T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 3042 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1991 OSMANLI D PLOMAS S

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 3042 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1991 OSMANLI D PLOMAS S"

Transkript

1 T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 3042 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1991 OSMANLI D PLOMAS S Yazarlar Doç.Dr. Necmettin ALKAN (Ünite 1, 7, 8) Prof.Dr. Mehmet Alaaddin YALÇINKAYA (Ünite 2, 5, 6) Prof.Dr. Mehmet ÖZ (Ünite 3, 4) Editör Prof.Dr. Mehmet Alaaddin YALÇINKAYA ANADOLU ÜN VERS TES

2 Bu kitab n bas m, yay m ve sat fl haklar Anadolu Üniversitesine aittir. Uzaktan Ö retim tekni ine uygun olarak haz rlanan bu kitab n bütün haklar sakl d r. lgili kurulufltan izin almadan kitab n tümü ya da bölümleri mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kay t veya baflka flekillerde ço alt lamaz, bas lamaz ve da t lamaz. Copyright 2013 by Anadolu University All rights reserved No part of this book may be reproduced or stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means mechanical, electronic, photocopy, magnetic tape or otherwise, without permission in writing from the University. UZAKTAN Ö RET M TASARIM B R M Genel Koordinatör Doç.Dr. Müjgan Bozkaya Genel Koordinatör Yard mc s Arfl.Gör.Dr. rem Erdem Ayd n Ö retim Tasar mc s Yrd.Doç.Dr. Alper Tolga Kumtepe Ö r.gör. Orkun fien Grafik Tasar m Yönetmenleri Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Ö r.gör. Nilgün Salur Ölçme De erlendirme Sorumlusu Murat Do an fiahin Kitap Koordinasyon Birimi Uzm. Nermin Özgür Kapak Düzeni Prof. Tevfik Fikret Uçar Ö r.gör. Cemalettin Y ld z Dizgi Aç kö retim Fakültesi Dizgi Ekibi Osmanl Diplomasisi ISBN Bask Bu kitap ANADOLU ÜN VERS TES Web-Ofset Tesislerinde adet bas lm flt r. ESK fieh R, Nisan 2013

3 çindekiler iii çindekiler Önsöz... vii Diplomasi Tarihi ve Geçirdi i Dönemler... 2 D PLOMAS KAVRAMI... 3 D PLOMAS N N ORTAYA ÇIKMASI VE GEÇ RD AfiAMALAR... 4 GEÇ C /TEK YANLI D PLOMAS... 5 Yerleflik Hayata Geçiflle Bafllayan Diplomasi... 5 Kadim Do u da Diplomasi... 6 Greklerde Diplomasi... 7 Roma mparatorlu u nda Diplomasi... 8 Do u Roma mparatorlu u nda Diplomasi... 9 Çin de Diplomasi ran da Diplomasi Eski Türklerde Diplomasi Müslümanlarda Diplomasi Selçuklularda Diplomasi SÜREKL D PLOMAS SÜREKL D PLOMAS DEK YEN L KLER Protokol Uygulamas Zirve Diplomasisi Çok Tarafl Diplomasi Konferans Diplomasisi Parlamenter Diplomasisi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Osmanl Hariciye Teflkilat KLAS K OSMANLI HAR C YE BÜROKRAS S Divan- Hümayun ve Niflanc Reisülküttab Divan- Hümayun Tercümanlar ve Görevleri Reisülküttab n Divan- Hümayun Kalemindeki Görevi ve Kendisine Ba l Daireler Beylik Kalemi Amedi Kalemi HAR C YE BÜROKRAS S N N YÜRÜTÜLMES NDE RE SÜLKÜTTABIN GÖREVLER VE FAAL YETLER Reisülküttab n Yabanc Elçiliklerle lgili Faaliyetleri Görüflmelerdeki (Mükâleme) Görevleri KLAS K OSMANLI HAR C YE KURUMLARINDAN MODERN KURUMLARA GEÇ fi Tercüme Odas Hariciye Nezareti OSMANLI ELÇ LER VE ELÇ L KLER Osmanl larda Elçi Tayini ve Nedenleri Elçilerin Seçimi, Maiyetleri ve Haz rl klar Yolculuk, Gidilen ülkelerdeki Teflrifat ve zlenimleri OSMANLI DEVLET NDEK YABANCI ELÇ L KLER ÜN TE 2. ÜN TE

4 iv çindekiler Osmanl Devleti nde Yabanc Elçiliklerin Aç lmas Osmanl Devleti ndeki Yabanc Elçiliklerin Faaliyetleri Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE 4. ÜN TE Klasik Dönem Osmanl Diplomasisi ( ) D PLOMAS N N KURUMSAL TEMELLER Adalet ve Ahde Vefa Savafl n Zorunlu Oldu u Haller stimâlet ve Gayrimüslimlerle Dostluk liflkileri D PLOMAS N N KURUMSAL BOYUTU Devlet Politikas n n Belirlendi i Kurum: Divan- Hümayûn Elçilikler ve Elçiler Elçi Kabulü Osmanl Elçilerinin Baflka Ülkeleri Ziyaretleri Ahidnameler Yabanc Hükümdarlarla Mektuplaflma GAYR MÜSL M DEVLETLERLE L fik LER Bizans ile liflkiler Bizans n Osmanl Taht Kavgalar n Kullanmas Balkanlarda Haçl lara Karfl Savafl ve Diplomasi Di er Devletlerle liflkiler XVI. Yüzy lda Avrupa Siyaseti ve Osmanl lar MÜSLÜMAN DEVLET VE BEYL KLERLE L fik LER Taht Kavgalar na Müdahale II. Murad n lhak Siyaseti Müslüman Beyliklerle liflkilerde Uleman n Rolü Di er Müslüman Devletlerle liflkiler Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar XVII. Yüzy lda Osmanl Diplomasisi ( ) XVI. YÜZYILDAN XVII. YÜZYILA OSMANLI DEVLET 'N N GENEL S YASÎ DURUMU VE Z TVATOROK ANTLAfiMASI XVII. YÜZYILDA OSMANLI D PLOMAS N N KURAMSAL VE KURUMSAL BOYUTU OSMANLI- RAN L fik LER GAYR MÜSL M DEVLETLERLE L fik LER Kuzey Siyaseti ve Osmanl -Leh liflkileri Osmanl -Venedik liflkileri ve Girit Savafl Osmanl -Avusturya liflkileri Osmanl -Rus liflkileri II. Viyana Kuflatmas ve Sonras : Karlofça ya Giden Yol OSMANLI S YASÎ VE D PLOMAT K TAR H AÇISINDAN KARLOFÇA ANTLAfiMASI Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar

5 çindekiler v S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Yenileflme Dönemi Osmanl Diplomasisi: Karlofça dan Nizam- Cedid e ( ) KARLOFÇA SONRASI OSMANLI D PLOMAS S N N YEN DEN fiek LLENMES Prut ta Ruslara Karfl Kazan lan Zafer ve Osmanl Diplomasisinin Toparlanmas Avrupa da Yeniden Toparlanma Çabalar ve Zaferlerden Felakete: Pasarofça Antlaflmas YUMUfiAMA DÖNEM, DO U BATI KARfiILAfiMASI VE AVRUPA YA AÇILMA Osmanl lar n Avrupa daki Son Muzafferiyeti: I. Rus-Avusturya ttifak OSMANLI SULHPERVERL K DÖNEM : GAZADAN SAVUNMAYA Mehmed Rag b Pafla n n Osmanl D fl politikas ve Diplomasisindeki Etkinli i SONUN BAfiLANGICI VE TÜKEN fi: OSMANLI-RUS REKABET OSMANLI DEVLET N TAKS M PROJES : II. RUS AVUSTURYA TT FAKI Rus-Avusturya ttifak na Karfl Osmanl lar n Diplomatik Ataklar Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Yeniden Yap lanma Dönemi Osmanl Diplomasisi: Nizam- Cedid ten Tanzimat a ( ) N ZAM-I CED D N D PLOMAS ANLAYIfiI VE SÜREKL D PLOMAS YE GEÇ fi lk kamet Elçili in Kurulmas çin Yap lan Diplomasi Faaliyetleri ve Yusuf Agâh Efendi nin Londra Elçili ine Atanmas OSMANLI D PLOMAS S NDE LK KAMET ELÇ L N N FAAL YETLER VE KAMET ELÇ L KLER N N YAYGINLAfiTIRILMASI lk kamet Elçisi Yusuf Agâh Efendi nin Faaliyetleri Avrupa da kamet Elçiliklerinin Yayg nlaflt r lmas DO U MESELES N N BAfiLANGICI VE DÖNEM N D PLOMAT K FAAL YETLER Güçler Dengesi veya Osmanl Devleti nin Entegrasyonu: M s r da Osmanl -Frans z Savafl ve Avrupal Güçlerin Osmanl lar Yan nda Yer Almas Avrupa Güçleri Aras ndaki Rekabetin Osmanl -Rus ve ngiliz Savafl na Tesiri II. MAHMUD UN LK DÖNEMLER NDE PARÇALANMA VE BÖLÜNMEYE KARfiI OSMANLI D PLOMAS S N N YETERS ZL Parçalanma ve Çöküflün Perçinleflmesi: Osmanl -Rus Savafl ve Edirne Antlaflmas MISIR MESELES VE ULUSLARARASI MÜDAHALELER DÖNEM : MODERN OSMANLI D PLOMATLARININ ORTAYA ÇIKIfiI D fl Krizlere Karfl Osmanl Diplomasisinde Yeniden Kurumsallaflma Dönemi Özet Kendimizi S nayal m ÜN TE 6. ÜN TE

6 vi çindekiler Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar ÜN TE 8. ÜN TE Modern Osmanl Diplomasisi ve Prati i Osmanl Modernleflmesi ve Modern Osmanl Diplomasisinin Oluflmas HÂR C YE TEfiK LATI VE DIfi TEMS LC L KLER MODERN OSMANLI D PLOMAS S NDE BÜROKRATLAR DÖNEM VE D PLOMAT K TERC HLER Âlî Pafla ve Fuad Pafla Gözünde ngiltere ve Fransa DÖNEM N D PLOMAT K GEL fimeler Kutsal Yerler Meselesi K r m Harbi Paris Kongresi ve Islahat Ferman n n lan Edilmesi PAR S KONGRES YLE OLUfiAN YEN D PLOMAT K DÜZEN VE BUNUN OSMANLI D PLOMAS S NE YANSIMASI Balkan Meselesi ve Osmanl -Rus Harbi Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar Osmanl Diplomasisinde Restorasyon ve Sonras ( ) DIfi filer TEfiK LATI VE DIfi TEMS LC L KLER BERL N KONGRES YLE OLUfiAN YEN D PLOMAT K DÜZEN VE SULTAN II. ABDÜLHAM D N D PLOMAS S Birinci Dönem: Osmanl -Rus Harbi ve Berlin Kongresi Sonras ( ) Birinci Dönemin Diplomatik Olaylar kinci Dönem: Almanya ile Yak nlaflma ve Sonras ( ) DÖNEM N D PLOMAT K GEL fimeler Yunan Harbi Ermeni Meselesi Kayser II. Wilhelm in 1898 fiark Seyahati Makedonya Meselesi TT HÂD VE TERAKKÎ DÖNEM NDE D PLOMAS ( ) Dönemin Diplomatik Geliflmeleri Balkan Savafl ( ) Birinci Dünya Savafl ( ) Özet Kendimizi S nayal m Kendimizi S nayal m Yan t Anahtar S ra Sizde Yan t Anahtar Yararlan lan Kaynaklar

7 Önsöz vii Önsöz 624 y ll k tarihiyle dünyan n en büyük ve etkili devletlerinden biri olan Osmanl Devleti nin diplomasisi de oldukça dikkat çekicidir. Osmanl diplomasisi, siyasî ve askerî tarihine paralel olarak oldukça hareketli olmas na ra men bugüne kadar yeterince ele al nmam flt r. Gerek Osmanl diplomasi tarihi ve gerekse diplomasi kurumlar n ele alan mevcut çal flmalar da yetersizdir. Mevcut çal flmalar, diplomasiyi bir bütün olarak ele almak yerine daha ziyade belli dönemleri, kurumlar ve kiflileri kapsamaktad rlar. Osmanl diplomasisinin yeterince araflt r lmamas ve bilinmemesi Osmanl tarihi aç s ndan ciddi bir eksikliktir. Bu eksiklik, ayn zamanda Osmanl Devleti nin temas hâlinde oldu u komflu bölgeleri ve devletleri de fazlas yla ilgilendirmektedir. Bunlar aras nda Avrupal devletlere ayr bir parantez açmak gerekiyor. Osmanl Devleti, kuruldu u ilk günlerden itibaren yönünü Bat ya çevirmifl; Güneydo u ve Orta Avrupa y kendisi için tabiî bir ilerleme alan olarak görmüfltür. Nitekim Osmanl tarihindeki hareketlili e bak ld nda bunun çok önemli bir k sm n n do rudan Avrupal devletlerle alakal oldu u görülecektir. Özellikle de Osmanl Devleti nin son yüzy llar ndan itibaren bafllayan süreçte Osmanl diplomasi tarihini gerek kurumsal ve gerekse olay olarak belirleyen temel faktör, Avrupal devletlerle olan iliflkiler olmufltur. Bu kitap sekiz üniteden oluflmaktad r. Birinci ünite, diplomasinin kavram ve kurum olarak ortaya ç kmas ve geçirmifl oldu u de ifliklikler ele al nmaktad r. kinci ünite Osmanl Hariciye teflkilat n n kurum olarak geliflme süreci ile diplomatik temsilcilikler irdelenmektedir. Di er üniteler de ise Osmanl Devleti nin klasik döneminden bafllayarak y k l fl na kadar süren süreçte Osmanl diplomasisinin seyri anlat lmaktad r. Bu üniteler Osmanl diplomasisinin kronolojik olarak geçirdi i de ifliklikler ve diplomatik pratikler ele al nmaktad r. Bunlardan üçüncü ve dördüncü ünitelerde Klasik Dönem Osmanl Diplomasisi ile XVII. yüzy l Osmanl diplomasisinin geçirmifl oldu u de iflimler ve diplomatik pratikler irdelenmektedir. Beflinci ve alt nc üniteler Karlofça Antlaflmas ndan Tanzimat a kadar olan süreçte Osmanl diplomasisindeki yenileflme ve yeniden yap lanma dönemlerini siyasî ve kurumsal de iflimleri ve pratiklerini de erlendirmektedir. Yedinci ve sekizinci üniteler Tanzimat ve Meflrutiyet dönemlerindeki modern Osmanl diplomasinin pratik uygulamalar ve Osmanl Devleti nin çözülme sürecine etki eden diplomatik geliflmeleri de erlendirmektedir. Her ünitenin bafl nda o ünitenin amaçlar sonunda da özeti aç k bir flekilde verilmifltir. Ünitenin okunmas ndan önce mutlaka amaçlar n ve ard ndan da özetin sonra bütün ünitenin okunmas ana metnin anlafl lmas na katk sa layacakt r. Ünitelerin içerisindeki s ra sizde bafll alt nda, ifllenen konu ile ilgili do rudan ilgili sorularla konunun pekifltirilmesi hedeflenmifltir. Her üniteyi okuduktan sonra ünite sonunda verilen kendimizi s nayal m sorular n çözmeye gayret edilmelidir. Kitapta farkl ünitelerde baz kaynaklar tekrar edilmifltir. Zira bazen ayn kaynaklar farkl alanlar için de kullan labilmesidir. Ünitelerin sonunda veya bazen de içinde üniteler haz rlan rken yararlan lan kaynaklar da verilmifltir. Bu kaynaklar ayr nt l flekilde sunulmufltur. Ö renciler bu eserlerin içinde bulunan kaynaklardan daha ayr nt l yard mc malzeme ç kartabilirler. Osmanl Diplomasisi çal flmam z n 3. ve 4. ünitelerini kaleme alan Prof.Dr. Mehmet ÖZ ve ve 8. ünitelerini yazan Doç.Dr. Necmettin ALKAN a teflekkür ediyorum. Çal flman n tashih edilmesindeki yard mlar ndan dolay Arfl.Gör. Özgür YILMAZ, Zeynep NAN ve Yüksek Lisans Ö rencisi Filiz ÖZDEM R'e müteflekkirim. Bu çal flmada her türlü deste i sa layan Anadolu Üniversitesi AÖF Tarih Bölümü koordinatörü Prof.Dr. Zekeriya KURfiUN ile kitab n bas m nda eme i geçenlere en içten teflekkürlerimi sunar m. Editör Prof.Dr. Mehmet Alaaddin YALÇINKAYA

8 1OSMANLI D PLOMAS S Amaçlar m z Bu üniteyi tamamlad ktan sonra; Kavram olarak diplomasinin ne oldu unu ve nas l ortaya ç kt n aç klayabilecek Diplomasinin ilk defa nerede ve nas l bafllad n aç klayabilecek, Diplomasinin geliflmesini ve geçirdi i dönemleri somut örnekleriyle tart flabilecek, Avrupa d fl ndaki di er bölgelerin diplomasinin geliflmesindeki yerini de erlendirebilecek, Modern diplomasinin uygulanmas nda ortaya ç kan olumsuzluklar de erlendirebileceksiniz. Anahtar Kavramlar Diplomasi D fliflleri Diplomasi Tarihi Geçici/Tek Yanl Diplomasi Mezopotamya ve Kadim Do u Greklerde Diplomasi Romal larda Diplomasi Türklerde Diplomasi Müslümanlarda Diplomasi Sürekli Diplomasi Çok Tarafl Diplomasi Parlamenter Diplomasi Birleflmifl Milletler ve Avrupa Birli i çindekiler Osmanl Diplomasisi Diplomasi Tarihi ve Geçirdi i Dönemler D PLOMAS KAVRAMI D PLOMAS N N ORTAYA ÇIKMASI VE GERÇ D AfiAMALAR GEÇ C /TEK YANLI D PLOMAS SÜREKL D PLOMAS SÜREKL D PLOMAS DEK YEN L KLER

9 Diplomasi Tarihi ve Geçirdi i Dönemler Günümüzdeki genel anlam yla devletler aras ndaki iliflkilerin yürütülmesi olan diplomasi, tarihî süreçte yaflanan siyasî, iktisadî ve sosyal geliflmelere paralel olarak belli bir de iflim ve dönüflüm geçirerek bugünkü fleklini alm flt r. nsanl k tarihinin en eski dönemlerine kadar giden diplomasinin geçirdi i bu evrimleflme sürecine ve aflamalara geçmeden önce, kavram analizi yaparak diplomasinin ne oldu unu tespit etmek gerekir. Zira diplomasi kelimesi etimolojik anlam ndan bugünkü muhtevay kazanmas na kadar geçen süreçte farkl l klar arz etmifltir. D PLOMAS KAVRAMI Diplomasi kavram n n kökeni Grekçedir. Grekçedeki di-ploma/διπλωµα dan türetilen diplomasi, as l olarak ikiye katlanm fl anlam na gelmektedir. Fakat diploma, daha sonralar el yaz s yla yaz lm fl ve ikiye katlanm fl kâ t, belge mânâs nda kullan lmaya bafllanm flt r. Diplomasinin kazanm fl oldu u bu anlam konumuz aç s ndan önemlidir. Bilindi i üzere taraflar aras ndaki diplomatik faaliyetlerin nihaî sonucu olarak bir anlaflma yap l r, bu metin hâline getirilir ve üzeri imzalan rd. mzalanan bu vesikalar iki aç dan önemlidir: Bunlar, öncelikle imzalayan devletler aras ndaki iliflkilerin yürütülmesinde uyulmas gereken maddelere sahiptirler. Ayn zamanda bu tür belgeler, diplomasi tarihinin malzemesi olarak tarihçilere vesika olarak hizmet ederler. Bu tür belgelerden hareketle d fl iliflkiler ve diplomasi tarihi yaz lmaktad r. Etimolojik olarak kayna tespit edilen diplomasi kavram n n günümüzdeki anlam n kazanmas yla alakal bilgiler ise flu flekildedir: Kadim Grek ve Roma da resmî vesikalar; baz imtiyazlar ihtiva eden ve yabanc toplumlarla iliflkileri düzenleyen belgelerin katlanmas ndan dolay bunlar diploma olarak adland r lmaktayd. Daha sonraki süreçte bu belgelerle meflgul olacak; bunlar koruyacak, düzenleyecek ve duruma göre çözecek kâtiplere ihtiyaç duyulmaya bafllam flt r. Bu ifllerle u rafl lmas yla birlikte diplomasi ortaya ç km flt r. Böylece diplomasi kavram, belgeleri inceleme bilimi manas n alm flt r. Bu flekilde diplomasi kavram, XVIII. yüzy la gelinceye kadar resmî belgelerin bulundu u devlet arflivlerinin korunmas, imzalanan antlaflmalar n arflivlenmesi, bunlar n korunmas ve gerekti inde belgelerin incelenmesini yapan bilim dal - n ifade etmeye bafllam flt r. Fakat bu durum 1796 y l nda Edmund Burke ile de- iflmifltir. ngiliz yazar ve devlet adam Burke, bugünkü anlam yla diplomasi kavram n uluslararas iliflkileri yürütme sanat ; yani devletleraras iliflkileri Diploma kelimesinin kökü Grekçe di-ploma/διπλωµαι dan türetilmifl olup, ikiye katlanm fl anlam na gelmektedir.

10 4 Osmanl Diplomasisi ve görüflmeleri icra etme manas nda kullanmaya bafllam flt r. Bundan sonra art k diplomasi kavram bu içeri i ile bütün dünyada kabul görmüfl ve kaynaklara de bu flekliyle geçmifltir. Kavram olarak diplomasinin ne oldu u konusunda ise, siyaset bilimcileri aras nda farkl görüfller ve izahlar bulunmaktad r. Bunlardan Harold Nicolson a göre diplomasi dar ve genifl olmak üzere iki anlama sahiptir. Dar anlamda diplomasi, hükümetlerin resmî temsilcileri olan diplomatlar vas tas yla yürütülen karfl l kl haberleflme ve görüflmeler sürecidir. Genifl anlamas ise, bir devletin d fl siyasetinde kulland çok çeflitli siyasî etkileme yöntemi ve teknikleri dir. Nicolson un bu tan mland rmas nda flu iki önemli özellik dikkatleri çekmektedir: Devletleraras ndaki iliflkilerin yürütülmesi ve bir devletin d fl siyasetinde ülkeleri etkileme yöntemleri. Nitekim bu özellikler, günümüzdeki diplomasi uygulamalar n n da çerçevesini genel hatlar yla çizmektedir. Dar ve genifl SIRA anlamda S ZDEdiplomasi nedir? Siyaset bilimci Ömer Kürkçüo lu diplomasiyi, devletlerin d fl iliflkilerinin yürütülmesi biçimine iliflkin kaidelerin tümüdür, fleklinde tarif etmektedir. Kürkçü- Diplomasi, DÜfiÜNEL M uluslararas DÜfiÜNEL M siyasetin resmî yollarla uygulamaya aktar lmas o lu nun bu tarifi, daha ziyade diplomasinin teorik zeminiyle alakal d r. Genel baflka bir tan ma göre ise diplomasi, resmî temsilciler vas tas yla devletleraras iliflki- sürecine SORU denir. SORU leri yürütme ifli ve sanat d r. Bu tan m da Nicolson n yukar daki dar anlamda D KKAT diplomasi tan mland rmas yla D KKAT benzerlik arz etmektedir. Tayyar Ar n n ifadesine göre diplomasi, uluslararas siyasetin resmi yollarla uygulamaya aktar lmas sürecidir. lgili çal flmalarda, bunlardan baflka çok fazla tan m geçmektedir. Fakat genel kabul gören diplomasi tan mlamalar yukar daki gibidir. AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ K T A P TELEV ZYON NTERNET 1 D PLOMAS N N ORTAYA ÇIKMASI VE GEÇ RD AfiAMALAR Diplomasi kelimesi K T A Pher ne kadar geç bir dönemde Grekçede ilk defa kullan lsa da, ifllev olarak ortaya ç kmas insanl k tarihi kadar eskidir. nsanlar n toplumlar ve kabileler fleklinde yaflamaya bafllad klar en eski dönemlerden beri diplomasi var olagelmifltir. Bu TELEV ZYON ba lamda elimizde yaz l her hangi bir kay t bulunmasa ve dolay s yla kesin bir tarih kayd düflürülmese de, diplomasinin yeryüzünde var olan ilk iki toplum ve kabile aras ndaki iliflkilerle birlikte fonksiyon olarak bafllad söylenebilir. Zira bu kabileler aras nda belli anlaflmazl klar n ortaya ç kmas, bu anlaflmaz- NTERNET l klar n çat flm fllara ve kavgalara neden olmas kuvvetle muhtemeldi. flte bu iki toplum aras ndaki mevcut çat flman n sona erdirilmesi için basit anlamda diplomatik baz temaslar, görüflmeler ve neticesinde antlaflmalar yap lm flt r. nsanl k tarihindeki bu ilk basit diplomatik eylemler, ilgili kabileler taraf ndan görevlendirilen elçileri taraf ndan icra edildi i muhakkakt r. Kald ki diplomasinin bafllang c n n tespitinde ille de çat flma veya kavga aramaya gerek yoktur; ilk toplumlar n birbirlerini tan mak ve iliflkilerini gelifltirmek için de diplomasiye müracaat ettikleri söylenilir. Dolay s yla diplomasinin, insanl k tarihi kadar eski oldu u söylenebilir. Bafllang c n bu flekilde ortaya koydu umuz diplomasinin tarihi genel olarak iki temel dönem alt nda ele al nmaktad r: Birinci dönem, Geçici/Tek Yanl Diplomasi olarak adland r l rken, ikinci dönem Sürekli Diplomasi fleklinde izah edilmektedir.

11 1. Ünite - Diplomasi Tarihi ve Geçirdi i Dönemler GEÇ C /TEK YANLI D PLOMAS Tarihî süreçteki bilinen belli bafll bölgeler ve milletlerdeki Geçici/Tek Yanl Diplomasi nin uygulanmas yla örnekler ilgili çal flmalarda zikredilmektedir. Fakat bunlar öyle homojen bilgiler olmay p, çok da n k ve karmafl k olarak geçmektedir. Ayr ca ilgili bilgiler genel olarak Avrupa ile Ortado u co rafyas nda yo unlaflmaktad r. Di er bölgeleri de içine alan ve genele hitap eden bir bak fl aç s söz konusu de ildir Mevcut bilgileri daha sistematik ve anlafl l r bir flekilde ele almaya gayret etmekle birlikte, ilgili kaynaklarda geçmeyen di er bölgelerdeki diplomasi örneklerine de yer verilmektedir. Örne in kadim Türk ve slâm tarihinde diplomasinin nas l oldu una temas edilmektedir. Bu noktada sadece kadim Afrika ve kadim Amerika k talar ndaki diplomasi tarihi hakk nda bilgi verilememektedir. Afrika ve Amerika n n diplomasi prati i hakk nda her hangi bir bilginin ilgili kaynaklarda geçmemesi, buralarda diplomasinin olmad anlam na gelmez. Genel bir tespitle kadim insanl k tarihi kadar eski olan Geçici Diplomasi, Afrika ve Amerika daki kadim toplumlarda da elbette vard. Diplomasi tarihinin birinci dönemi, Geçici/Tek Yanl Diplomasi olarak adland r lmaktad r. Yukar daki sat rlarda da izah edildi i gibi, tarihin en eski dönemlerinde bafllayarak ve takriben XV. yüzy la kadar devam eden süreçte icra edilen Geçici/Tek Yanl Diplomasi ye ayn zamanda Latince karfl l olan Ad Hoc Diplomasi de denmektedir. Türkçe karfl l bunun için ve bu amaçla anlamlar na gelen Ad Hoc, sürekli olmay p, sadece belirli bir görevin yerine getirilmesini ifade eden diplomasi olarak kavramsallaflt r lm flt r. Geçici/Tek Yanl Diplomasi nin iflleyifli flu flekilde izah edilmektedir: Yeryüzündeki ilk kabilelerden itibaren insanlar, kendi aralar nda vuku bulan çat flmalara son verebilmek; çeflitli sorunlar n çözebilmek amac yla karfl l kl olarak elçiler diye adland r la bilecek özel yetkili flah slar görevlendirmifllerdir. Seçilen bu elçiler, kabileler veya sonraki dönemlerde devletleraras ndaki çok çeflitli meseleleri çözebilmek için geçici olarak belli bir süre için bir araya gelmifller ve genel anlamda bir nevi diplomatik icraatlar yapm fllard r. Burada ilgili elçi, bu ifl için kendi kabilesinin bölge s n rlar d fl na, yani yurt d fl na ç km fl; görevlendirildi i sorunu çözdükten sonra tekrar geri dönmüfltür. Bir kez daha belirtmek gerekirse, geçici diplomaside taraflar aras ndaki temas k sa süreli ve geçici ; tek yönlü ve dar kapsaml d r. Bu çerçevede bir toplumdan, kabileden veya devletten di erine var olan belli sorunlar n müzâkere edilmesi, çeflitli vesilelerle yap lan törenlere ifltirak edilmesi, savafl aç ld n n ilan edilmesi ve hükümdar de iflikli inin bildirilmesi gibi çeflitli haberlerin iletilmesi için elçi gönderilmesi söz konusudur. Bu aflama olay ve geliflme merkezli geçici oldu- u için, diplomaside her hangi bir kurumsallaflma ve diplomasi mesle inde profesyonelleflme söz konusu de ildir. Ad üzerinde bu süreçte cereyan eden her fley geçicidir ve tek yanl d r. Seçilen kifli farkl bir meslekten olup, belli özellikleriyle bu geçici görev için tercih edilmifltir. Geçici diplomatik görevini yerine getirdikten sonra, as l meflgalesine geri dönmektedir. Ad Hoc Diplomasi, tarihin en eski dönemlerinde bafllayarak ve takriben XV. yüzy la kadar devam eden süreçte icra edilen Geçici/Tek Yanl Diplomasi nin Latince karfl l d r. 5 Yerleflik Hayata Geçiflle Bafllayan Diplomasi Mevcut bilgilere göre, diplomasinin günümüzdeki anlam na yak n ilk örnekleri kadim Mezopotamya da görülmüfltür. Bu tespiti destekleyen en önemli tarihî bilgi, insano lunun yerleflik hayata geçmesinin, tar mla u raflmaya bafllamas n n, deva-

12 6 Osmanl Diplomasisi m nda ilk yerleflim birimlerinin ortaya ç kmas n n takriben MÖ de bu bölgede gerçekleflmesidir. DÜfiÜNEL M SORU D KKAT 2 Yeryüzünde SIRA ilk diplomasi S ZDE örnekleri neden, ne zaman, nerede ve nas l bafllam flt r? Bu varsay ma dayanan tespite ra men somut olarak diplomasinin izleri daha DÜfiÜNEL M geç dönemlere kadar takip edilebilmektedir. Özellikle de Mezopotamya ve çevresindeki ilk flehirlerin ve flehir devletlerinin MÖ lerde kurulmas ve devam nda bunlar aras nda bafllayan münasebetler vesilesiyle iflleyen diplomatik bir ba- SORU n veya sistemin var oldu u söylenebilir. Buradan di er komflu bölgelere yay lm flt r. D KKAT Kadim Do u da Diplomasi Bu genel bilgilerin d fl nda diplomasi tarihi hakk nda en eski belge yine bu bölgeden ç km flt r. Hititler (MÖ MÖ. 1180) ve kadim M s rl lar (MÖ MÖ. AMAÇLARIMIZ 670) aras nda MÖ y l nda cereyan eden Kadefl Savafl n sona erdiren Kadefl AMAÇLARIMIZ Antlaflmas, diplomasi tarihinin bugün bilinen ilk vesikas olma özelli ine sahiptir. MÖ y l nda imzalanan ve orijinali Akadca olan bu antlaflman n kil tablete bas lm fl K bir Tkopyas A P Hitit mparatorlu u nun baflflehri Hattufla da 1906 y l nda K T A P bulunmufltur. Bu antlaflman n giriflinde flöyle denilmektedir: M s r ülkesi kral, büyük kral, kahraman M s r ülkesi kral, büyük kral, kahraman Re-masesa-mai Amana n n TELEV ZYON Hatti ülkesinin büyük kral Hattuflili ile dostluklar n n, kardefllikleri- TELEV ZYON nin ve büyük krall klar n n devam için yapt klar antlaflmad r. Devam nda antlaflman n en önemli maddesi ise flu flekildedir: ki ülkeden birine iç veya d fl yap - lacak her türlü sald r da ülkeler birbirlerine yard m göndereceklerdir. NTERNET NTERNET Resim 1.1 Kadefl Antlaflmas n n metnini gösteren hiyeroglif. Kaynak: ia.org/w/index.p hp?title=datei:%c 3%84gyptisch- Hethitischer_Frie densvertrag_karn aktempel.jpg&file timestamp= , (6 Mart 2012)

13 1. Ünite - Diplomasi Tarihi ve Geçirdi i Dönemler Bu iki al nt da gösteriyor ki, takriben 3200 y ll k Kadefl Antlaflmas günümüzde de imzalanan modern bar fl ve ittifak antlaflmalar ndan çok da farkl de ildir. E er böylesine bir antlaflma metni varsa, öncesinde somut diplomatik temaslar n ve görüflmelerin de vuku bulmas gerekiyor. Bu ilginç ve önemli antlaflma metninden hareketle, ilgili diplomatik temaslar n varl ndan kesinlikle bahsedilebilir. Baflka türlü böylesine bir antlaflma ortaya ç kar lamazd. Dolay s yla Kadefl Antlaflmas, ayn zamanda iki devlet aras ndaki bilinen somut ilk diplomatik temas ve görüflmelere de iflaret etmektedir. Yine bu dönemlerde bölge devletleri aras nda mektuplaflmalar n vuku buldu u da bilinmektedir. Siyasî özellikler tafl yan bu mektuplara Amarna denilmektedir. Greklerde Diplomasi Geçici Diplomasi nin geliflmesinde, kabaca bugünkü Mora Yar madas ve çevresindeki adalardan müteflekkil Grek (MÖ MÖ. 323) dünyas nda önemli yenilikler yaflanm flt r. Bunlara geçmeden önce böylesi yeni uygulamalar n Greklerde icra edilmesinin nedenlerini tespit etmek gerekiyor. Bununla alakal flu dört neden gündeme getirilmektedir: Birincisi; Greklerin, Atina ve Sparta gibi çeflitli site/flehir devletlere sahip olmalar d r. fiehir devletlerine bölünen Grekler, kendi aralar ndaki çekiflmelerde ve rekabette etkin olabilmek; birbirlerine karfl varl klar n sürdürebilmek için diplomasiyi önemli bir araç olarak kullanm fllard r. Ayn flekilde d flar dan gelen daha büyük tehlikeler de bu ba lamda etkili olmufltur. Malum oldu u üzere, komflu devletler bu tür site devletleri için her zaman tehlike arz etmekteydi. Komflu büyük devletlerle diplomatik temaslar s cak tutmak flehir devletleri için hayatî bir önem arz ediyordu. Bölgedeki iktisadî hayat n en önemli araçlar ndan olan d fl ticaret diplomasinin geliflmesini olumlu olarak etkileyen ikinci önemli neden olmufltur. Baflar l bir ticaretin en önemli kollar ndan biri, komflu devletlerle olan istikrarl iliflkilerdir. Bu ba lamda d fl ticarî faaliyetler ile diplomatik iliflkiler aras nda ba lant n n bulundu- unun alt çizilmelidir. Nitekim bölgesel diplomatik iliflkiler, gerek Grekler ve gerekse Akdeniz havzas ndaki di er komflu devletler aras ndaki d fl ticarî hareketlilik, bilgi ak fl n ve etkileflimi hem çeflitlendirmifl hem de yo unlaflt rm flt r. Grek flehir devletleri aras ndaki ortak dil, din, kültür ve benzer siyasî sisteme sahip olmalar diplomasinin geliflmesini etkileyen son nedendir. Greklerde diplomasinin geliflmesinde ve belli bir gelenek hâlini almas nda bu ortak noktalar n fazlal, olumlu bir etkiye sahiptir. Diplomasi tarihinde Greklerin getirdikleri önemli yenilikler ise flu flekilde s ralanabilir: Aç k ve Çok Yanl Diplomasi nin uygulanmas, diplomatik dokunulmazl k hakk n n tan nmas ve bugünkü konsolosluk kurumunun ilk örnekleri olan proksenos lar n ortaya ç kmas Greklerde görülmektedir. Yine Greklerde Aç k Diplomasi temaslar ve görüflmeleri halka aç k yap l rd. Gelen elçilerin görüflmeleri önceden ilan edilerek, halk aras nda isteyenlerin bunlar takip etmesi sa lan rd. Müzâkereler neticesinde imzalanan antlaflmalar levhalar üzerine yaz larak herkesin görebilece i yere as l r ve bu flekilde kamuoyu muhtemel geliflmelerden haberdar edilirdi. Bundan dolay bu dönemdeki diplomasiye Aç k Diplomasi ad verilmifltir. 7 Diplomasi tarihinin bilinen ilk antlaflmas, Hititliler ve M s rl lar aras nda MÖ y l nda imzalanan Kadefl Antlaflmas d r. Proksenos, bugünkü konsolosluk kurumunun ilk örnekleri olarak kadim Greklerde görülmüfltür.

14 8 Osmanl Diplomasisi Roma mparatorlu u nda Diplomasi nsanl k tarihinin en önemli ve etkili imparatorluklar ndan biri olan Roma mparatorlu u nda da (MÖ MS. 476) diplomasinin var oldu u; fakat Roma daki diplomasinin, Greklerdeki kadar ilerlemedi i bilinmektedir. lk etapta tezatm fl gibi görünen bu tespitin izah oldukça dikkat çekicidir. Bu durum, ilgili kaynaklarda Roma n n devlet yap s yla alakal flu üç nedenle izah edilmektedir. Birincisi; Roma mparatorlu u nun çok kuvvetli ve dinamik bir askerî güce sahip olmas ; buna dayanarak fetihçi bir siyaset takip etmesi ve bunu baflta komflular olmak üzere di er devletlere kabul ettirmesiydi. Roma n n hâkimiyetini do rudan askerî yolla sa lamas ndan ve komflular yla olan meselelerini yine bu flekilde çözmesinden dolay ; daha da önemlisi, bu üstün askerî gücünden dolay çevresindeki devletleri kendisiyle eflit görmedi i için diplomasiye ihtiyaç duymam flt r. Klasik alg ya göre, diplomasi zay flar n ifliydi. Roma mparatorlu u, Pax Romana y, yani Roma Bar fl n askerî güçle zaten sa lam flt ve kendisi tek merkezdi. Dolay s yla çevreyi teflkil eden komflular na karfl diplomasiye hiç de ihtiyac yoktu. htiyac olmad için de, diplomasi Greklerde oldu u gibi pek geliflmemifl ve kurumsallaflmam flt r. Roma da diplomasinin geliflmemesindeki ikinci neden, imparatorlu a hâkim olan iktisadî yap s yla alakal d r. Bilindi i gibi, Roma mparatorlu u ndaki iktisadî yap ticaretten daha ziyade tar ma dayal yd. Grekler örne inde oldu u gibi, ticaretin yo un olmas diplomasinin geliflmesini olumlu etkilemifltir. Roma mparatorlu u nda böyle bir durum söz konusu de ildi. Ayr ca Roma n n askerî ve fetihçi bir devlet olmas hasebiyle de kazan lan askerî zaferler neticesinde elde edilen ganimetler ve devam nda merkeze sürekli olarak akan haraçlar, d fl ticarete olan ihtiyac s n rlam flt r. Bu iki özellikten dolay Roma mparatorlu u nun di er devletlerle ticarî iliflkileri yo un ve hareketli de ildi. Dolay s yla Roma n n komflular yla olan münasebetleri ve etkileflimi çok fazla geliflmemifltir. Bu durum, diplomasinin zay f kalmas na neden olmufltur. Son neden ise, Roma mparatorlu u nun genifl bir co rafyada hâkim güç olarak kendi dilini ve kültürünü dayatmas yd. Bu dayatma di er toplumlar n ister istemez Roma n n birer uydusu hâline getirmifltir. Merkezî güç olan Roma kendi uydu devletleriyle olan münasebetlerinde, diplomasiye pek ihtiyaç duymam flt r. Askerî ve siyasî gücüyle istedi i sonucu elde etmekteydi. Roma da diplomasi, Greklerdeki kadar geliflmemifltir, bunun kendine has nedenleri nelerdir? 3 Roma mparatorlu u nun diplomasiyi önemli bir araç olarak görmeye bafllamas, imparatorlu un kuvvet ve kudretini yitirmeye bafllamas sürecinde olmufltur. DÜfiÜNEL M DÜfiÜNEL M Özellikle de takribi olarak y llar aras nda kuzeyden gelen Germen Kavimleri sald r lar, SORU Roma n n önce zay flamas nda, takip eden süreçte ikiye ayr lmas n- SORU da önemli bir yere sahiptir. Neticede Roma, bu sald r lar karfl s nda askerî olarak D KKAT etkisiz kalmaya D KKAT bafllay nca, d flar dan gelen bu tehlikeye karfl diplomasiye müracaat etmeye bafllam flt r. Art k eski askerî kuvvetine sahip olmayan Roma mparatorlu u nda diplomasi, Pax Romana y, asl nda daha da önemlisi devletin varl - n devam ettirilebilmesinde en önemli araçlar aras nda yerini alm flt r. Bu tespitlere ra men Roma mparatorlu u nda diplomasi konusunda az da olsa baz geliflmelerin yafland belirtilmelidir. Bunlardan ilki, yap lan diplomatik AMAÇLARIMIZ AMAÇLARIMIZ görüflmelere belli bir zaman k s tlamas n n getirilmesidir. Verilen süre zarf ndan K T A P K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON

15 1. Ünite - Diplomasi Tarihi ve Geçirdi i Dönemler diplomatik temaslar n neticelendirilmesi gerekiyordu. Di er bir yenilik Fetialis Kurulu dur. Bu kurul, diplomatik görüflmeler neticesinde imzalanan antlaflmalar n saklanmas, protokol sorunlar n n çözüme ulaflt r lmas ile savafl n ilan edilmesi ve bar fl n yap lmas gibi belli ifllerle u rafl rd. D flar ya gönderilecek elçiler büyük bir özenle seçilirdi. Bunlar daha ziyade senatörler ve askerî zevattan üst düzey komutanlar aras ndan tercih edilirlerdi. Bu flekilde Roma n n gücü ve kudreti ilgili devlet üzerinde bir kez daha gösterilmek isteniyordu. 9 Fetialis Kurulu, diplomatik görüflmeler neticesinde imzalanan antlaflmalar n saklanmas, protokol sorunlar n n çözüme ulaflt r lmas ile savafl n ilan edilmesi ve bar fl n yap lmas gibi belli ifllerle u raflmak için Roma da ilk olarak kurulmufltur. Do u Roma mparatorlu u nda Diplomasi Roma mparatorlu u nun, Germen sald r lar neticesinde 395 y l nda ikiye ayr lmas yla kurulan Do u Roma mparatorlu u na ( ), Bizans mparatorlu u da denmektedir, diplomasi, Roma n n aksine hem kurum hem de uygulama olarak fazlas yla geliflmifltir. Do u Roma da diplomasi alan nda yaflanan bu geliflmenin iki nedeninin oldu u belirtilmektedir: Birinci neden, Do u Roma mparatorlu u nun Roma mparatorlu u kadar kudretli askerî güce sahip olmamas yd. Do u Roma, d fl sald r lara aç kt ve bunlara bafl edebilmesi için diplomasiye ihtiyac vard. kinci neden ise, Do u Roma mparatorlu u nun do u ve güney s n rlar nda güçlü devletlerin ve çok farkl kavimlerin bulunmas yd. Do u da Sasani mparatorlu u ( ), güneyde gittikçe büyüyen ve ciddî anlamda tehdit teflkil etmeye bafllayan Emevî Devleti ( ), Abbasî Devleti ( ) ve Anadolu Selçuklu Devleti ( ) Do u Roma n n belli bafll önemli rakipleriydiler. Bunlara nispeten geç dönemde hemen yan bafl nda kurulan ve kendisini daha sonra y kacak olan Osmanl Devleti de ( ) amans z rakibi olacakt. Ayn flekilde kuzeyden ve do udan gelen Germen, Slav ve Türk kavimleri de yapt klar sald r larla Do u Roma mparatorlu u nu tehdit ediyorlard. flte Do u Roma n n bunlar aras nda varl n sürdüre bilmesi için diplomasiyi etkin bir flekilde kullanmas gerekiyordu. Bu ihtiyaç ister istemez diplomasinin geliflmesine vesile olmufltur. Dört bir taraf böylesine rakip ve düflmanlar yla çevrili olan Do u Roma mparatorlu u, diplomasiye istinat ederek bölgesel bar fl ve dolay s yla kendi varl n devam ettirmeye gayret etmekteydi. Bundan dolay d r ki Do u Roma, diplomasiyi savafla karfl her zaman tercih etmifltir. Baflka da flans yoktu. Bunu baflar l bir flekilde uygulanabilmesi için ise, diplomasinin hem e itim ve hem de pratik bak mdan gelifltirilmesi gerekiyordu. Do u Roma da, Roma mparatorlu u na göre oldukça geliflmifl bir SIRA diplomasi S ZDE uygulamas vard r, bunun nedenleri nelerdir? 4 DÜfiÜNEL M DÜfiÜNEL M Bu nedenlerden dolay Do u Roma mparatorlu u nda diplomasi hem kurum hem de pratik olarak oldukça geliflmifltir. Do u Roma diplomasisinin kurumsal anlamda en önemli yenili i, d fl iliflkilerde istihdam edece i diplomatlar n e itimden SORU SORU geçiren ilk devlet olmas yd. Yurt d fl na gönderilecek elçilere, protokol kurallar nda dikkat edilmesi gereken noktalar ve görüflme metotlar gibi hususlarda D KKAT ciddî bir D KKAT e itim verilirdi. Bu e itimi alan diplomatlar n görevleri ise; komflu devletlerin gözlemlenmesi; onlar n zay f yönlerinin, kaynaklar n n ve siyasetlerinin tespit edilerek ona göre hareket edilmesi. Do u Roma, d flar da bunu yaparken kendi ülkesine gelen yabanc elçilerin ayn fleyi yapmamas için karfl tedbirler alm flt r. Elçilerin protokol bilgileri noktas nda e iten Do u Roma mparatorlu u, AMAÇLARIMIZ do al olarak protokolü içeride çok fazla önemsemifltir. Protokolün en iyi biçimde uygulanmas AMAÇLARIMIZ için K T A P K T A P TELEV ZYON TELEV ZYON

16 10 Osmanl Diplomasisi Günümde de kullan lan Bizans Entrikalar tabiri, Do u Roma mparatorlu u nun diplomaside her fleyi ve her yolu mubah görmesini; düflman devletler aras nda rekabeti k flk rtmak, yabanc lara rüflvet vermek, para da tmak, entrika planlamak, aldatmak ve yalan söylemek ve suikast yapmak gibi hukukî ve ahlakî olmayan metotlar n kullan lmas n ifade etmektedir. hükümete ba l bir birim kurulmufltur. Bu kurum, gelen yabanc elçilerin kabulü ve a rlanmas yla ilgilenmekteydi. Buradaki temel amaç ise, ihtiflaml ve düzenli bir protokol düzenlemek suretiyle gelen yabanc elçileri Bizans n kudretinden etkilemektir. Do u Roma diplomasisinde dikkat çeken di er bir özellik, dinin en önemli diplomasi araçlar ndan biri olarak kullan lmas yd. Özellikle de do udan ve güneyden gelen slâm sald r lar na karfl Katolik Bat Avrupa dan askerî yard m alabilmek için Hristiyanl n savunucusu olarak kendisini göstermifl ve ihtiyaç duydu unda bu özelli ini öne sürerek yard m taleplerinde bulunmufltur. Teolojik aç s ndan aralar nda ciddî itilaflar olmas na ra men Papal k ve Katolik devletler, mümkün oldu- unca Ortodoks Do u Roma mparatorlu u na yard m etmifllerdir. Gerçekten de flayet Do u Roma/Bizans n slâm karfl s nda Anadolu daki direnifli olmasayd, Emevî, Abbasî, Anadolu Selçuklu ve son olarak gerekse Osmanl Devleti, Bat Avrupa karfl s nda daha avantajl bir konumda olacaklard. Do u Roma, bir paratoner gibi bu devletleri her aç dan meflgul etmek suretiyle hem kendi ömrünü uzatm fl hem de do udan Avrupa ya yönelik slâm sald r lar n takriben en az y l geciktirmifltir. Bu sonucun elde edilmesinde, Bizans n bölgedeki slâm devletlerine karfl takip etti i diplomasisinin de rolü olmufltur. Özellikle de Osmanl Devleti nin kendisini tehdit etmesiyle bafllayarak 1453 y l na kadar geçen takriben 100 y ll k süreçte Do u Roma, diplomasiyi Osmanl karfl s nda etkili bir flekilde kullanmas n bilmifltir. Do u Roma diplomasisi hakk nda belirtilmesi gereken son husus ise, hukukî ve ahlakî olmayan yollar diplomaside metot olarak yayg n bir flekilde kullanmas yd. Düflman devletler aras nda rekabeti k flk rtmak, yabanc lara rüflvet vermek, para da tmak, entrika planlamak, aldatmak, yalan söylemek ve suikast yapmak Do u Roma n n diplomaside s kça müracaat etti i araçlar olmufltur. Yine yabanc devlet adamlar n n veya elçilerin sat n al nmas, devletin âlî menfaatleri için meflru görülmekteydi. Günümüzde her kesim taraf ndan yayg n olarak kullan lan Bizans Entrikalar, Do u Roma mparatorlu u diplomasisinin bu özelliklerini yeterince özetlemektedir. Çin de Diplomasi Medeniyet tarihinde eski ve önemli bir yere sahip olan Çin in diplomasi tarihi ve gelene i de, buna paralel olarak oldukça eskidir. Takip edilebildi i kadar yla Çin diplomasisinin oluflmas ve geliflmesi, Grek ve Roma diplomasilerine bir hayli benzemektedir. Özellikle de MÖ. VIII. ve MÖ. V. yüzy llar aras ndaki Çin diplomasi gelene i, eski Grek diplomasi prati i ile benzer özellikler tafl maktad r. Çin co rafyas n n tarihî tecrübesiyle örtüflen bu durumun izah flu flöyle yap lmaktad r: Merkezi bir otoritenin olmad bu dönemde, Çin co rafyas nda çok say da ba- ms z devletler bulunmaktayd. Bu devletçikler aras ndaki iktidar ve güç mücadelesi, t pk kadim Grek dünyas nda oldu u gibi, diplomasinin kullan lmas na ve dolay s yla geliflmesine neden olmufltur. Bundan sonraki yüzy llarda Çin deki devletlerin say s n n azalmas yla birlikte, öncekilere nazaran daha kuvvetli denk devletler ortaya ç km flt r. Bu durum diplomasinin önemini daha art rm flt r. Zira bölgede komflu kuvvetli devletler ortaya ç kt kça, bunlar n birbirlerine karfl diplomasiyi bir araç olarak kullanmas daha da bir önem arz etmeye bafllam flt r. Bu devletler, diplomatik teflebbüsler yoluyla kendilerine müttefikler aramaya koyulmufllard r. Takribî olarak MÖ. III. yüzy ldan itibaren bafllayan Çin diplomasisi, bu kez Roma daki diplomasi prati ine benzemektedir. Çin, bu dönemden itibaren kendi kül-

17 1. Ünite - Diplomasi Tarihi ve Geçirdi i Dönemler türünü dünyan n en üstün kültürü olarak görmeye bafllam flt r. Kendisini dünyan n kültür merkezi olarak gören Çin, kendi d fl ndakileri Çin kültüründen, dolay s yla uygarl ktan uzak barbarlar olarak görmekteydi. Bu üstünlük ayn zamanda, kendi imparatorluklar n n da mutlak hâkimiyeti anlam na gelmekteydi. Asl nda bu anlay fl n felsefî temeli Çin deki kadim dinî inan fla dayanmaktayd. Buna göre, Gök ün o lu olan Çin imparatoru yeryüzün tek meflru hükümdar d r ve bu siyasî otoritesi yeryüzünün tamam nda geçerlidir. Buna üniversal krall k denmektedir. Bu flekilde dünyan n merkezi oldu una inan lan Çin deki diplomasi anlay fl da buna göre de iflmifltir. Bundan sonraki Çin diplomasisinde, daha ziyade çevre devletler ba l l klar n bildirmek için Çin e elçiler gönderiyorlard. Böylece Çin de çok tek tarafl diplomasi süreci bafllam flt r. Çevre devletlerden elçiler s k olarak Çin e gelseler de, Çin in buralara elçi göndermesi seyrekti. Bundan dolay buna çok tek tarafl diplomasi denmektedir. Çin deki bu yap n n oluflmas n n Roma örne inden fark, bunun askerî olmaktan ziyade dinî bir nedene dayanmas d r. Çin diplomasisinde kurum olarak dikkatleri çeken Resepsiyon Bölümü dür. Bu kurum, d flar dan gelen elçi heyetlerin kabul edilmesi, hediyelerin ve vergilerin verilmesi, bunlar n Çin e gelifl gidifllerinin nas l olmas gerekti ine dair ayr nt lar gibi hususlarla ilgilenirdi. Çin deki bu klasik diplomasi, takribi olarak XVII. yüzy ldan itibaren Hollandal ve ngiliz gibi Avrupal tüccarlar n burada faaliyette bulunmaya bafllamalar yla birlikte uygulama olarak belli zorluklarla karfl laflsa da, srarla uygulanmaya gayret edilmifltir. Örne in kadim bir Çin diplomasi uygulamas olan yabanc elçilerin huzura ç kt klar nda giydikleri ve Çin imparatorunun gelenleri afla lamas anlam na gelen Kotow adl giysi Avrupal lar n tepkisini çekmesine ra men giymek zorunda kal yorlard. Yine 1793 y l nda daimî elçilik açmak isteyen ngiltere nin bu iste ini reddeden Çin imparatoru, gerekçe olarak yabanc bir devletin baflflehirlerinde diplomatik temsilcilik bulundurman n kendi hanedanlar n n devlet sistemiyle uyuflmad n belirtmifltir. Fakat daha sonra patlak veren Afyon Savafl nda Çin i ma lup eden ngiltere, bu iste ini kazand askerî zaferle ancak elde edebilmiflti. ngiltere yi di er Avrupa devletleri de takip etmifltir. Bu flekilde Çin, sömürgeci Avrupal devletlerin iktisadî, askerî ve diplomatik nüfuz alan hâline gelmifltir. Avrupal Sömürgeci devletler karfl s nda varl n kendi geleneksel sistemi ve araçlar yla sürdüremedi ini ve ciddî olarak bunlar n tehdidi alt nda oldu unu gören Çin, öncelikle de kendi kadim diplomasi geleneklerini terk ederek modern diplomasi kaidelerini alm fl ve modern diplomasiyi bir araç olarak kullanmaya bafllam flt r. Çin in sürekli diplomasiye geçmesinin di er bir nedeni ise, bir flekilde girdi i modernleflme sürecidir. Kendine model olarak ald Bat Avrupa y takip etmenin en sa l kl yolu, daimî elçiliklerin aç lmas ndan geçmekteydi. Çin in Avrupa n n çeflitli merkezlerinde diplomatik temsilciliklerin temel nedeni, tehlikenin geldi i merkezlere eklemlenmek ve bunlar n sistemine dâhil olmak. Çin in yaflad - bu süreç ise, Osmanl Devleti ndeki ilgili geliflmelere bir hayli benzemektedir. 11 Kotow, yabanc elçilerin Çin mparatoru nun huzuruna ç kt klar nda giydikleri ve imparatorunun kendisine gelenleri afla lamas anlam na gelen bir tür k yafet. ran da Diplomasi Kadim tarihe ve gelene e sahip olan ran da diplomasi, co rafyas n n flartlar na göre oldukça önemli bir araç olarak buraya hâkim olan devletler taraf ndan kullan lm flt r. Nitekim ran n, Avrupa ile Asya aras nda bir köprü ve Anadolu nun tabiî bir uzant s olan kadim kavimler göçünün cereyan etti i bir koridor olmas hasebiyle, sürekli olarak mücadele alan olmufltur. Ayr ca kadim pek Yolu nun en önemli noktalar na da sahip olmas aktif diplomasi için önemli bir neden teflkil etmifltir.

18 12 Osmanl Diplomasisi MÖ. VI. yüzy lda Pers mparatorlu u ile bafllay p Safevî ve ard l devletlere ( ) kadar bölgede kurulan bütün devletler, diplomasiyi önemli bir devlet gelene i olarak uygulanm flt r. Zira bu co rafyan n devletleri varl klar n sürdürebilmek için baflta Asya ve Anadolu olmak üzere, Avrupa ya kadar uzanan genifl bir kara üzerinde bulunan devletlerle bir flekilde canl diplomatik iliflkiler kurmalar gerekiyordu. Özellikle de iflin içine bir de Osmanl -Safevî Mücadelesi girince, diplomasi çok daha önem kazanm flt r. Etnik olarak Türk, inanç olarak ise fiiî hükümdarlar n idare etti i Safevî Devleti, kendileri gibi Türk ama inanç olarak Sünnî Osmanl lar n yönettikleri devlete karfl, bu mücadeleden dolay erken dönemde 1501 y l nda Venedik le silah al m görüflmeleri yapm fl ve ard ndan bu kez ifli daha da büyüterek 1515 de Portekiz le ittifak antlaflmas imzalam flt r. Safevî Devleti ile Osmanl Devleti aras ndaki bu mücadele devam ederken her iki devlet aras nda da diplomatik münasebetler de ayn flekilde sürmekteydi. Taraflar aras ndaki ikili iliflkiler modern zamanlara kadar ihtiyaca göre geçici diplomasiyle yürütülmekteydi. Hatta Osmanl hükümdar Yavuz Sultan Selim ( ) ile rakibi Safevî hükümdar fiah smail ( ) aras nda do rudan Türkçe yaz flmalar oldu u bilinmektedir. Takribi olarak XVIII. yüzy ldan itibaren Osmanl ve ran için belirginleflen emperyalist tehlike taraflar için eski mücadelenin ve çat flman n bir kenara b rak lmas n ve kendi dertleriyle meflgul olmay gerektirdi. Bu emperyalist tehlike, ayn zamanda iki devletin daha sa l kl diplomatik münasebet kurmalar na neden olmufltur. Nitekim her iki devlet karfl l kl olarak 1849 y l nda büyükelçiliklerini açmalar tesadüfi olmasa gerekir. XIX. yüzy lda iki önemli sömürgeci devlet ngiltere ve Rusya n n tehdidini do rudan hissetmeye bafllayan ve bunlara karfl askerî olarak karfl l k veremeyece ini gören ranl lar, diplomasiyi önemli bir araç olarak kullanmaya bafllam flt r. Daha sonraki süreçte ise bu kez Avrupal lar n bölgede etkin olmaya bafllamas yla diplomatik münasebetleri baflka bir boyut kazanm flt r. Bu aflamada üç diplomatik hamle icra edilmifltir: Bölgede kendisi için tehlikeli olmaya bafllayan Avrupal devlete karfl onun rakibiyle ittifak antlaflmas yapm flt r. Örnek 1801 y l nda ngiltere ile Fransa ya karfl ilk ittifak gerçeklefltirmifltir. kinci olarak, Avrupal devletlerle karfl l kl olarak daimi elçilikler aç lm flt r. Buna örnek ise, bu kez 1807 de Fransa ile Rusya ya karfl askerî ittifak yap lmas yla birlikte Fransa Tahran da geçici elçilik açm flt r. Tahran da ilk daimi elçili i 1809 y l nda açan ngiltere olmufltur. Bu ba lamda zikredilebilecek son hamle ise, Osmanl Devleti yle de diplomatik iliflkileri gelifltirmektir. Yukar da da temas edildi i gibi, Osmanl karfl s nda takip etti i çat flma ve rekabet merkezli siyaseti bundan sonra terk etmifltir. Bu süreç t pk Osmanl ve Çin misalinde oldu u gibi, ran n modern milletleraras diplomasi sistemine eklemesine vesile olmufltur. Eski Türklerde Diplomasi Türklerin Müslüman olmas ndan önceki devletlerinde geçici diplomasi t pk di er, kadim toplumlar gibi fazlas yla icra edilmekteydi. Hatta diplomatik faaliyetleri yürüten d fl iflleri dairesinden dahi bahsedilmektedir. Bu kurumda ekseriyeti çeflitli yabanc dilleri bilen ve tercüman olarak istihdam edilenler ile çeflitli seviyelerdeki görevliler bulunurdu. Gelen elçilerin, her hangi bir flekilde casusluk yapmad klar sürece serbestçe dolaflmalar na müsaade edilirdi. Bu dönemlerde Çin baflta olmak üzere Sasani ve Bizans la diplomatik temaslar yo un olarak yap lmaktayd. Elçilerin görevlendirilmesinin nedenleri savafl ve bar fl diplomasisi yapmak, hanlar n tahta ç k fllar n bildirmek, karfl devletteki benzer hükümdar de iflikli ini tebrik etmek ve ticaretten kaynaklanan baz sorunlar çözmek olarak tespit edilebilir.

19 1. Ünite - Diplomasi Tarihi ve Geçirdi i Dönemler Göktürklerde ( ) ve Uygurlarda ( ) diplomatik temaslar, bitikçi, l mgac ve tamgac diye adland r lan görevliler taraf ndan yürütülürdü. Göktürkler bulunduklar konum itibar yla Sasaniler ve Bizansl larla, karfl l kl olarak gönderdikleri elçilerle diplomatik temaslar yapmaktayd lar. Bu ba lamda bir örnek vermekte gerekirse, Göktürk hükümdar stemi Han ( ) Bizans a Manyak ad nda bir elçisini göndermifl; Bizans ise buna karfl l k Zemarkos adl elçiyi görevlendirmifltir. Uygurlar, komflular Çinlilerle de benzer flekilde iliflkilere sahiptiler. 13 Göktürkler ve Uygurlarda diplomatik temaslar, bitikçi, l mgac ve tamgac diye adland r lan görevliler taraf ndan yürütülürdü. Müslümanlarda Diplomasi T pk di er kadim devletlerde oldu u gibi, farkl tarihlerde tarih sahnesine ç kan slâm devletlerinde de ayn flekilde geliflmifl bir diplomatik gelenek vard. Bunun nedenleri üç maddeyle izah edilmektedir: Öncelikle teorik ba lamda Kur ân- Kerim in bar fl teflvik etmesi önemli bir nedendir. kinci olarak, yine Kur ân- Kerim in di er toplumlarla iliflkileri gelifltirmekle alakal baz ayetleri içermesi bu ba lamda etkili olmufltur. Bu hususlarda Hz. Muhammed in ( ) bizzat icra etti i ilk örnekler, slâm devletlerinde diplomasinin geliflmesine zemin haz rlam flt r. slâm öncesinde Araplarda da, özellikle de Mekke de geliflmifl bir diplomasi gelene inin bulunmas da, üçüncü nedendir. Bu gelene in, daha sonraki süreçte diplomasinin geliflmesinde önemli bir yere sahip oldu unu belirtmek gerekiyor. slâm devletlerinde geliflmifl bir diplomasi gelene inin olmas n n nedenleri nelerdir? 5 slâm tarihindeki ilk diplomatik faaliyetleri bizzat Hz. Muhammed DÜfiÜNEL M taraf ndan DÜfiÜNEL M gerçeklefltirilmifltir. Hz. Muhammed, 622 y l nda Medineli Müflrikler, Yahudiler ve Müslümanlar aras nda yapt antlaflma bu ba lamda zikredilecek en önemli ilk örnektir. Medine Vesikas denen bu antlaflmayla, eskiden beri aralar nda çat flma SORU SORU bulunan toplumlar bar flt r lm fl ve yeni bir toplumsal düzen infla edilmifltir. Yine Hz. Muhammed, 628 y l nda Medine toplumu ad na Mekke deki D KKAT Kureyfl yönetimi D KKAT ad na Süheyl bin Amr la bizzat müzâkere yaparak neticesinde ilk antlaflma olan Hudeybiye Antlaflmas n imzalam flt r. Dokuz maddelik bu antlaflma slâm tarihinin ilk diplomatik metini olma özelli ine sahiptir. Bunlar n yan s ra Hz. Muham- toplumu ad na ve Suheyl bin 628 y l nda Hz. Muhammed in SIRA Medine S ZDE med, önce Medine çevresindeki kabilelere, ard ndan Bizans ve Sasani mparatorluklar dâhil di er komflu devletlere elçiler göndermifl; bunlardan AMAÇLARIMIZ Amr n Mekke deki Kureyfl yönetimi ad na elçiler kabul etmifltir. Duruma göre tek veya heyet olarak gönderilen bu elçiler daha ziyade ilgili tarihindeki ilk diplomatik AMAÇLARIMIZ imzalad klar Hudeybiye Antlaflmas slâm kabileleri ve hükümdarlar slâm a davet ediyorlard. Bunlara bir örnek olarak, Bizans mparatoru Herakleios a ( ) gönderilen Amr b. Ümeyye K T Aed-Damrî P ve- K T A P antlaflmad r. rilebilir. Hz. Muhammed, görevlendirece i elçileri seçerken bunlarda baz önemli özelliklerin bulunmas na dikkat ederdi. Bunlar n liyakatli, muktedir, TELEV ZYON ahlâkl ve yüz olarak güzel, dürüst, bilgili ve hitabet yetene i olanlar seçerdi. Gelen yabanc elçiler, TELEV ZYON belli protokol kurallar çerçevesinde kabul edilirdi. Hâcib denen kifli, kabul edilecek elçiye bu kurallar anlat rd. Geçici diplomasinin en önemli uygulay c s olan NTERNET NTERNET bu elçilerin dokunulmazl garanti alt ndayd. Elçilerin öldürülmesi, h rpalanmas ve hakarete u ramalar yasakt. slâm tarihinin henüz daha ilk y llar nda bafllayan bu diplomatik pratikler, daha sonraki dönemlerde de geliflerek devam etmifltir. Dört Halife Dönemi diye adland r lan Hz. Ebubekir ( ), Hz. Ömer ( ), Hz. Osman ( ) ve Hz. Ali ( ) dönemlerinde ayn flekilde slâm a davet ve bar fl antlaflmalar yapmak üzere elçiler görevlendirilmifltir. Sonraki süreçte Emevî Devleti, Abbasî Dev-

20 14 Osmanl Diplomasisi leti ve Endülüs Emevî Devleti ( ) gibi devirlerde de komflu devletlerle yo- un diplomatik faaliyetlerde bulunulmufltur. Avrupal devletlerle de diplomatik temaslar yo un bir flekilde yap lmaktayd. Özellikle de Abbasîler döneminde, Bizans mparatorlu u ve Avrupa daki di er krall klarla bar fl antlaflmalar yap lm fl, s n r anlaflmazl klar halledilmifl ve savafl esirlerinin de ifltirilmesi gerçeklefltirilmiflti. Bu arada Abbasî Halifesi Harun Reflid in ( ) Frank Kral ve ayn zamanda Roma mparatoru Karl (fiarlman) ( ) ile olan diplomatik temaslar ve gönderdi i çalar saat zikredilmesi gereken ilginç bir geliflmedir. Abbasî elçisi ise 801 y l nda Frank Kral Karl ziyaret ederken, bundan bir y l sonra bu kez Frank elçisi 802 de Ba dat a iade-i ziyaret gerçeklefltirmifltir. Bu tür diplomatik etkinlikler geçmiflteki di er slâm devletlerinde de ayn flekilde icra edilmekteydi. Nizâmülmülk kaleme ald meflhur eseri Siyâsetnâme de elçilerin görevleri ve özellikleri gibi baz diplomatik konular hakk nda tespitlerde bulunmaktad r. Sürekli Diplomasi, devletler aras ndaki diplomatik temaslar n ve duruma göre yurt d fl nda sürekli olarak istihdam edilen elçiler taraf ndan yürütülmesine ve çözülmesine denir. Selçuklularda Diplomasi En önemli ve etkili Müslüman Türk devletlerinden birini çok genifl bir co rafyada kuran Selçuklular ( ), diplomasiyi etkin bir flekilde kullanm fllard r. Bu ba lamda gerek slâm öncesi Türk diplomasi gelene i ve gerekse slâm diplomasi gelene i önemli bir alt yap sa lam flt r. Büyük Selçuklu Devleti ( ), baflta Abbasî Devleti olmak üzere Bizans mparatorlu u ile diplomatik temaslara sahipti. Elçilerin özellikleri ve görevleri hakk nda Selçuklu vezirlerinden Nizâmülmülk ( ), meflhur eseri Siyâsetnâme de önemli tespitlerde bulunmaktad r. Nizâmülmülk e göre elçiler hükümdara hizmet adab n bilen, az ve cesaretle konuflan, çok seyahat eden, Kur ân- Kerim i ezbere bilen, ak ll, feraset sahibi, olgun ve fizik olarak güzel görünenlerden seçilmelidir. Devam nda Nizâmülmülk, elçinin görevlerini sayarken özellikle de di er devletler hakk nda bilgiler toplanmas n zikretmektedir. Anadolu Selçuklu Devleti de ayn flekilde baflta Abbasî olmak üzere Bizans la diplomatik iliflkilere sahipti. Bu devletlerle karfl l kl olarak elçiler gönderilmifl ve kabul edilmifltir. SÜREKL D PLOMAS Diplomasi tarihinin ikinci dönemi Sürekli Diplomasi dir. Sürekli Diplomasi, devletler aras ndaki diplomatik temaslar n yürütülmesi veya duruma göre sorunlar n yurt d fl nda sürekli olarak istihdam edilen elçiler taraf ndan halledilmesine matuf faaliyetler olarak ifade edilebilir. Bu tarz diplomaside diplomatik temaslar her hangi bir zaman kayd olmaks z n devam eder, ciddî baz siyasî krizler olmad sürece her hangi bir kesinti olmaz. Kald ki, bu tür istisnaî durumlarda dahi farkl kanallarla diplomatik teflebbüsler devam ettirilir. Sürekli diplomasinin di er özelli- i ise, diplomatik faaliyetlerin istihdam edilen büyükelçi ve konsolos gibi daima temsilciler üzerinden yürütülmesidir. Burada art k taraflar aras ndaki münasebetler ilgili kurumlarla yürütülmektedir. Dolay s yla temsilciden daha ziyade diplomasiyi yürüten kurum art k merkezdedir. Sürekli Diplomasi, takribi olarak XV. yüzy lda bugünkü talya üzerinde bulunan Venedik ve Ceneviz gibi flehir devletleri taraf ndan uygulanmaya bafllanm fl ve XIX. yüzy ldan itibaren de kademeli olarak bütün devletlere yay lm flt r. Sürekli diplomasinin talyan flehir devletlerinde bafllamas n n nedenleri flu flekilde izah edilebilir: Bu flehir devletlerinin birbirlerini takip etme ihtiyac, birinci nedeni teflkil etmektedir. Zira kuvvet olarak birbirlerine yak n olan bu küçük devletler için arala-

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

OSMANLI DİPLOMASİSİ TAR301U KISA ÖZET

OSMANLI DİPLOMASİSİ TAR301U KISA ÖZET OSMANLI DİPLOMASİSİ TAR301U KISA ÖZET DİKKAT Buarada ilk 4 sahife gösterilmektedir. Özetin tamamı için sipariş veriniz www.kolayaof.com 1 1.ÜNİTE Diplomasi Tarihi ve Geçirdiği Dönemler Günümüzdeki genel

Detaylı

Umman Tarihinin Dönüm Noktalar

Umman Tarihinin Dönüm Noktalar Umman Ülke ad : Umman Sultanl Eski ad : Maskat ve Umman Yüzölçümü: 212.460 km. Sahil fleridi: 2.092 km. Resmî Dili: Arapça ( ngilizce, Baluchi, Urdu) Din: Müslümanl k, Hinduizm Nüfus: 2.622.198 (Temmuz

Detaylı

ÜN TE V SOSYAL TUR ZM

ÜN TE V SOSYAL TUR ZM ÜN TE V SOSYAL TUR ZM Bu ünitede turizmin çeflitlerinden biri olan sosyal turizmi daha ayr nt l bir flekilde ö renip, ülkemizdeki sosyal turizmin geliflimi hakk nda bilgiler edinece iz. Ç NDEK LER A. S

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

ULAfiTIRMA S STEMLER

ULAfiTIRMA S STEMLER T.C. ANADOLU ÜN VERS TES YAYINI NO: 2505 AÇIKÖ RET M FAKÜLTES YAYINI NO: 1476 ULAfiTIRMA S STEMLER Yazarlar Yrd.Doç.Dr. Ergün KAYA (Ünite 1) Ö r.gör. Erkin KARADAYI (Ünite 2) Yrd.Doç.Dr. Meserret NALÇAKAN

Detaylı

Hiçbir zaman Ara s ra Her zaman

Hiçbir zaman Ara s ra Her zaman Ö RETMEN ÖZ DE ERLEND RME FORMU K fi L K ÖZELL KLER flimi seviyorum. Sab rl y m. Uyumluyum. fl birli ine aç m. Güler yüzlüyüm. yi bir gözlemciyim. yi bir planlamac y m. Çocuklara, ailelere, meslektafllar

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

Yay n No : 1610 Hukuk Dizisi : Bas - Ekim 2005

Yay n No : 1610 Hukuk Dizisi : Bas - Ekim 2005 I B&M Prof. Dr. Erdener YURTCAN KABAHATLER KANUNU VE YORUMU stanbul 2005 Yay n No : 1610 Hukuk Dizisi : 718 1. Bas - Ekim 2005 ISBN 975-295 - 494-4 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n

Detaylı

MURAT YÜKSEL. FEM N ST HUKUK KURAMI VE FEM N ST DÜfiÜNCE TEOR LER

MURAT YÜKSEL. FEM N ST HUKUK KURAMI VE FEM N ST DÜfiÜNCE TEOR LER I MURAT YÜKSEL FEM N ST HUKUK KURAMI VE FEM N ST DÜfiÜNCE TEOR LER III DR. MURAT YÜKSEL Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Görevlisi FEM N ST HUKUK KURAMI VE FEM N ST DÜfiÜNCE TEOR LER IV Yay

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan

Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan Prof. Dr. Ayfle Nur BERZEK Marmara Üniversitesi..B.F. Ticaret Hukuku Ana Bilim Dal Baflkan F KR VE SINAÎ HUKUK MEVZUAT I - Kanunlar - Kanun Hükmünde Kararnameler - Yönetmelikler - Tüzükler - Uluslararas

Detaylı

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Kuruluş : 27 Ekim 1989 Adres : Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Kampüsü Dikimevi - Ankara Tel : 363 03 26-363 03 27 ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

ARAMALI VERG NCELEMES NDE SÜRE. Adalet ilkin devletten gelmelidir Çünkü hukuk, devletin toplumsal düzenidir.

ARAMALI VERG NCELEMES NDE SÜRE. Adalet ilkin devletten gelmelidir Çünkü hukuk, devletin toplumsal düzenidir. ARAMALI VERG NCELEMES NDE SÜRE Adalet ilkin devletten gelmelidir Çünkü hukuk, devletin toplumsal düzenidir. ARISTO 88 ARAMALI VERG NCELEMES NDE SÜRE 1. KONU 213 say l Vergi Usul Kanunu nun (VUK) 142, 143,

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

ÜN TE I. EDEB YATLA DÜfiÜNCE, SOSYAL VE S YAS HAYATIN L fik S. 1. Edebiyat, Sosyal ve Siyasi Hayat liflkisi. 2. Yenileflme Dönemi. Özet.

ÜN TE I. EDEB YATLA DÜfiÜNCE, SOSYAL VE S YAS HAYATIN L fik S. 1. Edebiyat, Sosyal ve Siyasi Hayat liflkisi. 2. Yenileflme Dönemi. Özet. ÜN TE I EDEB YATLA DÜfiÜNCE, SOSYAL VE S YAS HAYATIN L fik S 1. Edebiyat, Sosyal ve Siyasi Hayat liflkisi 2. Yenileflme Dönemi Özet Test I 1 + BU BÖLÜMÜN AMAÇLARI Bu üniteyi çal fl p bitirdi inizde; *

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R?

SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R? HAKEMS Z YAZILAR MAL PART T ME ÇALIfiMALARDA DENEME SÜRES NASIL HESAP ED MEL D R? I. Girifl: Erol GÜNER * Sürekli bir ifl sözleflmesi ile ifle giren iflçi, ifli, iflvereni ve iflyerindeki iflçileri tan

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.11 De erlemelerin Gözden Geçirilmesi 1.0 Girifl 1.1 Bir de erlemenin gözden geçirilmesi, tarafs z bir hüküm ile bir De erleme Uzman n n çal flmas n

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

KOOPERAT FLERDE MAL B LD R M NDE BULUNMA YÜKÜMLÜLÜ Ü( 1 )

KOOPERAT FLERDE MAL B LD R M NDE BULUNMA YÜKÜMLÜLÜ Ü( 1 ) KOOPERAT FLERDE MAL B LD R M NDE BULUNMA YÜKÜMLÜLÜ Ü( 1 ) Kadir ÖZDEM R* 1-G R fi 3628 say l Mal Bildiriminde Bulunulmas, Rüflvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun, Mal Bildiriminde Bulunacaklar bafll

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR

3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR 3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR 423 424 3. Salon Paralel Oturum XII - Sorular ve Cevaplar OTURUM BAfiKANI (Ali Metin POLAT) OTURUM BAfiKANI - Gördü ünüz gibi son derece demokratik bir yönetim

Detaylı

Türk Üniversite Mezunlar Birli i, Makedonya

Türk Üniversite Mezunlar Birli i, Makedonya 287 MAKEDONYA E T M S STEM NDE TÜRKLER N KADRO SORUNU VE GET R LEN ÖNER LER Bayramali LUfi Türk Üniversite Mezunlar Birli i, Makedonya Genel olarak Makedonya ve Nüfus Da l m Güneybat Avrupa da Balkan yar

Detaylı

Y eni 5520 say l Kurumlar Vergisi Kanunumuz ile yeni bir kavram Kontrol

Y eni 5520 say l Kurumlar Vergisi Kanunumuz ile yeni bir kavram Kontrol mali ÇÖZÜM 115 5520 SAYILI YEN KURUMLAR VERG S KANUNU LE GET R LEN KONTROL ED LEN YABANCI KURUM KAZANCI NE DEMEKT R? Mesut KOYUNCU Maliye Bakanl Eski Hesap Uzman A-Genel Bilgi: Y eni 5520 say l Kurumlar

Detaylı

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER

KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER KOOPERAT F GENEL KURUL TOPLANTISINA KATILMA VE OY HAKKI BULUNAN K MSELER Merdan ÇALIfiKAN* I. G R fi 1163 say l Kooperatifler Kanunu na göre kooperatiflerin zaruri 3 organ bulunmaktad r. Bunlardan en yetkili

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir

Çanakkale. Hava Savafllar 1915-1918. Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir 1915-1918 Çanakkale Hava Savafllar Bilindi i gibi Osmanl savafla girdi inde birkaç cephesi vard r. Ancak en önemlisi buradaki Çanakkale Cephesidir. Adeta savafl n can damar

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

* Azerbaycan 642'de Hz. Ömer (r.a.) zaman nda fethedildi. Hz. Osman (r.a) devrinde ise

* Azerbaycan 642'de Hz. Ömer (r.a.) zaman nda fethedildi. Hz. Osman (r.a) devrinde ise SAYI 12 AGUSTOS BASKI.qxt 15/7/09 12:18 Page 46 Azerbaycan, göç yollar üzerinde Azerbaycan Her ad mda Ülke ad : Azerbaycan Cumhuriyeti Yüzölçümü: 86.600 km2 Sahil fleridi: 825 km (Hazar Denizi) bir kültür...

Detaylı

Ö renim Protokolü

Ö renim Protokolü 21 3.3. Ö renim Protokolü ve Kay t Süreci 3.3.1. Ö renim Protokolü Ö renim Protokolü bölüm baflkan veya onun görevlendirdi i bölüm koordinatörü dan flmanl nda ö renci taraf ndan haz rlanan ve de iflimi

Detaylı

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER

KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER KDV BEYAN DÖNEM, TAKV M YILININ ÜÇER AYLIK DÖNEMLER OLAN MÜKELLEFLER Bülent SEZG N* 1-G R fi Katma de er vergisinde vergilendirme dönemi, 3065 Say l Katma De- er Vergisi Kanununun 39 uncu maddesinin 1

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

CO RAFYA GRAF KLER. Y llar Bu grafikteki bilgilere dayanarak afla daki sonuçlardan hangisine ulafl lamaz?

CO RAFYA GRAF KLER. Y llar Bu grafikteki bilgilere dayanarak afla daki sonuçlardan hangisine ulafl lamaz? CO RAFYA GRAF KLER ÖRNEK 1 : Afla daki grafikte, y llara göre, Türkiye'nin yafl üzerindeki toplam nufusu ile bu nüfus içindeki okuryazar kad n ve erkek say lar gösterilmifltir. Bin kifli 5. 5.. 35. 3.

Detaylı

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r.

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) 1/11/85 YAT Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r. 1. TEHL KELER Bu sigorta, her zaman burada gönderme yap lan istisnalara ba l olarak,

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

Tablo 2.1. Denetim Türleri. 2.1.Denetçilerin Statülerine Göre Denetim Türleri

Tablo 2.1. Denetim Türleri. 2.1.Denetçilerin Statülerine Göre Denetim Türleri 2 DENET M TÜRLER 2.DENET M TÜRLER Denetim türleri de iflik ölçütler alt nda s n fland r labilmektedir. En yayg n s n fland rma, denetimi kimin yapt na ve denetim sonunda elde edilmek istenen faydaya (denetim

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu No. 13 Mülklerin Vergilendirilmesi için Toplu De erleme

Uluslararas De erleme K lavuz Notu No. 13 Mülklerin Vergilendirilmesi için Toplu De erleme Uluslararas De erleme K lavuz Notu No. 13 Mülklerin Vergilendirilmesi için Toplu De erleme 1.0. Girifl 1.1. Bu K lavuz Notunun amac ; Uluslararas De erleme Standartlar Komitesine (UDSK) üye tüm ülkelerde,

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

F inansal piyasalar n küreselleflmesi, çokuluslu flirketlerin say lar nda yaflanan

F inansal piyasalar n küreselleflmesi, çokuluslu flirketlerin say lar nda yaflanan PERAKENDE SATIfi YÖNTEM NE GÖRE fiüphel T CAR ALACAKLAR VE B R ÖNER Yrd.Doç.Dr. Bar fl S PAH Marmara Üniversitesi,..B.F., flletme Bölümü, Ö retim Üyesi 1.G R fi F inansal piyasalar n küreselleflmesi, çokuluslu

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8

Yay n No : 1696 Hukuk Dizisi : 759. 1. Bas m - Kas m 2006 ISBN 975-295 - 590-8 I MEDENÎ HUKUK PRAT K ÇALIfiMALARI ve SINAV SORULARI Medenî Hukuk (Temel Kavramlar, Kifliler Hukuku, Aile Hukuku) Borçlar Hukuku Genel Hükümler Borçlar Hukuku Özel Hükümler Eflya Hukuku Miras Hukuku Kocaeli

Detaylı

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL

Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL D ü n y a Ü n i v e r s i t e l e r S e r v i s i Lima Bildirgesi AKADEM K ÖZGÜRLÜK VE YÜKSEK Ö RET M KURUMLARININ ÖZERKL BAfiLANGIÇ nsan Haklar Evrensel Beyannamesinin 40. y ldönümünde 6-10 Eylül tarihleri

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

Duhanc Hac Mehmet Sok. No: 35 Küçükçaml ca Üsküdar - stanbul

Duhanc Hac Mehmet Sok. No: 35 Küçükçaml ca Üsküdar - stanbul Yay n no: 07 Sohbet : 01 stanbul 2008, 1. Bask ISBN 978-975-8757-08-4 Editör: Necdet Y lmaz Hadis Tahriçleri Süleyman Sar Kitap konsept ve tasar m : GNG TANITIM Kitap iç uygulama: TN LET fi M Bask : Acar

Detaylı

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK

JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Otopsi Cengiz Özak nc JOHN DEWEY DEN ATATÜRK E Ö RENC ANDI VE YURTTAfiLIK Amerikan And : Herkes için adalet ve özgürlükle bölünmez tek ulusa dayanan Cumhuriyet e ve bayra ma ba l olaca ma and içerim. Yer

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 3275 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 2138 HAVACILIK EMNİYETİ

T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 3275 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 2138 HAVACILIK EMNİYETİ T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 3275 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 2138 HAVACILIK EMNİYETİ Yazarlar Doç.Dr. Ender GEREDE (Ünite 1, 5, 7, 8) Yrd.Doç.Dr. Uğur TURHAN (Ünite 2) Dr. Eyüp Bayram ŞEKERLİ

Detaylı

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de KURUMLARDAN ELDE ED LEN KAR PAYLARININ VERG LEND R LMES VE BEYANI Necati PERÇ N Gelirler Baflkontrolörü I.- G R fi T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de flirketlerce

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi

flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi I Prof. Dr. Kas m KARAHAN flletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dal Ö retim Üyesi Hizmet Pazarlamas II Yay n No : 1695 flletme-ekonomi Dizisi : 194 2. Bask - Aral k 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 589-4 Copyright

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

Ankara'ya kim elçi gönderdi?

Ankara'ya kim elçi gönderdi? EVRENSEL BAKIfi AÇISI Gürbüz Evren Yıldırım Beyazıt, Timur a yenilince kutlama için Ankara'ya kim elçi gönderdi? Bat l tarihçiler, Malazgirt Savafl 'n n ard ndan, Anadolu'daki kutsal mekânlara ve Kudüs'e

Detaylı

Fevzi Pafla Cad. Dr. Bar fl Ayd n. Virgül (,) 2. Baz k saltmalar n sonuna konur.

Fevzi Pafla Cad. Dr. Bar fl Ayd n. Virgül (,) 2. Baz k saltmalar n sonuna konur. 2. Baz k saltmalar n sonuna konur. Dr. Bar fl Ayd n Fevzi Pafla Cad. 3. Say lardan sonra s ra bildirmek için konur. Sonucu ilân ediyorum: 1. Ali, 2. Kemal, 3. Can oldu. Hepsini tebrik ederim. Virgül (,)

Detaylı

Almanya n n Ermeni Politikalar

Almanya n n Ermeni Politikalar Evrensel Bak fl Aç s Gürbüz Evren Almanya n n Ermeni Politikalar Birinci Dünya Savafl s ras nda, Osmanl Devleti vatandafl Ermeniler, do uda ilerleyen Çarl k Rusya s ordusuna kat lm fl, Mart 1915 te ise

Detaylı

Temel Kaynak 4. Ülkeler

Temel Kaynak 4. Ülkeler SOSYAL B LG LER Temel Kaynak 4 Uzaktaki Arkadafl m Ülkeler Dünya n n 1/4 i karalarla kapl d r. Karalar, büyük parçalar hâlinde de bulunmaktad r. Buna k ta denir. Dünya da 6 k ta vard r. Bunlar, Asya Amerika

Detaylı

Planetaryum: üç boyutlu bir dünya

Planetaryum: üç boyutlu bir dünya Planetaryum: üç boyutlu bir dünya Türkçe de Gezegenevi ya da Uzay Tiyatrosu fleklinde adland r lan Planetaryum, özel bir projektör arac l yla gökyüzü simulasyonlar n n bir kubbeye yans t ld üç boyutlu

Detaylı

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER:

ORHAN YILMAZ (*) B- 3095 SAYILI YASADA YAPILAN DE fi KL KLER: YASAL TEMERRÜT FA Z ORHAN YILMAZ (*) A- G R fi: Bilindi i üzere, gerek yasal kapital faizi ve gerekse yasal temerrüt faizi yönünden uygulanmas gereken hükümler, 19.12.1984 gün ve 18610 say l Resmi Gazete

Detaylı

Destekli Proje Başvuru Prosedürü

Destekli Proje Başvuru Prosedürü Destekli Proje Başvuru Prosedürü Teknoloji Transfer Ofisi 2014 Yazan(lar) : Tarih : İlker KÖSE TTO Direktörü Onaylayan(lar) : Tarih : Prof. Dr. Ömer Ceran Genel Sekreter V. Prof. Dr. Sabahattin Aydın Rektör

Detaylı

Destekli Proje İşletme Prosedürü

Destekli Proje İşletme Prosedürü Destekli Proje İşletme Prosedürü Teknoloji Transfer Ofisi 2015 Yazan(lar) : Tarih : İlker KÖSE TTO Direktörü Onaylayan(lar) : Tarih : Prof. Dr. Ömer Ceran Genel Sekreter V. Prof. Dr. Sabahattin Aydın Rektör

Detaylı

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır.

SİRKÜLER. 1.5-Adi ortaklığın malları, ortaklığın iştirak halinde mülkiyet konusu varlıklarıdır. SAYI: 2013/03 KONU: ADİ ORTAKLIK, İŞ ORTAKLIĞI, KONSORSİYUM ANKARA,01.02.2013 SİRKÜLER Gelişen ve büyüyen ekonomilerde şirketler arasındaki ilişkiler de çok boyutlu hale gelmektedir. Bir işin yapılması

Detaylı

YATIRIM ND R M HAKKINDAK ANAYASA MAHKEMES KARARININ DE ERLEND R LMES

YATIRIM ND R M HAKKINDAK ANAYASA MAHKEMES KARARININ DE ERLEND R LMES YATIRIM ND R M HAKKINDAK ANAYASA MAHKEMES KARARININ DE ERLEND R LMES mral DURAN* I- G R fi Anayasa Mahkemesi taraf ndan verilen bir Karar ile 5479 say l Gelir Vergisi Kanunu, Amme Alacaklar n n Tahsil

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

2464 BELED YE GEL RLER KANUNU BELEDİYE GELİRLERİ

2464 BELED YE GEL RLER KANUNU BELEDİYE GELİRLERİ 2464 BELED YE GEL RLER KANUNU 213 BELEDİYE GELİRLERİ KANUN N N ESK fiekl KANUN N N YEN fiekl 41 ÇEVRE TEM ZL K VERG S : (5035 Say l Kanun ile de iflen madde. Yürürlük Mükerrer Madde 44--3914 say l kanunun

Detaylı

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN

Prof. Dr. Neslihan OKAKIN I Prof. Dr. Neslihan OKAKIN Marmara Üniversitesi..B.F. Çal flma Ekonomisi ve Endüstri liflkileri Bölümü Yönetim ve Çal flma Psikolojisi Anabilim Dal Ç a l fl m a Y a fl a m n d a nsan Kaynaklar Yönetimi

Detaylı

SOSYAL GÜVENL K REHBER. SSK BAfiKANLI I

SOSYAL GÜVENL K REHBER. SSK BAfiKANLI I SOSYAL GÜVENL K REHBER Resul KURT SSK BAfiKANLI I Sigorta Müfettifli Hüseyin FIRAT SMMM SMMMO Baflkan Yard mc s MAYIS 2005 1 Yönetim Merkezi ve Yaz flma Adresi: SMMMO Kurtulufl Caddesi No: 152 Kurtulufl

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

ALBARAKA TÜRK. Faizsiz Kazanç

ALBARAKA TÜRK. Faizsiz Kazanç OSMANLI DEM RYOLLARI ' takvimi, Albaraka Türk ün kültürümüze kazand rd Hicaz Demiryolu Foto raf Albümü nden derlenen foto raflardan oluflturulmufltur. Osmanl Devleti 19. yüzy l n ikinci yar s ndan itibaren,

Detaylı

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z

Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z Yoksulun fians Bu yaz girifle gereksinmiyor. Do rudan, kan tlayaca m z sonuca geçelim: Teorem. Yoksulun zengine karfl flans yoktur. Bu çok bilinen teorem i kan tlayabilmek için her fleyden önce önermeyi

Detaylı

Brexit ten Kim Korkar?

Brexit ten Kim Korkar? EDAM Türkiye ve Avrupa Birliği Bilgi Notu Brexit ten Kim Korkar? Haziran 2016 Sinan Ülgen EDAM Başkanı 2 23 Haziranda İngiliz halkı, İngiltere nin AB de kalıp kalmayacağına dair bir halkoyuna katılacak.

Detaylı

Ekip Yönetimi çin Araçlar 85. Ekip olarak karfl laflt m z en büyük meydan okuma: Ekip olarak en büyük gücümüz:

Ekip Yönetimi çin Araçlar 85. Ekip olarak karfl laflt m z en büyük meydan okuma: Ekip olarak en büyük gücümüz: Yorumlar: Ekip olarak karfl laflt m z en büyük meydan okuma: Ekip olarak en büyük gücümüz: Ekibin yapt n görmekten en çok hoflland m fley: Ekip Yönetimi çin Araçlar 85 EK P K ML DE ERLEND RMES Ekibinizin

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

IV. BÖLÜM. Hac Bektafl Velî /

IV. BÖLÜM. Hac Bektafl Velî / IV. BÖLÜM TANITIM VE HABER YAZILARI Hac Bektafl Velî / 2005-35 293 Bofl 294 Hac Bektafl Velî / 2005-35 D METOKA DAN ERZ NCAN A B R ALEV Afifi RET: BALABANLILAR Baflflaak UYSAL Vatan Özgül, Dimetoka dan

Detaylı

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler 1 TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araflt rma ve Uygulama Merkezi 2003

Detaylı

Yay n No : 2351 letiflim Dizisi : Bask Aral k 2010 STANBUL

Yay n No : 2351 letiflim Dizisi : Bask Aral k 2010 STANBUL (FELSEFE, HUKUK, ÇALIfiMA EKONOM S, KENTLEfiME VE ÇEVRE, MAL YE) D S PL NLERARASI YAKLAfiIMLA NSAN HAKLARI ED TÖR: SELDA ÇA LAR Yay n No : 2351 letiflim Dizisi : 1162 1. Bask Aral k 2010 STANBUL ISBN 978-605

Detaylı

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 :

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 : CO RAFYA DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 : K rk nc paralel üzerindeki bir noktan n hangi yar mkürede yer ald afla dakilerin hangisine bak larak saptanamaz? A) Gece-gündüz süresinin

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

TÜRK YE Ç DENET M ENST TÜSÜ 2011 FAAL YET RAPORU 45 TÜRK YE Ç DENET M ENST TÜSÜ F NANSAL TABLOLAR VE DENET M RAPORLARI

TÜRK YE Ç DENET M ENST TÜSÜ 2011 FAAL YET RAPORU 45 TÜRK YE Ç DENET M ENST TÜSÜ F NANSAL TABLOLAR VE DENET M RAPORLARI TÜRK YE Ç DENET M ENST TÜSÜ 2011 FAAL YET RAPORU 45 TÜRK YE Ç DENET M ENST TÜSÜ F NANSAL TABLOLAR VE DENET M RAPORLARI 46 TÜRK YE Ç DENET M ENST TÜSÜ 2011 FAAL YET RAPORU BA IMSIZ DENET M RAPORU Türkiye

Detaylı

Bir Müflterinin Yaflam Boyu De erini Hesaplamak çin Form

Bir Müflterinin Yaflam Boyu De erini Hesaplamak çin Form Bir Müflterinin Yaflam Boyu De erini Hesaplamak çin Form Bu formu, müflterilerinizden birinin yaflam boyu de erini hesaplamak için kullan n. Müflterinin ad : Temel formül: Yaflam boyunca müflterinin öngörülen

Detaylı

3 218 say l Serbest Bölgeler Kanunu nun 6 nc maddesinde 5084 say l

3 218 say l Serbest Bölgeler Kanunu nun 6 nc maddesinde 5084 say l SERBEST BÖLGELERDE KATMA DE ER VERG S Erkan GÜRBO A Gelirler Baflkontrolörü I- GENEL B LG : 3 218 say l Serbest Bölgeler Kanunu nun 6 nc maddesinde 5084 say l Kanun un 8 nci maddesi ile yap lan de ifliklik

Detaylı

6 MADDE VE ÖZELL KLER

6 MADDE VE ÖZELL KLER 6 MADDE VE ÖZELL KLER TERMOD NAM K MODEL SORU 1 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DEK SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Birbirine temasdaki iki cisimden s cakl büyük olan s verir, küçük olan s al r. ki cisim bir

Detaylı

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d

Matematikte sonsuz bir s fatt r, bir ad de ildir. Nas l sonlu bir s fatsa, matematikte kullan lan sonsuz da bir s fatt r. Sonsuz, sonlunun karfl t d Matematik ve Sonsuz G erek konuflma vermeye gitti im okullarda, gerek bana gelen okur mektuplar nda, ö renci ve ö retmenlerin matematikteki sonsuzluk kavram n pek iyi bilmediklerini gözlemledim. Örne in,

Detaylı

Harun Hakan BAfi FUTBOL LE LG L MEVZUAT

Harun Hakan BAfi FUTBOL LE LG L MEVZUAT Harun Hakan BAfi FUTBOL LE LG L MEVZUAT STANBUL - 2010 Yay n No : 2325 Hukuk Dizisi : 1102 1. Bask May s 2010 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-246 - 0 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay n haklar

Detaylı

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6 I dil Say mer Sanal Ortamda Halkla liflkiler II dil Say mer, TED Ankara Kolejinin ard ndan lisans e itimini stanbul Üniversitesi, Bat Dilleri ve Edebiyatlar bölümünde tamamlam fl, yüksek lisans ve doktora

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı