Kızılçam (Pinus brutia Ten.) da Reçine Kelebeği (Dioryctria sylvestrella Ratz.) ve Gövde Reçinesinin Uçucu Yağ Miktarları

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kızılçam (Pinus brutia Ten.) da Reçine Kelebeği (Dioryctria sylvestrella Ratz.) ve Gövde Reçinesinin Uçucu Yağ Miktarları"

Transkript

1 89 Kızılçam (Pinus brutia Ten.) da Reçine Kelebeği (Dioryctria sylvestrella Ratz.) ve Gövde Reçinesinin Uçucu Yağ Miktarları Mehmet ÖZ1, İlhan DENİZ2, Mehmet YAŞAR1, Osman KOMUT1, M. Said FİDAN1 1 Gümüşhane Üniversitesi, Gümüşhane Meslek Yüksekokulu, Malzeme ve Malzeme İşleme Teknolojileri Bölümü, 29000, Gümüşhane 2 Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi, Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü, 61000, Trabzon ÖZET: Reçine Kelebeği (Dioryctria sylvestrella Ratz.) ülkemizdeki kızılçamlarda önemli zarara sebep olmaktadır. Bu nedenle, gövdeden elde edilen akma reçine ve reçine kelebeğinin neden olduğu reçinenin uçucu yağ ve terpen sınıflarındaki uçucu bileşenlerin miktarlarının karşılaştırılması yapılmıştır. Bu çalışmada, 5 ayrı kızılçam gövdesinden, reçine kelebeği (Dioryctria sylvestrella Ratz.) tırtıl galerilerinde oluşmuş reçine yumruları ve aynı gövdede asit pasta yöntemi ile elde edilen reçinenin uçucu yağları su buharı destilasyonu ile elde edilerek GC-MS ile analizi yapılmıştır. Reçine kelebeği larva galerisine ait reçine örneğindeki uçucu yağ ortalama miktarları terebentin %12.82 ve kolofan %87.; kızılçam akma reçinesine ait reçine örneğindeki uçucu yağ ortalama miktarları ise terebentin %31.64 ve kolofan %68.36 olarak tespit edilmiştir. Reçine kelebeği larva galeri reçinesine ait terpen sınıflarındaki uçucu bileşenlerin ortalama miktarları, monoterpenler %54.4, monoterpenoitler %7.9, seskiterpenler %27.0, seskiterpenoitler %2.7; kızılçam akma reçinesinde ise monoterpenler %58.4, monoterpenoitler %6.5, seskiterpenler %25.9 ve seskiterpenoitler %1.7 oranında belirlenmiştir. Sonuç olarak, reçine kelebeği larva galeri reçinesi ve kızılçam akma reçinesi miktarları arasındaki farklılık terebentinden kaynaklanmaktadır. Bunun nedeni de, reçine kelebeği larva galerisi reçinesinin akma reçineye göre daha uzun süre hava ile temas etmesinden dolayı terebentinin reçineden buharlaşmasından kaynaklandığı söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Reçine kelebeği, Kızılçam, Terebentin, Uçucu yağ. Resin Butterfly (Dioryctria sylvestrella Ratz.) at Red pine (Pinus brutia Ten.) and Amounts of Essential Oils in Stalk Resins ABSTRACT: Dioryctria sylvestrella Ratz. cause significant damage in Pinus brutia Ten. in our country. For this reason, the body caused by the resin obtained from the flow of resin and essential oil and terpene resin butterflies classes were made to compare the amount of volatile compounds. In this study, 5 separate from the body of red pine, Dioryctria sylvestrella Ratz. Caterpillar galleries formed nodules of resin and the resin obtained from the same body with acid paste method with volatile oils obtained by steam distillation with GC-MS analysis was performed. Resin of the resin sample gallery of butterfly larvae average amounts of volatile turpentine oil and colophony 12.82% 87.%; the case of pine resin essential oil yield average quantities of resin in the turpentine and colophony 31.64% 68.36% was determined to be. Classes of resin terpene resin butterfly larval galleries average quantities of volatile compounds, 54.4% monoterpenes, monoterpenoits 7.9%, 27.0% sesquiterpenes, sesquiterpenoits 2.7%, 58.4% monoterpenes in pine resin flow, monoterpenoits 6.5%, 1.7% sesquiterpenes were 25.9% and sesquiterpenoits. As a result, resin and pine resin moth larvae galleries pour turpentine is due to the difference between the amounts of turpentine. The reason for this, pour resin gallery of butterfly larvae exposed to air for longer than can be said that due to the fact that due to the evaporation of turpentine resin. Keywords: Dioryctria sylvestrella Ratz., Pinus brutia Ten., Turpentine, Essential oils. GİRİŞ Reçine kelebeği (Dioryctria sylvestrella Ratz); erginlerinin ön kanatları arasındaki açıklık mm arasındadır. Ön kanatları üzerin de grimsi kahverengi ve sağlı-sollu, enine zikzaklı üçer adet beyaz şerit görülmektedir. Arka kanatlar açık gri renkte, damarları belirgin ve koyu renkli olup kanat uçlarında beyaz renkli, tek şerit ve bu şeridin uçlarının saçaklı olduğu görülmüştür (Aytar 01). Sor. Yazar: M. Öz, Avrupa ve Rusya da yayılış gösteren bu türün bu alanlardaki Pinus ssp. ve Picea lar üzerinde yaşadıkları görülmüştür. Türkiye de ilk kez 1975 yılında Tosun (1975) tarafından Antalya da (BucakSeydiköy, Nebiler) tespit edilen D. sylvestrella Ratz., günümüze kadar Adana (Saimbeyli, Pos, Pozantı), Artvin (Şavşat, Borçka), Aydın (Söke-Ovacık), Çanakkale (Keşan), Giresun (Kemerköprü), İzmit (Kerpe), Kastamonu (Tosya) ve Mersin (Gülnar, Mersin, Mut, Tarsus) ormanlarında bulunan Pinus

2 90 brutia, P. pinaster, P. strobus, P. excelsa, P. canariensis, P. elderica ve Picea orientalis lere arız olduğu belirtilmiştir (Tosun 1975, Matschek 1978, Güler 1987, Mol 1993, Atakan 1991, Yüksel 1996, Anonim 1999, Anonim 00, Aytar 01, Uslu ve ark. 01). Çam reçinesi (oleoresin), çam ağacı gövdelerine tekniğine uygun olarak açılmış yaralardan üretilen ve bileşenleri terpenik yapıda olan terebentin ile genellikle reçine asitlerinden oluşan kolofandan meydana gelmiş bir odun dışı orman ürünüdür. Odunun sanayide işlenmesiyle elde edilen ve lifsel olmayan, genelde silvi kimyasal maddeler olarak tanımlanan bileşenler, odun kömürü, lignin türevleri, eterik yağlar, reçineler, talloil, tanenler, kauçuk, zamk, etanol, mayalar, alkoloitler, asetik asit ve vitamin pastası gibi geniş ve önemli bir kimyasal madde grubunu da içermektedir (Hafızoğlu 1991). Bütün silvi kimyasal maddeler içerisinde hacim ve değer olarak en yüksek oranda yer tutan ve naval stores olarak adlandırılan reçine ürünleridir. Özellikle çam türleri veya bu ağaçların odunlarından ekstraksiyon, yaralama ve kağıt üretimi yan ürünü olarak elde edilen reçineden üretilen terebentin, kolofan, katran ve ziftlerden meydana gelen kimyasal madde grubuna naval stores denilmektedir (Anonymus 1979). Reçine, canlı ağaçlardan yaralamayla elde edildiği gibi, kağıt fabrikası yan ürünü ve reçineli odunların ekstraksiyonu ile de üretilmektedir. Reçineye ilave olarak kağıt fabrikası atık siyah çözeltisinden elde edilen asetik asit, vitamin pastası ve diğer ürünler de, odun dışı orman ürünleri (ODOÜ) kapsamına girmektedirler. Kimya sanayinin genişlemesiyle reçine endüstrisi de gelişerek reçinenin endüstriyel yöntemlerle işlenmesinde yeni türevleri elde edilmiş ve bu sayede reçinenin çok geniş bir kullanım sahası bulunduğu anlaşılmıştır. Reçinenin fiziksel ve kimyasal özellikleriyle bileşiminin anlaşılması ondan daha geniş yararlanılmasını kaçınılmaz kılmıştır. Kimya endüstrisinin gösterdiği gelişmeye paralel olarak reçineye yeni pazarlar açılmış, bu sayede reçine üretiminde verim artırıcı yeni yöntemlere gidilerek mümkün olduğu kadar kaliteli ve temiz ürün alma çalışmalarına başlanmıştır. Günümüzde yüzlerce milyon tonluk petrokimyasal sentetik ürünlere rağmen reçine ürünleri üretimi üzerine özellikle gelişmiş ülkelerde büyük projeler yürütülmektedir. Bu sentetik ürünler, çevre tarafından yok edilemediği için gerçek anlamda reçine ürünlerinin yerini alamamakta, gelecek yıllarda neden olacağı sağlık sorunlarından dolayı da ikame reçine ürünleri üretiminde artış olacağı beklenmektedir. Petrol ve kömür ise yer kabuğu altında yüksek sıcaklık ve basınç altında teşekkül etmiş kimyasalları içermektedir. Petrokimyasal ürünler ise, bu tür kimyasal maddelerden üretildiği için, çevreye uyumlu olamamakta ve biyolojik hayat için zararlı olmaktadırlar (İçli 1998). Petrokimyasallar yerine bitkilerin güneş enerjisi yardımıyla fotosentez ürünleri daha geniş oranda kullanılırsa çevre ve canlı sağlığına büyük hizmet yapılmış olacaktır. Doğal bir fotosentez ürünü olan reçine ve türevlerinin petrokimyasal ürünlerden en önemli farkları çevreye uyumlu olmalarıdır. Ayrıca, yeryüzünün organik birikimi olan petrol-kömürde olduğu gibi tüketilmemekte, üretildiği orman ağaçlarının hayatı korunarak, ormanların potansiyel değerleri sosyoekonomik hayata aktarılmaktadır. Bundan dolayı reçine ürünleri konusunda tanınmış firmalar (ABD de Hercules, Fransa da DRT) büyük projelerle 300 den fazla ürünü ham reçineden üretmektedirler. Ham reçine, ABD gibi gelişmiş ülkelerde %100 oranında endüstriyel ürünlere dönüştürülerek iç tüketimde değerlendirilirken, Çin, Brezilya, Arjantin, Hindistan ve Endonezya gibi ülkelerde ise % oranında endüstriyel ürünlere dönüştürülmektedir. Bu oranlar reçine ürünlerinin vazgeçilmez endüstriyel değeri olduğunu göstermektedir. Kolofan ve terebentinin ham ve yarı mamul olarak Dünya Global Market değerleri toplamı yıllarındaki verilere göre 5 milyar ABD doları, mamul ürünlerin ise bu değerin katları şeklinde olduğu anlaşılmaktadır (Hodges 1997, Magrans ve ark. 1999). Çam reçinesi kimyasallarının petrokimya ürünlerine kıyasla üstün tarafları; doğal kaynaklı kimyasal ürünler olduklarından, atıkları doğaya uyumlu olması, yeryüzünün organik birikimi olan petrol-kömür kullanımına benzer olarak rezervin tükenme tehlikesi yoktur. Bu çalışmanın amacı; kızılçam gövdesinden, reçine kelebeği (Dioryctria sylvestrella Ratz.) tırtıl galerilerinde oluşmuş reçine yumruları ve aynı gövdede asit pasta yöntemi ile elde edilen reçinenin uçucu yağları su buharı destilasyonu ile elde edilerek GC-MS ile analizi yapılıp uçucu yağ ve terpen sınıflarındaki uçucu bileşenlerin miktarlarının karşılaştırılması amaçlanmıştır. MATERYAL ve METOT Materyal Bu çalışmada, 5 ayrı kızılçam gövdesinden, reçine kelebeği (Dioryctria sylvestrella Ratz.) tırtıl galerilerinde oluşmuş reçine yumruları ve aynı gövdede asit pasta yöntemi ile elde edilen 5 adet reçine örneği alınmıştır. Örnekler, Adana Orman Bölge Müdürlüğü Pozantı Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı 1100 m rakımlı Pozantı merkez işletme şefliği sınırlarındaki Fındıklı mevkiindeki kızılçam ağaçlarından alınmıştır. Örnek alınan ağaçların yaşı 12,, 25,, 38; boyu 8, 13,, 15 ve m ve çapı,, 22, 30 ve cm dir. Bu yöntemde kullanılan asit-pasta DYO A.Ş. den temin edildi. Genel olarak asit pastanın karışımı; kömür tozu, arpa pirinç kepeği, dyotamid toprağı ve ağacın açılan yarayı kapatması, güçlenmesini ve kabuk yapmasını sağlayan kimyasal maddelerden

3 91 oluşmaktadır. Asit olarak iklim koşullarına göre %60 lık sülfürik asit kullanılmıştır. Rutubetli bölgelerde asit oranı düşük, rutubetin düşük olduğu bölgelerde ise asit oranı yüksek tutulabilir. Metot Reçine kelebeği (D. sylvestrella) tırtıl galerilerinde oluşmuş reçine yumruları kızılçam ağaçlarının yerden 15- cm yukarıdaki kabuk çatlakları üzerinden alınmıştır. Bu reçine yumrularının en taze örnekleri seçilmiştir. Asit pasta yöntemi ile elde edilen reçine örnekleri ise, reçine kelebeği zararının olduğu ağaçların güneye bakan üst kısımlarında, kızılçam ağacının gövdesinden yara açma demiri yardımıyla genişliği 8 cm, yara yüksekliği ise cm olan dar yaralar açılmıştır. Açılan yaralardan akacak reçineleri toplamak için yaranın altına reçine toplama saksıları takılmıştır. Açılan dar yaranın üst kısmına yara boyunca 2 mm kalınlık olacak şekilde asit pasta sürülmüştür. Bu sürülmenin ardından 3 hafta sonunda saksıda biriken reçineler toplanmıştır (Şahin ve ark. 04). Uçucu yağların destilasyonu için, reçine kelebeği reçinesi örneklerinden 21.7, 21.4, 21.8, 21.6, 21.5 g, akma reçine örneklerinden ise hammadde az salgılandığından dolayı 5.6, 6.5, 5.8,.7, 7.4 g numune alınarak Clevenger düzeneği balonuna konulmuştur. Balon içerisine numunenin tamamen ıslanacak şekilde 300 ml destile su eklenmiştir. Clevenger düzeneğinin soğutması ºC de bir soğutucu ile yapılarak su buharı destilasyonuna 4 saat devam edilmiştir. Uçucu yağlar 0.5 ml n-hekzan (HPLC kalitesinde) içinde çözülerek ve 4 ºC de ağzı kapalı renkli bir şişede saklanmıştır. Ekstraktların 1 µl si direkt GC-MS cihazına enjekte edilmiştir. Ağırlıkça uçucu yağlarının yüzde verimleri, reçine kelebeği ve akma reçinelerinde hesaplanmıştır. GC-MS analizleri, Agilent-5973 model cihazında yapılmıştır. Analiz için HP-5 model kapilar kolon (uzunluk,30 mm x 0.32 mm i.d.(çap), film kalınlığı 0.25 µm) kullanılmıştır. Taşıyıcı gaz olarak 1 ml dak-1 akış hızıyla helyum kullanılmıştır. Enjeksiyonlar 230 C de splitless modunda uygulanmıştır. Hekzan (HPLC sınıfı) içindeki 1 µl uçucu yağ çözeltisi enjekte edilerek başlangıçta 60 C de 2 dakika tutularak analiz edilmiştir. Sonra 3 C dak-1 artışla 240 C ye çıkarılarak spektrumlar alınmıştır. BULGULAR ve TARTIŞMA Bulgular Reçine kelebeği (D. Sylvestrella Ratz.) larva galerisine ait incelenen reçine örneğindeki uçucu yağ miktarları ağırlık oranı olarak Çizelge 1 de, terpen sınıflarındaki uçucu bileşenlerin miktarları ise Çizelge 2 de gösterilmiştir. Çizelge 1 de görüldüğü gibi, reçine kelebeği larva galerisine ait incelenen reçinelerdeki uçucu yağ miktarlarından terebentin yüzdesi % arasında, kolofan yüzdesi ise % arasındaki değerlerde olduğu tespit edilmiştir. Reçine kelebeği (D. sylvestrella Ratz.) larva galerisinden elde edilen reçinenin uçucu yağ miktarları; terebentin miktarı arttıkça kolofan miktarının azaldığı ve terebentin miktarı azaldıkça kolofan miktarının ise arttığı Şekil 1 de görüldüğü gibi gözlemlenmiştir. Çizelge 1. Reçine kelebeği (D. sylvestrella Ratz.) larva galerisinden sağlanan reçinenin uçucu yağ miktarları Örnek Yaş Çap Boy Hammadde Hacim Miktar Terebentin Kolofan No (cm) (m) (ml) 1K K K K K Çizelge 2. Reçine kelebeği (D. sylvestrella Ratz.) larva galerilerinden sağlanan reçinenin terpen sınıflarındaki uçucu bileşenlerin miktarları Bileşenler 1 N 2 N 3 N 4 N 5 N Monoterpenler Monoterpenoitler Seskiterpenler Seskiterpenoitler Bilinmeyenler Ortak bileşenler

4 92 Şekil 1. Reçine kelebeği (D. sylvestrella Ratz.) larva galerisinden elde edilen reçinenin uçucu yağ miktarları Çizelge 2 de görüldüğü gibi, en yüksek oranda bileşene sahip grup genelde monoterpenler (1, 2, 3 ve 5 nolu örneklerde) dir. 4 nolu örnekte, seskiterpenler en yüksek oranda (%43.5) temsil edilmiştir. Bu 5 örnekte, terpen gruplarının ortalama dağılımları ise monoterpenler %54.4, monoterpenoitler %7.9, seskiterpenler % 27.0 seskiterpenoitler % 2.7 dir. Şekil 2 de görüldüğü gibi, reçine kelebeği (D. sylvestrella Ratz.) larva galerilerinden elde edilen reçinenin terpen sınıflarındaki uçucu bileşenleri en yüksek monoterpenler ile ortak bileşenlerde ve en düşük ise seskiterpenoidler ile bilinmeyenlerde olduğu belirlenmiştir. Şekil 2. Reçine kelebeği (D. sylvestrella Ratz.) larva galerilerinden elde edilen reçinenin terpen sınıflarındaki uçucu bileşenleri Kızılçam (Pinus brutia Ten.) akma reçinesine ait incelenen reçine örneğindeki uçucu yağ miktarları ağırlık oranı olarak Çizelge 3 de, terpen sınıflarındaki uçucu bileşenlerin miktarları ise Çizelge 4 te gösterilmiştir. Çizelge 3 de görüldüğü gibi, kızılçam akma reçinesine ait incelenen reçinelerdeki uçucu yağ miktarlarından terebentin yüzdesi % arasında, kolofan yüzdesi ise % arasındaki değerlerde olduğu tespit edilmiştir. Akma reçinesinden elde edilen reçinenin uçucu yağ miktarları; terebentin miktarı arttıkça kolofan miktarının azaldığı ve terebentin miktarı azaldıkça kolofan miktarının ise arttığı Şekil 3 de görüldüğü gibi vurgulanmıştır.

5 93 Çizelge 3. Kızılçam (Pinus brutia Ten.) akma reçinesinin uçucu yağ miktarları Örnek Yaş Çap Boy Hammadde Hacim Miktar No (cm) (m) (ml) 1N N N N N Terebentin Kolofan Şekil 3. Akma reçinesinden elde edilen reçinenin uçucu yağ miktarları Çizelge 4 te görüldüğü gibi, bileşenlerin terpen gruplarına dağılım yüzdelerinde, en yüksek oranda bileşene sahip grup, tüm örneklerde monoterpenlerdir. Terpen gruplarının ortalama bileşen yüdeleri ise monoterpenler %58.4, monoterpenoitler %6.5 ve seskiterpenler %25.9 seskiterpenoitler % 1.7 dir. Şekil 4 de görüldüğü gibi, Kızılçam (Pinus brutia Ten.) akma reçinesinin terpen sınıflarındaki uçucu bileşenleri en yüksek monoterpenler ile ortak bileşenlerde ve en düşük ise seskiterpenoidler ile bilinmeyenlerde olduğu bulunmuştur. TARTIŞMA Reçine kelebeği (D. sylvestrella Ratz.) nin larva galerine ait reçine örneklerindeki terebentin miktarları ağırlık oranı olarak sırasıyla %11.9, %8.9, %16.2, %11.1 ve %16.0; aynı ağaçlardan alınan kızılçam (Pinus brutia Ten.) akma reçinesine ait reçine örneğindeki terebentin miktarları ağırlık oranı olarak sırasıyla %33.0, %46.3, %17.2, %17.5 ve %44.2 olarak bulunmuştur. Reçine kelebeği larva galerilerinden sağlanan reçinenin yeterince taze olmasını sağlamak olabildiğince güç olmaktadır. Ancak, ağaç üzerinde bulunan akıntılardan en taze reçine örnekleri alınmıştır. Her iki reçine grubuna ait terebentin miktarlarındaki farklılık, büyük oranda alınan reçine örneklerinin salgılanma zamanları arasındaki farklılıktan kaynaklanabilmektedir. Asitpasta yöntemiyle aynı ağaçlardan elde edilen reçinelerin terebentin miktarı arasındaki farklılıklar ise, ağaçların kalıtsal yapısının belirlediği değişik özelliklere bağlanabilmektedir. Reçine kelebeği (D. sylvestrella Ratz.) nin larva galerilerinden sağlanan altı reçine örneğindeki uçucu yağ miktarları ağırlık oranı olarak sırasıyla %11.46, %6.11, %5.27, %2.32, %3.32 ve %3.15 olarak bulunmuştur (Deniz ve ark., 06). Burada, uçucu yağ miktarlarındaki düşük oranlar, örneklerin zamansal olarak daha geç alınmış olmasından kaynaklanmaktadır. Çizelge 4. Kızılçam (Pinus brutia Ten.) akma reçinesinin terpen sınıflarındaki uçucu bileşenlerin miktarları Bileşenler 1 N 2 N 3 N 4 N 5 N Monoterpenler Monoterpenoitler Seskiterpenler Seskiterpenoitler Bilinmeyenler Ortak Bileşenler

6 94 Şekil 4. Akma reçinesinden elde edilen reçinenin terpen sınıflarındaki uçucu bileşenleri Deniz (1987), Kızılçam Mazek-Fialla yöntemi çalışmasında, İzmir-Karabel, Denizli-Sarayköy, Muğla-Köyceyiz ve Antalya-Düzlerçam sahalarında akma reçine üretimindeki saksılardan alınan reçinedeki terebentin oranları sırasıyla % 22.72, % 14.83, % ve % olarak bulmuştur. Sonuçta, kalıtsal özellikler yanında, bölgesel etmenler de uçucu yağ bileşenlerini değiştirebilmektedir. Reçine kelebeği larva galerisi reçinesine ait örneklerde, terpen gruplarının ortalama dağılımında; monoterpenler %54.4, monoterpenoitler %7.9, seskiterpenler %27.0, seskiterpenoitler %2.7 oranına sahip olurken (Çizelge 2), akma reçinesi örneklerinde terpen gruplarının ortalama dağılımında; monoterpenler %58.4, monoterpenoitler %6.5, seskiterpenler %25.9 seskiterpenoitler %1.7 oranına sahip olduğu tespit edilmiştir (Çizelge 4). Deniz ve ark. (06) da, reçine kelebeği larva galeri reçinesi uçucu yağ bileşimi ortalama değerleri; monoterpenler %.0, monoterpenoitler %.6, seskiterpenler %21 ve seskiterpenoitler %3.4 saptamıştır. İki çalışmanın bu sonuçları arasındaki farklılık, reçinenin tazeliğini kaybetmesi ile monoterpenlerin oksijenli monoterpenoid bileşenlerine dönüşmüş olmasının bir sonucu olduğunu bildirmektedir (Deniz ve ark. 05). SONUÇ Kızılçam reçine kelebeği (D. Sylvestrella Ratz.) nin larva galeri reçinesindeki terebentin miktarları % ve Kızılçam (Pinus brutia Ten.) akma reçinesi terebentin miktarları % oranında bulunmuştur. Reçine kelebeği larva galeri reçinesine ait 5 örnekte, terpen gruplarının ortalama dağılım oranları, monoterpenler %54.4, monoterpenoitler %7.9, seskiterpenler %27.0, seskiterpenoitler %2.7 dir. Kızılçam akma reçinesine ait örneklerde, terpen gruplarının ortalama dağılımı ise, monoterpenler %58.4, monoterpenoitler %6.5, seskiterpenler %25.9, seskiterpenoitler %1.7 oranında bulunmuştur. Reçine Kelebeği larva galeri reçinesi uçucu bileşenlerinde bulunduğu halde akma reçinesi uçucu yağında bulunamayan bileşenlerden 2 tanesi monoterpen, 6 tanesi monoterpenoit ve biri de seskiterpenoit tir. Akma reçinesi uçucu yağında bulunduğu halde Reçine kelebeği larva galeri reçinesi uçucu bileşenlerinde bulunamayan bileşenlerden; 2 tanesi monoterpen, 4 tanesi monoterpenoit ve biri ise seskiterpen dir. Bu iki reçine grubunda karşılıklı olarak bulunmayan bileşenlerin miktarları birbirine yakın olmakla birlikte toplam miktarlarının 17 olması, bu bileşenlerin yapısal ve işlevsel özelliklerinin özellikle reçine kelebeğinin bu ağaç türüne çekilmesinde herhangi bir etkisinin olup olmadığı dolayısıyla feromon özelliği taşıyıp taşımadıklarının araştırılması önerilebilir. Ayrıca, reçine kelebeği larva galeri reçinesinin, farklı uçucu bileşenlerinden kaynaklanabilecek, reçinenin değişik amaçlı kullanımları üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmadığının araştırılması da önemli görülmektedir. KAYNAKLAR Anonymus, ASMT D , Standard Definitions of Terms Relating to Naval Stores and Related Products, Pensilvanya, 2s. Anonim, Yılı Orman Zararlıları ve Hastalıkları İle Mücadele Faaliyetleri Değerlendirme Raporu, Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, Orman Koruma ve Yangınla Mücadele Dairesi Başkanlığı, Ankara, 40s.

7 95 Anonim, Yılı Orman Zararlıları ve Hastalıkları İle Mücadele Faaliyetleri Değerlendirme Raporu, Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, Orman Koruma ve Yangınla Mücadele Dairesi Başkanlığı, Ankara, 38s. Atakan, A Orman Bölge Müdürlüklerinde 1. ve 2. Derecede Zararlı Böceklerin Biyolojik Devreleri, Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü, Orman Koruma ve Yangınla Mücadele Dairesi Başkanlığı, Yayın No: 670, Seri No:31, Ankara, 26s. Aytar, F. 01. Pozantı İşletmesi Ormanlarında Zarar Yapan Böcekler ve Mücadelesi, Yüksek Lisans Tezi, İ.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 74s. Güler, N Rapor: Kuzey İtalya da Dioryctria splendidella Ratzeburg Konusunda Yapılmış Gözlemler, Yayınlanmamış. Hafızoğlu, H Production of naval stores in Turkey, Naval Stores Review,101,4,5-9. Hodges, A Market Analysis, Naval Stores Review, 8, İçli, S Çam Reçinesinden Kimyasal Ürünler ve Güneş Işınımları ile Yeni Bir Kimyasal Ürün Eldesi, Türkiye 3. Çam Reçinesi Kimyasal Prosesleri ve İşletmeciliği Uluslararası Sempozyumu, Kasım1998, Bildiriler Kitabı 34-39, İzmir. Magrans, J.J., Mc.Dermott, G.R., Moser, G.A. and Clarke, M.T Why We Are Bullish on Rosin, Forest Chemicals Review, July-August, Matschek, M Pyralidae, Zünsler, Bearbeitet (in Schwenke,W.). Die Forstschädlinge Europas, 3. Band. Verlag Paul Parey, Hamburg und Berlin, Mol, T Kızılçam da Zarar Yapan Kelebek (Lepidoptera) Türleri, Uluslararası Kızılçam Sempozyumu, Marmaris, Tosun, İ Akdeniz Bölgesi İğne Yapraklı Ormanlarında Zarar Yapan Böcekler ve Önemli Türlerin Parazit ve Yırtıcıları Üzerinde Araştırmalar, Orman Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, 612, Seri No: 24, İstanbul, 1s. Uslu, N., Ünal, S. ve Küçük, Ö. 01. Tosya Kızılçam Ağaçlandırma Alanlarında Dioryctria splendidella H.-S. nın Biyolojisi ve Zararı, Gazi Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 9(1): 1-8. Yüksel, B Türkiye de Doğu Ladini (Picea orientalis (L.) Link.) nde Zarar Yapan Böcekler ve Bazı Türlerin Yırtıcı ve Parazitleri Üzerine Araştırmalar, Doktora Tezi, K.T.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon. 224s.

Symptoms of Dioryctria splendidella Herrich-Shaeffer Damage and Relationship Between Time of Silviculturel Treatments and Population Increase

Symptoms of Dioryctria splendidella Herrich-Shaeffer Damage and Relationship Between Time of Silviculturel Treatments and Population Increase DIORYCTRIA SPLENDIDELLA Herrich-Shaeffer (Lepidoptera, Pyralidae) ZARARININ BELİRTİLERİ ve POPULASYON ARTIŞI İLE SİLVİKÜLTÜREL MÜDAHALE ZAMANI ARASINDAKİ İLİŞKİ Symptoms of Dioryctria splendidella Herrich-Shaeffer

Detaylı

BÖLÜM 3. Artvin de Orman Varlığı

BÖLÜM 3. Artvin de Orman Varlığı BÖLÜM 3 Artvin de Orman Varlığı Özgür EMİNAĞAOĞLU Orman, oldukça geniş bir alanda kendine özgü bir iklim oluşturabilen, belirli yükseklik, yapı ve sıklıktaki ağaçlar, ağaçcık, çalı ve otsu bitkiler, yosun,

Detaylı

TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ

TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ ALİ UZUN FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ Yaşadığınız ortamı incelediğinizde kullandığınız pek çok malzemenin kimya endüstrisi sayesinde üretildiğini görürsünüz. Duvarlarda, kapılarda

Detaylı

Domates Yaprak Galeri Güvesi Tuta absoluta

Domates Yaprak Galeri Güvesi Tuta absoluta Tuta absoluta Bu nesne Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu kullan-destekle kategorisinden bir öğrenme nesnesidir. Kullan-Destekle nesneleri bilimsel çalışmalarda kaynak gösterilerek kullanmak istisna

Detaylı

Ağacın Balı Reçine. Kağıt Üretimine İlaç Oluyor

Ağacın Balı Reçine. Kağıt Üretimine İlaç Oluyor Ağacın Balı Reçine Kağıt Üretimine İlaç Oluyor Doç. Dr. Arif Karademir Bursa Teknik Üniversitesi, Orman Fak. Orm. End. Müh.Böl. Başk. 16200 Merinos, Bursa, Turkey, arifkarademir@yahoo.com 1 Kasım 2012,

Detaylı

ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ

ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ ÇAMLIDERE (ANKARA) NEOJEN SİLİSLEŞMİŞ AĞAÇLARI PALEOEKOLOJİ-PALEOKLİMATOLOJİ Mehmet Sakınç*, Aliye Aras**, Cenk Yaltırak*** *İTÜ, Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü, Maslak/İstanbul **İ.Ü. Fen Fakültesi, Biyoloji

Detaylı

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ TR 2009/00643 B Abdulkerim YÖRÜKOĞLU * ve Günnur ULUSOY ** MTA Genel Müdürlüğü MAT Dairesi Endüstriyel Hammaddeler ve

Detaylı

KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004

KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004 KSÜ. Fen ve Mühendislik Dergisi, 7(2)-2004 60 KSU. Journal of Science and Engineering 7(2)-2004 Kahramanmaraş Yöresinde Kızılçamlarda (Pinus brutia Ten.) Çam Keseböceği, Thaumetopoea pityocampa (Schiff.)

Detaylı

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU T. GÜNGÖREN 1, H. MADENOĞLU 1, M. SERT 1, İ.H. METECAN 2, S. ERDEM 1, L. BALLİCE 1, M. YÜKSEL 1, M. SAĞLAM 1 1 Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

TAXUS : (Porsuklar) (8 Türü var) Taxus baccata L. (Adi Porsuk)

TAXUS : (Porsuklar) (8 Türü var) Taxus baccata L. (Adi Porsuk) TAXUS : (Porsuklar) (8 Türü var) Taxus baccata L. (Adi Porsuk) Çoğunlukla boylu çalı ender 20 m boy, sık dallı, yuvarlak tepeli, kırmızı_kahverengi kabuk gelişi güzel çatlar ve dökülür İğne yapraklar 1-2.5

Detaylı

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ

ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ ÖMRÜNÜ TAMAMLAMIŞ LASTİKLERİN GERİ KAZANIMINDA PİROLİZ YÖNTEMİ Onursal Yakaboylu Aslı İşler Filiz Karaosmanoğlu 1 Onursal Yakaboylu - Atık Sempozyumu / Antalya 19/04/2011 İÇERİK Lastik Atık lastik Atık

Detaylı

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ İbrahim Hakkı Karakaş a*,mehmet Çopur b, M. Muhtar Kocakerim c, Zeynep Karcıoğlu Karakaş d a Bayburt Üniversitesi, Bayburt Meslek Yüksek Okulu, Bayburt

Detaylı

TÜRKİYE ORMANLARI VE ORMANCILIĞI

TÜRKİYE ORMANLARI VE ORMANCILIĞI TÜRKİYE ORMANLARI VE ORMANCILIĞI 1-ORMAN KAYNAKLARI VE NİTELİKLERİ Türkiye ormanlarının tamamına yakını devletin hüküm ve tasarrufu altında olup Orman Genel Müdürlüğü tarafından sürdürülebilirlik ilkesi

Detaylı

Sepicilikte Kullanılan Odun Dışı Orman Ürünlerinin Dış Ticaretinin Değerlendirilmesi. Determination of Foreign Trade of Non-Wood Tanning Materials

Sepicilikte Kullanılan Odun Dışı Orman Ürünlerinin Dış Ticaretinin Değerlendirilmesi. Determination of Foreign Trade of Non-Wood Tanning Materials II. ULUSAL AKDENİZ ORMAN VE ÇEVRE SEMPOZYUMU Akdeniz ormanlarının geleceği: Sürdürülebilir toplum ve çevre 22-24 Ekim 2014 - Isparta Sepicilikte Kullanılan Odun Dışı Orman Ürünlerinin Dış Ticaretinin Değerlendirilmesi

Detaylı

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK VE TEKNİK İLİŞKİLER DAİRE BAŞKANLIĞI 2015 YILI OCAK DÖNEMİ DIŞ TİCARET VERİLERİ Hazırlanma Tarihi: 27 Şubat

Detaylı

KAHRAMANMMARAŞ ANDIRIN KIZILÇAM ORMANLARINDA AKDENİZ ÇAM KABUK BÖCEĞİ (Orthotomicus erosus WOLL) NE KARŞI FEROMON DENEMESİ

KAHRAMANMMARAŞ ANDIRIN KIZILÇAM ORMANLARINDA AKDENİZ ÇAM KABUK BÖCEĞİ (Orthotomicus erosus WOLL) NE KARŞI FEROMON DENEMESİ Fen ve Mühendislik Dergisi 2001, Cilt 4, Sayı 1 86 KAHRAMANMMARAŞ ANDIRIN KIZILÇAM ORMANLARINDA AKDENİZ ÇAM KABUK BÖCEĞİ (Orthotomicus erosus WOLL) NE KARŞI FEROMON DENEMESİ Selçuk İNAÇ KSÜ, Orman Fakültesi,

Detaylı

YANGINA DİRENİRKEN ÇOĞALAN AĞAÇLAR

YANGINA DİRENİRKEN ÇOĞALAN AĞAÇLAR YANGINA DİRENİRKEN ÇOĞALAN AĞAÇLAR HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER BATIHAN TAŞOVA (7-A) LİDYA İSLAMOĞLU (7-A) DANIŞMAN ÖĞRETMEN Meral BEŞİRACI İZMİR 2014 İÇİNDEKİLER 1. Proje özeti...2 2. Projenin amacı...2 3.

Detaylı

SODA KATI ATIĞININ ÇİMENTODA KULLANILABİLİRLİĞİ

SODA KATI ATIĞININ ÇİMENTODA KULLANILABİLİRLİĞİ SODA KATI ATIĞININ ÇİMENTODA KULLANILABİLİRLİĞİ Nadiye Gür Soda Sanayi A.Ş. Geliştirme Uzmanı 11 Nisan 2013 Adana Sanayi Odası Seyhan/Adana GİRİŞ- SOLVAY PROSESİ HAMMADDELER ÜRÜNLER AMONYAK HAFİF SODA

Detaylı

ıda olarak tüketilen tarım ürünlerinden biyoyakıt üretilebilir mi?

ıda olarak tüketilen tarım ürünlerinden biyoyakıt üretilebilir mi? TÜRKİYE 12. GIDA KONGRESİ, 5-7 EKİM 2016 EDİRNE ıda olarak tüketilen tarım ürünlerinden biyoyakıt üretilebilir mi? Ayşe Avcı arya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Gıda Mühendisliği Bölümü, 54187, Serdivan

Detaylı

TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR

TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR TRABZON İLİ SÜRMENE İLÇESİ ÇAMBURNU YÖRESİNDE ÇIKAN ORMAN YANGINI HAKKINDA RAPOR 1. Giriş Türkiye Ormancılar Derneği genel merkezinin talebi ve görevlendirmesi üzerine TOD KTÜ Orman Fakültesi temsilcisi

Detaylı

TOMRUK HACMİNİN TAHMİNİNDE KULLANILAN CENTROID METOD VE DÖRT STANDART FORMÜLÜN KARŞILAŞTIRILMASI

TOMRUK HACMİNİN TAHMİNİNDE KULLANILAN CENTROID METOD VE DÖRT STANDART FORMÜLÜN KARŞILAŞTIRILMASI Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Seri: A, Sayı: 1, Yıl: 2002, ISSN: 1302-7085, Sayfa:115-120 TOMRUK HACMİNİN TAHMİNİNDE KULLANILAN CENTROID METOD VE DÖRT STANDART FORMÜLÜN KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

TÜRK LİNYİTLERİNİN İZOTERMAL ŞARTLARDA PİROLİZİ VE ÜRÜNLERİN KARAKTERİZASYONU

TÜRK LİNYİTLERİNİN İZOTERMAL ŞARTLARDA PİROLİZİ VE ÜRÜNLERİN KARAKTERİZASYONU TÜRK LİNYİTLERİNİN İZOTERMAL ŞARTLARDA PİROLİZİ VE ÜRÜNLERİN KARAKTERİZASYONU B.B. MERT, D. TEKİN, L. BALLİCE, M. SAĞLAM, M.YÜKSEL, M. SERT, S. ERDEM Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize

Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize Prof. Dr. Nuray Mücellâ Müftüoğlu ÇOMÜ, Ziraat Fakültesi, Toprak Bölümü Çanakkale Ekrem Yüce Dr. Turgay Turna Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü Rize Ali Kabaoğlu Safiye Pınar Özer Gökhan Tanyel ÇAYKUR Atatürk

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

ORMAN ÜRÜNLERİ SANAYİNİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEKİ PAYI

ORMAN ÜRÜNLERİ SANAYİNİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEKİ PAYI Kafkas Üniversitesi Artvin Orman Fakültesi Dergisi 6 (1-2) (2005), 171-178 ORMAN ÜRÜNLERİ SANAYİNİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEKİ PAYI Tarık GEDİK Kadri Cemil AKYÜZ Derya USTAÖMER KTÜ Orman Fakültesi, Orman

Detaylı

AYI (Ursus arctos) SAYIMI

AYI (Ursus arctos) SAYIMI AYI (Ursus arctos) SAYIMI Artvin, Şavşat, Meydancık 22-24 Mayıs 2013 T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 12. Bölge Müdürlüğü, Artvin Şube Müdürlüğü Telefon :

Detaylı

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TEKNİK GEZİ GÖREV RAPORU

ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TEKNİK GEZİ GÖREV RAPORU ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ ORMAN FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TEKNİK GEZİ GÖREV RAPORU Çankırı Karatekin Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü tarafından 19-24 Mayıs 2015

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

2. Karışımın Ağaç Türleri Meşcere karışımında çok değişik ağaç türleri bulunur. Önemli olan, ağaçların o yetişme ortamı özelliklerine uyum gösterip

2. Karışımın Ağaç Türleri Meşcere karışımında çok değişik ağaç türleri bulunur. Önemli olan, ağaçların o yetişme ortamı özelliklerine uyum gösterip 2. Karışımın Ağaç Türleri Meşcere karışımında çok değişik ağaç türleri bulunur. Önemli olan, ağaçların o yetişme ortamı özelliklerine uyum gösterip karışıma katılabilmeleridir. Karışımdaki ağaç türleri

Detaylı

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi -Çimento Sanayinde Enerji Geri Kazanımı Prof. Dr. İsmail Hakkı TAVMAN Dokuz Eylül Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Enerji Kaynakları Kullanışlarına Göre

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ

KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ SEKTÖR RAPORU EYLÜL 2015 TÜRKİYE DE KİMYA VE PLASTİK SEKTÖRÜ Türk kimya endüstrisi, ağırlıklı olarak petrokimya, sabun, deterjan, gübre, ilaç, boya-vernik, sentetik

Detaylı

AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ (Hyphantria cunea (Dry.)) ÜZERİNE BİYOLOJİK VE MORFOLOJİK ARAŞTIRMALAR * Erol AKKUZU 1 Torul MOL 2

AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ (Hyphantria cunea (Dry.)) ÜZERİNE BİYOLOJİK VE MORFOLOJİK ARAŞTIRMALAR * Erol AKKUZU 1 Torul MOL 2 Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi Seri: A, Sayı: 2, Yıl: 2006, ISSN: 1302-7085, Sayfa: 50-57 AMERİKAN BEYAZ KELEBEĞİ (Hyphantria cunea (Dry.)) ÜZERİNE BİYOLOJİK VE MORFOLOJİK ARAŞTIRMALAR

Detaylı

Pinus halepensis te Glaf (Kın)

Pinus halepensis te Glaf (Kın) Pinus (Çam) Bu cins Gymnospermler içerisinde en fazla türe sahip olandır. 112 türle temsil edilmektedir. Herdemyeşildir. Hem uzun hem de kısa sürgünleri vardır. Pinus (Çam) Sürgünler: Uzun sürgünlerle

Detaylı

TRAKYA ORMAN ALANLARİ İLE ORMANLARIN AĞAÇ SERVETİ DEĞİŞİMİ ÜZERİNE BİR İNCELENME

TRAKYA ORMAN ALANLARİ İLE ORMANLARIN AĞAÇ SERVETİ DEĞİŞİMİ ÜZERİNE BİR İNCELENME Trakya'da Sanayileşme ve Çevre Sempozyumu II 127 T.C. ORMAN BAKANLIĞI O.G.M.. Çanakkale Bölge Müdürlüğü Çalışma Programı TRAKYA ORMAN ALANLARİ İLE ORMANLARIN AĞAÇ SERVETİ DEĞİŞİMİ ÜZERİNE BİR İNCELENME

Detaylı

Kimya, atomları, element ya da bileşik haldeki maddelerin yapısını, bileşimini ve özelliklerini inceleyen bilim dalıdır.

Kimya, atomları, element ya da bileşik haldeki maddelerin yapısını, bileşimini ve özelliklerini inceleyen bilim dalıdır. KİMYA ARAŞTIRMALARI, TEKNOLOJİYE AKTARIMI ve ÖNCELİKLERİMİZ Prof. Dr. Nurettin YAYLI Karadeniz Teknik Üniversitesi Kimya nedir? KİM--YA???? Kimya, atomları, element ya da bileşik haldeki maddelerin yapısını,

Detaylı

MAKİNE VE TEÇHİZAT İŞLERİNDE İSG

MAKİNE VE TEÇHİZAT İŞLERİNDE İSG MAKİNE VE TEÇHİZAT İŞLERİNDE İSG 3.HAFTA Hazırlayan: Öğr. Gör. Tuğberk ÖNAL MALATYA 2017 YAKITLAR -YANMA Enerji birçok ülke için günümüzün en önemli sorunlarının başında gelmektedir. Özellikle ülkemiz

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

TOA58. SOYA YAĞI EKSTRAKSİYONU, YAĞIN KOMPOZİSYONU ve PROTEİN VERİMİNİN BELİRLENMESİ nde YÖNTEM KARŞILAŞTIRILMASI

TOA58. SOYA YAĞI EKSTRAKSİYONU, YAĞIN KOMPOZİSYONU ve PROTEİN VERİMİNİN BELİRLENMESİ nde YÖNTEM KARŞILAŞTIRILMASI TOA58 SOYA YAĞI EKSTRAKSİYONU, YAĞIN KOMPOZİSYONU ve PROTEİN VERİMİNİN BELİRLENMESİ nde YÖNTEM KARŞILAŞTIRILMASI Nezihe AZCAN, E.Zafer HOŞGÜN, Baise GÜVENİR, M. Abdullah BERBEROĞLU, Mustafa KARA Anadolu

Detaylı

ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN POTASYUM HİDROKSİT DESTEKLİ KATALİZÖR VARLIĞINDA BİYODİZEL ELDESİ

ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN POTASYUM HİDROKSİT DESTEKLİ KATALİZÖR VARLIĞINDA BİYODİZEL ELDESİ TÜBİTAK-BİDEB KİMYAGERLİK, KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ VE KİMYA MÜHENDİSLİĞİ KİMYA LİSANS ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJESİ EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI (KİMYA-2 ÇALIŞTAY 2011) ÇANAKKALE BOĞAZINDAKİ CHLOROPHYTA ENTEROMORPHA YOSUNUNDAN

Detaylı

Hidrojen Depolama Yöntemleri

Hidrojen Depolama Yöntemleri Gazi Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü Maltepe-Ankara Hidrojen Depolama Yöntemleri Y.Doç.Dr.Muhittin BİLGİLİ İçerik Enerji taşıyıcısı olarak H 2 ve uygulamaları, Hidrojen depolama metodları, Sıkıştırılmış

Detaylı

zeytinist

zeytinist 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 ZEYTİN

Detaylı

KÜSPE VE MELAS EBRU YÜCEL 20626638 KÜSPE Pancar küspesi şeker pancarından şekerin ekstraksiyonu sonunda difüzyonda elde edilir. Ekstraksiyon işleminin sonunda elde edilen şekeri alınmış kıyıma sulu küspe,preselerden

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ

( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ TOA17 ( PİRUVİK ASİT + SU + ALKOL ) ÜÇLÜ SIVI-SIVI SİSTEMLERİNİN DAĞILIM DENGESİNİN İNCELENMESİ B. Başlıoğlu, A. Şenol İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 34320, Avcılar

Detaylı

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER

KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER SIRA 1 2 5 8 DAİRE BAŞKANLIĞININ ADI Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi Dairesi KAYNAĞI ÜLKE İÇİNDEN SAĞLANAN PROJELER Oduna Dayalı Orman Ürünleri Üretim Süreçleri Takip Sistemi Biyokütle

Detaylı

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) : Günümüzde küresel olarak tüm ülkelerin ihtiyaç duyduğu enerji, tam anlamıyla geçerlilik kazanmış bir ölçüt olmamakla beraber, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli bir kriterdir. İktisadi olarak

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK VE TEKNİK İLİŞKİLER DAİRE BAŞKANLIĞI 2014 YILI OCAK-EYLÜL DÖNEMİ DIŞ TİCARET VERİLERİ Hazırlanma tarihi:

Detaylı

ESANS UYGULAMALARINDA DOĞADAN ALDIĞIMIZ İLHAMIN TEKNOLOJİK YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ

ESANS UYGULAMALARINDA DOĞADAN ALDIĞIMIZ İLHAMIN TEKNOLOJİK YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ ESANS UYGULAMALARINDA DOĞADAN ALDIĞIMIZ İLHAMIN TEKNOLOJİK YÖNTEMLERLE DEĞERLENDİRİLMESİ Kemal Özgür Boyanay Kimya Yüksek Mühendisi Seluz Fragrance Company o İÇERİK Doğadan gelen ilham Doğal hammaddeler

Detaylı

SERT LİF LEVHALARIN FİZİKSEL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNE SICAKLIK VE BASINCIN ETKİSİ

SERT LİF LEVHALARIN FİZİKSEL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNE SICAKLIK VE BASINCIN ETKİSİ SERT LİF LEVHALARIN FİZİKSEL VE MEKANİK ÖZELLİKLERİNE SICAKLIK VE BASINCIN ETKİSİ Abdullah İSTEK ZKÜ Bartın Orman Fakültesi, Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü ÖZET Bu araştırmada, Kuru Yöntemle sert lif

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ FİLDİŞİ SAHİLİ ÜLKE ETÜDÜ Güncelleme Tarihi : Haziran 2005 Etüd No: 272 Y.A. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Fildişi Sahili Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

Endüstriyel Ağaçlandırma Alanlarının Seçimi. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 1

Endüstriyel Ağaçlandırma Alanlarının Seçimi. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 1 Endüstriyel Ağaçlandırma Alanlarının Seçimi Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 1 Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 2 Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 3 Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 4 Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER 5 Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER

Detaylı

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L.

Porsuk. Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Porsuk Şube : Gymospermae Sınıf : Coniferae Takım : Taxoideae Familya : Taxaceae Cins : Taxus L. Tür : Taxus baccata L. Genel olarak 15-20 m boylanır. 2-2.5 m çap yapabilir. Yenice - Karakaya (Karabük)

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 10 2014 Sayı 31 TEPAV İSTİHDAM İZLEME TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Haziran 2014 verilerinin değerlendirildiği- 31. sayısında sigortalı

Detaylı

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK VE TEKNİK İLİŞKİLER DAİRE BAŞKANLIĞI 2014 YILI OCAK-AĞUSTOS DÖNEMİ DIŞ TİCARET VERİLERİ Hazırlanma tarihi:

Detaylı

Kanalizasyon Atıklarının Geri Dönüşümü Projesi (Antalya Tesisi)

Kanalizasyon Atıklarının Geri Dönüşümü Projesi (Antalya Tesisi) Kanalizasyon Atıklarının Geri Dönüşümü Projesi (Antalya Tesisi) Hakkımızda Şirketimiz DEMİREKEN ENERJİ AŞ. 2012 yılından bu yana yenilenebilir enerji alanında yatırım yapmayı hedef olarak benimsemiştir.

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ MERSİN GENEL BİLGİLER Nüfus Mersin: 1.705.774 Türkiye: 76.667.864 Okur Yazarlık Oranı (6+Yaş) Mersin: %95 Türkiye: %93 İlçe

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ Ülkemizdeki Ormancılık anlayışı; 20. yy. dan sonra Hızlı nüfus artışı Teknolojik gelişmeler Kişi başına düşen gelir düzeyinin artması Eğitim düzeyinin yükselmesi Toplumların değer

Detaylı

ANADOLU UOB PASİF ÖRNEKLEYİCİSİNİN TİCARİ PASİF ÖRNEKLEYİCİLERLE PERFORMANS KARŞILAŞTIRMA ÇALIŞMALARI

ANADOLU UOB PASİF ÖRNEKLEYİCİSİNİN TİCARİ PASİF ÖRNEKLEYİCİLERLE PERFORMANS KARŞILAŞTIRMA ÇALIŞMALARI 6.ULUSAL HAVA KİRLİLİĞİ VE KONTROLÜ SEMPOZYUMU (HKK2015) 7-9 Ekim 2015, İzmir ANADOLU UOB PASİF ÖRNEKLEYİCİSİNİN TİCARİ PASİF ÖRNEKLEYİCİLERLE PERFORMANS KARŞILAŞTIRMA ÇALIŞMALARI Özlem ÖZDEN ÜZMEZ, Akif

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI

BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI Alper AYTEKİN ZKÜ Bartın Orman Fakültesi 74100 BARTIN ÖZET Bu çalışmada Bartın Orman Fakültesi nin diğer orman

Detaylı

Picea (Ladin) Picea abies (Avrupa Ladini) Picea orientalis (Doğu Ladini) Picea glauca (Ak Ladin) Picea pungens (Mavi Ladin)

Picea (Ladin) Picea abies (Avrupa Ladini) Picea orientalis (Doğu Ladini) Picea glauca (Ak Ladin) Picea pungens (Mavi Ladin) Picea (Ladin) 1 Picea abies (Avrupa Ladini) Picea orientalis (Doğu Ladini) Picea glauca (Ak Ladin) Picea pungens (Mavi Ladin) Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR SAÜ PMYO 19.12.2012 Picea (Ladin) 2 Picea (Ladin)

Detaylı

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ

DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ İSTANBUL TİCARET ODASI DIŞ TİCARET ARAŞTIRMA SERVİSİ URUGUAY ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: Nisan 2005 Ülke No: 524 C.A. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Uruguay Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Demokrasi Coğrafi

Detaylı

Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları

Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları Çok aşamalı vakum evaporasyon düzenekleri flavor kaybı ( pişmiş tat) renk bozulmaları besin öğeleri kaybı DONDURARAK KONSANTRASYON

Detaylı

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda)

Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen. Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Sedirler (Cedrus) Türkiye de doğal olarak yetişen Toros (Lübnan) Sediri (C. libani) Türkiye de egzotik (yaygın ya da parklarda) Himalaya Sediri Atlas Sediri (C. deodora) (C. atlantica) Dünyada Kuzey Afrika,

Detaylı

Hatay İli Heterocera (Lepidoptera) Faunasına Katkılar

Hatay İli Heterocera (Lepidoptera) Faunasına Katkılar Hatay İli Heterocera (Lepidoptera) Faunasına Katkılar Erol ATAY * * Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Antakya, Hatay, TÜRKİYE * Corresponding author: eatay@mku.edu.tr

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU.

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. IAUD.m.13091352.2015.7/25.13-17 Nurten BOZDEMİR 1 Murat ÇİMEN 1* Seyhan AKÇAN 1 Özet

Detaylı

FİZİKOKİMYA I ARASINAV SORU VE CEVAPLARI 2013-14 GÜZ YARIYILI

FİZİKOKİMYA I ARASINAV SORU VE CEVAPLARI 2013-14 GÜZ YARIYILI Soru 1: Aşağıdaki ifadeleri tanımlayınız. a) Sistem b)adyabatik sistem c) Kapalı sistem c) Bileşen analizi Cevap 1: a) Sistem: Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına verilen

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 01 07 2014 Sayı 27 Genel Değerlendirme Şubat 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Şubat 2014 verilerinin değerlendirildiği- 27. sayısında sigortalı

Detaylı

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI Doç Dr. Numan Sabit ÇETİN Yrd. Doç. Dr. Cem EMEKSİZ Yrd. Doç. Dr. Zafer DOĞAN Rüzgar enerjisi eski çağlardan günümüze

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

Mardin İlinde Üretilen Pilavlık ve Köftelik Bulgurların Kimyasal Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi

Mardin İlinde Üretilen Pilavlık ve Köftelik Bulgurların Kimyasal Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi Mardin İlinde Üretilen Pilavlık ve Köftelik Bulgurların Kimyasal Özelliklerinin Türk Standartlarına Uygunluğunun Belirlenmesi Zuhal CAN 1, Murat ÇİMEN 1*, Şerzan ASLAN 1, Birol ÖZTÜRK 1 Özet Bu araştırma

Detaylı

Bölüm 2. Tarımın Türkiye Ekonomisine Katkısı

Bölüm 2. Tarımın Türkiye Ekonomisine Katkısı Bölüm 2. Tarımın Türkiye Ekonomisine Katkısı Nüfus ve İşgücü Katkısı Üretim ve Verim Katkısı Toplum Beslenmesine Katkı Sanayi Sektörüne Katkı Milli Gelire Katkı Dış Ticaret Katkısı Nüfus ve İşgücü Katkısı

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ SÜRGÜN YAPRAK ÇİÇEK MEYVELER 10 Bitkisel Ürünlerden Yararlanma Şekilleri Şifalı bitkilerden aşağıda belirtilen yöntemler kullanılarak yararlanılmaktadır. İnfusyon (Infusion):

Detaylı

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ BİYO KÜTLE ENERJİ Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ «Son balık tutulduğunda, Son kuş vurulduğunda, Son ağaç kesildiğinde, Son nehir kuruduğunda, Paranın yenilecek bir şey olmadığını anlayacaksınız!»

Detaylı

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ

İSTİHDAM İZLEME BÜLTENİ 16 09 2014 Sayı 29 Genel Değerlendirme Nisan 2014 TEPAV İstihdam İzleme Bülteni nin -Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Nisan 2014 verilerinin değerlendirildiği- 29. sayısında sigortalı

Detaylı

Durusu Park Çatı Strüktürü. Yapısal Lamine Ahşap...

Durusu Park Çatı Strüktürü. Yapısal Lamine Ahşap... Durusu Park Çatı Strüktürü Yapısal Lamine Ahşap... Ahşap Kubbe - Türkmenistan Tarihi Eser - Sultantepe, Üsküdar Yapısal Lamine Ahşap Yüksek teknoloji ürünü Yapısal lamine ahşap, büyük budaklar, reçine

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ATIK KODU ATIK AÇIKLAMASI 16 01 03 Ömrünü tamamlamış lastikler 08 03 19* Dağıtıcı yağ 08 04 17* Reçine yağı KULLANILMIŞ LASTİKLER

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR

BİTKİ TANIMA I. Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR BİTKİ TANIMA I Yrd. Doç. Dr. Taki DEMİR 1 PEP101_H02 Abies (Göknar); A. pinsapo (İspanyol Göknarı), A. concolor (Gümüşi Göknar, Kolorado Ak Gökn), A. nordmanniana (Doğu Karadeniz-Kafkas Göknarı), A. bornmülleriana

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı Sera Etkisi Bir miktarda ısı arz dan kaçmakta Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte CO2 tarafından tutulan Isının bir kısmı tekrar atmosfere kaçabilir. Cam tarafından tutulan

Detaylı

HİDROLOJİ. Buharlaşma. Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan. İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü

HİDROLOJİ. Buharlaşma. Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan. İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü HİDROLOJİ Buharlaşma Yr. Doç. Dr. Mehmet B. Ercan İnönü Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü BUHARLAŞMA Suyun sıvı halden gaz haline (su buharı) geçmesine buharlaşma (evaporasyon) denilmektedir. Atmosferden

Detaylı

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 Gelecek kuşakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini

Detaylı

Yaşadığım Yeri Keşfetme Etkinliği: Ben, Yaşadığım Yer ve Dünya

Yaşadığım Yeri Keşfetme Etkinliği: Ben, Yaşadığım Yer ve Dünya Yaşadığım Yeri Keşfetme Etkinliği: Ben, Yaşadığım Yer ve Dünya Ana Fikirler: Yaşamın sürdürülebilirliği yerel deneyimlerden oluşur. Yaşadığımız yerde doğanın tüm canlılara sunduğu fırsatları ve limitleri

Detaylı

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II

ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II ODUN DIŞI ORMAN ÜRÜNLERİ BİTKİ TANIMI II 1. Laurocerasus officinalis 2. Salvia officinalis 3. Tilia tomentosa 4. Tilia cordata 5. Tilia platyphyllos 6. Tilia rubra 7. Quercus brantii 8. Castanea sativa

Detaylı

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ

4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ 4. Ünite ÜRETTİKLERİMİZ Ekonomi: İnsanların geçimlerini sürdürmek için yaptıkları her türlü üretim, dağıtım, pazarlama ve tüketim faaliyetlerinin ilke ve yöntemlerini inceleyen bilim dalına ekonomi denir.

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

ŞUBE MÜDÜRÜ (TEKNİK) TERCİH EDİLEBİLECEK BİRİMLER 3 ADANA ORMAN VE KÖY İLİŞKİLERİ ŞUBE MÜDÜRÜ 7 AMASYA İŞLETME VE PAZARLAMA ŞUBE MÜDÜRÜ

ŞUBE MÜDÜRÜ (TEKNİK) TERCİH EDİLEBİLECEK BİRİMLER 3 ADANA ORMAN VE KÖY İLİŞKİLERİ ŞUBE MÜDÜRÜ 7 AMASYA İŞLETME VE PAZARLAMA ŞUBE MÜDÜRÜ ŞUBE (TEKNİK) TERCİH EDİLEBİLECEK BİRİMLER 1 ADANA AĞAÇLANDIRMA ŞUBE 2 ADANA 3 ADANA ORMAN VE KÖY İLİŞKİLERİ ŞUBE 4 AĞAÇLANDIRMA DAİRESİ ÖZEL AĞAÇLANDIRMALAR ŞUBE 5 AMASYA AĞAÇLANDIRMA ŞUBE 6 AMASYA 7

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Afyon Kocatepe Üniversitesi Özel Sayı Afyon Kocatepe University FEN BİLİMLERİ DERGİSİ 251-256 JOURNAL OF SCIENCE TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı