KENTSEL ULAŞIMDAKİ YENİ EĞİLİMLER: ALTERNATİF ENERJİ TEKNOLOJİLERİ ÜZERİNE

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KENTSEL ULAŞIMDAKİ YENİ EĞİLİMLER: ALTERNATİF ENERJİ TEKNOLOJİLERİ ÜZERİNE"

Transkript

1 KENTSEL ULAŞIMDAKİ YENİ EĞİLİMLER: ALTERNATİF ENERJİ TEKNOLOJİLERİ ÜZERİNE YILMAZ, Gülsen* SUMMARY After industrialization process, usage of fossil fuel oil increased rapidly. Sources of fossil fuel oil are used inefficiently in all countries in the world. Energy resources are used uneconomically without thinking harmful effect into nature. In order to protect environment- and to prevent negative effect of fuel oil alternative energy technologies are improved in transportation sector. The aim of this study is to find out the last level of alternative energy technologies in transportation and to give an opinion for sensible transportation system for nature. In this study, the suggestions which are leading lights for urban planners and engineers, are given about generally in transportation specifically energy usage in transportation. Key words: Urban Transportation, Urban Planning, Energy, Environment, Technology ÖZET Endüstrileşme süreci sonrasõnda, fosil yakõt kullanõmõ hõzla artmõştõr. Tüm dünya ülkeleri fosil yakõt kaynaklarõnõ hiç tükenmeyecekmiş gibi kullanmõşlardõr. Doğaya verilen zarar düşünülmeden kõsa vadeli kalkõnma amaçlanarak enerji kaynaklarõ bilinçsizce kullanõlmõştõr. Fakat son yüzyõldaki gelişmeler fosil yakõtlarõn hõzla tükenmekte olduğunu göstermektedir ve bu insanlarõ alternatif enerji kullanõmõna itmektedir. Fosil yakõtlarõn tükenecek olmasõ ve doğal çevrenin korunmasõ amacõyla ulaşõm sektöründe enerji tasarrufu ve alternatif enerji teknolojileri oluşturma çabasõ devam etmektedir. Bu çalõşmanõn amacõ, ulaşõmda alternatif enerji teknolojilerinde gelinen son noktayõ belirlemek ve doğa ile barõşõk kentlerde oluşturulacak ulaşõm yapõsõ hakkõnda fikir vermek ve öneriler geliştirmektir. Bu çalõşmanõn, genel olarak ulaşõmdaki özel olarak da ulaşõmdaki enerji kullanõmõndaki yeni eğilimleri belirlemesi nedeniyle benzerlerinden ayrõlacağõ ve daha sonra bu konuda çalõşma yapacaklara-hem kent plancõlarõna hem de mühendislere- kaynak olacağõ düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kentsel Ulaşõm, Kentsel Planlama, Enerji, Çevre, Teknoloji 1. GİRİŞ Endüstrileşme süreci sonrasõnda, fosil yakõt kullanõmõ hõzla artmõştõr. Tüm dünya ülkeleri fosil yakõt kaynaklarõnõ hiç tükenmeyecekmiş gibi kullanmõşlardõr. Doğaya verilen zarar düşünülmeden kõsa vadeli kalkõnma amaçlanarak enerji kaynaklarõ * Araştõrma Görevlisi Gazi Üniversitesi, Mühendislik Mimarlõk Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü, 06570, Ankara, TÜRKİYE 372

2 bilinçsizce kullanõlmõştõr. Fakat son yüzyõldaki gelişmeler fosil yakõtlarõn hõzla tükenmekte olduğunu göstermektedir (Tablo 1) (1) ve bu insanlarõ alternatif enerji kullanõmõna itmektedir. Hem fosil yakõtlarõn 40 yõl gibi bir zaman sonra tükenecek olmasõ hem de doğal çevrenin korunmasõ amacõyla 21. Yüzyõla geldiğimiz şu günlerde tüm sektörlerde enerji tasarrufu ve alternatif enerji teknolojileri oluşturma çabasõ devam etmektedir. Enerji tüketiminin en yoğun olduğu sektörlerden birisi de ulaşõmdõr. Tüm dünya kentlerinde ulaşõm sistemi oluşturulmasõ, tür seçimi, yatõrõm öncelikleri konusundaki kararlarda ucuz enerji biçimlerinin seçilmesi, enerjinin verimli kullanõmõ, az kirleten enerjinin tercihi, tek tür enerjiye bağõmlõ olmama gibi temel ilkelere aykõrõ uygulamalar sonucunda ulaşõm sektörü hem doğal çevreye zarar veren hem de enerjiyi verimsiz kullanõlan bir sistem haline gelmiştir. Ulaşõm sektörü sera etkisini yaratan gazlarõn %20 sini tek başõna üretmektedir. Ulaşõm sektöründe güncel eğilim olarak ortaya çõkan otomobile bağõmlõlõk ve yük taşõmacõlõğõnda karayolunun ağõrlõk kazanmasõ çevre için önemli problemler yaratmaktadõr. Bu nedenle tüm dünya ülkeleri ulaşõmda enerji verimliliği sağlama yolunda girişimlerde bulunmaktadõrlar. Bu çalõşmalar henüz doğa ile barõşõk bir çevre yaratmaktan çok uzak olsa da alternatif enerjilerin ulaşõmda kullanõmõ, çevre ile uyumlu türlerin yaygõnlaştõrõlmasõ çalõşmalarõ devam etmektedir. Bu çalõşmanõn amacõ, ulaşõmda alternatif enerji teknolojilerinde gelinen son noktayõ belirlemek ve doğa ile barõşõk kentlerde oluşturulacak ulaşõm yapõsõ hakkõnda fikir vermektir. Bu nedenle ilk olarak ulaşõmdaki yeni trendler enerji politikalarõ açõsõndan incelenmiş, çevresel sosyal etkiler, türlere göre enerji kullanõmõ ve arazi kullanõmõndaki değişimler tespit edilmiştir. Daha sonra ise alternatif enerji teknolojilerinin ulaşõm sistemlerinde nasõl kullanõldõğõ belirlenmiştir. Son olarak optimal enerji tüketebilen ve yeni teknolojilerle entegre ulaşõm sistemi yaratabilmek için neler yapõlmasõ gerektiği kent planlama disiplini kapsamõnda belirlenmiştir. Tablo1 Dünya Fosil Yakõtlarõ Mevcut Rezervlerin Kullanõlabilme Süreleri Petrol Doğal Gaz Kömür BÖLGE Yõl yõl Yõl Kuzey Amerika 18, Orta ve Güney Amerika 39,3 73,9 268 Avrupa 6,9 21,5 183 Eski SSCB Ülkeleri 22 80,4 >500 Orta Doğu 92,3 >100 Afrika 29,2 > Asya ve Okyanusya 17 45,8 158 Toplam DÜNYA ,7 228 Kaynak: Bp Statistical Review Of World Energy,

3 2.ULAŞIMDAKİ YENİ TRENDLERİN ENERJİ AÇISINDAN İNCELENMESİ 2.1.Çevresel ve Sosyal Etkiler Ulaşõm teknolojik gelişmelere paralel olarak hõzlõ bir değişim göstermektedir. Tarihin ilk dönemlerinden bu yana önce insan ve hayvan gücüne dayalõ olarak ortaya çõkan eylemlerinde ilk aşamada akarsular ve rüzgar gücü gibi doğal unsurlar kullanõlarak gelişme başlatõlmõştõr. Tekerleğin icadõ, önce buhar gücünün ve daha sonra içten patlarlõ motorlarõn ulaşõm amacõyla kullanõlmasõ bu günkü gelişmenin ana çizgilerini belirler. Bu gelişme periyodunda ulaşõm dõşõndaki sektörlerin de etkisiyle insanoğlu doğayõ tahrip etmeye başlamõştõr. Pek çok kirletici ile beraber doğa ile barõşõk olmayan bir yaşam sürecine girilmiştir. Bu kirleticilerin en önemlilerinden biri olan ulaşõm sektörünün hizmet aşamasõnda ortaya çõkardõğõ çevre kirleticileri şöyledir (2). Nitrojen Oksitler (NOx): Asit yağmurlarõnõn ana nedenidir. Karayolu taşõtlarõ bu oranõn hemen hemen tamamõnõ üretmektedirler. Bu oranõn %80 I kent içi yörelerde oluşmaktadõr. Gaz Haline Gelen Organik Bileşimler (VOCs): Karayolu taşõtlarõnca hidrokarbonlarõn %37 si yayõlmaktadõr. Güneş õşõğõnõn eşliğinde bu VOCs lar Nox ile etkileşime geçerek bir tür ozon oluşturmaktadõrlar. Bu ozonun belli bir düzeyin üstüne çõkmasõ insan sağlõlõğõnõ olumsuz yönde etkilediği bilinmektedir. Karbon Monoksit (CO2): Hacim olarak sera etkisinde en önemli gazdõr. Karayolu taşõmacõlõğõ bu gazõn oluşumunun yaklaşõk %20 sinden ve de son yõllardaki hõzlõ artõşõndan doğrudan sorumludur. Zerreler (partiküller): Büyük bir bölümü dizel yakõtõn yanmasõyla ortaya çõkan zerreler bina yüzeylerinin kirlenmesine neden olmakta, yüksek düzeylere çõktõğõnda kansorejen olarak kabul edilmektedir. Diğer Kimyasal Kirleticiler: Bu kirleticiler dizelin yanmasõyla ortaya çõkan sülfür dioksit, hidrokarbon, karbonmonoksit, benzen ve kurşundur. Gelişmiş ülkelerde kurşunsuz benzinin piyasaya çõkartõlmasõ ile kurşun emisyonunda azalma görülmektedir. Taşõt emisyonlarõ asit yağmuru ve küresel õsõnmaya neden olmaktadõr. Bu etkiler insan sağlõğõ ve konforu için olumsuz etkiye sahiptir. Tüm bu olumsuz etkiler çevre ile barõşõk doğa dostu bir yaşam stratejisi ve ulaşõm sisteminin hayata geçirilmesi ile gerçekleştirilecektir. 2.2.Çevre Kirleticilerinin ve Enerji Tüketimlerinin Ulaşõm Türlerine Göre Değerlendirilmesi Çevre Kirleticilerine Göre Karayolu taşõtlarõnõn meydana getirdiği egzoz gazlarõ hava kalitesinin düşmesine neden olan ana faktördür. Karayollarõ taşõtlarõnda yakõtõn yanmasõ sonucunda karbonmonoksit (CO), Hidrokarbon (HC), Azotoksit (NOX) ve partiküler madde gibi insan sağlõğõna ve çevreye zararlõ maddeler oluşmaktadõr. Bu zararlõ gazlarõ azaltmak amacõyla Avrupa Topluluğu ülkelerinde 1989 dan sonra sõnõrlamalar getirilerek tüm otomobillerde kurşunsuz benzin ve katalitik konvertör kullanõmõ zorunluluğu getirilmiştir. 374

4 Demiryolu taşõtlarõnda ağõrlõklõ olarak dizel yakõt ve elektrik kullanõlmaktadõr. Kent içi tramvay, hafif metro ve metro sistemleri ise çoğunlukla elektrik ile çalõşmaktadõr. Bu nedenle raylõ sistemlerin meydana getirdiği hava kirliliği ve doğal çevreye olan zararlarõ karayolu ulaşõmõnõn meydana getirdiği kirlilikten çok daha azdõr (3) (Tablo 2). Kentsel raylõ taşõmada, işletim sõrasõnda elektrik kullanõlmasõ nedeniyle, doğal çevre olumsuz etkilenmezken, elektrik enerjisi elde edilirken uygulanan yöntem yanlõşlõğõ doğaya zarar vermektedir. Bu nedenle elektrik elde etme yöntemleri konusu önem kazanmaktadõr. Tablo 2: Ulaşõm Türüne Göre Yolcu Taşõmacõlõğõnõn Meydana Getirdiği Kirlilik Miktarõ (gr/yolcu-km) CO HC NOX Pariküler madde Otomobil(benzin) ,5 2,4 0,01 Otomobil(dizel) 1,40 0,3 0 0,18 Otobüs ,5 0,9 0,2 Demiryolu 0,06 0,03 0,43 0,08 Kaynak: Ergün & İyinam, Enerji Tüketimlerine Göre Almanya da yapõlan bir çalõşma sonuçlarõna göre yolcu taşõmacõlõğõnda demiryolunda tüketilen enerji 1 kabul edilirse, otoyolda tüketilen enerji 3 olmaktadõr. Buna eşdeğer taşõma yapan hava yolunda 5,2 olmaktadõr. Yük taşõmacõlõğõnda ise demiryolunda tüketilen enerjiyi 1 kabul edersek, karayolunda 3, hava yolunda 1,3 birim olmaktadõr. Japonya da yapõlan bir araştõrmaya göre de yolcu trafiği için yüksek etkinliği olan ulaşõm biçimleri, demiryollarõ ve otobüsler yük taşõmacõlõğõ için ise demiryollarõ ile denizyolu olmaktadõr. Yolcu taşõmacõlõğõnda demiryollarõna göre otobüsler 1.4 kat, otomobiller 6.8 kat ve uçaklar 5.4 kat daha fazla enerji tüketmektedirler. Uluslararasõ Demiryollarõ Birliğinin raporuna göre bir yolcu 1kWh enerji harcayarak tren ile 5km., otomobille 1.7 km, uçak ile 1.1. km. Seyahat edebilmektedir. Fransa da yapõlan bir araştõrmaya göre ise 19 tonluk kamyonlarda 1 km. Mesafe için bir ton yükün taşõnmasõnda petrol eşdeğeri enerji tüketimi 24 gram iken, kamyon tonajõ arttõkça tüketimin azaldõğõ tespit edilmiştir. Ünite trenlerde tüketim 3,5 gram, diğer normal trenlerde 4.7 gram, hõzlõ yük trenlerinde ise 7,9 gr olmaktadõr. Kamyonlarda yük arttõkça ton başõna enerji tüketimi azalmasõna rağmen, 38 tonluk kamyonda dahi kullanõlan enerji, normal trenin 4,3 katõ kadar daha fazla olduğu belirtilmiştir. Örneğin, Ankara Belediyesinin şehir içinde çalõştõrdõğõ toplu taşõma sistemlerinde yapõlan araştõrmaya göre enerji verimliliği yönünden taşõnan yolcu sayõsõ ve tüketilen enerji miktarõndan yola çõkõlarak aşağõdaki değerler bulunmuştur. Metronun otobüse göre 3,6 kat, Ankaray õn ise otobüse göre 3,9 kat daha az enerji tükettiği görülmektedir. 375

5 2.2.3.Arazi Kullanõmõndaki Değişimler Dünyada hõzla artan otomobil kullanõmõnõn arkasõnda 3 ana neden olduğu görülmektedir ( 2). 1. Otomobil sahipliği eskiden yavaş ve zor yapõlabilen yolculuklarõ kolaylaştõrmõş ve çekici hale getirmiştir. 2. Otobobil sahipliği diğer taşõma türlerinden avantajlõ sayõlmaktadõr. 3. Arazi kullanõmõndaki değişimler ev-iş hizmet alanlarõ arasõndaki mesafeleri artõrmaktadõr. Yapõlan araştõrmalar, bunlardan en önemlisinin arazi kullanõmõndaki değişimler olduğunu göstermiştir. Otomobil seyahatlerinin artmasõnõn arkasõnda yatan en önemli neden artan seyahat adedi değil, seyahat uzunluğunun artõşõdõr. Arazi kullanõmõna bağlõ olarak kişiler aynõ faaliyetler için daha uzun mesafelere gitmektedir. Özellikle ev iş arasõnda artan mesafeler ile ortaya çõkan yeni arazi kullanõm biçimleri ile mesafe yaklaşõk %50 (2) artmõş ve otomobile bağõmlõ hale gelinmiştir. Bu da enerji yoğun arazi kullanõm ve faaliyet biçimlerini ortaya çõkarmaktadõr. Son yõllarda kent uçlarõnda yada kent dõşõnda açõlan alõşveriş merkezleri hareketliliği destekleyen arazi kullanõm değişimleridir. Bu tür kullanõmlar ulaşõm talebinde özellikle otomobili çekici hale getirmiştir. Bu da hem trafik tõkanmalarõ hem de fosil yakõtlarõn artan kullanõmõnõ beraberinde getirmiştir. Sonuçta kent bütünü içinde gereken yaşam standartlarõ sağlanamamaktadõr.. 3.ALTERNATİ F ENERJİ TEKNOLOJİ LERİ N İ N ULAŞ IM SİSTEMLERİNDE KULLANIMI 1973 ve 1979 yõllarõndaki petrol krizi otomobil üreticilerini daha az yakõt kullanan araç imalatõna zorlamõştõr. İlk zamanlarda bazõ ülkeler katalitik koruyucular kullanarak kirliliği azaltmõşlardõr. Fakat bu çalõşmalar taşõt sayõsõndaki hõzlõ artõş nedeniyle verimli olmamõştõr. Günümüzde ise ulaşõmõn çevreye etkilerini azaltmak ve doğa ile barõşõk bir kent yaratmada ilk adõmlar olarak görülebilecek gelişmeler teknolojiyle beraber değişiklik göstermektedir. Bunlar daha çok yenilenebilir enerji kaynaklarõnõn ulaşõm sektöründe kullanõlmasõ olarak karşõmõza çõkmaktadõr. 3.1.Alternatif Yakõtlar ve Alternatif Ulaşõm Araçlarõ Hidrojen: 20. yy da artan fosil yakõt üretimi ve tüketiminin, dünya global sõcaklõğõnõn artõrõyor olmasõ ve olumsuz çevre etkileri sonucunda, çevre kalitesi ön plana geçmiştir. Bu yeni trend içinde çevre dostu yakõt olarak hidrojen seçilmiştir. Çünkü hidrojen, kömür ve doğal gaz gibi fosil yakõtlardan, güneş enerjisi ve nükleer enerjiden, su gibi sonsuz bir kaynaktan elde edilme imkanõna sahiptir. Son zamanlarda enerji taşõyõcõsõ olan hidrojenin fosil ve nükleer yakõtlar dõşõndaki olanaklarla, yenilenebilir enerji kaynaklarõ kullanõlarak sudan üretimi üzerinde durulmaktadõr. Yani teorik olarak hidrojen yandõğõnda atõk olarak sadece su ortaya çõkmaktadõr ki bu kullanõm en temiz enerji alternatifini oluşturmaktadõr. Hidrojenin yakõt olarak kullanõmõ sudaki hidrojenin 376

6 yakõlmasõ yada deneylerde görüldüğü gibi 250 barda sõkõştõrõlmõş hidrojen gazõnõn kullanõmõ ile gerçekleşmektedir. Yakõt olarak hidrojenin kullanõmõnda elektroliz, foto elektro kimyasal üretim, foto biyolojik üretim yöntemleri ağõrlõk kazanmõştõr. Hidrojen üretiminde özellikle güneş enerjisinden yararlanma istemi ile fotovoltatik-hidrojen enerji sistemleri üzerinde durulmaktadõr. Geleceğin enerjisi hidrojen olarak görülmektedir. Hidrojenle çalõşan içten yanmalõ motorun yanma sõrasõnda oluşan azot oksit (NOx) emisyonu, mevcut bir motordan 200 kat daha azdõr. Ayrõca benzin hava karõşõmõna, %5 hidrojen eklenince NOx emisyonu %30-40 azalma göstermektedir. Bu da çevre açõsõndan önemli bir kazançtõr. Son yõllarda çift yakõtlõ motorlar denilen hidrojen/benzin ve hidrojen/doğalgaz karõşõmlõ motorlar ortaya çõkmõştõr. Bunun bir nedeni de karõşõmõn fakirleştirilmesi ile özgül yakõt üretiminin azaltõlmasõdõr. Bir başka değişle, fakir karõşõmlõ motorlarõn COx ve HC emisyonlarõnõ azaltmaktõr (4) Hidrojenin içten yanmalõ motorlarda yakõt olarak kullanõlmasõna ilişkin çalõşmalar çok eskiye dayanmasa da, karbüratör tekniğinin geliştirilmesi sonucu benzine verilen önemle geri plana itilmiştir ten bu yana BMW, Daimler Benz, Ford, Honda, Suziki, Mazda gibi otomotiv firmalarõnõn da bulunduğu çeşitli kuruluşlar hidrojenle çalõşan motorlarõ kendi araçlarõnda denemektedirler. Ayrõca hidrojen enerjisi alanõnda çeşitli ülkelerin işbirliği sonucu uluslararasõ programlar başlatõlmõştõr. Avrupa Birliği ile Kanada nõn EURO-QUEBEC (hidro-hidrojen) projesi, Norveç ve Almanya nõn NHEG projesi, Almanya ve Suudi Arabistan õn Hy- Solar (güneş hidrojen) projesi, Japonya We-Net programõ, Birleşmiş Milletler UNIDO-ICHET hidrojen çalõşmalarõ bunlara örnek gösterilebilir Biyogaz: Biyokütle kökenli önemli yakõtlardan biri biyogazdõr. Organik atõklar içeren bataklõk, lağõm, çöp gibi yerlerde doğal olarak oluşan bu gazõn teknolojik üretimi de gerçekleştirilebilmekte ve biyogazõn önemi artmaktadõr. Yapõsõnda metan gazõ bulunan biyogazõn Otto ve Dizel motorlarda yakõt olarak kullanõmõ mümkündür. Yakõt olarak kullanõlacak biyogazõn depolanma ve taşõnma sorunlarõ vardõr. Biyogaz metan ve doğalgaz gibi benzin ve motorine alternatif olarak kullanõlabilmektedir. 21. yy da biyokütleden biyoteknolojik yöntemler ile gerçekleştirilecek yakõt teknolojileri çalõşmalarõ içindeki payõnõn artacağõ düşünülmektedir Kolza Tohumu Yağõ Bu yakõtõn en büyük avantajõ tarõmsal üretim yöntemleriyle yeniden üretilebilmesi ve çok düşük sülfür içermesi sebebiyle kullanõldõğõnda kirli egzoz dumanõnõn azalmasõdõr. Kolza tohumu yağõnõn enerji olarak kullanõlmasõ için yapõlan ilk deneyler motorlarda birikimlerin ve bujilerde kömürleşmenin oluşmasõ gibi sorunlarõn çözülmesi amacõyla yapõlmõştõr. Sorunlarõn büyük bir bölümü ortadan kaldõrõlmõştõr. Özellikle İngiltere de yapõlmakta olan deneyler, enerji içeriği mazot kadar yüksek olan ve gazlarõndaki nitrojen oksitlerin de azaltõlmasõna imkan verecek bu yakõtõn kullanõmõnõn yaygõnlaşabileceğini göstermektedir Palmiye Yağõ Malezya ve bazõ Afrika ülkelerinde palmiye yağõ õsõnma ve aydõnlanma amacõyla yõllardõr kullanõlmaktadõr. Kolay polimerize olmasõ sebebiyle ulaşõmda doğrudan kullanõlmamakta, palmiye yağõ esterleri haline dönüştürülerek dizel motorlarõnda 377

7 denenmektedir. Soğuk motor çalõştõrõlmasõndaki sorunlar, bujilerdeki birikimler ve motor yağõnõn kõsa sürede bozulmasõ gibi sorunlarõn giderilmesi için çeşitli uygulamalar geliştirilmektedir. Doğal olarak yenilenebilen bu enerji kaynağõnõn uzun dönemde yaygõn kullanõm için geliştirilmesi beklenmektedir. Tablo 3. Bazõ Alternatif Enerji Cinslerinin Özellikleri Yakõt Mil/Galon Enerji Değeri(*) Sülfür oranõ% Metanol 2,4 20 Etanol 6,3 27 Kolza Tohumu Yağõ ,002 Palmiye Yağõ 5,8 40 0,04 LPG(likit petrol gazõ) 3,6-4,8 46 CNG( basõnçlõ doğal gaz) 5,1 50 LNG (likit doğal gaz) 3,1 Hidrojen Elektirik Dizel Kaynak Öncü, Methanol Petrol ürünlerindeki enerji içeriğinin yaklaşõk yarõsõna sahip olan methanol (Tablo 3) kullanan araçlarõn yakõt depolarõnõn büyütülmesi, yada daha sõk yakõt ikmali gerekmektedir. Özellikle hava kirliliği düzeylerini sõkõ biçimde kontrol altõnda tutan Kuzey Amerika ülkelerinde kullanõlan methanol, benzinli araçlardaki tadilatlarõn basit olmasõ nedeniyle mazottan çok benzine bir alternatif olarak geliştirilmektedir (Öncü,1995). Methanolün aliminyumla birleşince oksitlenmeye yol açmasõ kullanõmda zorluklar yaratõrken, renksiz bir alevle yanmasõ kazalardaki yangõnlarõn söndürülmesinde sorunlar yaratmaktadõr. Yandõğõ zaman çok az atõk ve duman bõrakmasõ sebebiyle methanol kullanan araçlarõn daha az bakõma ihtiyacõ olmakta ve mekanik parçalarõn ömrü uzamaktadõr. Methanolun kullanõmõnda ortaya çõkan bazõ sorunlarõn giderilmesi amacõyla, %15 petrol karõştõrõlarak kullanõlmakta ve bu karõşõm M85 olarak adlandõrõlmaktadõr. Methanol cinsi yakõtlardan en hõzlõ gelişmesi ve yaygõnlaşmasõ beklenen MTBE (metil-tetra-butil-eter) mevcut taşõt donanõmõna en uygun ve yõlda yaklaşõk %20 hõzla büyüyen bir sanayi üretimine sahip bulunmaktadõr (5) Ethonol Ethanol de benzine alternatif olarak geliştirilmekle birlikte otobüslerde kullanõmõ konusunda deneyler sürdürülmektedir. Ethanolün en önemli avantajõ, methanol gibi tükenir bir doğal kaynak olan doğal gazdan üretilmemesi aksine sürekli yenilenebilen tarõmsal ve kentsel atõklardan elde edilmesidir. Motorun soğuk başlangõcõ ve motor dönüşüm tadilatlarõnõn azaltõlmasõ amacõyla petrolle karõştõrõlarak kullanõlmaktadõr. Sudaki otobüs filolarõnda kullanõlan yakõtta %20 ethanolün kullanõmõ ile katõ eksoz atõklarõnõn yarõya indiği saptanmõştõr. 378

8 3.1.7.Elektirik Gerek doğru ve gerekse dalgalõ akõm kullanan araçlar yõllardõr ulaşõmda hizmet görmektedir. Kentiçinde giderek kullanõmõ azalan treylebüslere karşõlõk, elektirik enerjisi kullanan raylõ sistemler hergün genişlemekte ve yolcu paylarõ yükselmektedir. Ancak elektirik enerjisinin akülerde depolanarak kullanõmõ henüz yaygõnlaşmamakla birlikte, pratikte uzun yõllardõr gerçekleştirilmektedir. İngiltere de süt dağõtõm kamyonlarõnda yõllardõr kullanõlan elektirik enerjisi, akü ile beslemenin tipik özelliklerine uygun bir örnektir. Akünün dolu ve dolayõsõ ile aracõn gücünün en yüksek olduğu zamanda aracõn yükü de en fazla olarak servise başlamakta ve hizmet sõrasõnda aküdeki enerji de kamyondaki yükle birlikte azalmakta böylece araç azalan enerjisi ile servisini tamamlayabilmektedir. İngiltere de Griffon adõ verilen bu araçlardan 35 bin adet hizmette bulunmakta, Özellikle Kuzey Amerika daki otomotiv sanayi bu tür araçlar konusundaki çalõşmalarõnõ hõzlandõrarak yõlda bin düzeyinde satõşõ hedeflemektedir (6). Elektirikli taşõtlarõn (EV) geliştirilmesi için de Amerika da da çalõşmalar başlamõştõr. Hava kirliliğinin insan ve çevre sağlõğõnõ tehtid edecek seviyelere ulaşmasõ ile ve Kaliforniya eyaletinin insiyatifi ve otomobil üreticilerine uygulanan ağõr yaptõrõmlar sonucunda Kaliforniya da elektirikli araçlar ulaşõmda kullanõlmaya başlamõştõr. Fakat günümüz arabasõyla karşõlaştõrõldõğõnda EV ürünleri düşük kapasiteli, kõsa mesafe kat edebilen (akünün şarj etmesinden dolayõ ) ve manevra kabiliyetinin düşük olmasõ sonucunda yaygõn bir kullanõm ağõ oluşmamõştõr. Bazõ bilim adamlarõ EV uygulamasõna karşõ çõkmaktadõrlar. Çünkü elektrik üretirken yine fosil kaynaklar kullanõlacak olursak, kentsel hava kalitesi iyileştirilse bile, daha farklõ kirlikler elektrik üretimi sõrasõnda ortaya çõkacaktõr denilmektedir. EV eğer doğru kullanõlmazsa bugünkü araçlardan daha fazla kirliliğe neden olabilecektir. Bu nedenle elektrik üretiminde güneş enerjisinden yararlanma ve bunun da araç için tasarlanmasõ çalõşmalarõ son zamanlarda ağõrlõk kazanmõştõr. Fakat bu şekilde üretilen elektiriği depolamak zor olduğu için geceleri araç kullanõlamamaktadõr. Tasarõm çalõşmalarõ devam etmekte ve yeni teknoloji arayõşlarõ devam etmektedir. Bu konuda uygulamaya geçirilen güneş arabalarõ sadece yarõş amaçlõ kullanõlmaktadõr. Güneş arabalarõ kaza anõnda can güvenliği sağlamasõ açõsõndan yarõşlarda tercih edilmektedir. EV de solarõn gelişimi daha çok Amerikan ve Japon Firmalarõ arasõndaki rekabetin ürünüdür de denilebilir. Japon arabasõ IZA ve Nissan õn solar araçlarõ bugün en hõzlõ şarj etme kabiliyetini gösteren araçlardõr. Firmalar arasõ bu rekabet ileride güneş enerjisi ve onun türevleri ile çalõşacak pek çok aracõn piyasaya çõkmasõna neden olacaktõr Likit Petrol Gazõ (LPG) Petrol gazõnõn (propan) hacim olarak 250 kez sõkõştõrõlmasõ ile elde edilen LPG nin dizel motorlarda kullanõmõ için yapõlmasõ gereken dönüşüm tadilatlarõ önemli boyutlarda olduğundan, LPG benzinli araçlar için bir alternatif olarak gelişmektedir. Havadan ağõr olan LPGnin kullanõmõ önemli güvenlik sorunlarõ yaratmamakta, ancak belirli bir genleşme payõ sağlanabilmesi için yakõt tanklarõnõn %80i kullanõlabilmektedir Sõkõştõrõlmõş Doğal Gaz (CNG) Likit petrol gazõna göre daha güvenilir olan CNG (metan) havadan hafif olduğu için yangõn riskleri daha da azdõr. Fosil kaynaklõ yakõtlar içinde çevreye en az zarar veren 379

9 doğal gaz, ya 250 baraka sõkõştõrõlarak CNG olarak yada 160C a soğutulup sõvõlaştõrõlmõş doğal gaz (LNG) olarak kullanõlmaktadõr. Bir otobüsün yakõt deposu büyüklüğünün CNG de %300 ve LNG de %50 artmasõ gerekmektedir. Metanõn yakõt olarak kullanõlmasõndaki temel avantajlar, kirletici atõklarõn az olmasõ, yüksek oktanlõ oluşu ve düşük maliyettir. Doğal gaz genellikle dolum istasyonlarõna sõvõ (LNG) olarak taşõnmakta, bu yakõt istasyonlarõnda araçlarõn depolarõna kompresörlerle sõkõştõrõlmõş doğal gaz (CNG) olarak doldurulmaktadõr. Ticari ve özel araçlara kõsa süreli dolumla (4 dakika) yapõlan yakõt ikmaline karşõlõk, otobüs filolarõnõn geceleri depoda park etmiş araçlarõna daha uzun süreli olarak dolum yapõlmaktadõr. 3.2.Günümüz Teknolojisinin Değerlendirilmesi Enerji açõsõndan bir geçiş dönemi tüm dünyada yaşanmaktadõr. Alternatif enerji türlerinden henüz herhangi birinin belirginleşerek öne çõkmadõğõ bu geçiş döneminde iki farklõ enerji türünü kullanan araç tasarõmlarõ öne çõkmaktadõr. İkili enerjili araç kullanõmõ genellikle çevreye ve enerjinin sakõnõmõna dayalõ ülke kentlerinin toplu taşõma ve bireysel taşõma sistemlerinde karşõmõza çõkmaktadõr. Kent merkezinde (troylebüs gibi havai hattan veya akülerden sağlanan) elektirik enerjisini kullanan otobüslerin yanõ sõra doğal gaz- mazot LPG mazot gibi farklõ iki enerjiyi kullanacak şekilde tasarlanmõş araçlar enerji tasarrufunda şu an için kullanõlan teknolojilerdir 4.ALTERNATİF ULAŞIM TÜRLERİ ve KENTSEL PLANLAMA Kent planlamasõnda bütüncül yaklaşõmlar ulaşõmda enerji probleminin çözülmesine yardõmcõ olmaktadõr. Tren ve otobüs türü taşõmacõlõk sistemlerinin otomobile göre daha enerji verimli sistemler olduğu bilinmesine rağmen otomobile bağõmlõlõk artan bir şekilde varlõğõnõ sürdürmektedir. Bu nedenle otomobille yapõlan seyahatlerin bir bölümünü bu türlere kaydõracak stratejiler uygulamaya konulmalõdõr. Arazi kullanõm ile ulaşõm planlamasõ arasõndaki uyumsuzluktan doğan pek çok problem yaşanmaktadõr. Planlama aşamasõnda arazi kullanõm kararlarõnõn seyahat talebini en aza indirecek yönde alõnmasõ gerekmektedir. Bunun içinde kent içi ulaşõmda yaya- bisiklet ulaşõmõna ağõrlõk verilmesi gerekmektedir. Yaya ve bisikletin doğa ile barõşõk bir kent oluşturmada temel olduğu unutulmamalõdõr. İlginç olan nokta ulaşõmõn temeli olan yaya-bisikletin alternatif ulaşõm türü olarak görülmesidir. Günümüzde sokak ölçeğinde yayalaştõrma projeleri gündeme geldiği halde bazõ proje ve planlama çalõşmalarõnda trafiğin yaya boyutu unutulmakta veya dõşlanmakta, yaya seyahatleri imkansõz veya zor hale getirilerek yaya hareketlerinin cazibesi yok edilmektedir. Bu kriterler çevre dostu bisiklet içinde geçerlidir. Örneğin, bazõ Uzakdoğu ülkelerinde ve Hollanda da bisiklet hemen hemen herkesin kullanõmõna imkan vermektedir. Bisiklet için ayrõ yollar yapõlarak bisiklet sadece toplu taşõma araçlarõnõ besleyen bir araç olmaktan çõkarõlmaktadõr (7). Kent içi ulaşõmda bisiklet kullanõmõ teşvik edilmekte ve ulaşõm sistemini tanõtan haritalar ve bisiklet geçitlerini gösteren broşürler hazõrlanmaktadõr. Ulaşõmda enerji verimliliğini sağlayacak temel yol toplu taşõma sistemlerinin kullanõmõnõn yaygõn olarak kullanõlmasõdõr. Özel otomobil kullanõmõnõn hõzla yaygõnlaştõğõ bu günlerde toplu taşõmayõ teşvik edici politikalar uygulanmaktadõr. Bunlardan bazõlarõ, toplu taşõmada fiziksel iyileştirme yapõlmasõ (kavşaklarda otobüslere öncelik, otobüs yollarõ, yüksek kapasiteli taşõt kullanõmõ), toplu taşõm işletmelerinin 380

10 iyileştirilmesi (ekspres ödeme, bilet ödeme ve iniş biniş sisteminin iyileştirilmesi), toplu taşõmõn kullanõcõya maliyetinin azaltõlmasõ (ücretsiz aktarma)dõr. Toplu taşõma sistemlerinin yaygõnlaştõrõlmasõ ile ulaşõmda enerjinin en verimli şekilde kullanõlabilmesi sağlanabilmektedir. Özel araca alternatif olarak otobüs ve raylõ sistemlerin kullanõmõn yaygõnlaştõrõlmasõ için geliştirilen politikalar ülkelerin gelişmişlik düzeyine, ekonomik ve sosyal yapõsõna göre değişiklik göstermektedir. Son dönemlerde ulaşõm talebinin yönlendirilmesi konusuna daha fazla önem verlmektedir. Bu kapsamda özellikle gelişmiş batõ ülkelerinde araç paylaşõm programlarõ (van-pooling, car-sharing) geliştirilmektedir. Talebi yönlendiren programlarõn amacõ araç kullanõmõnõ azaltmaktõr. Tam kapasite ile çalõşan araçlarõn yaygõn kullanõmõ sonucunda trafikteki tõkanmalar önlenmektedir. Böylece hem çevre daha az kirlenmekte hem de enerji daha verimli olarak kullanõlmaktadõr. 5. SONUÇ Günümüzde tüm dünyada olduğu gibi Türkiye de de, ulaşõmõn bütün modlarõnda yakõt olarak büyük çoğunlukla petrol ve türevleri kullanõlmaktadõr. Petrolün ithal yoluyla temini ve pahalõ bir yakõt olmasõ önemli maliyetleri beraberinde getirmektedir. Fosil yakõtlarõn çevreye verdiği zararlar da bunlara eklenince, ulaşõmda alternatif enerji arayõşlarõ gündeme gelmektedir. Bu kapsamda pratikte biyo-yakõtlarõn kullanõlmasõ, kolza ve benzeri bitkisel yağlardan yakõt elde edilmesi çalõşmalarõ sürdürülmektedir. Ayrõca temiz ve yenilenebilir yakõt arayõşlarõ kapsamõnda dünya gündeminde olan hidrojen ile ilgili teknolojiler öncelikli görülmektedir. Ulaştõrmada alternatif yakõt arayõşlarõ, bu yeni yakõtlara uygun motor ve araç teknolojilerini de gündeme getirmekte, bu teknolojilerde de yetenek kazanõlmasõ gerekmektedir. Ulaşõmda enerjinin verimli ve ekonomik bir şekilde kullanõmõ temel ilkedir. Ulaşõm sisteminin tek bir enerji türüne bağlõ olmaktan kurtarõlmasõ ve şu anda büyük oranda kullanõlan petrole alternatif olarak elektrik enerjisinin ulaşõmda yaygõn olarak kullanõlmasõdõr. Tüm alternatif enerjilerin ulaşõm sektöründe kullanõlabilir hale getirilmesi gerekmektedir. Ancak bu uzun vadede gerçekleştirilebilecektir. Son yõllarda toplumda gelişen çevre bilinci özellikle ulaşõmdan kaynaklanan çevre kirliliğinin azaltõlmasõ konusunda önemli projelerin geliştirilmesini sağlamõştõr. Ama bu çalõşmalarõn henüz istenen noktaya ulaşmadõğõ görülmektedir. Çünkü çevre kirliliğinin ortadan kaldõrõlmasõ ana amaç olmasõ gerekirken çevre kirliliğinin azaltõlmasõ ana amaç olmuştur. Yine de daha az kirleten enerji türlerinin kullanõmõ ve diğer toplu taşõma sistemlerinin geliştirilmesi ile birim yolcu ve yük taşõmasõnõn çevreye olumsuz etkilerinin azaltõlmasõna çalõşõlmaktadõr. Sonuç olarak ulaşõm türlerinin daha etkin ve verimli kullanõlmasõ araç tasarõmõ, az kirleten enerjilerin seçilmesi, mevcut sistemlerin kirliliğinin azaltõlmasõ mantõğõna dayansa da, ortaya koyulan çabalarla şimdiden olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Gelecekte çevre ile barõşõk bir dünya oluşmasõ için alternatif teknoloji ve enerji konularõndaki çalõşmalarõn ilerletilmesi büyük önem taşõmaktadõr. Doğa ile barõşõk bir yaşam yaratmak için ulaşõm kararlarõnda uygulanmasõ gereken ana politikalarõn planlama sürecinde ele alõnmasõ kõsa vadede ulaşõmda enerji verimliliğini sağlamanõn temelidir. Planlama sürecinde göz önünde bulundurulmasõ gerekli öneri kurallar: (1) otomobile bağõmlõlõğõn en aza indirilmesi ve araç bağõmlõlõğõ az olan yerleşme yapõsõ oluşturulmasõ, (2) Ana arterlerin hakim rüzgar yönünde yapõlmasõ ile burada biriken kirleticilerin dağõlmasõ, kent planlarõnda otoyollarõn çevresel değerler gözönüne alõnarak projelendirilmesi, yeşil alanlara ağõrlõk verilerek kirletici etkilerin kõsmen de olsa kompanse edilmesi, (3) Taşõtlarda alternatif enerji 381

11 kullanõmõnõn yaygõnlaştõrõlmasõ, (4) Güneş pillerinden yararlanacak teknolojinin geliştirilmesi ve bisikletten otomobile tüm araçlarda güneş pillerinin kullanõmõnõn yaygõnlaşmasõ, (5) Çevreye etkileri en az olan yaya ve bisiklet ulaşõmõnõ geliştirici önlemler alõnmasõ, (6) Toplu taşõm sistemi ile bütünleştirilmiş yaya bölgeleri, (7) Ulaşõm ağõ en az gürültü, hava kirliliği ve görsel kirlenme yaratacak şekilde tasarlanmalõ, (9) Yolcu ve yük taşõmacõlõğõnda raylõ sistemlere önem verilmesi, (10) Hava kirliliğini azaltmak için taşõt üzerinde (katalitik konvertör gibi) gerekli önemlerin alõnmasõ (11) Halkõn bilinçli hale getirilmesi için eğitim, (12) Şehir içindeki kõsa mesafeli yolculuklarda motorsuz taşõt kullanõmõ ve yürüyüşlerin özendirilmesi için gerekli düzenlemelerin yapõlmasõ (13) Elektrik enerjisi ile çalõşan raylõ sistemlerin şehir merkezinde yaygõnlaştõrõlmasõ, (14) Kõsa vadede sürücülerin akaryakõt tüketimini en aza indirecek şekilde araçlarõnõ kullanmalarõ konusunda eğitimi ve son olarak (16) Gürültü ve hava kirliğini azaltõcõ araç tasarõmõ ve üretimi ele alõnmasõ olarak tanõmlanabilir. Önerilen bu politikalarõn uygulanma aşamasõnda kentler arasõnda farklõlõklar söz konusudur. Kentin topografyasõndan kent yönetimine kadar pek çok değişken ulaşõmda enerji kullanõmõnõ etkilemektedir. KAYNAKLAR 1. Bp Statistical Review Of World Energy (1996), ott.doe.gov/oaat/hev.html, Electiric Vehicles Program, Acar, İ.(1998) Çevreci Ulaşõm Politikalarõ, Kent Gündemi, yõl:1, sayõ:5, Tmmob Şpo Yayõnõ 3. Ergün, M., İyinam, F.A., İyinam Ş.(1999) Daha Temiz Bir Çevre İçin Kent İçi Ulaşõmõn Planlanmasõ, II. Ulaşõm ve Trafik Kongresi Bildiriler Kitabõ, yayõn no:242, Tmmob Makina Müh.Yayõnõ sayfa: Ültanõr, M. Ö. (1997), Hidrojenin Yakõt Olarak Kullanõmõ ve Özellikleri, Çevre ve Enerji Kongresi Bildiriler Kitabõ, TMMOB Makina Müh.Yayõnõ, Yayõn No: Dhakal, S. (2003), Implications of Transportation Policies on Energy and Environment in Katmandu Valley, Nepal, Energy Policy, 31, Öncü, E.(1995) Ulaşõmda Uzun Dönemde Beklenen Değişimler ve Eğilimler, 3. Ulaştõrma Kongresi Bildiriler Kitabõ, Tmmob inşaat Müh. Odasõ, İstanbul. 7. Kõlõçarslan, T. (1998), Bisiklet Şehirleri Türkiye İçin Bir Lüks Mü?, Kent Gündemi, yõl:1, sayõ:5, TMMOB ŞPO Yayõnõ, Black, A.( 1995), Urban Mass Transportation Planning, McGraw Hill, US, Delucci M. A. (1999), Transportation and Global Climate, Journal of Urban Technology, http://afdc3.nrel.gov/altfuel/sol_general.html Solar Fuel General Information, http://alpha.fsec.ucf.edu/eleccar/ Alternative Energy Vehicle Program, Alternative Transportation Fuels And Clean Gasoline:Backgraund And Regulatoy Issues pp.3-16, ( ) 13. Öğüt, H., Kuş.R., (1999), Motorlu Taşõtlarda Alternatif Yakõt Kullanõmõ, II. Ulaşõm ve trafik Kongresi Bildiriler Kitabõ, Yayõn No: 242, TMMOB Makine Mühendisleri Odasõ Yayõnõ, Johnson, C.E., Derwent, R.G.(1996) Relative Radiative Forcing Consequences of Global Emissions of Hydrocarbons, Carbon Monoxide, and NOx from Human Activities Estimated with a Zonally-Averaged Two-Dimensional Model,º Climatic 382

KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ)

KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ) KENTSEL ULAŞIM SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA (BALIKESİR ÖRNEĞİ) Turgut ÖZDEMİR 1, Ayşe TURABİ 2, Füsun ÜÇER 3, Ayhan ARIK 4 SUMMARY The present transportation infrastructures couldn t enough

Detaylı

KENTİÇİ OTOBÜS TAŞIMACILIĞINDA BİR MODEL ÖNERİSİ, SİMÜLASYON TEKNİĞİ İLE PERFORMANS DEĞERLEMESİ

KENTİÇİ OTOBÜS TAŞIMACILIĞINDA BİR MODEL ÖNERİSİ, SİMÜLASYON TEKNİĞİ İLE PERFORMANS DEĞERLEMESİ KENTİÇİ OTOBÜS TAŞIMACILIĞINDA BİR MODEL ÖNERİSİ, SİMÜLASYON TEKNİĞİ İLE PERFORMANS DEĞERLEMESİ Erdal Yõlmaz 1 SUMMARY One of the essential problems of a city is the problem of transportation and one basic

Detaylı

Daha yeşil bir gelecek için suyun

Daha yeşil bir gelecek için suyun Daha yeşil bir gelecek için suyun dönüşümü Yağmur sularõ, sel sularõ, arõndõrõlmõş sularõn tamamõ, istenildiği şekilde arõtõldõğõ durumda, sulama, meracõlõk, sebze ve meyvecilik, endüstriyel üretim alanõ

Detaylı

POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ

POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ POMPALARDA TAHRİK ÜNİTELERİ Serkan ÖĞÜT Alarko-Carrier San. ve Tic. A.Ş. KISA ÖZET Genel olarak pompalar, sõvõlara hidrolik enerji kazandõrarak bir yerden bir yere naklini sağlamak ve akõşkanlarõn enerji

Detaylı

Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri

Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri Özet Bulgular 09 Ekim 2002 TS/BAS/02-83 TÜSİAD tarafõndan hazõrlanan Makina İmalatõ Sektöründe İş Mükemmelliği ve Elektronik İş Stratejileri

Detaylı

1950 lerde terk etmişlerdir. Bu günkü çözümler insanlarõ, insanlarõn hareketliliği ni hedef almaktadõr.

1950 lerde terk etmişlerdir. Bu günkü çözümler insanlarõ, insanlarõn hareketliliği ni hedef almaktadõr. KARAYOLU TRAFİK DÜZENLEMELERİ İLE YOLAĞI KULLANIMINDA VERİMLİLİĞİN ARTIRILMASI Bugün dünyanõn gelişmiş ülkelerinde dahi trafik ve ulaşõm sorunu tam anlamõyla çözümlenememiştir. Özellikle 1960 lardan sonra

Detaylı

BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI

BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI BİLGİ TOPLUMUNA DÖNÜŞÜM POLİTİKASI I Gİ R İŞ Bilgi, geleneksel faktörlerin yanõ sõra üretimin en temel girdisi haline gelmiştir. Dünya ekonomisindeki küreselleşme ile bilgi ve iletişim teknolojilerindeki

Detaylı

İklim koşullarõnda tuhaf şeyler olmakta.

İklim koşullarõnda tuhaf şeyler olmakta. İklim koşullarõnda tuhaf şeyler olmakta. Sera etkisine ilişkin 10 soru 10 yanõt. Bildhuset / Jan Hهkan Dahlstr m Dünyanõn iklimi değişiyor. Birleşmiş Milletler Hükümetlerarasõ İklim Değişikliği Paneli

Detaylı

üçüncü değerlendirme raporu

üçüncü değerlendirme raporu Avrupa nõn Çevre sorunlarõ: üçüncü değerlendirme raporu Özet Avrupa Çevre Ajansi Mizanpaj: Brandenborg a/s Yasal uyarõ Bu yayõnõn içeriği Avrupa Komisyonu ya da diğer Avrupa Topluluklarõ kurumlarõnõn resmi

Detaylı

HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HIZLANDIRILMIŞ ELEKTRON DEMETİ İLE ATIK SULARIN IŞINLANMASI TEKNİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET Sema Bilge OCAK, Tülin ZENGİN, Şeref TURHAN Ankara Nükleer Araştõrma ve Eğitim Merkezi (ANAEM), 06100 Beşevler-

Detaylı

Elektronik Ticaret Bülteni Eylül 2007. Haberler. e-devlet sõralamasõnda Türkiye 9. sõraya yükseldi

Elektronik Ticaret Bülteni Eylül 2007. Haberler. e-devlet sõralamasõnda Türkiye 9. sõraya yükseldi Haberler e-devlet sõralamasõnda Türkiye 9. sõraya yükseldi Brown Üniversitesi tarafõndan gerçekleştirilen ve 198 ülkedeki kamu sitelerinin değerlendirildiği araştõrma raporuna göre Türkiye, bu yõl 27.

Detaylı

81221- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. porselenden 81229- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. diğer.

81221- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. porselenden 81229- Seramikten musluk taşõ, lavabo, küvet, bide, pisuar vb. diğer. I. ÜRÜN TANIMI VE ÇEŞİTLERİ Sõhhi Tesisat ürünleri genellikle banyo ve mutfaklarda kullanõlan ve hijyenik yönüyle öne çõkan küvvet, lavabo, klozet, rezervuar, musluk gibi sürekli suyla temas halindeki

Detaylı

GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN ORTA ÖLÇEKLİ CBS ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ

GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN ORTA ÖLÇEKLİ CBS ÇALIŞMALARINDA KULLANILABİLİRLİĞİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ GPS İLE HAREKET HALİNDEKİ ARAÇLARDAN ELDE EDİLEN GERÇEK ZAMANLI VERİLERİN

Detaylı

İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi

İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi İçten Yanmalı Motorların Doğalgazla Çalışır Hale Getirilmeleri ve Dönüştürülmüş Motorların Performans Parametrelerinin Analizi (Conversion of Internal Combustion Engines to Usage of Natural Gas and Performance

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI NA KAYITLI FİRMA KURULUŞLARINDA YABANCI ORTAK ve SERMAYE DURUMU 2007 OCAK - HAZİRAN

İSTANBUL TİCARET ODASI NA KAYITLI FİRMA KURULUŞLARINDA YABANCI ORTAK ve SERMAYE DURUMU 2007 OCAK - HAZİRAN İSTANBUL TİCARET ODASI NA KAYITLI FİRMA KURULUŞLARINDA YABANCI ve SERMAYE DURUMU 2007 OCAK - HAZİRAN Yabancõ sermaye yatõrõmlarõ için Hazine Müsteşarlõğõ ndan ön izin alma mecburiyetinin 2003 Haziran ayõnda

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU

POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU POMPALARDA ENERJİ TASARRUFU Serkan ÖĞÜT Alarko-Carrier San. ve Tic. A.Ş. KISA ÖZET Enerji tasarrufunun temelde üç önemli faydasõ bulunmaktadõr.en kõsa vadede şahõs veya firmalar için görünen faydasõ maliyetlerin

Detaylı

Farklõ Tip Termal Kollektörler İçin Ekolojik Değerlendirme Analizi. Hans-Jörg Althaus, MSc, ETH, Ernst Schweizer AG, Hedingen

Farklõ Tip Termal Kollektörler İçin Ekolojik Değerlendirme Analizi. Hans-Jörg Althaus, MSc, ETH, Ernst Schweizer AG, Hedingen Farklõ Tip Termal Kollektörler İçin Ekolojik Değerlendirme Analizi Hans-Jörg Althaus, MSc, ETH, Ernst Schweizer AG, Hedingen Binalara entegre güneş kollektörlerinin üretim süreçleri ve malzemelerinin çevreye

Detaylı

SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2582 ÖİK: 594 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU KENTİÇİ ULAŞIM ALT KOMİSYONU RAPORU

SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2582 ÖİK: 594 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU KENTİÇİ ULAŞIM ALT KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2582 ÖİK: 594 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU KENTİÇİ ULAŞIM ALT KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2001 ISBN 975 19 2729-3 (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet Planlama

Detaylı

ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ

ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ ASFALT ÇİMENTOLARINDA BEKLEME SÜRESİ VE ORTAM SICAKLIĞININ DUKTULİTEYE ETKİSİ Ercan ÖZGAN *, Tuncay KAP* Özet - Karayollarõnda, esnek üst yapõ tabakalarõndan olan binder ve aşõnma tabakalarõ trafik etkisi

Detaylı

İSTANBUL BOĞAZI NDAKİ KÖPRÜLERİN ETKİLERİ

İSTANBUL BOĞAZI NDAKİ KÖPRÜLERİN ETKİLERİ İSTANBUL BOĞAZI NDAKİ KÖPRÜLERİN ETKİLERİ ÜZERİNE İsmail ŞAHİN 1 ve Demet ERSOY 2 SUMMARY (On the Effects of Bridges Crossing the Bosporus Strait in İstanbul) The Bosporus strait in İstanbul is a natural

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TANIMLAYICILARI İÇİN ÖNERİLER

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TANIMLAYICILARI İÇİN ÖNERİLER Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ COĞRFİ BİLGİ SİSTEMLERİ ( CBS ) TEKİL NESNE TNIMLYICILRI İÇİN ÖNERİLER Hande

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ

ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ ÇEVRECİ EKONOMİK GÜVENLİ İçindekiler 1. Dünya daki ve Türkiye deki CNG Otobüs Pazarı 2. Neden CNG Yakıt Tercih Edilmeli? 3. Doğalgaz (CNG) ile Dizel Yakıt Karşılaştırması 4. CNG Yakıtlı Otobüslerin SWOT

Detaylı

Nitelikli Elektronik Sertifikanõn İptal Edilmesi EİK m.9 f.1 e göre,

Nitelikli Elektronik Sertifikanõn İptal Edilmesi EİK m.9 f.1 e göre, 15 Ocak 2004 tarihinde T.B.M.M. tarafõndan kabul edilerek yasalaşan ve 23 Ocak 2004 tarihli ve 25355 sayõlõ Resmi Gazete de yayõnlanan 5070 sayõlõ Elektronik İmza Kanunu ( Kanun veya EİK ) -25. maddesinde

Detaylı

ULAŞIMDA YENİ TEKNOLOJİLER ve UYGULAMALARIN KENT BİÇİMİNE (OLASI) YANSIMASI

ULAŞIMDA YENİ TEKNOLOJİLER ve UYGULAMALARIN KENT BİÇİMİNE (OLASI) YANSIMASI ULAŞIMDA YENİ TEKNOLOJİLER ve UYGULAMALARIN KENT BİÇİMİNE (OLASI) YANSIMASI Esin Ö. Aktuğlu Aktan 1 SUMMARY Various factors affect the development of urban form. The purpose of this paper is to identify

Detaylı

Girdilerin en efektif şekilde kullanõlmasõ ve süreçlerin performansõnõn yükseltgenmesi,

Girdilerin en efektif şekilde kullanõlmasõ ve süreçlerin performansõnõn yükseltgenmesi, GENEL TANIM Hepimizin bildiği üzere Endüstri Mühendisliği, insan, makine, malzeme ve benzeri elemanlardan oluşan üretim ve hizmet sektöründeki bu bütünleşik sistemlerin incelenmesi, planlamasõ, örgütlenmesi,

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP)

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VI: MEKANSAL GELİŞME

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

SUHAVZALARI, KULLANIMI VE YÖNETİMİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU

SUHAVZALARI, KULLANIMI VE YÖNETİMİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2555 ÖİK: 571 SUHAVZALARI, KULLANIMI VE YÖNETİMİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2001 Ö N S Ö Z Devlet Planlama Teşkilatõ nõn Kuruluş ve Görevleri Hakkõnda

Detaylı

Organik Solventlerin Kullanõmõ ile Yapõlan Yüzey İşlemlerindeki

Organik Solventlerin Kullanõmõ ile Yapõlan Yüzey İşlemlerindeki AVRUPA KOMİSYONU Organik Solventlerin Kullanõmõ ile Yapõlan Yüzey İşlemlerindeki Mevcut En İyi Teknikler Referans Dokümanõ Ağustos 2007 Üst kat veya film lamine Astar ve/veya yapõşkan Ön işlem Metalik

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

BİTKİSEL ÜRETİM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU SÜS BİTKİLERİ ALT KOMİSYON RAPORU

BİTKİSEL ÜRETİM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU SÜS BİTKİLERİ ALT KOMİSYON RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2645 - ÖİK: 653 BİTKİSEL ÜRETİM ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU SÜS BİTKİLERİ ALT KOMİSYON RAPORU ANKARA 2001 ISBN 975 19 2909-1 (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet Planlama

Detaylı

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Kurumsal Yatõrõmcõ Yöneticileri Derneği K u r u l u ş u : 1 9 9 9 www.kyd.org.tr info@kyd.org.tr KYD Aylõk Bülten Eylül 2003 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA UYGULAMASI

APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA UYGULAMASI Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER APSİS ARAÇ TAKİP SİSTEMİ İLE ŞEHİR HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASI ve KONYA

Detaylı

E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri

E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri E-Devlet ve İnternet Veri Merkezleri Haluk Tanrõkulu haluk.tanrikulu@telekom.gov.tr Her yerde WEB Web sayfa sayõsõ dünyadaki insan sayõsõndan çoktur. Daha fazla band genişliği = Çok daha fazla disk Alanõ

Detaylı

TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU

TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ POSTER TURİST BİLGİ SİSTEMİ TASARIMI VE PANORAMİK GÖRÜNTÜ İLE ENTEGRASYONU Özgün

Detaylı

SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2586 ÖİK: 598 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU

SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2586 ÖİK: 598 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2586 ÖİK: 598 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2001 ISBN 975 19 2586-0 (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet Planlama Teşkilatõnõn görüşlerini yansõtmaz.

Detaylı

YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL

YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL YERLİ OTOMOBİL PROJESİNDE SON NOKTA: ELEKTRİKLİ OTOMOBİL Melisa KORKMAZ Küreselleşen dünyada insan kendi yaşamını kolaylaştırmak amacıyla, ihtiyaçlarını karşılayacak birçok ürün icat etmiştir. İcat ettiği

Detaylı

Doğalgaz. Doğalgaz ve Petrol Gazlarõ

Doğalgaz. Doğalgaz ve Petrol Gazlarõ Doğalgaz ve Sõvõlaştõrõlmõş Petrol Gazlarõ 1 Gaz Yakõtlar Gaz Halinde! Doğalgaz (doğal)! Havagazõ (fabrika)! Kokgazõ (fabrika) Sõvõlaştõrõlmõş Halde! Doğalgaz (doğal)! Propan (rafineri)! Bütan (rafineri)

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KONULARI. EKONOMİK Üretkenlik Ticaret Vergi yükü İstihdam İş hareketliliği

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KONULARI. EKONOMİK Üretkenlik Ticaret Vergi yükü İstihdam İş hareketliliği SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Sürdürülebilirlik daimi olma yeteneği olarak adlandırılabilir. Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Komisyonu nun 1987 yılı tanımına göre: "İnsanlık, gelecek kuşakların gereksinimlerine

Detaylı

Teminatlandõrma ve Kar/Zarar Hesaplama

Teminatlandõrma ve Kar/Zarar Hesaplama Giriş Borsada kullanõlan elektronik alõm satõm sisteminde (VOBİS) tüm emirler hesap bazõnda girilmekte, dolayõsõyla işlemler hesap bazõnda gerçekleşmektedir. Buna paralel olarak teminatlandõrma da hesap

Detaylı

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Kurumsal Yatõrõmcõ Yöneticileri Derneği K u r u l u ş u : 1 9 9 9 www.kyd.org.tr info@kyd.org.tr KYD Aylõk Bülten Ağustos 2003 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

ISC 75.200 TÜRK STANDARDI TS 4943/Kasõm 1986

ISC 75.200 TÜRK STANDARDI TS 4943/Kasõm 1986 İÇİNDEKİLER 0 - KONU, TARİF, KAPSAM... 1 0.1 - KONU...1 0.2 - TARİFLER...1 0.2.1 - Atmosferik Tank... 1 0.2.2 - Drenaj... 1 0.2.3 - Şedde... 1 0.3 - KAPSAM...1 1 - KURALLAR... 1 1.1 - TASARIM KURALLARI...1

Detaylı

DÜZENLENMESİ: KATILIM YÖNETİMİ

DÜZENLENMESİ: KATILIM YÖNETİMİ BOĞAZİÇİ KÖPRÜSÜ NDEN SABAH GEÇİŞLERİN DÜZENLENMESİ: KATILIM YÖNETİMİ İsmail ŞAHİN 1 SUMMARY (Regulation of Morning Passages through the Bosporus Bridge: Ramp Management) Recurring congestion occurs in

Detaylı

BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ

BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ BİNA ARAŞTIRMA VE VERİ TOPLAMA TEKNİKLERİ SÜKRÜKTÜR BAKIMINDAN İKİ YAPININ İNCELENMESİ HAZIRLAYAN ARDA HAKAN ÖZGÜL 1 BÖLÜM 1 1.1. SİSTEM Sistem, konuşma dilimizde değişik anlamlarda kullanõlmaktadõr. Fakat

Detaylı

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI Sunan: Arş. Gör. Hicran Altuğ Anadolu Üniversitesi MMF Çevre Mühendisliği Bölümü MATRA Eskişehir ve İskenderun da Temiz Hava için Elele

Detaylı

YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN YAZILIM GELİŞTİRME

YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN YAZILIM GELİŞTİRME Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ YEREL YÖNETİMLERDE KENT BİLGİ SİSTEMİNİN KULLANIMINI KOLAYLAŞTIRMAK İÇİN

Detaylı

TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ

TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ TÜNEL KALIP YAPIDA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ ARDA HAKAN ÖZGÜL TÜNEL KALIP TEKNOLOJİSİ İLE ÜRETİLEN TOPLU KONUTTA KULLANICI GEREKSİNİMLERİ Konut tiplerindeki (değişik yapõ tipleri) biçimsel çeşitlilik kullanõcõ

Detaylı

ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU TRAFİK DÜZENİ, KARAYOLLARINDA CAN GÜVENLİĞİ ALT KOMİSYONU RAPORU

ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU TRAFİK DÜZENİ, KARAYOLLARINDA CAN GÜVENLİĞİ ALT KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2579 ÖİK: 591 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU TRAFİK DÜZENİ, KARAYOLLARINDA CAN GÜVENLİĞİ ALT KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2001 ISBN 975 19 2723-4 (basõlõ nüsha)

Detaylı

Ulaştırma Sektörü ve Çevre Kirliliği

Ulaştırma Sektörü ve Çevre Kirliliği Ulaştırma Sektörü ve Çevre Kirliliği - Türkiye deki Durumun Değ Prof.Dr. Cem Soruşbay İstanbul Teknik Üniversitesi, Makina Fakültesi, Otomotiv Anabilim Dalı, Ayazağa Yerleşkesi, Maslak İstanbul 10. Ulaştırma

Detaylı

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Strateji Geliştirme Başkanlığı Mart 2011 İÇERİK 1. Ulaşımda Enerji Verimliliği Nedir? 2. Enerji Verimliliğinde Ulaştırma Sektörünün Mevcut Durumu 3.

Detaylı

TAŞIT İŞLETME MALİYETLERİ BİLEŞENLERİNİN İRDELENMESİ, TASARRUF BAKIŞININ YERLEŞTİRİLMESİ

TAŞIT İŞLETME MALİYETLERİ BİLEŞENLERİNİN İRDELENMESİ, TASARRUF BAKIŞININ YERLEŞTİRİLMESİ TAŞIT İŞLETME MALİYETLERİ BİLEŞENLERİNİN İRDELENMESİ, TASARRUF BAKIŞININ YERLEŞTİRİLMESİ Dr.A.Erhan BAKIRCI 1 SUMMARY The main aim of this study is to examine the vehicle operating cost inside the transportation

Detaylı

DPT Bünyesindeki Kurullar:

DPT Bünyesindeki Kurullar: DPT Bünyesindeki Kurullar: Yüksek Planlama Kurulu ve Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulu Mustafa Ateş Nisan 2001 Sayfada yer alan bilgiler Kurullar Sekreteryasõ Uzmanõ Mustafa Ateş in, 1999 yõlõnda Teşkilatça

Detaylı

OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ

OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ OTOMATİK OTOPARKLAR VE TÜRKİYE DEKİ OTOPARK PROBLEMİNİN ÇÖZÜMÜ İÇİN UYGULAMA POTANSİYELİ Mustafa Sinan YARDIM 1, Müştak AĞRİKLİ 2 SUMMARY The aim of this study is to set up a discussion about the application

Detaylı

MALZEME VE KİMYA TEKNOLOJİLERİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ

MALZEME VE KİMYA TEKNOLOJİLERİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNİK ARAŞTIRMA KURUMU MARMARA ARAŞTIRMA MERKEZİ MALZEME VE KİMYA TEKNOLOJİLERİ ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ HİDROJEN YAKIT PİLLERİ: OTOMOTİV ENDÜSTRİSİNDEKİ UYGULAMALAR VE GELECEĞİ Fatma Gül

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

KARSAN (KARSN.IS) 12 aylõk hedef fiyat: ABDc0.68 Aylin Çorman 12/02/2004 1.3 1.1 0.9 0.7. ! Yeni modellerin piyasaya sürülmesiyle kapasite

KARSAN (KARSN.IS) 12 aylõk hedef fiyat: ABDc0.68 Aylin Çorman 12/02/2004 1.3 1.1 0.9 0.7. ! Yeni modellerin piyasaya sürülmesiyle kapasite KARSAN (KARSN.IS) (TL6,400/ABDc0.48) Risk: Orta Otomotiv 12 aylõk hedef fiyat: ABDc0.68 Aylin Çorman 12/02/2004 AL ABDc 0.55 0.45 0.35 0.25 0.15 01/03 01/03 03/03 04/03 KARSN KARSAN (2003-2004) 05/03 06/03

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VIII: PROJE RAPORLARI

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VIII: PROJE RAPORLARI No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VIII: PROJE RAPORLARI

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2532 ÖİK: 548 İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2000 Ö N S Ö Z Devlet Planlama Teşkilatõ nõn Kuruluş ve Görevleri Hakkõnda 540 Sayõlõ Kanun

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VII: KURUMSAL GELİŞME

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VII: KURUMSAL GELİŞME No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT VII: KURUMSAL GELİŞME

Detaylı

Makroskop. Haftalõk Ekonomi ve Strateji Raporu. Merkez e Güven, Gerisini Merak Etme Sen...

Makroskop. Haftalõk Ekonomi ve Strateji Raporu. Merkez e Güven, Gerisini Merak Etme Sen... Kurumsal Bankacõlõk Küresel Piyasalar Ekonomik Araştõrmalar ve Strateji Makroskop 20-26 Aralõk 2010 Haftalõk Ekonomi ve Strateji Raporu Haluk Bürümcekçi (Yönetici Direktör) Tel: 0212 318 34 49 Email: haluk.burumcekci@fortis.com.tr

Detaylı

FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ FİNANSAL PLANLAMADA ÖNGÖRÜ METODU OLARAK RASYOLARIN KULLANILMASI VE TEKSTİL SEKTÖRÜ İŞLETMELERİNDE

Detaylı

ANKARA BÜLTENİ İ Ç İ NDEKİ LER

ANKARA BÜLTENİ İ Ç İ NDEKİ LER TÜRK SANAYİCİLERİ VE İŞADAMLARI DERNEĞİ ANKARA TEMSİLCİLİĞİ ANKARA BÜLTENİ [Hizmete Özel] TS-ANK-05-014 17 Ocak 2005 Sayõ : 2005-01-A İ stanbul Meşrutiyet Caddesi No: 74 Tepebaşõ 80050 İstanbul - Türkiye

Detaylı

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU

İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU İYELİK TAMLAMASINDA ÇOKLUK ÜÇÜNCÜ KİŞİ SORUNU Doç. Dr. Mustafa S. KAÇALİN Kõrgõzistan Türkiye Manas Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türkoloji Bölümü İlgi tamlamasõ, iyelik tamlamasõ, ad tamlamasõ gibi

Detaylı

DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK

DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ DİGİTAL FOTOGRAMETRİNİN TIP ALANINDA UYGULANMASINA BİR ÖRNEK Dursun Z. ŞEKER

Detaylı

Şenol Gürvit sgurvit@apc.com 11/27

Şenol Gürvit sgurvit@apc.com 11/27 sgurvit@apc.com 11/27 3 KGK Seçiminde Gözönüne Alõnmasõ Gereken Parametreler KGK gibi sistemlere yapõlan yatõrõmõn kullanõcõ açõsõndan edinilen yararõ "availability"dir. Yani KGK çõkõşõna bağlanacak yük

Detaylı

YÜK TAŞIMACILIĞINDA TÜR TERCİHİ VE KARAR DEĞİŞKENLERİ

YÜK TAŞIMACILIĞINDA TÜR TERCİHİ VE KARAR DEĞİŞKENLERİ YÜK TAŞIMACILIĞINDA TÜR TERCİHİ VE KARAR DEĞİŞKENLERİ Sevil AY 1, Aydõn EREL 2 SUMMARY Facilitating economic growth and prosperity through efficient movement of goods is at the center of any comprehensive

Detaylı

Yaz l Bas n n Gelece i

Yaz l Bas n n Gelece i Prof. Dr. Giso Deussen Bill Gates yazõlõ basõnõn geleceğini karanlõk görüyor: Yazõlõ basõnõn sonunun geldiğine inanõyor. Microsoft un kurucusu Ekim 2005 sonunda Fransõz gazetesi Le Figaro" ile yaptõğõ

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

Sağlõklõ Bir Gelecek: Sağlõk Reformu Yolunda Uygulanabilir Çözüm Önerileri başlõklõ çalõşma, Özet Bulgular

Sağlõklõ Bir Gelecek: Sağlõk Reformu Yolunda Uygulanabilir Çözüm Önerileri başlõklõ çalõşma, Özet Bulgular 23 EYLÜL 2004 TS/BAS-BÜL/04-81 Sağlõklõ Bir Gelecek;Sağlõk Reformu Yolunda Uygulanabilir Çözüm Önerileri Özet Bulgular Sağlõklõ Bir Gelecek: Sağlõk Reformu Yolunda Uygulanabilir Çözüm Önerileri başlõklõ

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU

GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU GÜNEŞ ENERJİLİ ELEKTRİK ÜRETİM TESİS KURULUMU YEŞİL ENERJİ NEDİR? Yeşil Enerji, güneş, rüzgar jeotermal, hidroelektrik gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen enerji için kullanılan bir deyimdir.

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU

DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2514 ÖİK: 532 DOĞRUDAN YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU ANKARA Mayõs 2000 Ö N S Ö Z Devlet Planlama Teşkilatõ nõn Kuruluş ve Görevleri

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI TUNCAY ÖZİLHAN IN TÜRKİYE'DE GİRİŞİMCİLİK RAPORU TANITIM TOPLANTISI KONUŞMASI 27 ŞUBAT BEYLİKDÜZÜ FUAR VE KONGRE MERKEZİ Sayõn konuklar, değerli basõn mensuplarõ, Türk Sanayicileri

Detaylı

KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME

KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME KENTSEL BİR COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ MODELLEME Y.Doç.Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU, Araş.Gör. Osman DEMİR Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik -Mimarlõk Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP)

DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) No. Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlõk Devlet Planlama Teşkilatõ Müsteşarlõğõ Japonya Uluslararasõ İşbirliği Ajansõ JICA DOĞU KARADENİZ BÖLGESEL GELİŞME PLANI (DOKAP) Nihai Rapor CİLT II: ANA PLAN Ağustos

Detaylı

SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr

SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr Ulaşõlabilir GIS SAYISAL GRAFİK www.sayisalgrafik.com.tr GIS Uygulamaları Semineri 16 Aralık 98 ANKARA Ulaşõlabilir GIS Çözümleri Erol Parmakerli SAYISAL GRAFİK Coğrafi verilerin toplanmasõ ve kaydedilmesinin

Detaylı

Avrupa ve Amerika da uygulanan emisyon standartlarının incelenmesi Türkiye de uygulanan egzoz gazı emisyon kontrol yönetmeliğinin incelenmesi Emisyon

Avrupa ve Amerika da uygulanan emisyon standartlarının incelenmesi Türkiye de uygulanan egzoz gazı emisyon kontrol yönetmeliğinin incelenmesi Emisyon SAKARYA 2011 Avrupa ve Amerika da uygulanan emisyon standartlarının incelenmesi Türkiye de uygulanan egzoz gazı emisyon kontrol yönetmeliğinin incelenmesi Emisyon kontrolünde kullanılan sürüş çevrimlerinin

Detaylı

Kentlerde İklim Dostu Ulaşım Zorunluluğu. Önder Algedik

Kentlerde İklim Dostu Ulaşım Zorunluluğu. Önder Algedik + Kentlerde İklim Dostu Ulaşım Zorunluluğu Önder Algedik + İklim, Karbondioksit, Sıcaklık ilişkisi 394 ppm* * 2012 ortalaması, Mauna Loa + Daha fazla ısıtsak ne olur? 3 2 C İklimin Devrilme Noktası Kutup

Detaylı

DEVLET YARDIMLARINI DEĞERLENDİRME

DEVLET YARDIMLARINI DEĞERLENDİRME YAYIN NO. DPT: 2681 DEVLET YARDIMLARINI DEĞERLENDİRME ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU İKTİSADİ SEKTÖRLER VE KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MAYIS 2004 ISBN 975-19-3571-7 Bu çalõşma, Devlet Planlama Teşkilatõnõn

Detaylı

1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn yönetime katõlõmõ, serbest seçimler, partiler)

1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn yönetime katõlõmõ, serbest seçimler, partiler) Walter Bajohr 1. Aşağõdaki üç temel unsur, demokrasi için vazgeçilmez unsurlardõr: - Düşünce özgürlüğü, basõn-yayõn özgürlüğü - Hukuk devleti (İnsan haklarõ, bağõmsõz yargõ) - Siyasal katõlõm (Vatandaşlarõn

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ

NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ NESNEYE DAYALI VERİ MODELİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TASARIMINDAKİ YERİ Doğan

Detaylı

SU OLMAZSA HAYAT OLMAZ!!! SU OLMAZSA HAYAT OLMAZ!!!

SU OLMAZSA HAYAT OLMAZ!!! SU OLMAZSA HAYAT OLMAZ!!! SU OLMAZSA HAYAT OLMAZ!!! TEMMUZ 2007 İÇİNDEKİLER! Bilgi Merkezimize Gelen Yeni Yayõnlar 1! Yeni Çõkan İTO Yayõnlarõ Özet Bilgileri 2! Bilgi Kaynaklarõnõn Tanõtõmõ 3! Veri Tabanlarõ 4! Süreli Yayõnlar

Detaylı

ALAN YATIRIM. Migros 1Ç 2006 Sonuçları. 18 Temmuz 2006. Cirodaki Yüksek Artõş Karlõlõğõ Olumlu Etkiliyor

ALAN YATIRIM. Migros 1Ç 2006 Sonuçları. 18 Temmuz 2006. Cirodaki Yüksek Artõş Karlõlõğõ Olumlu Etkiliyor ALAN YATIRIM 18 Temmuz 2006 Migros 1Ç 2006 Sonuçları AL Cirodaki Yüksek Artõş Karlõlõğõ Olumlu Etkiliyor Migros un 1Ç 2006 net satõşlarõ 719 milyon US$ olarak gerçekleşmiş ve şirketin cirosu geçen senenin

Detaylı

E-Business ve B2B nin A B C si

E-Business ve B2B nin A B C si E-Business ve B2B nin A B C si Hazõrlayan : Cengiz Pak diyalog Bilgisayar Üretim Sistemleri Yazõlõm ve Danõşmanlõk Ltd. Şti Büyükdere Caddesi No : 48 / 4 Mecidiyeköy İstanbul URL : www.diyalog.com Öneri

Detaylı

ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU DENİZ YOLU ULAŞTIRMASI ALT KOMİSYONU RAPORU

ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU DENİZ YOLU ULAŞTIRMASI ALT KOMİSYONU RAPORU SEKİZİNCİ BEŞ YILLIK KALKINMA PLANI DPT: 2583 ÖİK: 595 ULAŞTIRMA ÖZEL İHTİSAS KOMİSYONU RAPORU DENİZ YOLU ULAŞTIRMASI ALT KOMİSYONU RAPORU ANKARA 2001 ISBN 975 19 2725-0. (basõlõ nüsha) Bu Çalõşma Devlet

Detaylı

GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5. A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9

GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5. A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9 1 içindekiler GİRİŞ... 1 REHBERİN AMACI VE KAPSAMI... 3 TANIMLAR... 5 A- STRATEJİK PLAN, PERFORMANS PROGRAMI ve BÜTÇE... 9 B- PERFORMANS PROGRAMI HAZIRLAMA SÜRECİ... 10 1- Program Dönemi Stratejisinin

Detaylı

1. MERMER. Mermerin bilimsel ve ticari olmak üzere iki ayrõ tanõmõ bulunmaktadõr.

1. MERMER. Mermerin bilimsel ve ticari olmak üzere iki ayrõ tanõmõ bulunmaktadõr. 1. MERMER 1.1 Giriş Doğaltaşlar sõnõfõna giren mermer yüzyõllardan beri insanõn yaşadõğõ alanlarda, sanatsal amaçlarla ve yapõsõ itibariyle sağlam olmasõ sebepleriyle kullanõlmõştõr. Günümüzde de inşaat

Detaylı

Siyanür mü Çevre mi? Türkiye nin Nihai Kararõ *

Siyanür mü Çevre mi? Türkiye nin Nihai Kararõ * Siyanür mü Çevre mi? Türkiye nin Nihai Kararõ * Dr. Ata Akcõl Süleyman Demirel Üniversitesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Cevher Hazõrlama Bölümü, TR 32206, Isparta, Tel: 90.2462370428 Faks:-902462370434,

Detaylı

HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR

HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR Selçuk Üniversitesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Öğretiminde 30. Yõl Sempozyumu,16-18 Ekim 2002, Konya SUNULMUŞ BİLDİRİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİNDE YENİ ARAYIŞLAR Tahsin YOMRALIOĞLU Karadeniz Teknik

Detaylı

DOĞU ANADOLU PROJESİ ANA PLANI

DOĞU ANADOLU PROJESİ ANA PLANI T.C. BAŞBAKANLIK DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI DOĞU ANADOLU PROJESİ ANA PLANI YÖNETİCİ ÖZETİ RAPORU HAZIRLAYAN ORTAK GİRİŞİM ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ FIRAT ÜNİVERSİTESİ İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ KAFKAS ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

Kabul Tarihi : 15.1.2004

Kabul Tarihi : 15.1.2004 ELEKTRONİK İMZA KANUNU Kanun 5070 No. Kabul Tarihi : 15.1.2004 BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam ve Tanõmlar Amaç MADDE 1.- Bu Kanunun amacõ, elektronik imzanõn hukukî ve teknik yönleri ile kullanõmõna ilişkin

Detaylı

TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ

TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ TÜRKİYE BANKALAR BİRLİĞİ Bankacõlõk Krizlerinin Çözümü ve Banka Yeniden Yapõlandõrmasõnda İzlenen Temel Politika ve Uygulamalar Meksika ve Kore Deneyimlerinin Karşõlaştõrmasõ Nisan 2001 Türkiye Bankalar

Detaylı

SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE

SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE SAĞLIK TESİSLERİNDE HASTA HAKLARI UYGULAMALARINA İLİŞKİN YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukukî Dayanak ve Tanõmlar Amaç Madde 1- Bu Yönergenin amacõ; sağlõk tesislerinde yaşanan, hasta haklarõ ihlalleri

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

TAŞITLARDA ÖN ISITICILAR ISIL KONFORA ETKİLERİ VE ÖN ISITMA SÜRESİ OPTİMİZASYONU. YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. S.Seçkin ŞEKEROĞLU 503991109

TAŞITLARDA ÖN ISITICILAR ISIL KONFORA ETKİLERİ VE ÖN ISITMA SÜRESİ OPTİMİZASYONU. YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. S.Seçkin ŞEKEROĞLU 503991109 İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ! FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TAŞITLARDA ÖN ISITICILAR ISIL KONFORA ETKİLERİ VE ÖN ISITMA SÜRESİ OPTİMİZASYONU YÜKSEK LİSANS TEZİ Müh. S.Seçkin ŞEKEROĞLU 503991109 Tezin Enstitüye

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

POMPALARDA ÖMÜR BOYU MALİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ

POMPALARDA ÖMÜR BOYU MALİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ POMPLRD ÖMÜR OYU MLİYET VE SİSTEM ETKİNLİĞİ ora Nalbantoğlu larko Carrier Sanayi ve Ticaret.Ş. KIS ÖZET u gün kullanmakta olduğumuz enerji kaynaklarõnõ gelecekteki nesillerden ödünç aldõk. Gelecekteki

Detaylı