanımını takip edip azaltmak, ürün ve hizmetlerin genel yaşam döngüsü performansını iyileştirebilir ve geniş kapsamlı bir çevredostu-tasarım programının parçası olabilir. Yok. İlgili veriler tedarikçi bilgilerinden, yaşam döngüsü hesaplamalarından veya tahminlerinden (kurum içinde ya da araştırma kuruluşları tarafından yapılan) ve benzeri kaynaklardan alınabilir. Uluslararası Enerji Kuruluşu nun (IAE) yıllık yayını: OECD üyesi olan ve olmayan ülkelerde Enerji Dengeleri. (International Energy Agency (IAE) - Energy Balances for OECD and non-oecd countries) Son olarak bu Gösterge, raporlama yapan kurumun faaliyetlerinin dolaylı enerji tüketiminde elde edilen enerji tasarrufunu içerir. 2.1 Bu Gösterge, EN4 te raporlanan ikincil enerji kaynaklarının satın alınmasıyla ilgili dolaylı enerji kullanımını içermemelidir. 2.2 Aşağıdaki dört alanda, tedarik zincirinin yukarısındaki ve aşağısındaki ilgili dolaylı enerji kullanımını belirleyin: Enerji-yoğun malzemelerin kullanılması; Taşeronlar aracılığıyla üretim; İş seyahatleri; Çalışanların işe gidiş-gelişleri. 2.3 Dolaylı enerji kullanımını azaltmaya yönelik girişimleri rapor edin de sıralanan dört alanda, raporlama dönemi içinde dolaylı enerji kullanımında kaydedilen azalmayı sayısal olarak ifade edin. 2.5 Diğer dolaylı enerji kullanımlarını hesaplamakta yararlanılan temel varsayımları ve yöntemleri belirtin ve bilgi kaynaklarını açıklayın. Versiyon

15 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN EN8 Kaynağına göre toplam su çekimi Kaynağına göre toplam su çekimini rapor etmek, raporlama yapan kurumun su kullanımından kaynaklanan toplam olası etki ve risk ölçeğini anlamayı sağlar. Çekilen toplam su hacmi, kurumun bir su kullanıcısı olarak göreli büyüklüğünün ve öneminin göstergelerinden biri olup, ayrıca verimlilik ve kullanıma ilişkin diğer hesaplamalar için de temel bir rakam sunar. Raporlama yapan kurumun verimli su kullanımını izlemek ve iyileştirmek için yapılacak sistemli çalışmalar, su tüketim maliyetleriyle doğrudan bağlantılıdır. Toplam su kullanımı ayrıca, su kaynaklarındaki kesilmelerin yarattığı risklerin düzeyini ya da suyun maliyetindeki artışları da gösterebilir. Temiz tatlı su miktarı giderek azalmaktadır ve bu durum, büyük miktarda suya gereksinim duyan üretim süreçlerini etkileyebilir. Su kaynaklarının son derece kısıtlı olduğu bölgelerde, kurumun su tüketimi modelleri diğer paydaşlarla olan ilişkileri de etkileyebilir. Toplam su çekimi Raporlama dönemi içindeki her türlü kullanım için, bütün kaynaklardan (yüzey suları, yeraltı suları, yağmur suları ve belediyenin temin ettiği sular da dâhil olmak üzere) alınarak, raporlama yapan kurumun sınırları içine taşınan suyun toplamı. Kurumun su çekimine ilişkin bilgiler su sayaçlarından, su faturalarından, mevcut diğer su verilerine göre yapılmış hesaplamalardan ya da (sayaçlar, faturalar veya referans veriler yoksa) kurumun kendi tahminlerinden elde edilebilir. Yok. 2.1 Herhangi bir su kaynağından, gerek doğrudan raporlama yapan kurum tarafından gerekse sular idaresi gibi aracılar üzerinden alınan suyun toplam hacmini belirleyin. Bu veri, soğutmada kullanılan suyun çekilmesini de içerir. 2.2 Aşağıdaki kaynaklara göre, çekilen suyun toplam hacmini, yıllık metreküp (m 3 /yıl) cinsinden rapor edin: Sulak alanlar, nehirler, göller ve okyanuslar da dâhil olmak üzere yüzey suları; Yeraltı suları; Raporlama yapan kurum tarafından doğrudan biriktirilen ve saklanan yağmur suları; Başka bir kurumun atık suları; Belediye ya da diğer sular idaresi kurumlarından su temini GRI

16 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP EN9 Su çekiminden önemli ölçüde etkilenen su kaynakları Bir su sisteminden su çekilmesi, yeraltı su seviyesini azaltarak kullanılabilir durumdaki su miktarını azaltarak ya da bir ekosistemin işlevlerini yerine getirme kapasitesini değiştirerek çevreyi etkileyebilir. Bu tür değişiklikler, ekonomik sonuçlar da dâhil olmak üzere, o bölgedeki yaşam kalitesi üzerinde daha geniş kapsamlı etkiler yaratır. Bu Gösterge, kurumun su kullanımıyla bağlantılı etkilerin boyutlarını ölçer. Aynı su kaynaklarını tüketen diğer kullanıcılarla ilişkiler açısından da bu Gösterge hem belirli risk ya da iyileştirme alanlarının hem de kurumun kendi su kaynaklarının istikrarının değerlendirmesinin yapılmasını sağlar. 2.1 Raporlama yapan kurumun su çekiminden ciddi ölçüde etkilenen su kaynaklarını belirleyin. Önemli su çekimleri aşağıdaki ölçütlerden en az birine uygundur: Kaynağın bir koruma alanı (ulusal ve/veya uluslararası) olarak belirlenmiş olup olmadığı; Biyoçeşitlilik değeri (örneğin canlı türlerinin çeşitliği ve endemik özellikleri, koruma altındaki canlı türlerinin sayısı). Yok. Bir su kaynağının ya da koruma alanının özelliklerine ilişkin bilgi, suyla ilgili yerel veya ulusal bakanlıklardan ya da kamu kuruluşlarında veya çevresel etki değerlendirmeleri gibi araştırma raporlarından alınabilir. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) Tehdit Altındaki Canlı Türleri Kırmızı Listesi. (IUCN Red List of Threatened Species) Ramsar Sulak Alanlar Sözleşmesi, (Ramsar Convention on Wetlands) Belirli bir su kütlesinin yıllık ortalama hacminin ortalama yüzde 5 ine ya da daha fazlasına denk gelen su çekimleri; Göreceli büyüklükleri, işlevleri ya da nadir görülen, tehdit altındaki veya tehlikedeki bir sistem olmaları (veya tehlikedeki belirli bir bitki ya da hayvan türünü desteklemeleri) açısından, uzmanlar tarafından özellikle hassas olarak tanımlanan su kütlelerinden çekim; Çekim miktarı ne olursa olsun, Ramsar listesindeki bir sulak alandan ya da ulusal veya uluslararası düzeyde koruma alanı ilan edilmiş bir yerden çekilen bütün sular. Not: Su bir kamusal ya da özel kuruluş tarafından tedarik ediliyorsa, asıl su kütlesi/ kaynağı belirlenip rapor edilmelidir. 2.2 Yukarıda belirtilen ölçütler doğrultusunda ve aşağıdakileri de içerecek şekilde, su çekiminden ciddi ölçüde etkilenen su kaynaklarının toplam sayısını, bu kaynakların türüne göre belirtin: Su kaynağının metreküp (m 3 ) cinsinden büyüklüğü; Versiyon

17 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN EN10 Geri dönüştürülen ve yeniden kullanılan suyun yüzdesi ve toplam hacmi Yeniden kullanılan ve geri dönüştürülen suyun miktarı bir verimlilik ölçütü olabilir ve kurumun toplam su çekimi ve deşarjını azaltmaktaki başarısını gösterebilir. Yeniden kullanım ve geri dönüşümün artması, su tüketim, arıtım ve deşarj masraflarını azaltabilir. Yeniden kullanım ve geri dönüşüm yoluyla su tüketiminin azalması, su kaynaklarının yönetimindeki yerel, ulusal ya da bölgesel hedeflere katkıda bulunabilir. Atık suların, raporlama yapan kurumun başka bir tesisinde yeniden kullanılması. Su sayaçlarından, su faturalarından, (sayaç ve fatura yoksa) su denetimi veya envanterine dayalı hesaplamalardan ya da su perakendecilerinden bilgi elde edilebilir. Yok. 2.1 Bu Gösterge, hem yeniden kullanım öncesinde arıtılan hem de arıtılmayan suları ölçer. Gri su da (yani toplanmış yağmur suyu ve bulaşık, çamaşır ve banyo gibi evsel işlerin ürettiği atık su) bu miktara dâhildir. 2.2 Tekrardan temiz su çekmek yerine geri dönüştürülmüş/yeniden kullanılmış suyla karşılanan su gereksiniminin hacmine dayanarak, geri dönüştürülen/yeniden kullanılan suyun hacmini hesaplayın (örneğin, kurumun üretim döngüsü, her döngü için 20 metreküp suya ihtiyaç duyuyorsa, kurum tek bir üretim işlem döngüsü için 20 metreküp su çekiyor, sonra bu suyu üç döngüde yeniden kullanıyordur. Geri dönüştürülen/yeniden kullanılan suyun toplam hacmi 60 metreküptür). 2.3 Kurumun geri dönüştürdüğü/yeniden kullandığı toplam su hacmini yıllık metreküp cinsinden (m 3 / yıl) ve ayrıca EN8 Göstergesi kapsamında rapor edilen toplam su çekimi yüzdesi olarak belirtin. Geri dönüşüm/yeniden kullanım Kullanılmış suları/atık suları, nihai arıtıma ve/veya çevreye deşarj etmeden önce başka bir döngüde kullanma işlemidir. Genelde üç tür su geri dönüşümü/ yeniden kullanımı şekli vardır: Atık suların aynı işlemde geri dönüştürülmesi ya da işlem döngüsünde geri dönüştürülmüş suların daha fazla kullanılması; Atık suların aynı tesiste ama farklı bir işlemde geri dönüştürülmesi/yeniden kullanılması; GRI

18 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP EN11 Koruma alanlarının ve koruma alanlarında olmayıp yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip alanların içinde ya da sınırında sahip olunan, kiralanan, yönetilen arazilerin yeri ve büyüklüğü Bir kurum, yasal olarak koruma altında bulunan ya da koruma alanları dışında olup yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip alanların içinde ya da sınırında olan veya bu tür alanları içeren araziler üzerindeki olası etkilerini raporlayarak, biyoçeşitliliğe yönelik belirli tehlikeleri belirleyebilir ve anlayabilir. Hem koruma alanları kapsamında bulunan hem de koruma alanları dışında olup yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip yerlerdeki faaliyetleri izlemek, raporlama yapan kurumun etkilerinin yaratabileceği riskleri azaltır. Ayrıca kurumun biyoçeşitlilik üzerindeki etkilerini yönetebilmesini ya da kötü yönetimden kaçınmasını sağlar. Bu tür etkileri yeterince yönetememek, kurumun itibarının zarar görmesine, planlama ruhsatlarının alınmasında gecikmelere ve faaliyetlerine yönelik toplumsal onayın kaybına neden olabilir. 2.1 Koruma alanları kapsamında bulunan ve koruma alanlarında olmayıp yüksek biyoçeşitlilik değerindeki alanlarda ya da yakınlarında sahip olunan, kiralanan, yönetilen, yerleşik bulunan operasyon sahalarını belirleyin. Gelecekte çeşitli operasyonların yürütüleceğinin resmi olarak duyurulduğu alanları da bu çalışmaya dâhil edin. 2.2 Yukarıda tanımlanan her operasyon sahası için aşağıdaki bilgileri rapor edin: Coğrafi konum; Kuruma ait, kurum tarafından kiralanmış ya da yönetilen yüzey altı ve/veya yeraltı arazileri; Koruma alanları kapsamında bulunan (koruma altındaki alanın içinde, yanında ya da bu alanın belirli kısımlarını içerecek şekilde) ve koruma alanlarında olmayıp yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip alanlara göre konum; Operasyon türü (büro, imalat ve üretim ya da kaynak çıkarma); Operasyon sahasının alanının km 2 cinsinden büyüklüğü; Aşağıdaki niteliklere göre biyoçeşitlilik değeri: Koruma alanı - Koruma altındaki alanın ve koruma altında olmayıp yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip alanın nitelikleri (karasal ekosistem, tatlı su ya da deniz ekosistemi); - Koruma statüsü listesi (örneğin IUCN Koruma Altındaki Alan Yönetimi Kategorisi, Ramsar Sözleşmesi, ulusal yasalar, Natura 2000 alanı vb). Belirli koruma hedeflerine ulaşmak üzere belirlenmiş, düzenlenmiş ya da yönetilen coğrafi alan. Yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip alan Yasal koruma altında bulunmayıp, önemli biyoçeşitlilik özelliklerine sahip oldukları birkaç resmi ve sivil kuruluş tarafından kabul edilen alanlar. Koruma açısından öncelikli olan doğal yaşam ortamları da bu tanıma girer (çoğunlukla Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi kapsamında hazırlanan Ulusal Biyoçeşitlilik Stratejileri ve Eylem Planlarında tanımlanırlar). Ayrıca, çeşitli uluslararası koruma örgütleri de yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip belirli alanları tanımlamıştır. Gerekli verilere ilişkin bilgi kaynakları satın alma sözleşmelerini, kira kontratlarını ya da ulusal/bölgesel tapu sicillerini içerebilir. Ulusal düzeyde, çevreyi ve doğal kaynakları korumaktan sorumlu kamu kuruluşları, uluslararası ve ulusal anlamda koruma altında bulunan ve yüksek biyoçeşitliliğe sahip olan alanlar hakkında kayıt tutuyor olabilir. Ayrıca, Ulusal Biyoçeşitlilik Stratejileri ve Eylem Planları da genellikle koruma altında bulunan ve yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip olan alanlar hakkında bilgi ve kayıtları içerir. Ramsar Sulak Alanlar Sözleşmesi, (Ramsar Convention on Wetlands) UNESCO Dünya Miras Listesi. (UNESCO World Heritage Sites) Birleşmiş Milletler (UNESCO) Biyosfer Rezervleri. (United Nations Biosphere Reserves) Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi kapsamında hazırlanan Ulusal Biyoçeşitlilik Stratejileri ve Eylem Planları. Versiyon

19 IP Gösterge Protokolleri Seti: EN Uluslararası Koruma Kurumu Biyoçeşitlilik Sıcak Noktaları ve Vahşi Doğa Alanları. (Conservation International - Biodiversity Hotspots and Wilderness Areas) Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) Küresel 200 Ekobölgesi. (WWF - Global 200 Ecoregion) Uluslararası Kuşları Koruma Konseyi Önemli Kuş Alanları. (Bird Life International - Important Bird Areas) IUCN Bitki Çeşitliliği Merkezleri. (IUCN - Centres of Plant Diversity) GRI

20 Gösterge Protokolleri Seti: EN IP EN12 Koruma alanlarındaki ve koruma alanlarında olmayıp yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip alanlardaki faaliyet, ürün ve hizmetlerin biyoçeşitlilik üzerindeki önemli etkilerinin tanımlanması Bu Gösterge, raporlama yapan kurumun koruma alanları kapsamında bulunan ve koruma alanlarında olmayıp yüksek biyoçeşitlilik değerine sahip olan alanlardaki biyoçeşitlilik üzerinde görülen önemli doğrudan ve dolaylı etkileri hakkında bilgi verir. Ayrıca bu etkileri hafifletmek üzere kurumsal bir stratejiyi kavramak (ve geliştirmek) için zemin hazırlar. Gösterge planlı, nitelikli bilgiler talep ederek farklı kurumlar arasında ve etkilerin göreceli büyüklüğü, ölçeği ve doğasının zaman içindeki durumu hakkında karşılaştırma yapılmasını sağlar. 2.1 Hem doğrudan hem de dolaylı etkileri de (örneğin tedarik zincirinde görülen etkileri) içerecek şekilde, raporlama yapan kurumun faaliyet, ürün ve hizmetleriyle bağlantılı olarak biyoçeşitlilik üzerinde oluşan önemli etkileri belirleyin. 2.2 Biyolojik çeşitlilik üzerindeki önemli doğrudan ve dolaylı etkilerin doğasını, aşağıdakilerden en az birine dayandırarak rapor edin: İmalat tesislerinin, madenlerin ve ulaşım altyapısının inşası ya da kullanımı; Kirlilik (doğal yaşam alanında bulunmayan maddelerin noktasal olan ve olmayan kaynaklardan söz konusu alana girmesi); İstilacı canlı türlerinin, zararlıların ve patojenlerin girmesi; Canlı türlerinin azalması; Doğal yaşam alanlarının dönüşmesi; Ekolojik süreçlerin, doğal değişiklik aralığı dışında değişmesi (örneğin tuzlanma ya da yeraltı suyu seviyelerindeki değişiklikler). 2.3 Önemli doğrudan ve dolaylı olumlu ve olumsuz etkileri, aşağıdakilere dayandırarak raporlayın: Etkilenen canlı türleri; Etkilenen alanların boyutları (bu, resmen koruma altında olan alanlarla sınırlı kalmayabilir; tampon bölgelerdeki ve özel önemi ya da hassasiyeti bulunan alanlar olarak resmen tanınmış alanlardaki etkiler hakkında görüşleri de içermelidir); Etkilerin süresi; Etkilerin tersine çevrilip çevrilemeyeceği. Önemli etki Bir coğrafi alanın/bölgenin bütünlüğü üzerinde doğrudan ya da dolaylı olarak olumsuz tesir yaratabilecek etkiler. Bu etkiler alanın tamamındaki ekolojik özelliklerin, yapının ve işlevlerin uzun vadede ciddi şekilde değiştirilmesiyle oluşurlar. Yani doğal yaşam alanı, içindeki canlıların nüfus düzeyi ve/veya o doğal yaşam alanını önemli kılan belirli canlı türleri devam ettirilemez. Canlı türleri açısından da, önemli etki, nüfusun azalmasına ve/veya dağılımın değişmesine, dolayısıyla da doğal çoğalmanın (üreme ya da etkilenmemiş alanlardan göç sayesinde) birkaç nesil gelip geçmeden eski seviyesine dönememesine neden olur. Böylesine önemli bir etki, insanların geçimi ya da ticari kaynak kullanımını ve kullanıcıların refahını uzun vadede olumsuz etkileyecek düzeye de varabilir. Bu Göstergeyle ilgili bilgiler raporlama yapan kurumun çevresel yönetim sisteminde ya da diğer kurum içi belgelerde bulunabilir. Varsa, çevresel ve sosyal etki değerlendirmelerinden ve/veya yaşam döngüsü değerlendirmelerinden ve tedarik zincirinin yukarısındaki ya da aşağısındaki diğer kurumlardan da bilgi alınabilir. GRI Çapraz Referansı: GRI Biyoçeşitlilik Kaynak Belgesi. (GRI Biodiversity Resource Document) Versiyon

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU 2007 yılında uluslararası kağıt ve ambalaj grubu Mondi Grup un bir parçası haline gelen, Mondi Tire Kutsan

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

Gösterge Protokolleri Seti: Ürün Sorumluluğu (PR)

Gösterge Protokolleri Seti: Ürün Sorumluluğu (PR) Gösterge Protokolleri Seti: Ürün Sorumluluğu (PR) 2000-2010 GRI 1 Ürün Sorumluluğu Performans Göstergeleri Unsur: Müşteri Sağlığı ve Güvenliği İ l av e T E M E L PR1 PR2 İyileştirilmek üzere ürünlerin

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi B U T E K O M S E M I N E R L E R I, 2 9. 0 9. 2 0 1 4, B U R S A İklim değişikliği Küresel iklim değişikliği Küresel Isınma

Detaylı

Zaman Serileri Tutarlılığı

Zaman Serileri Tutarlılığı Bölüm 3 Zaman Serileri Tutarlılığı Ulusal Sera Gazı Envanterleri Uygulamalı Eğitim Çalıştayı - IPCC Kesişen Konular 4-5-6 Kasım 2015, Ankara Türkiye Giriş Çok yıllı sera gazı (GHG) envanterleri, emisyonların

Detaylı

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM. Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM. Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi İklim değişikliği Küresel iklim değişikliği Küresel Isınma Sera gazları 1. Karbon Dioksit (CO 2 ) 2. Metan (CH 4 ) 3. Diazot

Detaylı

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları

Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları Yaşar Topluluğu nda Su Riski ve Verimlilik Çalışmaları 16 Aralık 2015/İZMİR Dilek EMİL Kurumsal İlişkiler Koordinatörü Birleşmiş Milletler Çevre Programı na göre dünyada 1.400 milyon km 3 su bulunuyor.

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI

BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI BİNA ENERJİ PERFORMANSI VE BÜTÜNLEŞİK BİNA TASARIM YAKLAŞIMI Ekonomik çevresel ve toplumsal gereksinmelerin, gelecek kuşakların yaşam koşullarına zarar vermeden karşılanmasını hedefleyen bir dünya görüşü.

Detaylı

DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE. Barış Gençer Baykan. Yönetici özeti

DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE. Barış Gençer Baykan. Yönetici özeti Araştırma Notu 08/13 20.08.2008 DEĞİŞEN İKLİMLER, ENERJİ VE TÜRKİYE Barış Gençer Baykan Yönetici özeti Yeni araştırmalar ve bilimsel bulgular ışığında Türkiye nin küresel iklim değişikliğine katkısını

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL KATKI BELGESİ Çeviri: Arif Cem Gündoğan* (* Resmi olmayan ve gönüllü bir çeviridir. Hatalar ve eksiklerden çevirmen sorumludur) Türkiye Cumhuriyeti, Birleşmiş Milletler

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Oğuz CA 1 RECYDIA A.Ş., Kemal paşa cad. o:4 Işıkkent, 35070, İzmir. E-posta: oguzcan@recydia.com Özet 2012 Yılı ve sonrası dönem Dünya

Detaylı

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010 Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK Sunum Plânı Tedârik Zinciri ve Tedârik Zinciri Yönetimi Lojistik

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye de Karbon Piyasası

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI. Türkiye de Karbon Piyasası T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Türkiye de ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ekim 2012 Türkiye de Türkiye de KARBON PİYASALARI Türkiye, her ne kadar Kyoto Protokolü nün emisyon ticaretine konu olan esneklik

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı 27 Nisan 2011 KAYSERĠ OSB ġenol ATAMAN 7 Haziran 2011 NĠĞDE OSB 8 Haziran 2011 ADANA Ticaret Odası Kapsam İklim Değişikliği, Küresel Isınma Azaltım (Mitigasyon),

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı

Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı Grafik 16. Türkiye de elektrik üretiminin kaynaklara dağılımı 1 2 1. DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ENERJİ DURUMU 1.1. DÜNYADA ENERJİ DURUMU 1970 lerin başında yaşanan petrol krizi ve sonrasında gelen petrol ambargoları

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu

İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu 1. GİRİŞ İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği Binalarda Enerji Verimliliği Bildirgesi Uygulama Kılavuzu Bu doküman İş Dünyası ve Sürdürülebilir Kalkınma Derneği nin (SKD) Binalarda Enerji Verimliliği

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

ĞİŞİKLİĞİ. Yeni Mücadele ile Yüzleşmek. Kasım 2006

ĞİŞİKLİĞİ. Yeni Mücadele ile Yüzleşmek. Kasım 2006 İKLİM M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ Yeni Mücadele ile Yüzleşmek Kasım 2006 WWF Kimdir? WWF 5 kıtada, 50 den fazla ülkede temsilciliği bulunan dünyanın en büyük ve saygın doğa kuruluşlarındandır. 100 den fazla ülkede

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 GTE Carbon 2008 yılında kuruldu 80 den fazla emisyon azaltım projesi +40 müşteri (enerji, gıda ve tarım) Karbon Finansmanı

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved.

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Bursa SYK 2015 Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Sunum İçeriği Sürdürülebilirlik Raporlaması Nedir? Sürdürülebilirlik Raporlamasının,

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği

Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği www.knaufinsulation.com.tr Daha İyi Bir Gelecek İçin... Hepimiz biliyoruz ki, üzerinde yaşamımızı sürdürebileceğimiz tek bir dünya var. Ancak, dünyamızı, dolayısıyla

Detaylı

TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ

TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ TR 2008 IB EN 04 MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ Ülkü Füsun ERTÜRK Maden atıkları ve Tehlikesiz Atıkların Yönetimi Şube Müdürlüğü Kimya Müh. Antalya, 24-26.04.2012 Maden Atıklarının Yönetimi Projesi

Detaylı

Türkiye de Biyoenerji Politikaları

Türkiye de Biyoenerji Politikaları Türkiye de Biyoenerji Politikaları 30 Eylül 2010, 14:00 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Grand Cevahir Otel & Kongre Merkezi Şişli/İstanbul Erkan Erdoğdu Enerji Uzmanı & Doktora (PhD)

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

YEŞİL FİLO Filo Yönetim Sistemleri. http://www.yesilfilo.com/ http://www.yesilgps.com/ http://www.8gdop.com/

YEŞİL FİLO Filo Yönetim Sistemleri. http://www.yesilfilo.com/ http://www.yesilgps.com/ http://www.8gdop.com/ YEŞİL FİLO Filo Yönetim Sistemleri http://www.yesilfilo.com/ http://www.yesilgps.com/ http://www.8gdop.com/ HAKKIMIZDA; Araç Filo Yönetim sektöründe hizmet veren Yeşil Filo Yönetim Hizmetleri,eşsiz filo

Detaylı

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için AFD Sürdürülebilir bir gelecek için TSKB Önceliğimiz Çevre Konferansı 5 aralık 2007 AGENCE FRANCAISE DE DEVELOPPEMENT Misyonumuz 1. Kalkınmanın finansmanı Birleşmiş Milletlerin Bin Yıl Kalkınma Hedefleri

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ T.C. PODGORİCA BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 2005-2011 YILLARI ARASINDAKİ ENERJİ DENGESİ İSTATİSTİKLERİ PODGORİCA-AĞUSTOS 2012 İÇİNDEKİLER SAYFA NO BÖLÜM 1 1 1 GİRİŞ 2 2 Metodolojik açıklamalar 3 2.1

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU BGT Mavi Enerji Elektrik Üretim Dağıtım Pazarlama Sanayi ve Ticaret SU KENARI HİDROELEKTRİK SANTRALİ BGT MAVİ ENERJİ ELEKTRİK ÜRETİM TİC. A.Ş. 8,566 MW SUKENARI HİDROELEKTRİK SANTRALI PROJE BİLGİ NOTU

Detaylı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı AB ve Türkiye Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Avrupa Birliği Bakanlığı, Katılım Öncesi AB Mali Yardımı kapsamında finanse edilen diyalog sürecini desteklemeye devam etmektedir. Diyaloğu-IV

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB

ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB ENERJİDE SÜRDÜRÜLEBİLİR YATIRIMLAR VE TSKB HALİL EROĞLU GENEL MÜDÜR TSKB 21/5/2010 İSTANBUL Kısaca TSKB... Kısaca TSKB Sermaye Yapısı 1950 yılında Dünya Bankası ve TC Merkez Bankası desteğiyle kurulmuş

Detaylı

Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Zeynep Gamze MERT Gülşen AKMAN Kocaeli Üniversitesi EKO- ENDÜSTRİYEL PARK KAPSAMINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ DOĞAL ÇEVRİMLER Enerji Girdisi Atık yok Isı kaybı Yerkabuğun dan sağlanan malzeme Yerkabuğun a bırakılan

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE ENERJİ TASARRUFU. Bora OMURTAY Elektrik Mühendisi (ETKB- YEGM)

ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE ENERJİ TASARRUFU. Bora OMURTAY Elektrik Mühendisi (ETKB- YEGM) ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE ENERJİ TASARRUFU Bora OMURTAY Elektrik Mühendisi (ETKB- YEGM) Sunum İçeriği 1. Dünyada ve Türkiye de Enerji Durumu ve Talebi 2. Destekler Verimlilik Artırıcı Projeler Gönüllü Anlaşmalar

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ

SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ T.C. ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı SERA GAZLARININ İZLENMESİ ve EMİSYON TİCARETİ Semra GÜNEN Kimya Mühendisi III. Enerji Verimliliği Kongresi

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014 TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. Yıl Kırşehir Konferansı Küresel Isınma ve Kentlerimizin Geleceği 10-11-12 Eylül 2014 Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası

Detaylı

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ 03 ARALIK 2008 Saat 14:00 Proje Bilgisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü için Binalarda Enerji Verimliliğine Yönelik Toplum Bilincinin

Detaylı

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ

ÇEVRE BOYUTLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ PROSEDÜRÜ SAYFA NO 1/7 1. AMAÇ VE KAPSAM: Bu prosedürün amacı, TOTM nin faaliyetlerinin ve hizmetlerinin çevre güvenliği üzerinde gerçek veya potansiyel olarak önemli etkileri olabilecek çevresel boyutlarının (yönlerinin),

Detaylı

Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri]

Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri] İş Planı ÖNEMLİ NOT Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri] Firma Bilgileri Firma İsmi İlgili Kişi / Pozisyonu İş Adresi Telefon / Faks Numaraları E-Posta / Web

Detaylı

Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası

Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası KONU Konu Dünya Bankası Enerji Verimliliği Kredisi AMAÇ Amaç Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde enerji verimliliğini geliştirme amaçlı yapılan yatırımların finansman

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri

İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri İş Sağlığı ve Güvenliği Haftası Seminerleri CAVİT VARDARLILAR MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji A.Ş. 06.05.2013 MESS Istanbul Çevre ve İş Güvenliği Politikaları Benimsemiş olduğumuz Çevre, İş Sağlığı

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

Enerji Verimliliğinde Akıllı Şebekelerin Rolü ULUSLARARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRE VE SERGİSİ

Enerji Verimliliğinde Akıllı Şebekelerin Rolü ULUSLARARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRE VE SERGİSİ Enerji Verimliliğinde Akıllı Şebekelerin Rolü ULUSLARARASI İSTANBUL AKILLI ŞEBEKELER KONGRE VE SERGİSİ 10.05.2013 EnerjiSA & Başkent Elektrik Dağıtım AŞ Türkiye nin en büyük sanayi ve finans topluluklarından

Detaylı

ETKİ DEĞERLENDİRME İLKELERİ KILAVUZU * 15 Haziran 2005

ETKİ DEĞERLENDİRME İLKELERİ KILAVUZU * 15 Haziran 2005 Avrupa Komisyonu SEC(2005) 791 ETKİ DEĞERLENDİRME İLKELERİ KILAVUZU * 15 Haziran 2005 Usul Kuralları (Bölüm II, SG sorumlu birimlerin sınıflandırılması + bölüm 6, s.9. Hizmetlerarası Yürütme Gruplarının

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

ÜNİVERSİTEMİZDE YÜRÜTÜLEN TS EN ISO 50001:2011 (ENERJİ YÖNETİM SİSTEMİ) ÇALIŞMALARI KAPSAMINDA SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI

ÜNİVERSİTEMİZDE YÜRÜTÜLEN TS EN ISO 50001:2011 (ENERJİ YÖNETİM SİSTEMİ) ÇALIŞMALARI KAPSAMINDA SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI 1 ÜNİVERSİTEMİZDE YÜRÜTÜLEN TS EN ISO 50001:2011 (ENERJİ YÖNETİM SİSTEMİ) ÇALIŞMALARI KAPSAMINDA SIKÇA SORULAN SORULAR VE CEVAPLARI AÇIKLAMA: 22-24 Aralık 2015 tarihleri arasında üç gün, TSE tarafından

Detaylı

ULUSAL POLİTİKA BELGELERİNDE LPG ve AKARYAKIT. Niyazi İLTER PETDER Genel Sekreteri 12 Ekim 2015 VI. Türkiye Enerji Zirvesi, Konya

ULUSAL POLİTİKA BELGELERİNDE LPG ve AKARYAKIT. Niyazi İLTER PETDER Genel Sekreteri 12 Ekim 2015 VI. Türkiye Enerji Zirvesi, Konya ULUSAL POLİTİKA BELGELERİNDE LPG ve AKARYAKIT Niyazi İLTER PETDER Genel Sekreteri 12 Ekim 2015 VI. Türkiye Enerji Zirvesi, Konya Dünyada geleceğe ilişkin öngörüler Avrupa da düzenleyici kurumlar AB ve

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar

NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar TD Projesi: Emisyon Denetiminin İyileştirilmesi NEC Direktifi Emisyon Envanteri, Tasarıların ve Olası Tavan Değerlerinin Tamamlanmasına ilişkin Planlar Dr Russell C Frost Proje Ekip Lideri Content Aşağıdakilerin

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı YÖNETİM SİSTEMLERİ Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı Genel Bilgilendirme Çevre Yönetim Sistemi (ISO 14001) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS 18001) Sosyal Sorumluluk Standardı

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ Günümüzde Enerji, kaynaklarının hızla tükeniyor, yenilenemiyor olması ve maliyetinin çok yüksek olması, elektrik enerjisinin kullanımının ve enerji talebinin artması ve önümüzdeki yıllarda

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ Tülin Keskin Danışman Kasım 2014 Ankara İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirim 1.Ulusal Bildirimde Enerji Sektörü

Detaylı

Karbon Ayak İzi. Doğan ÇOK Görkem BARÇA Sadık Ozan ÖZDEMİR. Sunum Tarihi: 20.04.2014

Karbon Ayak İzi. Doğan ÇOK Görkem BARÇA Sadık Ozan ÖZDEMİR. Sunum Tarihi: 20.04.2014 Karbon Ayak İzi Sunanlar: Beytullah ALBAYRAK Doğan ÇOK Görkem BARÇA Sadık Ozan ÖZDEMİR Sunum Tarihi: 20.04.2014 Karbon ayak izi nedir? Karbon ayak izi kişilerin ya da şirketlerin küresel ısınmadaki payının

Detaylı

FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Ali RÜZGAR-BUTEKOM

FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Ali RÜZGAR-BUTEKOM FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Ali RÜZGAR-BUTEKOM BUTEKOM HAKKINDA TEKSTİL ve ÇEVRE METOD: YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ DEĞERLENDİRME: PES ve PES-KETEN KUMAŞIN KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus

Detaylı

Satın alınan elektriğin sebep olduğu sera gazı emisyonlarının raporlanması

Satın alınan elektriğin sebep olduğu sera gazı emisyonlarının raporlanması Satın alınan elektriğin sebep olduğu sera gazı emisyonlarının raporlanması Sera Gazı Protokolü (GHG Protokolü) Kapsam 2 Kılavuzu özeti Bu taslak, EKOenerji Sekretaryası tarafından hazırlanmıştır ; Ocak

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KONULARI. EKONOMİK Üretkenlik Ticaret Vergi yükü İstihdam İş hareketliliği

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KONULARI. EKONOMİK Üretkenlik Ticaret Vergi yükü İstihdam İş hareketliliği SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Sürdürülebilirlik daimi olma yeteneği olarak adlandırılabilir. Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Komisyonu nun 1987 yılı tanımına göre: "İnsanlık, gelecek kuşakların gereksinimlerine

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ Mevzuat ve Çimento Sektörüne Yansımalar maları 12 Haziran 2012 TÇMB Çalıştayı ANKARA 1 Sunum İçeriği Enerji Sektörüne Genel Bakış Niçin Enerji Verimliliği Gelişim ve Potansiyel

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı