İSTANBUL SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI ISTANBUL CHAMBER OF CERTIFIED PUBLIC ACCOUNTANTS VERGİ FELSEFESİ (DEVLET VE VERGİ)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İSTANBUL SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI ISTANBUL CHAMBER OF CERTIFIED PUBLIC ACCOUNTANTS VERGİ FELSEFESİ (DEVLET VE VERGİ)"

Transkript

1 İSTANBUL SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER ODASI ISTANBUL CHAMBER OF CERTIFIED PUBLIC ACCOUNTANTS VERGİ FELSEFESİ (DEVLET VE VERGİ) Doç. Dr. Ahmet EROL Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi İstanbul

2 İSMMMO Yayınları 140 Grafik ve Uygulama Evren Günay Baskı ve Cilt TOR OFSET SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ Hadımköy Yolu Akçaburgaz Mah. 4. Bölge 9. Cadde 116. Sok. No: 2 Esenyurt/İSTANBUL Telefon: Faks: YAYINDA KATALOGLAMA BİLGİSİ Erol, Ahmet Vergi felsefesi: Devlet ve Vergi. İstanbul : İSMMMO; s.; 24 sm. (İSMMMO yayınları; 140) ISBN: I Vergi Felsefesi

3 Felsefe, yüksek dağda buz içinde yatmaktır. Nietzsche 3

4 4

5 Mensubu Olmaktan Büyük Onur Duyduğum Maliye Teftiş Kurulu na 5

6 6

7 SUNUŞ Bir iktisat terimi olarak vergi; Kamu giderlerini karşılamak amacıyla devletin veya devletin yetkilendirdiği diğer kamu tüzel kişilerinin, hukuki zorunluluk altında, yasayla belirtilen kurallara göre ve karşılıksız olarak gerçek ve tüzel kişilerin gelir ve malları üzerinden nakdi ya da aynî olarak aldıkları pay şeklinde tanımlanır. Felsefe ise doğanın ve toplumun varoluşunun, insanın düşünme ve bilme sürecinin yasalarını; başta aktör, sanat ve siyasa olmak üzere etkinliklerin oluşumlarını araştıran bilimdir. Daha kısa bir ifadeyle varlığın ve bilginin bilimsel olarak araştırılması da diyebiliriz. İşte değerli dostum Ahmet Erol, bu iki temel tanımı önemli bir çalışmada birleştirerek Zor bir işin üstesinden nasıl gelinir? in cevabını veriyor bu kitapta. Çünkü ortada kavram ve analiz yeteneği içinde, önemli bir içerik var. Vergi Felsefesi; kullanım yöntemlerini, yanı sıra vergiyi, vergi tarihini, vergilendirme sürecinin tüm bilgi birikimlerini ortaya koyuyor. Adeta söylenemeyenleri yalın ve somut haliyle söylüyor. Ayrıca Vergi Felsefesi kitabındaki söylenmeyeni söyleme sürecini büyük bir erdem ve dürüstlükle; eğilmeden, bükülmeden yapar. Bir başka deyişle düşmanına dostluk, dostuna kin duyma işlemini vergisel anlamda yapmaktır ifadelerinin hakkını veriyor. Son söz olarak Sayın Erol un bu çalışmasından çıkarılacak çok ders olduğunu ve bu meslekteki herkesin beklentiler çıtasını daha yukarı çıkarmasına aracılık edeceğine olan inancımı iletmek isterim. Yahya ARIKAN İSMMMO Başkanı 7

8 8

9 ÖNSÖZ Vergi Felsefesi adıyla Türkiye de (belki de dünyada) yayımlanan ilk kitap olma özelliğini taşıyan çalışmamızın, bu alanda üretimde bulunacaklar bakımından bir tuğla olması beni ancak onurlandırı ve mutlu eder. Doğaldır ki, her ilkte görülmesi olası eksiklikler ve hamlıklar olabilir. Bu tür eksiliklik ve hamlıklar yetersizlikten ve kötü niyetten çok, kulvarda ilk ve yalnız olmanın yarattığı belirsizlik ve sınırsızlıktan kaynaklanmaktadır. Tüm çocuklar denizi değil de, genelde havuzu severler ve yeğlerler. Bunun nedeni havuza olan aşırı sevgileri ye da denizden hoşlanmamalrı değildir. Bunun nedeni havuz sınırılı ve sınırları görünür somutluktadır. Bu çocuklara güven verir. Denizin ise, sınırları yoktur. Bu ise, çocukta güvensizlik yaratır. İşte bu nedenle, tüm çocuklar havuzu severler. Vergi felsefesi konusunda önümüzde herhangi bir çalışmanın olmaması çalışmayı birazcık uçsuz ve sınırsız yapıyor. Bu, bir biliminsanının bu kadar belirsizliği olan bir alanda yüzme endişesini ve korkularını da birlikte getiriyor. İşte, çalışmadaki eksiklik, etkinsizlik, acemilik ve hamlıklar bu uçsuzlukta kanata açan ye da yüzen bir biliminsanının endişe, korku ve bocalama kaygılsızndan kaynaklanmaktadır. Tüm eksiklik ve hamlığına karşın, beni mutlu eden bir şeye öncülük etmek ve sonraki açılacak yola bir başlangıç oluşturmadır. Vergi felsefesi konusunda bir ilk adım niteliğindeki bu toy çalışmanın bu alanda yola çıkacak, ürün verecek, yaratıda bulunacak, düşünsel etkinlik gösterecek tüm meslektaşlarıma ve tüm okurlarıma yararlı olmasını diliyorum. Ayrıca, bugüne kadar bu konu hiçbir fakültede ders olarak okutulmadı. Bu konunun artık üniversitelerimizde ana ders olmasının gerekli olduğunu vurgulamak istiyorum. Çalışmadaki tüm eksiklik, acemilik ve toyluklardan yazar olark ben sorumluyum. Çalışmadaki görüşlerin tümü bana ait olup, görev yaptığım Üniversitelerin ve kurumların görüşü olarak kullanılamaz ve onların görüşü gibi sunulup, değerlendirilemez. Alanında ilk olan bu çalışma, kitap olarak yayımlaması için konuyla doğrudan ilgili bulunan Maliye Bakanlığı Strateji Dairesi Başkanlığı na 9

10 gönderilmiştir. Ancak, söz konusu Başkanlık Vergi Felsefesi ni kitaplaştırmayı Hükümet politikalarına ters düşeriz. kaygısıyla yayımlamaktan çekinmiştir. Türkiye de Devletin Mali ve Ekonomik Birimlerinin Yeniden Yapılandırılması adlı Doktora Tezimi de zamanında ilgisi nedeniyle Maliye Bakanlığı Strateji Dairesi Başkanlığı na göndermiştim. Dönemin Strateji Dairesi Başkanı Sayın Niyazi CANGİR Üstadım, tezin kitaplaştırılması kararını almış; ancak dönemin Maliye Bakanlığı Müsteşarı Sayın Hasan Basri AKTAN, bu kararın yürürlüğe konulmasını bilemediğimiz ve bir gün öğrenmeyi çok arzu ettiğimiz nedenlerden dolayı bilerek ve isteyerek engellemiştir. Yazgı mıdır bilinmez, ama 25 yıldır mensubu olduğum Maliye Bakanlığı tarafından basımları engellenmiş bu iki kitabın siz okurlarımla ve konunun araştırmacılarıyla buluşmasını yaklaşık meslek mensubunun temsilcisi durumunda olan İSMMMO sağladı. İnsanlık tarihindeki tüm gelişimler sancılı ve eziyetli olmuştur. Aydınlığın elde edilmesi, hukuki hakların evrensel boyutta sağlanması hep bu sancıları ve eziyetleri çeken ve bugün ansiklopedileri dolduran insanlar (günahkarlar) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu anıtsı insanlar (zamanlarının günahkarları ve çilekeşleri) sayesindedir ki, bugün bir sürü hak ve özgürlüğe sahibiz. Haklar ve özgürlükler, büyük bedeller ödenerek elde edilmiştir. Bunların geliştirilmesi ve korunması çabayı gerektirir. Bu çabalar ise, korkaklar tarafından değil, ancak yürekli insanlarca yapılabilir. Evrensel hak ve özgürlüklere ulaşmak ve bunları yaşatmak ancak yürekli ve iyi insanlarla olanaklıdır. Bir toplumu devingen ve hukuki hak ve özgürlükler anlamında evrensel tutan, yürekli ve iyi insanların sayısının çokluğudur. Bu kitapları siz saygıdeğer okrularımla buluşturan İSMMMO yürekli ve iyi insanlık yapmıştır. Bu anlamda, İSMMMO nun tüm üyelerine, onların adına odalarını yöneten Başkan Sayın Yahya ARIKAN a, Yönetim Kurulu Üyelerine ve tüm İSMMMO çalışanlarına gönüller dolusu teşekkürlerimi sunarım. Bu çalışmanın kitaplarştırımasındaki katkılarından dolayı İSMMMO Özel Kalem Müdürü Sayın Emine KALEM e ve yaratıcı emeğiyle nitelikli ve özenli bir kitap baskısının size ulaşmasını sağlayan Sayın Evren GÜNAY a teşekkür ederim. 10

11 Çalışmalarımın tümünde bana yol ve yaşam arkadaşlığı yapan sevgili eşim Dr. Nurdan EROL a ve yaşam sevincim, yaşam gücüm, canım kızım Zeynep Eylül EROL a ne denli teşekkür etsem azdır. Çalışmaının ilerleyen zamanlarında daha da olgunlaşması ve gelişmesi için katkıda ve eleştiride bulunacak sevgili okurlarımın aşağıdaki ime yazmalarını istirham ederim. Sevgi ve saygılarımla, Ahmet EROL Fenerbahçe,

12 12

13 Düşünce Ateşten bir gömlek Ülkemde; Giyen deli Giymeyen veli Üreten ise Zırzır deli Ahmet Erol 13

14 14

15 İÇİNDEKİLER VERGİ FELSEFESİ I. BÖLÜM HUKUK, DEVLET, DENETİM 1.1. Devlet ve Devletin İşlevlerinin Gelişimi Çağdaş Hukuk, Çağdaş Devlet ve Çağdaş Denetim Konu Konun Analiz ve Değerlendirilmesi Çağdaş Hukuk, Çağdaş Devlet, Çağdaş Vergi, Çağdaş Denetim, Çağdaş Birey Kavramları Çağdaş Denetim Çağdaş Teftiş ve Denetim Elemanında Bulunması Gereken Nitelikler Sonuç Devlete ve Devlet Kurumlarına Misyon ve Vizyon Biçme Çabaları Konu Konun Analiz ve Değerlendirilmesi Misyon Kavramı Vizyon Kavramı Devlet Kavramı Devlet, Misyon ve Vizyon Sonuç Vergi Denetiminde Hukuki Özen Konu Konuya İlişkin Analiz ve Değerlendirme Sonuç Denetim Denetim 50 15

16 Giriş Denetimin ve Denetçinin Tanımı Denetimin Türleri Kamu Denetimi Denetime Yönelik Eleştiriler Sonuç Teknolojik Gelişmelere Koşut Vergisel Değişiklikler Etkin Denetim İçin Yeterli mi? Konu Konun Analiz ve Değerlendirilmesi VUK da İleri Teknoloji Kullanımına Yönelik Maddeler VUK da İleri Teknoloji Kullanımına Yönelik Maddelerin Getiriliş Amaçları VUK da İleri Teknoloji Kullanımına Yönelik Maddelerin Etkin İşletilmesi ve Sonuç Alınabilmesi İçin Yapılması Gerekenler Sonuç İnsan Kaynağı ve Teftiş Konu Konunun Analiz ve Değerlendirilmesi Sonuç Vergi İdaresinin Mükellefi Denetlemesi Giriş Denetim Türleri Yoklama Bilgi İsteme Vergi İncelemesi Sonuç Gelirin Kaynağını Sorgulama Çabaları Konu Konuya İlişkin Analiz ve Değerlendirme Sonuç 90 16

17 Yıllık Onur: Maliye Teftiş Kurulu Gelir İdaresinin ve Vergi Denetiminin Bağımsızlığı Konu Konunun Değerlendirilmesi Sonuç 104 II. BÖLÜM VERGİ 2.1. Vergilemenin Yörüngeç (Türbülans) ya da Şelale Etkisi Vergi Hukukunda Kavram Giriş Tartışma Sonuç Vergi İdaresi Uygulamalarının Anayasa ve Vergi Hukuku Karşısında Durumu Konu Konunun Teknik Yönden Analizi Sonuç Vergi Afları ve Parlamento Yetkisi Konu Konuya İlişkin İnceleme Kuramsal İnceleme Türkiye İncelemesi Sonuç Vergi Yasaları İle Vergi Oranları Konusunda Bakanlar Kuruluna Tanınan Yetkilerin Anayasanın 73 üncü Maddesi Karşısındaki Durumu Konu Konunun Analiz ve Değerlendirilmesi Sonuç

18 2.6. Vergi İdaresince Çıkarılan Sirkülerin Vergi Hukuku Karşısındaki Durumu Konu Konunun Analiz ve Değerlendirilmesi Sonuç Vergi İşlemlerinde Türk Para Birimi Yerine Başka Para Biriminin Kullanılması ve Türk Parasının Saygınlığı Konu Konuya İlişkin Mevzuat Sonuç Vergi Teşviği Olarak Pasaport Konu Konuya İlişkin Yasal Düzenlemeler Sayılı Pasaport Kanunu Sayılı Değerli Kağıtlar Kanunu Sayılı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Konunun Değerlendirilmesi Sonuç Uzlaşma Komisyonlarının Tutarsal Uzlaşma Sınırı Konu Analiz ve Değerlendirme Sonuç Vergi Usul Kanununda Ölüm Konu Konunun Analizi Mirasçıların Sorumluluğu (VUK 12. Md.) Ölüm Halinde Sürenin Uzaması (VUK 16. Md.)

19 Özel Ödeme Zamanları (VUK 112/2. Md.) Ölüm Vakalarını ve İntikalleri Bildirme (VUK 150. Md.) Ölüm (VUK 164. Md.) Veraset ve İntikal Vergisinde Ek Süre (VUK 342. Md.) Usulsüzlük Dereceleri ve Cezaları (VUK 352/I-11. Md.) Usulsüzlük Dereceleri ve Cezaları (VUK 352/II-1. Md.) Ölüm (VUK 372. Md.) Sonuç Yeni Türk Ceza Kanunu Karşısında Vergi Mahremiyeti Suçu Konu İlgili Mevzuat Sayılı Vergi Usul Kanununun 5 inci Maddesi Sayılı Vergi Usul Kanununun 362 nci Maddesi Sayılı Türk Ceza Kanununun 136, 137, 138, 139 ve 140 ıncı Maddeleri Sayılı Türk Ceza Kanununun 239 uncu Maddesi Sayılı Türk Ceza Kanunu nun 243, 244 ve 245 inci Maddeleri Sayılı Türk Ceza Kanunu nun 257 ve 258 inci Maddeleri Sayılı Türk Ceza Kanununun 334 üncü Maddesi Konunun Analizi Vergi Mahremiyetinin Analizi Vergi Mahremiyeti Suçu ve Yeni TCK Konusundaki Görüşler Değerlendirme

20 2.12. Yeni Gelir Vergisi Kanunu Oluşturulurken Dikkate Alınması Gereken İlkeler Konu Konuya İlişkin Değerlendirme Yeni Yasanın Amacı Ne Olmalıdır? Yeni Yasanın İlkeleri Ne Olmalıdır? Sonuç Yeni Gelir Vergisi Kanunu Oluşturulurken Gelirin Tanımı Konu İnceleme ve Değerlendirme Sonuç Vergi, Mali ve Ekonomik Kayıtdışılık: Etkileri ve Çözüm Önerileri Giriş Kayıtdışılığın Ortaya Çıkmasını ve Yaşama Alanı Bulmasını Sağlayan Mali Nedenler ve Çözüm Önerileri Vergi Politika ve Uygulamalarında İçtenlik Yasalar Yapılırken Tam Katılımcı ve Uzlaşmacı Yaklaşım Zorunluluğu Gelirin Tanımı Sorunu Vergi Ceza Sistemi ve Yargı Sisteminin Etkinleştirilmesi Denetim ve İnceleme Sisteminin Etkinleştirilmesi ve Olabilirse Vergi ile İlgili Denetimin Tek Çatı Altında Toplanması Maliye Örgütsel Yapısı Vergide Ödeme Sistemlerinin Bankacılık Alanına, Gönderi Sisteminin Postaya ve Internet Ortamına Yönlendirilmesi Her Alanda Hukuk Devleti Yaklaşımı; Yurttaşın da, Devletin de Bu Yaklaşıma Özen Göstermesi

21 Tüm Ticari Yaşamın Hamiline Olmaktan Çıkarılması ve Taşınır Mal Mülkiyetinin İspatında Elde Bulundurma Anlayışından Belgeli Kanıtlama Anlayışına Geçirilmesi Kamunun Elindeki Tüm Bilgilerin Birbirleriyle Konuşur Duruma Getirilmesi Kayıtdışılığın Etkileri (Sonuçları) Kayıtdışılığın Psikolojik ve Sosyal Etkileri (Sonuçları) Kayıtdışılığın Mali ve Ekonomik Etkileri (Sonuçları) Kayıtdışılığın Siyasal Etkileri (Sonuçları) Kayıtdışılığın Ekolojik (Çevresel) Etkileri (Sonuçları) Sonuç 258 Kaynakça

22 22

23 VERGİ FELSEFESİ Sözcüklerin altı ve içi doldurulduğunda kavrama; kavramların altı ve içi doldurulduğunda felsefeye varılmış olur. Bu süreç ağır, derin ve içli bir süreçtir. Bunu kavrayamayan dışsal bakı ile sürecin algılanması olanaklı değildir. Nietzsche nin de belirttiği gibi, Felsefe, yüksek dağda buz içinde yatmaktır. Nietzsche nin düşüncesini bir adım daha ileri taşırsak, Felsefe, yüksek dağda buz içinde yatmak ve diri kalmayı da başarmaktır. Durum böyle olunca, felsefe yoluyla insan, olağan beyinsel sınırları ile değil, beynin kozmik ötesi ışımaları ve gönül gücünün derinliği ile görülmeyeni; görülenin görülemeyen bölümlerini görür. Bilinenlerden hareketle bilinmeyenleri bilinir yapar ya da bilinmeyeni beyin, duygu ve sezi uzgörüsünün sonsuzluk sarmalında somutlaştırır. Her somutlama işlemi ayrıntılı bir soyutlama düşleminden hareketle yapılır. Felsefeci; soyut algı gücünün gelişmişliği ölçüsünde somuta yaklaşır; bilinmeyeni bilinir kılar; uzakları yakın eder; algıyı sorguya çevirir; inancı bilime döndürür. İşte bu süreç ciddi anlamda ağır ve sancılı bir süreçtir. Nietzsche nin bir sözünden hareketle kendini felsefeye adayan için sadece düşmanını sevmek yetmez, düşmanına da kin duymayı gerektirir. Bu yüce ve bilimsel anlamda nesnel olmayı ifade eder. Nesnellik, iyice öznelleşmiş bir uygarlık, yaşam ve insan ilişkileri içinde bir siyanür gibidir. İçimi de, sonucu da vahimdir. Bu anlamda, gerçek felsefeci birazcık itici, birazcık dili sivri, birazcık da yalnızdır. Düşmanını dost görebilmek insan ötesi bir duygudur. Dostuna da kin beslemek bir sonlu (fani) için çok acı vericidir. Vergi, adeta insanlığın doğuşundan itibaren güçlü ve zayıf ilişkisinin ortaya çıkması ile başlayan bir güç simgesidir. Güçlünün, gücünden aldığı dayatma ile zayıflardan kopardığı ve aldığı değerlerin toplamıdır. Bundan dolayı, verginin altyapısında ya da doğuşunda ceberut bir ilişki yumağı yatmaktadır. Daha sonra, insanların topluluk ilişkilerinin güçler dengesinin salınımına ve itisine (belki de çekisine) koşut olarak uygarlaşma hareketleri ve düzen kurma ya da düzen sağlama adına geliştirilen kuralların (hu- 23

24 kuk) etkisiyle vergi alma ayrıcalığını topluluğu yönetme erkini ele geçiren kesimler (şef, hükümdar, kral, çar, lider, padişah, imparator, devlet) elde etmiştir. İnsanlığın güç ilişkileri terazisinin tartma ölçülerine göre verginin işleyişi ve görünümü değişmiştir. Vergi ve vergileme süreci, ekonomik bir süreç olmasına karşın; çok ciddi anlamda da toplumsal ve siyasal bir süreçtir. Vergileme sürecinin analizi yoluyla, insanlığın, ulusların, ülkelerin uygarlıklarının gelişimi rahatlıkla izlenebilir. Vergi, çağının ve uygulandığı toplumun aynası gibidir. İşte vergi felsefesi burada ortaya çıkmaktadır. Vergi felsefesi; tüm vergilendirme sürecine yönelik olarak beynin kozmik boyutunun da ötesine geçerek sorgulamalar yapar; uzgörü gücünün destek ve yardımıyla soyutta somuta doğru bilinmeyeni bilinir kılar. Bu işlemleri yaparken, nesnel kalır. Süreçteki görülmesi gereken her şeyi acımasız bir gerçeklikle ortaya koyar; olması gerekeni hiçbir etki ve kayırma güdüsüne girmeden söyler. Vergi felsefesi, genel ya da teme felsefenin tüm araç, yol ve yöntemlerinden yararlanır. Aynı zamanda vergiyi, vergi tarihini, vergilendirme sürecinin tüm bilgi birikimlerinden yararlanır. Bu derin ve oylumlu bilgi bileşenlerini bir araya getirir ve söylenmeyenleri söyler; olması gerekenleri en yalın, en somut biçimde ortaya koyar. Bu ortaya koyma sürecini ya da söylenmeyeni söyleme sürecini büyük bir erdem ve dürüstlükle; eğilmeden, bükülmeden yapar. Bir başka deyişle düşmanına dostluk, dostuna kin duyma işlemini vergisel anlamda yapmaktır, vergi felsefesi. Vergi felsefesi; vergiye, vergilendirme sürecine, verginin tarihsel gelişimine, vergisel hukuk düzenlemelerine, verginin taraflarına, verginin kavramlarına ve kurumlarına sorgulayıcı ve irdeleyici bir yansız bakışla bakar. Bu üstel, bu soyut, bu beyin, sezi ve gönül üçgeninden yapılan bakış, zaman zaman olayın taraflarını irrite edebilir, üzebilir. Bu anlamda vergi felsefesi ile uğraşan insanların ağır saldırılara maruz kalmaları da kaçınılmaz olabilir. Bu saldırılar, devlet ya da hükümet erki tarafından yapıldığında yarası ve etkisi çok da ağır olabilir. Ancak, felsefenin felsefesi bu acıya katlanmayı gerektirir. 24

25 I. BÖLÜM HUKUK DEVLET DENETİM 25

26 26

27 1.1 Devlet ve Devletİn İşlevlerİnİn GELİŞİMİ Halkı bir tek insan, bir tek insanı bütün halk gibi gör. Montaigne Organize olma, birlikte yaşamın zorunlu ve kaçınılmaz bir gereğidir. Küçük topluluklar; insanın, doğanın acımasız koşulları karşısında bir araya gelme ve toplu yaşama zorunluluğunun doğal bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bu küçük topluluklar, zaman içinde gelişime ve değişime uğrayarak ya da doğadaki koşullara gözlem ve deneyler sonucu uyum sağladılar. İlkel düzeyde de olsa çeşitli kurallar ortaya koymaya ve bu kurallara topluluğa dahil herkesin uymasını sağlayamaya başladılar. Doğadan yola çıkılarak ve yaşama tutunmanın, hayatta kalmanın zorunlu sonucu olarak ortaya konulan bu kurallar insanların organize olmalarının başlangıcı olarak kabul edilebilir. İnsanlığın tarihsel süreç içinde ortaya koyduğu gelişim ya da uygarlık, organizasyonların en kapsamlısı ve en olağanüstüsü olarak kabul edilen devlet i ortaya çıkardı. Devlet, organizasyonların en karmaşık ve en boyutlu olanıdır. Başlangıçta, insanların doğa ve diğer topluluklar karşısında korunması ve savunulması işlevini üstelenen devlet, uygarlık düzeyinin gelişmesi, insanların gereksinimlerinin çeşitlenmesi sonucu çeşitli ekonomik işlevler de üstlenmek durumunda kaldı. Kamu ekonomisi, devletin giderek ekonomiye karışımı zorunluluğu nedeniyle, çeşitli sorunlara çözüm getirme çabalarının sonucu olarak ortaya çıkmıştır 1. Devletin ekonomideki işlevi ve işlevlerinin boyutu sürekli olarak tartışma konusu olmuştur. Laissez-Faire (bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler) anlayışını benimseyen yaklaşımlara göre; devlet sadece hukuk düzenini sağlamalı, özel mülkiyet haklarını korumalı ve yapılan sözleşmelerin uygulanabilirliğini sağlamalıdır. Bir başka deyişle devlet, sadece savunma ve adalet hizmetlerini sunmalıdır. Bunların dışına çıkmamalı ve ekonomik yaşamın işleyişine karışmamalıdır. Adam Smith, bu anlayışın önemli temsilcilerinden 1 Orhan Şener, Teori ve Uygulamada Kamu Ekonomisi, 7. Baskı, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul, Ocak-2001, s

28 olmasına karşın, kısa dönemde maliyetleri karşılayamayacağı için bireyler tarafından karlı görülmeyen bayındırlık projelerinin devlet tarafından yerine getirilmesi gerektiğini savunmuştur 2. John Stuart Mill, Politik Ekonominin İlkeleri adlı yapıtında, Adam Smith in yaklaşımını daha da genişletmiş ve yolların, kanalların, rıhtımların, sulama tesislerinin, hastanelerin, okulların ve basımevleri gibi tüm bayındırlık projelerinin kamu sektörü tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Klasik Okul ya da Klasik Görüş olarak adlandırılan bu yaklaşımlar egemenliğini 1929 Büyük Bunalımına kadar sürdürmüştür Büyük Bunalımının İkinci Dünya Savaşı sonuna kadar ortadan kaldırılamaması büyük ölçüde Klasik Okulun yıkılışına neden olmuştur Büyük Bunalımı üzerine yaptığı gözlemlerden yola çıkan J. M. Keynes, çağdaş ekonominin temellerini atarak, Klasik Okulun ekonomideki tarafsızlık politikasını eleştirmiş ve devletin ekonomiye karışması gerektiğini savunmuştur. Ekonomideki önemli yapısal aksaklığın piyasa güçleri tarafından giderilmesinin olanaklı olmadığını; ekonomide yaşanan sürekli ve yaygın işsizliğin ekonomide ve toplumsal yaşamda büyük tehlike yaratacağını belirtmiş ve tam istihdamı sağlayacak önlemlerin alınması gerektiğini savunmuştur. Keynes e göre; Klasik Okulun savunduğu Laissez-Faire yaklaşımı kabul edilebilir bir politika değildir. Keynes, devletin yapması gereken işler konusunda şöyle bir açıklama yapmıştır: Devlet, piyasanın yaptığı işleri özel firmalardan biraz daha iyi ya da biraz daha kötü biçimde yapmak için yapmamalıdır. Piyasanın nedeni ne olursa olsun yapmadığı işleri yapmalıdır. 3 İkinci Dünya Savaşı ndan itibaren dünyada yaşanan Soğuk Savaş Dönemi, ekonomi ve devlet ilişkisinde yaygın olarak iki kutuplu bir düşünce akımı ve uygulama ortaya çıkarmıştır. Doğu Bloğu ülkeleri diye adlandırılan ve önderliğini Rusya nın yaptığı Sovyet Bloğu nda devlet egemen bir ekonomik politika; önderliğini Amerika Birleşik Devletleri (ABD) nin yaptığı Batı Bloğunda ise, piyasa gücü ağırlıklı ve devlet karışımlı bir ekonomik politika izlenmiştir. Liberal düşüncenin en katı biçimde egemen olduğu ülkelerde (Örneğin ABD gibi) bile devlet salt iç ve dış 2 Adam Smith, The Wealth of Nations, V. Kitap, Routledge, London, 1913, ss Orhan Şener, a.g.e., s.3. 28

29 güvenlik gibi klasik işlevlerle yetinmemektedir. Ülkeden ülkeye boyutları değişmekle birlikte devlet, savunma ve adalet gibi klasik görevlerinin yanı sıra üretim düzeyini artırmak, fiyat istikrarını sağlamak, gelir dağılımında adaleti sağlamak, kaynak dağılımında etkinliği ve verimliliği artırmak gibi nedenlerle ekonomik ve toplumsal yaşama çeşitli organları aracılığıyla karışımda bulunur. Gelişmiş ekonomilerde devletin bu tür karışımlarda bulunup bulunmayacağı değil, bu karışımların boyutunun ne olacağı tartışılmaktadır ve 1970 lerde devletin rolü tüm dünyada inanılmaz boyutlarda artış göstermiştir. Devletin boyutları altyapı yatırımlarından refah devletinin tüm gereklerine kadar genişlemiştir. Devlet yaşamın her alanında boy gösterir duruma gelmiştir. Devlet; politika belirleyen, kural koyan, mülkiyet oluşturan, fonlama yapan, ulaşım sağlayan, sağlık, eğitim hizmetlerini sunan, enerji sağlayan, ulaşım yatırımlarını gerçekleştiren, bankacılık, sigortacılık ve finansal alanlarda etkinlikte bulunan dev bir işletme niteliği kazanmıştır 5. Kamu harcamaları, 1980 lerde büyük bir artış göstermiştir. Tüm OECD ülkelerinde kamu harcamaları gayrisafi yurtiçi hasılanın yüzdesi olarak büyük boyutlar kazanmıştır lerin ortalarında, daralan ekonomiyle birlikte devletin refah harcamalarındaki artış maliyetlerini karşılamak oldukça güçleşti 6. Sanayileşmiş ülkelerde 1960 ta gayrisafi yurtiçi hasılanın % 28 i olan vergi gelirleri, 1994 yılında % 44 e yükselmiştir. Bu, söz konusu kapsama giren ülkelerde bir yıl içinde yapılan tüm üretimin % 44 ünün vergi ve harçlara gittiği anlamını taşımaktadır. Aynı ülkelerde 1960 yılında gayrisafi yurtiçi hasılanın % 28 i olan devlet harcamaları, 1994 yılında % 50 ye çıkmıştır. Bunun da anlamı, bir yıl içinde üretilen her şeyin % 50 sinin devlet harcamalarına gittiği anlamına gelir. Keynesyen ekole göre; devlet harcamalarının kısılması kolay değildir. Kamu açığını azaltmaya çalışmak, ülkede durgunluk sorununa yol açar. Devlet mal ve hizmet üretmekle veya satın almakla, ücret ödemekle veya gereksinim 4 Orhan Şener, a.g.e., s.3. 5 OECD, Synthesis of Reform Experience in Nine OECD Countries: Goverment Roles and Functions, and Public Management Goverment of the Future: Getting From Here to Three, Symposium to be held in Paris, September 1999, PUMA/SGF(99)1, s.2. 6 OECD, a.g.e., ss

30 duyan yurttaşlara transferde bulunarak ekonomiye kaynak sağlar ve ekonomik faaliyetleri destekler. Bütçe açığını kapatmak amacıyla, bunların düşürülmesi, ekonomiyi durgunluğa sürükler. Neoklasik görüş ise, Keynesyen görüşe katılmaz. Kamu harcamalarının azaltılması ve bütçe açığının kapatılması, faiz oranlarının düşüşüne, olumlu beklentilere ve vergi oranlarının indirilmesine yol açacaktır. Düşük faiz oranları, gelecekten olumlu beklentiler ve düşük vergi oranları gelir etkisi yaratacak ve yatırımlar yoluyla ekonomik faaliyetlerde canlanma sağlayacaktır. Bir başka deyişle, kamu harcamalarının kısılması ve bütçe açığının kapatılması ve devlet borçlanma gereksiniminin azaltılması, ekonomide durgunluğa y ol açmaz; tam tersine, ekonomide sağlıklı bir büyüme sağlar 7. Devlet harcamalarının azaltılması, bütçe açığının kapatılması ve kamu borçlanma gereğinin azaltılarak, devlet borçlarının belirli bir ödeme planına bağlanması çabaları sanayileşmiş ülkelerde yoğunlaştı arası dönemde 20 ülke mali konsolidasyona gitti 8. Bu ülkelerde yaşanan deneyimler sıkı mali konsolidasyonun, durgunluğa yol açmadığını göstermektedir. Keskin mali önlemler, faiz oranlarının düşüşü yoluyla yatırımlarda artış sağlar. Bunun vergi oranlarının düşürülmesi yoluyla desteklenmesi, tüketim harcamalarında ve yatırım harcamalarında artış sağlar 9. Uygulamada neoklasik anlayışın sağlıklı sonuçlar verdiğini gören ve dünya ekonomisine yön veren çevreler kürselleşmenin de etkisiyle, harcamaları daha az, bütçe harcamaları dengede ve olabildiğince kaynaklarını borçlanma dışı sağlıklı kaynaklardan elde eden daha küçük devlet anlayışını benimsemiş ve bu anlayışı ağırlıklı olarak yaşama geçirmek için uluslararası güç kurumlarını devreye sokmuştur. İşte bu yaklaşımların sonucu olarak devletin optimal boyutu tartışılmaya başlandı. Devlet harcamalarının kısılması ve kamu kesiminin rekabete açılması küçük devlet daha iyidir savsözü (sloganı) çerçevesinde gündeme oturmaya başladı C. John McDermott, Robert F. Wescott, Fiscal Reform That Work, International Monetary Fund, Economic Issues, No:4, January 1997, ss C. John McDermott, Robert F. Wescott, a.g.e., s.3. 9 C. John McDermott, Robert F. Wescott, a.g.e., s ) Vito Tanzi, The Quality of the Public Sector, (IMF Second Generation Reforms Konferansı nda sunulan bildiri), 19 Ekim 1999, external/pubs/ft/seminar/1999/reforms/tanzi.htm., 11/03/2001, ss.1-4.; 2) OECD, a.g.e., ss

31 Berlin Duvarı nın yıkılmasıyla simgeleşen Soğuk Savaş Döneminin sona ermesiyle birlikte dünyadaki ekonomi politik anlayıştaki ikili kutup büyük ölçüde ortadan kalkmış ve liberalizm ağırlıklı ekonomik politikalar ülkeden ülkeye uygulama biçimleri değişse de tüm dünyada ağırlıklı olarak kabul görmeye başlamıştır 11. Birçok batı ülkesinde 1970 li yıllarda kamu kesiminde kaynakların tahsisatında önceliklerin gözden geçirilmesi konusu gündeme gelmiştir. Bu tartışmalar Yeni Kamu Yönetimi (New Public Management) anlayışının doğmasına yol açmıştır lerde uluslararası borç krizinin yaşanmasından sonra, tüm dünya ekonomilerinde çeşitli biçimlerde hissedilen dengesizlikler ve tıkanmalar mali boyutlu ayarlamaları ve piyasa reformlarını gündeme getirmiştir. Bu süreç devam ederken, 1990 ların başından itibaren devletin ekonomideki rolü ve devletin işleyişi sorgulanmaya ve devlet reformu üzerinde durulmaya başlanmıştır. Devlet reformu çalışmaları, özellikle yönetsel (idari) alanda yoğunlaşmıştır 13. Dünyanın yaşadığı küreselleşme süreci; bilimsel, teknolojik, toplumsal, ekonomik ve politik alanda yaşanan büyük devinim ve dönüşümler kamu yönetiminin de yeniden değerlendirilmesine ve sorgulanır duruma gelmesine yol açmıştır. Bu değişimlerin sonucu olarak yönetim (idare etme) kavramının yerini yönetişim (governance), kamu yönetimi kavramının yerini kamu işletmeciliği (public management) kavramı almıştır. Bu dönüşüm ve değişime, kısaca kapitalizmin 1970 lerde yaşanan krizden yola çıkarak yeniden yapılanmasıdır denilebilir Bu konuda daha geniş bilgi için Bkz.: 1) Michael Hubbard, The new public management and the reform of public services to agriculture in adjusting economies:the role of contracting, Foof Policy, Vol. 20, No. 6, Elsevier Sicience Ltd, Great Britain, 1995, ss ; 2) Joe Wallis, Brian Dollery, Goverment Failure, Social Capital and the Appropriateness of the New Zealand Model for Public Sector Reform in Developing Countries, World Development, Vol. 29, No. 2, 2001, ss Bruce E. Perrott, Managing Strategic Issues in the Public Service, Long Range Planning, Vol. 29, No. 3, 1996, ss ) Luiz Carlos Bresser Pereira, Managerial Public Administration:Strategy and Structure for a New State, Journal of Post Keynesian Economics, Fall. Vol.20, No.1, s.7.; 2) Vito Tanzi, a.g.e., ss Gencay Şaylan, Kamu Personel Yönetiminden İnsan Kaynakları Yönetimine Geçiş Kritik ve Reform Önerileri, Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı, İstanbul, 2000, s

32 1.2. Çağdaş Hukuk, Çağdaş Devlet ve Çağdaş Denetim İnsanın mutluluğunun temeli hak ve adalet konusunda toplanır. Bir insana yapılan haksızlık tüm toplumu yaralar. Hak ve adalet duygusu bireylerden başlamalıdır. Ve insan, bireyin mutluluğunun kendi mutluluğu için zorunlu olduğuna inanmalıdır Pascal Konu 21 inci yüzyılda hukukun ve devletin aldığı yeni görünümün ışığında Devlet tarafından icra edilen denetimin de değişmesi ve hatta sürekli değişim içinde olup, tüm çağdaşlaşma gelişimlerini izlemesi artık bir zorunluluktur. Bu bölümde çağdaş hukuk, çağdaş devlet ve çağdaş denetim ile çağdaş denetimi yerine getirecek çağdaş denetim elemanı konusu irdelenecektir Konun Analiz ve Değerlendirilmesi Çağdaş Hukuk, Çağdaş Devlet, Çağdaş Vergi, Çağdaş Denetim, Çağdaş Birey Kavramları Çağdaş hukukun başlangıcı olarak 1215 Magna Carta (Magna Carta Libertatum) alınır ten 2008 yılına dek sürekli değişim ve gelişim içinde bulunan hukuk çağdaş hukuk ve çağdaş olmayan hukuk olmak üzere ikiye ayrılabilir. Çağdaş hukuk, sürekli değişim, gelişim içinde olup, dogmaları reddeden hukuktur. Çağdaş olmayan hukuk ise, tümüyle değişime kapalı; yüzyıllar öncesinde ne söylemişse, aynı şeylerde ısrar eden (direnen) hukuktur. Çağdaş olmayan hukuk kapsamını ikiye ayırabiliriz: Engizisyon (Ortaçağ) Hukuku (Kaynağını İncil den alır.) Şer i Hukuk (Kaynağını Kur an dan alır.) Çağdaş hukuk; bireyin haklarına ve özgürlüklerine; bireyin içinde yaşadığı ekolojik sisteme (çevreye); ekolojik sistemi bireylerle birlikte paylaşan diğer hayvan ve bitki gibi diğer tüm canlıların hak ve hukukuna en geniş yeri ayıran; bireyin, ekolojik sistemin ve diğer hayvan ve bitki tüm canlıların hak ve hukukunu her koşulda güce (otorite dahil) karşı savunan ve koruyan hukuktur. Çağdaş hukuk; bireyi, bireyin içinde yaşadığı eko- 32

33 lojik sistemi ve ekolojik sistem içindeki tüm canlıların hak ve hukukunu savunurken ve korurken hiçbir gücün etkisine ve baskısına boyun eğmez. Çağdaş devlet; çağdaş hukuk normlarını benimsemiş, bu normları yaşam biçimi olarak kabul etmiş ve özümsemiş devlettir. Bireyin haklarına, ekolojik sistemi bireylerle birlikte paylaşan diğer tüm canlıların haklarına saygı gösteren; bu hakların daha ileriye taşınması için öncülük eden ve çaba harcayan; ekolojik sistemi koruyan devlettir. Çağdaş vergi; çağdaş devlet tarafından alınan vergidir. Çağdaş vergi, devlet tarafından bireylere, bireylerle birlikte ekolojik sistemi paylaşan diğer tüm canlılara yönelik olarak sunulan tam kamusal mal ve hizmetlerin karşılığı ve kalitesi oranında, bireylerin mali güçlerine göre alınan vergidir. Çağdaş denetim; çağdaş devlet tarafından, çağdaş hukuk normlarına göre ve çağdaş denetim elemanları tarafından yerine getirilen teftiş, araştırma, inceleme, sorgulama, hesap sorma, izleme ve inceleme görevidir. Çağdaş denetim, çağdaş devlet normları gereği devletin organlarının ülke bireylerine hesap vermesi sürecini de kapsar. Çağdaş birey; çağdaş devlet uyruğunda, çağdaş hukuk normlarına göre hak ve hukuku güvenceye alınmış; hak ve hukukunu çağdaş hukuk ilkelerine uygun şekilde özümsemiş ve içselleştirmiş; ekolojik sistemin korunmasına aşırı duyarlı; ekolojik sistemi birlikte paylaştığı diğer tüm hayvan ve bitkilerin hak ve hukuklarına aşırı saygılı ve koruyucu; devletine çağdaş hukuk ilkeleri çerçevesinde vergisini tam veren; devlet tarafından çağdaş hukuk normlarına uygun olarak geliştirilmiş yasalara tam olarak uyan; hakları ve sorumlulukları konusunda duyarlı; hesap soran ve hesap veren; saydam olan ve saydam olunmasını bekleyen, izleyen, denetleyen ve isteyen; ülkesinin çağdaş hukuk sistemine en az Magna Carta ruhuyla sahip çıkan; ülkesinin yönetimine yetenekli, çağdaş hukuk normlarını yaşam biçimi olarak benimsemiş, ülkesini, insanları ve tüm canlıları ayrım gözetmeksizin seven insanları getiren bireydir Çağdaş Denetim Çağdaş denetimin tanımı yukarıda verilmiştir. Denetim aslında; devlet, birey ve işletme ayrımı yapmaksızın yönetim (ya da işletme) biliminin işlevlerinden biridir. Denetim, yönetimin biliminin (management) beş temel işlevinin en sonuncusudur. En sonuncusudur; çünkü kendisinden 33

34 önceki temel işletme işlevlerinin etkin şekilde yerine getirilip, getirilmediğini sorgular ve araştırır. İşletmeler üzerindeki denetim temel olarak üçe ayrılır: İç Denetim İşletmenin kendi kadrolu iç denetçileri tarafından işletme faaliyetlerine yönelik olarak işlet sahipleri veya ortakları adına yapılan denetimdir. Türk Ticaret Kanunu Kapsamında Denetim TTK kapsamında şirket yönetim kurulunun eylem ve işlemlerini şirket genel kurulu tarafından verilen yetki çerçevesinde denetleme işlevidir. Dış Denetim İşletmelere yönelik dış denetim; devlet otoriteleri tarafından ya da kurallarını devletin koyduğu ve geliştirdiği, üçüncü kişilerin haklarını korumaya yönelik olarak bağımsız denetim organları tarafından yerine getirilen denetimdir. İkiye ayrılır: 3.1. Devlet Otoritesinin Dış Denetimi Vergi Denetimleri Finansal Risk Denetimleri Ölçme ve Değerlendirme Denetimleri Sanayi ve Teknoloji Denetimi Sağlık Denetimi Çevresel Denetim Güvenlik Denetimi Yerel Yönetim Denetimleri 3.2. Bağımsız Dış Denetim Devlet Tarafından İstenen Şirket Ortaklarınca İstenen Yatırımcılarca İstenen Devletin kendi içyapısına yönelik denetimi, yapı itibarıyla işletmelerin kendi içyapılarına yönelik denetimlerine benzer. Amaç; devletin işlev ve görevlerinin etkin yerine getirilip, getirilmediğinin araştırılması ve sorgulanmasıdır. Devlet kaynaklarının yerinde ve etkin biçimde çarçur edilmeden kullanılıp, kullanılmadığının araştırılması ve sorgulanmasıdır. Devletin kendi içyapısına yönelik denetimi, çağdaş bir devlet yapısında ve çağdaş hukuk normları altında o ülke bireylerini çok yakından ilgilendirir. Çağdaş birey, devletine vergisini tam veren ve verdiği vergilerin nerelerde 34

35 kullanıldığının hesabını sorandır. Durum böyle olunca devletin içyapısına yönelik teftiş, denetim ve sorgulama etkinlikleri ülke yurttaşını çok yakından ilgilendirir. Çağdaş ve duyarlı olan yurttaş; devletin içyapısına yönelik olarak yapılan teftiş, denetim, araştırma, inceleme ve sorgulama faaliyetlerinin sonuçlarını izler ve hesap sorar. Devletin kendi içyapısına yönelik denetimini üçe ayrılır: Teftiş Soruşturma Denetim Teftiş aslında denetimi de içine alan bir kavramdır. Teftiş; Arapça fetş kökünden gelmektedir. Fetş; sormak, aratmak anlamına gelmektedir. Teftiş; bir olayın, bir eylemin, bir işin veya görevin nedenini, niçinini, nasılını sorarak, araştırmak ve sonuçlara varmaktır. Bu sorgulama sürecinde nedenin, niçinin ve nasılın gidebildiği son noktaya kadar araştırılması ve sorgulanması esastır. Teftiş işlemi aşağıdaki eylemleri yapısında barındırır. Bu yapısı itibarıyla görüleceği üzere denetimi de kapsar. Teftişin Kapsamı: Bakı (Bakma, Gözetleme, Gözlem, İzlem) Sorma (Sorgu, Sorgulama) Araştırma İnceleme Denetleme Öneri Geliştirme Çözüm Üretme Bilgilendirme (Eğitim) Geleceği Görme (Geleceği Tasarlama, Projeksiyon) Geleceği Okuma (Fütüralizm) Model Geliştirme Örnek Olma (Tipleme) Hukuki Olanı, Doğru Olanı ve İyi Olanı Yüreklendirme (Cesa- retlendirme) Gönülgücü Verme (Motivasyon) Güdüleme (İti) Sorgulama; teftiş süreci içinde, teftiş sonucunda ya da dışsal bilgilerin ışığında verilen görevlerin, yetkilerin ve sorumlulukların aşılması 35

36 veya kötü niyetli olarak dışına çıkılması durumlarının saptanması amacıyla yapılan ve sonuçları hukuken ağır olan bir denetim şeklidir. Bir tür hesaba çekmek olarak da nitelendirilebilir. Sorgulamanın sonuçları yargı yerlerinde görülür. Denetim; kapsamı ve içeriği itibarıyla teftişe göre daha özel ve sınırlı nitelikte yapılan bir tür araştırma ve incelemedir. Teftiş görevini yerine getiren kişiye müfettiş (soran ve aratan kişiye) denir. Sorgulama; doğruyu, gerçeği ortaya çıkarmak üzere soru sorma ve araştırma yapma sürecidir. Sorgucu; doğruyu ve gerçeği bulmak, ortaya çıkarmak üzere soru soran ve araştırma yapandır. Eski adı muhakkiktir. Muhakkik sözcüğü, Arapça hakka dan gelmektedir. Hakka; doğru, hakikat, gerçek olarak ortaya çıkarmaktır. Muhakkik; doğruyu, hakikati, gerçeği ortaya çıkaran kişidir. Teftişe göre daha dar kapsamlı ve özel amaçlı nitelik taşıyan denetim işini yapan kişiye denetçi denir Çağdaş Teftiş ve Denetim Elemanında Bulunması Gereken Nitelikler Çağdaş hukuk normlarını benimsemiş çağdaş bir devlette, çağdaş denetim ilkelerine göre teftiş, sorgulama, denetim ve inceleme yapacak elemanların çok özenli seçilmeleri, çok özenli yetiştirilmeleri gerekir. Çünkü yazımızın önceki bölümlerinde belirtildiği üzere, ülke bireylerinin hak ve hukuklarını korumaları anlamında, devleti yönetmeleri için seçtikleri insanları denetlemeleri ve hesap sormaları anlamında teftiş, sorgulama, denetim ve inceleme elemanları çok büyük önem taşımaktadır. Bu elemanların kalite, nitelik, kapasite ve yaklaşımları yurttaşların hak ve hukukunun kalitesini doğrudan etkileyecektir. Teftiş, sorgulama, denetim ve inceleme görevi bu anlamda kamusal bir görevdir. Bu görevin layıkıyla yerine getirilmesi çağdaş bireyin hak ve özgürlükleri anlamında yaşamsaldır. Bu önemi nedeniyle teftiş, sorgulama, denetim ve inceleme görevlerinde bulunacak kişilerin diğer görevlilerden ciddi özellik ve nitelik ayrıcalıklarının olması gerekir. Çağdaş ve duyarlılığı yüksek bir teftiş, sorgulama, denetim ve inceleme elemanında bulunması gereken niteliksel özellikler şöyle olmalıdır: 1. Çağdaş hukuk ilkelerine tam uyum göstermeli 2. Tam bağımsız olmalı 36

37 Her zaman, her koşulda ve her ortamda ilkeli (omurgalı) duruş sergilemeli Nesnel olmalı Çağdaş mesleki etik kurallara özen ve uyum göstermeli Sürekli kendini yenilemeli ve yeni bilgilere açık olmalı Karşısındakinin (gerçek ve tüzel kişilerin) haklarına tam saygılı ve yeri geldiğinde bu hakların anımsatıcısı ve savunucusu olmalı Yozlaşma, kirlenme ve siyasallaşmadan kaçınmalı Hukukun vermediği yetkileri kullanmaktan ve bu alanda kendisini kullandırmaktan özenle kaçınmalı Savunma hakkına saygı ve özen göstermeli Karşısındaki dinleme ve söylediklerini anlama çabası ve özeni içinde olmalı Sonuç Burada ortaya konulan yaklaşım bir ütopya değildir. Tümümüzün aslında doğumu bir ütopyadır. Yaşama adım attığımız il saniyeden itibaren doğamızdaki direnç, adım adım bizleri ütopyadan gerçeğin merkezine doğru yolculuğa çıkarır. O yolculukta, genlerimizdeki kodlar, beynimizdeki kapasite ve içsel yapımızdaki gönül gücü ve içsel iti her attığımız adıma destek olur ve güç verir. Bir başka deyişle, ütopya, kendine güvenle, dirençle, bilgiyle gerçek denilen zafere dönüşür. Bu nedenle, yukarıda ortaya konulan görüşler bir ütopya değildir; insana olan güven duygusudur. İçsel, gönülsel ve beyinsel olarak benimsediğimiz ölçüde çağdaş hukuka, çağdaş devlete, çağdaş denetime ve çağdaş bireye yaklaşmış olacağız. 37

38 1.3. Devlete ve Devlet Kurumlarına Misyon ve Vizyon Biçme Çabaları Ne kadar hazin bir çağda yaşıyoruz, bir önyargıyı ortadan kaldırmak atomu parçalamaktan daha güç. Albert Einstein Konu Son on yıldan bu yana Devlete ve Devlet kurumlarına yönelik tümüyle dışsal etki ve katkılarla bir rol belirleme çabası olduğu gözlenmektedir. Devlet ve Devlet Kurumlarına yönelik bir biçimselleştirme çabalarının en başında onlara bir misyon (mission) ve vizyon (vision) biçme uğraşısı adeta olmazsa olmaz bir kural durumuna getirilmiştir. Devlet ve Devlet kurumları için misyon ve vizyonun gerekli olup, olmadığı bu bölümde tartışılacaktır Konun Analiz ve Değerlendirilmesi Misyon Kavramı Misyon (mission); örgütsel yapıların varlık nedenlerinin ortaya konulduğu ilkeler bütünündür. Misyon; örgütsel yapıda görev alan en alttan, en tepeye kadar tüm işgören ve yöneticilere yol gösteren, yaptıkları işlere soyut (ruhsal) ve somut anlam kazandıran ve örgütsel yapıyı benzerlerinden ve piyasada yarıştığı aynı kulvardaki rakiplerinden ayırt etmeye yarayan uzun soluklu görev ve amaçlar toplamının özetidir Vizyon Kavramı Vizyon (vision); birtakım olayları görme organının yardımı olmadan (zihinsel) görme ya da algılama fenomenine ve bu fenomendeki imajlar bütününe verilen addır 15. Örgütsel yapılar bakımından ya da işletme bilimi bakımından vizyon ise, işletmenin misyonuna uygun olarak geleceğin önceden görülerek tasarlanması ve örgütsel yapıda görev alan tüm yönetici ve işgörenlerin bu 15 htttp://tr.wikipedia.org/wiki/vizyon (27/06/2008) 38

39 geleceğe uygun biçimde yüreklendirilmeleri (motive edilmeleri), yönlendirilmeleri ve sürekli biçimde devingen ve inançlı tutulmalarıdır. Vizyon, varılması tasarlanan ideallerin toplamıdır. Vizyon, bir tür fütüralizmdir (gelecek okumadır). Yöneticilerin görevi, örgütsel yapıyı ve örgütsel yapının tüm aktörlerini bu geleceğe doğru çok istekli biçimde koşturmaktır. Yukarıda ortaya konulan yaklaşımın da açıkça gösterdiği üzere, misyon devingen bir kavramdır. Misyonda durağanlık ve statükoya yer yoktur. Bu bakımdan, misyon dünyadaki tüm değişimlere açıktır ve bu değişimlerden etkilenir. Durum böyle olunca, örgütsel yapıların misyonlarını neredeyse her gün yeniden yeniden gözden geçirmeleri gerekebilir. Çünkü devingenlik ve değişim bunu gerektirir Devlet Kavramı Organize olma, birlikte yaşamın zorunlu ve kaçınılmaz bir gereğidir. Küçük topluluklar; insanın, doğanın acımasız koşulları karşısında bir araya gelme ve toplu yaşama zorunluluğunun doğal bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bu küçük topluluklar, zaman içinde gelişime ve değişime uğrayarak ya da doğadaki koşullara gözlem ve deneyler sonucu uyum sağladılar. İlkel düzeyde de olsa çeşitli kurallar ortaya koymaya ve bu kurallara topluluğa dahil herkesin uymasını sağlayamaya başladılar. Doğadan yola çıkılarak ve yaşama tutunmanın, hayatta kalmanın zorunlu sonucu olarak ortaya konulan bu kurallar insanların organize olmalarının başlangıcı olarak kabul edilebilir. İnsanlığın tarihsel süreç içinde ortaya koyduğu gelişim ya da uygarlık, organizasyonların en kapsamlısı ve en olağanüstüsü olarak kabul edilen devlet i ortaya çıkardı. Devlet, organizasyonların en karmaşık ve en boyutlu olanıdır. Başlangıçta, insanların doğa ve diğer topluluklar karşısında korunması ve savunulması işlevini üstelenen devlet, uygarlık düzeyinin gelişmesi, insanların gereksinimlerinin çeşitlenmesi sonucu çeşitli ekonomik işlevler de üstlenmek durumunda kaldı. Kamu ekonomisi, devletin giderek ekonomiye karışımı zorunluluğu nedeniyle, çeşitli sorunlara çözüm getirme çabalarının sonucu olarak ortaya çıkmıştır lerde uluslararası borç krizinin yaşanmasından sonra, tüm 16 Orhan Şener, Teori ve Uygulamada Kamu Ekonomisi, 7. Baskı, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul, Ocak-2001, s

40 dünya ekonomilerinde çeşitli biçimlerde hissedilen dengesizlikler ve tıkanmalar mali boyutlu ayarlamaları ve piyasa reformlarını gündeme getirmiştir. Bu süreç devam ederken, 1990 ların başından itibaren devletin ekonomideki rolü ve devletin işleyişi sorgulanmaya ve devlet reformu üzerinde durulmaya başlanmıştır. Devlet reformu çalışmaları, özellikle yönetsel (idari) alanda yoğunlaşmıştır 17. Dünyanın yaşadığı küreselleşme süreci; bilimsel, teknolojik, toplumsal, ekonomik ve politik alanda yaşanan büyük devinim ve dönüşümler kamu yönetiminin de yeniden değerlendirilmesine ve sorgulanır duruma gelmesine yol açmıştır. Bu değişimlerin sonucu olarak yönetim (idare etme) kavramının yerini yönetişim (governance), kamu yönetimi kavramının yerini kamu işletmeciliği (Public Management) kavramı almıştır. Bu dönüşüm ve değişime, kısaca kapitalizmin 1970 lerde yaşanan krizden yola çıkarak yeniden yapılanmasıdır denilebilir Devlet, Misyon ve Vizyon Devletin temel amacı; yurttaşlarının yeryüzünde mutluluk ve gönencini (refahını) her koşul altında sağlamaktır. Dolayısıyla, dünyadaki tüm devletler için aslında ya da özünde misyon tektir. Bu misyonun odağında kendi yurttaşlarının mutluluk ve gönenci vardır. Devletler; siyasal, ekonomik ve toplumsal yapılarını bu amacı sağlamak üzere kurgularlar. Siyasal rejim, ekonomik ve toplumsal yapı farklılıkları buradan kaynaklanır. Her devlet, yurttaşlarının mutluluk ve gönencini sağlamak üzere ayrımlı yöntem, kural, ilke ve eylemler belirler. Bunlar bazen devletten devlete farklılık göstermesine karşın, genel hatları ve özü ile birbirine benzeyebilir. İşte bu durumda rejim ya da sistem benzerliğinden ya da bütünleşiliğinden söz edilir (kapitalist rejim, komünist rejim, sosyalist rejim, sosyal demokrat rejim, liberal rejim vb.). Yurttaşların mutluluk ve refaha kavuşturulma- 17 1) Luiz Carlos Bresser Pereira, Managerial Public Administration: Strategy and Structure for a New State, Journal of Post Keynesian Economics, Fall. Vol.20, No.1, s Gencay Şaylan, Kamu Personel Yönetiminden İnsan Kaynakları Yönetimine Geçiş Kritik ve Reform Önerileri, Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı, İstanbul, 2000, s Ahmet Erol, Devlet ve Devletin İşlevlerinin Gelişimi, Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi, Sayı:114, Eylül 2003, s

41 sındaki yöntemlerde ayrışmalar ve farklılıklar derinleştikçe sistemlerin benzerliğinden değil, giderek karşıtlığından ve almaşıklığından söz edilir (Kapitalist rejim, sosyalist rejim gibi.). Devletler, yurttaşlarının mutluluk ve gönençlerini sağlamak üzere siyasal, ekonomik ve toplumsal çok sayıda işlev üstlenirler. Bu işlevleri yerine getirmek ve uygulamak üzere ülkenin benimsediği siyasal rejim ne olursa olsun ülke karar organlarından (genellikle parlamentolardan) yasalar çıkarırlar. Böylelikle, yapılacak eylem ve işlemlerin hukuki altyapısı ve çerçevesi kurulmuş olur. Devletlerin karar organlarından devletin ve devlet organlarının yapacakları eylem ve işlemlere yönelik olarak çıkarılan yasalar, devletin ve devlet kurumlarının misyonlarını ve vizyonlarını net biçimde ortaya koyar. Yasalarla ortaya konulan amaç, kural, ilke ve eylemler dışında devlet ve devlet kurumlarının takdir ve hareket alanı kalmaz. Sağlıklı işleyen rejimlerde ülke karar organlarının çıkardığı hukuk metinlerinin yönetici ve işgörenler (memurlar) ve ülke yurttaşları tarafından zaten aşılmaması, geçilmemesi esastır. Bir başka deyişle, devlet karar organlarından çıkarılan yasalara uygun davranmak, hukuk devleti olmanın zorunlu gereğidir. Devletlerin karar organlarından çıkarılan hukuki metinler olan yasalar; devletin ve devlet organlarının ülke yurttaşlarının mutluluğu ve gönenci için gereken tüm amaç, ilke, kural, kullanılacak araç, yöntem, kaynak ve ulaşılması tasarlanan amaca nasıl varılacağını açık biçimde ortaya koyarlar. Durum böyle olunca, devlet ve devlet kurumlarının misyon ve vizyonu devlet karar organınca çıkarılmış olan yasaların tamamıdır. Dolayısıyla, devleti ve devlet kurumlarını ticari işletme ve tacir yaklaşımıyla değerlendirerek onlara misyon ve vizyon tanımlama çabaları devleti, devlet kurumlarını ve devlet felsefesini bilmemekten ya da kasıtlı olarak devleti ticari işletme boyutuna indirgeme çabalarından kaynaklanmaktadır. Türkiye de son yıllarda yoğun biçimde devleti ve devlet kurumlarını değişik yöntemlerle yurttaşlar nezdinde yıpratma çabaları yoğun biçimde sürdürülmektedir. Bu çabalar, bir de gelişmiş ülkelerde çağcıl yaklaşımlar böyle söylem ve kandırmacası altında planlı bir baskı, yoğun bilgi kirliliği, siyasal işbirlikleri ile yürütülmektedir. Böylelikle, yurttaşların içsel dünyalarına yoğun bir bombardıman altında devlet ve devlet kurumlarına karşı istenen biçimde şekillendirilmeye ve yön verilmeye çalışılmaktadır. Bir 41

42 başka deyişle, yurttaşların beyinlerindeki ve yüreklerindeki yüce devletin yerini, ticari işletme benzeri bir örgütsel yapının alması amaçlanmaktadır. Bu yol ve yöntemler son derece bilimsel ve yoğun psişik inandırma (kandırma ve aldatma) yöntemleri kullanılarak, aşırı bilgi karmaşıklığı ve kirliliği yaratılarak, toplumun inançları ve güven noktaları bombardımana tabi tutularak, toplumun değerlerinin ve ilkelerinin içi boşaltılarak, toplumsal yüreklilik ve birliktelik noktaları (toplumsal zamklar ve sigorta sistemleri) yozlaştırılarak, yoğun ulusal ve uluslararası çıkarsal işbirlikleri ve gizli anlaşılar ile yapılmaktadır. Durum böyle olunca, bu yıpratma operasyonunun önünde durmak ve direnç göstermek giderek zorlaşmaktadır. Bu olumsuz gelişmeler bir devlet ve o devleti sahiplenmiş olan toplum için ciddi anlamda büyük tehlikedir. Toplumun ve özellikle de toplumun yetişmekte olan genç nüfusunun (toplumun geleceğinin) bu konularda bilgilendirilerek uyanık tutulması önemlidir. Gelişmeler öylesine tırmanmıştır ki, devleti ve devlet kurumlarını yıpratarak ticari bir şirket gibi algılanması ve algılatılması çabaları ülkenin hukuk sistemine de içi boş kavramlar yerleştirmek suretiyle etki etmeye başlamıştır. Son zamanlarda, yasaların içine devlet sanki bir ticari şirketmişçesine işletme biliminde sadece şirketler, işletmeler ve tacirler için kullanılan kavramlar yerleştirildiği görülmektedir. Bu kavramların çoğunun da, Türk hukuk sisteminde henüz yeri olmadığı ve dolayısıyla, hukuki altyapı ve felsefi algı ve çerçevesi belirsiz kavramlar olduğu bilinmektedir. Bir başka deyişle, o kavramların Türk toplumu bakımından içleri boştur. Ancak, cilalı, albenisi yüksek, pazarlama yönü güçlü kavramlardır. İşte misyon, vizyon, etik değerler, kurumsal değerler gibi kavramlar bunların en güzel birkaç örneğidir Sonuç Devletin, devlet felsefesinin temel amacı değişik rejimler altında halkının mutluluk ve gönencini sağlamaktır. Bu amaca her devlet, kendi siyasal rejimi, ekonomik ve toplumsal değerleri ile ulaşmaya çalışır. Bu amaca varmak için, ülkenin karar organından yasalar çıkarır. Yasalar, ülke insanlarının mutluluk ve gönence ulaşmasının hukuki araçlarıdır. Dolayısıyla, dünyadaki devletler için misyon bellidir: Ülke insanlarının mutluluk ve refahını sağlamak. Bu misyonu sağlamak üzere vizyon ve tüm kurumsal değerler çıkarılan yasaların toplamıdır. Devlet için durum budur. Devlet 42

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

YENİ TÜRK TİCARET KANUNU

YENİ TÜRK TİCARET KANUNU YENİ TÜRK TİCARET KANUNU İsmail YÜCEL İç Ticaret Genel Müdür V. 8 Şubat 2012 Yeni Türk Ticaret Kanunu - Şeffaflık, - Hesap Verebilirlik, - Kurumsallaşma, - Elektronik Ortamda Hukuki İşlem Tesis Edebilme

Detaylı

KURUMSAL. İlkelerine dayanmaktadır.

KURUMSAL. İlkelerine dayanmaktadır. KURUMSAL ERK Denetim ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri Ltd. Şti., on altı yılı aşkın bir süredir Hesap Uzmanlığı ve Baş Hesap Uzmanlığı görevlerinin yanı sıra Maliye Bakanlığında Daire Başkanlığı görevlerinde

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN. Halkla İlişkiler Başkanlığı ÖDEME VE MENKUL KIYMET MUTABAKAT SİSTEMLERİ, ÖDEME HİZMETLERİ VE ELEKTRONİK PARA KURULUŞLARI HAKKINDA KANUN Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana Kademe, Kadın Kolları, Gençlik Kolları MKYK

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş.

MALİTÜRK DENETİM VE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK A.Ş. Misyon ve Vizyonumuz Müşterilerine en yüksek standartlarda kişisel hizmetler sağlamaya adanmış profesyonel kadro ile küresel bir iş ağı oluşturmaktır. Türkiye nin, yakın gelecekte AB ile üyeliğe varabilecek

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları

1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları 1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları Virpi Einola-Pekkinen 10.1.2011 1 Finlandiya Hükümetinin Yapısı Finlandiya da 12 Bakanlık vardır. Her Bakanlık kendi yetkisi çerçevesinde yönetim kapsamına

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI

YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI KEMAL KILIÇDAROĞLU NUN KONUK KONUŞMACI OLDUĞU TOPLANTI YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUSTAFA GÜÇLÜ NÜN KONUŞMASI 1 ARALIK 2014 İZMİR Cumhuriyet Halk Partisi nin çok değerli Genel Başkanı ve çalışma arkadaşları,

Detaylı

ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARINA GÖRE İNŞAAT/TAAHHÜT İŞLETMELERİ MUHASEBE EĞİTİMİ PROGRAMI

ULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARINA GÖRE İNŞAAT/TAAHHÜT İŞLETMELERİ MUHASEBE EĞİTİMİ PROGRAMI İSMMMO AKADEMİ BAŞKANI NDAN Küreselleşme ve doğrudan yabancı sermaye yatırımları yoluyla işletmelerin uluslararasılaşması, 21 inci yüzyılda muhasebe standartlarının da uluslararası hale gelmesi sonucunu

Detaylı

2008 yılında gönüllü çabalarla kurulan Uluslararası Şeffaflık Derneği ülkenin demokratik, sosyal ve ekonomik yönden gelişimi için toplumun tüm

2008 yılında gönüllü çabalarla kurulan Uluslararası Şeffaflık Derneği ülkenin demokratik, sosyal ve ekonomik yönden gelişimi için toplumun tüm 2008 yılında gönüllü çabalarla kurulan Uluslararası Şeffaflık Derneği ülkenin demokratik, sosyal ve ekonomik yönden gelişimi için toplumun tüm kesimlerinde şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirlik ilkelerini

Detaylı

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK

Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Şeffaflık, Sürdürülebilirlik ve Hesap Verilebilirlikte Yeni Yaklaşımlar: Finansal Raporlama ve Denetim Penceresinden Yeni TTK Prof. Dr. Serdar ÖZKAN İzmir Ekonomi Üniversitesi İzmir Ticaret Odası Meclis

Detaylı

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları

2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları 2. Gün: Stratejik Planlamanın Temel Kavramları Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 Strateji Nedir? bir kağıt bir belge bir çalışma planı bir yol bir süreç bir ortak yorumlama ufku? 2 Stratejik Düşünme Nedir?

Detaylı

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anabilim Dalı: Maliye PROGRAMIN TANIMI: Maliye Tezsiz Yüksek Lisansı programının amacı; kamu ve özel sektör sistemi içerisindeki problemleri ve ihtiyaçları analiz edebilecek,

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri

2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri 2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 2 Maliye Bakanlığının Yönetim Birimleri Limited Şirketler Kurumlar Ticari işletmeler ve fonlar HANSEL LTD SATIN ALMA KURUMU

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal refahı arttırmak için, mali disiplin içerisinde, kaynakların

Detaylı

T.C. TUŞBA BELEDİYESİ

T.C. TUŞBA BELEDİYESİ T.C. TUŞBA BELEDİYESİ İç Kontrol Standartları EYLEM PLANI 1 1. İÇ KONTROL SİSTEMİNİNİN GENEL ESASLARI Amaç 5018 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinde iç kontrolün amaçları; Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİNDE TEMEL KAVRAMLAR İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) İKY Gelişimi İKY Amaçları İKY Kapsamı İKY Özellikleri SYS BANKASI ÖRNEĞİ 1995 yılında kurulmuş bir

Detaylı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Misyon: Evrensel Etik İlkelerin Türkiye de toplumun her kesiminde benimsenmesi ve uygulanmasına önderlik etmek

Detaylı

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ

KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ KARANLIĞIN ALIŞILMADIK DENEYİMİ DÜNYANIN EN BÜYÜK MARKALARI, GÖRMENİN ÖTESİNE GEÇTİLER. Onlara Katılın, Bugün. GÖRMENİN ÖTESİNDE GELİŞMEK Karanlıkta Diyalog Nedir? Karanlıkta Diyalog atölye çalışmaları

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

ÇÖZÜM HIZLI, KÖKLÜ VE NITELIKLI DEĞIŞIM İÇIN; E-DEVLET. Yahya ARIKAN*

ÇÖZÜM HIZLI, KÖKLÜ VE NITELIKLI DEĞIŞIM İÇIN; E-DEVLET. Yahya ARIKAN* HIZLI, KÖKLÜ VE NITELIKLI DEĞIŞIM İÇIN; E-DEVLET Yahya ARIKAN* Dünyadaki baş döndürücü gelişim ve değişim içinde, teknoloji, hayatımıza ve mesleğimize birebir etkisi anlamında ise e-devlet uygulamaları

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş

Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi. Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Sosyal psikoloji bakış açısıyla İş Sağlığı ve Güvenliği İle İlgili Kurallara Uyma Durumunun İncelenmesi Prof. Dr. Selahiddin Öğülmüş Canlılar hayatta kalmak için güdülenmişlerdir İnsan hayatta kalabilmek

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı

6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı 6. Uluslararası Sosyal Güvenlik Sempozyumu İzmir de Başladı Sosyal Güvenlik Kurumu(SGK) ve Uluslararası Sosyal Güvenlik Teşkilatı(ISSA) işbirliği ile Stratejik İnsan Kaynakları Politikaları ve İyi Yönetişim

Detaylı

tepav Haziran2012 N201234 Yeni TTK ya Uyum Maliyeti Ne Kadar? DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Haziran2012 N201234 Yeni TTK ya Uyum Maliyeti Ne Kadar? DEĞERLENDİRMENOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRMENOTU Haziran2012 N201234 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Yeni TTK ya Uyum Maliyeti Ne Kadar? Son dönemde ekonomi gündeminin

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ Sayın İlgili: İç denetim teknik bir uzmanlık alanı olmanın ötesinde çok temel bir yönetim aracıdır. Yönetim sürecinin temel bir unsuru olan kontrol ve izleme rolü iç denetim

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

Davranıs ve Çalısma İlkeleri

Davranıs ve Çalısma İlkeleri Davranıs ve Çalısma İlkeleri Saint-Gobain Grubu, hem yönetim hem de calışanlar tarafından uygulanan ve yıllar boyunca Grubun faaliyetlerine yön veren bir takım ilkeler geliştirmiştir. Günümüzde grup, bu

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

Güvene dayalı felsefemiz dünyanın her

Güvene dayalı felsefemiz dünyanın her En çok satılan kitapların yazarı Robert Levering tarafından 1992 yılında ABD de kurulmuştur 25 yıldır dünya çapındaki en iyi işyerlerini analiz ve tespit etmekteyiz. 25 yıllık araştırma ve milyonu aşkın

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama

Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama Kaos Yönetimi Kaos Yönetimi Çalkantılar Çağında Yönetim ve Pazarlama PHILIP KOTLER JOHN A. CASLIONE Çeviri: Kıvanç Dündar ISBN 978-605-5655-55-6 2009 Philip Kotler and John A. Caslione Orijinal adı ve

Detaylı

6322 SAYILI YASA ile GELİR VERGİSİ KANUNU NUN 89 UNCU ve 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU NUN 10 UNCU MADDESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

6322 SAYILI YASA ile GELİR VERGİSİ KANUNU NUN 89 UNCU ve 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU NUN 10 UNCU MADDESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER 6322 SAYILI YASA ile GELİR VERGİSİ KANUNU NUN 89 UNCU ve 5520 SAYILI KURUMLAR VERGİSİ KANUNU NUN 10 UNCU MADDESİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER Bir insan taraf tutmaya başlar başlamaz, dünyada da gerçekleri

Detaylı

Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL

Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan Kadıköy/İSTANBUL Şirket Ünvanı : Mert Group İnşaat, Elektronik Ve Enerji San. Tic. Ltd. Şti. Adres : Bağdat Caddesi Aksan Apt. No:326 D:14 Caddebostan

Detaylı

ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK

ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK Etik Kavramı ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK Etik kelimesi köken olarak Eski Yunan'a kadar gider. Etik evrensel olarak kabul gören kurallardır. Etik; doğruyla yanlışı, haklı ile haksızı, iyiyle kötüyü, adil

Detaylı

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar

İŞLETMELERİN AMAÇLARI. İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge 24.03.2014. Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar İŞLETMELERİN AMAÇLARI Genel nitelikli kuruluş ve faaliyet amaçları Özel nitelikli amaçlar Yrd.Doç.Dr. Gaye Açıkdilli Yrd.Doç.Dr. Erdem Kırkbeşoğlu İşletmenin Genel Amaçları Arası Denge Kar ın İşlevleri

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı

Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı Sayı: 2009/18 Tarih: 09.08.2009 Aileler krize borçlu yakalandı; sorunu işsizlik katladı - Ekonomik krizin şiddeti devam ederken, krize borçlu yakalanan aileler, bu dönemde artan işsizliğin de etkisi ile

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni SANAT FELSEFESİ Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni Estetik güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatıdır. A.G. Baumgarten SANATA FELSEFE İLE BAKMAK ESTETİK Estetik; güzelin ne olduğunu sorgulayan

Detaylı

MACARİSTAN SUNUMU Dr. Csaba UJKERY

MACARİSTAN SUNUMU Dr. Csaba UJKERY VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Böylesine anlamlı ve sevinçli bir günde sizlerle birlikte olmaktan mutluluk duyuyorum. Türkiye İş Bankası adına sizleri kutluyorum.

Böylesine anlamlı ve sevinçli bir günde sizlerle birlikte olmaktan mutluluk duyuyorum. Türkiye İş Bankası adına sizleri kutluyorum. Sayın Kaymakam, Sayın Belediye Başkanı, Sayın Milli Eğitim Müdürü, Darüşşafaka Cemiyeti nin Sayın Başkanı ve Yöneticileri, Saygıdeğer Öğretmenlerimiz, Darüşşafaka daki temel öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp,

Detaylı

TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Toplumun refahı, ekonomik kalkınmanın sağlanması ve kamu kurumlarının mali

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

Dayandığı Mevzuat. Resmî Gazete No. İlgili Kanun, Tüzük, Yönetmelik, Tebliğ 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Risk Değerlendirme Yönetmeliği

Dayandığı Mevzuat. Resmî Gazete No. İlgili Kanun, Tüzük, Yönetmelik, Tebliğ 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Risk Değerlendirme Yönetmeliği İş Hizmetleri Page 1/5 Sayın Yetkili, 30.06.2012 Tarihli 28339 sayılı Resmî Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren 6331 sayılı İş ile ilgili 2.08.2013 tarihli 28726 sayılı Resmî Gazete de yayınlanan 6495

Detaylı

2 İNSAN KAYNAKLARI PLANLANMASI

2 İNSAN KAYNAKLARI PLANLANMASI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR11 1.1. İnsan Kaynakları 12 1.1.1. Tanımı 12 1.1.2. Kapsamı 13 1.2. İnsan Kaynakları Yönetiminin Tarihçesi 14 1.2.1. Klasik Kuram 14 1.2.2.İnsani İlişkiler

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK. Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü

ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK. Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü ÜNİVERSİTE VE SOSYAL SORUMLULUK Prof. Dr. Yunus Söylet İstanbul Üniversitesi Rektörü Küreselleşmenin etkisi Devlet bir çok sosyal alandan çekilmiştir Küresel ekonomi sürecinde özelleştirmeler ile eşitsizlik,

Detaylı

İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar

İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar İlk Bölüm: Proje hazırlarken izlenmesi gereken yöntem ve yaklaşımlar İkinci Bölüm: Nitelikli Proje Teklifi hazırlayabilmek için kullanılması gereken belgeler ve dikkat edilmesi gereken hususlar Üçüncü

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

RİSK YÖNETİMİ İÇERİK: Risk Yönetimi Nedir? Risk Yönetiminin Faydaları Kritik Başarı Faktörleri Risk ile İlgili Tanımlar Görev ve Sorumluluklar

RİSK YÖNETİMİ İÇERİK: Risk Yönetimi Nedir? Risk Yönetiminin Faydaları Kritik Başarı Faktörleri Risk ile İlgili Tanımlar Görev ve Sorumluluklar RİSK YÖNETİMİ İÇERİK: Risk Yönetimi Nedir? Risk Yönetiminin Faydaları Kritik Başarı Faktörleri Risk ile İlgili Tanımlar Görev ve Sorumluluklar STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI 2 Nedir Risk Yönetimi Nedir

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

Sayın Bakan, Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel. Kurumu Genel Müdürü, Danışma Kurulu Üyeleri, Kurumların Saygıdeğer

Sayın Bakan, Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel. Kurumu Genel Müdürü, Danışma Kurulu Üyeleri, Kurumların Saygıdeğer Sayın Bakan, Başbakanlık Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Kurumu Genel Müdürü, Danışma Kurulu Üyeleri, Kurumların Saygıdeğer Temsilcileri, Hepinizi saygıyla selamlıyorum, Başbakanlık Sosyal

Detaylı

YERELYÖNETİM TARKANOKTAY

YERELYÖNETİM TARKANOKTAY YERELYÖNETİM REFORMUSONRASINDA İLÖZELİDARELERİ Dünyadayaşananküreseleşme,sanayitoplumundanbilgitoplumuna geçiş,şehirleşmeninartışı,ekonomikvesosyaldeğişimleryönetim paradigmalarınıveyapılarınıdaetkilemektedir.çevrefaktörlerinde

Detaylı

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI *

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI * Kurumlar, Kurullar Haldun DARICI * Geçtiğimiz yılı önemli bir ekonomik kriz içerisinde geçiren ülkemizde, kriz ortamından çıkmak amacıyla çeşitli yapısal tedbirler alınmış, bu çerçevede çıkarılan kanunlarla

Detaylı

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Ebeler Derneği Başkanı Karabük Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölüm Başkanı DSÖ ve UNİCEF, UNFPA ve ICM Ana-çocuk

Detaylı

Biliyoruz, uyguluyoruz, öğretiyoruz.

Biliyoruz, uyguluyoruz, öğretiyoruz. Biliyoruz, uyguluyoruz, öğretiyoruz. Profesyonel Desteğiniz Deloitte Academy Ekonomik gelişmeler, dünya ticaretindeki rekabetçi ortam, küreselleşme ve yeni düzenlemeler, konularında uzman personele ihtiyaç

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

Kamu kesiminde performans yönetiminin olumlu ve olumsuz yanları - Akademik araştırmadan sonuçlar

Kamu kesiminde performans yönetiminin olumlu ve olumsuz yanları - Akademik araştırmadan sonuçlar Kamu kesiminde performans yönetiminin olumlu ve olumsuz yanları - Akademik araştırmadan sonuçlar Jarmo Vakkuri Yerel Kamu Ekonomileri Profesörü Tampere Üniversitesi, İşletme Bölümü FI-33014 University

Detaylı

BAŞHUKUK MÜŞAVİRLİĞİ VE MUHAKEMAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (BAHUM)

BAŞHUKUK MÜŞAVİRLİĞİ VE MUHAKEMAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (BAHUM) BAŞHUKUK MÜŞAVİRLİĞİ VE MUHAKEMAT GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (BAHUM) MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Gerçek ve tüzel kişiler ve kamu kurum/kuruluşlarına gelenekçi ve belirleyici

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN BAŞKANI SN. DOÇ. DR. TURAN EROL UN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ NAZİLLİ İİBF İKTİSAT BÖLÜMÜ VE AVRUPA ARAŞTIRMALAR MERKEZİ TARAFINDAN DÜZENLENEN GÜNCEL EKONOMİK SORUNLAR KONGRESİ NDE YAPACAĞI Açılış Konuşmasının

Detaylı

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane

Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Avrupalı liderler baskıcı, Türk liderler ise dostane Dünyada yaşanan ekonomik kriz liderlik stillerinde de değişikliğe yol açtı. Hay Group'un liderlik stilleri üzerine yaptığı araştırmaya göre, özellikle

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

AR&GE BÜLTEN. Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar

AR&GE BÜLTEN. Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar Ülkemizde Vergi Gelirleri ve Yeni Uygulamalar Hande UZUNOĞLU Vergi, yüzyıllar boyunca devletlerin en önemli ve sağlam gelir kaynakları olmuştur. Geçmiş zamanda kimi hükümdarlıklarda halkın üzerine koyduğu

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam Amaç SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönerge nin amacı; Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme

Detaylı

SİRKÜLER (2011 05) Konu: Elektronik Ortamda Bildirilecek Olan Kesin Mizan Bildirimi nin Gönderilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslar.

SİRKÜLER (2011 05) Konu: Elektronik Ortamda Bildirilecek Olan Kesin Mizan Bildirimi nin Gönderilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslar. 21.01.2011 SİRKÜLER (2011 05) Konu: Elektronik Ortamda Bildirilecek Olan Kesin Mizan Bildirimi nin Gönderilmesinde Uygulanacak Usul ve Esaslar. Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Sıra No:403 yayımlanmış olup,

Detaylı

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığığ Ülke ve Kamu Kurumları Düzeyinde Strateji Yönetimi Anıl YILMAZ Stratejik t Planlama l Dairesi i Bşk. ODTÜVT Yönetim ve Mühendislik Günleri 2 Mart 2008 Gündem Ülkesel

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN İŞ DÜNYASI BAKIŞ AÇISIYLA TÜRKİYE DE YOLSUZLUK SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASI 26 Kasım 2014 İstanbul, Sabancı Center TÜSİAD İş Dünyası Bakış Açısıyla Türkiye de

Detaylı

Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı

Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı Okul-Aile Birliği (School Council) özet bilgi: eğitim programı Okul-Aile Birliği nedir? Bir okulun izleyeceği ana yolu belirleme yetkisi verilmiş hukuki bir yapıdır Bir okulun ana idare organıdır Okulun

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

YÖNETİCİLİK FORMASYONU KAZANDIRMA KURSLARI. Okul Müdürlüğü I. Kademe S.N FAALİYETLERİN ADI Süre

YÖNETİCİLİK FORMASYONU KAZANDIRMA KURSLARI. Okul Müdürlüğü I. Kademe S.N FAALİYETLERİN ADI Süre Okul Müdürlüğü I. Kademe 1 Öğretim Liderliği a. Kavramsal Çerçeve b. Liderlik Kuramları c. Lider Özellikleri d. Liderliğin Güç Kaynakları e. Öğretimsel Liderlik ve Özellikleri 2 Vizyon ve Strateji Geliştirme

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KAYNARCA SEYFETTİN SELİM MESLEK YÜKSEKOKULU MALİYE PROGRAMI 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI AKTS KREDİLERİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KAYNARCA SEYFETTİN SELİM MESLEK YÜKSEKOKULU MALİYE PROGRAMI 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI AKTS KREDİLERİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KAYNARCA SEYFETTİN SELİM MESLEK YÜKSEKOKULU MALİYE PROGRAMI 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI AKTS KREDİLERİ 1. Yarıyıl Ders Planı ENF 101 TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI

Detaylı

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu

5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ BARBAROS DENİZCİLİK YÜKSEKOKULU İÇ KONTROL SİSTEMİ VE İÇ KONTROL STANDARTLARI İLE İLGİLİ EĞİTİM SEMİNERİ Eğitim Planı İç Kontrol Nedir? İç Kontrolün Amaçları ve Temel İlkeleri İç Kontrolde

Detaylı

Kamu Mali Yönetim Eğitimi

Kamu Mali Yönetim Eğitimi Hollanda Maliye Bakanlığı Maliye ve Ekonomi Ulusal Akademisi ve Türkiye Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından işbirliği içinde hazırlanan Eğitim Programı Kamu Mali Yönetim Eğitimi

Detaylı