Sayfa No GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI VE İNSAN...203

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Sayfa No GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI VE İNSAN...203"

Transkript

1 3 GÜNCEL GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI VE İNSAN Çevre Kirliliği Erozyon Orman Yangınları Ekolojik Ayak izi Karbon Ayak İzi Doğal Kaynaklar ve Biyolojik Çeşitliliğin Korunması Doğal Kaynakların Sürdürülebilirliliği Biyolojik Çeşitliliğin Önemi Türkiyeʼdeki Biyolojik Zenginliğin Sebepleri Biyolojik Çeşitliliğin Korunması lar (1 2) Konu Testleri (1 2) ÇEVRE SORUNLARI Sayfa No

2 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI ÜNİTE 3 günefl fl k z l ötesi fl nlar KONU ÖZETI GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI VE İNSAN Günümüz dünyasında çevre sorunlarının en önemlileri; çevre kirliliği, erozyon, orman yangınları ve yaban hayatın tahribi şeklinde sıralanabilir. I. ÇEVRE KİRLİLİĞİ GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI Çevre kirliliği yedi grupta toplanır. Hava kirliliği Su kirliliği sera gazlar Toprak kirliliği Radyasyon kirliliği Besin kirliliği Sera Işık kirliliği Ses kirliliği CO2 deriflimi (ppm) ( ) Se ra et ki si: Yer yü zü ne, se ra lar da ki bit ki le re ve di ğer var lık la ra ula şan gü neş ışın la rı, ısı ve ya kı zı lö te si ışın lar (inf ra red rad yas yon (IR)) üre tir. Bun la rın bir kıs mı gök yü zü ne ge ri dö ner. Tıp kı se ra la rın cam pa nel le ri nin yap tı - ğı gi bi, yer yü zü nü çev re le yen se ra gaz la rı gü - neş ışı ğı nın içe ri ye ge çi şi ne izin ve rir ken inf ra red rad yas yo nu dı şa rı ya (uza ya) bı rakmaz. Bu nun bir so nu cu ola rak at mos fer ısı nır S cakl k CO Y l Atmosferdeki karbondioksit artışı ve yılları arasındaki ortalama sıcaklıklar gösterilmiştir. S cakl ktaki farkl l k ( C) ( ) A Hava Kirliliği Katı, sıvı ve gaz halindeki kirletici maddelerin canlı hayatını ve doğal dengeyi tehdit edecek düzeyde atmosferde bulunması, hava kirliliğine neden olmaktadır. Hava kirliliği, kaynaklarına göre üç grupta incelenebilir: a) Isınmadan kaynaklanan hava kirliliği b) Motorlu taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliği c) Sanayiden kaynaklanan hava kirliliği Ozon tabakasının incelmesi, asit yağmurları, sera etkisi ve küresel ısınma gibi sorunların temel kaynağı hava kirliliğidir. 1 Sera Etkisi ve Küresel ısınma Dünyamız, güneşten gelen ışınlardan daha çok, dünyadan yansıyan güneş ışınları ile ısınır. Atmosferde bulunan karbondioksit, su buharı, metan ve diğer bazı gazlar yeryüzünden yansıyan ışınları tutarak dünyanın sıcaklığını korur. Bu doğal duruma sera etkisi denir. Atmosferde sera etkisini ortaya çıkaran CO 2 gibi gazların miktarının artması, dünyanın ortalama sıcaklığının artmasına neden olur. Bu olaya küresel ısınma denir. 203

3 ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI Asit yağmurlarının ormanlar üzerindeki etkileri: Kuzey Carolinaʼdaki Mitchell Dağıʼnda çok sayıda ağacın ölümü doğrudan ya da dolaylı olarak yağmur, kar ve sis şeklinde inen asit yağmurlarından kaynaklanmaktadır. Küresel ısınmanın beklenen etkileri aşağıdaki gibi özetlenebilir. Kutuplardaki buzulların erimesi Deniz seviyesinin yükselmesi Bazı bölgelerin sular altında kalması Tarımsal üretimin azalması İklim değişiklikleri Birçok bitki ve hayvan türünün neslinin tükenmesi 2 Ozon Tabakasının İncelmesi Ozon (O 3 ) tabakası, atmosferin üzerindeki stratosferde bulunur. Bu tabaka güneşten gelen ve canlıları olumsuz yönde etkileyen ultraviyole ışınları emerek, yeryüzüne ulaşmasını engeller. Ozon tabakasının incelmesindeki en büyük etken kloroflorokarbon (CFC) adı verilen kimyasal maddelerdir. Kloroflorokarbon içeren maddelerin en önemlileri, spreyler, plastik köpükler, klor türevleri, aerosoller ve yangın söndürücülerdir. 3 Asit Yağmurları Atmosferdeki kirletici gazlardan azot ve kükürt içerenleri su buharı ile tepkimeye girerek nitrik asit ve sülfürik asit moleküllerini oluşturur. Bu asitlerin yağmur suyu ile karışması sonucu oluşan asit yağmurlarının phʼı düşüktür. Hava kirliliğinin önlenmesi için ısıtmada fosil yakıtlarının yerine doğalgaz kullanımı artırılmalı, orman tahribatı önlenmelidir. Bir gölün deneysel olarak ötrofikasyonu: Bu gölün uzaktaki bölümü yakındaki bölümden bir plastik perde ile ayrılmıştır ve inorganik karbon, azot ve fosfor kaynaklarıyla gübrelenmiştir. Gübrelenmiş olan bölümün iki ay içerisinde, siyanobakterilerin aşırı artışıyla oluşturdukları kitleyle kaplandığı görülmüştür; bu durum, fotoğrafta beyaz olarak görülmektedir. Sadece karbon ve azot ilave edilen gölün yakın bölümünde ise herhangi bir değişiklik olmamıştır. Bu durumda, fosfor,sınırlayıcı anahtar besin olup, fosforun ilave edilmesi siyanobakterilerin patlarcasına çoğalmasını uyarmıştır. B Su Kirliliği Su kaynaklarının kimyasal, fiziksel, ekolojik ve bakteriyolojik özeliklerinin olumsuz yönde değişmesi su kirliliğine neden olur. Su kirliliğine neden olan olaylardan bazıları şunlardır: Havaya karışan kirleticilerin değişik yollarla sulara taşınması Sanayi ve kanalizasyon atıklarının arıtılmadan su sistemlerine geri verilmesi Bilinçsiz olarak kullanılan tarım ilaçları ve yapay gübrelerin topraktan yıkanarak su sistemlerine karışması Su sistemlerine karışan azot ve fosfor bileşiklerinin göllerde bulunan bazı bitki ve alglerin kontrolsüz bir biçimde çoğalmasına neden olan su kirliliği çeşidi ötrofikasyon olarak adlandırılır. Su kirliliğini önlemek için, doğal su kaynakları korunmalı ve sanayi atıkları arıtılmalıdır. 204

4 DDT deriflimi: 10 milyon kat artm fl Bal kla beslenen kufllardaki DDT, 25ppm Küçük bal klardaki DDT, 0,5 ppm Zooplanktondaki DDT, 0,04 ppm Büyük bal klardaki DDT, 2pp Sudaki DDT ppm DDTʼnin besin zincirinde biyolojik büyütülmesi: Uzun Ada Boğazı besin zincirindeki DDT derişimi, bu kirleticinin deniz suyundaki 0, ppmʼlik düzeyinden, bu besin piramidinin tepesinde yer alan ve balıkla beslenen bir kuş olan balık kartalından 25 ppm düzeyine çıkarak, yaklaşık 10 milyon kat artırılmıştır. C Toprak Kirliliği Tarım ilaçları, kimyasal gübreler, egzoz gazları, radyoaktif atıklar, asit yağmurları ve endüstriyel atıklar toprak kirliliğine neden olan etkenlerden bazılarıdır. Topraktan bitkiler tarafından alınan zehirli maddeler besin zinciriyle diğer canlılara geçer ve tüm canlılar zarar görür. Toprak kirliliğinin önlenmesi için; tarım ilaçlarının ve kimyasal gübrelerin kullanımı denetlenmeli, tarım alanlarına sanayi tesisleri kurulmamalıdır. D Radyasyon Kirliliği Elektromanyetik dalgalar ve parçacıklar biçiminde enerji yayılımı ya da aktarımına radyasyon denir. Radyasyon kaynakları doğal ve yapay olmak üzere ikiye ayrılır. Doğal Radyasyon Kaynakları Güneşten gelen zararlı ışınlar, yerkabuğundaki uranyum ve toryum gibi elementler radyasyona neden olmaktadır. Yapay Radyasyon Kaynakları Nükleer denemeler, nükleer silah yapımı ve kullanımı, nükleer santrallerin yaygınlaşması ve tıp alanında kullanılan röntgen ve tomografi cihazları radyoaktif kirliliğe neden olur. ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI E Besin Kirliliği Beslenmek için tükettiğimiz yiyeceklerin fiziksel, kimyasal ve biyolojik etmenlerin etkisiyle sağlığımız için zararlı duruma gelmesine besin kirliliği denir. Besin kirliliğini önlemek için, sebze ve meyveler tüketilmeden önce yıkanmalı ve besinler uzun süre bekletilmemelidir. F Ses Kirliliği Trafik, fabrikalar, demiryolları ve hava alanları ses kirliliğine neden olan kaynaklardan bazılarıdır. Ses kirliliğini önlemek için, sanayi tesisleri şehir dışında kurulmalı ve konut yapımında ses izolasyonu sağlanmalıdır. G Işık Kirliliği Gereksiz ölçülerde ve yanlış zamanlı aydınlatma bazı çevre sorunlarına ve büyük ekonomik kayıplara neden olur. Işık kirliliğini önlemek için gereksiz aydınlatmalardan kaçınılmalıdır. 205

5 ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI Toprağı dairesel sürme: Toprağı bu şekilde sürmek, şiddetli yağmurlardan sonra suyun akışının yavaşlamasına ve üstteki toprak tabakasının erozyonu azaltmasına yardım eder. II. EROZYON Yer kabuğunun üst katmanlarının başta akarsular ve sel gibi çeşitli dış etmenlerle bir yerden başka bir yere taşınması veya eritilmesine erozyon denir. Erozyonun en önemli nedeni insanların doğal bitki örtüsüne zarar vermesidir. En önemli sonucu ise verimli tarım arazilerinin azalmasıdır. Erozyon ile taşınan toprağın baraj göllerine dolması, barajların su tutma ka pasitesini azaltarak baraj verimini düşürür. Erozyonun önlenmesi için, mevcut bitki örtüsü korunmalı, ormanlık alanlar arttırılmalıdır. III. ORMAN YANGINLARI Orman yangınlarının en önemli nedeni insandır. Oluşan yangınların büyük bir kısmı insan kaynaklı olmakla beraber yıldırım düşmesi, yüksek sıcaklık ve yanardağ patlaması gibi doğa olayları da yangınlara neden olabilmektedir. Orman yangınları ağaçların yok olmasına, ekolojik dengenin bozulmasına, topraktaki organik maddelerin yitirilmesine ve birçok canlı türün doğal yaşama alanlarının yok olmasına neden olur. Orman yangınlarının önlenmesi için, ormanlık alanlarda ateş yakılmamalı, yaz aylarında ormanlara giriş ve çıkışlar denetlenmelidir. IV. YABAN HAYATININ TAHRİBİ İnsanlar pek çok müdahaleleriyle bilinçli veya bilinçsiz doğal yaşama alanlarının bozulmasına ya da yok olmasına neden olmaktadır. Yaşam alanını kaybeden bazı canlı türlerinin nesli tükenmekte, bazılarının ise sayısı kontrolsüz olarak artmaktadır. Bu durum ekolojik dengenin bozulmasına neden olmaktadır. Orman yangıları ekolojik dengenin bozulmasına neden olur. EKOLOJİK AYAK İZİ Ekolojik ayak izi, belirli bir nüfusun doğaya yükünü hesaplamak için oluşturulan bir yöntemdir. Dünyada üretim yapılabilen alanların, dünyada yaşayan nüfusa oranlandığında çıkan değer, bir kişinin beslenmesini, barınmasını, ısınmasını sağlayan ve oluşan atıkları etkisiz hale getiren kara ve deniz alanlarıdır. Kullandığımız ürünler dünyanın farklı yerlerinden geldiğinden, ekolojik ayak izimiz de dünyanın farklı yerlerindeki alanların toplamıdır. Ekolojik ayak izi bireyler için hesaplanabileceği gibi toplumlar hatta ürünler için bile hesaplanabilir. KARBON AYAK İZİ Evinizi fosil yakıtlarla ısıttığınızda ve satın alıp kullandığınız çeşitli tüketim malzemelerinin üretim aşamalarında atmosfere CO 2 bırakılır. Bu ve benzeri etkinlikler sonucunda atmosfere salınan CO 2ʼin tamamı karbon ayak izini oluşturur. 206

6 DOĞAL KAYNAKLAR VE BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞİN KORUNMASI Doğada kendiliğinden oluşmuş, oluşumunda insanın herhangi bir rolünün olmadığı tüm zenginlik kaynakları doğal kaynak olarak adlandırılır. Doğal kaynaklar, yenilenemez (tükenebilen) ve yenilenebilir (tükenmeyen) doğal kaynaklar şeklinde sınıflandırılabilir. Yenilenemez nitelikteki doğal kaynaklar, kullanıldıktan sonra yenilerinin oluşabilmesi için çok uzun zaman geçmesi gereken kaynaklardır. Petrol, doğal gaz, kömür, linyit, uranyum, bakır, demir vb. örnek olarak verilebilir. Yenilenebilir nitelikteki doğal kaynaklar, kendi kendini yenileyebilen kaynaklardır. Güneş ve rüzgâr enerjisi gibi bazı kaynaklar insan faaliyetlerinden etkilenmeyen daimi doğal kaynaklardır. ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI İnsan faaliyetlerinden çeşitli derecelerde etkilenen doğal kaynaklar toprak, su, besinler, mineraller ve ormanlardır. DOĞAL KAYNAKLAR DOĞAL KAYNAKLARIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ Sürdürülebilirliğin ekoloji bilimindeki anlamı biyolojik sistemlerin çeşitliliğinin ve üretkenliğinin devamlılığının sağlanmasıdır. Tükenmeyen Doğal Kaynaklar Daimi Kaynaklar Rüzgar Dalga Su Güneş Yenilenebilen Kaynaklar Orman Jeotermal Toprak Hava Tükenebilen Doğal Kaynaklar Doğal gaz Petrol Madenler Kömür Doğal kaynakların sürdürülebilirliliğinin sağlanması, çevrenin kalitesini yüksek düzeyde tutarak, gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağını yok etmeden insanoğlunun ve onun yaşadığı çevrenin yerkürede devam ettirilmesini sağlar. İnsan faaliyetlerinden etkilenen toprak, su meralar ve orman gibi doğal kaynaklarımızın sürdürülebilir kullanımı ekolojik dengenin sağlanması için önemlidir. Çeşitli faktörlerle toprak yapısının bozulması toprağın sürdürülebilir kullanımını engeller. Bu durum biyolojik aktivitenin bozulmasına ve buna bağlı olarak bitki örtüsünün bozulmasına yol açtığı gibi başka kaynakların sürdürülebilirliliği üzerinde de olumsuz etkiler yapar. Su kaynaklarının sürdürülebilirliliği için, tarımda az su gerektiren yöntemleri tercih etmek, erozyonu önleyici çalışmalar yapmak, barajlarda su biriktirmek, suyu tasarruflu kullanmak, deniz suyundan tatlı su elde etmek ve benzeri önlemler almak önemlidir. Meralar, biyolojik çeşitliliğin zengin olduğu alanlardır. Hayvancılık için yem alanı olan meralar, insanlar için de temel besin kaynağıdır. Ayrıca meralar, toprağın korunması ve su kaynaklarının oluşumunu da olumlu yönde etkiler. Ormanlar, cansız etmenlerin (ışık, su, toprak vb.) karşılıklı etkileşim içinde bulunduğu ve birçok canlı türü için yaşama ortamı olan alanlardır. Ormanların sürdürülebilirliğinin sağlanması için, ağaç dikilmesi, hayvanlara mera olarak kullanımının önlenmesi gibi tedbirler alınmalıdır. 207

7 ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI Yanar döner çiçeği (Centaurea tchihatcheffi) BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞİN ÖNEMİ Yeryüzünde yaşayan birbirinden farklı tüm canlılar biyolojik çeşitliliği oluşturur. Biyolojik çeşitlilik genetik, tür ve ekosistem çeşitliliği olmak üzere üç düzeye sahiptir. İnsanların başta gıda olmak üzere temel ihtiyaçlarını karşılamasında vazgeçilmez bir yeri olan canlı kaynaklar biyolojik çeşitlilik içinde saklıdır. TÜRKİYEʼDEKİ BİYOLOJİK ZENGİNLİĞİN SEBEPLERİ İklim farklılıkları, jeolojik geçmişi, yükselti farklılıkları, coğrafi konum, deniz, göl, akarsu gibi çeşitli ortamların varlığı biyolojik zenginliğin nedenlerindendir. Ters lale (Fritillaria imperialis) Yeryüzünün sınırlı bir bölgesinde yayılış gösteren türlere endemik tür denir. Ülkemiz endemik bitki ve hayvan türleri bakımından oldukça zengindir. Ülkemizde yayılış gösteren sığla ağacı, çan çiçeği, ters lale gibi bitkiler endemik bitki türlerine; anadolu parsı, gelengi, deniz kaplumbağası, step vaşağı gibi hayvanlar ise endemik hayvan türlerine örnek olarak verilebilir. Gelengi (Citellus citellus) BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİĞİN KORUNMASI Biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik olarak yapılan bazı çalışmalar aşağıda özetlenmiştir. Biyolojik kaynakların sürdürülebilir kullanımı konusunda toplumun her kesimi bilgilendirilmeli ve bilinçlendirilmelidir. Doğal ve yapay koruma teknikleri kullanılarak biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır. Deniz kaplumbağası (Caretta caretta) Kontrolsüz avlanma, tarla açma, düzensiz yapılaşma, kontrolsüz ağaç kesimi, bitkilerin doğal ortamlarından bilinçsizce toplanılarak yurt dışına çıkışı vb. durumlar yasal ve teknik önlemler alınarak kontrol edilmelidir. Ülkemizin farklı bölgelerinde doğal ve yapay koruma alanları oluşturulmalıdır. Türkiyeʼdeki endemik bitki ve hayvan türlerinden bazıları Ülkemizde hayvan ve bitki gen bankalarının yaygınlaştırılması sağlanmalıdır. 208

8 1. Çevre kirliliğini oluşturan kirlilik gruplarından beş tanesini aşağıdaki boşluklara yazınız Radyasyon kaynakları doğal (A) ve yapay (B) olmak üzere ikiye ayrılır. Aşağıdaki radyasyon kaynaklarını numaraları kullanarak bulunduğu gruba yazınız. I. Tomografi cihazları II. Güneşten gelen ışınlar III. Yerkabuğundaki radyoaktif izotoplar IV. Nükleer silahlar V. X ışını kaynakları VI. Cep telefonları ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI 2. Sera etkisi ve küresel ısınma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanındaki kutucuklara 3, yanlış olanların yanındaki kutucuklara X işaretini koyunuz. A B 1. Dünyamız, güneşten gelen ışınlardan daha çok, dünyadan yansıyan güneş ışınları ile ısınır. 2. Atmosferde bulunan CO 2, su buharı ve diğer bazı gazların yeryüzünden yansıyan ışınları tutarak dünyanın sıcaklığını koruması durumuna küresel ısınma denir Yeryüzünü çevreleyen sera gazları, güneş ışığının içeriye geçişine izin verirken infrared radyasyonu uzaya bırakmaz. Bunun sonucu olarak atmosfer ısınır. 4. Sera etkisini ortaya çıkaran gazların miktarının artması, dünya sıcaklığının düşmesine neden olur. 5. Küresel ısınma sonucunda, dünya iklim sisteminde önemli değişiklikler ortaya çıkmıştır. 6. İklimsel değişimler bazı bitki ve hayvan türlerinin neslinin tükenmesine neden olabilir. 7. Son yüzyılda sanayileşmenin artması, küresel ısınmayı hızlandırmıştır. 8. Küresel ısınmaya bağlı olarak kutup buzullarının erimesi sonucu deniz seviyesi yükselir. 9. Sanayileşme, fosil yakıtlarının tüketimi, hızlı nüfus artışı ve ormanların yok edilmesi atmosfere salınan sera gazlarının artmasına sebep olmuştur. 10. Atmosferdeki CO 2 düzeyi bugünkü hızla yükselmeye devam ederse, gelecek 100 yıllık dönemde sıcaklığın 200ºC yükselebileceği öngörülmektedir. Ozon tabakası ile ilgili olarak aşağıda verilen kavramları açıklayınız. a) Ozon deliği: b) Kloroflorokarbon: c) Ultraviyole radyasyonu:

9 ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI 5. Aşağıda besin kirliliği çeşitleri A sütununda, besinlere karışarak kirliliğe neden olan madde veya canlılar ise B sütununda verilmiştir. Kirliliğe sebeb olan madde veya canlıları, oluşturdukları besin kirliliği ile eşleştirerek, doğru numarayı kutucuk içine yazınız. A Biyolojik kirlenme Kimyasal kirlenme Fiziksel kirlenme B 1. Cam kırıkları, saç, tırnak ve metal parçalar 2. Parazit mikroorganizmalar 3. Tarımsal gübre ve ilaçlar, katkı maddeleri 7. a) Ülkemizde yayılış gösteren endemik hayvan türlerine beş tane örnek veriniz b) Ülkemizde yayılış gösteren endemik bitki türlerine beş tane örnek veriniz c) Ülkemizde nesli tehlikede olan bitki ve hayvan türlerine üçer tane örnek veriniz. Bitki Hayvan Aşağıdaki kavramları boşluklara uygun şekilde yerleştirerek metni tamamlayınız Azot Ötrofikasyon Oksijen Alg Su kaynakları Işık Pestisit Sanayi atıkları Fosfor Su sistemlerine karışan... ve... bileşikleri göllerde bulunan bazı bitkilerin ve...lerin kontrolsüz bir biçimde çoğalmasına neden 8. Aşağıda biyolojik çeşitlilik ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanların yanındaki kutucuğa D, yanlış olanların yanındaki kutucuğa Y harfi yazınız. 1. Biyolojik çeşitlilik genetik, tür ve ekosistem çeşitliliği olmak üzere üç düzeye sahiptir. olur. Gölün alt kısımlarına... ulaşamaz. Sudaki... miktarının azalmasına bağlı olarak birçok canlı ölür. Bu kirliliğe... denir. Su kirliliğinin önlenmesi için doğal... korunmalı,... arıtılmalıdır. Zararlıları öldürmek için kullanılan... ler doğru ve uygun dozda kullanılmalıdır. 2. Habitatların parçalanması, aşırı avlanma ve ortama yabancı türlerin sokulması biyolojik çeşitliliği azaltır. 3. Tür çeşitliliği, bir türdeki bireylerin farklılığını ifade eder. 4. Yeryüzünün geniş alanlarında yayılış gösteren ve karakteristik özelliklere sahip olan türlere endemik tür denir. 5. Biyolojik çeşitliliğin korunması için çayır, mera ve yaylaların aşırı ve düzensiz otlatılması önlenmelidir. 210

10 ÜNİTE 3 1. günefl fl k z l ötesi fl nlar 2. Göllerde, azot ve fosfor tuzlarının artmasına bağlı olarak ortaya çıkan ötrofikasyonda gerçekleşen olayları sırasıyla yazınız. I. II. GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI III. sera gazlar Sera 3. Aşağıda çevre kirliliklerini önlemek için alınacak tedbirlerle ilgili olarak verilen ifadelerden doğru olanların yanındaki kutucuğa D, yanlış olanların yanındaki kutucuğa Y harfi yazınız. 1. Hava kirliliğini önlemek için, ısıtmada doğalgaz kullanımı yerine fosil yakıtların tüketimi arttırılmalıdır. Sera etkisi ile ilgili olarak aşağıdaki soruları yanıtlayınız. a) Atmosferde bulunan hangi gazlar sera etkisine neden olur?... b) Sera etkisi olmasaydı, yeryüzündeki yaşamsal faaliyetler bu durumdan nasıl etkilenirdi? c) Atmosferde sera etkisini ortaya çıkaran gazların miktarının artması sonucu dünyada meydana gelen değişime ne ad verilir? Su kirliliğini önlemek için, doğada parçalanmaları zor olduğundan deterjan kullanımı azaltılmalıdır. 3. Toprak kirliliğini önlemek için, tarım amacıyla kullanılan bölgelerde sanayi tesisleri kurulmalıdır. 4. Radyasyon kirliliğini önlemek için, nükleer silah denemeleri yasaklanmalıdır. 5. Besin kirliliğini önlemek için besinler uzun süre tüketilmeden bekletilmelidir. 6. Işık kirliliğini önlemek için, uygun güçte ve verimi yüksek aydınlatma araçları kullanılmalıdır. 7. Erozyonun önlenmesi için, tarım alanları nadasa bırakılmamalı, uygun bitki türlerinin dönüşümlü ekimi yapılmalıdır. 8. Orman yangınlarının önlenmesi için yaz aylarında ormanlara giriş ve çıkışlar denetimsiz olmalıdır. 9. Yaban hayatının tahribinin önlenmesi için canlıların doğal yaşam alanları korunmalıdır. 10. Ses kirliliğinin önlenmesi için, sanayi tesisleri şehir dışında kurulmalı ve gürültü ölçümleri yapılmalıdır 211

11 ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI 4. CO2 deriflimi (ppm) ( ) S cakl k Yukarıdaki grafikte, yılları arasında atmosferdeki CO 2 artışı ve ortalama sıcaklıkların değişimi verilmiştir. Grafiğe göre, aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanındaki kutucuğa (3), yanlış olanların yanındaki kutucuğa ise (X) işaretini koyunuz. CO Y l a. Atmosferdeki toplam CO 2 miktarı ve ortalama sıcaklık yılları arasında artış göstermiştir. b. Atmosferdeki CO 2 miktarı ile sıcaklık değişimi arasında doğru orantı vardır. c. Atmosferin ozon tabakasının kalınlığı 1985 yılından sonra azalmıştır. d yılları arasında dünyanın ortalama sıcaklığı 1ºC artmıştır S cakl ktaki farkl l k ( C) ( ) 6. Ekolojik ayak izi kavramını tanımlayarak, dünya nüfusunun artışının ekolojik ayak izine etkilerini yazınız. 7. Erozyon kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanındaki kutucuğa (4), yanlış olanların yanındaki kutucuğa ise (X) işaretini koyunuz. 5. Aşağıda küresel ısınmanın beklenen etkileri ile ilgili verilen kavramları boşluklara uygun şekilde yerleştirerek eksikleri tamamlayınız. Buzul Deniz seviyesi İklim Su Tarımsal üretim Hayvan a) Kutuplardaki...ların erimesi b)...nin yükselmesi c) Bazı bölgelerin...lar altında kalması d)...in azalması e)...değişiklikleri f) Birçok bitki ve...türünün neslinin tükenmesi 1. Yerkabuğunun üst katmanlarının çeşitli dış etmenlerle bir yerden başka bir yere taşınması veya eritilmesine erozyon denir. 2. Bitki örtüsünden yoksun yerlerdeki toprak tabakası akarsular tarafından korunarak, erozyon hızını azaltır. 3. Erozyonun en önemli sonuçlarından biri tarım arazilerinin azalmasıdır. 4. Erozyon ile taşınan toprağın baraj göllerine dolması, barajların su tutma kapasitesini azaltarak baraj verimini düşürür. 5. Tarım alanlarının bir yıl ekilip, diğer yıl nadasa bırakılması erozyon riskini artırır. 6. Arazisi eğiminin fazla olması, gevşek toprak yapısı ve yıllık yağış ortalamalarının fazla olması gibi etkenler erozyon riskini azaltır. 7. Erozyonun önlenmesi için yanlış ekim, sulama, toprak işleme yöntemleri önlenmelidir. 8. Erozyon sonucunda, yararlı toprak katmanlarını kaybeden arazilerde çölleşme başlar. 212

12 1. Ozon tabakasının incelmesi, asit yağmurları, sera etkisi ve küresel ısınma gibi sorunların temel kaynağı aşağıdaki kirlilik çeşitlerinden hangisidir? A) Toprak kirliliği B) Işık kirliliği C) Su kirliliği D) Radyasyon kirliliği E) Hava kirliliği 2. Ses kirliliğinin insan sağlığı üzerinde yol açtığı, I. yüksek tansiyon, II. uyku düzeninin bozulması, III. geçici ya da sürekli işitme kaybı, IV. davranış bozuklukları durumlarından hangileri fizyolojiktir? A) I ve II B) II ve III C) I ve III D) II ve IV E) III ve IV TEST 1 5. Küresel ısınmaya neden olan sera gazlarının miktarındaki artışta, I. fosil yakıtların tüketimi, II. ormanların yok edilmesi, III. sanayileşmenin artması, IV. hızlı nüfus artışı faktörlerinden hangileri etkilidir? A) I ve II B) II ve IV C) III ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 6. Aşağıdakilerden hangisi doğal radyasyon kaynaklarından biridir? A) Cep telefonları B) Röntgen ve tomografi cihazları C) Yerkabuğundaki toryum ve uranyum elementleri D) Bilgisayar ve televizyonlar E) Nükleer silahlar ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI 3. Besin maddelerinde, I. tarımsal ilaçlar, II. plastik besin ambalajları, III. gıda katkı maddeleri etmenlerinden hangileri fiziksel veya kimyasal kirlenmeye yol açabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 7. Çevremizde meydana gelen, I. ormanlık alanların genişlemesi, II. endüstriyel alanların artması, III. motorlu taşıt kullanımının artması durumlarından hangileri atmosferdeki CO 2 miktarının artışına neden olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 4. Toprak kirliliğine, I. sanayi atıklarının arıtılmadan toprağa verilmesi, II. yeşil alanların ve ormanların yok edilmesi, III. sıralı ekim yapılması uygulamalarından hangileri neden olabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 8. Aşağıdakilerden hangisi, ozon tabakasının incelmesinde en büyük etken olan kloroflorokarbon (CFC) adı verilen kimyasal maddelerden birisi değildir? A) Plastik köpükler B) Ağır metal iyonları C) Spreyler D) Aerosoller E) Yangın söndürücüler 213

13 ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI 9. Orman yangınları, I. erozyon, II. hava kirliliği, III. topraktaki tüketici canlı sayısının artması durumlarından hangilerine neden olur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 10. Bir tarım alanındaki bitki örtüsünün çeşitli nedenlerden dolayı ortadan kaldırılması, I. erozyonla toprak kaybının artması, II. toprak verimliliğinin artması, III. toprağın su tutma kapasitesinin azalması durumlarından hangilerine neden olamaz? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 13. Aşağıdaki etkinliklerden hangisi bir kişinin karbon ayak izi artışına en az etki yapar? A) Bilgisayar kullanması B) Fosil yakıt tüketmesi C) Televizyon izlemesi D) Toplu taşıma aracı kullanması E) Beslenmesi 14. Aşağıdaki grafik, Hawaiʼde büyük yerleşim alanlarından uzak olan istasyonlarda yapılan ölçümler sonucu, yılları arasında atmosferdeki CO 2 miktarı ve sıcaklık artışındaki değişimi göstermektedir. CO2 deriflimi (ppm) ( ) S cakl k CO S cakl ktaki farkl l k ( C) ( ) Y l 11. Aşağıdakilerden hangisi erozyonu önlemek için alınacak tedbirlerden birisi değildir? A) Verimli tarım alanlarının nadasa bırakılması B) Eğimli tarım alanlarındaki tarlaların eğime dik sürülmesi C) Aşırı otlatmanın yapılmaması D) Mevcut bitki örtüsünün korunması E) Yanlış ekim, sulama ve yanlış toprak işleme uygulamaların önlenmesi Buna göre, I. Atmosferin ortalama sıcaklığı yılları arasında artış göstermiştir. II yıllında 320 ppm olan CO 2 yoğunluğu, 2000 yılında 368 ppmʼ e yükselmiştir. III. Ozon tabakasının kalınlığı 2000 yılında maksimum değerine ulaşmıştır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 12. Yaban hayatının tahribi, I. bazı canlı türlerinin neslinin tükenmesi, II. bazı canlı türlerinin doğal yaşama alanını kaybetmesi, III. bazı canlı türlerinin sayısının kontrolsüzce artması durumlarından hangilerine neden olabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 15. Küresel ısınmaya, I. bitki örtüsünün tahribi, II. hayvan türlerinin yok olması, III. CO 2 gazının aşırı artarak atmosferde birikmesi durumlarından hangileri neden olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 214 1) E 2) C 3) E 4) C 5) E 6) C 7) D 8) B 9) C 10) B 11) A 12) E 13) D 14) C 15) C

14 1. Aşağıdakilerden hangisi günlük yaşantı içinde yapılan ve ekolojik ayak izinin küçülmesine neden olan faaliyetlerden birisi değildir? A) Fosil yakıt kullanımını artırmak B) Gereksiz su tüketiminden kaçınmak C) Toplu taşıma araçlarını tercih etmek D) Geriye dönüşebilir maddelerin kullanımını artırmak E) Enerji tüketimini en aza indirmek 2. Atmosferdeki kirletici gazlardan azot ve kükürt içerenlerin su buharı ile tepkimeye girerek oluşturdukları nitrik asit ve sülfürik asitin yağmur sularına karışması ile oluşan asit yağmurlarının toprağa karışması sonucu, I. topraktaki kullanılabilir magnezyum, potasyum ve kalsiyum gibi elementlerin azalması, II. canlı gelişiminin olumsuz etkilenmesi, III. toprak phʼsının yükselmesi durumlarından hangileri gözlenir? TEST 2 5. Ozon tabakasının incelmesine, I. kloroflorokarbon (CFC) gazlarının kullanımı, II. yeryüzüne ultraviyole ışınlarının ulaşması, III. asit yağmurlarının artması faktörlerinden hangileri neden olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 6. Türkiyeʼdeki biyolojik çeşitliliğin zengin olmasında, I. iklimsel çeşitlilik, II. yükselti farklılıkları, III. enlem faktörlerinden hangileri etkilidir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 3. Günlük yaşantımızda kullandığımız kaynakların, enerjinin, ham maddenin üretilmesi ve oluşturduğumuz atıkların etkisiz hale getirilmesi için gerekli kara ve deniz alanını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir? A) Sera etkisi B) Ekolojik ayak izi C) Ötrofikasyon D) Karbon ayak izi E) Küresel ısınma 7. Doğal çevrenin bozulmasında ve kirliliğin oluşmasında aşağıdakilerden hangisi en az etkilidir? A) Endüstriyel atıklar B) Besin atıkları C) Nükleer atıklar D) Tıbbı atıklar E) Kloroflorokarbonlar 4. Bir göl suyunun niteliğini değiştiren aşağıdaki olaylardan hangisi ötrofikasyona neden olur? A) Kükürtdioksit ve azotoksitin hava nemiyle birleşip, göle asit yağmurları şeklinde karışması B) Kirli ve deterjanlı suların göllere karışması C) Göle karışan azot ve fosfor bileşiklerinin bazı bitki ve alglerde kontrolsüz çoğalmaya neden olması D) Tarım ilaçları ve yapay gübrelerin topraktan yıkanarak sulara karışması E) Kanalizasyon sularının göllere karışması 8. Aşağıdakilerden hangisi hava kirliliğini azaltmak için alınabilecek biyolojik önlemlerden biridir? A) Ağaç dikmek B) Fabrika bacalarına filtre takmak C) Kömür ve petrol kullanımını azaltmak D) Fabrikalara arıtma tesisi kurmak E) Radyasyonlu atıkları ayrı toplayarak etkisiz hale getirmek 215

15 ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI 9. Endemik bir tür ile ilgili, I. Belirli bir coğrafik bölgenin sınırları içerisinde yayılış gösterir. II. Yayılış gösterdiği bölgeler çeşitlilik gösterir. III. Neslinin tükenme tehlikesi yüksektir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 10. Aşağıdakilerden hangisi yenilenebilir enerji kaynaklarından birisi değildir? A) Güneş B) Su C) Petrol D) Rüzgar E) Jeotermal 11. Erozyon olayının en önemli nedeni (I) ve en önemli sonucu (II) aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) Bitki örtüsünün zarar görmesi B) Tarım arazilerinin azalması C) Hayvanların sayıca azalması I II Tarım arazilerinin azalması Yerkabuğunun erimesi Tarım alanlarının nadasa bırakılması D) Orman yangınları Bitki örtüsünün zarar görmesi 13. Ekolojik ayak izi kavramı ile ilgili, I. Gelişmiş ülkelerde büyüklüğü ortalamanın oldukça altındadır. II. Yerkürenin taşıma kapasitesi hoşgörüsünün ne kadar aşıldığı konusunda öngörü sağlar. III. Belirli bir nüfusun doğaya yükünü ölçmek için uygulanan bir hesaplama yöntemidir. ifadelerinden hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 14. Aşağıdakilerden hangisi radyasyon kirliliğinin önlenmesi için alınacak tedbirlerden birisi değildir? A) Nükleer atıkların güvenli bir yerde depolanması B) Kloroflorokarbon içeren maddelerin kullanımının azaltılarak, ozon tabakasının korunması C) Dünyada nükleer silah denemelerinin yasaklanması D) Sebze ve meyvelerin tüketilmeden önce yıkanması E) Röntgen ve tomografi cihazı kullanımı sırasında gerekli tedbirlerin alınması 15. Aşağıdaki grafikte, tarım zararlılarını yok etmekte kullanılan DDTʼnin toprakta ve küçük balıklardaki birikimi verilmiştir. Miktar DDT kullan m E) Bitki örtüsünün zarar görmesi Orman yangınları Küçük bal kta DDT birikimi Toprakta DDT birikimi 12. Yenilenemez nitelikteki doğal kaynaklar ile ilgili, I. Kullanıldıktan sonra yenilerinin oluşması için çok uzun zamana ihtiyaç vardır. II. Petrol, doğal gaz ve madenler kullanıldıkça tükenen ve kullanım hızlarıyla orantılı bir biçimde oluşması mümkün olmayan kaynaklardır. III. İnsan faaliyetlerinden etkilenmeyen daimi doğal kaynaklardır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III Buna göre, I. DDT kullanımının durmasıyla birlikte, toprakta bu maddeye rastlanmaz. II. Toprakta ve küçük balıklarda, DDT birikimi aynı zaman aralığında maksimum düzeye ulaşır. III. DDT kullanım miktarı ile küçük balıktaki birikim miktarı ters orantılıdır. ifadelerinden hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III Zaman 216 1) A 2) C 3) B 4) C 5) A 6) E 7) B 8) A 9) E 10) C 11) A 12) C 13) A 14) D 15) E

16 DERS NOTLARI ÜNİTE 3 GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI 217

17 Çözümleri Çözümleri 218

18 ÜNİTE 1 Yaşam Bilimi Biyoloji Çözümleri Bölüm 1 Bilim, Canlıların Ortak Özellikleri ve İnorganik Bileşikler 1. I. Hücresel yapı II. Metabolizma III. Adaptasyon 1 Bölüm 1 Bilim, Canlıların Ortak Özellikleri ve İnorganik Bileşikler Doku 2. Organel 3. Hücre 4. Molekül 5. Organ 6. Organizma 2 2. a) D b) Y c) D d) D e) Y f) D 3. g) Y h) D ı) D j) D Prokaryot hücre 8 1, 2, 3, 4 Ökaryot hücre 5, 6, b 2 a 3 d 4 c 3. 1) X 2) 3) X 4) 5) 6) X 7) X 8) X 9) X 10) 4. a) D b) D c) Y d) D 4. 1) Su 2) Asitler 3) Bazlar 4) Mineraller 5) Tuzlar 1) Karbonhidratlar 2) Yağlar 3) Proteinler 4) Enzimler 5) Vitaminler 6) Nükleik asitler 7) ATP İnorganik Madeler Organik Maddeler 5. 1) Metabolizma, 2) Solunum, 3) Adaptasyon, 4) Boşaltım, 5) Üreme, 6) Homeostasi 5. A. III B. I C. II 6. a) Üretici canlılar I, II ve III b) Tüketici canlılar II ve III 6. Efleyli üreme Efleysiz üreme 3, 4 1 2, 5 7. a) yapım, b) yıkım c) yapım d) yıkım e) yıkım f) yapım 7. 2 Kalsiyum 4 Fosfor 1 Klor 8. a) D b) D c) D d) Y e) Y f) D g) Y h) D ı) Y j) D 3 Potasyum 8. Verilen metindeki kavramlar sırasıyla; prokaryot, ökaryot, ribozom, DNA, amino asit, protein şeklinde olmalıdır. 219

19 ÜNİTE 1 Yaşam Bilimi Biyoloji Çözümleri Bölüm 2 Enerji Veren Besinler Bölüm 2 Enerji Veren Besinler a) Glikojen b) Glikoz molekülünün solunumda ilk tercih edilen molekül olmasının nedeni yıkımının kısa sürede ve kolay gerçekleşebiliyor olmasıdır. c) Glikoz bitkisi hücrelerinde selüloz yapı polisakkaritini, hayvan hücrelerinde ise kitin yapı polisakkaritini oluşturur. d) Kapalı formülleri aynı, açık formülleri farklı olan bileşiklere izomer bileşik denir. Glikoz molekülüne izomer olan bileşikler fruktoz ve galaktozdur. 1. a) 1 b) 4 c) 5 d) 7 e) 3 f) 8 g) 9 h) 2 ı) ) + 2) + 3) + 4) 5) + 3. A) B) Ya asidi miktar Su miktar 2. 1) Bitki 2) Kitin 3) Depo maddesi 4) Selüloz Ya miktar C) D) Gliserol miktar Ester ba say s Zaman 3. a) D, b) Y, c) D, d) D, e) Y, f) D, g) Y, h) D, ı) D, j) D Ya miktar Zaman 4. a) Glikozit bağı b) Dehidrasyon tepkimesi 4. Yağ asidi miktarının arttığı reaksiyonlar: II ve III Yağ asidi miktarının azaldığı reaksiyonlar: I ve IV c) Hidroliz tepkimesi 5. Doymuş yağ asitleri Doymamış yağ asitleri 5. I II III 6. Monosakkaritler Disakkaritler 2, 4, 7 3 1, 5, 6, 8 1) Karbon atomları arasında tek bağ bulunur. 2) Hayvansal kaynaklıdırlar. 3) Kimyasal yapıları düz zincirler şeklindedir. 1) Karbon atomları arasında çift bağ bulunur. 2) Bitkisel kaynaklıdırlar. 3) Kimyasal yapıları dallanmış bir yapı gösterir. 6) Ya lar Proteinler 2, 6 1, 3 4, 5, 7 7. a) I. tüp 20 glikoz b) II. tüp 6 glikoz, 6 galaktoz c) III. tüp 4 glikoz, 4 fruktoz 7. 1) Y, 2) D, 3) D, 4) Y, 5) D, 6) Y 7) D, 8) D, 9) Y, 10) D 220

20 ÜNİTE 1 Yaşam Bilimi Biyoloji Çözümleri Bölüm 2 Enerji Veren Besinler Bölüm 2 Enerji Veren Besinler H 2 1. I B H O II A H N C C OH III C Amino grubu 3 R Karboksil grubu 2. Grafikler Tepkime tipi Radikal 1. Glikoz Dehidrasyon grup 2. Glikoz ve fruktoz Hidroliz 2. 1 Amino asit dizilişlerinin farklı olması. 2 Amino asit sayılarının farklı olması. 3 Amino asit çeşitlerinin farklı olması. 3. Glikoz Hidroliz 3. a) D, b) D, c) D, d) Y, e) D f) Y, g) D, h) D, ı) Y 3. a) D, b) Y, c) D, d) Y, e) Y, f) D, g) D 4. X Hormon proteinleri Y Destek 4. 1) Tripeptit 2) Amino asit + Amino asit 3) 3 Yağ asidi + 1 Gliserol 4) Laktoz 5) (n) Glikoz 6) Glikoz + Fruktoz Z Kasılma proteinleri T Reseptör proteinler Sıcaklık, ph, tuz derişimi ve basınç gibi çevresel etkenlerin değişimi protein yapısını bozar. Bu olaya denatürasyon denir. 2. Proteinin yapısını bozan çevresel değişimler az ise, protein eski şeklini alabilir. Bu olaya renatürasyon denir. 3. Yumurtanın pişirilmesi sonucu katılaşması bir denatürasyon olayıdır. 6. a) 9, b) 1, c) 4, d) 5, e) 3, f) 2 g) 7, h) 6, ı) ), 2) X, 3) X, 4), 5), 6) X 7), 8) X, 9), 10) 8. Amino asitlerin amfoter özellikleri sayesinde hücrelerdeki ph belirli sınırlar içinde tutulup canlılarda homeostasinin devamlılığı sağlanır. 5. a) Organik b) Organik c) İnorganik d) Organik Glikozit bağı 2. Peptit bağı 3. Ester bağı 7. a) 5 ve 6, b) 7 ve 9, c) 1, 2, 3, 4, 7, 8 ve 9, d) 1 ve 8, e) 5, 8. a) 100 su, 100 glikozit bağı b) 15 su, 15 ester bağı c) 29 su, 29 peptit bağı 221

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10

1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 İçindekiler 1. ÜNİTE: YAŞAM BİLİMİ BİYOLOJİ...10 1. BÖLÜM: BİLİMSEL BİLGİNİN DOĞASI ve BİYOLOJİ... 12 A. BİLİMSEL ÇALIŞMA YÖNTEMİ... 12 1. Bilim İnsanı ve Bilim... 12 B. BİLİMSEL YÖNTEMİN AŞAMALARI...

Detaylı

Sayfa No GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI VE İNSAN...203

Sayfa No GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI VE İNSAN...203 3 GÜNCEL GÜNCEL ÇEVRE SORUNLARI VE İNSAN...............................203 Çevre Kirliliği..............................203 Erozyon...............................206 Orman Yangınları..........................206

Detaylı

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız?

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : A 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? 3- Hücre teorilerinin açıklayınız? 4- Ökaryatik hücre yapısına sahip canlıları yazınız?

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ Beslenme Boşaltım Üreme Büyüme Uyarıları algılama ve cevap verme Hareket Solunum Hücreli yapı Hayvan hücreleri mikroskop ile incelendiğinde hücre şekillerinin genelde yuvarlak

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN

EKOSİSTEM. Cihangir ALTUNKIRAN EKOSİSTEM Cihangir ALTUNKIRAN Ekosistem Nedir? Bir bölge içerisinde bulunan canlı ve cansız varlıkların karşılıklı oluşturdukları sisteme ekosistem denir. Ekosistem Bileşenleri Canlı Öğeler Üreticiler

Detaylı

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri

Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri On5yirmi5.com Ekosistemi oluşturan varlıklar ve özellikleri Bir bölgedeki canlı varlıklarla cansız varlıkların oluşturduğu bütünlüğe ekosistem denir. Ekosistemdeki canlı ve cansız varlıklar birbiriyle

Detaylı

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir.

Hücre zarının yapısındaki yağlardan eriyerek hücre zarından geçerler.fazlalıkları karaciğerde depo edilir. DERS: BİYOLOJİ KONU: C.T.B(Vitaminler e Nükleik Asitler) VİTAMİNLER Bitkiler ihtiyaç duydukları bütün vitaminleri üretip, insanlar ise bir kısmını hazır alır. Özellikleri: Yapıcı, onarıcı, düzenleyicidirler.

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 11. Sınıf 1 CANLILARDA ENERJİ DÖNÜŞÜMLERİ Fotosentez ile ışık enerjisi kimyasal bağ enerjisine dönüştürülür. Kloroplastsız hücreler fotosentez yapamaz. DOĞRU YANLIŞ SORULARI

Detaylı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı

Ekosistem Ekolojisi Yapısı Ekosistem Ekolojisi, Ekosistemin Yapısı Ekosistem Ekolojisi Yapısı A. Ekoloji Bilimi ve Önemi Ekoloji canlıların birbirleriyle ve çevreleriyle olan etkileşimlerini inceleyen bilim dalıdır. Günümüzde teknolojinin

Detaylı

KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ KADIKÖY BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE NEDİR? İçinde bulunduğumuz canlı, cansız tüm varlıkların birbirleri ile ilişkilerini içine alan ortam. Çevrenin doğal yapısını ve bileşiminin bozulmasını,

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ

ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ ADIM ADIM YGS-LYS 47. ADIM CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI-7 MANTARLAR ALEMİ MANTARLAR (FUNGİ) ALEMİ Genellikle çok hücreli olan ökaryot canlılardır. Kloroplastları yoktur. Bu nedenle fotosentez yapamazlar.parazit

Detaylı

Basit difüzyonda ATP harcanmazken, kolaylaştırılmış difüzyonda ATP harcanır.

Basit difüzyonda ATP harcanmazken, kolaylaştırılmış difüzyonda ATP harcanır. Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz Doğru Yanlış 1 Ozmotik basıncı artan bir hücrenin turgor basıncı azalır. 2 Fagositoz ile besin alan bir amipin, hücre zarının

Detaylı

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN

ISPARTA HALIKENT ANADOLULİSESİ ÖĞRETİM YILI 9 A-B-C-D-E SINIFLAR BİYOLOJİ DERSİ 2. DÖNEM 3. YAZILI SINAVI RAKAMLA YAZIYLA PUAN 1. Doğal sınıflandırmada aşağıdakilerden hangisi göz önünde bulundurulmamıştır? A) Genetik (soy) benzerliği B) Anatomik benzerlik C) Dünyadaki dağılımları D) Akrabalık derecesi E) Embriyonik benzerlik

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : İNSAN VE ÇEVRE C ÇEVRE SORUNLARI VE ETKİLERİ (5 SAAT) 1 Ekosistemlerin Bozulma Nedenleri (Çevre Sorunları) 2 Çevre Kirliliğine Neden Olan (İnsan Kaynaklı) Faktörler

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ B FOTOSENTEZ : 1 Güneş Enerjisinin Dönüştürülüp Depolanması 2 Fotosentez Olayı (Karbondioksit Özümlemesi) 3 Fotosentez Hızını Etkileyen

Detaylı

CANLILIĞIN TEMEL BİRİMİ HÜCRE CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRILMASI BÖLÜM 1 HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞİ...89

CANLILIĞIN TEMEL BİRİMİ HÜCRE CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRILMASI BÖLÜM 1 HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞİ...89 2 CANLILAR CANLILIĞIN TEMEL BİRİMİ HÜCRE DÜNYASI Sayfa No CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİ VE SINIFLANDIRILMASI Sayfa No BÖLÜM 1 HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞİ...............89 Hücre Zarından Madde Geçişleri..........89

Detaylı

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar

1. Üreticiler 2. Tüketiciler. 3. Ayrıştırıcılar BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI Doğada canlıların birbiriyle beslenmesi ve enerjinin ayrıştırıcılara kadar geçmesiyle oluşan döngüye besin zinciri denir. Birbirlerine bağlı besin zincirine besin ağı denir.

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf

YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI. 11. Sınıf YAZILIYA HAZIRLIK TEST SORULARI 11. Sınıf 1) Oksijenli solunumda, oksijen molekülleri, I. Oksidatif fosforilasyon II. Glikoliz II. Krebs Evrelerinden hangilerinde kullanılır? A) Yalnız I B) Yalnız II C)

Detaylı

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri

Ötrifikasyon. Ötrifikasyonun Nedenleri Ötrifikasyon Ötrifikasyon, göllerin olgunlaşma aşamalarında meydana gelen dogal bir olay. Genç göller düşük oranlarda besin içermekte dolayısıyla biyolojik aktivite az..oligotrofik göller Yaşlı göller,

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından

-...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından 2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda

Detaylı

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý LYS BÝYOLOJÝ Soru Çözüm Dersi Kitapçığı 1 (MF) Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý Bu yayýnýn her hakký saklýdýr. Tüm haklarý bry Birey

Detaylı

5. SINIF FEN BİLİMLERİ YER KABUĞUNUN GİZEMİ TESTİ

5. SINIF FEN BİLİMLERİ YER KABUĞUNUN GİZEMİ TESTİ 1) Aşağıdaki anıtlardan hangisi diğerlerinden farklıdır? A) B) C) D) 2) I Arazide daha önce olmayan, kaynak suların, suya doygun alanların ve su sızıntılarının oluşması. II Bina temelleri altında çatlama,

Detaylı

Diğer sayfaya geçiniz YGS / FEN. 28. Aşağıdaki şekilde, insandaki bazı endokrin bezler numaralandırılmıştır.

Diğer sayfaya geçiniz YGS / FEN. 28. Aşağıdaki şekilde, insandaki bazı endokrin bezler numaralandırılmıştır. 27. Aşağıda, sabun üretim aşamaları verilmiştir. 28. Aşağıdaki şekilde, insandaki bazı endokrin bezler numaralandırılmıştır. 1. aşamada A kabına 100 g X maddesi eklenmiş ve her iki kabın sıcaklığı getirilmiştir.

Detaylı

ÖKARYOT CANLILAR Protista alemi

ÖKARYOT CANLILAR Protista alemi ÖKARYOT CANLILAR Protista alemi **Ökaryot canlılar: Çekirdekli hücre taşıyan canlılardır. Zarlı organeller bulunur. DNA' larında histon proteinleri bulunur. Ökaryot canlılar; 1. Protista 2. Bitkiler 3.

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

CANLININ İÇ YAPSINA YOLCULUK

CANLININ İÇ YAPSINA YOLCULUK CANLININ İÇ YAPSINA YOLCULUK EN KÜÇÜK OLANINDAN EN BÜYÜK OLANINA KADAR TÜM CANLILARIN YAPISINI OLUŞTURAN BİRİM: HÜCRE Canlıların tüm özelliklerini taşıyan en küçük birimine hücre denir. Canlı bir hücreden

Detaylı

Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler

Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler Biyoloji Canlıların Temel Bileşenleri, Organik Bileşikler Canlılardaki Organik Bileşikler: Canlı vücudunda biyosentez reaksiyonları sonuncu oluşturulan maddelerdir. Organik moleküllerin vücutta çeşitli

Detaylı

HÜCREDE MADDE ALIŞ VERİŞİ

HÜCREDE MADDE ALIŞ VERİŞİ 1 HÜCREDE MADDE ALIŞ VERİŞİ Zardan Geçebilecek Büyüklüklteki Maddelerin Alış Verişi Zardan Geçemeyecek Büyüklükteki Maddederin Alış Verişi Pasif Taşıma Aktif Taşıma Endositoz Ekzositoz Difüzyon Ozmoz Fagositoz

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA 12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA DNA (DEOKSİRİBONÜKLEİK ASİT) Temel nükleik asittir. Prokaryot hücrelerin sitoplazmasında, ökaryot hücrelerde çekirdek, mitokondri ve kloroplast organelinde bulunur.

Detaylı

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur?

30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? 30. Çiçekli bir bitkinin yaþam döngüsü sýrasýnda döllenme sonrasý, zigot ilk olarak aþaðýdaki yapýlardan hangisini oluþturur? A) Tohum B) Meyve C) Polen D) Embriyo E) Yumurta 39. Çiçekli bitkilerin üremesinde

Detaylı

1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI (SAYFA 15)

1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI (SAYFA 15) 1. DÖNEM 1. YAZILI SINAVI (SAYFA 15) 1. a) Bağımsız değişken: Işık Bağımlı değişken: Işığa bağlı olarak bakteri gelişiminde meydana gelen değişim. b) Problemin tanımlanması, hipotez oluşturulması ve tahminde

Detaylı

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI

2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 2005 ÖSS BİYOLOJİ SORULARI VE CEVAPLARI 1. Aşağıdaki tabloda I, II, III, IV olarak numaralandırılan bakteri, mantar, bitki ve hayvan hücrelerinin bazı yapısal özellikleriyle ilgili bilgiler verilmiştir.

Detaylı

Biyoloji Dersi Bilinçli Birey Yaşanabilir Çevre

Biyoloji Dersi Bilinçli Birey Yaşanabilir Çevre Biyoloji Dersi Bilinçli Birey Yaşanabilir Çevre Çevre sorunları Canlılar içinde bulundukları çevrede meydana gelebilecek değişikliklerden olumlu ya da olumsuz etkilenir. Canlıların içinde bulunduğu ve

Detaylı

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.

Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop:  Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir. Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı

Detaylı

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ

TEST 1. Ekosistem Ekolojisi ÜNİTE 3. faktörlerinden biri değildir? DÜNYAMIZ Soru Aşağıdakilerden hangisi faktörlerinden biri değildir? B) İklim D) Su 2. abiyotik 5. Çay r l k a l a n O rm a n l k a la n C) Ayrıştırıcılar DÜNYAMIZ A) Sıcaklık ekosistemin ÜNİTE 3 1. TEST 1 E) Işık

Detaylı

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA

ENERJİ VE YAŞAM NEJLA ADA ENERJİ VE YAŞAM 1 NEJLA ADA 2010282058 CANLILAR VE ENERJİ GÜNEŞ 2 Yakıt olarak kullandığımız kömür ve odun bitkilerden elde edilir. Petrol ise bitki ve hayvan artıklarından oluşur. O halde yakıtlarımızdaki

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #7 1) 48 saat karanlıkta bekletilen bir saksı bitkisinden bu sürenin sonunda bir yaprak kopartılmış (1. yaprak) ve bitki aydınlık ortamda 12 saat bekletilmiştir. Bu sürenin sonunda

Detaylı

S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi.

S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi. S. 1) Aşağıdakilerden hangisi biyolojik mücadele ye örnektir? A) Üreaz enziminin üretimi. B) Sadece böcekleri hasta eden virüs üretimi. C) Tek hücre proteini üretimi. D) Melez bitkilerle bitki türünün

Detaylı

ayxmaz/lisebiyoloji.com

ayxmaz/lisebiyoloji.com Adı/Soyadı: Sınıf/No: / Fotosentez İnceleme Çalışma 1. Verilen terimleri kullanarak aşağıdaki ifadeleri tamamlayın. A.Terimler: Klorofil, Kloroplast, Mavi ve kırmızı ışık dalgalarının,yeşil ışık dalgalarının,

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

Doğadaki Enerji Akışı

Doğadaki Enerji Akışı Doğadaki Enerji Akışı Güneş enerjisi Kimyasal enerjisi ATP Fotosentez olayı ile enerjisi Hareket enerjisi Isı enerjisi ATP Enerjinin Temel Molekülü ATP + H 2 O ADP + H 2 O ADP + Pi + 7300 kalori AMP +

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi

Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres Koşulları ve Bitkilerin Tepkisi Stres nedir? Olumsuz koşullara karşı canlıların vermiş oldukları tepkiye stres denir. Olumsuz çevre koşulları bitkilerde strese neden olur. «Biyolojik Stres»: Yetişme

Detaylı

Hücre zarında madde taşınım yolları Sitoplazma ve organeller

Hücre zarında madde taşınım yolları Sitoplazma ve organeller Hücre zarında madde taşınım yolları Sitoplazma ve organeller Hücre zarının en önemli görevi hücreyi dış ortamdan ayırmak ve hücreye madde giriş ve çıkışını kontrol etmektir. Böylece maddelerin, özellikle

Detaylı

FOTOSENTEZ. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal bağ enerjisine çeviren olaydır.

FOTOSENTEZ. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal bağ enerjisine çeviren olaydır. 1 FOTOSENTEZ *Fotosentez: Klorofilli canlıların, ışık enerjisini kullanarak; inorganik maddelerden organik besin sentezlemesine fotosentez denir. 1. Fotosentez, güneş enerjisini, besin içindeki saklı kimyasal

Detaylı

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon

Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon Canlılarda Enerjitik Olaylar, Fotosentez ve Kemosentez, Aerobik Solunum ve Fermantasyon SOLUNUM İki çeşit solunum vardır HÜCRE DIŞI SOLUNUM: Canlıların dış ortamdan O 2 alıp, dış ortama

Detaylı

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir

Doğada yaşayan canlıların tamamı hücrelerden oluşmuştur. Canlılardan bazıları tek bir CANLILIK HÜCREYLE BAŞLAR 1- Canlıların Ortak Özellikleri : Çevremizdeki varlıklar canlı ve cansız varlıklar olarak iki grupta toplanırlar. Cansız varlıklar katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerden oluşur.

Detaylı

HAYVAN HÜCRESİ BİTKİ HÜCRESİ

HAYVAN HÜCRESİ BİTKİ HÜCRESİ HÜCRE Canlıların en küçük yapıtaşı ve en küçük canlıdır. Bütün canlılar hücrelerden meydana gelmiştir.canlılar ya tek hücrelidir yada çok hücrelidir. Alg ve bakteriler tek hücreliler olup bütün olaylar

Detaylı

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER

EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER EKOLOJİ EKOLOJİK BİRİMLER EKOLOJİK BİRİMLER *Ekoloji: Canlıların birbirleriyle ve yaşadıkları ortamla olan ilişkisini inceleyen bilim dalıdır. Ekolojik birimlerin küçükten büyüye doğru sıralaması: Ekoloji

Detaylı

ÖABT. Soruları yakalayan komisyon tarafından hazırlanmıştır. ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ÖABT BİYOLOJİ SORU BANKASI.

ÖABT. Soruları yakalayan komisyon tarafından hazırlanmıştır. ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ÖABT BİYOLOJİ SORU BANKASI. ÖABT 2015 Soruları yakalayan komisyon tarafından hazırlanmıştır. ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ ÖABT BİYOLOJİ SORU BANKASI Tamamı Çözümlü KOMİSYON ÖABT /Biyoloji Öğretmenliği Soru Bankası ISBN 978-605-318-028-9

Detaylı

Biyoloji sözlüğü. Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik. maddeler gibi biyolojik olmayan faktörlerin tümü.

Biyoloji sözlüğü. Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik. maddeler gibi biyolojik olmayan faktörlerin tümü. Biyoloji sözlüğü -A- Organizmanın yaşam ortamındaki toprak, su, iklim, inorganik maddeler gibi biyolojik olmayan faktörlerin tümü. Belirli çevre koşullarında canlının yaşama ve üreme şansını arttıran kalıtsal

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ CANLILARIN TEMEL BİLEŞENLERİ İNORGANİK BİLEŞİKLER Su ORGANİK BİLEŞİKLER GÖREVLERİNE GÖRE

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz

Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz Aşağıda verilen bilgilerin karşısına doğru ya da yanlış olduğunu belirtiniz Doğru Yanlış 1 Bir canlıya omurgalı ya da omurgasız demekle sistematik birimde şubesini belirlemiş oluruz. 2 Virüslerde DNA ya

Detaylı

SİTOPLAZMA VE ORGANELLER

SİTOPLAZMA VE ORGANELLER SİTOPLAZMA VE ORGANELLER Sitoplazma, hücre iskeleti, organeller ve bunların içinde yer aldığı koyu kıvamlı sıvı kısımdan ( sitozol, sitoplazma) oluşur. ORGANELLER 1. Mitokondri 2. Plastitler 3. Ribozom

Detaylı

A) Sakkaroz B) Maltoz C) Glikoz D) Laktoz E) Nişasta

A) Sakkaroz B) Maltoz C) Glikoz D) Laktoz E) Nişasta 1. Aşağıdaki organellerden hangisinin karşısındaki olayla ilgisi yoktur? A) Ribozom-Protein sentezi B) Kloroplast-Nişasta depolama C) Mitokondri-O2'li solunum D) Hücre zarı-osmoz E) Golgi organeli-madde

Detaylı

Bütün canlılar bir ya da daha fazla hücreden oluşur.

Bütün canlılar bir ya da daha fazla hücreden oluşur. 1. CANLILIĞIN TEMEL BİRİMİ HÜCRE Bir İngiliz bilim insanı olan Robert HOOKE, 1665 yılında basit bir mikroskopla hücreyi ilk kez tanımladı. Daha sonraki yıllarda farklı bilim insanlarının katkılarıyla bütün

Detaylı

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2

9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 9. SINIF KONU ANLATIMI CANLININ ORTAK ÖZELLİKLERİ-2 3 6) METABOLİZMA: Canlılarda meydana gelen hayatsal faaliyetlerin tamamıdır. Metabolizma anabolizma ve katabolizma olmak üzere ikiye ayrılır. ANABOLİZMA:

Detaylı

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA

HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE #6 HÜCRE İSKELET ELEMANLARI ÇEKİRDEK SELİN HOCA HÜCRE İSKELET ELEMANLARI Sitoplazmanın içinde bulunan özel proteinlerdir. 3 çeşit hücre iskelet elemanı bulunur. Her iskelet elemanının görev ve yapısı

Detaylı

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU

12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU 12 HÜCRESEL SOLUNUM GLİKOLİZ VE ETİL ALKOL FERMANTASYONU HÜCRESEL SOLUNUM HÜCRESEL SOLUNUM Besinlerin hücre içerisinde parçalanması ile ATP üretimini sağlayan mekanizmaya HÜCRESEL SOLUNUM denir. Canlılar

Detaylı

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI

HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI HÜCRE ZARINDAN MADDE TAŞINMASI Prokaryotlardan en karmaşık çok hücreli ökaryotlara kadar canlı sistemlerin hepsinde canlı organizma ve cansız ortam arasında madde alışverişi vardır. Hücresel seviyede madde

Detaylı

12-A. Alt Bilim Dalları TEST

12-A. Alt Bilim Dalları TEST 12-A B TEST 1 Alt Bilim Dalları 1. Aşağıda biyolojiye ait bazı alt bilim dallarının görevleri verilmiştir. X : Doku ve organların çalışmasını, işlevini inceleyen bilim dalıdır. Y : Canlılardaki yapıların

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI

CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI CANLILARIN SINIFLANDIRILMASI Dünyamızda o kadar çok canlı türü var ki bu canlıları tek tek incelemek olanaksızdır. Bu yüzden bilim insanları canlıları benzerlik ve farklılıklarına göre sınıflandırmışlardır.

Detaylı

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ

MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ MAKROMOLEKÜLLERİN YAPI VE İŞLEVLERİ Polimerlerin yapısı Polimer, birbirinin aynısı veya benzeri yapıtaşlarının kovalent bağlarla bağlanarak oluşturdukları uzun bir moleküldür. Polimerlerin yapıtaşı olarak

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi:

HÜCRE BÖLÜNMESİ A) MİTOZ BÖLÜNME a) Hazırlık evresi: HÜCRE BÖLÜNMESİ Hücre bölünmesi tüm canlılarda görülen ortak bir özelliktir. Hücre büyüyüp gelişirken madde ve enerji gereksinimleri artar. Sitoplâzma hücre zarına oranla daha hızlı büyümesinden dolayı,

Detaylı

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER

ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER 4) VİTAMİN Vücut metabolizması için gerekli olan ancak insan vücudunda üretilemeyen organik maddelerdir. Dışarıdan hazır

Detaylı

Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi.

Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi. Yavuz KAYMAKÇIOĞLU- Keşan İlhami Ertem Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yvzkymkc@gmail.com 2 Atmosferi hangi coğrafya dalı inceler? Klimatoloji 4 Asal Gazlar 0,96% Oksijen 20,95% Azot 78,07% ASAL GAZLAR

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: HÜCRE, ORGANİZMA VE METABOLİZMA KONU ÖZETİ

Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: HÜCRE, ORGANİZMA VE METABOLİZMA KONU ÖZETİ Sunum ve Sistematik 1. ÜNİTE: HÜCRE, ORGANİZMA VE METABOLİZMA KONU ÖZETİ Bu başlık altında, ünitenin en can alıcı bilgileri, kazanım sırasına göre en alt başlıklara ayrılarak hap bilgi niteliğinde konu

Detaylı

o Serin o Triyonin o Sistein o Metiyonin o Arjinin o Histidin

o Serin o Triyonin o Sistein o Metiyonin o Arjinin o Histidin III.PROTEİNLER Karbon,hidrojen,oksijen ve azot elementlerinden oluşmuş organik bileşiklerdir.yapısında bazen sülfür,fosfor veya demir de bulunabilir. Proteinler canlılarda en fazla bulunan organik madde

Detaylı

9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı

9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı 9. Sınıf Biyoloji Öğrenci Çalışma Kitabı Bu kitap Bilkent Universitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, CTE 504 Material Design dersi için, Elif Şengün, Hilal Şener ve Rükiye Altın tarafından 2010-2011 akademik

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ SORU 1: A türüne ait bir bitki (Yaprakları koparılmış) B türüne ait bir bitki (Yapraklı) cam fanus cam fanus su su Ortam sıcaklığı 10 C Ortam sıcaklığı 25 C Bir araştırmacı,

Detaylı

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI

A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Bitkilerin Yapısı Biyoloji Ders Notları A. TOHUMLU BİTKİLERİN TEMEL KISIMLARI Karasal bitkiler iki organ sistemine sahiptir. Toprakların su ve mineral alınmasını sağlayan toprak altı kök sistemi ve gövde,

Detaylı

1. Hücre zarının görevi nedir? ð Hücre içi ile hücre dışı arasında madde alış verişini sağlayan esnek, canlı ve seçici geçirgen bir zardır. 2.

1. Hücre zarının görevi nedir? ð Hücre içi ile hücre dışı arasında madde alış verişini sağlayan esnek, canlı ve seçici geçirgen bir zardır. 2. 1. Hücre zarının görevi nedir? ð Hücre içi ile hücre dışı arasında madde alış verişini sağlayan esnek, canlı ve seçici geçirgen bir zardır. 2. Endoplazmik retikulum kaç çeşittir ve görevi nedir? ð Üzerine

Detaylı

SINIF. Biyolojik Yorum - Bilimsel Yöntem - Alt Bilim Dalları ve Canlıların Ortak Özellikleri TEST

SINIF. Biyolojik Yorum - Bilimsel Yöntem - Alt Bilim Dalları ve Canlıların Ortak Özellikleri TEST 9. SINIF B Biyolojik Yorum - Bilimsel Yöntem - Alt Bilim Dalları ve Canlıların Ortak Özellikleri 1. Bilim ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) Objektif düşünebilmeyi gerektirir. B) Mutlak

Detaylı

Ayxmaz/biyoloji. Öğrencilerin sonuçlarına göre, katalaz hangi ph düzeyinde en iyi çalışır A) 1 B) 4 C) 7 D) 10 E) 14

Ayxmaz/biyoloji. Öğrencilerin sonuçlarına göre, katalaz hangi ph düzeyinde en iyi çalışır A) 1 B) 4 C) 7 D) 10 E) 14 1- Katalaz bitki ve hayvan dokularında bulunan bir enzimdir. Katalaz hücre solunumunda oluşan hidrojen peroksiti (bir toksin) su ve oksijen gazı haline dönüştürerek birikimini önlemeye yardımcı olur. 10

Detaylı

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ

ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ ÜNİTE 5:HÜCRE ZARI VE MADDE GEÇİŞMESİ Anahtar kavramlar 5.1.Hücre zarları sıvı haldedir ve yağ ile protein moleküllerinden meydana gelmişlerdir. 5.2.Hücre zarlarının birbirlerini tanımasında karbonhidrat

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ 6. ÜNİTE: CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ Bir bölgede canlı ve cansızlardan oluşan sisteme ekosistem denir. Canlılar doğrudan veya dolaylı olarak beslenmek için, birbiriyle etkileşmesi sonucu besin zinciri

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Sunum ve Sistematik. Bu başlıklar altında uygulamalar yaparak öğrenciye yorum, analiz, sentez yetisinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: BİTKİLERİN YAPISI ALIŞTIRMALAR Bu başlık altında her bölüm kazanımlara ayrılmış, kazanımlar tek tek çözümlü temel alıştırmalar ve sorular ile taranmıştır. Özellikle bu kısmın

Detaylı