Maya da İnsan Yüzünün Modellenmesi Ve Animasyonu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Maya da İnsan Yüzünün Modellenmesi Ve Animasyonu"

Transkript

1 Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Maya da İnsan Yüzünün Modellenmesi Ve Animasyonu Bitirme Tezi Mehmet Sercan İÇAÇAN Trabzon 2007

2 Karadeniz Teknik Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Maya da İnsan Yüzünün Modellenmesi Ve Animasyonu Bitirme Tezi Mehmet Sercan İÇAÇAN Tezin Bölüme Verildiği Tarih : Tezin Savunma Tarihi : Tez Danışmanı Jüri Üyesi Jüri Üyesi Jüri Üyesi : Öğr.Gör. Ömer ÇAKIR : Prof.Dr. Vasıf V. NABİYEV : Yrd.Doç.Dr. Hüseyin PEHLİVAN : Yrd.Doç.Dr. Tuğrul ÇAVDAR Bölüm Başkanı : Prof.Dr. Rıfat YAZICI Trabzon 2007

3 ÖNSÖZ Maya da İnsan Yüzünün Modellenmesi ve Animasyonu konulu bu çalışma, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü nde Bitirme Tezi olarak hazırlanmıştır. Bitirme tez danışmanlığımı üstlenerek bu zevkli konu üzerinde çalışmamı sağlayan, yardımını ve her türlü desteğini esirgemeyen saygıdeğer hocam Öğr. Gör. Ömer ÇAKIR a, çalışmalarım esnasında bana yardımcı olan diğer hocalarıma ve arkadaşlarıma teşekkür ederim. Mehmet Sercan İÇAÇAN

4 İÇİNDEKİLER İçindekiler 1 Resim Dizini 3 Formüller Dizini 4 Özet 5 1.Genel Bilgiler Bilgisayar Grafiklerinin Temelleri Bilgisayar Grafiklerinin Kullanım Alanları Transformasyon Matrisleri Üç Boyutlu Nesne Tanımlama Yöntemleri Poligon Nesneler Eğriler ve Yüzeyler Bézier Eğrileri Bézier Yüzeyler B-Spline Eğrileri NURBS Eğrileri B-Spline Yüzeyleri Maya Maya Nedir Maya nın Temelleri Maya nın Ara yüzü Status Line QWERTY Araçları Layouts Hotbox Kanal Kutusu (The Channel Box) Özellik Editörü (The Attribute Editor) Koordinat Düzlemleri XYZ Koordinat Düzlemi UV Koordinat Düzlemi Görünümler Perspektif Görünüm Orthographic Görünüm Kameralar Görüntü Düzlemi Bağımlılık Grafiği Düğümler Eksenler Hiyerarşi MEL Maya da Modelleme Maya da NURBS Eğriler Maya da NURBS yüzeyler Maya da Poligonlar Maya da Deformasyonlar Lattice Sculpt Nesneleri Cluster Nesneleri Maya da Animasyon Keyframe Animasyon Path Animasyon Reactive Animasyon Dinamik Animasyon Motion Capture 28

5 2.6 Maya da Organik Modelleme Teknikleri Kılavuz Resimler Yardımıyla Modelleme Yontma Tekniği NURBS Modelleme D Tarayıcı ile Modelleme Yapılan Çalışma - Maya da İnsan Yüzü Modellemesi Model Fotoğraflarının Çekilmesi ve Düzenlenmesi İnsan Kafası Anatomisi Kas Gruplarının Boyanması Resimlerin Maya ya Aktarılması Kas Gruplarının Eğrilerle Belirtilmesi NURBS Yüzeylerin Oluşturulması NURBS Yüzeylerin Düzeltilmesi Kulak Modellemesi Göz Modellemesi Texture Yapımı Projection Kamera Photoshop ta Texture Map Yapımı Texture ın Modele Kaplanması Sonuçlar ve Öneriler Kaynaklar 43

6 RESİMLER DİZİNİ Resim 1 - Poligonsal Nesneler 8 Resim 2 - Kübik Bezier Eğrisi 10 Resim 3 - Bezier Yüzeyi 10 Resim 4 - B-Spline Eğrisi ve Kontrol Poligonu 11 Resim 5 - Bezier Eğrisine Eşdeğer Bir B-Spline Eğrisi 11 Resim 6 - B-Spline Yüzeyi ve Kontrol Neti 14 Resim 7 - Maya Amblemi 15 Resim 8 - Günümüz Sinemasından Örnek Maya Kullanımları 15 Resim 9 - Maya Ara Yüzü 16 Resim 10 Status Line 16 Resim 11 QWERTY Tools 17 Resim 12 Layouts 17 Resim 13 - Hotbox 17 Resim 14 Channel Box 18 Resim 15 Attribute Editor 18 Resim 16 XYZ Koordinat Düzlemi 19 Resim 17 UV Koordinat Düzlemi 19 Resim 18 Görüntü Düzlemi 20 Resim 19 Bağımlılık Grafiği 20 Resim 20 Eksenlerin Kullanımına Örnek 20 Resim 21 Hiyerarşi Grafiği 21 Resim 22 NURBS Eğrisi Bileşenleri 22 Resim 23 NURBS Yüzey 22 Resim 24 NURBS Yüzey Bileşenleri 22 Resim 25 Poligonal Yüzey 23 Resim 26 Lattice Deformasyon Aracı 23 Resim 27 Sculpt Deformasyon Aracı 24 Resim 28 Cluster Deformasyon Aracı 24 Resim 29 Keyframe Animasyon 25 Resim 30 Path Animasyon 25 Resim 31 Tepkisel Animasyon 26 Resim 32 Katı Cisim Simülasyonu 27 Resim 33 Parçacık Bileşenleri 27 Resim 34 Yumuşak Cisim 27 Resim 35 Kılavuz Resimli Modelleme 28 Resim 36 Yontma Tekniği 28 Resim 37 NURBS Tekniği 28 Resim 38 3D Scanner Tekniği 29 Resim 39 Yandan ve Önden Fotoğraflar 31 Resim 40 Distort Aracı 31 Resim 41 Straighten Aracı 31 Resim 42 İnsan Kafası Kasları 32 Resim 43 Önden ve Yandan Boyanmış Kas Grupları 33 Resim 44 Maya ya Aktarılmış Image Planeler 34 Resim 45 Yanlış Birleştirilmiş Eğriler 35 Resim 46 Shelf 35 Resim 47 Eğrilerin Oluşturulması 36 Resim 48 Oluşturulan Eğriler 37 Resim 49 Birail 2 Tool ile Yüzey Oluşturma 37 Resim 50 Oluşturulan Yüzeyler 38 Resim 51 Smooth İşlemi 38 Resim 52 Oluşturulan Kafa 38 Resim 53 Kulağın Tamamlanmış Hali 39

7 Resim 54 Göz Küresi 39 Resim 55 Tamamlanmış Göz 39 Resim 56 Projection Kamera Ayarları 40 Resim 57 Projection Render ı 40 Resim 58 Ön Texture Map 40 Resim 59 Sonuç Renderları 41 FORMÜLLER DİZİNİ Formül 1 - Bezier Eğrisi 9 Formül 2 - Bernstein Polinoları 9 Formül 3 - Bezier Yüzeyi 10 Formül 4 - B-Spline Eğrisi 11 Formül 5 - B-Spline Eğrisi Ağırlık Fonksiyonu 12 Formül 6 - NURBS Eğrileri 12 Formül 7 - B-Spline Yüzeyler 13

8 ÖZET Bu bitirme tezinde ilk olarak Maya ve diğer üç boyutlu tasarım ve animasyon programlarının temelini oluşturan bilgisayar grafikleri konuları ana hatlarıyla verilmiştir. Daha sonra Maya programının özellikleri ve Maya ya yeni başlayacak kişilerin ara yüze aşina olması için ara yüz bileşenleri de verilmiştir. Maya nın nesnelere yaklaşımı ve içindeki bileşenler ayrıntılı olarak işlenmiş ve Maya ile yapılabilecekler sıralanmıştır. İnsan anatomisi ve kasları ile ilgili bilgiler gerçekçi organik modelleme yapabilmek için gerekli olduğundan onlara da değinilmiştir. Tezin önemli bir kısmını insan kafası modellemesinin B-spline eğrileriyle nasıl yapıldığı, NURBS yüzeylerle bu eğrilerin arasını yüzeylerle doldurma aşamaları oluşturmaktadır. Bu aşamalar ekran görüntüleriyle desteklenmektedir, ayrıca Maya nın örnek kullanım alanlarının resimleri de bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Maya, Modelleme, Organik Modelleme, AutoDesk, Alias, Animasyon, NURBS Yüzeyler, Bilgisayar Grafikleri, 3D, Anatomi.

9 1. GENEL BİLGİLER 1.1 Bilgisayar Grafiklerinin Temelleri Bilgisayar grafiklerinin genel olarak tanımı; bilgisayar tarafından üretilen resimlerdir. Ancak olaya 3 boyutlu grafikler açısından bakacak olursak; görsel bir objenin matematiksel veya geometrik tanımlama yardımıyla, 3 boyutlu düzlemden 2 boyutlu düzleme aktarılmasıdır Bilgisayar Grafiklerinin Kullanım Alanları: En çok sanat ve eğlence dünyasında kullanılır. Reklam, film, animasyon sektöründe bilgisayar grafikleri günümüzün vazgeçilmezleri arasındadır. Ayrıca web sitelerinde de bu grafiklerden yararlanılmaktadır. Günümüz yayıncılığında bilgisayar grafiklerinden etkin bir şekilde faydalanılmaktadır. Artık kitaplar ve dergiler bilgisayar grafikleri ile donatılmaktadır. Günümüzde bilgisayar grafikleri ve resim işleme (Image Processing) konuları birbiriyle ilişkili konular olarak öne çıkıyor. Bilgisayar grafikleri alanı bilgisayar tabanlı resimleri yaratırken, resim işleme ise mevcut bir resim üzerinde değişiklikler yapıyor. Analog yollarla elde edilen resimler bilgisayara aktarılarak üzerinde istenilen her türlü değişiklik yapılabiliyor. Artık çoğu fabrikada, enerji üretim santrallerinde ve hava alanlarında devam eden işleri gözlemek için bilgisayar ve grafiklerden yararlanılıyor. Fabrikalardaki otomasyon sistemleri sıcaklık veya basınç gibi bazı değerleri ölçen sensörlerden gelen değerleri grafiksel bilgiye dönüştürüyor. Hava alanlarında da bilgisayar ve grafikler kullanılıyor. NASA nın yürüttüğü bir projede hava alanı kulesi tamamen kapalı ve hava alanından izole bir yere kuruluyor. Gerçekte olması gereken hava alanı görüntüsü (uçaklar, araçlar vs.) ise bu odanın çevresine yerleştirilmiş perdelere panoramik olarak yansıtılıyor. Yansıtılan görüntü kaydedilen gerçek görüntünün bilgisayar tarafından yeniden üretilmiş şekli. Bu sistem sadece hava alanları için değil roket fırlatılması, Marsın yüzeyinin araştırılması gibi projelerde de kullanılabiliyor. Gerçek dünyanın simüle edilerek, gerçek hayatta tehlikeli olabilecek birtakım eğitimler (uçak pilotu ve gemi kaptanı eğitimleri gibi) bu simülasyonlar yardımıyla tehlikesiz ve daha etkin bir biçimde yapılabiliyor. Bilgisayar grafiklerinin en çok kullanıldığı bir diğer alan ise bilgisayar destekli dizayn (CAD). Mimarlar artık binaları bilgisayar programlarıyla tasarlayıp müşterilerinin

10 beğenisine sunabiliyorlar. Müşterilerin bu yapay binalar içinde gezmeleri bile sağlanabiliyor. Bilgisayar destekli tasarım sadece mimaride kullanılmıyor, günümüzde elektronik devreler de grafiksel olarak tasarlanıp üretiliyorlar. Bilgisayar grafikleri bilimsel araştırmalarda ve bu araştırmaların sonuçlarının görselleştirilmesinde de kullanılıyor. Matematikte değişkenlerin değerlerinin 3 boyutlu bir ortamda gösterilmesinde, kimyada karmaşık moleküllerin gösteriminde, sağlık alanında insan vücudunun değişik cihazlarla görüntülenmesinde kullanılıyor Transformasyon Matrisleri Bilgisayar grafiklerinde, oluşturulan objenin büyütülüp küçültülmesinde, yer değiştirilmesinde, şeklinin deforme edilerek başka bir şekle döndürülmesinde transformasyon matrisleri kullanılır. Bu matrislerin kullanılma mantığı, objeyi oluşturan her bir noktanın istenilen şekilde yerinin değiştirilmesidir. Mayada tasarım yaparken de bu matrislerden etkin bir şekilde yararlanılır. Translation Matrisi Scaling Matrisi Rotation Matrisi Translation Matrisi: Bir objeyi oluşturan noktaları, objenin ilk yerinden d x, d y, d z kadar uzağa taşımak için kullanılır. Scaling Matrisi: Bir objeyi oluşturan köşe noktalarının S x, S y, S z kadar uzaklığa taşınarak objenin ölçeklenmesini sağlar. Rotation Matrisi: Objenin bir eksen etrafında kaç derecelik bir açıyla döneceğini belirler. Şekilde verilen matriste objenin x ekseni etrafında θ kadar bir açıyla dönmesi sağlanmaktadır. 1.2 Üç Boyutlu Nesne Tanımlama Yöntemleri Bilgisayar grafiklerinde üç boyutlu nesneleri tanımlamak için birçok yöntem geliştirilmiştir. Hangi tanımlama yöntemin avantajlı olduğu üç boyutlu uygulamanın amaç ve gereksinimleri, modellenme yöntemleri ve kullanılan modelleme programına göre farklılık gösterir.

11 Nesne tanımlama yöntemlerini iki sınıfta incelemek mümkündür: Bu yöntemlerin ilkinde nesnenin iç kısmını dış ortamdan ayıran sınır (nesnenin yüzeyi) tanımlanır. Bu yöntemin belirgin örnekleri arasında poligonsal nesneler ve parametrik yüzeyler bulunur. İkinci yöntemde ise nesnenin uzayda kapladığı hacim göz önünde bulundurulur ve genellikle bu yöntem nesnenin sınır bilgisinin uygulama için yetersiz kaldığı durumlarda kullanılır Poligon Nesneler Poligonsal nesneler en yaygın kullanılan nesne tanımlama yöntemidir. Poligonsal tanımlama yöntemlerinde, birbirlerine komşu birçok üç boyutlu poligon nesnenin yüzeyini oluşturur. Poligonsal nesnelerin diğer nesne tanımlama yöntemlerine göre çok daha yaygın olarak kullanılmasının başlıca nedenleri, poligonsal tanımlama yöntemlerinin hızlı, kolay ve esnek olmasıdır. Ancak ayrıntılı bir nesneyi tanımlamak için yüksek sayıda poligon kullanılması gerekliliği, poligonsal nesnelerin önemli bir dezavantajdır. Örneğin, bir Boeing 777 uçağının üç boyutlu modeli yaklaşık olarak adet poligon içerebilir. Bu kadar fazla sayıda poligon ile çalışmak fazla bellek, yüksek işlemci gücü ve hızlı veri yolları gerektirecektir. Resim 1 Poligonsal Nesneler Şekil 1'de bazı nesneler ve poligonlarla tanımlanmış halleri gösterilmektedir. Kullanılan poligon sayısı arttırıldıkça, tanımlamadaki hatalar (gerçek nesne ile poligonlarla tanımlanmış hali arasındaki fark) o kadar azalacaktır Eğriler ve Yüzeyler Ayrıntılı bir nesneyi tanımlamak için yüksek sayıda poligon kullanılması gerekliliği, poligonsal nesnelerin en önemli dezavantajıdır. Örneğin, basit kahve kupasının poligonsal gösterimi binlerce poligon içerebilir ve kupa üzerinde ufak bir değişiklik yapmak için bile

12 birçok koordinatın değiştirilmesi gereklidir. Dolayısıyla, ayrıntılı nesnelerin gösterimi için hem daha az bellek ihtiyacı olan hem de modelleme yapan kişiye kolaylıklar sağlayacak daha esnek yapılara ihtiyaç duyulur Bézier Eğrileri Bu yöntem, bir Fransız mühendis olan Pierre Bézier tarafından otomobil tasarımında kullanmak amacıyla geliştirilmiştir. Bézier eğrilerinin sahip olduğu özellikler, onları eğri ve yüzey tasarımında bir hayli kullanışlı ve uygun hale getirmektedir. Ayrıca, Bézier eğrilerinin programlanması da oldukça kolaydır. Bu tür özelliklerinden dolayı, Bézier eğrileri bilgisayar grafiklerinde yaygın olarak kullanılır. Pierre Bézier, n+1 adet p i kontrol noktası tarafından kontrol edilen p(u) eğrisini aşağıdaki gibi tanımlamıştır: n i= 0 pibi, n( u) Formül 1 Bezier Eğrisi Denklemde bulunan B i,n (u) fonksiyonu Bernstein polinomları olarak adlandırılır. B i, n ( u) n! i!( n i)! = i n i u (1 u ) Formül 2 Bernstein polinomları Tüm kontrol noktalarının az veya çok eğri üzerinde bir etkisi vardır. Çünkü Bernstein polinomlarının değeri sadece u=0 ve u=1 dışında sıfırdan farklıdır. Kontrol noktalarının sayısı ne olursa olsun bu durum değişmez. Kontrolün geniş çaplı olup, kontrol noktalarının tüm eğri üzerinde etkili olması Bézier eğrilerinin dezavantajlarından birisi olarak kabul edilebilir. Ayrıntılı Bézier eğrilerini tanımlamak için birçok kontrol noktası kullanmak mümkündür. Fakat Bézier eğrilerinde kontrolün geniş çaplı olması ve polinomun derecesi arttıkça matematiksel hesaplamalarının karmaşıklaşması yüzünden kontrol noktalarının sayısının fazla olması tercih edilmez. Bunun yerine dört kontrol noktasına sahip Bézier eğrilerinin arka arkaya birleştirilmesiyle daha ayrıntılı eğriler oluşturulur. Bu nedenden dolayı, kübik Bézier eğrileri (4 kontrol noktasına sahip Bézier eğrileri) diğer dereceden Bézier eğrilerine göre daha yaygın olarak kullanılır.

13 Resim 2 - Bir kübik Bézier eğrisi ve onu tanımlamak için kullanılan dört kontrol noktası Bézier Yüzeyler Üç boyutlu Bézier yüzeylerinin (diğer adıyla Bézier yamalarının) tanımlanması için Bézier eğrilerinin gösteriminin genelleştirilmesi mümkündür. Matematiksel olarak, üç boyutlu yüzeyler iki eğrinin kartezyen çarpımından elde edilebilir. Dolayısıyla, (m+1)(n+1) kontrol noktası tarafından belirtilen Bézier yüzeyinin gösterimi şöyle olacaktır: p( u, v) = n m i= 0 j= 0 p i, jbi, n( u) Bj, m( v) Formül 3 Bézier yüzeyi Resim 3 16 kontrol noktası ile tanımlanmış 3 boyutlu Bézier yüzeyi B-Spline Eğrileri B-spline eğrilerinin teorisi ilk olarak Schoenberg (1946) tarafından önerilmiş olmasına rağmen, Bilgisayar Destekli Geometrik Dizayn alanında ilk uygulamalar Gordon ve Riesenfeld (1974) tarafından yapılmıştır. B-spline eğri ve yüzeyleri kontrol noktaları adı verilen köşe noktaları ile tanımlanırlar. Bu noktalar kullanılarak elde edilen eğri ve yüzeyler, kontrol noktalarından geçmemekle

14 birlikte, eğri veya yüzeyin formu tamamen bu noktaların konumlarına göre şekillenmektedir. Bu kontrol noktalarının oluşturduğu poligona kontrol poligonu denilmektedir. Bu noktalar bir mıknatıs gibi davranarak eğrinin kontrol poligonunun şeklini takip etmesini sağlar ve sonuçta kontrol poligonunun sınırları içerisinde kalan karakteristik ve düzgün bir eğri elde edilir. Resim 4 Bir B-Spline eğrisi ve kontrol poligonu B-spline eğrilerinin genel olarak Bézier eğrilerinin geliştirilmesi sonucu ortaya çıkmış eğriler olduğunu söyleyebiliriz. Yalnız B-spline eğrileri genelde Bézier eğrisi gibi tek parça bir eğri değildir. B-spline eğrisi en az bir ya da daha çok polinom segmentinin birleşmesinden oluşmaktadır. B-spline eğrisinin tek bir segmentten oluşması durumunda bu eğri aynı zamanda Bézier eğrisidir. Bu durumun gerçekleşebilmesi için, eğrinin kontrol noktası sayısı ile mertebesinin birbirine eşit olması gerekmektedir. Şekil 5 te görülen eğrinin dört kontrol noktası vardır ve eğrinin mertebesi de dört olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla bu eğri, hem B- spline eğrisi hem de Bézier eğrisidir ve tek parça bir eğridir. Resim 5 Bézier eğrisine eşdeğer bir B-Spline eğrisi B-Spline eğrilerinin tanımlanması aşağıdaki şekilde olmaktadır: p( t) = n i= 0 PiNi, k( t) Formül 4 B-spline eğrisi p i n+1 adet poligon köşelerinden biridir. k. dereceden i. normalize edilmiş B-spline eğrisi için N i,k (t) ağırlık fonksiyonu recursive formüllerle tanımlanır.

15 1 1 1, 1 1,, ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( = i k i k i t k i i k i k i i k i X X t N X X X t N x t t N Formül 5 B-spline eğrisi ağırlık fonksiyonu B-spline eğrileri yerel kontrollerde Bézier eğrilerine göre daha üstündür, eğriyi oluşturan bir noktanın yeri değiştirildiğinde eğrinin hepsi değişmez NURBS (Non-Uniform Rational B-Splines) Eğrileri Temsil kabiliyeti açısından en başarılı yöntemlerden biri olan B-spline eğrilerinin tek dezavantajı daire, çember gibi konik şekillerin temsilindeki yetersizlikleridir. Versprille (1975) bu yetersizlikleri gidermek üzere non-üniform rasyonel B-spline eğrilerini (NURBS) önermiştir ve Bilgisayar Destekli Geometrik Dizayn uygulamalarında kullanmaya başlamıştır. NURBS eğrilerinin diğer B-spline eğrilerine göre avantajı, bilgisayar destekli tasarım ortamında karşılaşılabilecek tüm analitik şekilleri (çember, elips, yay) temsil edebilme kabiliyetidir. NURBS eğrileri, standart B-spline eğrileri gibi kontrol noktaları (B i ) ve kontrol poligonu ile tanımlanır. NURBS eğrilerinde farklı olarak her kontrol noktasında bir ağırlık fonksiyonu tanımlanmıştır. Bu ağırlık fonksiyonu eğrinin formunu etkileyen yeni bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Ağırlık fonksiyonu ait olduğu kontrol noktasının B-spline eğrisini ne kadar etkileyeceğini belirlemektedir. Ağırlık fonksiyonunun değerinin artması B- spline eğrisini o kontrol noktasına yaklaştırmakta, düşmesi ise uzaklaştırmaktadır. Rasyonel B-spline eğrileri standart B-spline eğrilerinin genelleştirilmiş halidir ve ifadesi aşağıdaki gibi verilmektedir: + = + = + = = = ,,, 1 1 ) ( ) ( ) ( ) ( n i n i k i i k i i i k i n i t N h t N h B t R B t P i Formül 6 NURBS eğrileri Bu ifadede, h i her kontrol noktası için tanımlanmış ağırlık fonksiyonunu, R i,k (t) rasyonel temel fonksiyonu göstermektedir. Eğer tüm ağırlık fonksiyonlarının bire eşit olduğu kabul edilirse (h i =1), rasyonel B-spline eğrileri standart B-spline eğrilerine dönüşecektir. NURBS eğrileri B-spline eğrilerinin genelleştirilmiş hali olduğundan, B-spline eğrileri için geçerli olan tüm özellikler NURBS eğrileri için de geçerlidir. NURBS eğrileri farklı olarak aşağıdaki özelliklere sahiptir:

16 Araba, gemi vs. gibi endüstriyel ürünlerde rastlanabilecek her türlü şekil ve formda (Doğru parçalarından, çember, yay gibi analitik şekillere kadar) eğri ve yüzeylerin temsil imkanı. Herhangi bir kompleks şekli, az sayıda nokta ile tanımlayarak temsil edebilme imkanı. NURBS eğrilerinin ağırlık fonksiyonları, eğrinin yerel kontrol kabiliyetini arttırmaktadır. Ağırlık fonksiyonu değerleri kullanıcı tarafından değiştirilerek, eğri istenildiği kadar kontrol noktalarına yaklaştırılıp uzaklaştırılabilmektedir. (ör. ağırlık fonksiyonu değerinin sıfır olması, o kontrol noktasının eğri üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığını göstermektedir) Bir NURBS eğrisi tek parça bir eğri ise o eğri aynı zamanda rasyonel bir Bézier eğrisidir. Dolayısıyla NURBS eğrileri hem Bézier eğrilerini hem de B-spline eğrilerini bünyesinde barındıran eğrilerdir. NURBS eğrilerinin temel kontrol araçları olarak kontrol noktaları, eğrinin derecesi, düğüm vektörü ve ağırlık fonksiyonları sayılabilir B-Spline Yüzeyleri B-spline eğrileri yüzeyler için genelleştirilerek B-spline yüzeyleri elde edilmektedir. B-spline yüzeyleri, B-spline eğrilerinin sahip olduğu tüm özelliklere sahiptir. Matematiksel denklemi de B-spline eğrilerine benzer olarak aşağıdaki gibidir: Q ( u, w) = n + 1 m+ 1 i= 1 j= 1 B i, j N i, k ( u) M j, l ( w) u w min min Formül 7- B-Spline yüzeyler u u max w w, max, 2 k n + 1, 2 l m + 1 Kontrol noktaları, artık kontrol neti olarak adlandırılmakta ve yüzey tanımlamada kullanılacak olan köşe noktalarını göstermektedir.

17 Resim 6 B-Spline yüzeyi ve kontrol neti B-spline yüzeyleri ile ilgili temel özellikler aşağıdaki gibi sıralanabilir: Bir B-spline yüzeyinin herhangi bir parametrik yönündeki maksimum mertebe değeri, o yönde tanımlanan nokta sayısı kadardır. B-spline yüzeyinin her iki yöndeki sürekliliği, eğer düğüm vektörlerinde tekrarlanan değerler yoksa, mertebesinden iki eksiktir (C k-2 ), (C l-2 ).Yani B-spline yüzeyi ve tüm (k-2) ve (l-2) ye kadar olan türevleri süreklidir. B-spline yüzeyinin herhangi bir transformasyonu (döndürme, ölçeklendirme, vs) için kontrol netinin transformasyonu yeterlidir. Tek bir kontrol noktasının yüzeye etkisi her iki parametrik yönde de ± k/2, ± l/2 ile sınırlıdır. Her iki yönde de kontrol noktası sayısı mertebe sayısına eşitse B-spline yüzeyi Bézier yüzeyine dönüşür. B-spline yüzeyi, tıpkı B-spline eğrilerinde olduğu gibi kontrol noktalarının oluşturduğu konveks alanlar içinde kalacak şekilde oluşur.

18 2. MAYA Maya Nedir? Maya, uzun yıllar Alias firması tarafından hazırlandıktan sonra 7,0 sürümü ile birlikte Autocad ve 3DMax gibi tanınmış yazılımların sahibi Autodesk firması tarafından, diğer tüm Alias yazılımları ile birlikte satın alınmış bir 3D tasarım ve animasyon yazılımıdır. Günümüzde birçok büyük film, animasyon, oyun ve tasarım stüdyosu çalışmalarını Maya ile yapmaktadır. Bu stüdyolara ve Maya ile yaptıkları çalışmalara örnek olarak: Resim 7- Maya Amblemi Industrial Light&Magic (Karayip Korsanları 1, 2, 3, Harry Potter serisi, Terminator 3, Hulk Yeşil Dev ), New Line Cinema (Yüzüklerin Efendisi serisi ), Pixar (tüm animasyonları), Vetor Zero, Kleiser-Walcwak (X-Men Serisi ), CapCom, Turner Studios, Meteor Studios, vb gösterilebilir. Maya modülerliği ve içerdiği MEL (Maya Embedded Language) script dilinin esnekliği sayesinde CG (Computer Graphics) sanatçıları tarafından kısa zamanda benimsenmiş ve kullanılmaya başlanmıştır. Maya için birçok plug-in tasarlanmış ve bunlar sayesinde kullanımını daha profesyonel ve rahat hale getirmek amaçlanmıştır. Resim 8 - Maya nın günümüz sinema ve animasyon filmlerinde örnek kullanımları: Sol: Gollum (Yüzüklerin Efendisi), Orta: Davy Jones (Karayip Korsanları) Sağ: Mr. Incredible (İnanılmaz Aile) Maya nın Temelleri Maya programında den fazla komut bulunmaktadır ve bu komutların bulunduğu ara yüze aşina olmak için Maya ile oldukça uzun süre uğraşmak gerekmektedir. Bu bölümde Maya ara yüzünü ve alt yapısını göreceğiz.

19 2.2.1 Maya nın Ara yüzü QWERTY araçları Menüler Durum Çubuğu Menü takımı (Status Line) Shelf Kanal Kutusu (Channel Box) Yerleşimler (Layouts) Zaman sürgüsü (Time Slider) Oynatma Alan Sürgüsü (Range Slider) Komut Satırı Yardım Satırı (Command Line) (Help Line) Resim 9 Maya arayüzü Durum Çubuğu (Status Line) Menü takımları (Menu Sets) Bu menü takımları yardımıyla var olan menülere(polygon, animation.,vs) ulaşılabilir, ayrıca kişisel menüler oluşturulabilir. Render Kontrolleri Sahnenin neresinin render edileceğini belirler. Odaklama Fonksiyonları Seçme Modları İşaretçiyi sahnenin belli Ad seçme Hiyerarşiye, nesneye yerlerine getirmek için kullanılır Objeleri isimlerine ve komponente göre seçme sağlar göre seçmede kullanılır Sahne Dosyası (scene file) Seçme maskeleri Giriş/Çıkış Bağlantıları Kanal Kutusu Bu 3 simge sayesinde Hangi komponentlerin Objelerin birbirlerine Özellik editörünü,araç sahneler kaydedilebilir, seçileceğini belirler. olan bağlantısının nasıl özelliklerini ve kanal açılabilir, yaratılabilir. olacağını belirlerler kutusunu gösterip Resim 10 Status Line gizlemede kullanılır.

20 QWERTY Araçları Yerleşimler (Layouts) Select(Q):Objeleri seçmede kullanılır Bir eğri çizerek obje seçmede kullanılır. Seçili objeleri boyamak için kullanılır. Move(W):Objeleri hareket ettirmek için kullanılır. Rotate(E):Objeleri döndürmek için kullanılır Scale(R):Objeleri ölçeklendirmek için kullanılır. Genel Manipule aracıdır, tüm W,E,R işlemlerini birden yapar. Nesneleri bozmadan yumuşak düzeltmeler yapmakta kullanılır. Show Manipulator(T):Manipule aracını gösterir. Tekli perspektif Dörtlü Perspektif Perspektif ve Taslak görünümü Perspektif ve Grafik editörü Perspektif ve Hypershade editörü Perspektif, Grafik ve Hypershade Resim 12 - Layouts (Y):En son kullanılan aracı seçer. Resim 11 QWERTY Tools Hotbox (Space tuşuna basıldığında açılan menü kutusu) Ana Menüler Panel Menüleri Önceki Emirler Görünüm Menü Takımları: Seçilen menü takımına göre gelecek menüleri gösterir Hotbox Kontrolleri Resim 13 Hotbox

21 Kanal Kutusu (The Channel Box): Mode Seçimi: Kanal Kutusunu, Layer editörünü veya ikisini birden gösterir. Kanallar: Üzerine tıklandığında açılan menüden kanal özellikleri değiştirilebilir. Objeler: Birden fazla obje seçilmişse bunların arasında geçişi sağlar. Özellikler: Seçili olan nesnenin ilk oluşturulduğu yere göre yer, şekil ve açı değişimleri ayrıca nesnenin görülebilirliği buradan ayarlanabilir ve bu özellikler istenilirse kilitlenebilir. Girişler: Seçili nesneyi değiştiren giriş değiştiricilerini gösterir. Giriş Özellikleri: Seçili nesnenin değiştirilebilir giriş özelliklerini gösterir. Layer Editörü: Katmanlar halinde çalışırken katmanları yönetmek için kullanılır. Resim 14- Kanal Kutusu Özellik Editörü (The Attribute Editor): Ana menü: List: Bir nesne seçildiğinde otomatik olarak özellikleri yüklemek için kullanılır. Selected: Birden fazla nesne seçilirse istenilen nesnenin özelliklerini görmek için kullanılır. Focus: Sahnedeki tüm seçili düğümleri gösterir. Attributes: Bir nesne düğümü için ekstra özellik eklemek veya çıkarmak için kullanılır. Düğümler: Seçili nesnenin düğümlerini gösterir. Transform Attributes: Ana düğüm için yer değiştirme, döndürme, ölçeklendirme gibi özellikleri gösterir. Pivots: Ölçeklendirme ve döndürme eksenlerinin ayrı ayrı gözükmesini sağlar. Limit Information: Nesnenin yer değiştirme, döndürme, ölçeklendirme özelliklerinin sınırlandırılmasını sağlar. Display: Bir nesnenin nasıl gözükeceğini belirleyen özellikler. Notes: Dökümantasyonda yardımı olması için her düğüm not almaya uygun yapılmıştır. Buraya düğümle ilgili şeyler yazılabilir Resim 15 Özellik editörü

22 2.2.2 Koordinat Düzlemleri XYZ Koordinat Düzlemi: Maya da ve diğer birçok 3D programda kullanılan homojen koordinat düzlemidir. X uzunluğu, Y yüksekliği, Z derinliği belirtir. Mayada X kırmızı, Y yeşil, Z mavi olarak gösterilir. Bu koordinat düzleminde merkez origin adını almaktadır ve 0,0,0 noktası ile temsil edilir. Resim 16 XYZ Koordinat Düzlemi UV Koordinat Düzlemi: Resim 17 UV Koordinat Düzlemi Maya da yüzeyler kendi koordinat sistemlerinde yaratılır. Bir doğrultuda U adını alırken, diğer doğrultuda V adını alır. U kırmızı ile,v yeşil ile gösterilir. Yüzey nesneleri ile çalışırken veya bu nesnelere kaplama (texture) eklerken bu koordinat sisteminden yararlanılır. Yüzeyin bir köşesi origin olarak olarak kullanılır ve tüm koordinatlar direk olarak yüzeyde uzanır Görünümler Perspektif Görünüm: Sahneye sanki bir kameradan veya bir fotoğraf makinesinin lensinden bakıyormuş gibi bakmak için kullanılır Orthographic Görünüm: Bu görünümler sahneye paraleldir ve daha nesnel bir görünüm sağlarlar. Bu görünümlerde sadece iki koordinata odaklanılır. Yukarıdan, yandan ve önden bakış açıları sağlanabilir Kameralar Kameralar da aynı görünüm açıları gibi perspektif ve orthographic olarak ayrılırlar. Orthographic kameralar sahneye paralel olarak yerleştirilerek yine 2 koordinat açısından sahneye bakmayı sağlarlar. Perspektif kameralar daha karmaşıktır; göz noktası, gözün baktığı açı ve odak derinliği gibi özelliklere sahiptirler.

23 Görüntü Düzlemi: Kameralarla çalışırken, kameralara görüntü düzlemi (image plane) adı verilen nesneler eklenebilir. Bu nesnelerin özellikleri sayesinde kamera hareket ettikçe bu nesneler de hareket eder ve kamera açısından bakıldığında nesnenin bir arka planı olduğu hissi doğar. Resim 18 Görüntü düzlemi Bağımlılık Grafiği Mayanın sistem mimarisi, sahnedeki tüm nesnelerin birbirlerine olan bağımlılıklarını ve özelliklerini düğümlerle ifade ederek büyük bir esneklik sağlar. Yan taraftaki grafikte basit bir kürenin bağımlık grafiği ve bağlantılar gösterilmiştir. Resim 19 Bağımlılık grafiği Düğümler: Mayada eğriler, yüzeyler, ışıklar, kameralar, kaplamalar kısacası her şey bir veya birbirlerine bağlanmış birden çok düğüm ile ifade edilir. Bu düğümler mayada ki geometri, ışıklandırma, gölgelendirme gibi nesneleri de kapsayan tüm nesne tiplerini tanımlayabilir. Yukarıdaki grafikte en üstteki düğüm kürenin transform düğümünü ifade etmektedir. Sol alt tarafta giriş düğümü, alt ortada şekil düğümü, sağ altta gölgelendirme düğümü bulunmaktadır Eksenler: Mayada transform düğümleri eksen noktası (pivot point) olarak bilinen özel bir bileşene sahiptirler. Bu eksen noktasının yeri değiştirilip nesne herhangi bir transformasyona uğratılırsa değişik sonuçlar elde edilir. Pivot noktaları basit olarak nesnelerin ölçeklendiklerinde veya döndürüldüklerinde sabit kalan noktalarıdır. Resim 20 Eksenlerin kullanımına örnek

24 Hiyerarşi: Maya da sahneler yapılırken nesneler ve alt nesneleri birbirleriyle parent- child ilişkisine sahiptirler. Maya bu düğümlerle çalışırken en üstteki yani root düğümden başlar ve aşağıya Resim 21 Hiyerarşi grafiği doğru devam eder. Yan taraftaki grafikte solda bulunan group1 düğümü döndürülürse veya yer değiştirme yapılırsa alt taraftaki düğümler de bundan etkilenecektir. Ancak nurbscone düğümü döndürülürse üst düğümler bundan etkilenmeyecektir. Grafikte sağ tarafta bulunan hiyerarşiye birleşim noktası (joint) hiyerarşisi denilir. Bu hiyerarşi daha çok karakter yapımında kullanılır. İskelet şekillendirilirken birbirleriyle bağlantısı olan kemikler birbirlerine joint ile bağlanılır ve bir hiyerarşi oluşturulur. Bu sayede en üstteki düğüm oynadığında alttakiler de etkilenecektir ancak alt taraftaki düğümler oynadığında üst taraftakiler nesne hiyerarşisinde olduğu gibi oynamaz. Bu aynen kolumuzu hareket ettirdiğimizde elimizin de hareket etmesine ama elimizi hareket ettirdiğimizde kolumuzun hareket etmemesine benzemektedir MEL (Maya Embedded Language) Maya da herhangi bir şey açıldığında, kullanıldığında veya değiştirildiğinde ufak bir script çalıştırılmış olunur. Bu scripte MEL (Maya Embedded Language) denilmektedir. MEL sayesinde basit komutlar yazılabilir, matematiksel ifadeler yazılabilir,scriptler oluşturularak Maya ya fonksiyonellik kazandırılabilir. Animatörler MEL sayesinde komplex sahneler için makrolar hazırlayarak işlerini kolaylaştırmaktadırlar. Aşağıda bir torus oluşturan ve yerini değiştiren bir MEL script örneği bulunmaktadır: CreateNURBSTorus; settoolto "CreateNurbsTorusCtx"; torus -ch on -o on -po 0 -ax nsp 4 -hr 0.5 ; // Result: nurbstorus1 makenurbtorus1 // select -cl ; select -r nurbstorus1 ; move -r ; select -cl ;

MAYA ile 3D Modelleme

MAYA ile 3D Modelleme KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR GRAFİKLERİ LABORATUARI MAYA ile 3D Modelleme 1. Giriş 3D oyunlar ve animasyonlar Bilgisayar Grafiklerinin günümüzde en yaygın uygulama

Detaylı

NURBS ÖRNEKLER NOTU: Model FRONT görünümde orijin noktasından başlanarak ilk iki noktası gride snap edilmiş bir şekilde meydana getirilmiştir.

NURBS ÖRNEKLER NOTU: Model FRONT görünümde orijin noktasından başlanarak ilk iki noktası gride snap edilmiş bir şekilde meydana getirilmiştir. NURBS ÖRNEKLER NOTU: Model FRONT görünümde orijin noktasından başlanarak ilk iki noktası gride snap edilmiş bir şekilde meydana getirilmiştir. Gerektiği yerlerde eğri nokataları Move aracıyla taşınarak

Detaylı

BÖLÜM 04. Çalışma Unsurları

BÖLÜM 04. Çalışma Unsurları BÖLÜM 04 Çalışma Unsurları Autodesk Inventor 2008 Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu SAYISAL GRAFİK Çalışma Unsurları Parça ya da montaj tasarımı sırasında, örneğin bir eskiz düzlemi tanımlarken, parçanın düzlemlerinden

Detaylı

PSP MODELİ EMİNE SARSILMAZ

PSP MODELİ EMİNE SARSILMAZ PSP MODELİ EMİNE SARSILMAZ Ortografik Çizimlerin Düzenlenmesi Ortografik çizimler, Photoshop gibi yardımcı bir program aracılığıyla Image Plane olarak kullanılabilecek boyutlara getirilir. Modellenecek

Detaylı

PARÇA MODELLEMEYE GİRİŞ

PARÇA MODELLEMEYE GİRİŞ PARÇA MODELLEMEYE GİRİŞ Pro/ENGINEER programında 10 değişik modelleme kısmı bulunmaktadır. Bunlardan en çok kullanılan ve bizim de işleyeceğimiz parça modelleme (Part) kısmıdır. Bunun yanında montaj (assembly),

Detaylı

BÖLÜM 17 17. ÜÇ BOYUTLU NESNELERİ KAPLAMA VE GÖLGELENDİRME

BÖLÜM 17 17. ÜÇ BOYUTLU NESNELERİ KAPLAMA VE GÖLGELENDİRME BÖLÜM 17 17. ÜÇ BOYUTLU NESNELERİ KAPLAMA VE GÖLGELENDİRME 17.1. HİDE Üç boyutlu katı modelleme ve yüzey modellemede Wireframe yapılarının görünmemesi için çizgileri saklama görevi yapar. HİDE komutuna

Detaylı

CAEeda TM GENEL TANITIM. EDA Tasarım Analiz Mühendislik

CAEeda TM GENEL TANITIM. EDA Tasarım Analiz Mühendislik CAEeda TM GENEL TANITIM EDA Tasarım Analiz Mühendislik İÇİNDEKİLER 1. FARE TUŞLARININ GÖSTERİMİ...2 2. CAEeda TM YAZILIMININ GÖRSEL ARAYÜZ YAPISI...3 3. CAEeda TM VARSAYILAN İKON PANELİ TANIMLAMALARI...4

Detaylı

BLEND YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA

BLEND YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA BLEND YÖNTEMİ İLE KATI MODEL OLUŞTURMA Bu yöntem ile çizilen iki kesit katı olarak birleştirilir. Aşağıdaki şekilde blend yöntemi ile oluşturulan bir katı model gözükmektedir. 1. FILE menüsünden New seçilir.

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 3-SOLIDWORKS İLE SKETCH

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 3-SOLIDWORKS İLE SKETCH BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 3-SOLIDWORKS İLE SKETCH Bu uygulamada SolidWorks ile iki boyutlu çizim (sketch) ile ilgili komutlara değinilecek ve uygulamaları gösterilecektir. SolidWorks ile yeni doküman

Detaylı

BÖLÜM 10 10. KATMAN OLUŞTURMA (LAYER) Command line: Layer (veya transparent komutu için 'Layer kullanın)

BÖLÜM 10 10. KATMAN OLUŞTURMA (LAYER) Command line: Layer (veya transparent komutu için 'Layer kullanın) BÖLÜM 10 10. KATMAN OLUŞTURMA (LAYER) Çizim alanına yeni katmanlar oluşturur. Object Properties toolbar: Format menu: Layer Command line: Layer (veya transparent komutu için 'Layer kullanın) LAYER komutu

Detaylı

7. HAFTA ENM 108 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK RESİM. Yrd.Doç.Dr. İnan KESKİN.

7. HAFTA ENM 108 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK RESİM. Yrd.Doç.Dr. İnan KESKİN. 7. HAFTA ENM 108 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK RESİM Yrd.Doç.Dr. İnan KESKİN inankeskin@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler Perspektif Çizimler...

Detaylı

CAEeda TM OM6 KANADI MODELLEME. EDA Tasarım Analiz Mühendislik

CAEeda TM OM6 KANADI MODELLEME. EDA Tasarım Analiz Mühendislik CAEeda TM OM6 KANADI MODELLEME EDA Tasarım Analiz Mühendislik 1. Kapsam Kanat Sınırlarını Çizme Taban Kanat Profilinin Hücum ve Firar Kenarları Sınırlarını Çizme Kanat Profilini Dosyadan (.txt) Okuma Geometrik

Detaylı

Eğri ve Yüzey Modelleme. Prof. Dr. Necmettin Kaya

Eğri ve Yüzey Modelleme. Prof. Dr. Necmettin Kaya Eğri ve Yüzey Modelleme Prof. Dr. Necmettin Kaya Noktalardan geçen eğri tanımı Spline ı oluşturacak noktaların üzerinden geçerek bir spline eğrisi oluşturulur. Spline derecesi = Nokta sayısı - 1 DERECE

Detaylı

Metin Tabanlı İçerik Oluşturma Araçları

Metin Tabanlı İçerik Oluşturma Araçları Metin Tabanlı İçerik Oluşturma Araçları Microsoft Office Word Kelime işlemci, görsel nesnelerin veya çizimlerin resim ya da arka plan olarak kullanıldığı metinler oluşturabilen, harita ve tablo gibi şekiller

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 5 SOLIDWORKS İLE KATI MODELLEME

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 5 SOLIDWORKS İLE KATI MODELLEME BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 5 SOLIDWORKS İLE KATI MODELLEME Katı model elde etmek için kullanılan yöntemler arasında Süpürme (Sweep) ve Loft önemli bir yere sahiptir. Birçok makine parçasının modellenmesinde

Detaylı

İnönü Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

İnönü Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü İnönü Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü 130 Bilgisayar Destekli Teknik Resim Ders Sunumu 2 Yrd. Doç. Dr. Eray Arslan eray.arslan@inonu.edu.tr Çizim Alanı Sınırlarının Ayarlanması (Limits komutu)

Detaylı

www.elektrikogretmenleri.com

www.elektrikogretmenleri.com FIREWORKS (MENU OLUŞ TURMA) 1 Önce Başlat menüsü Programlar Adobe Web Premium CS3 Adobe Fireworks CS3 kısayol simgesi ile Fireworks programı açılır. 2 Fireworks programı açıldığında Karşımıza gelen Yeni

Detaylı

OBJECT GENERATOR 2014

OBJECT GENERATOR 2014 OBJECT GENERATOR 2014 GİRİŞ Sonlu elemanlar modellemesindeki Mechanical ortamında temas tanımlanması, bağlantı elemanı, mesh kontrolü veya yük girdilerinin uygulanması aşamasında çoklu bir yüzey varsa

Detaylı

Photoshop ta Web Sayfaları Oluşturma

Photoshop ta Web Sayfaları Oluşturma Photoshop ta Web Sayfaları Oluşturma Dilimleme Photoshop ta üzerinde çalışılan resim dosyaları, düzenlenen fotoğraflar veya tasarlanan sayfalar web ortamında kullanılmak üzere hazırlanabilir. Bir web sayfasını

Detaylı

IPACK LADDER. Arayüz Dökümantasyonu

IPACK LADDER. Arayüz Dökümantasyonu IPACK LADDER Arayüz Dökümantasyonu I. Giriş Bu dökümantasyon IPack Ladder yazılımının arayüz kullanımını, kullanılan model ile ilişkilerini ve işlevsel açıklamaları kapsamak üzere hazırlanmıştır. II. Dökümantasyon

Detaylı

CAEeda TM. NACA0012 KANADI ÜZERİNDE FAPeda ÇÖZÜMÜ UYGULAMASI EĞİTİM NOTU. EDA Tasarım Analiz Mühendislik

CAEeda TM. NACA0012 KANADI ÜZERİNDE FAPeda ÇÖZÜMÜ UYGULAMASI EĞİTİM NOTU. EDA Tasarım Analiz Mühendislik CAEeda TM NACA0012 KANADI ÜZERİNDE FAPeda ÇÖZÜMÜ UYGULAMASI EĞİTİM NOTU EDA Tasarım Analiz Mühendislik 1. Simülasyon Tanımlama Öncesi 1. Yeni bir proje oluşturmak için menü çubuğu üzerinden Dosya > Çözümağı

Detaylı

Round-Chamfer / Yrd. Doç. Dr. Mehmet FIRAT- Yrd. Doç. Dr. Murat ÖZSOY

Round-Chamfer / Yrd. Doç. Dr. Mehmet FIRAT- Yrd. Doç. Dr. Murat ÖZSOY ROUND ve CHAMFER KOMUTLARI 1. Round ve Chamfer komutlarını uygulamak için daha önceden çizilmiş bir katı modele ihtiyaç bulunmaktadır. Bu yüzen ilk olarak herhangi bir katı model FILE menüsünden OPEN komutu

Detaylı

BÖLÜM 5 5. TABLO OLUŞTURMAK

BÖLÜM 5 5. TABLO OLUŞTURMAK BÖLÜM 5 5. TABLO OLUŞTURMAK Belli bir düzen içerisinde yan yana ve alt alta sıralanmış veya hizalı şekilde oluşturulması gereken bilgiler word de tablo kullanılarak hazırlanırlar. Örneğin bir sınıfa ait

Detaylı

20. Detay Çıkartma. ArchiCAD 9 Prof. Dr. Salih Ofluoğlu

20. Detay Çıkartma. ArchiCAD 9 Prof. Dr. Salih Ofluoğlu 20. Detay Çıkartma Bu Konuda Öğrenilecekler: Detay geçerli ayarları ile çalışmak Detay oluşturmak Detay çizimleri üzerinde çalışmak Objeleri farklı detay seviyesinde göstermek Duvar ucu aracı ile çalışmak

Detaylı

Koordinat Dönüşümleri (V )

Koordinat Dönüşümleri (V ) KOORDİNAT DÖNÜŞÜMLERİ ve FARKLI KOORDİNAT SİSTEMLERİ İLE ÇALIŞMA FieldGenius ile birden fazla koordinat sistemi arasında geçiş yaparak çalışmak mümkündür. Yaygın olarak kullanılan masaüstü harita ve CAD

Detaylı

MODÜL BİLGİ SAYFASI İÇERİK

MODÜL BİLGİ SAYFASI İÇERİK MODÜL BİLGİ SAYFASI KODU : ALAN : BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ MODÜL : ÜÇ BOYUTLU GRAFİK ANİMASYON (3Ds MAX) SÜRE : 40/32 ÖN KOŞUL : AÇIKLAMA : Bu modül bilgisayar ve donanımlarının sağlandığı ortamda uygulamalı

Detaylı

Aplikasyon Klavuzu (V )

Aplikasyon Klavuzu (V ) Ekran Arayüzü ve Obje Seçimi klavuzunda da anlatıldığı üzere FieldGenius (FG), obje tabanlı bir arazi ölçme yazılımıdır. Nokta ve çizgi tipindeki vektörel objeleri kullanarak arazi ölçmeleri gerçekleştirilebilir.

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM HAFTA 6 COSMOSWORKS İLE ANALİZ Makine parçalarının ve/veya eş çalışan makine parçalarından oluşan mekanizma veya sistemlerin tasarımlarında önemli bir aşama olan ve tasarıma

Detaylı

BÖLÜM 1 GİRİŞ 1.1 GİRİŞ

BÖLÜM 1 GİRİŞ 1.1 GİRİŞ BÖLÜM 1 GİRİŞ 1.1 GİRİŞ Microsoft Excel de dosyalar çalışma kitabı olarak isimlendirilir. Bu dosyalar normal belge türüdür. Dosya ismi üzerine fare ile tıklandığında dosya açılır. Excel dosyaları tablolardan

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ HAZIRLAYAN Müh. Uzm. İbrahim ÇETİN Fotogrametri Anabilim Dalı İstanbul, 2012 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT FAKÜLTESİ HARİTA MÜHENDİSLİĞİ

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR GRAFİKLERİ LABORATUARI. MAYA ile Animasyon

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR GRAFİKLERİ LABORATUARI. MAYA ile Animasyon KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR GRAFİKLERİ LABORATUARI MAYA ile Animasyon 1.Giriş Bilgisayar Grafiklerinin yaygın uygulama alanlarından biri de 3D animasyonlardır.

Detaylı

BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? 2. POWERPOINT PROGRAMININ BAŞLATILMASI

BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? 2. POWERPOINT PROGRAMININ BAŞLATILMASI BÖLÜM 8 B- SUNU PROGRAMI 1. MICROSOFT POWERPOINT NEDİR? Microsoft Office Paketi ile birlikte kullanıcıya sunulan Powerpoint Programı, etkileşimli sunular (Presentation) hazırlamaya yarayan metin tabanlı

Detaylı

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon

MENÜ AYARLAMA 1. MENÜ AYARLAMA. [X] Fusion@6. [X] Fusion@6 Standard. [X] Entegre@6. [X] Yeni Fonksiyon MENÜ AYARLAMA Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon @6 Uygulama Fusion@6 serisi ürünlerde ürün ana menüsü çeşitli temalarla görsel olarak

Detaylı

Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010

Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010 Kullanım Kılavuzu Milli Eğitim Bakanlığı 2010 Bu belge BT Sınıfı Etkinliklerinde Kullanılmak Üzere Hazırlanmıştır İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 3 ÜYE (KAYIT) OLMA... 3 YÖNETİM PANELİ İŞLEMLERİ... 5 ŞABLON AYARLARI...

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR GRAFİKLERİ LABORATUARI. MAYA ile Animasyon

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR GRAFİKLERİ LABORATUARI. MAYA ile Animasyon KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR GRAFİKLERİ LABORATUARI MAYA ile Animasyon 1.Giriş Bilgisayar Grafiklerinin yaygın uygulama alanlarından biri de 3D animasyonlardır.

Detaylı

5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA

5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA 5. ÜNİTE İZDÜŞÜMÜ VE GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA KONULAR 1. İzdüşüm Metodları 2. Temel İzdüşüm Düzlemleri 3. Cisimlerin İzdüşümleri 4. Görünüş Çıkarma BU ÜNİTEYE NEDEN ÇALIŞMALIYIZ? İz düşümü yöntemlerini, Görünüş

Detaylı

MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu

MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu MapCodeX MapLand Kullanım Kılavuzu Versiyon Numarası: 1.0 ------------------------------- Kullanım Kılavuzu 2015 info@ www. MapCodeX MapLand İşlem Araçları Çalışma Dosyası Aç Haritanın ve son çalışma dosyasının

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (TEKNİK RESİM-II) Yrd.Doç.Dr. Muhammed Arslan OMAR

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (TEKNİK RESİM-II) Yrd.Doç.Dr. Muhammed Arslan OMAR BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM (TEKNİK RESİM-II) Yrd.Doç.Dr. Muhammed Arslan OMAR Bilgisayar Destekli Tasarım Nedir? CAD (Computer Aided Design) Bütün mühendislik alanlarında olduğu gibi makine mühendislerinin

Detaylı

Rasterize işlemi: Aynı işlem shapeler için de geçerlidir.

Rasterize işlemi: Aynı işlem shapeler için de geçerlidir. Rasterize işlemi: Type katmanında silgi, fırça, gradient vs. kullanılmaz. Kullanılması için rasterize işlemini yapmak gerekir. Katmana sağ tıklanarak Rasterize type tıklanır ve type katmanı normal katmana

Detaylı

B-Spline Eğrisi

B-Spline Eğrisi 5..4. B-Spline Eğrisi B-spline eğrilerinin teorisi ilk olarak Schoenberg (48) tarafından önerilmiş olmasına rağmen, Bilgisayar Destekli Geometrik Dizayn alanında ilk uygulamalar Gordon ve Riesenfeld (49)

Detaylı

Part-Helical Sweep/ Yrd. Doç. Dr. Mehmet FIRAT- Yrd. Doç. Dr. Murat ÖZSOY

Part-Helical Sweep/ Yrd. Doç. Dr. Mehmet FIRAT- Yrd. Doç. Dr. Murat ÖZSOY HELICAL SWEEP YÖNTEMİ İLE CİVATA ÇİZİMİ 1. Bu ve bundan sonraki hafta basit bir cıvata çizimi yapılacaktır. Cıvata çizimi için ilk olarak cıvata başını çizmek gerekir. Bunun için bir altıgen çizip bu altıgeni

Detaylı

BÖLÜM 13. Çelik Profil Aracı

BÖLÜM 13. Çelik Profil Aracı BÖLÜM 13 Çelik Profil Aracı Autodesk Inventor 11 Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu SAYISAL GRAFİK Çelik Profiller ile Çalışmak Çelik profil aracı, çelik profillerden oluşan modellerin tasarımını ve düzenlenmesini

Detaylı

3DS MAX Ortamında AutoCAD Dosyaları ile Çalışmak

3DS MAX Ortamında AutoCAD Dosyaları ile Çalışmak 3DS MAX Ortamında AutoCAD Dosyaları ile Çalışmak 3DS MAX, başka AutoCAD olmak üzere birçok CAD yazılımına ait modelin daha esnek 3D modelleme, render ve animasyon için transfer edilebileceği bir ortam

Detaylı

MONTAJ ( ASSEMBLIES )

MONTAJ ( ASSEMBLIES ) 95 MONTAJ ( ASSEMBLIES ) Assemblies, çizidiğimiz veya çizeceğimiz parçaların (Part) bir dosya altında birleştirilmesi yani montaj yapılması işlemidir. Bunun için ilk önce FILE=>NEW komutu ile yeni Assembly

Detaylı

TEMEL BİLGİSAYAR. Ders Notları. Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA

TEMEL BİLGİSAYAR. Ders Notları. Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA TEMEL BİLGİSAYAR Ders Notları Yrd. Doç. Dr. Seyit Okan KARA Pencerenin ortasında bulunan beyaz sayfa, slayt tasarımında kullanacağımız sayfamızdır. Sol panelde bu slayt sayfasının küçültülmüş halde bir

Detaylı

KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU. Kaynak : www.veppa.

KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU. Kaynak : www.veppa. KOCAELİ TEKNİK LİSESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK BÖLÜMÜ OTOMASYON ATÖLYESİ EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü ) DERS NOTU Kaynak : www.veppa.com Hakkında EKTS (Elektrik Kumanda Teknikleri Simülatörü

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma

4.1. Grafik Sihirbazını kullanarak grafik oluşturma BÖLÜM14 4. EXCEL DE GRAFİK Excel programının en üstün özelliklerinden bir diğeri de grafik çizim özelliğinin mükemmel olmasıdır. Excel grafik işlemleri için kullanıcıya çok geniş seçenekler sunar. Excel

Detaylı

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. 3D Studio Max Eğitim İçeriği

ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU. 3D Studio Max Eğitim İçeriği ÖNDER BİLGİSAYAR KURSU 3D Studio Max Eğitim İçeriği 3ds Max (daha önceki ismi ile 3D Studio Max), Autodesk tarafından geliştirilen bir 3D modelleme, Görselleştirme ve Animasyon programıdır. MSDOS ortamında

Detaylı

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI

2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE YAZILIM DERSİ 6. SINIF 2. DÖNEM 2. SINAV ÇALIŞMA NOTLARI İşletim Sisteminde Yapılan Uygulamalar Bir Bilgisayarda Hangi İşletim Sistemi Yüklü Olduğunu

Detaylı

COSMOSWORKS İLE DÜŞME ANALİZİ

COSMOSWORKS İLE DÜŞME ANALİZİ COSMOSWORKS İLE DÜŞME ANALİZİ Makine parçalarının veya bir makinanın belirli bir yükseklikten yere düşmesi ile yapı genelinde oluşan gerilme (stress) ve zorlanma (strain) değerlerinin zamana bağlı olarak

Detaylı

SAB 103 TEMEL BİLGİSAYAR KULLANIMI

SAB 103 TEMEL BİLGİSAYAR KULLANIMI SAB 103 TEMEL BİLGİSAYAR KULLANIMI Kelime İşlemci - Word Prof.Dr. Fatih TANK Ankara Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Sigortacılık ve Aktüerya Bilimleri Bölümü Prof.Dr. Fatih TANK - Temel - Ders

Detaylı

ELEKTRONİK ÇİZELGE. Hücreleri Biçimlendirme. Formülleri Kullanma. Verileri Sıralama. Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME

ELEKTRONİK ÇİZELGE. Hücreleri Biçimlendirme. Formülleri Kullanma. Verileri Sıralama. Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME Hücreleri Biçimlendirme ELEKTRONİK ÇİZELGE Formülleri Kullanma Verileri Sıralama Grafik Oluşturma 1) HÜCRELERİ BİÇİMLENDİRME Elektronik Çizelge de sayıları; bin ayracı, yüzde oranı, tarih/saat ve para

Detaylı

Okul Web Sitesi Yönetim Paneli Kullanımı

Okul Web Sitesi Yönetim Paneli Kullanımı Millî Eğitim Bakanlığı Bilgi İşlem Grup Başkanlığı tarafından ortak web sitesi tasarım çalışması yapılmıştır. Çalışmanın amacı tüm kurumlarımızın standart bir web sayfasına sahip olmalarını sağlamaktır.

Detaylı

Bölüm 4 Microsoft Power Point Sunum Hazırlama

Bölüm 4 Microsoft Power Point Sunum Hazırlama Bölüm 4 Microsoft Power Point Sunum Hazırlama 4.1 POWERPOINT Sunu Programı Giriş Power Point sunu hazırlama programı, bir konu hakkında bilgi vermek veya herhangi bir ürünü tanıtmak gibi istenen anlatımları

Detaylı

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

Elbistan Meslek Yüksek Okulu Güz Yarıyılı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Elbistan Meslek Yüksek Okulu -2016 2017 Güz Yarıyılı Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Sayfa Görünümünün Değiştirilmesi: Belgenin normal, anahat, taslak, tam okuma sayfası ve web görünümlerinde gösterilmesini

Detaylı

CAEeda ÇÖZÜMÜ YAPILMIŞ NACA 0012 KANADI İÇİN 2B ÇİZİM EĞİTİM NOTU. EDA Tasarım Analiz Mühendislik

CAEeda ÇÖZÜMÜ YAPILMIŞ NACA 0012 KANADI İÇİN 2B ÇİZİM EĞİTİM NOTU. EDA Tasarım Analiz Mühendislik CAEeda TM ÇÖZÜMÜ YAPILMIŞ NACA 0012 KANADI İÇİN 2B ÇİZİM EĞİTİM NOTU EDA Tasarım Analiz Mühendislik 1. Kapsam Çözümü yapılmış *.pos.edf dosyasında bulunan çözümağını al. Sonlu eleman modeli üzerinde bulunan

Detaylı

EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ. 1 - Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma:

EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ. 1 - Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma: EKOM WEB DESIGNER PROGRMI KULLANMA KILAVUZ 1 Web Sayfası Tasarımı Oluşturma / Var Olan Tasarımı Açma 2 Web Sayfasına Yeni Element Ekleme Ve Özelliklerini Belirleme Değişiklik Yapma 3 Web Sayfası Tasarımını

Detaylı

16. Kesit ve Cephe Aracı

16. Kesit ve Cephe Aracı 16. Kesit ve Cephe Aracı Bu Konuda Öğrenilecekler: Kesit/cephe bilgi kutusu ile çalışmak Kesit/cephe oluşturmak Kesit/cephe geçerli ayarlarıyla çalışmak Kesit/cephelere erişmek ve değiştirmek Kesit/cephelerin

Detaylı

ÜÇ BOYUTLU ÇİZİME GİRİŞ YÜZEY VE KATILARIN BİRLEŞTİRİLMESİ,ÇIKARILMASI,ARA KESİTLERİNİN ALINMASI:

ÜÇ BOYUTLU ÇİZİME GİRİŞ YÜZEY VE KATILARIN BİRLEŞTİRİLMESİ,ÇIKARILMASI,ARA KESİTLERİNİN ALINMASI: ÜÇ BOYUTLU ÇİZİME GİRİŞ YÜZEY VE KATILARIN BİRLEŞTİRİLMESİ,ÇIKARILMASI,ARA KESİTLERİNİN ALINMASI: WCS : World Coordinate System, Dünya (Absolute) Koordinat Sistemi. UCS : User Coordinate System, Kullanıcı

Detaylı

Netcad 7.0 progamında Arazi Topoğrafyasının Gösterimi (Netsurf Modü-

Netcad 7.0 progamında Arazi Topoğrafyasının Gösterimi (Netsurf Modü- lü) Netcad 7.0 progamında Arazi Topoğrafyasının Gösterimi (Netsurf Modü- Netcad 7 yazılımı ilk çaıldığında ekrana ribbon tarzı menüler gelecektir. Menülerin tanırımları konu içinde örneklerle yapılacaktır.

Detaylı

Ekran Arayüzü ve Obje Seçimi (V )

Ekran Arayüzü ve Obje Seçimi (V ) FieldGenius harita ekranı tüm menülere ulaşımın sağlandığı ana ekrandır. Çizim ekranı dinamik özelliklere sahip olup objeler grafik ekrandan seçilebilir. Bu sayede nokta aplikasyonu, mesafe ölçümü gibi

Detaylı

HASTA ORDER İŞLEMLERİ

HASTA ORDER İŞLEMLERİ Hasta Order İşlemleri ekranı ayaktan ve yatan hastaların tedavilerinde kullanılacak ilaçların ve hizmetlerin sistem üzerinden kaydedilmesi ve hemşireler tarafından uygulanması amacı ile kullanılmaktadır.

Detaylı

MS POWERPOINT 2010. Şekil 111 Powerpoint 2010 Programını Başlatmak

MS POWERPOINT 2010. Şekil 111 Powerpoint 2010 Programını Başlatmak MS POWERPOINT 2010 1.Giriş: PowerPoint, Windows ortamında çalışan bir sunu paket programıdır. Metin, taslak, çizim ve grafikler kullanılarak sunular, slaytlar, broşürler, bildiriler, konuşmacı notları

Detaylı

Havuz Modelleme. Bina Tasarım Sistemi. www.probina.com.tr. Prota Yazılım Ltd. Şti.

Havuz Modelleme. Bina Tasarım Sistemi. www.probina.com.tr. Prota Yazılım Ltd. Şti. Bina Tasarım Sistemi Havuz Modelleme [ Probina Orion Bina Tasarım Sistemi, betonarme bina sistemlerinin analizini ve tasarımını gerçekleştirerek tüm detay çizimlerini otomatik olarak hazırlayan bütünleşik

Detaylı

Gidilen sayfadan bir önceki sayfaya geçilir. Şekil Git İşlemi diyalog kutusu

Gidilen sayfadan bir önceki sayfaya geçilir. Şekil Git İşlemi diyalog kutusu BÖLÜM 6 6. BELGELER ÜZERİNDE YAPILABİLECEK İŞLEMLER 6.1. Git işlemi Yazılan belgeler rapor, ödev, kitap tez gibi sayfalarca uzunlukta olabilir. Sayfalarca uzunluktaki belgede herhangi bir sayfaya gitmek

Detaylı

HESAP MAKİNASI YAPIMI

HESAP MAKİNASI YAPIMI HESAP MAKİNASI YAPIMI 1..Aşağıdakine benzer görünüm ve butonları hazırlayın. 2. 24. Butonun içerisine aşağıdaki kodları yazın. 3. Yeni bir layer ekleyip Frame1 F9 na aşağıdaki kodları ekleyelim. 4. Butonlardan

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ 1. HAFTA 1 AutoCAD, tüm dünyada başta mühendisler ve mimarlar tarafından kullanılan, dünyaca tanınan yazılım firması Autodesktarafından hazırlanan, bilgisayar

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM II

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM II 0 BÖLÜM 1 ORCAD PROGRAMINA GİRİŞ: OR-CAD programını başlatmak için Başlat menüsünden programlara gelinir. Programların içerisinde ORCAD Release 9 ve bunun içerisinden de ORCAD Capture seçilir. Karşımıza

Detaylı

Page 1. İz Düşüm Çeşitleri ve Metotları

Page 1. İz Düşüm Çeşitleri ve Metotları 4. İz Düşümler TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU Teknik Resim Genel Bilgi Kullandığımız bir çok eşya ve makineyi veya bunlara ait parçaların imal edilebilmesi için şekillerini ifade eden resimlerinin

Detaylı

BİLGİSAYARDA OFİS PROGRAMLARI NESNE İŞLEMLERİ

BİLGİSAYARDA OFİS PROGRAMLARI NESNE İŞLEMLERİ BİLGİSAYARDA OFİS PROGRAMLARI NESNE İŞLEMLERİ Büro Yönetimi Öğretmeni Fatma GEZ RESİM EKLEME RESİM EKLEME Kelime işlemci programı, hazırlamış olduğumuz belgenin istenilen yerine resim ekleme özelliğine

Detaylı

10. Döşeme Aracı. Döşemeler katları birbirinden ayıran yapı elemanlarıdır. Döşeme Aracı Araç Kutusu üzerinde simgesi ile temsil edilmektedir.

10. Döşeme Aracı. Döşemeler katları birbirinden ayıran yapı elemanlarıdır. Döşeme Aracı Araç Kutusu üzerinde simgesi ile temsil edilmektedir. 10. Döşeme Aracı Bu Konuda Öğrenilecekler: Döşeme oluşturmak Döşeme kotu ve kalınlığını tanımlamak Döşeme şeklini değiştirmek Döşeme üzerine boşluk açmak Farklı şekillerden döşeme yaratmak Döşeme geçerli

Detaylı

PERSONEL BANKA IBAN BİLGİSİ DEĞİŞİKLİĞİ UYGULAMA KILAVUZU

PERSONEL BANKA IBAN BİLGİSİ DEĞİŞİKLİĞİ UYGULAMA KILAVUZU PERSONEL BANKA IBAN BİLGİSİ DEĞİŞİKLİĞİ UYGULAMA KILAVUZU ŞUBAT - 2014 PERSONEL ÖDEMELERİ UYGULAMA GELİŞTİRME VE DESTEK ŞUBESİ 1 İçindekiler GİRİŞ......3 1. HARCAMA BİRİMLERİNCE YAPILACAK İŞLEMLER..3 1.1.

Detaylı

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ II. 9. FORMLAR ve ORACLE FORMS PROGRAMINDA FORM OLUŞTURMA

VERİ TABANI YÖNETİM SİSTEMLERİ II. 9. FORMLAR ve ORACLE FORMS PROGRAMINDA FORM OLUŞTURMA BÖLÜM 9 9. FORMLAR ve ORACLE FORMS PROGRAMINDA FORM OLUŞTURMA Bu bölümde Oracle Forms programı ile örnek bir form hazırlanması anlatılacaktır. 9.1 ORACLE FORMS ile FORM Oluşturma Nasıl Delphi programının

Detaylı

22. Ölçü ve Kot Eklemek

22. Ölçü ve Kot Eklemek 22. Ölçü ve Kot Eklemek Bu Konuda Öğrenilecekler: Ölçülendirme birimi ve hassasiyetini ayarlamak Doğrusal ölçülendirme aracı geçerli ayarları ile çalışmak Doğrusal ölçülendirme çizgisi oluşturmak Mevcut

Detaylı

TEMEL SUNUM İŞLEMLERİ SUNUMA SES, VIDEO EKLEME SUNUM TASARIMI ANİMASYONLAR SLAYT GEÇİŞİ KÖPRÜ KAYDETME SUNUM TASARIM TEKNİKLERİ ETKİNLİKLER

TEMEL SUNUM İŞLEMLERİ SUNUMA SES, VIDEO EKLEME SUNUM TASARIMI ANİMASYONLAR SLAYT GEÇİŞİ KÖPRÜ KAYDETME SUNUM TASARIM TEKNİKLERİ ETKİNLİKLER 1 TEMEL SUNUM İŞLEMLERİ SUNUMA SES, VIDEO EKLEME SUNUM TASARIMI ANİMASYONLAR SLAYT GEÇİŞİ KÖPRÜ KAYDETME SUNUM TASARIM TEKNİKLERİ ETKİNLİKLER 2 Sunu: Belli bir konunun resim, grafik, metin, ses ve görüntüler

Detaylı

3Ds MAX. Bilişim Eğitim Merkezi 3DMax in Türkiye deki Yetkili Eğitim Merkezidir.

3Ds MAX. Bilişim Eğitim Merkezi 3DMax in Türkiye deki Yetkili Eğitim Merkezidir. Bilişim Eğitim Merkezi 3DMax in Türkiye deki Yetkili Eğitim Merkezidir. Hakkımızda 1999 yılında bilişim teknolojileri alanında eğitim vermek amacıyla kurulan Bilişim Eğitim Merkezi temellerini istihdam

Detaylı

Grafik Tasarım Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. Photoshop CS5. 1.1 Araçlar

Grafik Tasarım Serkan AKSU http://www.serkanaksu.net. Photoshop CS5. 1.1 Araçlar Photoshop CS5 1.1 Araçlar Photoshop'u başlattığınızda, Araçlar paleti ekranın sol tarafında gösterilir. Araçlar paletindeki bazı araçların bağlama duyarı seçenekler çubuğunda gösterilen seçenekleri vardır.

Detaylı

HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU

HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU HAL KAYIT SİSTEMİ HAL HAKEM HEYETİ İŞLEMLERİ KULLANICI KILAVUZU Ekim 2015 İçindekiler 1. HAL KAYIT SİSTEMİ NE GİRİŞ... 2 2. HAL HAKEM HEYETİ BAŞVURU OLUŞTURMA SÜRECİ... 2 2.1. BAŞVURU İÇİN GEREKLİ BİLGİLERİN

Detaylı

ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu

ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu 1- Sistem Modülüne Giriş ideal Sistem Tester Kullanım Klavuzu Herhangi bir Grafik penceresinin başlığındaki S harfine basılarak açılan menüden yapılabilen seçimlerle kullanılmaya başlanır. Bu menüden,

Detaylı

SCALE. Ölçek Kayar menü Insert Features Scale. Araç Çubuğu Features Scale

SCALE. Ölçek Kayar menü Insert Features Scale. Araç Çubuğu Features Scale SCALE Araç Çubuğu Features Scale Ölçek Kayar menü Insert Features Scale Modelin geometrisini girilen ölçek değerinde küçültmek veya büyültmek için kullanılan bir komuttur. Scale Özellik Yöneticisinde,

Detaylı

Temel Bilgi Teknolojileri - II Ayrıntılı Ders İçerikleri

Temel Bilgi Teknolojileri - II Ayrıntılı Ders İçerikleri Temel Bilgi Teknolojileri - II Ayrıntılı Ders İçerikleri Hesap Tabloları(Excel 2007) HAFTA 1 1. Hesap Tablolarına Giriş 1.1. Hesap tablosu tanımı, kullanım amacı ve yerleri 1.2. MS Excel Uygulamasına giriş

Detaylı

MİCROSOFT EXCEL PROGRAMI DERS NOTLARI

MİCROSOFT EXCEL PROGRAMI DERS NOTLARI MİCROSOFT EXCEL PROGRAMI DERS NOTLARI ( 6. sınıflar için hazırlanmıştır. ) Fevzi Başal Bilişim Teknolojileri Öğretmeni İçindekiler 1. KAVRAMLAR... 1 2. DOSYA İŞLEMLERİ... 2 3. EXCEL DE KULLANILAN FARE

Detaylı

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar Bilgi Teknolojileri ve Uygulamalarına Giriş Dersin Konusu ve Amaçları: Bu dersin amacı daha önce bilgisayar ve bilgi teknolojileri alanında herhangi bir bilgi ve/veya deneyime sahip olmayan öğrenciye bilgi

Detaylı

Emre KAYRIN TEMEL SEÇİM ARAÇLARI

Emre KAYRIN TEMEL SEÇİM ARAÇLARI TEMEL SEÇİM ARAÇLARI 1 ILLUSTRATOR CS6 TEMEL SEÇİM ARAÇLARI NOT Programda üç adet ok şeklinde seçim aracı mevcuttur. Bu araçların herbirinin kendine has bir görevi olmakla birlikte bazı özel durumlarda

Detaylı

İZDÜŞÜM PRENSİPLERİ 8X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M

İZDÜŞÜM PRENSİPLERİ 8X M A 0.14 M A C M 0.06 A X 45. M42 X 1.5-6g 0.1 M B M 0.08 M A 8X 7.9-8.1 0.1 M B M M42 X 1.5-6g 0.06 A 6.6 6.1 9.6 9.4 C 8X 45 0.14 M A C M 86 20.00-20.13 İZDÜŞÜM C A 0.14 B PRENSİPLERİ 44.60 44.45 B 31.8 31.6 0.1 9.6 9.4 25.5 25.4 36 Prof. Dr. 34 Selim

Detaylı

POWERPOINT 2010 KULLANIMI

POWERPOINT 2010 KULLANIMI Modül 7 MODÜL 7 POWERPOINT 2010 KULLANIMI TEMEL SUNUM İŞLEMLERİ SUNUMA SES, VIDEO EKLEME SUNUM TASARIMI ANİMASYONLAR SLAYT GEÇİŞİ KÖPRÜ KAYDETME SUNUM TASARIM TEKNİKLERİ ETKİNLİKLER Powerpoint 2003 Uzantısı.doc

Detaylı

TABLO ve HÜCRE SEÇİMİ

TABLO ve HÜCRE SEÇİMİ TABLO ve HÜCRE SEÇİMİ ÇALIŞMA TABLOSU (SAYFASI) İŞLEMLERİ Tablo seçimi: Çalışma kitabında işlemler normal olarak etkin bir çalışma tablosunda yapılır. Bazı hallerde birden fazla çalışma tablosu etkin hale

Detaylı

Pencereler Pencere Özellikleri

Pencereler Pencere Özellikleri Pencereler Pencere Özellikleri Pencereler Windows işletim sistemleri pencere yapıları üzerine inşa edilmiştir. WINDOWS 7 de tüm işlemler pencereler yardımı ile gerçekleştirilebilmektedir. Programlar ve

Detaylı

KULLANIM KILAVUZU. Reserve Online Reservation Systems www.reserve.com.tr

KULLANIM KILAVUZU. Reserve Online Reservation Systems www.reserve.com.tr KULLANIM KILAVUZU Reserve Online Reservation Systems www.reserve.com.tr RESERVE ONLİNE REZERVASYON YAZILIMI KULLANIM KİTABI...3 ADMİN PANELİ... 3 Admin Panel Giriş (Login)... 3 Yönetim Paneli... 3 OTEL

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

Yağmur iniş borusu Farklı kesitlerde oluşturulabilen yağmur iniş boruları, çatı altı ve balkonlara dirsek bağlantı için ilave bağlantı boruları.

Yağmur iniş borusu Farklı kesitlerde oluşturulabilen yağmur iniş boruları, çatı altı ve balkonlara dirsek bağlantı için ilave bağlantı boruları. YENİ OLANAKLAR Çelik yapı elemanları Çelik kolon, çelik kiriş, döşeme, gergi çubuğu, çelik çapraz, uzay kafes sistem ve makaslar da mimari tasarım sürecine dahil edilmiştir. Betonarme ve çelik taşıyıcılar

Detaylı

SIMMAG Kullanım Kılavuzu. Adem Ayhan Karmış. Ana Ekran

SIMMAG Kullanım Kılavuzu. Adem Ayhan Karmış. Ana Ekran SIMMAG Kullanım Kılavuzu Adem Ayhan Karmış Ana Ekran Program çalıştırıldığında tek bir form uygulaması olarak açılmaktadır. Sol tarafta bulunan menü den menü elemanları kullanılarak gerekli olan formlar

Detaylı

SOLİDWORKS SOLİDWORKS E GİRİŞ 01 İSMAİL KELEN

SOLİDWORKS SOLİDWORKS E GİRİŞ 01 İSMAİL KELEN SOLİDWORKS SOLİDWORKS E GİRİŞ 01 İSMAİL KELEN SOLİDWORKS E GİRİŞ: MENÜLER SolidWORKS te rahat çizim yapabilmek, komutlara rahat ulaşabilmek için Windows ta da olduğu gibi araç çubukları vardır. Bazı araç

Detaylı

4. HAFTA ENM 108 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK RESİM. Yrd.Doç.Dr. İnan KESKİN. inankeskin@karabuk.edu.tr

4. HAFTA ENM 108 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK RESİM. Yrd.Doç.Dr. İnan KESKİN. inankeskin@karabuk.edu.tr 4. HAFTA ENM 108 BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEKNİK RESİM Yrd.Doç.Dr. İnan KESKİN inankeskin@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 İçindekiler Tablosu Koordinat Kullanımı...

Detaylı

Turgut Özal Üniversitesi WEB Sitesi Kullanım Kılavuzu

Turgut Özal Üniversitesi WEB Sitesi Kullanım Kılavuzu Turgut Özal Üniversitesi WEB Sitesi Kullanım Kılavuzu Temmuz 2012 Turgut Özal Üniversitesi web sitesi yönetim paneline aşağıdaki link yardımıyla ulaşabiliriz. http://www.turgutozal.edu.tr/webmin/ Karşımıza

Detaylı

CAEeda TM ONERA M6 KANADI NAVIER-STOKES ÇÖZÜMAĞI OLUŞTURMA VE ÖNİŞLEM. EDA Tasarım Analiz Mühendislik

CAEeda TM ONERA M6 KANADI NAVIER-STOKES ÇÖZÜMAĞI OLUŞTURMA VE ÖNİŞLEM. EDA Tasarım Analiz Mühendislik CAEeda TM ONERA M6 KANADI NAVIER-STOKES ÇÖZÜMAĞI OLUŞTURMA VE ÖNİŞLEM EDA Tasarım Analiz Mühendislik 1. Kapsam Kabuk Bölgeleri Oluşturma Çözümağındaki Elemanların Normal Yönlerini Kontrol Etme Çözümağında

Detaylı

www.elektrikogretmenleri.com

www.elektrikogretmenleri.com DREAMWEAVERDA NESNELERE DAVRANIŞ EKLEME Dreamweaver da fare hareket olaylı, animasyonlu görüntüler oluşturmak istenildiğinde hazır scriptler anlamına gelen Davranışlar(behaviors) kullanılmaktadır. Yukarıdaki

Detaylı

KENT REHBERİ 1.0 KULLANIM KILAVUZU

KENT REHBERİ 1.0 KULLANIM KILAVUZU KENT REHBERİ 1.0 KULLANIM KILAVUZU İçindekiler KENT REHBERİ 1.0 KULLANIM KILAVUZU... 0 HARİTA TOOLBAR... 5 Katman Yönetimi :... 6 Kaydır :... 8 Tüm Harita :... 8 Yaklaş :... 8 Uzaklaş :... 8 Önceki Görünüme

Detaylı

Grafik Hazırlama Aracı

Grafik Hazırlama Aracı Grafik Hazırlama Aracı Ürün Grubu [X] Fusion@6 [X] Fusion@6 Standard [X] Entegre@6 Kategori Versiyon Önkoşulu [X] Yeni Fonksiyon 4.0.4 Uygulama Netsis Grafik Hazırlama aracı ile programın raporlarından

Detaylı