Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi"

Transkript

1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbüünleşme Analizi Yrd. Doç. Dr. C. Erdem HEPAKTAN Celal Bayar Üniversiesi, İİBF, İkisa Bölümü, MANİSA ÖZET Devalüasyon uygulamalarının emel amacı, resmi döviz kurlarını yükselerek, dış icare dengesini sağlamakır. Devalüasyon neicesinde, değişen döviz kurlarına bağlı olarak, ihala pahalanıp ihraca ucuzlarken, dış açık veren bir ülke için daha fazla döviz girişi ve daha az döviz çıkışı ile dış icare dengesi hedeflenir. Faka bunun gerçekleşebilmesi için birincisi, Marshall- Lerner koşulu olarak anımlanan; ihraç mallarının yurdışı alep esnekliği ile ihal mallarının yuriçi alep esnekliğinin oplamının 1 den büyük olması koşulu sağlanmalıdır. Devalüasyonun başarısı, ihraç mallarının arz esnekliğinin yüksek olmasına da bağlıdır. Devalüasyonun başarısı açısından bir diğer önemli konu da, devalüasyon sonrasında ihal edilen hammadde, ara malı ve yaırım mallarının fiyalarında meydana gelecek olan arışların ekonomide maliye enflasyonuna yol açmasının önlenmesi zorunluluğudur. Çalışmada dönemine ilişkin Türkiye için Marshall-Lerner koşulunun sağlanıp sağlanmadığı parçalı eşbüünleşme analizi ile es edilmişir. Marshall-Lerner koşulu, Türkiye için uzun dönemde am olarak çalışmamakadır. Anahar Kelimeler : Marshall Lerner Koşulu, Parçalı Eş-Büünleşme Analizi The Analysis of Fracional Co-Inegraion Relaed o Marshall- Lerner Condiion of Turkey ABSTRACT Main reason of devaluaion pracises is o provide foreign rade balance by increasing official exchange raes.. As a resul of devaluaion when he impor becomes expensive and he expor cheap due o he flucuaing exchange raes, foreign rade balance is aimed wih more exchange in and less exchange ou for a counry which has a rade defici.bu o fulfill his in he firs place he oal of foreign demand elasiciy of expor goods wih domesic elasiciy of impor goods mus be more han 1 which is known o be Marshall condiion. The success of devaluaion depends on aliude of supply elasiciy of expor goods.in erms of he success of devaluaion anoher imporan opic is he absolue necessiy of prevenion of cos inflaion which will probably become a realiy in he increasing price of impored raw maerial,inermediae and capial goods afer dealuaion. In his sudy, pieced co-inegraion analyse esed beween period concerning wheher Marshall-Lerner condiion secured for Turkey. Marshall-Lerner condiion doesn work properly for Turkey in he long erm. Key Words: Marshall Lerner Condiion, Fracional Co-inegraion Analysis 1. Giriş Sabi kur rejimlerinde, hüküme kararı ile, resmi döviz kurlarının yükselilerek ulusal paranın değerinin düşürülmesine devalüasyon denmekedir. Tersine, sabi kur rejimlerinde, resmi döviz kurunun düşürülerek ulusal paranın değerinin yükselilmesine revalüasyon denmekedir. Serbes dalgalanan kur sisemlerinde piyasanın işleyişi dolayısıyla döviz kurunun yükselmesi yani ulusal

2 40 C.E.Hepakan / Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Eşbüünleşme Analizi paranın değer yiirmesi, depresiasyon olarak anımlanırken, döviz kurunun düşmesi yani ulusal paranın değer kazanması apresiasyon olarak anımlanmakadır. Resmi döviz kurlarının yükselilerek ulusal paranın değerinin düşürülmesi, ekonomide ihala ve ihraca açısından iki yönlü eki yaraacakır. Depresiasyon durumunda, ihala açısından, ihal mallarının fiyaı yükselecekir. Bu durumda ihala giderleri açısından beklenen eki, pahalı duruma gelen ihal mallarının yuriçi alebinin kısılması ile, ülkenin döviz giderlerinin azalılmasıdır. Döviz giderlerinin azalılması da, ihal mallarının yur içi alep esnekliğine bağlı olacakır. Bu durum, depresiasyonun döviz asarrufu sağlayıcı ekisidir. Depresiasyonun ihraca açısından ekonomide yaraacağı diğer eki ise, döviz kazandırıcı ekidir. Depresiasyon sonucu, ihraç malları yabancı para cinsinden ucuzlarken, yabancı ükeicilerin bu mallara alepleri armakadır. Söz konusu döviz kazandırıcı eki ise, ihraç mallarının yurdışı alep esnekliğine bağlı olacakır. Dış açık sorunu bulunan ve sabi kur sisemi uygulayan ülkeler, paralarının dış değerini düşürüp; döviz asarrufu sağlayıcı ve döviz kazandırıcı ekiler ile, dış icare açığını giderici bir sonuç oluşmasını beklerler. Devalüasyon uygulamalarının emel amacı, resmi döviz kurlarını yükselerek, dış icare dengesini sağlamakır. Devalüasyon neicesinde, değişen döviz kurlarına bağlı olarak, ihala pahalanıp ihraca ucuzlarken, dış açık veren bir ülke için daha fazla döviz girişi ve daha az döviz çıkışı ile dış icare dengesi hedeflenir. Faka bunun gerçekleşebilmesi için birincisi, Marshall-Lerner koşulu olarak anımlanan; ihraç mallarının yurdışı alep esnekliği ile ihal mallarının yuriçi alep esnekliğinin oplamının 1 den büyük olması koşulu sağlanmalıdır. İkincisi, ihraç malları arz esnekliği yüksek olmalıdır. Devalüasyon sonrasında ihraç mallarının yabancı para cinsinden fiyaı ucuzladığında yabancıların alebinde önemli arış olsa dahi, eğer ülke üreimini arırarak bunu ihraç edemiyorsa, devalüasyondan beklenen fayda sağlanamayacakır. Üçüncüsü ise, devalüasyon sonrasında ihal edilen hammadde, ara malı ve yaırım mallarının fiyalarında meydana gelecek olan arışların ekonomide maliye enflasyonuna yol açmasının önlenmesi zorunluluğu önem kazanmakadır. Devalüasyonun ekonomi üzerinde yaraığı bir akım ekiler bulunmakadır. Devalüasyon, ülkenin milli gelirini ve iç fiyalar düzeyini ekiler. Devalüasyon sonucu, ihracaın arması ve ihalaın azalması, ülkenin ihraca ile ihalaa rakip üreim alanlarında oplam alebi yükselerek, reel milli geliri ve sonrasında fiyalar genel düzeyini arıracakır. Fiya arışları, oplam alebin yanı sıra, maliyelerdeki yükselmenin sonucu olarak da oraya çıkabilir. Çünkü devalüasyon sonucu, kullanılan ihal girdilerin fiyalarının arışı, ekonomide maliye enflasyonu yaraacakır. Devalüasyondan sonra oraya çıkan gelir ve fiya arışları, ihalaı özendirip ihraca üzerinde olumsuz bir eki de yaraabilir sonrasında Türkiye, ihal ikamesine dayalı sanayileşme sraejisinden, ihracaa yönelik sanayileşme sraejisine geçmişir den günümüze kadar olan dönemde, Türkiye nin dış icare yapısı değişmişir. İhracaın yapısı, yüksek oranda sanayi ürünleri lehine değişirken; ihalaın yapısı

3 Yöneim ve Ekonomi 16/1 (2009) ise, ara malı ağırlıklı bir yapı gösermekedir. Günümüzde, Türkiye nin ihracaının %94 ünü sanayi ürünleri, ihalaının ise %70 ini ara malı oluşurmakadır. Türkiye nin dış icare yapısını değerlendirdiğimizde, Türkiye nin ihracaının ihalaa bağımlı bir yapı aşıdığını söyleyebiliriz. Türkiye nin ihracaının ihalaa bağımlılığının nedeni, ihracaın ara malı ihalaına olan bağımlılığıdır. Yüksek oranda ara malı ihalaına dayalı bir dış icare yapısına sahip olan Türkiye nin gerçekleşirilecek bir devalüasyon sonucunda ihal eiği girdi fiyaları yükselecekir. Bu da maliyee dayalı enflasyon arışı ile sonuçlanabilecekir. Ya da girdi fiyalarındaki arış, ihraç mallarının fiyalarına yansıılacak olursa, Türkiye nin ihraç mallarının alep esnekliğinin düşük olması nedeniyle (Burhan, 1993: 58), ihraç mallarının fiyalarındaki küçük bir arış bile, Türkiye nin uluslararası piyasalarda pazar kaybına neden olabilecekir. Ayrıca Avrupa Birliği nin, Türkiye nin dış icareinin bölgesel yapısında, gerek ihraca gerekse ihalaa %50 lik bir paya sahip olduğu görülmekedir (D.T.M, 2002: 53). Türkiye nin bölgesel anlamdaki olası Pazar kaybı %50 oranındaki dış icareen kaybı anlamına gelecekir ki, bu oran da oldukça yüksekir. Çalışmada, öncelikli olarak Marshall-Lerner koşuluna ilişkin lieraür araması yapılmışır. Konu ile ilgili eorik açıklamalar yapıldıkan sonra, çalışmada kullanılan ekonomerik yönemler ile veri seleri anımlanmışır. Çalışmanın, lieraüre kakısı, parçalı eşbüünleşme yönemi kullanılarak Marshall-Lerner koşulunun uzun dönemdeki yapısal kararlılığının es edilmiş olmasıdır dönemine ilişkin veriler kullanılarak, Genişleilmiş Dickey Fuller Tesi, Phillips Perron Tesi, Kwiakowski Phillips Schmid Shin esi ve Parçalı Birim Kök Tesi uygulanmış ve serilerin durağanlığı es edilmişir. Ayrıca, Türkiye için, ihala ve ihraca alep fonksiyonları kurularak, Marshall- Lerner koşulunu oluşuran, ihracaın yurdışı alep esnekliği ile ihalaın yuriçi alep esneklikleri hesaplanmışır. Ve parçalı eşbüünleşme analizi kullanılarak, Türkiye için Marshall-Lerner koşulunun uzun dönemdeki yapısal kararlılığı es edilmişir. 2. Marshall-Lerner Koşulu ve Lieraür Taraması Bir ekonomide kur ayarlamaları, sabi kur rejiminde veya isikrarlı kur rejiminde uygulanabilir. Hükümeler, bir ekonomi poliikası gereği, döviz piyasalarına müdahale ederek kurları değişirebilirler. Ancak, gelişmeke olan ülkelerde, uzun vadeli dış açık olması durumunda, piyasada sınırsız biçimde döviz samak imkanı olmadığı için, ülke resmi döviz kurlarını yükselerek ulusal parasını devalüe edebilecekir. Söz konusu uygulamalar, sabi veya isikrarlı kur sisemlerinde geçerli iken, hüküme kararı ile döviz kurlarında yapılan ayarlamalar için kullanılmakadır. Sabi kurların bulunmadığı, kurların piyasaya bırakıldığı sisemlerde de benzer uygulamalarla karşılaşılabilir. Örneğin, kurların piyasaya bırakıldığı, ancak Merkez Bankasının yapığı sürekli müdahaleler ile piyasa kurunu denge değerinin alında umakadır (Ağcaer, 2003: 23). Aşırı değerlenmiş kur poliikası dediğimiz bu durum, kısa sürekli yabancı sermayeyi ülkeye çekmek için de uygulanabilmekedir. Türkiye de de olduğu gibi, kısa 41

4 42 C.E.Hepakan / Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Eşbüünleşme Analizi süreli yabancı sermayeyi ülkeye çekmek için düşük kur poliikaları ile yüksek faiz poliikaları birlike uygulanmakadır. Faka burada karşılaşılabilecek sorun, ihracaın gerilemesine bağlı olarak ilgili ülkenin dış ödeme açığının daha da ciddileşebileceğidir. Bir ekonomide, devalüasyonun dış icare dengesini iyileşirici bir sonuç doğurması, Marshall-Lerner koşuluna bağlıdır. Arz esnekliklerinin sonsuz olması varsayımı alında, Marshall-Lerner koşulu ihal mallarının yuriçi alep esnekliği (e m ) ile ihraç malları dış alep esnekliği (e x ) oplamının 1 e eşi veya 1 den büyük olması şeklinde ifade edilir: e m +e x 1 dir. Söz konusu ifadenin geçerliliği ve anlamlılığı açısından, söz konusu esneklikler oplamının anlamlı ölçüde 1 den büyük olması gereklidir. Marshall-Lerner koşulu, döviz piyasalarındaki isikrar açısından da önemlidir. Değişken kur siseminde, döviz arz ve alep esnekliklerinin yüksek olması durumunda, arz ve alep kurlardaki bir değişmeye hızlı epkide bulunacakır. Böylece, kurdaki ufak bir değişme, arz-alep dengesini sağlamaya yeerli olacakır. Bu nedenle de, değişken kur sisemlerinde, kurlardaki değişme isikrarlı olacakır. Ancak, döviz arz ve alep esnekliklerinin düşük olduğu durumlarda, dış icaree belirli bir değişme sağlayabilmek için döviz kurlarının önemli ölçüde değişmesi gerekir. Değişken kur sisemine karşı görüşe olanlar, esnekliklerin değerinin düşük olduğu yani Marshall-Lerner koşulunun sağlanamadığı, bu yüzden de döviz piyasasının isikrarsız olacağını savunmakadır. Diğer bir deyişle, bu görüşe olanlara göre, döviz arz ve alebindeki bir değişme, kurların giderek küçülen dalgalar halinde dengeye yönelmesine değil, giderek büyüyen dalgalanmalarla dengeden uzaklaşmasına neden olmakadır. Bir ülkenin gerçekleşireceği devalüasyon için çeşili başarı şarları mevcuur. Bu şarların başında, ülkenin ihraç mallarının yurdışı alep esnekliği ile ihal mallarının yuriçi alep esnekliklerinin yüksek olması gelmekedir. Burada önem kazanan bir diğer konu da, ülkenin ihraç mallarının arz esnekliği ile ihal mallarının yabancı arz esnekliğinin yüksek olması gerekliliğidir. Ülkenin ihracaını arıracağı ürünlerin, dış alep arışına cevap verebilmesi açısından, arz esnekliklerinin yüksek olması gereklidir. Bir diğer başarı şarı da, ihal malların arz esnekliğinin yüksek olması gerekliliğidir. Devalüasyonun başarıya ulaşması için en önemli koşullardan birisi de, devalüasyonun arkasından gelecek fiya arışlarının önlenmesidir. Yaırım malı, ara malı ve emel gıda maddelerinin önemli bir bölümünü yurdışından ihal eden bir ülkede devalüasyon; üreim maliyelerinin ve haya pahalılığı indekslerinin yükselmesine neden olur. Bu da ülkede, ücre-fiya çekişmesi başlaabilir. Çünkü, gerçekleşirilecek devalüasyonun emel amacı, döviz kuru ile ulusal fiyalar arasında bozulan dengeyi yeniden kurmak ve ülkenin dış rekabe gücünü yükselmekedir. Kur değişmelerinin ek yönlü fiya arışı sonucunu doğurması, ancak merkez bankası yekililerinin iç para arzını genişlemesi ile gerçekleşir. Döviz kurunun sabi uulması, kurlarda bir değişme yerine döviz rezervlerinin bundan ekilenmesi sonucunu doğurur (T.C.M.B., 2008: 5). Sabi kur sisemlerinde bir dış

5 Yöneim ve Ekonomi 16/1 (2009) ödeme fazlası oluşmuşsa, bu fazlalık ulusal para arzını arırarak ekonomide genişleici eki yapar. Eğer hüküme yekilileri ekonominin daralmasına olduğu kadar, genişlemesine de aynı güç ve kararlılıkla karşı koymazlarsa ne eki, iç fiya arışları biçiminde kendini göserir. Paranın değer kaybı ile birlike, sanayide kullanılan yabancı hammadde ve yarı mamul malların fiyaları da yükselir. Böylece bir yandan ücreler, öbür yandan da ihal malı girdilerin fiyalarındaki arışlar, yuriçi üreim maliyelerini yukarı doğru ier. Diğer bir ifade ile bu durum, iç maliyeler üzerinde Rache ekisi ile yuriçi enflasyonu körükleyeceği belirilir (Seyidoğlu, 2007: 739). Bu durumda, maliye enflasyonunu körükleyici poliikalardan kaçınılmalıdır. Tablo-1: Marshall-Lerner Koşulu ile İlgili Lieraür Taraması Çalışmanın Adı Yayın Bilgisi Çalışmada Ulaşılan Sonuç A Noe on Teaching he Marshall-Lerner Condiion Marshall-Lerner Condiion, Expeced Marke Change and Exchange Rae Deerminaion Marshall, Lerner & Boha: Canada s Economic Sancions on Souh Africa Exchange Raes, Pricing o Marke Sraegies, and he Marshall-Lerner Condiion Long-run price elasiciies and he Marshall-Lerner condiion revisied Marshall-Lerner Koşulu Yeerli Olabilir mi? Tesing Marshall-Lerner Condiion : A Non-Parameric Approach Dennis R. Appleyard and Alfred J. Field, Journal of Economic Educaion vol.17(1), 1986, Naci H. Mocan, Alanic Economic Journal, vol.15(1), Ciy Universiy of NewYork, USA, March 1987, 121. Jon Harkness, Canadian Public Policy-Analyse de Poliiques, vol.xvi(2), Canada, 1990, Jacques Rene Jean Bughin, Review of Inernaional Economics, vol.4(2), 1996, Mohsen Bahmani Oskooee and Farhang Niroomand, Economics Leers, vol.61(1), Ocober 1998, Mura Doğanlar, İkisa İşleme Finans Dergisi, Cil: 14, Sayı: 162, Yıl: 1999, Syed F. Mahmud, Aman Ullahy and Eray M. Yucel, Applied Economics Leers, vol. 11(4), March 2004, Bu çalışma, özellikle uluslararası ekonomi alanındaki öğreicilere yönelikir. Bir ülkenin icari dengesi üzerindeki devalüasyonun ekisini, biçim olarak bozulmadan sadeleşirilmiş şekilde öğreme ekniği sağlamakadır. Marshall-Lerner koşulunu lieraürden araşırma oramına aşımaya yardımcı olmakadır. Bu çalışmada, parasal icare modelinde Marshall-Lerner koşulu geçerli iken devalüasyon yapıldığında icari dengelerin olumlu yönde gelişmesi kaçınılmaz olacakır. Marshall-Lerner koşulunun çalışmadaki uygulaması, ihraca pazarı ile opimal değişim oranı arasındaki değişim beklenisine ilişkin kılınmışır. İhraç pazarı ile döviz kuru arasındaki ilişki kurularak, Marshall-Lerner koşulunun geçerliliği vurgulanmışır yılının Temmuz ayında ırk ayırımı ile savaşmak için Kanada, Güney Afrika ile yapığı icaree bir dizi önlem almışır. Faka son icari rakamlar, oldukça şaşırıcı olmuşur. Kanada nın G.Afrika dan yapığı ihala düşmek yerine arış gösermişir. Bu yüzden, önlem poliikası başarısız kabul edilmişir. Bu çalışmada da görüldüğü üzere, verilere bakıldığında, önlemlerin hayaa geçirilmesiyle Kanada nın ihracaı azalmışır. Bu, zaen bilinmeke olan, icaree hacimden çok değere önem verilmesinin yanlış yönlendirici olduğu gerçeğini gözler önüne sermekedir. Bu çalışma, eorik olarak, alınan önlemlerin Kanada-G.Afrika kambiyo oranını değişirdiğini gösermekedir. Değişen kambiyo oranı, farklı yönlerdeki icare hacmi harekelerini ekilemekedir. Marshall-Lerner koşulunun beliriği gibi üm bunlar esnekliğe bağlıdır. Sonuç olarak, Marshall-Lerner koşulunda amaçlandığı üzere, Kanada nın Güney Afrika dan ihalaı, değeri armasına rağmen düşmüşür. Bu çalışma, Marshall-Lerner koşulu ile icare dengesi üzerindeki döviz kuru harekelerinin ekileri arasındaki ilişkiyi, ürün piyasası yapısının rolü ile icare fiyaları ve uluslararası dalgalanmaların sraejik ekileşimini büünleşirmesini incelemekedir. Yapılan çalışmada, bir para biriminin değer kaybemesi sonucunda, cari işlemler açığında bir iyileşirme için (örneğin azalmada), ihraca ve ihala fiya esnekliği oplamının mulak değeri 1 veya 1 den daha büyük olmalıdır. Örneğin, ihraca ve ihala alep esnekliklerinin oplamının 1 den küçük kalması durumunda, para birimindeki bir devalüasyon cari işlemleri daha da köüleşecekir. Ampirik olarak kanılanan örneklerde ise, kısa dönemde ihraca ve ihala alep esnekliklerinin inelasik olduğu faka uzun dönemde daha elasik olduğu oraya konmuşur. Bu nedenle, gerçekleşirilen bir devalüasyon, cari işlemler bilançosunda kısa dönemde olumsuz ekiler doğurmasına karşın uzun vadede para biriminin değer kaybemesi cari işlemler açıklarının azalması sonucunu doğurmakadır. Bu çalışma, Marshall- Lerner koşulunun emel formunda geçerliliğini kabul ederek, yapılacak bir devalüasyonun başarılı olamayacağını ve ekonominin gelişmişlik durumu, üreimin yapısı, ihal girdilere olan bağımlılık ve mal bileşimi gibi unsurların göz önüne alınarak yeniden değerlendirilmesi gerekiğinin önemini vurgulamakadır. Bu çalışmada, alı gelişmiş ülkenin ihala ve ihraca fiyalarının esnekliğini ahmin emek için paramerik olmayan emel ahmin ekniğine yer verilmişir. Bu esneklik ahminlerine dayalı olarak Marshall-Lerner koşulu ele alınmışır. Genel olarak bu koşul, sadece al örnekleme dönemlerinde kısmi olarak gerçekleşmekedir. Sonuçlar aynı zamanda, bu koşulun sabi döviz kuru rejiminde geçerli olduğunu gösermekedir. 43

6 C.E.Hepakan / Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Eşbüünleşme Analizi Türkiye nin İhala Talebi Fonksiyonunun Sınır Tesi Yaklaşımı ile Eşbüünleşme Analizi: Reel Döviz Kuru ve Dış Ticare Dengesi İlişkisi: Kriik Elasikiyeler (Marshall-Lerner) Şarı Döviz Kuru Dış Ticare İlişkisi: Türkiye Örneği Muammer Şimşek ve Cem Kadılar, Doğuş Üniversiesi Dergisi, Sayı:5(1), 2004, Rahmi Yamak ve Abdurrahman Korkmaz, İsanbul Üniversiesi Ekonomeri ve İsaisik Dergisi, Sayı:2, İsanbul, 2005, Mura Karagöz ve Çein Doğan, Fıra Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Cil: 15, Sayı: 2, Elazığ, 2005, Çalışma, Türkiye nin 1970 den 2002 ye kadar olan 32 yıllık dönemini kapsayan yıllık verileri kullanılarak, ihraca alebinin ekonomerik analizini içermekedir. Çalışmada, ihraca alebi ile ihraca alebini belirleyen ekenler olan gelir ve nispi fiyalar arasındaki uzun dönemli ilişkiyi incelemek amacıyla sınır esi yönemi uygulanmışır. Ampirik analizin sonucunda, ihraca ile gelir ve nispi fiyaların eşbüünleşik oldukları, ve Marshall-Lerner koşulunun sağlandığı belirilmişir. Bu çalışmada, reel döviz kuru değişimlerinin Türk dış icare dengesi üzerindeki ekileri, farklı mal grupları dikkae alınarak belirlenmeye çalışılmışır. 1995:1-2004:4 dönemini kapsayan bir veri sei ile modern zaman serisi eknikleri kullanılarak, şu sonuçlara ulaşılmışır; 1) Değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişki yokur. 2) Kısa döneme gelince; reel döviz kuru ve icari denge arasındaki ilişki, emel olarak sermaye malları icarei arafından belirlenmekedir. Bu çalışmada, ihraca ve ihala değişkenlerinin her birinin döviz kuru ile olan ilişkisi, ekonomerik zaman serileri meodolojisi çerçevesinde incelenmişir. Ocak 1995-Haziran 2004 dönemine ai aylık verilerin kullanıldığı çalışmada eş-büünleşme analizi yapılmışır. Bu durumda sahe regresyon sorunu yaşanmamakla birlike, özellikle döviz kuru ile, ihraca ve ihalaın her biri ile bire bir ekonomerik bir ilişki kurulamamış, ancak 2001 devalüasyon ekisi anlamlı bulunmuşur. Marshall-Lerner Koşulu Çerçevesinde Döviz Kuru ve Ticare Dengesi Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği Reel Döviz Kurunun Dış Ticare Dengesi Üzerindeki Kısa ve Uzun Dönem Ekilerinin Ekonomerik Analizi: Türkiye Örneği Examining Exchange Raes Exposure, J-Curve and he Marshall-Lerner Condiion for High Frequency Trade Series beween China and Malaysia Osman Peker, Adnan Menderes Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü ve Avrupa Araşırmalar Merkezi, Güncel Ekonomik Sorunlar Kongresi, Kuşadası, 2007, Osman Peker, 8.Türkiye Ekonomeri ve İsaisik Kongresi, İnönü Üniversiesi, Malaya, Mayıs Chee-Wooi Hooy and Tze- Haw Chan, MPRA Paper 10916, Universiy Library of Munich, Germany, Bu çalışmada, döviz kuru değişkenliğiyle, icare dengesi arasındaki ilişki, Türkiye nin 1992:I-2006:IV dönemi üç aylık verileri kullanılarak araşırılmışır. Çalışmada, eş-büünleşme ve haa düzelme modelleri kullanılarak, uzun dönemde devalüasyonun icare dengesini iyileşireceği yönündeki Marshall-Lerner koşulunun ampirik olarak deseklenmediği bulgusu elde edilmişir. Çalışmada; Türkiye de uzun dönemde döviz kurundaki %1 lik değişme, icare dengesini negaif yönde ekilediği, yani icare dengesini iyileşirmediği, dolayısıyla Marshall-Lerner koşulunun deseklenmediği sonucuna ulaşılmışır. Bu çalışmada, reel döviz kuru değişkenliğiyle, icare dengesindeki uzun ve kısa dönem ilişkileri, Türkiye nin dönemi verileri kullanılarak araşırılmışır. Uzun dönemde, devalüasyonun icare dengesini iyileşireceği yönündeki Marshall-Lerner koşulunun ampirik olarak deseklenmediği bulgusu elde edilmişir. Reel döviz kuru değişkenliğinin icare dengesi üzerindeki kısa dönem ekileri ise, anlamlı bulunmamışır. Çalışmada, Ocak 1990 ile Ocak 2008 arası aylık veriler kullanılarak, Ooregresiv Sınır Tesi Yaklaşımı (ARDL) ve genelleşmiş eki-epki analizi uygulanmışır. Çalışmadaki bulgular çerçevesinde, Marshall-Lerner koşulunun sağlanmasıyla icari büyüme, uzun dönemde reel değer kaybını hızlandırırken kısa dönemde ihala alebi poansiyel J eğrisi şeklinde gerçekleşmekedir. Çin ve Malezya ihraca ve ihalaı, alebin yan ekileri arafından belirlenmekedir. Yani, Çin in amamlayıcı rolü yerine, Çin ve Malezya nın karşılıklı icareinde göze çarpan nokalarla çalışma deseklenmekedir. Çalışmada uygulanan ekonomerik çalışma kapsamında, ooregresiv sınır esi yaklaşımı analizi, reel döviz kurları, ulusal üreim ve gelir düzeyi, Çin ve Malezya arasındaki iki yönlü ihraç ve ihal malları aleplerini açıklamada önemli bulunmuşur. Ve Marshall-Lerner koşulu doğrulanıp deseklenmekedir. Kaynak: Lieraürde konu ile ilgili yapılmış çalışmalar araşırılarak arafımdan hazırlanmışır. 3. Ekonomerik Analiz Yönemleri Bir ekonomideki yapısal değişimin incelenmesine yönelik ekonomerik araçlar, son birkaç yılda önemli gelişmeler gösermişir. Bu bölümde, çalışmanın amacına uygun olarak yapısal değişim meodolojisi özelenmekedir. Birim kök esi, zaman serilerinin durağan olup olmadığını belirlemek için kullanılır. Zaman serilerinde birim kök, durağan olmayan anlamına gelmekedir. Diğer bir anlaımla, eğer bir zaman serisinde birim kök varsa, o zaman serisi durağan değildir. Çok sayıda farklı birim kök esi arasından yaygın kullanımı olan Genişleilmiş Dickey-Fuller (ADF) esidir. Çalışmada kullanılan birim kök esleri; Genişleilmiş Dickey-Fuller (ADF) esi, Phillips- Perron (PP) esi, Kwiakowski Phillips Schmid Shin (KPSS) esi ve Parçalı (Fracional) Birim Kök esidir. 44

7 Yöneim ve Ekonomi 16/1 (2009) Birim Kök Tesleri Bir ikisadi zaman serisinde yapısal değişim, belirli bir zaman nokasında rendin kesme erimi veya eğiminde isaisiksel olarak anlamlı bir değişikliğin olması demekir. Zaman serisi analizinde, yapısal değişim içeren birim kök esi veya müdahale analizi çerçevesinde meodolojik esler yapılabilir. Bu iki yaklaşım da genel olarak, Box ve Jenkins arafından popüler hale geirilen ARIMA modellerine dayanmakadır (Box ve Jenkins, 1976: ). Bu nedenle, bu araşırmanın meodolojisinden söz ederken, öncelikle bu modeller üzerinde durulacakır. Son yirmi yılda, birim kök üzerine önemli bir lieraür gelişmişir. Birinci merebeden ooregresif süreçlerde ooregresif paramerenin 1 olması kararsız durumu (unsable), 1 den büyük olması ise palayıcı (explosive) durum olarak adlandırılmakadır. Birim kök üzerine, öncü çalışmalar; Anderson (1959), Whie (1958, 1959) ve Rao (1961) sayılabilirse de asıl gelişme, Nelson ve Plosser (1982) ile başlamışır. Bu son çalışmada, bir çok makro ekonomik serinin birim köke sahip olduğu ve bu durumun makro ekonomik poliika analizlerinde önemli sonuçlar doğurduğuna dikka çekilmişir (Nelson ve Plosser, 1982: ). Dickey (1976), Fuller (1976) ve Dickey&Fuller (1979) arafından gelişirilen ve kısa adıyla DF eslerinde deerminisik rendin hiç olmaması, sürükleme biçiminde olması veya doğrusal rend biçiminde olması hallerine göre, üç değişik DF-esi regresyonu denenmekedir. Y = γ Y 1 + u, Y = a0 + γ Y 1 + u, Y = a0 + γ Y 1 + a2 + u Maddala-Kim, sıfır hipoezi ile alernaif hipoezler arasındaki kısıları daha uarlı olması nedeniyle, Bhargava-ipi formülasyonun daha üsün olduğunu belirmekedir (Maddala ve Kim, 1998: 39) Genişleilmiş Dickey-Fuller Tesi (Augmened Dickey-Fuller Tesi) Veri üreen süreç, DF esinde olduğu gibi 1. merebeden ooregresif değil de genel olarak herhangi bir p. merebeden ise, ADF esi uygulanmakadır. Yükselilmiş DF modeli ile, ADF elde edilir. Sürüklenme erimi eklenirse, p = a0 + Y 1 + a2 + Σ βi Y i+ 1 i= 2 Y γ + u yükselilmiş modelleri elde edilir. Her bir durumda kriik değerler yine sırasıyla τ, τ µ, τ sandar değerleri aracılığı ile bulunur Phillips-Perron (PP) Tesi DF esindeki haa erimi ile ilgili sabi varyans ve serisel bağımsızlık gibi kaı varsayımlar bu ese gevşek uulmakadır (Enders, 1995: ). Phillips Perron esinde, H 0 : Y = Y 1 + µ biçimindeki sıfır hipoezine alernaif olarak * * iki değişik model kurulmakadır. Y = a0 + a1y 1 + µ, Y = a~ + a~ Y + a~ ( T / 2) + µ Bu modellerde, µ haa eriminin beklenen değeri, sıfır olmakla birlike serisel bağımsızlık ve sabi varyans şarı τ 45

8 C.E.Hepakan / Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Eşbüünleşme Analizi yokur. T, oplam gözlem sayısıdır. (-T/2) erimi, rend değişkenini sıfır erafında normalize emekedir. Tahmin edilen paramerelerin örneklem dağılımlarının oluşurulması oldukça karmaşıkır. H : ~ 0 a0 = 0 için es isaisiği Z( a~ 0 ) kriik değer τ ατ Görüldüğü gibi, es isaisiği hesabı farklı olsa da kriik değerler DF esi ile aynıdır Kwiakowski Phillips Schmid Shin (KPSS) Tesi KPSS esinin yapılmasındaki amaç, deerminisik rendden kaynaklanan ekinin birim kök varlığı üzerinde oraya çıkarmış olduğu sorunu, deerminisik rendin arındırılması yoluyla orada kaldırmasıdır. KPSS esi boş hipoezinin, serinin durağan olduğunu belirir. Bu açıdan, diğer klasik birim kök eslerinden farklılık göserir. KPSS esinin diğer önemli bir yanı, H 0 hipoezinin rend durağanlığı belirmesinden dolayı, rassal yürüyüş hipoezinin varyansının sıfır olmasıdır (Kwiakowski v.d., 1992: ). KPSS esi, LM esi ile benzerlik gösermekedir. Bunun sonucu olarak da, LM isaisiğinin elde edilmesindeki süreç, önemlidir. Çünkü, LM esinde boş hipoez, bir serinin rassal yürüyüşünün sıfır varyansa sahip olmasına dayalıdır. Böylece, LM esi, bir serinin deerminisik rendinin ve rassal yürüyüşü ile bu bileşenlerin dışında kalan haaların oplamı ile açıklanmakadır. KPSS esinde, haa erimlerinin (e ), oplamı alınır. Eğer analizi yapılan serilerde rend yoksa, rassal yürüyüş üzerine analiz yapılır. Burada LM isaisiği, haaların oplamının karesini, varyansa oranlanmasıyla bulunacak değerlerin oplamı alınarak hesaplanmakadır. KPSS esinin es isaisiği, LM es isaisiğinin normalize edilmiş halidir Parçalı (Fracional) Birim Kök Tesi Çalışmada uygulanan ve paramere ahminlerinin güvenirliliği açısından öncelikli olarak dayanılan analiz sonucu, parçalı birim kök ve eşbüünleşme analizidir. Bu analiz Geweke ve Porer-Hudak (1983), Cheung ve Lai (1993) ve Sephon (2002) ın çalışmalarına dayanarak uygulanmışır. Klasik eşbüünleşme ekniği (Engle ve Granger (1987) ve VAR modelleme ekniğine dayalı olarak gelişirilen Johansen Sisem Yaklaşımı (Johansen 1988)), haa düzelme mekanizmasının kararlı bir yapıya sahip olmasını sınırlar. Parçalı birim kök ve eşbüünleşme analizlerinde bir ikisadi değişkenin kararlı yapıya sahip olması, ikisadi şoklara ya da ekonomideki ani değişikliklere karşı epkisinin daha yavaş olmasıdır. Eğer bir değişken parçalı birim kök özelliğine sahipse, yani enegrasyon derecesi (d), birden küçükse, değişken uzun bellek özelliğine sahipir. Bu durumu parçalı eşbüünleşme açısından değerlendirecek olursak, haa düzelme mekanizmasının değişkeni olan veya onu emsil eden serinin enegrasyon derecesi, modelin değişkenlerinin enegrasyon derecelerinin farkından küçük olması gereklidir. Genel olarak parçalı birim köke sahip değişkenlerin enegrasyon derecesi birden küçükür. Bu nedenle de, bu serilerin orak bileşenini emsil eden değişkenlerin enegrasyon dercesi, 0.5 den küçükür (Charemza ve Deadman, 1977: ). 46

9 Yöneim ve Ekonomi 16/1 (2009) Geweke ve Porer-Hudak meodu, d parameresini ahminleyen yarı paramerik bir esir. Bu es, d enegrasyon seviyesini 2 1 log I ( λ j) = α d[log(sin ( λ j )] denkleminden sağlar. Bu regresyon, d 2 parameresini ahminleyebilmek için J=1,2,,m defa çalışırılır. T, m / T 0 olduğu durumda, m değeri T nin bir fonksiyonudur. I ( λ j ) bağımlı değişkeni, dönemsel bir fonksiyondur. Bu değişkenin fonksiyonel yapısı: 2 iλ T 1 j I ( λ j ) = Y e şeklinde anımlanır. Geweke ve Porer-Hudak 2πT 2πj (1983) ilgili çalışmasında, λ j = ve j=1,,m, hen if d ( 0.5,0) olduğu T 2 durumda, T iken [(logt ) / m] 0 olduğunu göseren bir serinin varlığını oraya çıkarmaya çalışmışlardır. Bu nedenle, Geweke ve Porer-Hudak esi prosedüründe m parameresinin seçimi önem aşımakadır. Geweke ve Porer-Hudak (1983), m parameresinin ahmininde m=t 0.5 alınmasını önermekedir. Ancak, Hurvich, Deo ve Brodsky (1998) m parameresinin ahminine en uygun olan değerin T 0.8 olduğunu hesaplamışlardır. m parameresinin değeri arıkça, d ahminleyicisi gerçek değerine daha çok yaklaşır. Sowell (1992), m parameresinin yanlış seçimi ile kısa dönem içerisinde dinamiklerin amamlanmamasına neden olacağı üzerinde durmakadır. Bu durumda aldanma yani ersinme oraya çıkar. Bunu engellemek için, alernaif λ değerlerine izin vererek sapması az ahminler elde edilebilir (Ukulu v.d., 2005:5). Enegrasyon seviyesi 0.5 en büyükse (örneğin d>0.5), karşılık gelen seri sonsuz varyansa sahipir ki ani değişimlerin seri üzerinde sürekli bir ekisi olduğu anlamı oraya çıkar. 0.5<d<1 arasında seri oralama değere döner (Granger ve Joyeux, 1980: 15-30). Yani 0.5<d<1 olması durumunda, ani değişimin ekisi sonsuza kadar devam emeyecekir ki denklik haası da oralama değerine dönecekir. Bir başka deyişle, bu ip seriler genelde doğrusal kombinasyona sahipir. 0<d<0.5 olması durumunda, serinin kararlı yapıda olduğu söylenebilir. d>1 olması halinde seri oralama değerine dönmeyecekir Parçalı EşBüünleşme (Fracional Co-inegraion) Analizi Parçalı eşbüünleşmede, en önemli özellik, haa eriminin parçalı birim kök esinin durağan çıkması, yani enegrasyon derecesinin sıfır olması gerekliliğidir. Bununla birlike, d ve b gibi enegrasyon derecesine sahip iki değişkenin orak bileşenin enegrasyon derecesi, bu iki değişkenin enegrasyon derecesinin farkına eşi olmalı ya da enegrasyon derecesi sıfır olmalıdır (Charemza ve Deadman, 1977: ). Parçalı Birim Kök Analizinde, hesaplanan d değerinin 1 den büyük olması ya da olmaması durumu es edilerek, serilerin durağanlığının analizi yapılmakadır. Parçalı Analizde; H 0 hipoezi: d < 1, Seri durağandır. H 1 hipoezi: d > 1, Seri birim kök içermekedir, durağan değildir. Dolayısıyla yapılması 47

10 48 C.E.Hepakan / Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Eşbüünleşme Analizi gereken, modeldeki değişkenlere ai olmak üzere parçalı es sınamalarını yaparak söz konusu d değerlerinin 1 den küçük olup olmaması durumlarının es edilmesidir. Eğer değişkenlere ilişkin hesaplanan d değerleri, 1 den küçük değerler alırsa, serilerin düzeyde durağan olduğu söylenebilir. Parçalı birim kök analizinde, karşılaşırılacak değerine ( değeri; d değerinin, EKK sandar haasına oranlanması ile hesaplanmakadır) ilişkin, kriik değerler için, P.S. Sephon un, Fracional Coinegraion: Mone Carlo esimaes of criical values, wih an applicaion makalesindeki ablo değerleri esas alınmışır. 4. Türkiye İçin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Ekonomerik Analiz Çalışmada kullanılan veri sei, dönemini kapsayan çeyrekli serilerdir. Türkiye nin ihracaı, ihalaı, ihraç ve ihal mallarının fiya endeksi, Türkiye nin GSMH sı, Dünya GSMH sına ilişkin veriler, Türkiye İsaisik Kurumu ile Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası web siesinden emin edilmişir. Seriler logarimik değerlerle ele alınmış ve mevsimselliken arındırılmışır. Çalışmada serilere, Genişleilmiş Dickey-Fuller (ADF), Phillips-Perron (PP), Kwiakowski-Philips-Schmid-Shin (KPSS) ve Parçalı Birim Kök Tesleri uygulanmışır. Ve Parçalı Eş-Büünleşme analizi yapılmışır. Çalışmada Eviews 5.0 ve WinRATS 6.0 programları kullanılmışır. Çalışmada, Mohsen Bahmani-Oskooee ile Farhang Niroomand ın 1998 yılında yayınlanan Uzun dönem fiya elasikiyeleri ve Marshall-Lerner koşulunun geçerliliği adlı çalışmasında kullanılan ve daha sonraki yıllarda yapılan çalışmalarda da emel alınan, ihraca ve ihala fonksiyonları (Bahmani- Oskooee ve Niroomand, 1998: 102) esas alınarak aşağıdaki modeller oluşurulmuşur. Çalışmada birer uzun dönem fonksiyonu ifade eden, ihala alep fonksiyonu ile ihraca alep fonksiyonu aşağıdaki şekilde anımlanmışır: İhala Talep Fonksiyonu; LogM = α 0 + α1logy + ε (1) Yukarıdaki ihala alep fonksiyonunda; M, ihala mikarını; Y, ülkeiçi gelir düzeyini; ε ise, haa erimini ifade emekedir. İhraca Talep Fonksiyonu; ' LogX = β 0 + β1logyw + ε (2) Yukarıdaki ihraca alep fonksiyonunda; X, ihraca mikarını; Yw, dünya gelir düzeyini; ε ise haa erimini ifade emekedir. Dünya gelirindeki bir arış, veri ülkenin ihracaını arıracak, ihracaaki bu arış ise keynesyen çarpan mekanizması yardımı ile milli geliri arıracakır. Milli gelir arışı, marjinal ihala eğiliminin büyüklüğüne bağlı olarak ihalaı yükselecekir. Niekim, Sen ve Turnovsky (1989) deerminisik bir model içerisinde opimizasyon davranışlarını varsayarak, ihracaın nispi fiyaında (icare haddinde) meydana gelen değişimlerin dış icare dengesi üzerindeki ekisinin, gelir veya ikame ekilerinden hangisinin baskın olduğuna bağlı olacağını

11 Yöneim ve Ekonomi 16/1 (2009) gösermişlerdir (Yamak ve Korkmaz, 2005: 3). Bu bağlamda, Bahmani_Oskoe- Niroomand (1998) arafından önerilen model yardımı ile kriik elasikiyeler konusunda karar vermek için, α1 ve β1 paramerelerinin değerlendirilmesi gerekmekedir. Bu bağlamda, α1 ve β1 paramerelerinin mulak büyüklükleri oplamının birden büyük olması durumunda kriik elasikiyelerin sağlandığını söylemek daha doğru olacakır. Böylece ihal malların yuriçi alep esnekliğini ifade eden α 1 ile ihraç malların yurdışı alep esnekliğini ifade eden β 1 mulak değerleri oplamının 1 den büyük olup olmadığı analiz edilecekir. Sözkonusu esneklik değerleri oplamlarının 1 den büyük olması, gerçekleşecek olası bir devalüasyonun dış icare dengesi üzerindeki ekisinin olumlu olacağını oraya koyacakır. Aksi akdirde, yani esneklik değerleri oplamlarının 1 den küçük olması durumunda ise, gerçekleşecek olası bir devalüasyonun dış icare dengesi üzerinde olumlu bir ekisinin sözkonusu olmayacağını ifade edebiliriz dönemini kapsayan analizde, Dünya GSMH sı büyürken, Türkiye nin ihracaı da armakadır. Türkiye nin ihracaındaki arış, dış icare yapısına bağlı olarak ihalaaki arışa bağlı olmakadır (Sönmez, 2005: 52-59). Türkiye dış icare yapısı gereği, sanayi ürünü ihracaını gerçekleşirebilmesi, ara malı ihal edebilmesine bağlıdır. Yani Türkiye dış icaree, aran ara malı ihalaına bağlı olarak sanayi ürünü ihraç edebilir durumdadır. Türkiye nin yuriçi gelir düzeyindeki arış, poziif gelir esnekliğine bağlı olarak ihala mikarının armasını sağlamakadır. Türkiye nin ağırlıklı ihalaını oluşuran ara malı ihalaının yapılabilirliği de, ihracaın armasını sağlamakadır. Diğer bir ifade ile, Türkiye nin ihracaını ekileyen en önemli değişken, dünya gelirindeki arışır. Yine benzer şekilde, Türkiye nin ihalaını ekileyen en önemli değişken, Türkiye nin gelir düzeyindeki arış olmakadır. Şekil-1: Modelde Kullanılan Değişkenler Modelde Kullanılan Değişkenler 20,0 15,0 logx_sa log 10,0 5,0 0, Yıllar logm_sa logytr_sa logyw_sa 49

12 C.E.Hepakan / Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Eşbüünleşme Analizi logx_sa: Türkiye nin İhracaına İlişkin Logarimik Değerleri, logm_sa: Türkiye nin İhalaına İlişkin Logarimik Değerleri logytr_sa: Türkiye nin GSMH na İlişkin Logarimik Değerleri, logyw_sa: Dünya GSMH na İlişkin Logarimik Değerleri emsil emekedir. Çalışmada kullanılan değişkenlere ilişkin olarak sırasıyla, ADF, PP ve KPSS birim kök esleri yapılmışır. Serilerin ADF(Gelişirilmiş Dickey-Fuler) birim kök es sonuçları Tablo-2 de verilmişir. Değişkenler Sabi Terimli Tablo -2: ADF Tes Sınaması Sonuçları DÜZEYDE I(0) BİRİNCİ FARKTA I(1) Sabi Terim Sabi Sabi Sabi Terim Sabi ve Trendli Terimsiz ve Terimli ve Trendli Terimsiz ve Trendsiz Trendsiz logm_sa * * * logx_sa * * logytr_sa * * * logyw_sa * : %1 anlamlıdır. ** : %5 anlamlıdır. ADF Tesi Kriik Değerler (MacKinnon Kriik Değerleri): logm_sa, logx_sa, logytr_sa ve logyw_sa için; % % % Serilere ilişkin PP(Phillips Perron) birim kök es sonuçları, Tablo-3 e verilmişir. Tablo -3: Phillips Peron Tes Sınaması Sonuçları Değişkenler Sabi Terimli DÜZEYDE I(0) Sabi Terim ve Trendli Sabi Terimsiz ve Trendsiz Sabi Terimli BİRİNCİ FARKTA I(1) Sabi Terim ve Trendli Sabi Terimsiz ve Trendsiz logm_sa * * * logx_sa * * * logytr_sa * * * logyw_sa * : %1 anlamlıdır. ** : %5 anlamlıdır. PHILLIPS PERON Tesi Kriik Değerler: logm_sa, logx_sa, logytr_sa ve logyw_sa için; % % %

13 Yöneim ve Ekonomi 16/1 (2009) Serilerin KPSS (Kwiakowski-Phillips-Schmid-Shin) birim kök es sonuçları, Tablo-4 e verilmişir. Tablo -4: KPSS Tes Sınaması Sonuçları DÜZEYDE I(0) BİRİNCİ FARKTA I(1) Değişkenler Sabi Terimli Sabi Terim ve Trendli Sabi Terimli Sabi Terim ve Trendli logm_sa ** logx_sa * ** logytr_sa ** logyw_sa ** ** KPSS Tesi, Değişkenler için kriik değerler; % % % KPSS esindeki boş hipoez, ADF ve PP eslerindeki boş hipoezlerin ersine, birim kökün olmadığını ileri sürmekedir. Bu bağlamda KPSS esi, ADF ve PP eslerinin sağlamasını yapmak için kullanılmakadır. ADF ve PP eslerinin sonuçları gecikmelere karşı duyarlıdır. Bu nedenle KPSS esinin uygulanması, bu eksikliği dikkae alması açısından önem aşımakadır. ADF ve PP eslerinde birim kökün varlığı kabul edilmişken, KPSS esinde birim kökün olmadığı yönünde bir sonucun bulunması, bu serilerin parçalı özellik aşıdığı konusunda ön bilgi vermekedir (Kahyaoğlu ve Duygulu, 2005: 67). Bu sonuçlar bize, serilerin parçalı özellik aşıyabileceği konusunda ön bilgi sağlamakadır. KPSS esinin sonuçlarının ADF ve PP eslerinin sonuçları ile çelişmesi durumunda parçalı birim kök esi yapılması gerekmekedir (Pehlivan ve Ukulu, 2007: 52). Yukarıda logx_sa, logm_sa, logytr_sa ve logyw_sa değişkenlerine ilişkin olarak yapılan birim kök eslerinde ADF (Gelişirilmiş Dickey-Fuller) ve PP (Phillips Perron) sonuçları ile KPSS es sonuçları arasında uarsızlık mevcuur. ADF, PP ile KPSS sonuçlarının farklı sonuçlar gösermesinden dolayı parçalı eşbüünleşme analizine gidilmesi gerekmişir. Çünkü KPSS esi serilerin parçalı özellik aşıdığına dair ön bilgi vermekle birlike, enegrasyon derecelerini vermemekedir. Bu nedenle serilere parçalı birim kök esi uygulanmışır. Parçalı eş büünleşme ile hesaplanan birim kök esi sonuçları, Tablo-5 e verilmişir. Tablo-5 e görüldüğü gibi, modelde yer alan değişkenlere ilişkin parçalı eş-büünleşme analizi ile hesaplanan d değerlerinin *, λ=0.40, λ=0.45, λ=0.50, λ=0.55, λ=0.60 derecelerinde, 1 e yakın ve 1 den büyük değerler alması, serilerin uzun dönemdeki yapısal kararsızlığını gösermekedir. Ayrıca hesaplanan d değerinin EKK Sandar Haa değerine oranlanması sonucu hesaplanan değerleri de anlamlıdır. Çalışmada, Türkiye için Marshall-Lerner koşulunun sağlanıp * Çalışmada, parçalı analizde WinRATS 6.0 programı kullanılmışır. 51

14 52 C.E.Hepakan / Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Eşbüünleşme Analizi sağlanmadığı, parçalı eşbüünleşme analizi ile es edilmiş, ve sözkonusu koşulun Türkiye için uzun dönemde am olarak çalışmadığı belirlenmişir. Tablo-5: Parçalı Birim Kök Tesi Sonuçları Değişkenler λ =0.40 λ =0.45 λ =0.50 λ =0.55 λ =0.60 logm_sa Hesaplanan d Değeri hesap değeri logx_sa Hesaplanan d Değeri hesap değeri logytr_sa Hesaplanan d Değeri hesap değeri logyw_sa Hesaplanan d Değeri hesap değeri Kaynak: Çalışmada, parçalı Birim kök analizde WinRATS 6.0 programı kullanılmışır. Çalışma içerisinde (1) ve (2) no lu denklemlerle anımlanan ihala ve ihraca alep fonksiyonları emel alınarak, Türkiye için oluşurulan fonksiyonlar aşağıda verilmekedir. Türkiye nin yur dışı alebine bağlı uzun dönem ihraca fonksiyonu şöyledir: logx_sa = logyw_sa (3) ( ) ( ) R 2 = 0.94 RSS = F = (Probabiliy 0.000) Türkiye nin ihraca fonksiyonundaki; 1.58 değeri, Türkiye nin ihraç mallarının yur dışı alep esnekliğini gösermekedir. Diğer bir deyişle, e x = 1.58 dir. Türkiye nin yur içi alebine bağlı uzun dönem ihala fonksiyonu ise şöyledir: logm_sa = logytr_sa (4) ( ) ( ) R 2 = 0.96 RSS = 1.04 F = (Probabiliy 0.000) Türkiye nin ihala fonksiyonundaki; 1.14 değeri, Türkiye nin ihal mallarının yur içi alep esnekliğini gösermekedir. Diğer bir deyişle, e m = 1.14 ür. Türkiye nin uzun dönem ihraca ve ihala fonksiyonlarına ilişkin olarak hesaplanan; e x = 1.58 ve e m = 1.14 değerleri oplamı, e x + e m = 2.72 > 1 dir dönemine ai olmak üzere, Türkiye nin Marshall-Lerner koşulunu ifade eden, ihraç ürünlerinin yurdışı alep esnekliği (e x ) ile Türkiye nin ihal ürünlerinin yuriçi alep esnekliği (e m ) değerlerinin oplamının 1 den büyük olup olmadığının analizi önem kazanmakadır dönemine ilişkin sözkonusu esneklik değerleri, yukarıdaki denklemlere göre hesaplanmış ve bulunan değerler, Tablo-6 da verilmişir.

15 Yöneim ve Ekonomi 16/1 (2009) Tablo- 6: Türkiye nin Dönemine Ai Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Esneklik Değerleri ex+em YILLAR Kaynak: Mein içerisinde ifade edilen (3) ve (4) nolu denklemlerden hesaplanmışır. Tablo-6 nın ikinci saırında, Türkiye için yılları arasındaki döneme ai olmak üzere hesaplanan Marshall-Lerner koşuluna ilişkin değerler bulunmakadır. Sözkonusu değerler incelendiğinde, özellikle 1990 sonrası dönemde çok büyük dalgalanmalar olduğu görülmekedir. SONUÇ Türkiye, uygulanan kur poliikası, dış icareinin yapısı ve ihraç mallarının yurdışı alep esnekliğinin düşüklüğü nedeniyle, olası bir devalüasyonda ekonomik açıdan bazı problemlerle karşı karşıya kalabilir. Gerçekleşirilecek devalüasyon neicesinde, ihal girdilerin fiya arışı üreimde bir daralmaya yol açabileceği gibi, maliye enflasyonu ekisiyle enflasyon arışı da yaraabilir. Pahalanan ara malı sonucunda, ihala yapılamayacak ya da önemli ölçüde azalacak olursa, ihracaın ara malı ihalaına bağımlılığı gereği, ihraca da önemli ölçüde düşeceğinden mevcu dış icare açığı daha da büyüyebilir. Çalışmada belirildiği üzere, ihraca ve ihala değerlerine ilişkin parçalı birim kök analizi ile hesaplanan d değerlerinin 1 e yakın ve 1 den büyük değerler alması, serilerin uzun dönemdeki kararsızlığını gösermekedir. Dolayısıyla, Türkiye için Marshall-Lerner koşulunun uzun dönemde am olarak çalışmadığını göz önünde bulunduracak olursak, devalüasyon konusunun üzerinde dikkale düşünülmesi gerekmekedir. KAYNAKÇA AĞCAER, Arzu. Dalgalı Kur Rejimi Alında Merkez Bankası Müdahalelerinin Ekinliği: Türkiye Üzerine Bir Çalışma, TCMB Uzmanlık Yeerlilik Tezi, Ankara, Aralık ANDERSON, T.W. On Asympoic Disribuion of Esimaes of Parameers of Sochasic Difference Equaions, Annals of Mahemaical Saisics, Vol.30, APPLEYARD, R. Dennis. & FIELD, J. Alfred. A Noe on Teaching he Marshall-Lerner Condiion, Journal of Economic Educaion, Vol.17(1), 1986, BAHMANI-OSKOOEE, Mohsen. & NIROOMAND, Farhang. Long-run price elasiciies and he Marshall-Lerner condiion revisied, Economics Leers, vol.61(1), Ocober 1998, BOX, George. & JENKINS Gwilym M. Time Series Analysis, Forecasing and Conrol, Second Ediion, San Fransisco, Holden Day, BUGHIN, Jacques Rene Jean. Exchange Raes, Pricing o Marke Sraegies, and he Marshall- Lerner Condiion, Rewiev of Inernaional Economics, vol.4(2), 1996,

16 C.E.Hepakan / Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Eşbüünleşme Analizi BURHAN, Vildan. Türkiye de İmala Sanayi Ürünleri İhracaı ( ) Haa Düzelme Modellerinin Bir Uygulaması. D.P.T. Yayın No:2335, İPGM(439), Ankara, CHAREMZA, W. Wojciech. & DEADMAN, F. Derek. New Direcions in Economeric Pracice (General o Specific Modelling, Coinegraion and Vecor Auoregression). Second Ediion, Edward Elgar UK, DICKEY, David. & FULLER, Wayne A. Disribuion of he Esimaes for Auoregressive Time Series wih a Uni Roo, Journal of American Saisical Associaion, Vol.74, DOĞANLAR, Mura. Marshall-Lerner Koşulu Yeerli Olabilir mi?, İkisa İşleme Finans Dergisi, Cil:14, Sayı:162, Yıl:1999, D.T.M Faaliye Raporu. Ankara, Kasım D.T.M. Dış Ticarein Görünümü: 2006-I. D.T.M. Ekonomik Araşırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü Ekonomik Raporu, ISSN , Ankara, D.T.M. Türkiye Ekonomisi ve Dış Ticarei (Türkiye Dış Ticare Sraejisi). D.T.M. Yayınlanmış Raporlar, Ankara, ENDERS, Waler. Applied Economeric Time Series. John Wiley, New York, ENGLE, Rober. E. & GRANGER, W.J. Clive. Coinegraion and Error Correcion: Represenaion, Esimaion, and Tesing. Economerica, Vol.55, March GRANGER, W. J. Clive. & Joyeux, R. "An inroducion o long-memory ime series models and fracional differencing", Journal of Time Series Analysis 1, 1980, GRAUPE, Daniel. Time Series Analysis, Idenificaion and Adapive Filering, R.E. Krieger Pub. Com., Malabar, Florida, USA, HARKNESS, Jon. Marshall, Lerner & Boha: Canada s Economic Sancions on Souh Africa, Canadian Public Policy-Analyse de Poliiques, vol.xvi(2), Canada, 1990, HOOY, Chee-Wooi. & CHAN, Tze-Haw. Examining Exchange Raes Exposure, J-Curve and he Marshall-Lerner Condiion for High Frequency Trade Series beween China and Malaysia, MPRA Paper 10916, Universiy Library of Munich, Germany, KAHYAOĞLU, Hakan. & UTKULU, Uku. Euro-Dolar Pariesindeki Oynaklığın İhraca Üzerine Ekisi: Türkiye Örneği, İkisa İşleme ve Finans Dergisi, Mayıs 2006, KAHYAOĞLU, Hakan. & DUYGULU Aylin Abuk. Finansal Varlık Fiyalarındaki Değişme- TCMB Bilançosu Ekileşimi, Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadî ve İdarî Bilimler Fakülesi Dergisi, Cil: 20. Sayı:1, 2005, KARAGÖZ, Mura. ve DOĞAN, Çein. Döviz Kuru Dış Ticare İlişkisi: Türkiye Örneği, Fıra Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cil: 15, Sayı: 2, Elazığ, 2005, KARLUK, Rıdvan. Türkiye Ekonomisinde Yapısal Değişim. Gözden Geçirilmiş 10. Baskı, Bea Basım, ISBN , İsanbul, Eylül KOUTSOYIANNIS, Anna. Theory of Economerics. Second Ediion, Mac Million Educaion, London, KWIATKOWSKI, D., P.C.B. Phillips, P.Schmid and Y.Shin. Tesing he Null Hypohesis of Sanionariy Agains he Alernaive of a Uni Roo, Journal of Economerics, 54, LUTKEPOHL, Helmu. Inroducion o Muliple Time Series Analysis. Second Ediion, Springer-Verlag, Berlin, MADDALA, G.S. & KIM, I.M. Uni Roos, Coinegraon and Srucural Change. New York: Cambridge Universiy Press, MAHMUD, F. Syed., ULLAHY, Aman. & YUCEL, M. Eray. Tesing Marshall-Lerner Condiion: A Non-Parameric Approach, Applied Economics Leers, Vol. 11, March 2004, MALİYE BAKANLIĞI Yıllık Ekonomik Rapor. T.C. Başbakanlık Basımevi, Ankara, MOCAN, Naci H. Marshall-Lerner Condiion, Expeced Marke Change and Exchange Rae Deerminaion, Alanic Economic Journal, vol.15(1), Ciy Universiy of NewYork, USA, March 1987, 121. NELSON, Charles R. & PLOSSER, Charles I. Trends and Random Walks in Macroeconomic Time-series, Journal of Moneary Economics, Vol.10, PEHLİVAN, Gülçin. & UTKULU, Uku. Türkiye nin Tükeim Fonksiyonu:Parçalı Haa Düzelme Modeli Bulguları, Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (14) 2007,

17 Yöneim ve Ekonomi 16/1 (2009) PEKER, Osman. Marshall-Lerner Koşulu Çerçevesinde Döviz Kuru ve Ticare Dengesi Arasındaki İlişki: Türkiye Örneği, Adnan Menderes Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü ve Avrupa Araşırmalar Merkezi, Güncel Ekonomik Sorunlar Kongresi, Kuşadası, 2007, PEKER, Osman. Reel Döviz Kurunun Dış Ticare Dengesi Üzerindeki Kısa ve Uzun Dönem Ekilerinin Ekonomerik Analizi: Türkiye Örneği, 8.Türkiye Ekonomeri ve İsaisik Kongresi, İnönü Üniversiesi, Malaya, Mayıs PESERAN, M. Hashem. ve diğerleri. Bounds Tesing Approaches o he Analysis of Level Relaionships. DAE Working Paper, WP Series Nos.9622 and 9907 Universiy of Cambridge, RAO, M.M. Consisency and Limi Disribuions of Esimaors of Parameers in Explosive Sochasic Difference Equaions, Annals of Mahemaical Saisics, Vol.29, SALVATORE, Dominick. Inernaional Economics. ISBN , Fordham Unv.Press, New-York, USA, SEPHTON, P.S. Fracional Coinegraion: Mone Carlo esimaes of criical values, wih an applicaion. Applied Financial Economics, Vol.12, School of Business Queen s Universiy, Kingson Onario, Canada, SEYİDOĞLU, Halil. Uluslararası İkisa. Güzem Yayınları 16.Baskı, İsanbul, SÖNMEZ, Musafa. Türkiye nin İhracaının İhalaa Bağımlılığı. Ege Bölgesi Sanayi Odası Yayını, Ekim ŞİMŞEK, Muammer. & KADILAR, Cem. Türkiye nin İhala Talebi Fonksiyonunun Sınır Tesi Yaklaşımı ile Eşbüünleşme Analizi: , Doğuş Üniversiesi Dergisi, Sayı:5(1), 2004, T.C.M.B. Üç Aylık Ekonomik Bülen 2008-I Ocak-Mar. TCMB Yayınları ISSN , Ankara, Temmuz TÜİK, T.C. Başbakanlık Türkiye İsaisik Kurumu, hp://www.uik.gov.r, Erişim Tarihi: 30 Ocak T.Ü.İ.K. Türkiye İsaisik Yıllığı D.İ.E. ISSN X ISBN , Yayın No: 3009, Ankara, Mayıs T.Ü.İ.K. Aylık Dış Ticare İsaisikleri Aralık D.İ.E. Ankara, T.Ü.İ.K. Aylık İsaisik Bülen Ekim D.İ.E. ISSN , Ankara, Aralık T.Ü.İ.K. İsaisik Gösergeler ISSN 1300 Yayın No:0535, Ankara, UTKULU, Uku. E al. The Exernal Deb, Prıvae Invesmen And Growh: The Long-Run Evıdence Wıh Fracıonal Coınegraıon. Inernaional Conference on Business, Economics and Managemen, Yasar Universiy, Izmir Turkey, June VINER, Jacob. Sudies in The Theory of Inernaional Trade. George Allen Unwin Ld., London, WHITE, J.S. The Limiing Disirbuion of he Serial Correlaion Coefficien in he Explosive Case, Annals of Mahemaical Saisics, Vol.29, YAMAK, Rahmi. & KORKMAZ, Abdurrahman. Reel Döviz Kuru ve Dış Ticare İlişkisi: Kriik Elasikiyeler (Marshall-Lerner Şarı), İsanbul Üniversiesi Ekonomeri ve İsaisik Dergisi, Sayı:2, İsanbul, 2005,

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2008/10 econsor www.econsor.eu Der Open-Access-Publikaionsserver der ZBW Leibniz-Informaionszenrum Wirschaf he Open Access Publicaion Server of he ZBW Leibniz Informaion Cenre for Economics Alp, Elcin Aykac Working

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE ELEKTRİK TÜKETİMİ, İSTİHDAM VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2011, C.16, S.1 s.349-362. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2011, Vol.16,

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2007, CİLT XXII, SAYI 1 TÜRKİYE DE REEL DÖVİZ KURU İLE KISA VE UZUN VADELİ SERMAYE HAREKETLERİ İLİŞKİSİ Araş. Gör. Burcu KIRAN * Öze Bu çalışmada, reel döviz kuru

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI

TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI TÜRKİYE DE FISHER ETKİSİNİN GEÇERLİLİĞİ: DOĞRUSAL OLMAYAN EŞBÜTÜNLEŞME YAKLAŞIMI Tayfur BAYAT ÖZ Bu çalışmada 2002M-20M5 dönemine ai aylık verilerle alernaif nominal vadeli mevdua faiz oranları ile ükeici

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006)

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) Ahme AY * Şerife ŞAYLAN ** İsmail KOÇAK *** Öze Bu çalışma, reel döviz kuru ile çıkı düzeyi arasındaki nedensellik ilişkisini

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ

TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 7 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE PETROL FİYATLARI OYNAKLIĞININ MODELLENMESİ Esin FİRUZAN Absrac Nowadays, volailiy of crude

Detaylı

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ EKONOMİK PERFORMANS VE BÜROKRASİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Ünal ARSLAN Musafa Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, İkisa Bölümü. E-posa: uarslan@yahoo.com Yıldız SAĞLAM Musafa Kemal Üniversiesi

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five

Kırılgan Beşlide Satın Alma Gücü Paritesi (SAGP) Hipotezinin Test Edilmesi The Test of Purchasing Power Parity Hypothesis for Fragile Five Journal of Yasar Universiy, 205 0(37) 638-6477 Kırılgan Beşlide Saın Alma Gücü Pariesi (SAGP) ipoezinin Tes Edilmesi The Tes of Purchasing Power Pariy ypohesis for Fragile Five İsmail ÇEVİŞ, Pamukkale

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi

Türkiye de Bütçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Türkiye de Büçe Açığı, Para Arzı ve Enflasyon İlişkisi Asuman OKTAYER * Öze Geleneksel yaklaşıma göre enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur. Bununla birlike yapılan araşırmaların çok bir

Detaylı

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008)

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008) Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 10 / 2 (2008). 25-45 DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008) Nezir KÖSE Ahme AY Nurgün TOPALLI Öz: Bu çalışmada reel

Detaylı

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması

İthalat-İhracat-Döviz Kuru Bağımlılığı: Bootstrap ile Düzeltilmiş Nedensellik Testi Uygulaması EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 2 Sayı: 2 Nisan 202 ss. 37-48 İhala-İhraca-Döviz Kuru Bağımlılığı: Boosrap ile Düzelilmiş Nedensellik Tesi Uygulaması Dependence of Impor-Expor-Exchange Rae:

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY?

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY? Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Alınış arihi: 0.0.04 Kabul Ediliş arihi: 0.04.04 ÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ İCARE AÇIKLARI ÜZERİNDE EKİLİ Mİ?

Detaylı

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013)

Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2015 Cil:22 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enflasyon ve Nominal Faiz Oranı İlişkisi: Türkiye Örneği (2004-2013) Musa ATGÜR * N. Oğuzhan ALTAY ** ÖZ Bu çalışmada,

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi.

Anahtar Kelimeler Harvey Testi, Doğrusallık, Finansal Piyasalar, Etkin Piyasa Hipotezi. Borsa İsanbul da Piyasa Ekinliğinin Analizi: Harvey Doğrusallık Tesi (Analysis of Marke Efficiency a Borsa İsanbul: Harvey Lineariy Tes) Gürkan MALCIOĞLU a Mücahi AYDIN b a Arş.Gör., Sakarya Üniversiesi,

Detaylı

OECD ÜLKELERİNDE SATINALMA GÜCÜ PARİTESİ: PANEL EŞBÜTÜNLEME YAKLAŞIMI

OECD ÜLKELERİNDE SATINALMA GÜCÜ PARİTESİ: PANEL EŞBÜTÜNLEME YAKLAŞIMI Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 2009, CİLT XXVI, SAYI 1 OECD ÜLKELERİNDE SATINALMA GÜCÜ PARİTESİ: PANEL EŞBÜTÜNLEME YAKLAŞIMI Doç. Dr. Ebru ÇAĞLAYAN 1 Nazan ŞAK 2 Öze Bu çalışma OECD ülkeleri

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ PETROL FİYATLARININ DIŞ TİCARET AÇIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Tayfur BAYAT * Ahme ŞAHBAZ ** Taner AKÇACI *** ÖZ Bu çalışmada Türkiye nin 1992:1-212:4 dönemine ai aylık veriler kullanılarak reel

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS

FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * THE EFFECT OF CONFIDENCE FACTOR ON USED OF BANK CREDIT BY FIRMS ANADOLU ÜNİVERS İTES İ S OS YAL BİLİMLER DERGİS İ ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SOCIAL SCIENCES Cil/Vol. : - S ayı/no: 2 : 33 42 (20) FİRMALARIN BANKA KREDİSİ KULLANIMINDA GÜVEN FAKTÖRÜNÜN ETKİSİ * Yrd.

Detaylı

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134

Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (31) 2015, 109-134 ADA ÜLKELERİNDE TURİZM TALEBİ: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ ÖRNEĞİ TOURISM DEMAND IN THE ISLAND COUNTRIES: THE CASE OF NORTHERN CYPRUS TURKISH REPUBLIC ÖZET

Detaylı

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

DÖVİZ KURU VE HİSSE SENETLERİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 8 / 2 (2006). 1-14 DÖVİZ KURU VE HİSSE SEETLERİ FİYATLARI ARASIDAKİ EDESELLİK İLİŞKİSİ Özlem AYVAZ * Öze : Bu çalışmada Türkiye de hisse seneleri

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi

Türkiye de Petrol Tüketimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Bütünleşme Yöntemi İle Analiz Edilmesi Volume 5 Number 2 2014 pp. 47-60 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Türkiye de Perol Tükeimi İle Reel GSYİH Arasındaki Uzun Dönem İlişkinin Johansen Eş-Büünleşme Yönemi İle Analiz Edilmesi Reşa Ceylana

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association

eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Association eyd Ekonomik Yaklaşım Derneği / Associaion Ekonomik Yaklaşım 016, 7(99): 1-15 www.ekonomikyaklasim.org doi: 10.5455/ey.35908 BIST-100 Endeksinin Volail Davranışlarının Simerik Ve Asimerik Sokasik Volailie

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi

BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Entegrasyonunun Parametrik ve Parametrik Olmayan Eşbütünleşme Testleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun Paramerik ve Paramerik Olmayan Eşbüünleşme Tesleri ile Analizi BRIC Ülkeleri ve Türkiye Arasındaki Sermaye Piyasaları Enegrasyonunun

Detaylı

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU?

YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? YABANCI HİSSE SENEDİ YATIRIMCILARI TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİ ŞİDDETLENDİRİYOR MU? Yrd. Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Yrd. Doç. Dr. Feride Özürk

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX

THE IMPACT OF EXCHANGE TRADED FUNDS ON THE LONG TERM RELATIONSHIP OF INDEX MARKETS: AN EMPRICAL ANALYSIS ON THE ISE-30 INDEX Dumlupınar Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi / Dumlupınar Universiy Journal of Social Sciences BORSA YATIRIM FONLARININ ENDEKS PİYASALARDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: İMKB-30 ENDEKSİ ÜZERİNE

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı