Kuru Koşullarda Ayçiçeği Üretiminde Sonbahar Toprak İşlemesinde Pulluk ve Ağıryaylı Kultivatör Kullanımının Karşılaştırılması

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kuru Koşullarda Ayçiçeği Üretiminde Sonbahar Toprak İşlemesinde Pulluk ve Ağıryaylı Kultivatör Kullanımının Karşılaştırılması"

Transkript

1 Kuru Koşullarda Ayçiçeği Üretiminde Sonbahar Toprak İşlemesinde Pulluk ve Ağıryaylı Kultivatör Kullanımının Karşılaştırılması İ.Engin KAYHAN 1, M.Fırat BARAN 1 1 TAGEM Atatürk Toprak Su ve Tarımsal Meteoroloji Araştırma İstasyonu Müdürlüğü, Kırklareli ÖZET Bu araştırmada sonbaharda yapılan pullukla toprak işlemeye alternatif olabilecek, diğer yandan azaltılmış toprak işleme amacına yönelik ağıryaylı kultivatör ün sonbahar toprak işlemesindeki etkinliğin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Kırklareli ili Lüleburgaz İlçesinde %35-%5 kil, %30-%0 kum ve %20-%25 silt miktarına sahip tarım arazisi üzerinde Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre yürütülmüştür. Çalışmada ayçiçeği bitkisinin gelişimi, ortalama çıkış süresi, ortalama çıkış oranı ve dane verimi gibi parametreler iki yıl süreyle gözlenerek belirlenmiştir. Toprak işleme sırasında sistemlere ait yakıt tüketimleri ve makine çalışma hızları ölçülmüştür. Elde edilen veriler ile ekonomik analiz yapılmış ve ağıryaylı kultivatör kullanımının pulluğa göre daha karlı olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Ağıryaylı kultivatör, azaltılmış toprak işleme, sonbahar, ayçiçeği, ekonomik analiz, Kırklareli Comparison of Heavy Cultivator and Plow Usage in Autumn Soil Tillage Sunflower Production in Dry Conditions ABSTRACT In this study as an alternative to plow soil with plough plow in autumn it has been aimed to determine the efficacy of heavy cultivator in autumn soil plow with the purpose of reduced soil plow on the other hand. Research was carried out Kirklareli Luleburgaz District of the province of 35% - 5% clay, 30% - 0% sand and 20% - 25% on agricultural land, with the amount of silt according to Randomized Complete Block Design. In this study, the development of sunflower plants, the average exit time parameters such as average output rate and grain yield were observed for a period of two years. The fuel consumption during soil tillage systems and machine operating speeds were measured. An economic analysis of the data were obtained According to plow cultivator ağıryaylı use was found to be more profitable. An economic analysis with the obtained data were done and it was found out that heavy cultivator usage was more profitable than plow usage. Key words: heavy cultivator, reduced tillage, autumn, sunflower, economic analysis, kirklareli 1 GiRİŞ Kuru tarımda toprak işlemenin ilk amacı, toprağın yağış suyunu emmesini sağlamaktır. Toprağın bol su tutması, üstünde gevşek bir tabakanın oluşturulması ile sağlanır. Toprak üstünü gevşek bulundurarak, bütün yağışların toprak tarafından emilmesi sağlanır ve toprağı devirmeden bir miktar karıştırıp bırakan, yani az su kaybına neden olan ve erozyonu körüklemeyen aletlerle toprağın işlenmesi gerekir. Bu aletler, ağıryaylı kultivatör, kırlangıç ayaklı kultivatör gibi aletlerdir (Ülger ve ark.,1996). Toprakları işlenmesi ile içine giren oksijen miktarının artması, organik maddenin oksidasyonu nu hızlandırmaktadır. Toprağın yoğun bir şekilde işlenmesi ve alt üst edilmesi organik madde miktarını olumsuz yönde etkilemektedir. Pulluk yerine toprağı gevşeten aletlerin kullanımı daha idealdir (Okur ve Ark.,2003). Toprak işlemede, azaltılmış tohum yatağı hazırlama yöntemlerinin kullanılması 90

2 ı 28. Ulusal Tarımsal Mekanizasyon Kongresi -6 Eylül KONYA 2013, toprak erozyonunun önlenmesi yanında zaman ve yakıttan tasarruf için de önemlidir. Son zamanlarda tohum yatağı hazırlama işlemleri ile ürün veriminin arttırılması ve ürünün daha az masrafla elde edilmesi düşüncesi, değişik tohum yatağı hazırlama tekniklerini ön plana çıkarmıştır (Yalçın ve ark., 2001). Tarımsal üretim işlemlerinde alet/makine ile iş yapma sırasında tüketilen yakıt ve yağ enerjisi, alet/makine kullanımında doğrudan enerji tüketimi olarak dikkate alınır. Tarımsal üretim işlemlerinde tüketilen doğrudan enerjiler arasında, elektrik ve tarım alet/makinelerinde kullanılan yağ ve yakıt enerjisi değerleri önemli yer tutar. Tarımsal üretim işlemlerinde baslıca mekanik güç kaynağı olarak traktör kullanılır. Bir traktörün doğrudan enerji tüketimi (yakıt tüketimi) çalışma koşulları altında L/h veya kg/h olarak ölçülebilir. Traktör yakıt tüketimi, ise ve motor yüküne bağlı olarak değişir (Öztürk ve Ark., 2010) Kırklareli de ayçiçeği üretimi (TUİK, 2009) verilerine göre, ha ekiliş alanı, ton üretim ve 179 kg/da verim ile ton Türkiye toplam üretiminin %12 sini kapsaması nedeniyle büyük öneme sahiptir. 2 MATERYAL ve YÖNTEM 2.1 Materyal Araştırma Yeri Trakya Bölgesi nin kuzey kesiminde yer alan Kırklareli ili asıl olarak Trakya ya özgü karasal ikilimin etkisi altında olmakla birlikte, Karadeniz ikliminin de belirli etkisi göze çarpmaktadır. Bu anlamda kışları yağışlı ve soğuk, yazları kurak ve sıcak bir iklime sahiptir. İl de yağışın büyük kısmı yağmur, bir kısmı da kar şeklindedir. Araştırmanın yürütüldüğü Lüleburgaz da yıllık ortalama yağış 61.5 mm, ortalama buharlaşma mm, yazın en yüksek sıcaklık C ölçülmüştür (Anonim,1991). Deneme yeri toprakları Vertisol Topraklardır. Araştırma, %0-50 kil içeriğine sahip, organik madde yönünden fakir ve hakim kil minerali montmorillonit olan topraklardır (Anonim,1991). Deneme parselleri Mülga Sarımsaklı T.İ.M. üretim sahasında %2- eğime sahip arazide oluşturulmuştur Araştırma Toprağının Fiziksel Yapısı Araştırma %35-%5 kil, %30-%0 kum ve %20-%25 silt miktarına sahip tarım arazisi üzerinde yürütülmüştür. Denemeye ait toprak özellikleri Çizelge 2.1 de, verilmiştir. Organik madde miktarı toprak profilinde derinlik arttıkça azalma gösterirken, 0-30 cm derinlikte ortalama %0,90- %1.60 düzeyinde değişmekte, diğer derinliklerde ise % 1.00 in oldukça altındadır. Hacim ağırlıkları ise 1.7 gr/cm 3 ile 1.71 gr/cm 3 arasında değişmektedir. Konula Çizelge 2.1 Deneme yeri toprak yapısı r Derinli T1 T2 k (cm) Toprak Tekstürü (%) Kil Ku m Silt Hacim Ağırlığ (gr/cm 3 Organi ) k Madde (%) Araştırmada kullanılan tarım alet ve makinelerinin bazı teknik özellikleri Araştırmada kullanılan traktör ve toprak işleme aletleri ve ekim makinesine ilişkin bazı teknik özellikler Çizelge 2.3 ve Çizelge 2. de verilmiş, ağır-yaylı kultivatör Şekil 1 de gösterilmiştir. 91

3 Çizelge 2.3 Traktöre ait bazı teknik özellikler TEKNİK ÖZELLİK Motor Gücü DEĞERİ 61 Hp Motor Torku Max. 100 d/dk Hidrolik gücü 55 Hp Ön Lastik Ebatları 11 2R 2 Arka Lastik ebatları 16 9R 30 Toplam Ağırlığı Şekil 1 Ağıryaylı Kultivatör 3396 kg Çizelge 2. Toprak işleme aletlerinin bazı özellikleri ALET ve Disk Bıça Teorik İş Teorik İş Ağırlığ MAKİNE Ağıryaylı 13 k Genişliğ 250 Derinliğ ı Kultivatör Ayak i i (kg) Pulluk Sayıs 2 (cm) (cm) 275 ı Kombikürü 21 m Ekim Makinesi Yöntem Deneme Yöntemi ve Konuları Araştırma, Tesadüf Blokları Deneme Deseni ne göre üç tekrarlamalı ve iki yıl süreyle yürütülmüştür. Parsel ölçüleri 12m x 50m dir. Deneme konuları sırasıyla; T1: Pulluk(Sonbahar)+Kombikürüm(İlkbahar)+Eki m T2: Ağır Yaylı Kultivatör (Sonbahar) + Ekim Ölçümler Toprak Tekstürü: Bouycous Hidrometre Yöntemi Richards,195 (Tüzüner,1990) Toprağın Hacim Ağırlığı: Bozulmamış Toprak Örneklerinde Richards,195 (Tüzüner,1990) Toprak Nemi: Gravimetrik Nem Tayini Richards,195 (Tüzüner,1990) Toprak Nemi: Volümetrik Nem. Hesap Yöntemi (Bahtiyar,1996) Pv = Pw. db Pv: Toprağın Hacim Nemi Pw: Toprağın Gravimetrik nemi Db:Toprağın Hacim Ağırlığı Organik Madde İçeriği: Walkly Black Yöntemi Richards,195 (Tüzüner,1990) Yakıt Tüketimi:100 cc ölçekli Akaryakıt Sayacı Makine Hızı: Kronometre Bitki Gelişiminin Belirlenmesi Ortalama Çıkış Süresi: Her parselden 5 m uzunluktaki sıra üzerinde çanak yaprakların belirli gün aralıklarında sayılması ile aşağıdaki eşitlikten yararlanılarak bulunmuştur. (Kayışoğlu ve Ark., 2001) OÇS=N1.D1 + N2.D2+./ N1+N2+ OÇS: Ortalama Çıkış Süresi N: İki sayım arasında çıkan filiz sayısı D:Ekimden sonraki gün sayısı Bitki Çıkış Oranı: Her parselden 5m uzunluktaki sıra üzerinde çanak yaprakların sayısının aynı uzunluktaki sıra üzerine ekilen tohum sayısına oranlanması ile bulunmuştur. Dane Verimi: Her parselde m 2 lik ölçü çıtası ile 5 farklı noktadan alınan örneklerden elde edilen dane veriminin 1 dekara oranlanması ile bulunmuştur Tarımsal İşlemler Sonbahar Toprak İşleme: 6-8 Kasım İlkbahar Toprak İşleme: Nisan 92

4 Ekim: Nisan Çapalama: 2-5 Haziran Hasat: Eylül Tohum: 350 gr/da hibrit çeşit kullanılmıştır. Gübreleme: 10 kg/da N, ve 3 kg/da P uygulanmıştır. İlaçlama: 250gr/da toprak altı herbisit kullanılmıştır Ekonomik Analiz Konular arasında etkinliğin belirlenmesinde ekonomik analiz de yapılmış, Brüt Kar Analizi Yöntemi (İnan,2001) kullanılmıştır. 3 ARAŞTIRMA BULGULARI 3.1 Bitki Gelişimi Bitki gelişimi ile ilgili veriler Çizelge 3.1 de verilmiştir. Çizelge 3.1 Bitki gelişimine ait gözlemler Konu T 1 T 2 Tekrarlar I.Yı l O.Ç.S (gün) II.Y ıl I.Yı l B.Ç.O (%) II.Y ıl Verim (kg/da) I.Yı l II.Y ıl I II III Yıl Ort. 2 K..Or t. I II III Yıl Ort. 6 K Ort Ortalama Çıkış Oranı (BÇO) Çizelge 3.1 de görüldüğü gibi Ayçiçeği bitkisinin çıkış oranı konular arasında değil yıllar arasında farklılık göstermektedir. İlk yıl konulara göre çıkış oranı %70 düzeyinde, ikinci yıl ise %90 düzeyine yakındır. Yapılan istatistiki analizde konular arasında fark bulunmamış, yıllar arasında fark bulunmuştur. Bu farkın yıllar arasındaki yağış farklılıklarından ileri geldiği düşünülmektedir Verim Çizelge 3.1 incelendiğinde, Ayçiçeği bitkisinin dane verimi, çıkış oranında olduğu gibi, yıllar arasında farklılık göstermektedir. Birinci yıl dane verimleri ilk yıl T1 Konusunda 19 kg/da kg/da arasında değişirken, ikinci yıl, 265 kg/da kg/da arasında değişmiştir. T2 konusunda ise ilk yıl 12 kg/da-169 kg/da, ikinci yıl ise 259 kg/da - 29 kg/da arasında değişmiştir Bu verim farkının da yıllar arasındaki yağış farklarından ileri geldiği düşünülmektedir. 3.2 Yağış Miktarları Araştırmanın yürütüldüğü ilk yılda vejetasyon boyunca 259 mm, yıllık toplam 80 mm yağış düşmüştür. İkinci yıl ise vejetasyon süresince 383 mm, yıllık toplam 571 mm yağış düşmüştür (Anonim, 2008). Yıllık toplam yağış miktarları Şekil 2 de gösterilmiştir Ortalama Çıkış Süresi (OÇS) Çizelge 3.1 de görüldüğü gibi Ayçiçeği bitkisi, ekimden sonra konulara göre ortalama gün arasında çıkışını tamamlamıştır. Yapılan istatistiki analizde konular arasında fark bulunmamıştır. Şekil 2 Yıllık Toplam Yağış 3.3 İşletme Değerleri Araştırma sırasında elde edilen, traktörün çalışma hızı ve yakıt tüketimine ait veriler, Çizelge 3.2 de gösterilmiştir. Elde edilen verilere göre, T1 konusunda otalama 6.0 L/da akaryakıt tüketildiği, buna karşılık T2 93

5 Konusunda ise 2.05 L/da akaryakıt tüketildiği saptanmıştır. Çalışma hızları ise kabul edilebilir, alet ve makinelere uygun çalışma hızlarıdır. Ağıryaylı kultivatör ile toprak işleme sırasında çalışma hızı pulluk ile işleme hızından Yaklaşık %8 daha düşük, 5.1 km/h tercih edilmiştir. Sonbaharda bu hızda ağıryaylı kultivatörün toprağı daha iyi işlediği gözlenmiştir. Pulluk ile işlemede ise 5.5 km/h hız tercih edilmiştir. Konu T 1 T 2 Çizelge 3.2 Tarım aletlerinin bazı işletme değerleri Alet ve Makine Çalış ma Hızı Yakıt Tüketimi (L/da) (km/ 2.Y 1.Yıl h) ıl Pulluk Kombikürüm Mibzer Toplam Yakıt Tüketimi Ağıryaylı Kultivatör Mibzer Toplam Yakıt Tüketimi TARTIŞMA ve SONUÇ Ayçiçeği üretiminde kurak koşullarda yağış miktarının büyük önemi bulunmaktadır. Araştırma sonuçları incelendiğinde, ortalama çıkış süresi üzerinde yağış miktarının fazla bir etkisinin bulunmadığı gözlense de, bitki çıkış oranında ve dane veriminde yüksek bir etkisinin bulunduğu belirlenmiştir. Zira ikinci yılda yağış miktarının, birinci yıla göre 100 mm fazla olması ile bitki çıkış oranı konulara göre T1 konusunda %71 den %89 a, T2 Konusunda ise %68 den %87 ye yükselmiştir. Çıkış oranındaki fark dane verimine de yansımıştır. Yağış artışı ile T1 konusunda ortalama 162 kg/da olan verim 29 kg/da a, T2 konusunda 157 kg/da olan verim 278 kg/da a yükselmiştir. Araştırma sonucunda T1 konusunda 228 kg/da ortalama verim, T2 konusunda ise 218 kg/da ortalama verim elde edilmiştir. Konular arasında yöntemlerin birbirine olan üstünlüğünü görebilmek için Brüt Kar Analizi yapılmıştır. Bu analize ilişkin değerlendirmeler Çizelge.1 ve.2 de verilmiştir. Yapılan ekonomik analiz sonuçlarına göre T1 konusunda TL toplam masraf, T2 konusunda ise TL toplam masraf oluşmuştur. Buna karşın T1 konusunda TL toplam gelir, T2 konusunda TL toplam gelir elde edilmiştir. T1 konusunda TL brüt kar, T2 konusunda ise TL brüt kar elde edilmiştir. Sonuç olarak T2 Konusu, T1 konusuna göre daha ekonomik bulunmuş ve karlılık sıralamasında birinci sırayı almıştır. Bu karlılık istatiksel olarak önemli kabul edilmeyebilir. Ancak, bu çalışmanın amacı, her iki yöntemi kıyaslayarak, özellikle ağıryaylı kultivatörün sonbahar toprak işlemesinde, pulluk yerine kullanılabilirliğini ortaya koymaktır. Gerek dane verimi, gerek bitki çıkış oranları, gerekse bitki çıkış süreleri değerlendirildiğinde, her iki toprak işleme yönteminin, bu parametrelere göre birbirlerine çok yakın etkilerinin olduğu görülmüştür. Bu da Ağıryaylı kultivatörün sonbaharda kullanılmasının pulluk kadar etkili olabileceğini göstermektedir. Bu bakımdan ayçiçeği tarımında sonbahar toprak işlemesinde ağıryaylı kultivatör kullanılması önerilebilir. 9

6 Çizelge.1 Konulara Göre Masraflar Girdiler Birim T1 Konusu T2 Konusu Fiyatı Miktarı Konusu Tutarı Miktarı Konusu Tutarı İşgücü (TL/h) (TL) Tohum (kg/da) Gübre (kg/da) Yakıt (l/da) Yağ (Yakıt*%15)* Çapa (TL/h) Hasat (Kiralama) da İçin Toplam Masraf Birim Fiyatları Kaynak: Anonim, 2012 * Kaynak: (Ülger ve Ark., 1996) Konular Verim (kg/da) Çizelge.2 Brüt Kar Analizi Ürün Fiyatı (TL) GSÜD * (TL) Masraf (TL) Brüt Kar (TL) Karlılık Sırası T II T I *GSÜD: Gayri Safi Üretim Değeri LİTERATÜR LİSTESİ Anonim, Kırklareli İli Arazi Varlığı. Mülga KHGM Yayınları, Ankara Anonim, Sarımsaklı T.İ.M. Meteorolojik Verileri. Kırklareli Anonim, Özkan E., ve B. Aydın Tarafından derlenen, Trakya Bölgesinde Tarımsal Ürünlerin 2011 Yılı Maliyetleri. TAGEM Atatürk Toprak-Su ve Tarımsal Meteoroloji Araştırma İstasyonu Dokümanları Bahtiyar, M., Toprak Fiziği. Trakya Üniversitesi Tekirdağ Ziraat Fakültesi, Yayın No: 260.Tekirdağ İnan, H. İ., Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği. Tekirdağ. Kayışoğlu, B., N. Sungur, Y. Bayhan, H. Yalçın, E. Gönülol, II. Ürün Mısır Tarımında Farklı Toprak İşleme Yöntemleri. TUAF, Proje No:187, Tekirdağ. Okur, B., N. Okur, D. Anaç, Tarım Topraklarında Organik Maddenin Sürdürülebilirliği. Koruyucu Toprak İşleme ve Doğrudan Ekim Çalıştayı. İzmir. Öztürk, H. H., B. Yaşar, Ö. Eren., Tarımda Enerji Kullanımı ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları. TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Türkiye Ziraat Mühendisliği VII. Teknik Kongresi Bildiriler Kitabı S: Yalçın, H., E. Çakır, E. Gülsoylu, G. Keçecioğlu, (2001). Tohum Yatağı Hazırlamada Uygulanan Farklı Toprak İşleme Yöntemleri Üzerine Bir Araştırma. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 38(1):71-78 TUİK, Türkiye Tarımsal Üretim İstatistikleri el.zul. Erişim: Mart Tüzüner, A., Toprak ve Su Analiz Laboratuarları El Kitabı. Mülga KHGM Yayınları, Ankara Ülger P., E. Güzel, B. Kayışoğlu, B. Eker, B. Akdemir, Y. Pınar, Y. Bayhan, Tarım Makinaları İlkeleri. Ders Kitabı No: 29, İstanbul. 95

7 Tarımsal Üretimde Enerji Kullanımı ve Enerji Verimliliği Ayten ONURBAŞ AVCIOĞLU, Nasim SEDAGHAT HERFEH, Yousef SAEİDİ LIGHVAN ÖZET Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü Türkiye de enerji verimliliği kanunu ve bunu takip eden strateji belgeleriyle birlikte pek çok ülkede olduğu gibi, sanayi, ulaşım ve konut sektörlerinde yeni düzenlemeler getirilmiş ve uygulanmaya başlanmıştır. Tarım sektörü, Türkiye nin genel enerji tüketimindeki %6 payı ile enerji verimliliği uygulamalarında diğer sektörler kadar etkili olarak yer almamaktadır. Fakat sanayi sektöründeki tarım makinesi, ilaç ve gübre yapımı, ulaşım sektöründe tarım traktörlerinin tükettiği motorin ile yine kırsal kesimde yer alan konutlardaki enerji tüketimleriyle; tarım kesiminin toplam enerji tüketimindeki payının çok daha yüksek olduğu gerçektir. Aynı zamanda Ülkemizde toplam sera gazı emisyonlarına tarımın katkısı %7 civarındadır. Bu kapsamda enerji verimliliği tarım sektörü için de önemli bir konu haline gelmektedir. Tarımda enerji verimliliğinin arttırılması ile ilgili alınacak önlemler, tarımsal atıklardan yayılan metanın çoğunu azaltmamakla beraber, elektrik, doğal gaz, motorin kullanımından kaynaklanan sera gazlarını azaltabilecektir. Çevresel etkileri yanında enerji verimliliğinin çiftçilere ekonomik katkılar sağlayacağı da kaçınılmazdır. Tarımsal işletmelerde enerji verimliliği çalışmalarıyla pek çok yönden enerji tasarrufu sağlama olanağı bulunmaktadır. Bu çalışmada; tarımda enerji kullanım şekilleri, tarım sektörünün genel enerji tüketimi içerisindeki özellikleri ve tarımda enerji verimliliği kapsamında dikkate alınması gereken faaliyetlere yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Tarımsal enerji, tarımsal enerji tüketimi, tarımsal enerji verimliliği ABSTRACT Energy Use and Energy Efficiency in Agricultural Production The new regulations and implementations along with energy efficiency legislation in many countries have been established in Turkey covering the subsequent strategy documents, as well as industry, transport and residential sectors. The agricultural sector, with a share of 6% of Turkey's overall energy consumption is not seen as effective as other sectors in energy efficiency applications. However, production of agricultural machinery, pesticides and fertilizer in the industrial sector and diesel fuel consumptions of the farm tractors in the transport sector and in rural residential energy consumption of still, the agricultural sector is the fact that a much higher share of total energy consumption. At the same time the contribution of agriculture in our country's total greenhouse gas emissions is around 7%. In this context, energy efficiency is becoming an important issue for the agricultural sector. Although most of the methane emitted from agricultural wastes derogate, electricity, natural gas, diesel fuel will reduce the greenhouse gas emissions resulting from the use related to the enhancement of energy efficiency measures to be taken in agriculture. Besides the environmental impacts of energy efficiency will contribute to farmers economically inevitable. Energy efficiency of agricultural enterprises have the opportunity to work in many ways to reduce energy consumption. In this study, patterns of energy use in agriculture, the overall energy consumption in the agricultural sector, energy efficiency features in agriculture are included within the scope of activities that should be taken into account. Keywords: Agricultural energy, Agricultural energy consumption, Agricultural energy efficiency 96

8 GİRİŞ Enerji yönetiminde; kullanılan enerjinin zamanında, sürekli, güvenilir ve çevreye uyumlu sağlanması, mümkün olduğunca yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilmesi yanında, önemli özelliklerden biri de enerji verimliliğinin yükseltilmesidir. Son yıllarda Dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye de de enerji sektörünün arz politikaları yanında enerji verimliliği konularında da önemli adımlar atılmaya başlanmıştır. Türkiye, OECD ülkeleri arasında kişi başına en düşük enerji tüketimine sahip olmasına karşın, gelişme hızına bağlı enerji tüketimindeki artış nedeniyle önemli bir tasarruf potansiyeline sahiptir. Gerekli önlemler alınmaz ise Türkiye nin nihai enerji tüketimindeki artış, küresel enerji tüketimine ve sera gazı emisyonlarına önemli etkide bulunacaktır. Bu durum karşısında Türkiye, enerji temin güvenliğinin sağlanması, çevre sorunlarının azaltılması ve ekonomi üzerinde enerji maliyetlerinin yükünün azaltılması amacıyla enerji verimliliğine daha fazla önem vermeye başlamıştır (Anonim 2012a). Enerji verimliliği, mevcut teknolojilerin iyileştirilmesi ya da yeni teknolojilerin kullanılmasıyla tüketilen enerji miktarının azaltılmasıdır. Verimlilik, üretimin niteliği ve niceliğini düşürmeden, en az girdiyle en çok çıktının elde edilmesi anlamına gelmektedir (Anonim, 2011a). Daha ayrıntılı tanımına göre ise enerji verimliliği, ısı, gaz, buhar, basınçlı hava, elektrik gibi çok değişik formlarda olabilen enerji kayıpları ile her çeşit atığın değerlendirilmesi veya geri kazanılması veya yeni teknoloji kullanılması yoluyla üretimi düşürmeden, sosyal refahı engellemeden enerji tüketiminin azaltılmasıdır. World Energy Council in tanımına göre enerji verimliliği belirli bir hizmet veya aktivite için kullanılan enerjide sağlanan her tür düşüştür. Bu tüketim düşüşü teknolojik gelişmelerle ilişkilendirilebileceği gibi daha iyi yapılanma, yönetim ve bilinçlendirme gibi yollarla da sağlanabilir (Anonim, 2012c). Enerji verimliliğiyle enerji tüketimi azalmaktadır, ancak bunun enerji fiyatlarındaki yüksek artış nedeniyle veya kriz nedeniyle enerji tüketimindeki azalmayla ayrı tutulması gereklidir. Çünkü bu sürdürülebilir bir enerji tasarrufu değildir. Bütün dünyada Enerji Verimliliği; aynı miktarda ısıtma aydınlatma gibi hizmetler ve aktiviteler için enerji tüketiminin azaltılması olarak tanımlanmaktadır. Enerji tüketimindeki bu şekildeki azalma daha çok teknoloji değişlikleri ile sağlanabilse de bazen iyi bir organizasyon ve yönetim prosedürleriyle de gerçekleşebilmektedir. Bu nedenle de geçtiğimiz yıl dünya çapında uygulanmak üzere ISO Enerji Yönetim Standardı uygulamaya konmuştur. Enerji tüketiminin azaltılmasındaki diğer bir teknik olmayan etken de tüketim kalıplarındaki davranış değişiklikleridir. Örneğin A ve üzerinde (A+++) etiketli elektrikli ev cihazlarının daha pahalı da olsa satın alma tercihi, tüketicideki davranış değişikliğidir, teknoloji piyasada var olsa da yaygınlaşması tüketici tercihine bağlıdır ve yaygınlaşması durumunda evlerdeki enerji tüketimi azalabilmektedir. Benzer şekilde daha yakıt verimli taşıtların mevcut taşıt filoları içinde çoğalmasıyla ulaşımda harcanan yakıt miktarı azalabilmektedir. İnsanların kendi araçları yerine toplu taşımı tercih etmeleri için yeterli, konforlu ve iyi organize edilmiş bir alt yapı oluşturulması, yük taşımada, taşıt doluluğun artırılması için etkin yönetim sistemlerinin kullanılması, önemli enerji verimliliği uygulamaları arasındadır. Bazı önlemler ise ilk anda, enerji verimliliği önlemi olarak algılanmasa da bugün dünyadaki enerji verimliliği politikaları arasında yer almaktadır. Örneğin İngiltere de 2012 ve 201 arası için yapılan planda, Eko Tasarım Direktifiyle öncelikle ele alınacak cihazlar/alanlar arasında; musluklar ve duş başlıkları, mobil tarım makinaları, çamaşır deterjanları, bozuk para makinaları, tıbbi cihazlar gibi enerji verimliliği açısından hemen akla gelmeyecek cihazlar ve alanlar da bulunmaktadır (Anonim 2012b). Türkiye de enerji verimliliği politikaları ve önlemleri temelde 2 Mayıs 2007 tarihinde yürürlüğe konan 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanununa dayanmaktadır. Bu kanun; enerji verimliliği çalışmalarının etkin olarak yürütülmesi, izlenmesi ve koordinasyonu konusunda idari yapının oluşumunu, enerji 97

9 verimliliği hizmetlerinin yürütülmesi konusunda yapılacak yetkilendirmeleri, çeşitli kuruluşların görev ve sorumluluklarını, toplumun eğitim ve bilinçlendirilmesini, yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırmasına yönelik ve sektörel uygulamalara ilişkin çeşitli destekleme mekanizmalarını, teşviklerle ilgili konuları ve yasal gerekleri yerine getirmeyenlere uygulanacak para cezalarını düzenlemek üzere çeşitli bölümlerden oluşmaktadır (Anonim, 2007). Türkiye önemli bir enerji tasarruf potansiyeline sahiptir. EİE (YEGM) nin çalışmaları ülkede 2020 yılında 222 milyon TEP birincil enerji talebi içinde yaklaşık %15 enerji tasarrufu (30 mtep) potansiyeli bulunulabileceğini göstermektedir. Diğer taraftan Dünya Bankası tarafından yapılan bir çalışmada ise %27 enerji tasarrufu potansiyelinin varlığına işaret edilmektedir (Anonim 2012b). Enerji Verimliliği Kanununun yürürlüğe konmasından sonra, Kasım 2009 tarihli Enerji Verimliliği, Statüsü ve Gelecek Planlaması konulu doküman EİE Genel Müdürlüğü tarafından açıklanmıştır. Bu dokümanda endüstride %15, bina sektöründe %35 ve ulaşım sektöründe %15 asgari enerji tasarrufu potansiyelinin var olduğu belirtilmiştir. Söz konusu potansiyel, yenilenebilir enerji kaynakları bile kullanılsa enerji üretmek yerine EV önlemlerinin uygulanmasıyla çok daha fazla enerji kazancı sağlanabileceği anlamına gelmektedir. Yüksek Planlama Kurulunun 3 Mayıs 2010 tarih ve 2010/8 numaralı kararıyla kabul edilen İklim Değişikliği Strateji Belgesinde, sera gazı emisyonları artış hızının düşürülmesi hedefinin büyük oranda gerçekleştirilebileceği kilit sektörün enerji sektörü olduğu ve bunun da enerji verimliliği uygulamaları ve yenilenebilir enerji kullanımının arttırılmasıyla sağlanabileceği belirtilmiştir. Stratejide; enerji, ulaşım, sanayi, tarım ve orman sektörleri için kısa, orta ve uzun dönem hedefler, sera gazı emisyonlarının kontrolü ve azaltılması için belirlenmiş ve stratejinin uygulanması için bir Eylem Planı hazırlanmıştır. Enerji Verimliliği Stratejisi ise YPK onayı ile tarihinde sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. EV stratejisiyle döneminde enerji verimliliğinin etkinleştirilmesi için, hedeflerle desteklenmiş bir politika setinin ortaya konması, belirlenen hedeflere ulaşmak için yapılması zorunlu eylemlerin ve bu eylemlerin yerine getirilmesinden sorumlu kuruluşların tanımlanması yoluyla; kamu kesimi, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının katılımcı bir yaklaşımla ve işbirliği çerçevesinde hareket etmesinin sağlanması amaçlanmıştır. Bu belgede; tanımlanan faaliyetlerin gerçekleştirilmesinden, tedbirlerin uygulanmasından, sonuçların değerlendirilmesinden sorumlu olan kamu ve sivil toplum kuruluşları arasındaki koordinasyonu, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı adına Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğünün sağlaması öngörülmüştür (Anonim 2012b). ENERJİ KULLANIMINDA TARIM SEKTÖRÜNÜN ÖZELLİKLERİ Nihai kullanıcı sektörler olan sanayi, bina (konut ve hizmet), ulaşım, tarım sektörlerin toplam tüketimi 2010 yılında 83.3 mtep olarak gerçekleşmiş olup, bu toplam içinde sanayi son 15 yıldır hâkim tüketici olarak kendini göstermektedir (Şekil 1). Şekil 1. Türkiye nihai enerji tüketiminin sektörlere göre değişimi ( ) ve sektörel payları (2010) (Anonim, 2011b) 98

10 Ekonomik daralma nedeniyle, 2008 yılında bina sektörü en fazla enerji tüketen sektör haline gelmiş ve yıl içinde toplam tüketimde %36 pay almıştır yılında sanayi üretimindeki artışla birlikte sanayi sektörü enerji tüketim payı yine artarak %37 olmuştur. Sanayi sektörünü %35 ile bina (konut ve hizmet) takip etmiştir (Anonim, 2012b). Toplam enerji tüketimi içerisinde tarım sektörünün payı %6 ile düşük olmakla beraber, yıllara göre artış göstermektedir. Enerji kaynakları içerisinde en yüksek oranda kullanılan petrolün 2009 verilerine göre %52 si ulaşım sektöründe kullanılmaktadır. Ayrıca petrol, elektrik üretimi tarım ve ısıtmada kullanılmaktadır (Anonim 2010). BOTAŞ'ın 2008 yılı doğalgaz satışlarının sektörel dağılımı incelendiğinde bunun yüzde 53,9'u elektrik, yüzde 0,1'i gübre, yüzde 21,5'i konut ve yüzde 21,2'si sanayi sektörlerinde kullanıldığı görülmektedir (Anonim 2013). Elektrik enerjisinin sektörel kullanımı 2009 ve 2010 yılları için Şekil 2 de verilmiştir yılı toplam elektrik tüketiminin %3 ü tarım sektörü tarafından gerçekleştirilmiştir. Tarımsal faaliyetlerde elektrik tüketimi en yoğun sulamada kullanılmaktadır. Yine şekilde 2010 yılı için toplam elektrik tüketimi içerisinde sulamanın payı %2.55 olarak verilmiştir. Şekil 2. Elektrik enerjisinin 2009 ve 2010 yıllarında sektörel kullanımı (Anonim 2010, Anonim 2012c) Türkiye de hızlı ekonomik büyüme, sanayileşme ve sabit nüfus artışı nedenleriyle ülkenin fosil kaynaklı enerji ihtiyacıyla birlikte, emisyon artış oranlarının yükselmesi de kaçınılmazdır yıllarında CO 2 eşdeğeri sera gazı emisyonu milyon tondan 2009 yılında toplam milyon tona yükselmiştir (Anonim, 2012b). Çizelge 1. Türkiye'nin yılları arası sektörlere göre toplam sera gazı emisyonları (Anonim, 2012b) Sera gazı emisyonlarının 2009 yılı sektörel dağılımında; toplam emisyonlar içinde en büyük payı (%75) enerji sektörü almaktadır. Enerji sektörü kapsamında enerji üretimi, sanayi, ulaştırma ve diğer sektörlerde (binalar, tarım, ormancılık ve balıkçılık faaliyetlerinde) yakılan yakıtlardan kaynaklanan emisyonlar yer almaktadır yılları arasında ülkemizin toplam sera gazı emisyonları %97,6 oranında artarken, enerji sektörü emisyonlarındaki artış ise %110 olarak gerçekleşmiştir. Tarımsal faaliyetlerin toplam emisyonlar içinde payı 1990 yılında %16 iken 2009 yılında %6.8 e düşmüştür. Burada tarım sektörü içerisinde yer alan binalar ve tarımsal faaliyetlerde kullanılan kuvvet makinalarının (traktör, elektrik motoru gibi) enerji tüketimlerinin neden olduğu emisyon değerleri de ayrıca enerji sektörü bölümünde yer almaktadır. Türkiye nin motorlu araç filosunda yer alan taşıtlar ve oranları Şekil 3 de verilmektedir yılı verilerine göre toplam filo içerisinde traktörün payı %9 dur. Ülkemizdeki traktör sayısı; kamyon, otobüs ve minibüs sayılarının toplamından daha fazladır. 99

11 sayısı %0 artmıştır dan beri dizel ve elektrik kullanımındaki artışa paralel olarak hayvan gübresinden yararlanma oranı azalmıştır. Türkiye daha enerji yoğun tarıma yöneldiği için, enerji girdi-çıktı oranı ile ölçülen enerji etkinliği değeri; 1970 lerin ortasından beri azalmaktadır. Projeksiyonlar tarımsal enerji tüketiminin döneminde yıllık %5 büyümeye devam edeceğini göstermektedir (Anonim, 2008). Şekil 3. Türkiye motorlu araç filosundaki taşıt tiplerinin payları (Anonim, 2012b) Ülkemizde en son 2000 yılında bina sayımı yapılmıştır. Bu sayıma göre binaların oransal dağılımları şekil de verilmiştir. Toplam binalar içerisinde tarımsal amaçlı binaların sayısı %2 dir. Burada tarımsal kesimde oturma amaçlı kullanılan binalar konutlar (%75) içerisinde yer almaktadır. Şekil. Kullanım amacına göre binaların payları (Anonim, 2012b) Tarımsal işletmelerdeki enerji tüketimi ve arasında yaklaşık %60 artmıştır. Bu OECD ülkeleri arasında en büyük artışlardan biridir ve tarımsal sera gazı salımına katkı sağlamaktadır e kadar toplam enerji tüketiminde tarımın payı yalnız %5 olmasına rağmen, aynı dönemde işletmelerin enerji tüketim artışı % ile ulusal ekonomiden daha hızlı olmuştur. Enerji tüketimindeki yükselişin çoğu son 15 yılda işgücü yerine makine kullanımının artışı ve sulama suyu pompalaması için enerji talebiyle açıklanabilir ve arasında tarımsal istihdam %13 civarında azalırken aynı dönemde traktörlerin ve biçerdöverlerin TARIMDA ENERJİ KULLANIMI Tarımsal alanda enerji kullanımı; toprak işlemeden ürünün hasadı ve işlenmesine kadar uygulanan tüm tarımsal işlerde enerjinin etkin olarak kullanılmasıdır. Ayrıca hayvan barınakları, sera gibi tarımsal yapıların ısıtılması, aydınlatılması ve tüm içsel ve dışsal tarımsal faaliyetlerin yerine getirilmesi için çeşitli enerji kaynaklarına gereksinme duyulmaktadır. Tarımda enerji kullanımı iki grupta incelenir (Öztürk ve Ark., 2010, Onurbaş Avcıoğlu vd., 2011). Bunlar; 1) Doğrudan enerji kullanımı: Elektrik, yakıt, yağ, kömür, petrol ürünleri, doğal gaz, biyokütle vb. enerji girdileri, 2) Dolaylı enerji kullanımı: İnsan ve hayvan iş gücü, tarım alet/makinaları, gübre, tarım ilaçları, sulama ve tohumluk üretimi için tüketilen enerji miktarıdır. Tarımsal üretim işlemlerinde tüketilen dolaysız enerjiler arasında, elektrik enerjisi ve tarım alet ve makinalarında kullanılan yağ ve yakıt enerjisi değerleri önemli yer tutmakta ve yeterli doğrulukta belirlenebilmektedir. Dolaylı enerjiler içerisinde yer alan makine, ilaç, gübre ve tohumluk üretimi için harcanan enerjilerin ise tarım sektörü içerisindeki paylarının hesaplanması genel kabullenmelerle yapılmaktadır. Bu üretimlerde harcanan enerji değerleri genellikle sanayi sektörü içerisinde yer almaktadır. TARIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Dünyada enerji verimliliği ile ilgili planlama ve uygulamalarda; enerjiyi daha yoğun kullanan ulaşım, endüstri ve konut gibi sektörler ön sıralarda yer almaktadır. Tarımın toplam enerji kullanımında sektörel payının az olmasına karşın; küresel ısınma ve iklim 100

12 değişikliği ile ilgili endişeler Dünyadaki pek çok ülkede tarımsal enerji verimliliğine olan ilgiyi de arttırmıştır. Tarım sektörü; başlıca çiftlik hayvanlarının ve atık ürünlerin yarattığı yüksek oranda metan salımıyla birlikte, ulaşım, konut ve elektrik üretimi sektörlerindeki payıyla birlikte sera gazı oluşumuna katkı sağlamaktadır. Tarımda enerji verimliliğinin arttırılması ile ilgili alınacak önlemler tarımsal atıklardan yayılan metanın çoğunu azaltmamakla beraber, elektrik, doğal gaz, motorin kullanımından kaynaklanan sera gazlarını azaltabilecektir. Sera gazları oluşumuna tarım sektörünün etkisi %7 olan Amerika da tarımsal enerji verimliliği konusunda kamu ve özel sektörler kapsamında pek çok çalışmalar başlatılmıştır. Örneğin; Tarım Bakanlığı ile süt endüstrisi arasında anlaşma yapılarak yenilikçi uygulama ve teknolojilere yatırım yapılması sağlanmıştır. Böylece, sektörün 2009 daki seviyelerle karşılaştırıldığında, 2020 ye kadar sera gazlarını %25 azaltması taahhüt altına alınmıştır. Bu durum, bu sektör genelinde verim gelişimlerinin yaygınlaşmasını sağlamıştır (Levine, 2012). Çevresel etkileri yanında enerji verimliliğinin çiftçilere ekonomik katkı sağlayacağı da açıktır. Tarımsal üretimde işletme giderleri içerisinde en büyük paya sahip olan kalemler; traktör yakıtı, gübre ve ilaç masraflarıdır. Tarımsal işletmelerde enerji verimliliği çalışmalarıyla pek çok yönden enerji tasarrufu sağlama olanağı bulunmaktadır. Tarımda enerji verimliliği konuları içerisinde; işletmelere göre değişmekler beraber, aydınlatma, tarımsal binaların tasarımı, sulama, traktör kullanımı, seralar, hayvan barınakları, süt sağım ve işleme tesisleri yer alabilmektedir (Jones, 2011) Tarımsal faaliyetlerde; mali durumun iyileştirilmesi, enerji tüketimi ve çevresel etkilerini azaltmak için çeşitli teknolojiler ve kaynaklar enerji verimliliğini arttıracak yönde kullanılabilir. Tarımda enerji verimliliği kapsamında yer alabilecek çalışmalarla ilgili ana konular ve bu kapsamda yer alabilecek bazı örnekler aşağıda sıralanmıştır. 1. Traktörle yapılan çalışmalar: Optimum işletme özelliklerinin belirlenmesi (motor devir sayısı, yüklenme oranı, traktör hızı gibi), uygun ekipman kullanımı, azaltılmış toprak işleme, tarımsal ekipmanların bakımı ve korunması. 2. Motorlar: Karakteristik değerler, hareket iletim sistemleri. 3. Sulama: Su tasarrufu-sulama planlaması, uygun pompa seçimi, düşük basınçlı sulama, damla sulama, dağıtım sisteminin optimizasyonu.. Bitkisel ürün işleme sistemleri: Tohumluk üretimi, kurutma, depolama, havalandırma sistemleri. 5. Hayvan barınakları: Aydınlatma, havalandırma, vb sistemler. 6. Hayvansal ürün işleme sistemleri: Süt sağımı ve toplama, vakum pompaları, aydınlatma, süt soğutma, vb. sistemler. 7. Atık yönetim sistemleri: Taşıma, depolama, kompostlama, biyogaz vb. tesisler. 8. Konut: İç ve dış aydınlatma, yalıtım, ısıtma ve soğutma, su ısıtma, elektriksel cihazlar. 9. Seralar: Kurulum özellikleri (coğrafi konum, alan özellikleri), yalıtım, sulama, havalandırma, ısıtma, serinletme sistemleri. 10. Hassas tarım ve iyi tarım uygulamaları: GPS veya otomatik direksiyon sistemleriyle tarımsal işlemlerde atlama yada üst üste geçişlerin azaltılması, tohum, gübre, yakıt tüketimi zaman kaybını azaltma uygulamaları. 11. Yenilenebilir enerji kaynakları kullanımı: Güneş, rüzgar, jeotermal, biyokütle enerjilerinden yararlanma ve biyo yakıt üretimi. Tüm tarımsal faaliyetlerde esas; verimli teknolojilerin kullanılması ve uygulamaların gerçekleştirilmesidir. Verimlilik önlemleri sadece enerji tasarrufu değil, aynı zamanda doğal kaynakların korunmasını ve çiftçilerin daha üretken olmasını sağlayacaktır. Örneğin, verimli pompalama sistemleri ve kurak bölgelerde damla sulama yöntemi, verimli su kullanım alanların sürdürülebilirliği için yararlıdır ve büyük miktarda enerji tasarrufu sağlamaktadır. 101

13 SONUÇ Tarım sektörü için direk enerji girdileri, ulusal enerji tüketimi içerisinde yaklaşık %6 paya sahiptir. Bu oran diğer sektörlerle karşılaştırıldığında düşük olmasına rağmen, ülke genelinde çiftçiler için oldukça önemli bir değerdir. Enerji girdileri; ilaç, gübre ve makine yapımı ve uygulamasından, ekimden hasada kadar kullanılan traktörler için yakıt olarak, hayvan barınakları ve seralarda elektrik olarak tarımın her aşamasında bulunmaktadır. Bu önemli enerji tüketimi çiftçileri yüksek enerji maliyetlerine ve gübre, ilaç ve makine fiyatlarını da etkileyen değişken enerji pazarı dalgalanmalarına karşı savunmasız bırakmaktadır. Eğer etkin bir biçimde uygulanırsa, enerji verimlilik önlemleri, üretime zarar vermeden üreticiye enerji tasarrufunda yardım sağlayacaktır. Bu uygulamalar çiftçilere işletmelerinin büyütülmesinde de yardımcı olabilecektir. Ancak, uygulamalara başlamadan önce tarım kesiminde genel olarak enerji verimliliği ile ilgili bilincin yaratılması gerekmektedir. Enerji verimliliği konusunda tarımda uygulanacak eğitim programları ve aynı kapsamda yapılacak teşvikleri içerecek politikaların, çiftçilerin kalkınmasında faydalı olacağı gibi, doğal kaynakların korunması ve düşük de olsa ülke genelinde enerji tasarrufuna katkı sağlayacağı muhakkaktır. LİTERATÜR LİSTESİ Anonim, Sayılı Enerji Verimliliği Kanunu nolu Resmi gazete. Anonim, dan Günümüze Tarımın Çevre Performansı. OECD Raporu, Anonim, Türkiye de Enerji Kullanımı. academy.com/menuis/turkiye-de-enerji- Kullanimi pdf Anonim, 2011a. Enerji Verimliliği ve İklim Değişikliği, WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) İstanbul, Türkiye. awsassets.wwftr.panda.org/downloads/wwf_e nerjiverimliligi.pdf Anonim, 2011b. Enerji İstatistikleri. Anonim, 2012a. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Bağlı ve İlgili Kuruluşlarının Amaç ve Faaliyetleri. vi_kitap_2012.pdf Anonim, 2012b. Dünyada ve Türkiye de Enerji Verimliliği. Makina Mühendisleri Odası Yayın No: MMO/589. c2eb9b729_ek.pdf Anonim, 2012c. Türkiye nin Enerji Verimliliği Haritası ve Hedefleri. Koç Üniversitesi. iles/docs/enerji_verimliligi_haritasi.pdf Anonim, 2013.Doğal Gaz Tüketimi. İzmir Ticaret Odası. umanlar/zamlar_dogalgaz_tuketimini_kisti_ % pdf Jones, M., Agricultural Energy Assessment. Oregon State University Energy Efficiency Center. Levine, A Energy Efficiency in Agriculture: A Review of the Role of the Federal Government and State and Private Entities. Alliance to Save Energy. Onurbaş Avcıoğlu, A., Türker, U., Atasoy, Z. Ve D. Koçtürk Tarımsal Kökenli Yenilenebilir Enerjiler-Biyoyakıtlar. Nobel Yayınevi ISBN: , 519 s, Ankara. Öztürk, H.H., Yaşar, B. Ve Ö. Eren, Tarımda Enerji Kullanımı ve Yenilenebilir Enerji Kaynakları. 102

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

Tohum Yatağı Hazırlamada Uygulanan Farklı Toprak İşleme Yöntemleri Üzerine Bir Araştırma

Tohum Yatağı Hazırlamada Uygulanan Farklı Toprak İşleme Yöntemleri Üzerine Bir Araştırma Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg., 2001, 38(1):71-78 ISSN 1018-8851 Tohum Yatağı Hazırlamada Uygulanan Farklı Toprak İşleme Yöntemleri Üzerine Bir Araştırma Harun YALÇIN 1 Engin ÇAKIR 2 Ercan GÜLSOYLU 3 Galip

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

Türkiye Tarımında Enerji Tüketimi

Türkiye Tarımında Enerji Tüketimi ÖZET Türkiye Tarımında Enerji Tüketimi H.Hüseyin ÖZTÜRK Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü01330 Adana hhozturk@cu.edu.tr Bu çalışmada, Türkiye tarımında enerji tüketimi incelenmiştir.

Detaylı

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü

TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI. Ekim 2009. İstanbul Büyükşehir Belediyesi. Fen İşleri Daire Başkanlığı. Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü TÜRKİYEDEKİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI Ekim 2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı Şehir Aydınlatma ve Enerji Müdürlüğü Genel Enerji Durumu 2006 yılında, ülkemizin genel enerji

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü

ENERJİ KANUNU. İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI İ.Yenal CEYLAN Makina Mühendisi ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ KANUNU ve MALİ DESTEK İMKANLARI A. Verimlilik Artırıcı Projelerin (VAP) Desteklenmesi B.

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI MARDİN ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ (PROJE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ) KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI TS 825 in Bina Yaklaşımı Her hacim ayrı ayrı

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ ULAŞTIRMA SEKTÖRÜNÜN ENERJİ TALEBİNİN MODELLENMESİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR POLİTİKALAR

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ ULAŞTIRMA SEKTÖRÜNÜN ENERJİ TALEBİNİN MODELLENMESİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR POLİTİKALAR Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 1. ENERJİ KONGRESİ ULAŞTIRMA SEKTÖRÜNÜN ENERJİ TALEBİNİN MODELLENMESİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR POLİTİKALAR Özgür BAŞKAN, Soner HALDENBİLEN, Halim CEYLAN Pamukkale

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ 03 ARALIK 2008 Saat 14:00 Proje Bilgisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü için Binalarda Enerji Verimliliğine Yönelik Toplum Bilincinin

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER İsmail Güvenç* I. Kahramanmaraş'ta Sebze Tarımı 1Giriş Ülkemiz nüfusu, son sayıma göre 67 milyon

Detaylı

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ

ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARIN VE YAKIT ETKİNLİK POLİTİKALARININ PETROL FİYATLARINA ETKİSİ Ersin ÖKTEM 1 Yrd.Doç.Dr. İzzettin TEMİZ 2 1 Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı TPAO, eoktem@tpao.gov.tr 2 Gazi Üniversitesi

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI T.C. TARIM VE KÖYİŞLERİ BAKANLIĞI KORUMA VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğü TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI YEMLİK PANCAR (HAYVAN PANCARI)

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK

ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK Tarım Ekonomisi Dergisi 006; 1() : 31-37 ERZURUM İLİ TARIM İŞLETMELERİNDE PATATES ÜRETİMMALİYETİNİN HESAPLANMASI* Avni BİRİNCİ, Nevzat KÜÇÜK 1 ÖZET: Bu araştırmada Erzurum ili tarım işletmelerinde yapılan

Detaylı

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI

TARIMSAL DEĞERLERİ ÖLÇME DENEMELERİ TEKNİK TALİMATI T.. TRIM VE KÖYİŞLERİ KNLIĞI KORUM VE KONTROL GENEL MÜÜRLÜĞÜ TOHUMLUK TESİL VE SERTİFİKSYON MERKEZİ MÜÜRLÜĞÜ TRIMSL EĞERLERİ ÖLÇME ENEMELERİ TEKNİK TLİMTI KOLZ (rassica napus oleifera L.) 2001 TRIMSL EĞERLERİ

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ

MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ BİNALARDA ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ ISI YALITIMI-ENERJ ENERJİ VERİML MLİLİĞİ İZODER Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımc mcıları Derneği Timur DİZ timur@izoder.org.tr Binalarda Enerji Verimliliği Isıtma ve soğutma

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mart 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ Tülin Keskin Danışman Kasım 2014 Ankara İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirim 1.Ulusal Bildirimde Enerji Sektörü

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

I. Yarıyıl (Güz) Ders İçerikleri

I. Yarıyıl (Güz) Ders İçerikleri I. Yarıyıl (Güz) Ders İçerikleri BSM900 TEZ-ÇALIŞMASI Kredili derslerini ve seminer dersini başarı ile tamamlayan öğrencilerin, Anabilim Dalı Başkanlığının önerdiği ve Enstitü Yönetim Kurulunun onayladığı

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

Türkiye de Biyoenerji Politikaları

Türkiye de Biyoenerji Politikaları Türkiye de Biyoenerji Politikaları 30 Eylül 2010, 14:00 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Grand Cevahir Otel & Kongre Merkezi Şişli/İstanbul Erkan Erdoğdu Enerji Uzmanı & Doktora (PhD)

Detaylı

Dicle Vadisinde Pamuk Üretimi Yapan İşletmelerin Mekanizasyon Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma

Dicle Vadisinde Pamuk Üretimi Yapan İşletmelerin Mekanizasyon Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma Dicle Vadisinde Pamuk Üretimi Yapan İşletmelerin Mekanizasyon Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma Abdullah SESSİZ 1, M. Murat TURGUT 2, F. Göksel PEKİTKAN 3 1 Dicle Üniversitesi, Ziraat Fakültesi,

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014 TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. Yıl Kırşehir Konferansı Küresel Isınma ve Kentlerimizin Geleceği 10-11-12 Eylül 2014 Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası

Detaylı

tmmob makina mühendisleri odası kocaeli şubesi Enerji Çalışma Grubu

tmmob makina mühendisleri odası kocaeli şubesi Enerji Çalışma Grubu tmmob makina mühendisleri odası kocaeli şubesi Enerji Çalışma Grubu Mart - 2011 Yahya Kaptan Toplu Konut Alanının Isı Yalıtımı Açısından Değerlendirilmesi Hazırlayan : Ünal ÖZMURAL, Alpaslan GÜVEN, Yavuz

Detaylı

Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli. Biogas Potential from Animal Waste of Iğdır Province

Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli. Biogas Potential from Animal Waste of Iğdır Province Araştırma Makalesi / Research Article Iğdır Üni. Fen Bilimleri Enst. Der. / Iğdır Univ. J. Inst. Sci. & Tech. 2(1): 61-66, 2012 Iğdır İlinin Hayvansal Atık Kaynaklı Biyogaz Potansiyeli Iğdır Üniversitesi

Detaylı

Ufuk TÜRKER* * A.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü, Ankara uturker@agri.ankara.edu.tr

Ufuk TÜRKER* * A.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü, Ankara uturker@agri.ankara.edu.tr HASSAS TARIM TEKNOLOJİLERİ VE UYGULAMALARI Ufuk TÜRKER* * A.Ü.Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü, Ankara uturker@agri.ankara.edu.tr HASSAS TARIM NEDİR? Tarımda hedeflere ulaşmak 3 anahtar unsur gereklidir.

Detaylı

GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları

GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları GPS ile Hassas Tarım Uygulamaları Hassas tarım değişken oranlar ilkesiyle gerekeni, gerektiği yere, gerektiği zaman, gerektiği kadar kullanımı temel almış olan bir teknoloji olduğu için, konumsal bilgi

Detaylı

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ Mevzuat ve Çimento Sektörüne Yansımalar maları 12 Haziran 2012 TÇMB Çalıştayı ANKARA 1 Sunum İçeriği Enerji Sektörüne Genel Bakış Niçin Enerji Verimliliği Gelişim ve Potansiyel

Detaylı

TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ

TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ 28 Eylul 2010 Ġstanbul TÜRKĠYE DE ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ POLĠTĠKALAR & UYGULAMALAR Erdal ÇALIKOĞLU Genel Müdür Yardımcısı Sunum Planı Enerji Kullanımında Eğilimler Enerji Yoğunluğunun Gelişimi Potansiyel Yasal

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri

Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri MITIGATING CLIMATE CHANGE Industry Workshop Sanayi Sektöründe Düşük/Sıfır Maliyetli Sera Gazı Azaltım Önlemleri Dr. Theodor Goumas Managing Director, EXERGIA S.A. Ankara, 4-5 October Düşük/Sıfır Maliyetin

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI Dr. Mehmet DUYAR Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Ankara- Haziran 2009 ENERJİ

Detaylı

YILLIK SONUÇ RAPORU TOPLU SONUÇ (2009)

YILLIK SONUÇ RAPORU TOPLU SONUÇ (2009) YILLIK SONUÇ RAPORU TOPLU SONUÇ (2009) Proje no:tagem-topraksu-07460c01 (TAGEM-BB-070210C1) 1. Çalışmanın Adı: Çukurova da Yetiştirilen Bazı Tarım Ürünlerinin (Semizotu, Kanola, Ayçiçeği) Üretim Girdi

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Ekim - Aralık 2015 11/09/2015 Türkiye'nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

KARBON SALINIMI ve TOPRAK YÖNETİMİ. Bülent Sezer 25.06.2014 Uluslararası Tarımsal Eğitim Merkezi Müdürlüğü

KARBON SALINIMI ve TOPRAK YÖNETİMİ. Bülent Sezer 25.06.2014 Uluslararası Tarımsal Eğitim Merkezi Müdürlüğü KARBON SALINIMI ve TOPRAK YÖNETİMİ Bülent Sezer 25.06.2014 Uluslararası Tarımsal Eğitim Merkezi Müdürlüğü İÇERİK Karasal Karbon Döngüsü Tarımda Karbon Emisyonu Kaynakları Emisyonları Azaltmaya yada Önlemeye

Detaylı

1. Nüfus değişimi ve göç

1. Nüfus değişimi ve göç Sulamanın Çevresel Etkileri Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sağlık Etkileri 1.Nüfus değişimi ve göç 2.Gelir düzeyi ve işgücü 3.Yeniden yerleşim 4.Kültürel

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION Muş Alparslan Üni versi tesi Fen Bilimleri Dergisi Muş Alparslan University Journal of Science ISSN:2147-7930 Cilt/Volume:2 Sayı/ Issue:1 Haziran/June: 2014 MUŞ İLİNDE HAYVAN POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLEREK

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU Tarih: 27 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 35 Katılımcı listesindeki Sayı: 30 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7),

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7), ULUSAL M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ FAALİYETLER YETLERİ LİTİ Mehrali ECER Şube Md. V. Sektörel İklim Koruma Potansiyelleri Türk Alman Ortak Çalıştayı 6 Mayıs 2010, ANKARA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (BMİDÇS)

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

Kadıköy Belediyesi Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı

Kadıköy Belediyesi Sürdürülebilir Enerji Eylem Planı Özet Rapor Haziran, 2013 İstanbul, Kadıköy, 2013 1 / 7 ÖZET RAPOR Belediye Başkanları Sözleşmesi Kadıköy Belediyesinin vizyonunun temeli İlçede yaşayanlar için daha sağlıklı bir çevre ve iyi yaşam kalitesinin

Detaylı

2.ULUSAL ENERJİ VERİMLİLİĞİ ZİRVESİ

2.ULUSAL ENERJİ VERİMLİLİĞİ ZİRVESİ 2.ULUSAL ENERJİ VERİMLİLİĞİ ZİRVESİ Enerji Verimliliği Zirvesinin ana temasını 4 yılı aşan uygulama dönemindeki deneyimler ışığında ülkemizde yapılan çalışmalar ve teknolojik gelişmeler çerçevesinde Dünden

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012

Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası. Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Türkiye de Yenilenebilir Enerji Piyasası Dünya Bankası Shinya Nishimura 28 Haziran 2012 Yenilenebilir Enerji Türkiye için Neden Enerji Arz Güvenliği Önemli? Enerji ithalat oranı %70 in üzerinde (tüm ithalatın

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1205

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1205 KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1205 VI. ve VII. (1991-2001) GENEL TARIM SAYIMI SONUÇLARINA GÖRE TÜRKİYE' NİN TARIMSAL YAPI ve MEKANİZASYON DURUMUNDAKİ DEĞİŞMELER Cihat Yıldız*-İsmail Öztürk**-Yücel Erkmen* Özet

Detaylı

14 Araştırma Makalesi. Gaziantep İlinin Tarımsal Mekanizasyon Özellikleri

14 Araştırma Makalesi. Gaziantep İlinin Tarımsal Mekanizasyon Özellikleri 14 Araştırma Makalesi Gaziantep İlinin Tarımsal Mekanizasyon Özellikleri Cem BİLİM 1*, Tayfun KORUCU 2, Tuba SEMERCİ 1 1 Antepfıstığı Araştırma İstasyonu Müdürlüğü, Gaziantep 2 KSÜ, Ziraat Fakültesi Biyosistem

Detaylı

ÖZET. Yüksek Lisans Tezi. Đmge Đ. TOKBAY. Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı

ÖZET. Yüksek Lisans Tezi. Đmge Đ. TOKBAY. Adnan Menderes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı iii ÖZET Yüksek Lisans Tezi AYDIN EKOLOJĐK KOŞULLARINDA FARKLI EKĐM ZAMANI VE SIRA ARALIĞININ ÇEMEN (Trigonella foenum-graecum L.) ĐN VERĐM VE KALĐTE ÖZELLĐKLERĐNE ETKĐSĐ Đmge Đ. TOKBAY Adnan Menderes

Detaylı

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ Günümüzde Enerji, kaynaklarının hızla tükeniyor, yenilenemiyor olması ve maliyetinin çok yüksek olması, elektrik enerjisinin kullanımının ve enerji talebinin artması ve önümüzdeki yıllarda

Detaylı

Sanayide Enerji Yönetimi... -mış gibi değil gerçekten yapmak için...

Sanayide Enerji Yönetimi... -mış gibi değil gerçekten yapmak için... İyi uygulama örneği ile Sanayide Enerji Yönetimi... -mış gibi değil gerçekten yapmak için... Mahmut DEDE Enerji Verimliliği Müdürü EVK 2015 04 Haziran 2015, Perşembe 1 Enerji Yönetimi İçin 3 Temel İtici

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI Sunan: Arş. Gör. Hicran Altuğ Anadolu Üniversitesi MMF Çevre Mühendisliği Bölümü MATRA Eskişehir ve İskenderun da Temiz Hava için Elele

Detaylı

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları

GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GAP Bölgesinde Yetiştirilen Bitkilerin Sulama Proğramları GİRİŞ Sulamanın amacı kültür bitkilerinin ihtiyacı olan suyun, normal yağışlarla karşılanmadığı hallerde insan eliyle toprağa verilmesidir. Tarımsal

Detaylı

Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası

Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası Ziraat Bankası Bir Bankadan Daha Fazlası KONU Konu Dünya Bankası Enerji Verimliliği Kredisi AMAÇ Amaç Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde enerji verimliliğini geliştirme amaçlı yapılan yatırımların finansman

Detaylı

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA.

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA. 111 Dergisi 3 TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ Celal KAMACI Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çan Meslek Yüksekokulu celal@comu.edu.tr Dr. Zeki

Detaylı

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 GTE Carbon 2008 yılında kuruldu 80 den fazla emisyon azaltım projesi +40 müşteri (enerji, gıda ve tarım) Karbon Finansmanı

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA

ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012 KONYA Turseff, EBRD tarafından geliştirilmiştir Turkey Sustainable Energy Financing Facility Türkiye Sürdürülebilir Enerji Finansman Programı Programa Destek Verenler: ENERJİ VERİMLİLİĞİ ÇALIŞTAYI 22 KASIM 2012

Detaylı

En Ucuz Enerji, Tasarruf Edilen Ve Verimli Kullanılan Enerjidir.

En Ucuz Enerji, Tasarruf Edilen Ve Verimli Kullanılan Enerjidir. 2011 Dünya alarm veriyor Fosil kaynaklarının tükenmesi, alternatif kaynakların henüz ekonomik olmaması nedeniyle, kullanılan enerjinin tamamının faydaya dönüştürülmesi ile daha temiz çevre sağlanabilecektir.

Detaylı

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır ili Türkiye nin en kurak ili olup yıllık yağış miktarı 250 mm civarındadır (Meteoroloji kayıtları). Yağan yağış ya da

Detaylı

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal

Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal Arazi verimliliği artırılacak, Proje alanında yaşayan yöre halkının geçim şartları iyileştirilecek, Hane halkının geliri artırılacak, Tarımsal kaynaklı kirlilik azaltılacak, Marjinal alanlar üzerindeki

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİM MERKEZİ SANAYİDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ Mayıs-Haziran 2015 14.04.2015 Türkiye nin ilk enerji verimliliği danışmanlık şirketlerinden ESCON, endüstriyel işletmelere yönelik enerji

Detaylı

KONYA İLİ TARIM MAKİNALARI SEKTÖR RAPORU MEHMET ÖZÇELİK

KONYA İLİ TARIM MAKİNALARI SEKTÖR RAPORU MEHMET ÖZÇELİK Giriş Konya ili Türkiye de tarım makineleri açısından, ülkenin önemli merkezlerinden bir tanesidir. Özellikle ildeki tarım alanlarının genişliği, toprak işleme alet ve makinalarına olan ihtiyacı artırmıştır.

Detaylı

YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ

YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ YARASA VE ÇİFTLİK GÜBRESİNİN BAZI TOPRAK ÖZELLİKLERİ ve BUĞDAY BİTKİSİNİN VERİM PARAMETRELERİ ÜZERİNE ETKİSİ TARIMSAL YAPILAR VE SULAMA ANABİLİM

Detaylı

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri Sadi SÜRENKS RENKÖK İnşaat Müh. ADASO Yönetim Kurulu Üyesi 20 Aralık 2006 İklim Değişikliğinin Nedenleri Fosil Yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz) Enerji Üretimi

Detaylı

Tekirdağ&Ziraat&Fakültesi&Dergisi&

Tekirdağ&Ziraat&Fakültesi&Dergisi& NamıkKemalÜniversitesi ISSN:1302*7050 TekirdağZiraatFakültesiDergisi Journal(of(Tekirdag(Agricultural(Faculty( ( ( ( ( ( ( An(International(Journal(of(all(Subjects(of(Agriculture( Cilt(/(Volume:(11Sayı(/(Number:(1(((((Yıl(/(Year:(2014

Detaylı

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI

AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI AÇLIĞIN ÖNLENMESĠ ve GIDA GÜVENCESĠNĠN SAĞLANMASI Yrd. Doç. Dr. Mustafa ERBAġ Sultan ARSLAN A. Nur DURAK Akdeniz Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü erbas@akdeniz.edu.tr Sunum Planı

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

Sanayide Enerji Yönetimi...MIŞ gibi değil GERÇEKTEN yapmak için...

Sanayide Enerji Yönetimi...MIŞ gibi değil GERÇEKTEN yapmak için... Sanayide Enerji Yönetimi...MIŞ gibi değil GERÇEKTEN yapmak için... Cihan KARAMIK Kamu & Stratejik İlişkiler Direktörü 7 Ekim 2015, Ulusal Verimlilik Kongresi Enerji ve Karbon Yönetimi İçin 3 Temel İtici

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

The Possibilities of the Direct Seeding of Watermelon Seed By Pneumatic Precision Planter

The Possibilities of the Direct Seeding of Watermelon Seed By Pneumatic Precision Planter Tarımsal Mekanizasyon 18. Ulusal Kongresi Tekirdağ 432 KARPUZ TOHUMUNUN HAVA EMİŞLİ HASSAS EKİM MAKİNASI İLE DOĞRUDAN EKİM OLANAKLARI The Possibilities of the Direct Seeding of Watermelon Seed By Pneumatic

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı