DSÖ Avrupa Bölgesi'nde sıtma hastalığının durumu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DSÖ Avrupa Bölgesi'nde sıtma hastalığının durumu"

Transkript

1 DSÖ Avrupa Bölgesi'nde sıtma hastalığının durumu Bu bilgi kitapçığı, altı bölümden oluşmaktadır ve halk sağlığı alanında çalışanlara yönelik olarak hazırlanmıştır. 1. Sıtma, Avrupa'nın belli bölgelerinde görülmektedir Avrupa ülkelerinde risk faktörleri nelerdir? 2.Sıtma, Anofel cinsi sivrisinekler vasıtasıyla bulaşır Hastalık nasıl bulaşır? Risk faktörleri nelerdir? 3.Sıtma hastalığının özellikleri Belirtileri nelerdir ve nasıl tedavi edilebilir? 4.Sıtma önlenebilir bir hastalıktır Korunmak için ne gibi önlemler alınabilir? 5.DSÖ neler yapıyor? DSÖ, bu konuda ne yapıyor ve nasıl destek alabilirsiniz? 6. Daha ayrıntılı bilgi için Daha ayrıntılı bilgiyle etkin önleme ve kontrol faaliyetleri ile ilgili kılavuzlara nasıl ulaşabilirsiniz? Önemli mesajlar Sıtma, parazitlerin neden olduğu hayati risk teşkil eden bir hastalıktır ve bu parazitler (Plasmodium) enfekte sivrisineklerin (Anofel cinsi) sokması ile insanlara bulaşır yılında çoğu Afrikalı çocuklar olmak üzere yaklaşık 627,000 insan, sıtma nedeniyle hayatını kaybetmiştir. DSÖ Avrupa Bölgesi'nde sıtmanın eliminasyonuna yönelik çalışmalar devam etmektedir: 2013 yılında DSÖ Avrupa Bölgesinde yalnızca 37 sıtma vakası bildirilmiştir (Yunanistan, Tacikistan ve Türkiye'de). Bugün itibariyle emporte (yurtdışı kaynaklı) sıtma vakaları, pek çok Avrupa ülkesinde önemli bir tıbbi ve sağlık sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Sıtmanın yaygın olarak görülmediği bölgelerde yaşayan ve bağışıklığı olmayan yolcular, hastalık kendilerine bulaştığında savunmasız kalırlar. Sıtma, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. DSÖ Avrupa Bölge Ofisi, üzerinde mutabakata varılan hedeflere ulaşmaları ve sıtma eliminasyonuna yönelik sertifikasyon çalışmalarında istedikleri zaman gereken teknik desteği sağlamak için ülkeleri desteklemeye devam etmektedir. CDC/James Gathany

2 1. Sıtma, Avrupa'nın belli bölgelerinde görülmektedir Sıtma vakalarının ve ölümlerin büyük bir kısmı, Sahra-altı Afrika bölgesinde görülmektedir. Bununla birlikte Asya, Latin Amerika ve diğer bölgeler kadar olmasa da Orta Doğu ve Avrupa'nın bazı bölgeleri de bu hastalıktan etkilenmektedir yılında, 97 ülke ve bölgede sıtma bulaşı devam etmiştir yılından bu yana sıtma kontrol programlarının finanse edilmesi ve kapsamlarının genişletilmesi ile ilgili yürütülen olağanüstü çalışmalar sayesinde, sıtma vakalarında ve ölümlerinde büyük oranda düşüş sağlanmıştır. Avrupa'nın sıtma tarihçesi Avrupa'da sıtma olmadığına dair algı, 1980'li yılların başında yerli sıtma bulaşı olan ülke sayısının 3'ten 10'a çıkmasıyla kısa sürede değişmiştir. 1990'lı yılların başlarında yürütülen politikalar ve sosyoekonomik koşullar, yoğun nüfus hareketliliği, kapsamlı kalkınma projeleri ve sıtma hastalığının önlenmesi ve kontrolüne yönelik faaliyetlerin neredeyse durma noktasına gelmesi, sıtma bulaşı için uygun koşulları oluşturmuştur. Bunun sonucunda Orta Asya ve Transkafkasya ülkelerinde geniş ölçekli sıtma salgınları patlak vermiştir yılında Bölgeden resmi olarak toplam sıtma vakası bildirilmiştir (Şekil 1). O yıllarda Azerbaycan, Tacikistan ve Türkiye'de büyük ve tahrip edici salgınlar yaşanırken Ermenistan, Kırgızistan ve Türkmenistan'da ise daha küçük ölçekli salgınlar görülmüştür. Şekil yılları arasında DSÖ Avrupa Bölgesi ülkelerinin tamamından bildirilen sıtma vaka sayısı Kaynak: DSÖ bulaşıcı hastalıklar merkezi bilgi sistemi (CISID). DSÖ Avrupa Bölge Ofisi, sıtma hastalık yüküne karşı yoğun çalışmalara kendini adamış ve 1999 yılı itibariyle Bölge içerisinde etkilenen ülkelerde Roll Back Malaria adı verilen stratejiyi geliştirmiştir ile 2005 yılları arasında bildirilen yerli sıtma vaka sayısı, büyük çaplı sıtma ile mücadele ve önleme faaliyetleri sonucunda önemli ölçüde azalmıştır. Avrupa Birliği ülkelerindeki vakaların neredeyse tamamı, hastalığın yaygın olarak görüldüğü bölgelerden gelen emporte vakalar olmuştur.

3 DSÖ Avrupa Bölgesi'nde ''Sıtma Kontrolünden Eliminasyona Geçiş'' adı verilen ve sıtmadan etkilenen dokuz ülkenin imzaladığı Taşkent Deklarasyonunda belirtildiği üzere, DSÖ Avrupa Bölgesi, 2015 yılı itibariyle sıtma hastalığının Bölge'den elimine edilmesi hedefini gerçekleştirmeye yakındır. Bulaşın göreceli olarak daha düşük olduğu bölgelerde vektör kontrol önlemlerinin yoğun bir şekilde uygulanması, etkin hastalık yönetimi ve yeterli kalitede sürveyans faaliyetleri ile birlikte, sıtma bulaşı neredeyse tamamen kontrol altına alınmıştır (Şekil 2). Şekil 2. Aralık 2012 itibariyle ülkelerin eliminasyon aşamalarına göre sınıflandırılması 2000 yılında sıtma bulaşının devam ettiği dokuz ülkeden üçü, sıtma olmadığına dair sertifika almış (2011'de Ermenistan, 2010'da Türkmenistan ve 2012'de Kazakistan) ve son üç yıl ve üzerinde bir süredir sıfır yerli vakası olan iki ülke de (Kırgızistan ve Özbekistan) halihazırda hastalık bulaşının yeniden başlamasını önleme safhasındadır. Azerbaycan, sıtma bulaşını 2013 yılında sona erdrimiştir. Geri kalan ülkeler (Tacikistan ve Türkiye), vaka sayısını % 75 azaltma başarısını göstermiştir. Yerli P. falciparum türü sıtma bulaşı 2009 yılında Tacikistan'da sona erdirilmiş ve böylece bu sıtma türü Bölge'nin tamamında elimine edilmiştir. Tüm yerli sıtma vakalarında etken P.vivax tır ile 2010 yılları arasında sıtma vaka bildirimi olmayan Yunanistan'da 2010 yılında yerel bulaşa bağlı 3, 2011'de 40, 2012 yılında ise 20 P.vivax vakası bildirimi olmuştur. Bu vakalara ülkeye sıtma endemik bölgelerden gelen göçmen işçiler tarafından ülkeye getirilen parazitin yayılması sebep olmuştur yılında yerel bulaş nedeniyle 3 P. vivax vakası tespit edilmiştir. Yunanistan'da yaşananlar, hastalığın ortaya çıkması ile ilgili devam eden riskleri ve ortaya çıkması durumunda hızla kontrol altına alınmasını sağlamaya yönelik ihtiyatlı olunması gerektiğini gözler önüne sermiştir. Günümüzde emporte sıtma vakaları, hastalığın başarılı bir şekilde ortadan kaldırıldığı pek çok Avrupa ülkesinde hala önemli bir sağlık sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bölge içerisinde yılda yaklaşık emporte sıtma vakası bildirilmektedir ancak bu sorunun boyutlarının, istatistiklere yansıyandan çok daha büyük olduğu ve mevcut resmi verilere dayalı olarak güvenilir bir değerlendirme yapılamayacağı düşünülmektedir.

4 2. Sıtma, sivrisinek vasıtasıyla bulaşır Sıtma, enfekte dişi Anofel sivrisineklerinin sokmasıyla insanlara bulaşan Plasmodium parazitlerinin neden olduğu bir hastalıktır. Halihazırda DSÖ Avrupa Bölgesi'nde 19 birincil ve ikincil Anofel sivrisinek türü yaşamaktadır. Önemli vektör türlerinin tamamı, gece sokmaktadır. Anofel sivrisinekler, suda ürer ve her bir türün kendine özgü tercih ettikleri üreme alanları vardır. Örneğin, bazı türler; su birikintisi, pirinç tarlaları ve toynak izleri gibi sığ tatlı suları tercih eder. Sivrisineklerin yaşam süresinin daha uzun olduğu (böylece parazitin, sivrisinek içerisinde gelişimini tamamlamaya zaman bulabildiği) ve hayvanlardan ziyade insanları sokmayı tercih ettikleri yerlerde hastalık bulaşı çok daha yoğun olmaktadır. Örneğin, Afrika vektör türlerinin uzun süre yaşaması ve insanları sokma alışkanlıkları, dünyada görülen sıtma kaynaklı ölümlerin % 80'inin Afrika'da gerçekleşmesinin temel sebepleridir. Bulaş yoğunluğu; parazite, vektöre, insan konağa ve çevresel faktörlere göre değişiklik gösterir. İnsanlarda sıtmaya yol açan dört parazit türü bulunmaktadır: Plasmodium falciparum; Plasmodium vivax; Plasmodium malariae ve Plasmodium ovale. Plasmodium vivax, Avrupa'da en sık görülen ve yerli bulaş yapan tek sıtma parazit türüdür ancak enfekte ziyaretçiler veya göçmenler diğer plasmodium türlerini taşıyabilmektedir. Plasmodium falciparum, en ölümcül sıtma türüdür. Bulaş; yağış düzeni, sıcaklık ve nem gibi sivrisineklerin sayı ve hayatta kalma sürelerini etkileyebilecek iklim koşullarına bağlıdır. Pek çok bölgede hastalık bulaşı, mevsimsel etkenlere bağlı olup yağmur sezonu sırasında ve sonrasında zirve değerlere ulaşmaktadır. DSÖ

5 3. Sıtma hastalığının özellikleri Sıtma, ateşe ve gribe benzer belirtilere yol açan akut bir hastalıktır. Bağışıklığı olmayan kişilerde belirtiler, hastalık taşıyan sivrisineğin sokmasından 7 ila 15 gün sonra ortaya çıkmakla beraber daha uzun inkübasyon süreleri mümkündür. İlk belirtileri ateş, baş ağrısı, üşüme ve kusmadır. Hastalığın, sıtma olarak tanımlanabilmesi zor olabilir. 24 saat içinde tedavi edilmezse P.falciparum türü sıtma, hastalığın şiddetlenmesine ve ölüme yol açacak derecede ilerleyebilir. Sıtma endemik bölgelerde insanlar, kısmi bağışıklık geliştirebilir. Bu da asemptomatik enfeksiyonların ortaya çıkmasına neden olur. P.vivax ya da P.ovale sıtmalarında, hasta sıtmanın bulaştığı alanı terketse bile ilk enfeksiyondan haftalar ya da aylar sonra klinik nüksler oluşabilir. Bu yeni ataklar, hipnozoit (P.falciparum ve P.malariae'de bulunmayan) olarak bilinen dormant karaciğer formlarından kaynaklanır. Tam bir iyileşme sağlamak için parazitin bu karaciğer formlarını hedef alan özel tedaviler gerekir. Sıtmanın erken teşhis edilmesi ve tedavisi, hastalığın süresini azaltır ve ölümlerin önüne geçer. Aynı zamanda sıtma bulaşının azalmasına da katkı sağlar. Özellikle P.falciparum sıtmasına yönelik mevcut en iyi tedavi, artemisin etken maddeli kombine ilaç tedavisidir (ACT). Sıtma ilaçlarına direnç ise halihazırda devam etmekte olan bir sorundur. Bu direncin ortaya çıkmasına ve yayılmasına pek çok faktör neden olabilirken oral artemisin etken maddeli ilaçların tek başına (monoterapi) kullanılmasının, önemli bir unsur olduğu düşünülmektedir. Sıtmanın, sadece artemisin içeren preparatlarla oral tedavi edilmesi, belirtilerin hızlı bir şekilde yok olmasını sağlar ki bu da hastaların tedaviyi bitirmeden bırakmalarına neden olur. Bu da tedavinin eksik kalmasına neden olur ve bu tür hastaların kanlarında parazitler kalır. Kombinasyon (ACT ile sağlanan) gereği verilen ikinci bir ilaç olmadan bu dirençli parazitler hayatta kalır ve bir sivrisineğe oradan da başka bir insana geçebilir. 4. Sıtma önlenebilir bir hastalıktır Sıtma ya da diğer insan parazitlerine karşı halihazırda onay verilmiş bir aşı bulunmamaktadır. Bu hastalığın önlenmesinde birbirini tamamlayan iki yöntem bulunur: Sıtma bulaşını önlemek için vektör kontrolü yapılması ve kemoproflaksi. Sivrisinek sokmalarına karşı kişisel korunma, sıtma hastalığının önlenmesinde ilk savunma hattı niteliğindedir. Sıtmanın endemik olduğu bölgelerde insektisit emdirilmiş cibinlikler, sıtma bulaş ihtimalinin en fazla olduğu gece vakitlerinde kişisel koruma sağlayabilir. DSÖ, pek çok yerleşim yerinde risk altında bulunan tüm kişilerin insektisit emdirilmiş cibinlikler ile koruma altına alınmasını tavsiye etmektedir. Bu, vücudun büyük bir kısmını örten giysiler ve açıkta kalan yerlere sinek kovucu repellent kullanımı da dahil olmak üzere sivrisinek sokmalarına karşı diğer kişisel önlemlerle desteklenmelidir. Sinek kovucular, ürün üzerindeki etikette yazan talimata göre vücudun açıkta kalan yerlerine ve giysilerin üzerine uygulanabilir. Sıtma ilaçları da, sıtmanın önlenmesi için kullanılabilir. Sıtma endemik ülkelere seyahat edenler, sıtma enfeksiyonlarının kan evresini baskı altına alan ve böylece hastalığın önüne geçebilen kemoproflaksi vasıtasıyla kendilerini koruyabilirler. İlaç tercihi ise, seyahat edilen yere, vektörlere maruz kalma süresine, parazit direnç paternine, bulaşın seviyesine ve mevsimselliğine, kişinin yaşına ve kadınlarda kişinin hamile olup olmadığına göre değişir.

6 5. DSÖ neler yapıyor? DSÖ Küresel Sıtma Programı, sıtma kontrolü ve hastalığın eliminasyonuna yönelik planlamalardan sorumludur ve kanıta dayalı normları, standartları, politikaları, teknik stratejiler belirleyip, kılavuzlar hazırlayarak ve bunların kabulünü teşvik ederek, dünya genelinde kaydedilen gelişmeleri bağımsız olarak takip ederek, kapasite geliştirme, sistem güçlendirme ve sürveyans ile ilgili yaklaşımlar geliştirerek, sıtma kontrolü ve eliminasyonu ile yeni eylem alanlarına yönelik tehditleri tespit ederek bu görevini yerine getirir. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi, Avrupa Komisyonu, Avrupa Sivrisinek Kontrol Birliği ve DSÖ, bu sorunla ilgili farkındalık oluşturmak ve hastalığın sürveyansı ve kontrolü ile ilgili faaliyetler konusunda ülkelere tavsiyelerde bulunmak üzere birlikte çalışmaya devam etmektedir. İlerlemelerin takibi sıtma kontrolünde çok önemli bir sorundur. Sıtma sürveyans sistemleri, küresel tahmini vaka sayısının yalnızca %14'ünü tespit edebilmektedir. Hastalığın endemik olduğu bölgelerde sıtmaya karşı vaktinde ve etkili bir müdahale yapılabilmesi, salgınların ve bulaşın yeniden başlamasının önlenmesi, ilerlemelerin takip edilebilmesi ve hükümetler ile dünya genelindeki sıtma topluluklarının sorumlu tutulabilmesi için daha güçlü sıtma sürveyans sistemlerine acil bir şekilde ihtiyaç duyulmaktadır yılının Nisan ayında DSÖ Genel Direktörü, sıtma kontrolü ve eliminasyonuna yönelik küresel sürveyans kılavuzlarını uygulamaya koymuş ve sıtma sürveyans sistemlerini güçlendirmeleri için endemik ülkelere çağrıda bulunmuştur. Bu da T3 adı verilen yeni bir DSÖ inisiyatifini ortaya çıkarmıştır: Test. Tedavi. Takip. Burada amaç, tanısal test etmeyi ve sıtma tedavisi ile sürveyansın güçlendirilmesini sağlamaktır. DSÖ ayrıca sıtma ilaçlarına direncin rutin bir şekilde takip edilmesini tavsiye etmekte ve ülkelerin bu önemli alandaki çabalarını güçlendirmede desteklemektedir. Vektörle bulaşan hastalık nedir? Vektörle bulaşan hastalıklar, insan popülasyonunda yer alan patojenlerin neden olduğu hastalıklardır. Bu hastalıklar, vektörler tarafından yayılır. Vektörler; insandan insana veya hayvanlardan insanlara patojen bulaştırabilen canlı organizmalardır. Vektörlerin birçoğu, enfekte konaklardan (insan ya da hayvan) kan emdikleri esnada patojenleri de yutan ve bunları daha sonra kan emdikleri sırada yeni konaklara taşıyan kan emici böceklerdir. Sivrisinekler, en çok bilinen hastalık vektörleridir. Diğer vektörler arasında bazı kene, sinek, tatarcık ve pire türleri yer almaktadır. DSÖ

7 6. Daha ayrıntılı bilgi için DSÖ dokümanları 1. Sıtma eliminasyonuna yönelik hastalık sürveyansı: Operasyonel el kitabı. Cenevre: Dünya Sağlık Örgütü; 2012 (http://www.who.int/malaria/publications/atoz/ /en/). 2. Ejov M. DSÖ Avrupa Bölgesi'nde sıtmaya müdahale çalışmalarının güçlendirilmesi: Salgını dizginlemeye yönelik olarak kaydedilen ilerlemeler Kopenhag: Dünya Sağlık Örgütü; 2005: (http://www.euro.who.int/en/health-topics/communicable-diseases/vector-borne-and-parasiticdiseases/publications/pre-2009/scaling-up-the-response-to-malaria-in-the-who-european-region-progress-towardscurbing-an-epidemic ) itibariyle sıtma hastalığını Avrupa'dan elimine etmek için daha çok çalışma yapılması gerekiyor [internet sitesi]. Kopenhag: Dünya Sağlık Örgütü; (http://www.euro.who.int/en/health-topics/health-determinants/millenium-developmentgoals/news/news/2013/04/ greater-effort-needed-to-eliminate-malaria-from-europe-by-2015). 4. Uluslararası seyahat ve sağlık [internet sitesi]. Cenevre: Dünya Sağlık Örgütü 2014 (http://www.who.int/ith/en/). 5. Bölgesel strateji: DSÖ Avrupa Bölgesi'nde sıtma kontrolünden eliminasyona geçiş Kopenhag: DSÖ Avrupa Bölge Ofisi; 2006 (http://www.euro.who.int/en/health-topics/communicable-diseases/vector-borne-and-parasitic- diseases/publications/pre-2009/regional-strategy-from-malaria-control-to-elimination-in-the-who-european-region ). 6. DSÖ Avrupa Bölgesi'nde ''Sıtma kontrolünden eliminasyona geçiş'' konulu Taşkent Deklarasyonu. Kopenhag: DSÖ Avrupa Bölge Ofisi; 2005 (http://www.euro.who.int/en/health-topics/communicable-diseases/vector-borne-and-parasiticdiseases/publications/pre-2009/tashkent-declaration-the-move-from-malaria-control-to-elimination). 7. DSÖ Avrupa Bölge Ofisi, sıtma hastalığını önümüzdeki 4 yıl içerisinde tamamen ortadan kaldırmayı hedeflemektedir: Roll Back Malaria projesinin paydaşları, hastalığın güçlü olduğu bölgeleri hedef almaktadır. [internet sitesi]. Kopenhag: Dünya Sağlık Örgütü; 2011: (http://www.euro.who.int/en/media-centre/sections/latest-press-releases/who-european-region-aims-towipe-out- malaria-in-4-years-roll-back-malaria-partners-target-strongholds-of-the-disease ). 8. Dünya Sıtma Raporu Cenevre: Dünya Sağlık Örgütü; 2013 (http://www.who.int/malaria/publications/world_malaria_report_2013/en/). 9. Sıtma eliminasyonu. Vaka çalışması 5. Türkiye de sıtma eliminasyonunda uzun yol, Dünya Sağlık Örgütü, (http://www.who.int/malaria/publications/atoz/ /en/index.html) Dış kaynaklar 1. Askling H ve ark. Avrupa'da emporte sıtma vakalarının yönetimi. Malaria Journal. 2012;11:328 (http://www.malariajournal.com/content/pdf/ pdf). 2. Sağlık profesyonellerine yönelik sıtma bilgi formu [internet sitesi]. Stockholm: Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi 2014 (http://www.ecdc.europa.eu/en/healthtopics/malaria/factsheet-health-professionals/pages/factsheet_health_ professionals.aspx).

8 DSÖ Avrupa Bölgesi'nde Sıtma durumu DSÖ Avrupa Bölge Ofisi UN City, Marmorvej 51 DK-2100 Kopenhag Ø, Danimarka

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri Türkiye de Son Durum, Aktiviteleri Dr. Ahmet ÖZLÜ Daire Başkanı 23 Kasım 2013-İSTANBUL 2 1985: İlk AIDS vakası HIV/AIDS Kontrol Programı Gelişimi 1985: HIV/AIDS bildirimi zorunlu hastalık kapsamında 1986:

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 20 Mayıs 2015 20. Hafta (11-17 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 20. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

KORUMA. Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD.

KORUMA. Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD. SALGINDA KONTROL VE KORUMA Doç. Dr. Levent GÖRENEK GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mik. AD. Salgın inceleme basamakları 1. Saha çalışması için hazırlık yapılması 2. Bir salgının varlığının ğ gösterilmesi

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

Ebola virüsü İstanbul'a geldi!

Ebola virüsü İstanbul'a geldi! On5yirmi5.com Ebola virüsü İstanbul'a geldi! Ebola Virüsü İstanbul'a Geldi! Ebola Nedir? Afrika'da birçok insanın ölmesine sebep olan Ebola virüsünün İstanbul'a gelmiş olduğundan şüpheleniliyor. Yayın

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 8 Nisan 2015 14. Hafta (30 Mart 5 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 14. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

KITALARARASI GRİP SALGINI. Aileniz ve sizin için önemli bilgiler

KITALARARASI GRİP SALGINI. Aileniz ve sizin için önemli bilgiler KITALARARASI GRİP SALGINI Aileniz ve sizin için önemli bilgiler Dünya Sağlık Örgütü uzmanları, kıtalararası bir grip salgını olacağını öngörmektedirler. Bu broşürde grip salgını, bu ülkede ortaya çıkma

Detaylı

(1) ATRG L 268, 3.10.1998, s. 1.

(1) ATRG L 268, 3.10.1998, s. 1. 2119/98/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Kararı çerçevesinde bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve kontrolü için erken uyarı ve yanıt sistemi hakkında 22 Aralık 1999 tarihli KOMİSYON KARARI [C(1999)

Detaylı

Neden İspanyol gribi?

Neden İspanyol gribi? İSPANYOL GRİBİ Neden İspanyol gribi? Adını İspanya dan almış olmasına rağmen hastalığın ilk olarak 1917 yılının baharında Avusturya da başladığı tahmin ediliyor.ispanyol gribi denmesinin sebebiyse;birçok

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur

Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın. * belli human papillom virüsleri neden olur Kızınızın sağlığı için: HPV aşısıyla rahim ağzı kanserine* karşı önlem alın * belli human papillom virüsleri neden olur TÜM INSANLARIN %80 i hayatları boyunca bunlarla temas eder HPV nedir ve neye yol

Detaylı

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI Domuz gribi nedir? Domuz gribi, A(H1N1) tipi virüsten kaynaklanan, insanlarda hastalığa yol açan viral bir hastalıktır. Hastalık ilk kez Meksika ve ABD de görülmüş ve

Detaylı

UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011

UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011 UNAIDS Dünya AIDS Günü Raporu 2011 AIDS Epidemisinin Küresel Özeti 2010 HIV ile yaşayan sayısı Toplam Yetişkin Kadın Çocuk (

Detaylı

ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI

ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ANKARA ENTEGRE VEKTÖR Murat ŞEN Ankara Büyükşehir Belediyesi Vektör Müc.Yönetimi Şefi Bilindiği üzere; Vektörel Mücadele uygulamaları

Detaylı

Araştırma Raporu. GK5 Sağlık Komitesi. Sorun: Pozisyon: Başkan Vekili. Giriş. Anahtar Kelimelerin Tanımları. Genel Bakış

Araştırma Raporu. GK5 Sağlık Komitesi. Sorun: Pozisyon: Başkan Vekili. Giriş. Anahtar Kelimelerin Tanımları. Genel Bakış Forum: Sorun: Yazar: GK5 Sağlık Komitesi Yoksul Ülkelerde Salgın Hastalıklardan Kaynaklanan Çocuk Ölümleri Sevim Özkan Pozisyon: Başkan Vekili Araştırma Raporu Giriş Yoksul ülkeler yiyecek, içecek, barınma

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 11 Mart 2015 10. Hafta (02-08 Mart 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 10. hafta itibariyle çalışılan numunelerdeki İnfluenza

Detaylı

HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI. Prof. Dr. Oğuz KARABAY

HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI. Prof. Dr. Oğuz KARABAY HASTANE İNFEKSİYONLARININ SÜRVEYANSI Prof. Dr. Oğuz KARABAY Hastane İnfeksiyonları Tanım Hastalar hastaneye başvurduktan sonra gelişen ve başvuru sırasında kuluçka döneminde olmayan yada hastanede oluşmasına

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIŞ AÇISI İLE «TEK SAĞLIK» UYGULAMALARI

SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIŞ AÇISI İLE «TEK SAĞLIK» UYGULAMALARI SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIŞ AÇISI İLE «TEK SAĞLIK» UYGULAMALARI Dr. Ebru AYDIN Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar Daire Başkanı Halk Sağlığı Uygulamalarında Veterinerlik Hizmetlerinin Rolü Sempozyumu Ankara,

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007 GİRİŞ

Detaylı

EPIDEMIYOLOJIK VERILER DEĞIŞTI MI? DR. SERAP İSKENDER KANUNI EĞITIM VE ARAŞTIRMA HASTANESI, TRABZON

EPIDEMIYOLOJIK VERILER DEĞIŞTI MI? DR. SERAP İSKENDER KANUNI EĞITIM VE ARAŞTIRMA HASTANESI, TRABZON EPIDEMIYOLOJIK VERILER DEĞIŞTI MI? DR. SERAP İSKENDER KANUNI EĞITIM VE ARAŞTIRMA HASTANESI, TRABZON SUNUM PLANI Dünyada HIV /AIDS Avrupada HIV/ AIDS Türkiye de HIV/ AIDS 2020 Küresel Hedef HIV/ AIDS Kontrol

Detaylı

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak BİZ KİMİZ? Dağ Ortaklığı bir Birleşmiş Milletler gönüllü ittifakı olup, üyelerini ortak hedef doğrultusunda bir araya getirir.

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Hastalık sahra altı Afrika da ve güney Amerika da yaşayanlarda ve bu bölgeye seyahat edenlerde görülür.

Hastalık sahra altı Afrika da ve güney Amerika da yaşayanlarda ve bu bölgeye seyahat edenlerde görülür. SARI HUMMA Yellow Fever; Sarı humma sivri sinekler ile bulaşan mikrobik hastalıktır. Hastalık sahra altı Afrika ve güney Amerika da görülmektedir. Bu bölgeye seyahat yapacak kişilerin Sarı humma aşısı

Detaylı

Seyahat Tıbbı Epidemiyolojisi ve Bilgi Kaynakları

Seyahat Tıbbı Epidemiyolojisi ve Bilgi Kaynakları Seyahat Tıbbı Epidemiyolojisi ve Bilgi Kaynakları Dr. Tuna DEMİRDAL İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları AD, SB İzmir Atatürk EAH, Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği Günümüzde

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü BRUSELLOZİS

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü BRUSELLOZİS T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü BRUSELLOZİS (Dünyadaki ve Ülkemizdeki durum; Yapılan Çalışmalar) Dr. Vet. Hekim Ramazan UZUN Vet. Hekim İbrahim KÖŞKER Vet. Hekim Ahmet SAFRAN

Detaylı

HASTANE ENFEKSİYONLARI KAÇINILMAZDIR. SADECE BİR KISMI ÖNLENEBİLİR.

HASTANE ENFEKSİYONLARI KAÇINILMAZDIR. SADECE BİR KISMI ÖNLENEBİLİR. Hastalar hastaneye başvurduktan sonra gelişen ve başvuru anında inkübasyon döneminde olmayan veya hastanede gelişmesine rağmen bazen taburcu olduktan sonra ortaya çıkabilen infeksiyonlar Genellikle hastaneye

Detaylı

4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi

4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi 4.0 Enfeksiyonların Önlenmesi Aşılama 7. Giriş (15 dak) 1. Derse başlarken öğrencilere hangi aşıları olduklarını sorun örneğin, çocuk felci, MMR, Verem veya herhangi bir tatil aşılanması oldularsa hangi

Detaylı

2119/98/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Kararı kapsamında Topluluk ağı tarafından aşamalı olarak kapsanacak bulaşıcı hastalıklar hakkında

2119/98/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Kararı kapsamında Topluluk ağı tarafından aşamalı olarak kapsanacak bulaşıcı hastalıklar hakkında 2119/98/AT sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Kararı kapsamında Topluluk ağı tarafından aşamalı olarak kapsanacak bulaşıcı hastalıklar hakkında AVRUPA TOPLULUKLARI KOMİSYONU, 22 Aralık 1999 tarihli KOMİSYON

Detaylı

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ondokuz Mayıs Üniversitesi,

Detaylı

Sağlık İş Kolunda Bulaşıcı Hastalıklar: İnfeksiyon Kontrol Komitesi Çalışmaları

Sağlık İş Kolunda Bulaşıcı Hastalıklar: İnfeksiyon Kontrol Komitesi Çalışmaları Sağlık İş Kolunda Bulaşıcı Hastalıklar: İnfeksiyon Kontrol Komitesi Çalışmaları Dr. Yeşim Çetinkaya Şardan Özel Ankara Güven Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları Bölümü İnfeksiyon Kontrol Programlarının

Detaylı

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri

Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizdeki Sağlık Kuruluşları VE Sağlık Hizmetleri Çevremizde bulunan sağlık kuruluşları, herhangi bir sağlık probleminde müdahalede bulunan ve tedavi amacı güden kuruluşlardır. Yaşadığınız çevrede bulunan

Detaylı

KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ

KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ www.vggm.nl KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ Yıllardır Hollanda da yaşıyorsunuz, fakat kendi ülkenize döneceksiniz. Vücudunuz Hollanda nın koşullarına alışmış. Eskiden normal olarak yaptıklarınız,

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ Dr. İbrahim PADIR İstanbul, 2015 Kavramlar ve Tanımlar Gebeliğe bağlı ölüm, bir kadının gebelik süresince, doğumda ya da gebeliğin sonlanmasından sonraki 42 gün içinde

Detaylı

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI Dr. M. Bahadır Sucaklı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Klinik HIV/AIDS Sempozyumu 26-27 Kasım 2011 Antakya HIV/AIDS Kontrol

Detaylı

Global Leishmaniasis. Leishmaniasis. Türkiye de leishmaniasis. Leishmaniasis. Leishmaniasis

Global Leishmaniasis. Leishmaniasis. Türkiye de leishmaniasis. Leishmaniasis. Leishmaniasis Leishmaniasis Leishmaniasis Leishmaniasis Tropik ve subtropik iklimlerde, Akdeniz bölgesi ülkelerde (88 ülke) görülür Her yıl 1,5 milyon yeni olgu eklenmektedir 350 milyon insan risk altında 23 farklı

Detaylı

16.12.2010. Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

16.12.2010. Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Avian Influenza Dr.Fethiye ÇÖVEN Uzm.Veteriner Hekim Bornova VKAE Kanatlı Hastalıkları Teşhis Laboratuvarı AI Konusunda Geçmişte Yaşananlar 1959 dan 2003 e kadar dünya çapında başlıca 24 mihrak bildirilmiştir:

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile uygulanan kültürel önlemlerden biri de tarım ilacı uygulamalarıdır.

Detaylı

HİJYEN VE SANİTASYON

HİJYEN VE SANİTASYON HİJYEN VE SANİTASYON TEMİZLİK+ HİJYEN= SANİTASYON Bulunduğumuz ortamda hastalık yapan mikroorganizmaların hastalık yapamayacak seviyede bulunma durumuna hijyen denir. Sağlıklı (temiz ve hijyenik) bir ortamın

Detaylı

AKUT HALK SAĞLIĞI OLAYLARI HIZLI RĠSK DEĞERLENDĠRĠLMESĠ ÇALIġTAYI 23-24 Eylül 2013

AKUT HALK SAĞLIĞI OLAYLARI HIZLI RĠSK DEĞERLENDĠRĠLMESĠ ÇALIġTAYI 23-24 Eylül 2013 AKUT HALK SAĞLIĞI OLAYLARI HIZLI RĠSK DEĞERLENDĠRĠLMESĠ ÇALIġTAYI 23-24 Eylül 2013 Dr. Semra YILMAZ Veteriner Sağlık Ürünleri ve Halk Sağlığı Daire BaĢkanı VETERĠNER SAĞLIK ÜRÜNLERĠ VE HALK SAĞLIĞI DAĠRE

Detaylı

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz?

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? İzmir İl Sağlık Müdürü Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Uz. Dr. Bediha TÜRKYILMAZ Toplum Kökenli Enfeksiyonlar Toplum kökenli enfeksiyon; önemli

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD

TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ. Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD TÜRKİYE DE SAĞLIK KURUMLARINDA İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ Doç Dr Meral Türk Ege Üni Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD 29 Mart ta DSÖ görevlisi Dr Carlo Urbani SARS nedeniyle ölmüştür. Keneli iğne

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

Türkiye Parazitoloji Dergisi, 33 (2): 131-135, 2009 Türkiye Parazitol Derg. Türkiye Parazitoloji Derneği Turkish Society for Parasitology Bursa İlinde 2006-2008 Yılları Arasında Saptanan Sıtma Olgularının

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı

Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı KLİMİK 2015 yolcudur abbas, bağlasan durmaz Seyahat Tıbbı Yolcu sağlığı Bülent Bozdoğan Adnan Menderes Üniversitesi GİRİŞ - ÇIKIŞ YAPAN ZİYARETÇİLER, YABANCI VE VATANDAŞLAR Aralık 2014 SAYI: 12 26.01.2015-11:00

Detaylı

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 12/o4/2014 Akılcı antibiyotik kullanımı Antibiyotiklere

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER DUNYA GIDA GUNU ACLIGA KARSI BIRLESELIM Dr Aysegul AKIN FAO Turkiye Temsilci Yardimcisi 15 Ekim 2010 Istanbul Bu yılki kutlamanın teması, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde dünyadaki açlıkla mücadele

Detaylı

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi?

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi? GEBELİKTE HEPATİT Gebelik ve hepatit Gebelik ve hepatit iki ayrı durumu anlatır. Birincisi gebelik sırasında ortaya çıkan akut hepatit tablosu, ikincisi ise kronik hepatit hastasının gebe kalmasıdır. Her

Detaylı

Bruselloz. Muhammet TEKİN. Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü

Bruselloz. Muhammet TEKİN. Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü Bruselloz Muhammet TEKİN Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü Bruselloz Esas olarak hayvanların hastalığı olan bulaşıcı bakteriyel bir enfeksiyon hastalığı Hayvanlardan insanlara mikroplu

Detaylı

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi (224 Sayılı Yasa ) Doç.Dr.Melikşah ERTEM İdeal Bir Örgütün İlkeleri Eşitlik Sürekli hizmet Entegre hizmet Katılımcı hizmet Öncelikli hizmet Ekip hizmeti Kademeli hizmet İdeal

Detaylı

6 Ocak 2008 tarihli Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Eki DSÖ_Anlaşması_eki080106 doyasındadır.

6 Ocak 2008 tarihli Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Eki DSÖ_Anlaşması_eki080106 doyasındadır. 6 Ocak 2008 tarihli Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Eki DSÖ_Anlaşması_eki080106 doyasındadır. Karar Sayısı : 2007/12970 16 Eylül 2007 tarihinde Belgrad da imzalanan ekli Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı

Detaylı

AFETLERİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ GENEL ETKİLERİ...

AFETLERİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ GENEL ETKİLERİ... İÇİNDEKİLER 1. Bölüm: AFETLERİN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ GENEL ETKİLERİ... 1 BÜTÜN DOĞAL AFETLERDE ORTAK SAĞLIK SORUNLARI... 3 Toplumsal Tepkiler... 3 Bulaşıcı Hastalıklar... 4 Nüfusun Başka Bir Yere Taşınması...

Detaylı

SAĞLIK DÜZEYİ GÖSTERGELERİ

SAĞLIK DÜZEYİ GÖSTERGELERİ SAĞLIK DÜZEYİ GÖSTERGELERİ HIZ:Bir toplum veya grubun belirli bir birimi içinde gözlenen hastalık veya olay sıklığını belirtir.hızın hesap edilmesinde kullanılan pay ve paydadaki sayılar aynı bölgeden

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2006/ 23

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2006/ 23 B100TSH0110001 Bulaşıcı Hastalıklarla Mücadele 17.02.2006 / 1808 GENELGE 2006/ 23 Ülkemizin içinde bulunduğu coğrafik yapı, alt yapı eksikliklerinden kaynaklanan problemler ve genel hijyen uygulamalarındaki

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

Küçük İşletmelere Danışmanlık. İşinizi büyütmek mi istiyorsunuz? Yolunu biliyoruz.

Küçük İşletmelere Danışmanlık. İşinizi büyütmek mi istiyorsunuz? Yolunu biliyoruz. Küçük İşletmelere Danışmanlık İşinizi büyütmek mi istiyorsunuz? Yolunu biliyoruz. Rusya Belarus Ukrayna Moldova Hırvatistan Romanya Bosna Hersek Sırbistan Karadağ Kosova Gürcistan Arnavutluk Ermenistan

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

Bursa da Sıtma. Oktay ALVER 1, Emel YILMAZ 2, Sevim AKÇAĞLAR 1, Okan TÖRE 1. Malaria in Bursa

Bursa da Sıtma. Oktay ALVER 1, Emel YILMAZ 2, Sevim AKÇAĞLAR 1, Okan TÖRE 1. Malaria in Bursa Türkiye Parazitoloji Dergisi, 31 (4): 249-255, 2007 Türkiye Parazitol Derg. Türkiye Parazitoloji Derneği Turkish Society for Parasitology Bursa da Sıtma Oktay ALVER 1, Emel YILMAZ 2, Sevim AKÇAĞLAR 1,

Detaylı

Hacettepe Üniversitesi hastaneleri; Kuş gribi ile ilgili sıkça sorulan sorular ve yanıtları

Hacettepe Üniversitesi hastaneleri; Kuş gribi ile ilgili sıkça sorulan sorular ve yanıtları Hacettepe Üniversitesi hastaneleri; Kuş gribi ile ilgili sıkça sorulan sorular ve yanıtları http://www.hacettepe.com.tr/haberdetay.aspx?id=43 adresinden 29 Ocak 2006 tarihinde alınmıştır. Kuş gribi nedir?

Detaylı

RİSK ANALİZİ TALİMATI

RİSK ANALİZİ TALİMATI AĞRI İL AMBULANS SERVİSİ BAŞHEKİMLİĞİ RİSK ANALİZİ TALİMATI DÖK. KOD NO : AĞRI-112-YÖN-TL- 22 YAY. TRH: 31.02.2014 REV.TRH: REV.NO: SA YFA NO: 5 1. AMAÇ: Ağrı İl Ambulans Servisi Başhekimliğinde hizmet

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ RİSK ANALİZİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1 / 6 1. AMAÇ 2. KAPSAM Nazilli Devlet Hastanesinde bölüm bazında risk değerlendirmeleri yaparak çalışanların çalıştıkları alanlardan kaynaklı risklerini belirlemek ve gerekli önlemlerin alınmasını

Detaylı

trafikte bilinçli bir nesil için

trafikte bilinçli bir nesil için bilinçli bir nesil e t k i için f tra Giriş Önemli bir halk sağlığı sorunu olan trafik kazalarının önlenmesi, pek çok kurum, kuruluş, sivil toplum örgütleri ve bireylerin ortak çalışması ile mümkün olabilecektir.

Detaylı

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI. Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır.

KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI. Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır. KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI VE KENELER Derleyen: Yusuf AKBABA KIRIM KONGO KANAMALI ATEŞ HASTALIĞI Hastalık ilk defa 1944 yılında Kırım da görülmüş ve Kırım Kanamalı Ateşi olarak tanımlanmıştır.

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Oğuz Gündoğdu ACİL DURUMLAR PANELİ KalDer Bursa Şubesi Çevre ve İş Güvenliği Kalite Uzmanlık Grubu 27 Mayıs 2015 Ülkemizde çağdaş anlamda Afet Yönetimi

Detaylı

DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ MİSYONU (Dişhekiminin Kazandığı Yeni Misyonun Çıktıları/Faydaları) ÇALIŞMA GRUBU-1 RAPORU

DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ MİSYONU (Dişhekiminin Kazandığı Yeni Misyonun Çıktıları/Faydaları) ÇALIŞMA GRUBU-1 RAPORU TDB 20.ULUSLARARASI DİŞHEKİMLİĞİ KONGRESİ MESLEK SORUNLARI SEMPOZYUMU FDI 2020 VİZYONU REHBERLİĞİNDE İSTANBUL DEKLARASYONU (26-27-28 Mayıs 2014 Kuşadası, Aydın) DİŞHEKİMİNİN GENEL SAĞLIKTAKİ ÖNEMİ VE GELECEKTEKİ

Detaylı

SITMA OLGU SUNUMU. Dr. Yunus Gürbüz Antalya KLİMİK2013

SITMA OLGU SUNUMU. Dr. Yunus Gürbüz Antalya KLİMİK2013 SITMA OLGU SUNUMU Dr. Yunus Gürbüz Antalya KLİMİK2013 OLGU HU, 1966 doğumlu, erkek hasta İş nedeniyle son 3 aydır yurt dışında yaşıyor 10 gün önce iznini geçirmek üzere Türkiye ye gelmiş Yakınması Hastanın

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler:

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler: HPV ( Human Papilloma virus) 60 tan fazla virüse verilen ortak addır. Bu virüsler vücudun herhangi bir yerinde siğillere sebep olabilirler.ancak bazıları cinsel yola bulaşır ve condyloma acuminata veya

Detaylı

Doç.Dr. V. Soydal ATASEVEN

Doç.Dr. V. Soydal ATASEVEN Doç.Dr. V. Soydal ATASEVEN Mustafa Kemal Üniversitesi Veteriner Fakültesi Viroloji Anabilim Dalı, Hatay Sığırların Nodüler Ekzantemi - Afrika Hastalığı (LSD) Sığırların Üç Gün Hastalığı (Bovine Ephemeral

Detaylı

TÜTÜN VE ASTIM. Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri

TÜTÜN VE ASTIM. Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri TÜTÜN VE ASTIM Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri Kısa Dersimizin Hedefleri KISA DERSİMİZİN AMACI: Öğrencileri tütünün astım üzerindeki zararlı etkileri ile astım hastalarına ve ebeveynlerine

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015 Sağlık Tanımı Türk Sağlık Sistemi Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Sağlık Nedir? Sağlık negatif yönden hastalığın yokluğu şeklinde tanımlanmaktadır. Pozitif yönden sağlık; bireylerin hayata katılabilme yetenekleri,

Detaylı

VİROLOJİYE GİRİŞ. Dr. Sibel AK

VİROLOJİYE GİRİŞ. Dr. Sibel AK VİROLOJİYE GİRİŞ Dr. Sibel AK Bugün; Virüs nedir? Virüslerin sınıflandırılması Virüsler nasıl çoğalır? Solunum yoluyla bulaşan viral enfeksiyonlar Gıda ve su kaynaklı viral enfeksiyonlar Cinsel temas yoluyla

Detaylı

Pandemik grip. Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler.

Pandemik grip. Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler. Pandemik grip Grip salgını (dünya grip salgını) hakkında bilmeniz gereken bilgiler. Bu broşürde neler yazılıdır? Bu broşürde grip pandemisi (dünya grip salgını) hakkında bilgiler verilmiştir. Dünya grip

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

Biyosidal Ürünler ve Ara Ürünler. Abdullah YILMAZ Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü. Ankara

Biyosidal Ürünler ve Ara Ürünler. Abdullah YILMAZ Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü. Ankara Biyosidal Ürünler ve Ara Ürünler Abdullah YILMAZ Zirai Mücadele Merkez Araştırma Enstitüsü. Ankara Konu başlıkları Biyosidaller Bitki koruma Ürünleri Veteriner ve Tıbbi Ürünler Ara ürünler ve örnekler

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Sayfa No : 01 KALİTE KOMİTESİ HEDEF PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA İZLEME YÖNTEMİ TERMİN 1. Hastane enfeksiyonunun oluşmasını ve yayılmasını önlemek 1.a) Enfeksiyon kontrol programı oluşturmak

Detaylı

Page 1 NHS. Tuberculosis Turkish. Tüberküloz Tüberküloz - hastalık, tedavi ve korunma. aşılanma sağlığınızı korumanın en güvenli yolu

Page 1 NHS. Tuberculosis Turkish. Tüberküloz Tüberküloz - hastalık, tedavi ve korunma. aşılanma sağlığınızı korumanın en güvenli yolu Page 1 NHS Tuberculosis Turkish Tüberküloz Tüberküloz - hastalık, tedavi ve korunma. aşılanma sağlığınızı korumanın en güvenli yolu Page 2 Tüberküloz Tüberküloz, genellikle akciğerleri etkileyen bulaşıcı

Detaylı

TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZLERİ MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİNİN

TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZLERİ MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİNİN TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZLERİ TARAFINDAN MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİNİN SAĞLIĞINI GELİŞTİRMEYE YÖNELİK YAPILACAK ÇALIŞMALAR Sağlık hizmetlerinin birinci amacı hastalıkları ve erken ölümleri önlemektir Madde 4)

Detaylı

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar üretir. Bunların başında insülin gelmektedir. İnsülin, pankreastan

Detaylı

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi Diyabet Dünya çapında ve Avrupa da halk sağlığı sorunu AVRUPADA DİYABET YÜKÜ 20-79 yaşları 2003 2025

Detaylı

Ekselansları Sayın Başkan Prof. Türmen, Sayın Prof. Bertan, Hanımefendiler ve beyefendiler,

Ekselansları Sayın Başkan Prof. Türmen, Sayın Prof. Bertan, Hanımefendiler ve beyefendiler, Ekselansları Sayın Başkan Prof. Türmen, Sayın Prof. Bertan, Hanımefendiler ve beyefendiler, Aile Hekimleri ve Aile Sağlığı Elemanları için Sürekli Pediatri Eğitimleri" kapsamındaki dört yıldır devam eden

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 6 Mayıs 2015 18. Hafta (27 Nisan 3 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 18. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

UYUMU NASIL ARTIRALIM????? Uzm.Hem.Pakize AYGÜN İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastane Enfeksiyon Kontrol Komitesi

UYUMU NASIL ARTIRALIM????? Uzm.Hem.Pakize AYGÜN İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastane Enfeksiyon Kontrol Komitesi UYUMU NASIL ARTIRALIM????? Uzm.Hem.Pakize AYGÜN İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastane Enfeksiyon Kontrol Komitesi MEDİMAGAZİN İzolasyon önlemleri sıkıntı yaratıyor Manisa da yapılan bir araştırmada, hekim

Detaylı

TEK SAĞLIK TÜRK VETERİNER HEKİMLERİ BİRLİĞİ. Prof.Dr. Ender YARSAN. Halk Sağlığı Uygulamalarında Veteriner Hekimliği Hizmetlerinin Rolü Sempozyum

TEK SAĞLIK TÜRK VETERİNER HEKİMLERİ BİRLİĞİ. Prof.Dr. Ender YARSAN. Halk Sağlığı Uygulamalarında Veteriner Hekimliği Hizmetlerinin Rolü Sempozyum TEK SAĞLIK TÜRK VETERİNER HEKİMLERİ BİRLİĞİ Halk Sağlığı Uygulamalarında Veteriner Hekimliği Hizmetlerinin Rolü Sempozyum Prof.Dr. Ender YARSAN Türk Veteriner Hekimleri Birliği Merkez Konseyi II. Başkanı

Detaylı

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU

GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU GENEL RİSK DEĞERLENDİRMESİ ÖRNEK FORMU Risk Değerlendirme No: Tarih: İşveren: İşyeri Adresi: Yapılan İş Nedir? (Kısaca açıklayınız) İşçi sayısı: Erkek Kadın Çocuk Çırak Öğrenci RİSK DEĞERLENDİRMESİ YAPILMASININ

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Ardahan İl Sağlık Müdürlüğü. Ardahan Lise Öğrencileri EĞİTİM SEMİNERİ

T.C. Sağlık Bakanlığı Ardahan İl Sağlık Müdürlüğü. Ardahan Lise Öğrencileri EĞİTİM SEMİNERİ T.C. Sağlık Bakanlığı Ardahan İl Sağlık Müdürlüğü Ardahan Lise Öğrencileri EĞİTİM SEMİNERİ AKıLCı İLAÇ KULLANıMı TANıMı İLK DEFA 1985 YıLıNDA DÜNYA SAĞLıK ÖRGÜTÜ TARAFıNDAN YAPıLMıŞTıR. KİŞİLERİN KLİNİK

Detaylı

Deri Layşmanyazisi. Prof. Dr. Mehmet HARMAN Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı

Deri Layşmanyazisi. Prof. Dr. Mehmet HARMAN Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı Deri Layşmanyazisi Prof. Dr. Mehmet HARMAN Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı Amaç Hastalığın tanısını koyabilmek Uygun tedaviyi yapabilmek Koruyucu yöntemleri sayabilmek İçerik

Detaylı