Mehmet Cavid Bey de İktisadi Düşünce

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Mehmet Cavid Bey de İktisadi Düşünce"

Transkript

1 T.C. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim Dalı Mehmet Cavid Bey de İktisadi Düşünce Alper AKALIN İstanbul, 2011

2 İÇİNDEKİLER Giriş Cavid Bey in Eserleri ve Politik Kişiliği Cavid Bey in İktisadi Düşüncesi ni Etkileyen Faktörler Cavid Bey de Mali Düşünce ve Sınırlı Devlet İlkesi.7 4. Cavid Bey de Ticari Düşünce ve Serbest Rekabet İlkesi.9 5. Cavid Bey de Finansal Düşünce ve Sermayenin Önemi Cavid Bey in İktisadi Düşüncesine Yöneltilen İtirazlar.12 Sonuç...13 Kaynaklar

3 Giriş Osmanlı Devleti nin, Kapitalizm Çağı olarak adlandırabileceğimiz 19. Yüzyılda, kapitalizm ile geç tanışmasının yaratmış olduğu sosyo-ekonomik birçok sıkıntı, sosyal bilimler ile uğraşan akademi dünyasının ilgi duyduğu alanların başında gelmektedir. Şüphesiz Osmanlı Devleti nin bu yüzyılda yaşamış olduğu ekonomik dönüşüm sürecinde şahit olduğu bocalama veya uygulanan politikaların belirli bir program veya tutarlılık eksenine oturtulmamasının esas nedenlerinin başında, ülkenin iktisadi politikalarını yönlendirebilecek zengin bir düşün dünyasından yoksun olması gelmektedir. Kapitalizm Çağı nda, sanayi alanında meydana gelen baş döndürücü gelişmeler, Şerif Mardin in verim diye özetlediği, kaynakların etkin kullanımı mefhumu etrafında, iktisat denilen yeni bir bilim dalının da doğması ve gelişmesi sonucunu beraberinde getirirken, Osmanlı Devleti bu süre zarfında modern üretim tekniklerinden yoksun biçimde, sadece iktisadi etkinlik açısından değil aynı zamanda düşünce bağlamında da rakip ülkelerinden geri kalıyordu. Bu durum aslında, ülkenin tutarlı veya belirli bir iktisat okulunun prensipleri çerçevesinde kamusal politikalar yapımını zor kılan ve yine buna bağlı olarak çağın iktisadi gerekliliklerinin, siyasi, sosyal ve kültürel gelişimdeki öneminin kavranmasını da engelleyen bir fasit dairenin ana etmenini oluşturuyordu. Bu çerçevede, Mehmet Cavid Bey, mutlaka ayrı bir parantez açılması gereken ve müstesna bir araştırma çabasını hak eden bir pozisyonda durmaktadır. Cavid Bey, Anglo-Sakson iktisadi öğretiden, özellikle de David Ricardo dan ciddi biçimde etkilenerek, tutarlı ve kapsamlı iktisadi çalışmalarıyla, Osmanlı İktisadi Düşüncesi nin en önemli düşünürlerinin başında gelmektedir. Bu çalışma, Cavid Bey in politik hayatı, eserleri ve onu etkileyen kişi ve olayları ele aldıktan sonra, özellikle iki önemli eseri, İlm-i İktisat ve Ulum-i İktisadiye ve İçtimaiye Mecmuası (UİİM) çerçevesinde, kendisindeki iktisadi düşünceyi tartışmaya açacaktır. Çalışmanın son bölümünde, Cavid Bey in liberal olarak adlandırabileceğimiz iktisadi pozisyonuna getirilen himayeci ve milli iktisatçı gelenekten gelen eleştirilere de yer verilecektir. Çalışmada, Cavid Bey in iktisadi düşüncesinde vurguladığı üç ana kavram üzerine yoğunlaşacağız. Bunlardan birincisi, mali konularda kendisine rehber edindiği sınırlı devlet ilkesi, ikincisi ise ticari konularda sıklıkla üzerinde durduğu rekabet ve uluslar arası ticaret 2

4 kavramı, üçüncüsü de finans konularında ehemmiyet verdiği yabancı sermaye ve ticari şirketler olgusu üzerine olacaktır. 1. Cavid Bey in Eserleri ve Politik Kişiliği Cavid Bey ( ), hem düşünce adamı hem de politikacı olarak son dönem Osmanlı sında yer alan önemli bir kişiliktir. Biz bu çalışmada, daha çok kendisinin akademik kişiliği ile ilgilendiğimizden, Cavid Bey in yayımladığı eserlere, politik hayatından daha çok odaklanacağız. Mehmet Cavid Bey Maliye ve iktisat alanında çalışmalarda bulunan Cavid Bey, 1896 da Mülkiye deki eğitimini bitirdikten 1899 dan 1901 yıllık süre zarfında, en önemli ve kapsamlı çalışması sayılan İlm-i İktisat (İktisat İlmi) adlı 4 ciltlik eserini yayımlamıştır (Karaman, 2001:7-8) yılında ilan edilen İkinci Meşrutiyet in ardından, Cavid Bey in hem iktisat teorisine, hem de bu teorinin Osmanlı maliyesi ve ekonomi politikalarında nasıl tatbik edileceğine dair yazılarının bulunduğu Ulumi İktisadiye ve İçtimaiye Mecmuası (UİİM) ise, o dönem de en çok dikkat çeken yayın organlarının başında gelmektedir (Karaman, 2004:65-66). Cavid Bey, bunun yanında birçok mecmua ve gazetelerde de makale ve fıkralar ile günlük olaylara dair görüşlerini de kamuoyu ile paylaşma fırsatı bulmuştur. Cavid Bey, ilk yazılarını Servet-i Fünun dergisinde kaleme almıştır. Burada yazdığı yazılar felsefe, sosyoloji, iktisat ve maliye konularını kapsamakta olup, bu mecmuada olgunlaştırdığı fikirlerini daha sonrasında en önemli eseri sayılabilecek İktisat İlmi kitabında geliştirecektir (Eroğlu, 2008:311) İktisat İlmi, toplam 1476 sayfadan oluşan 4 ciltik bir eserdir ve o dönemin en kapsamlı iktisat kitabı olarak da göze çarpmaktadır. Eserin ilginç özelliklerinden bir tanesi, daha öncesinde üniversitelerde ilm-i servet olarak okutulan iktisat derslerinin, bu kitapla birlikte ilm-i iktisat olarak anılmasına başlanmasına vesile olmasıdır (Çavdar, 1982:24). Batının ileri düzeydeki kitaplarını özümseyerek ülkemiz koşulları çerçevesinde yeniden yazıldığı bu eser, birinci cildi itibariyle iktisat biliminin temel kavramlarını tanıtmakta ve iktisadi hadiselerin neler 3

5 olduğunu açıklamaktadır. Bu ciltte, özellikle mülkiyet ve rekabet kavramlarına yapılan vurgu, Cavid Bey in liberal görüşüne dair temel ipuçlarını vermektedir. Eserin ikinci cildinde, servetin oluşumu ve bölüşümü adlı konular, klasik liberal öğreti çerçevesinde açıklanmaktadır. Üçüncü ciltte, Cavid Bey, o zamanlar Osmanlı Devleti nde yeni yeni kurumsallaşan bankacılık sektörüne dair açıklamalarda bulunarak, beynelmilel para ve finans teorilerinin Osmanlı daki pratiğine dair tavsiyelerine de yer vermiştir. Cavid Bey in İktisat İlmi adlı eseri, Orhan Çakmak tarafından sadeleştirilerek, Liberte Yayınları ndan piyasaya sürüldü. Eserin son cildi, kamusal harcamalar, vergiler, tasarruf ve borçlanma gibi konuların üzerine yoğunlaşarak, maliye teorisine dair yeni açılımlarda bulunmuştur. (Karaman, 2001:7-8). UİİM ise, adından da anlaşılabileceği gibi, toplumun hem ekonomik hem de sosyolojik sorunlarıyla ilgilenmek amacıyla yayın hayatına girmişti. Derginin kurucuları arasında Cavid Bey in yanında yine liberal görüşleriyle bilinen Ahmet Şuayip ve Rıza Tevfik Bey ler de vardır (Doğan, 2002:58). Mecmuanın amaç ve işlevlerine dair izler, derginin ilk sayısında yer alan Mukaddime de izlenebilir. Mukaddime de, iktisadi ve siyasal özgürlükler birbirlerini bütünleyen unsurlar olarak verilerek, iktisadi kalkınmasını sağlayamayan ülkelerin siyasi bir güç olmasının da zorluğundan bahsedilir (Karaman, 2004:67). Dergi, sosyoloji biliminin kurucu yayın organı olarak görülmekle beraber, Cavid Bey in önderliğindeki iktisadi tarafıyla da, Osmanlı da liberal iktisadi düşüncenin en mühim kaynağı olarak da gösterilebilir. Cavid Bey, genel olarak İktisat İlmi adlı eserinde teorik bir altyapı sunarken, bu mecmuada daha çok bu teorik birikimin Osmanlı nın temel iktisadi meselelerinde nasıl bir pratik alan bulacağını göstermeye çalışmıştır. Genel olarak dergide ele aldığı konular, ticari şirketler, borsa muamelatı, dış borç meselesi ve Duyun-i Umumiye ve Osmanlı da demiryolu yatırımları olmuştur Bunun yanında Cavid Bey, iktisat teorisine dair akademik makalelerini aynı zamanda Mülkiye Dergisi nde yayımlatmıştır. Bu yazılarında, genel olarak ekonomik büyüme üzerinde duran Cavid Bey in, özellikle meşrutiyet dönemi sonrasında bütçe, gümrükler, serbest ticaret gibi konulara dair ve daha çok günlük olaylardan yola çıkarak kaleme aldığı yazılarına Sabah ve Tanin gazetelerinde rast gelinebilmekteydi (Eroğlu, 2008:312). 4

6 Cavid Bey, Maliye Nazırı iken Cavid Bey, iktisadi bilim adamlığının yanı sıra, aynı zamanda önemli bir siyasi kişiliktir de. İttihat ve Terakki Cemiyeti nin çekirdek kadrosunda yer alan Cavid Bey, yılları arasında, Meclis-i Mebusan üyesi olarak bulunmuş, bahsi geçen dönemde bir kaç kabinede toplam 4 yıla yakın maliye bakanlığı görevinde de bulunarak, yaşadığı dönemin etkin bir politik kişiliği olarak da tarih sahnesinde önemli bir yer işgal etmiştir (Karaman, 2001:3-6, Karaman, 2004:74). Kendisi, iktisadi manadaki liberal görüşünü tutarlı bir şekilde siyasi meselelerde de korumuştur (Arol, 2005:51, Karaman, 2004:73). 2. Cavid Bey in İktisadi Düşüncesi ni Etkileyen Faktörler Cavid Bey, Selanik doğumlu yahudi kökenli bir aileden gelmektedir (Eroğlu, 2008:22). Selanik şehrinin sosyal ve siyasal yapısı itibariyle, Cavid Bey in siyasi ve iktisadi düşüncesi üzerinde önemli bir tesiri olduğunu düşünüyoruz. Selanik, oldukça kozmopolit kimliğiyle, aynı zamanda farklı kültürel unsurların bir arada yaşadığı demokratik ve barışçıl Osmanlı vilayetlerinin başında gelmekteydi. Yahudi si, Müslüman ı, Rum u, Bulgar ı, Romen iyle bir arada yönetilen bu şehir, Türkiye modernleşmesi ve meşrutiyet girişimlerinin adeta tek başına sınandığı pilot bir bölge hüviyetindeydi. Aynı zamanda kendisine has merkezi denetimden uzak, liberal ve özerk yönetim yapısı sayesinde birçok dernek ve basın organının kuruluşuna da şahit olunduğu Selanik, İttihat Terakki Cemiyeti nin de ortaya çıktığı şehir olarak tarihe geçmiştir (Eroğlu, 2008:23). Özellikle Balkan harbinden sonra, çoğunlukla partinin ana politikaları ile ters düşen görüşlerine rağmen, Cavid Bey in ittihatçı geleneğe sımsıkı bağlı bir politikacı olmasında da Selanik li bir aydın olmasının şüphesiz katkısı büyüktür. Selanik, balkanların güneyinde bir liman kenti olarak, deniz kara ve de demiryolu bağlantıları sayesinde diğer balkan şehirleri ve Osmanlı merkezi ile hem ticari hem de sosyal ilişkiler kurabilen Osmanlı nın önemli merkezlerinden bir tanesiydi. Selanik Limanı, uygunu konumu sebebiyle, henüz 19. Yüzyılın sonlarında bölgedeki 4 milyon nüfusun ithalat ve ihracat ihtiyacına cevap verebilmekteydi. Ki o zamanlarda Selanik nüfusu i bile bulmadığını göz önüne aldığımızda, şehrin kendi bölgesinde nasıl önemli bir ticaret merkezi olduğunu 5

7 tahayyül etmek daha kolay olabilir (Eroğlu, 2008:24). Bu yüzdendir ki, Cavid Bey in ileride de göreceğimiz gibi şiddetli bir serbest ticaret yanlısı olmasında şüphesiz, Selanik te cereyan eden serbest ticaret faaliyetleri ile birlikte kendi şehrinde bizzat şahit olduğu maddi zenginleşme ve aynı zamanda kültürel ve sosyal gelişim de önemli bir rol oynamaktadır. 19. Yüzyılın sonlarında Selanik ten bir görünüm Cavid Bey in ailesi, Selanik in önde gelen ailelerinden biri olarak çocuklarının eğitimine çok önem verdiğinden, Cavid Bey in ilk ve orta öğretimi ile yakından ilgilenmişler ve onun çağın modern ilim ve usullerle eğitim yapan kurumlarda okumasını teşvik etmişlerdir. Cavid Bey de, Selanik te aldığı güçlü temel sayesinde, Mekteb-i Mülkiye nin en gözde öğrencilerinden biri haline gelmiş ve üniversiteden yüksek derecede başarı göstererek mezun olmuştur (Eroğlu, 2008:17). İşte, Cavid Bey in iktisadi düşüncesini etkileyen önemli kişilerin başında da, mezun olduğu Mülkiye den hocası olan Sakızlı Ohannes Efendi (Paşa) gelmektedir. Ahmet Mithat Efendi nin 1880 de yayımladığı Sevda-yı Sayül Amel başlıklı kitapçığını saymazsak, Adam Smith in Ulusların Zenginliği eserinden etkilendiği görünen (Sayar, 1986: ) Sakızlı Ohannes Paşa nın kaleme aldığı 441 sayfalık Mebad-i İlm-i Servet-i Millet adlı eseri (Milletlerin Zenginleşmesi Biliminin Kaynakları), Osmanlı Devleti nde yayımlanan ilk kapsamlı iktisat dersi kitabıdır (İnsel, 2005:47). Kitap, aynı zamanda klasik iktisata dair verilmiş ilk eser olma özelliğini de taşımaktadır (Çavdar, 1982:88). Mustafa Erdoğan a göre de (Erdoğan, 2006:158), Ohannes Paşa nın Türkiye de iktisadi liberalizm düşüncesinin temellerini atan ilk düşünür olduğu iddia edilebilir. 6

8 Ohannes Paşa ya göre, Osmanlı Devleti nin iktisadi kalkınması için mülkiyet hakkına ve girişim özgürlüğüne dayalı, açık ve rekabetçi bir iktisadi yapı şarttır (Sayar, 1986:389). Ona göre, ekonomide korumacılık, devletçilik ve tekel, bu ekonomik yapının etkinliğini bozacak en önemli etmenlerin başında gelmektedir (Erdoğan, 2006:158). Ohannes Paşa, Tanzimat döneminde klasikleşen Nasıl bir Modernleşme? sorusuna, serbest ticaret ile modernleşme olarak cevap vermiştir (Çetin ve Koraltürk, 2005:322). Ona göre, bireyin ekonomik anlamda gelişimi, aynı zamanda kültürel ve sosyal manada da gelişimine ön ayak olacak; bu yüzden, bireysel çıkarların korunmasının teşvik edilmesi ile beraber toplumun genel çıkarları da muhafaza edilecektir. Ohannes Paşa, klasik iktisattan aldığı ilham ile, bireysel ve toplumsal çıkarların uyumunun görünmez bir el aracılığıyla olacağını savunmuş ve bu uyumun en büyük düşmanlarından olan devletin azami ölçüde sınırlandırılması gerektiğini savunmuştur (Çavdar, 1982:91-92). Bu yüzden, ona göre devletin görevleri sadece altyapı, para basımı ve eğitim gibi meseleler ile kalmalı, bu görevlerde de devlet özel girişimin önüne tıkayacak kadar ileriye gitmemeliydi. 3. Cavid Bey de Mali Düşünce ve Sınırlı Devlet İlkesi Cavid Bey, Ohannes Paşa gibi klasik bir liberal devlet savunucusudur. Kendi ifadesiyle yapmış olduğu ideal devlet tanımından alıntılarsak: Devlet, millet hallinde teşekkül etmiş cemiyetin uzv-i müştereki olup, en büyük vazifesi memleket muhafazası ve adaleti sağlamaktır (Karaman, 2001:14). Bunun yanında, devletin bir diğer görevi de eğitim, bayındırlık ve altyapı hizmetlerini sağlamaktır. Çünkü bahsi geçen faaliyetler, iktisadi, siyasi ve hukuki muhtevaya sahip işler olduğu için, vergi geliri sağlamasını gerektirir ki bu da ancak devlet vesilesiyle olur. Cavid Bey, aynı zamanda UİİM deki bir yazısında da, (Doğan ve Alkan, 2010:115) devletin diplomasi alanında faaliyet göstererek, serbest ticaretin ikili anlaşmalar yoluyla serbest ticaretin önünü açması gerektiğini da savunmuştur. Cavid Bey in iktisadi düşüncesini etkileyen en önemli isim: Sakızlı Ohannes Paşa Cavid Bey e göre, hürriyet iktisadi gelişmenin olmazsa olmaz şartıdır. Hürriyet ise, genel manada hükümet müdahalelerinin olmaması demektir. Bunun yanında, devletin girişimcilere yapabileceği en büyük fenalık, daima açık veren bütçesi dolayısıyla vergileri arttırmasıdır. Bu 7

9 yüzden, devletin en önemli görevlerinden bir tanesi, gereksiz harcamalarını kısarak denk bir bütçe oluşturmak ve böylelikle ticaret, sanayi ve ziraat faaliyetlerinin önüne geçerek iktisadi gelişmenin yolunu tıkamamaktır (Cavid Bey, 2001: ). Cavid Bey, Osmanlı Devleti nin bütçesinin, harcamaları itibariyle ideal olmaktan çok uzak olduğunu belirtmektedir. Askeri harcamalar, toplam gelirlerin yarısından çoğunu oluştururken, eğitim ve bayındırlık hizmetlerine ayrılan pay toplam gelirlerin %10 unu bile geçememektedir (Karaman, 2001:15). Toplam gelirler ise giderlerin oldukça aşağısında kalmakta ve devlet bu açıklarını kapatmak için sürekli borçlanma ihtiyacı hissetmektedir. Kaldı ki devlet, iktisadi gelişme için elzem olan harcamaları ya ertelemiş, ya da kadük düzeyde bırakmıştır. Bütçe denkliği için yapılması gereken, öncelikle uluslar arası devletler ile sulh içerisinde kalarak, askeri harcamaları kısmak; sonrasında ise bürokraside gereksiz sayıda istihdam edilen memur sayısını azaltmaktır. Bunun yanında, devletin başta altyapı olmak üzere diğer sorumlulukları üzerine mutlaka eğilmesi gerekmektedir. Cavid Bey e göre, Osmanlı Devleti nde üretimin geçimlik düzeyde yapılmasının başlıca sebeplerinden biri, ulaşım imkânlarının yeterli olmamasıdır. Aynı zamanda, üretim geçimlik seviyesinde düşük kalınca, bundan elde edilen vergi gelirleri de azalmaktadır. Bu yüzden Osmanlı Devleti nin hem ticari etkiliğini arttırması, hem de vergi gelirlerini yükseltmesi sebebiyle bu alanda yatırım yapması büyük önem arz etmektedir (Karaman, 2004: 73-77). Velâkin, Osmanlı Devleti nin mevcut durumunda çok büyük yatırım harcamaları yapması da beklenmemeli; zira öncelikle bütçenin denkleşmesi gerektiğinden, ihtiyaç duyulan yatırımlar peyderpey ilerlemelidir. Devletin borçlanma yoluna gitmesi, hem uluslar arası itibarını hem de ekonomik etkinliğini azaltacağından, yarın için kurulan engin tasavvurlar bugünü oldukça müşkül hale getirecektir (Doğan, 2002:63). Cavid Bey, devletin gelir getirmeyen tüm işletmelerinin özelleştirilmesi veya lağvedilmesini savunmuştur. Devlet teşekkülleri, hem zarar ederek kamu maliyesini zora sokmakta, hem de varlıkları ile piyasanın işlerliğine tehdit teşkil etmektedir (Cavid Bey: 2001: ). Yalnız, Karaman ın da belirttiği gibi (2001:76), Cavid Bey, diğer ülkeler gibi Osmanlı Devleti nin de kendi maliyesi açısından, sağladığı menfaat külfetini aştığı takdirde, karlı gördüğü tekellerin kurulmasına karşı çıkmamaktadır. Ama ne var ki, Cavid Bey, bu kamu işletmelerinin, yine piyasanın üretebileceği mamuller olarak değil de daha çok doğal kaynak veya çok büyük 8

10 yatırım harcamaları gerektiren altyapı hizmetleri sektörlerinde faaliyet göstermesi gerektiğini savunmuştur. 4. Cavid Bey de Ticari Düşünce ve Serbest Rekabet İlkesi Cavid Bey, Ricardo dan özellikle serbest mübadele konusunda çok etkilenmişti. Cavid Bey in hem UİİM hem de İktisat ilmi eserlerinde, sıklıkla vurgu yaptığı kavramların başında serbest ticaret gelmektedir. Serbest ticaret, hem rekabeti hem de iş bölümünü teşvik etmesinden dolayı bir ekonominin kalkınması için olmazsa olmazlarındandır. Cavid Bey in, David Ricardo dan etkilendiği her haliyle belli olan dış ticaret paradigmasının temel ayağını, her ülkenin her şeyi üretemeyeceği savı oluşturur. Cavid Bey e göre, ülkeler kendi topraklarında üretilmeyen ancak faydalı ve zaruri birçok malı dışarıdan ithal etmek zorundadır. Zira, bu malların dışarıdan temini, içeride üretmekten çok daha ucuz ve zahmetsiz olacak; böylelikle de ülke, kendi kaynak ve yetkinlikleri ile alakalı iktisadi faaliyetlere daha çok yönelerek, orada daha ucuz ve verimli bir istihsal sahası oluşturabilecektir. Dış ticaret, aynı zamanda iş bölümünü de geliştirir. İş bölümünden azami ölçüde yararlanmak için, üretimin büyük ölçeklerde yapılması gerekmektedir. Büyük ölçekler ise, ancak büyük pazarların mevcudiyeti ile mümkün olmaktadır. Beynelmilel serbest ticaret, işte bu vesile ile, tüm dünya pazarlarını birleştiren bir vasıta görevini görmektedir. Böylelikle, her ülkede daha az emekle daha çok mal üretilir (Karaman, 2001:18). Cavid Bey, aynı zamanda sıkı bir serbest rekabet taraftarıdır. Ona göre, bir ülkenin kalkınmasını en çok teşvik eden unsur rekabettir. Serbest mübadele, rekabeti geliştirir ve yaygınlaştırır. Dar bir muhitte, bazı malların üreticileri tüketici aleyhine tekel faaliyetlerinde bulunabilirler. Ya da, dışa kapalı pazarlarda üreticiler yeni teknolojik gelişmeleri üretim süreçlerine dâhil etme konusunda pek de istekli davranmayabilirler. Bu yüzden, rekabet tüketicinin hem daha ucuz hem de daha kaliteli mallara ulaşması bakımından büyük önem arz etmektedir (Cavid Bey, 2001:47-57). 9

11 Serbest mübadele, iş bölümü ve rekabet kavramları üzerine oturan tüm bu teorik yapıyı Osmanlı pratiğine uygulama konusuna geldiğimizde, Cavid Bey tüm açıklığıyla Osmanlı nın bir tarım ülkesi olarak faaliyet göstermesini ve sanayi ve ticaretin bundan sonra gelecek bir aşama olduğu konusunda ısrarcıdır. UİİM mukaddimesinden yansıtacak olursak (Doğan, 2002:61): İnsanlar gibi milletlerin de amacı az çalışma ile çok kazanılmasına yönelik olmalıdır. Ekonomimizin bölümleri için Sanat mı Ziraat mı sorusunu cevaplamak istediğimiz vakit, yine bu kanunun rehberliğini terk etmemeliyiz. Bizim, henüz işlenmemiş ormanlarımız, yer altında madenlerimiz, vaktiyle en bereketli ürünleri yetişitren zengin topraklarımız var. Böyle kaynaklara sahip olan, nüfusun büyük çoğunluğu ziraatle meşgul olan bir memleketin en çok önem atfetmesi gereken nokta budur. Cavid Bey, sanayiye karşı değildir. Sadece sırf sanayi olsun diye oraya kamu kaynaklarını boş yere aktarmaya veya himaye yöntemi ile bazı sanayi dallarını destekleyerek, serbest ticaretin baltalanmasına karşıdır. Çünkü, sanayi, kendi başına bir kıymet taşımaz, bunlar kendi sağladıkları fayda ile değerlendirilmelidir. Ona göre, Osmanlı ülkesi bir ziraat memleketidir. Büyük sanayilerin kurulması için gerekli ne sermaye, ne teknoloji ne de vasıflı işgücü mevcuttur. Bütün bunların dışarıdan getirilmesi ve himaye yolu ile yapılacak üretim sonucu oluşacak yüksek fiyatlardan ne üretici ne de tüketici fayda sağlayabilecektir. Yine mukaddimeden alıntı yapacak olursak: Sanayiye gelince, memleketimizin bu önemli kuvvetten mahrumiyetine razı olmayacağımız pek tabiidir. Ancak aşırılığa kaçarak, hayal arkasından koşmayacağız. Ham maddesi memleketimizde yetişen eşyanın işlenmesi ve üretilmesi için fabrikalar arzu ederiz. Fakat uzun bir süreden beri bu topraklarda yetişmeyen bazı sanayi girdilerini boş yere ekmekten ve halkımızı da hazinemizi de boşu boşuna masraflara sokmaktan çekineceğimiz için, bu gibi girişimlerin pek tabii aleyhtarı olacağız. İşte bu sebeplerden dolayı, sanayi himaye etmek için ne hükümet bütçesinde ödenek ayrılmalı, ne de gümrük tarifeleri yoluyla vergiler arttırılmalıdır. Bırakılmalıdır ki, sermayeler 10

12 kendi yollarını çerçevesinde kendileri tayin ederek piyasa dengesini bulsun (Karaman, 2001:26). 5. Cavid Bey de Finansal Düşünce ve Sermayenin Önemi Cavid Bey, yaşadığı dönemin çok ilerisinde bir anlayışla, Osmanlı Devleti nde henüz kurumsallaşmamış veya yeni yeni mevcut bulan bankacılık, hisse senetleri piyasası ve ticari şirketler hakkında da detaylı malumatlar vermiştir (Karaman, 2004:75). Bu gibi oluşumların önemine ve sermayenin de bu gibi kurumlarda oynadığı role sıklıkla dikkat çeken Cavid Bey e göre, Osmanlı toplumu ancak sermaye ile düzlüğe çıkabilirdi. Zira sermaye olmaksızın iş görülemez, toprak işlenemez, fabrika kurulamaz, ticarethaneler açılamazdı (Toprak, 1982:24). Bu bakımdan, hem vatandaşların tasarruflarını değerlendirecek, hem de yabancı sermayeyi buraya çekebilecek finansal kurumların önemi çok büyüktü. Cavid Bey, birçok meslektaşının aksine, serbest mübadele kadar yabancı sermaye taraftarı bir görüntü de çizmekteydi. Ona göre, Osmanlı gibi fakir milletlerin sahip oldukları sermaye, yakın bir zamanda ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek düzeyde olmayabilir. Bu haliyle, liman, rıhtım, kanal, şimendifer gibi piyasa etkinliğini önemli derecede arttıracak altyapı yatırımları vücuda getirmek için, sermaye ithaline başvurulması makul bir tercihtir. Velâkin, yabancı sermayenin bir ülkeye gelmesi de çok kolay değildir. Bir ülkenin güvenilir bir yatırım limanı olarak gözükmesinin başat kıstaslarından birisi, o ülkenin borçluluk durumu ve bütçe yönetimidir. Her yıl bütçesi açık veren ve sürekli borçlanma ihtiyacına giren bir ülke, şüphesiz yabancı yatırımcıyı da cezp etmeyecektir diyen Cavid Bey, burada sıkı maliye politikasının önemine bir kez daha vurgu yapmaktadır. (Cavid Bey, 1908:1) Cavid Bey, sermayenin birikimi ve uluslar arası ticaretin etkinliği için şirketlerin önemine sıklıkla vurgu yapmıştır. Ona göre, ticaret artık dar hudutlarda değil, dünya çapında cereyan etmektedir. Böylesine muazzam büyüklükte bir pazarda rekabet edebilmek için, kurumsal yapıların şart olduğunu düşünen Cavid Bey e göre, şirketlerin bu açıdan birçok faydası bulunmaktadır. Ticari şirketler, tasarrufların artmasına yol açar, iş bölümünü yaygınlaştırır, bir cemiyetin muhtelif sınırları arasında menfaat birliği oluşturur ve milletler arasında münasebetler kurulmasını sağlar (Karaman, 2001:29). 11

13 Tasarruf ve sermaye bağlamında, anonim şirketlerin hisse, senet ve tahviller vasıtasıyla bir yatırım sahası oluşturması çok yararlı bir vesiledir. Özellikle, emekçi, çiftçi ve memur kesiminin küçük tasarrufları ile yatırım yapma imkânı yokken, anonim şirketler sayesinde tasarruf miktarları ne kadar küçük olursa olsun, tahvil ve hisse senetleri yoluyla büyük yatırımlara ortak olunabilmektedir. Böylelikle, tasarruf sahibi için de yatırım imkanı arama zahmetinden de kurtulmuş olunmakta; mevcut imkanların en uygunu seçilebilmektedir (Cavid Bey, 2001:81). Anonim şirketlerin hisse senetleri dolayısıyla oluşturdukları borsalar, bu bakımdan Cavid Bey için, iktisadi etkinlik açısından en faydalı kurumların başında gelmektedir. Zira, arz ve talepin buluşması, borsalar sayesinde bu kadar kolaylaşmış ve ticaret hacimleri bu nedenle bu kadar daha kolay bir biçimde genişlemiştir. Borsalar sayesinde, yatırımcıların sermayeleri gayrimenkul olmaktan kurtarılarak, her daim nakide çevrilebilmekte; bu da hem üreticiye hem de yatırımcıya büyük bir kolaylık sağlamaktadır. Böyle olduğu için, hükümetler borsa muamelelerine, borsada işlem gören yerli ve yabancı hisse senedi ve tahvillere ağır vergiler yüklememelidir (Karaman, 2001:32). Zira ülkelerin medeniyet ve terakki seviyeleri, devlet müdahalelerinin azlığı ile ölçülür (Karaman, 2004:75) 6. Cavid Bey in İktisadi Düşüncesine Yöneltilen İtirazlar Cavid Bey in düşüncelerine olan itirazlar, genel olarak serbest ticaret aleyhtarı, himaye yanlısı olarak bilinen ve milli iktisat kaidelerine bağlı cenahtan gelmektedir. Bu itirazların başında, serbest ticaretin, bütün insanlığın faydasını gözetmek bahanesiyle egemen ülkelerin kendi çıkarlarını korumasına hizmet ettiği görüşü gelmekteydi. Bu yüzden, her ülke bütün ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde ithal ikame bir model benimsemelidir (Karaman,2001:21). Ayrıca, yine milli iktisatçı geleneğin önde gelen isimlerinden ve Alman tarihçi okuldan ciddi anlamda etkilenen Ziya Gökalp ve Tekin Alp tarafından, her ulusun bir iktisadi gerçeği olduğu ve klasik liberal öğretinin bu bağlamda, Osmanlı nın somut Cavid Bey gibi Yahudi asıllı olan Moiz Kohen (Munis Tekinalp), Cavid Bey in iktisadi düşüncesini eleştiren düşünürlerin başında geliyordu. gerçeklerine uyarlanmasının imkansız gözüktüğünü iddia edilmekteydi (Toprak, 1982:29). Ve hatta Cavid Bey in bakanlığı esnasında da, teorik altyapısına oranla tutarsız politikalar 12

14 izlemek zorunda kalmasının da bu duruma en iyi ispat olduğu, yine bu kesimler tarafından dillendirilmekteydi. Cavid Bey, himaye taraftarlarına, bir ülkenin tüm sanayi şubelerini tesis etmenin bir hayal olduğunu iddia eder. Zaten, uluslar arası pazara hâkim olan ülkelerin de, her malı arz eden değil, mukayeseli üstünlükler teorisinin de işaret ettiği gibi en fazla talep edilen malı en az maliyetle üreten ülkeler olduğunu söyler. Böylelikle, ülkeler üstün oldukları alanlardan elde ettikleri gelirler ile de, kendi ihtiyaçlarını başka pazarlardan elde edebilmektedirler. Kaldı ki, himaye ile ülkenin genel refahı arttırılacağı sanrısı bir çok açıdan şüphelidir. Çünkü, birkaç üreticinin kazanması için, gümrükler yoluyla bütün tüketicilerin aleyhine oluşacak yüksek fiyatlar karşısında, insanların alım güçleri düşecek; böylelikle genel tüketim azalacak, bunun ardından üretim seviyeleri de azalarak, ekonomik etkinliği git gide yok olacaktır(karaman, 2001:21-22). Cavid Bey, aynı zamanda dünyada yaşanan gerçekliğin bilincindeki bir insan olarak, liberalizmin tam anlamıyla uygulanamayacağının da farkındadır. Bu sebeple, liberal politikaları kademe kademe ve ülkelerin birbirlerine yönelik karşılıklı politikaları göz önüne alınarak gerçekleştirilebileceğini söyler. Ama Cavid Bey in şanssızlığı, maliye bakanlığı döneminde, Osmanlı Devleti nin dağılma arifesinde birçok savaş ile uğraşmak zorunda kalmasıdır. Dış ülkelerle yaşanılan gerilimler, onun serbest ticari idealini sekteye uğratmış ve kendisi de maliye bakanlıkları döneminde, yabancı sermayenin namevcut olduğu dönemlerde devlet eliyle bankalar ve iktisadi teşekküller kurulmasına ön ayak olmuştur (Arol, 2005:63). Ama kendisinin aynı zamanda 1. Dünya savaşı gibi büyük bir macera ve hatta felakete girilmesine muhalefet ederek, maliye bakanlığından istifa edecek kadar ilkeli liberal tavrını korumasını bilen barışçıl bir iktisatçı olduğunu da unutmamak gerekir (Karaman, 2001:3). Sonuç Sonuç olarak, Cavid bey tutarlı ve derin bir liberal düşünür, iktisatçı ve aynı zamanda siyaset adamı olarak gösterilebilir. Kendisinin sınırlı devlet idealini, bakanlığı esnasında ortaya koyduğu bütçe tasarılarından, serbest rekabete olan bağlılığını, ülkenin en ateşli serbest ticaret savunucusu olmasından, girişim özgürlüğüne olan inancını da, kitaplarında derinlemesine anlattığı serbest piyasa modeline dayanan klasik öğretiden kolaylıkla bulabiliriz. Cavid Bey 13

15 yazılarında, Osmanlı Devleti nin kalkınmasının ancak dünya ekonomisi ile bütünleşmesi ve bu amaçla yabancı sermayeyi teşvik etmesi yoluyla mümkün olabileceğini savunmuş, himayeci anlayışa daima muhalif olmuştur. Milli iktisat politikalarına karşı duruşundaki haklılığı ve daha o dönemde ülkesi için ortaya koyduğu geniş görüşlülük, o günün şartlarında çok iyi anlaşılmasa da, günümüzün küreselleşen dünyasının getirdiği politik ekonomik gerçeklikler bile birlikte şu an çok net bir şekilde tahlil edilmesi gereken bir durumdur. Şüphesiz, bilim dünyası, serbest piyasa ekonomisinin ülkeler için en yararlı ve verimli bir sistem olduğu konusunda hem fikir değil. Böylesine bir tek dillilik, zaten sosyal bilimlerin doğasına ters bir durum teşkil eder. Ama fikirlerine ister katılırız ister katılmayız, klasik iktisat anlayışına dayanan liberal düşünceyi Cavit Bey in ortaya koymuş olduğu eserler doğrultusunda incelediğimizde, kendisinin dönemin iktisadi düşüncesinde bir zirve noktası olduğunun hakkını vermek gerekir. Cavid Bey, hem bir bilim adamı, hem de etkili bir politikacı olarak, çağının iktisat bilimini noksansız bir şekilde ülke literatürüne aktaran bu kişi, döneminde kullanılan tüm iktisadi teknikleri bizzat çalışmalarında tatbik ederek, yeni nesil akademisyenlere eşsiz bir örnek oldu. Böylesine kaliteli bir ismin, cumhuriyet dönemi iktisadi ve mali politikalarında kullanılması yerine, haksız bir suçlama ile idam edilmiş olması da, sanırız ki bu ülkenin, kurucu ideolojisine özgü karakterinden kaynaklanan makûs talihsizliklerin de başında gelmektedir. Onun ölümünden sonra, yaklaşık yarım yüzyıl boyunca kimse liberal ekonomi düşüncesini ve iktisat bilmini onun kadar tutarlı ve ateşli bir şekilde savunmadı, belki de savunamadı. Türkiye de liberal düşüncenin hem kamusal hem de toplumsal çevrelerde hala neden gelişemediği sorusunun bir cevabı olarak, Cavid Bey in sisteme uymayan görüşleri nedeniyle dramatik şekilde katledilişi, çarpıcı ama bir o kadar da trajik bir örnek olarak karşımızda durmaktadır. Cavid Bey, İstiklal Mahkemesi nde Yargılanırken (1926). 14

16 KAYNAKLAR Alkan H., Doğan A., Osmanlı Liberal Düşüncesi, Ulum-i İktisadiye ve İçtimaiye Mecmuası, Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2010 Arol, Hasan, Mehmet Cavid Bey, Liberalizm, Modern Türkiye de Siyasi Düşünce, İletişim Yayınevi, İstanbul, 2005, s Cavid Bey, Mehmet, İktisat İlmi, sadeleştiren: Orhan Çakmak, Liberte Yayınları, Ankara, 2001 Çavdar, Tevfik, Türkiye de Liberalizm in Doğuşu, Uygarlık Yayınları, İstanbul, 1982 Çetin, M., Koraltürk, M., Türkiye de Liberal İktisadi Düşünce, Liberalizm, Modern Türkiye de Siyasi Düşünce, İletişim Yayınevi, İstanbul, 2005, s Doğan, İsmail, Sosyolojik Düşüncenin Osmanlı daki Kaynakları: Ulum-i İktisadiye ve İçtimaiye Mecmuası, XIII. Türk Tarih Kongresi Kongreye Sunulan Bildiriler, cilt:3, kısım:2, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2002 Erdoğan, Mustafa, Liberalizm ve Türkiye deki Serüveni, Aydınlık, Modernlik ve Liberalizm, Orion Yayınevi, Ankara, 2006, s Eroğlu, Nazmi, İttihatçıların Ünlü Maliye Nazırı Cavid Bey, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2008 İnsel Ahmet, Türkiye de Liberalizm Kavramının Soyçizgisi, Liberalizm, Modern Türkiye de Siyasi Düşünce, İletişim Yayınevi, İstanbul, 2005, s Kansu, Aykut, 20. Yüzyılın Başında Türk Düşünce Hayatında Liberalizm, Modern Türkiye de Siyasi Düşünce, cilt:1, İletişim Yayınları, İstanbul,

17 Karaman, Deniz, Cavid Bey ve Ulum-i İktisaddiye ve İçtimaiye Mecmuası, Liberte Yayınları, Ankara, 2001, Karaman, Deniz, Ulum-i İktisadiye ve İçtimaiye Mecmuası, C.Ü Sosyal Bilimler Dergisi, Mayıs, 2004, s Mardin, Şerif, Siyasal ve Sosyal Bilimler, İletişim Yayınları, İstanbul, 1990 Sayar, Ahmed Güner, Osmanlı İktisat Düşüncesinin Çağdaşlaşması, Der Yayınları, İstanbul, 1986 Toprak, Zafer, Türkiye de Milli İktisat ( ), Yurt Yayınları, Ankara, 1982 Ülken, Hilmi Ziya, Türkiye de Çağdaş Düşünce Tarihi, Ülken Yayınları, İstanbul,

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014

ÖZGEÇMİŞ. 1995-2008 2008-2014 Profesör Tarih/Yakınçağ Celal Bayar Üniversitesi Fen Edebiyat Fak. 2014 ÖZGEÇMİŞ 1.Adı Soyadı : MUZAFFER TEPEKAYA 2.Doğum Tarihi : 20.10.1962 3.Unvanı : Prof. Dr. / Tarih Bölümü 4. e-mail : muzaffer.tepekaya@cbu.edu.tr Öğrenim Hayatı: Derece Alan Üniversite Lisans Tarih Selçuk

Detaylı

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT

İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

STANDART VE STANDARDİZASYON

STANDART VE STANDARDİZASYON STANDART VE STANDARDİZASYON İnsanoğlu yaratıldığı günden bu yana karışıklıktan kurtulma ve belirli bir düzen tesis etme gayreti içerisinde olmuştur. Bu düzenleme sürecinin tabiî bir neticesi olarak ortaya

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük MİLLİ EKONOMİ VE BAŞKENT ANKARA

T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük MİLLİ EKONOMİ VE BAŞKENT ANKARA 1 Bir ülkede üretim, dağıtım, tüketim etkinliklerinin bütününe ekonomi denmektedir. Bir ülkenin kendi kendine yetebilmesi, ekonomik olarak bağımsız olması çok önemlidir. 2 Osmanlı Devleti 1911 yılından

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI

KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI KIRGIZİSTAN DAKİ YABANCI DESTEKLİ ÜNİVERSİTELER VE DİĞER EĞİTİM KURUMLARI Yrd. Doç. Dr. Yaşar SARI Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi, Kırgızistan Giriş Kırgızistan Orta Asya bölgesindeki toprak ve

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anabilim Dalı: Maliye PROGRAMIN TANIMI: Maliye Tezsiz Yüksek Lisansı programının amacı; kamu ve özel sektör sistemi içerisindeki problemleri ve ihtiyaçları analiz edebilecek,

Detaylı

DİKEY INTERNATIONAL Law & Consultancy

DİKEY INTERNATIONAL Law & Consultancy TÜRKİYE DE YABANCI YATIRIMLAR I. Yabancı Yatırımların Tarihteki Gelişimi Osmanlılar döneminde başlamış olan ve ülkesel yetkilerden vazgeçilerek bunları başka bir ülkenin kişisel yetkisine sunmak anlamına

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI *

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI * Kurumlar, Kurullar Haldun DARICI * Geçtiğimiz yılı önemli bir ekonomik kriz içerisinde geçiren ülkemizde, kriz ortamından çıkmak amacıyla çeşitli yapısal tedbirler alınmış, bu çerçevede çıkarılan kanunlarla

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013

YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013 Erdoğan Karahan Yeminli Mali Müşavir İstanbul Denetim ve YMM AŞ. Genel Müdürü erdogankarahan@istanbulymm.com YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013

Detaylı

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar

Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar 1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Teorik bilginin nesneleştirilmesi üzerine

Teorik bilginin nesneleştirilmesi üzerine yetkin Uzmanlık Hakkı Atıl Teorik bilginin nesneleştirilmesi üzerine şekillenen mühendislik faaliyetleri teorik ve pratik süreçlerin iç içe geçtiği, kafa ve kol (zihni ve fiili) emeğinin birlikte kullanıldığı

Detaylı

İstanbul İmam Hatip Liseliler Derneği YÖNERGESİ

İstanbul İmam Hatip Liseliler Derneği YÖNERGESİ AKADEMİ BİRLİĞİ YÖNERGESİ Birinci Bölüm Genel Hükümler Amaç Madde 1 tarafından yürürlüğe konan bu yönergenin amacı, Akademi Birliği nin amacını, görev, yetki ve çalışma alanlarını düzenlemektir. Tanımlar

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

TOPLAM 18 0 0 8 30 TOPLAM 18 0 0 18 30

TOPLAM 18 0 0 8 30 TOPLAM 18 0 0 18 30 BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ BANDIRMA İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ 0-0 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI D.Kodu.Sınıf l.yarıyıl Ktg. T U L K AKTS D.Kodu.Sınıf ll.yarıyıl Ktg. T U L K AKTS

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR DERS : GENEL İŞLETME BÖLÜM: 2 İŞLETMENİN TANITIMI VE TEMEL KAVRAMLAR İŞLETMENİN TANIMI İşletme; farklı anlamlarda kullanılabilmektedir. Bunlar; Bir aracı, makineyi, dükkanı veya iş yerini vb. çalıştırma.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri Makro İktisat Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

www.tunagokdemir.com

www.tunagokdemir.com www.tunagokdemir.com MEVZUATTA YAPILAN SON DEĞİŞİKLİKLER ÇERÇEVESİNDE TÜRK HUKUKUNDA SUKUK Klasik piyasalarda yatırımcıların, ihtiyaç sahiplerine fon aktarımı, genellikle bu aktarımdan bir maddi menfaat

Detaylı

Kahramanmaraş mutlaka devler liginde olacak

Kahramanmaraş mutlaka devler liginde olacak Kahramanmaraş mutlaka devler liginde olacak Sami Altınkaya nın Bloomberg TV de canlı olarak yayınlanan çıkış yolu programına katılan KMTSO Başkanı Kemal Karaküçük: 2023 te Kahramanmaraş ın 5 milyar dolar

Detaylı

MERKANTİLİZM-FİZYOKRASİ. Doç.Dr.Dilek Seymen

MERKANTİLİZM-FİZYOKRASİ. Doç.Dr.Dilek Seymen MERKANTİLİZM-FİZYOKRASİ Doç.Dr.Dilek Seymen Merkantilizm 1450 1750 Ortaçağ Sonrası- Sanayi devrimine kadar İlk İktisat Doktrini ve Politikası (Ticari Kapitalizm) Ortam: Feodalizmin yıkılışı ve milli devletlerin

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501

DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Müfredat I. Yarıyıl Bilimsel Araştırma Yöntemleri Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat İŞL YL 501 Kredi AKTS Güz 3 3 6 Dili Seviyesi Yüksek Lisans Türü Zorunlu Amacı Öğrencilerin bilim ve bilim felsefesi konusunda

Detaylı

I- 6102 SAYILI TTK NIN KAPSAMINA GİREN TİCARET ŞİRKETLERİ

I- 6102 SAYILI TTK NIN KAPSAMINA GİREN TİCARET ŞİRKETLERİ İçindekiler I- 6102 SAYILI TTK NIN KAPSAMINA GİREN TİCARET ŞİRKETLERİ... 1 II- 6102 SAYILI TTK NUNDA ŞİRKETLERİN FAALİYET KONULARI İLE İLGİLİ DÜZENLEMELER... 1 III- 6102 SAYILI TTK İLE ULTRA VİRES İLKESİ

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

Takdim. Bu, Türkiye nüfusu göz önüne alındığından her 90 kişiden birinin aday olması anlamına geliyor (TV, 17.00 Haberleri, 20.10.2013).

Takdim. Bu, Türkiye nüfusu göz önüne alındığından her 90 kişiden birinin aday olması anlamına geliyor (TV, 17.00 Haberleri, 20.10.2013). Takdim Biliyor musunuz? Bir televizyon haberine göre Türkiye de 2014 yerel seçimlerinde muhtar adaylarıyla birlikte 830 bin kişinin aday olması bekleniyordu. Bu, Türkiye de yaklaşık her 90 kişiden birinin

Detaylı

DERS PROFİLİ. Makroekonomi ECO202 Bahar 4 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Özlem İnanç

DERS PROFİLİ. Makroekonomi ECO202 Bahar 4 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Özlem İnanç DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Makroekonomi ECO202 Bahar 4 3+0+0 3 6 Ön Koşul Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları Dersin

Detaylı

İSTANBUL SANAYİ FORUMU

İSTANBUL SANAYİ FORUMU İsmail Selçuk AKSOY 42. Grup Meclis Üyesi 26. Grup Termoplastik ve Galalit Eşya Sanayii 28. Grup Kauçuk Sanayii 39. Grup Enjeksiyon ile Elde Edilen Plastik Mamulleri Sanayii 42. Grup Budünöz ve Vakum ile

Detaylı

GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ & DIŞ TİCARET

GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ & DIŞ TİCARET Gümrük Hizmetleri Özel Çözümler Lojistik Hizmetleri Sigorta ve Aracılık Hizmetleri Uluslar arası Dış Ticaret GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ & DIŞ TİCARET Ticaret Güvenle Şekillenir GÜMRÜK MÜŞAVİRLİĞİ & DIŞ TİCARET

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Uluslararası Ekonomi Politik IR502 Seçmeli 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI TARİH TEZLİ YÜKSEK LİSANS Tezli yüksek lisans programında eğitim dili Türkçedir. Programın öngörülen süresi 4

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya

MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında

Detaylı

İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını

İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını denetleyen en yüksek organ ise devlettir. Hukuk alanında birlik

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE İKTİSAT BÖLÜMÜ

MARMARA ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE İKTİSAT BÖLÜMÜ MARMARA ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE İKTİSAT BÖLÜMÜ Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İngilizce İktisat Bölümü Anadoluhisarı Kampüsü 34810 Beykoz İstanbul Tel: (+90) 216 308 22 26 pbx

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK...

BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

TEOG Tutarlılık. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

TEOG Tutarlılık. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük 2015-2016 8. Sınıf TEOG Tutarlılık T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Sorularımızın TEOG sorularıyla benzeşmesi, bizler için olduḡu kadar, bu kaynaklardan beslenen yüz binlerce öḡrenci ve yüzlerce kurum

Detaylı

2 Ekim 2013, Rönesans Otel

2 Ekim 2013, Rönesans Otel 1 MÜSİAD Brüksel Temsilciliği Açı çılışı ışı 2 Ekim 2013, Rönesans Otel T.C. AB Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış,.... T. C. ve Belçika Krallığının Saygıdeğer Temsilcileri, 1 2 STK ların Çok Kıymetli

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

(1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay..

(1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay.. İktisat Tarihi (1983). 1980 Genel Nüfus Sayımı: Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri; 12-10-1980, 05 Amasya. Ankara: Devlet İstatistik Enst. Yay.. (1962). "Yükseliş Devri'nde Osmanlı Ekonomisine Umumi

Detaylı

KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI, GÜÇLÜ VE ZAYIF YÖNLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KOBİ LERİN EKONOMİK VE SOSYAL SİSTEME KATKILARI Ekonomik sistem; faktör piyasaları, işletmeler, mal

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

TEKNİK EĞİTİM VAKFI SENEDİ. Vakıf senedinin altında isim ve adresleri belirtilen şahıslar tarafından kurulan vakfın adı " TEKNİK EĞİTİM VAKFI" dır.

TEKNİK EĞİTİM VAKFI SENEDİ. Vakıf senedinin altında isim ve adresleri belirtilen şahıslar tarafından kurulan vakfın adı  TEKNİK EĞİTİM VAKFI dır. Tüzük VAKFIN ADI Madde:1 TEKNİK EĞİTİM VAKFI SENEDİ Vakıf senedinin altında isim ve adresleri belirtilen şahıslar tarafından kurulan vakfın adı " TEKNİK EĞİTİM VAKFI" dır. VAKFIN MERKEZİ Madde:2 Vakfın

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,75. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,85 152,31

10.404. Güncel BES Verileri. Toplam Fon Büyüklüğü (milyar TL) 43,75. Faizsiz Fon Büyüklüğü (milyar TL) 1,85 152,31 EYLÜL 15 Güncel Ekonomik Yorum Ağustos ayı içinde Türkiye kendi özeli başta olmak üzere dış etkenlerin de piyasalara etkisi ile sert inişli günleri yaşayarak geçirmiştir. Koalisyon çabalarının sonuçsuz

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü

Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Bülent Ecevit Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Tarih geçmiş hakkında eleştirel olarak fikir üreten bir alandır. Tarih; geçmişteki insanların yaşamlarını, duygularını, savaşlarını, yönetim

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

Marmara Üniversitesi Finans Sektöründe Yabancı Sermaye Sempozyumu

Marmara Üniversitesi Finans Sektöründe Yabancı Sermaye Sempozyumu Marmara Üniversitesi Finans Sektöründe Yabancı Sermaye Sempozyumu (14 Aralık 2007, İstanbul) Nevzat Öztangut Başkan, Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği Değerli konuklar, Aracı Kuruluşlar

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN*

ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN* 1.Giriþ ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN* Toplu olarak kullanýlmasýndan dolayý kolektif sosyal haklar arasýnda yer alan sendika hakký 1 ; bir devlete sosyal niteliðini veren

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı