TÜRKİYE DE GÖZLÜK SEKTÖRÜ

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE DE GÖZLÜK SEKTÖRÜ"

Transkript

1 İSTANBUL TİCARET ODASI TÜRKİYE DE GÖZLÜK SEKTÖRÜ Temmuz 2004 HAZIRLAYAN: Müge BULUT Etüt ve Araştırma Şubesi Avrupa Birliği Servisi

2 İÇİNDEKİLER Sayfa No: 1. GÖZLÜK TARİHİ, TANIMI VE KAPSAMI Tanımı Tarihi Doğu da Gözlükçülük Tarihi Batı da Gözlükçülük Tarihi Türkiye de Gözlükçülük Tarihi Kapsamı Gözlük Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) 4 2. SEKTÖRÜN GELİŞİMİ VE POTANSİYELİ Üretim İthalat Perakende 6 3. SEKTÖRÜN GÜNCEL DURUMU VE PERFORMANSI Kapasite Üretim Tüketim Türkiye de Gözlük Kullanımının Yetersiz Olmasının Sebepleri Diğer Sektörlerle İlişkiler İstihdam Dış Ticaret Pazarın Büyüklüğü Rakamlarla Gözlük Sektörü Sektörün İç Hacmi Yurtiçi Rekabet SEKTÖRDEKİ KURULUŞLAR Kamu Sektörü Özel Sektör Üretici, İthalatçı ve Distribütörler Türkiye deki Gözlük Üreticileri Türkiye deki Çerçeve ve Cam İthalatçı ve Distribütörler Meslek Örgütleri İstanbul Ticaret Odası 85 No lu Meslek Komitesi Dernekler Tüm Optik ve Optometrik Meslekler Birliği Derneği Türk Oftalmoloji Derneği Gözlük İmalatçıları Derneği 14

3 5. SEKTÖRDE YAPISAL VE GÜNCEL SORUNLAR VE BEKLENTİLER Avrupa Birliği ne Giriş Sürecinde Türkiye deki Optisyenlik Eğitiminin Sorunları Uzakdoğu dan İthal Edilen Standart Dışı Ürünlerin Fazlalığı Sayılı Meslek Yasası nın Günün Koşullarında Yetersiz Kalması Optometri Eğitimi ve Mesleki Düzenlemelere Gerekli Önemin Verilmemesi Excimer Laser veya Lasik Tedavi Sürecinde Gözlük Aleyhine Yapılan Yanıltıcı Reklamlar SEKTÖRLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER Sayılı Optisyenlik Hakkında Kanun Sektörü İlgilendiren Diğer Yasalar TSE nin Çalışmaları İş ve İşçi Bulma Kurumu nun Özel Koşulları ULUSLARARASI REKABET Gümrük Birliği Optik Ürünler Fuarı Teknolojik Seviye SONUÇ VE DEĞERLENDİRME EKLER 26

4 TABLOLAR Sayfa No: Tablo 1 - Gözlük GTİP Numaraları 5 Tablo 2 - Yerli Gözlük Üreticilerinin Yıllara Göre Üretim ve Kapasite Adetleri 7 Tablo 3 - Gözlük İthalatı 9 Tablo 4 - Gözlük İhracatı 10 Tablo 5 - Toptan Fiyatlarla Sektörün İç Hacmi 11 Tablo 6 - Gözlük Camı Ve Çerçevesi İçin Kabul Edilen Fire Yüzdeleri 22

5 1. GÖZLÜK TANIMI, TARİHİ VE KAPSAMI 1.1 TANIMI Kullanma oranının yüksekliği, o toplumun gelişmişlik düzeyinin de bir göstergesi kabul edilen ve son asırların en büyük keşfi sayılan gözlük, gözleri dış etkilere karşı koruyan ve insanların net görememe sorununu çözen bir tedavi aracıdır. Başlangıçta estetik kaygılardan uzak sadece net görmeyi sağlayan bu araç, moda olgusuyla beraber büyük bir değişim göstermiş, eskiden ihtiyaç olarak görülen gözlüğe günümüzde bu çok önemli sağlık gereci olması niteliği yanında estetik özelliği ile de bir aksesuar olarak bakılmaya başlanmıştır. 1.2 TARİHİ Gözlüğün ilk olarak nerede geliştirildiği kesin olarak bilinmemekle beraber, çok eskilerden beri Çin de ve Avrupa da, okumak için çerçeveye tutturulmuş büyütücü mercekler yaygın olarak kullanılmıştır Doğu da Gözlükçülük Tarihi Ebu Ali Hasan İbn ül-heysem ( ) Optiğe önemli katkıları olan Ebu Ali Hasan İbn ül Heysem, İslam fizikçilerinin en büyüğü sayılmaktadır. Batıda Alhazen olarak bilinen Heysem in fiziki bilimlere ve özellikle de optiğe yapmış olduğu katkılar, hem teori hem de pratikte yeni bir çağ açmıştır. Heysem in optik konusundaki yapıtı Avrupa da bu konuda yapılan çalışmaların birçoğuna temel oluşturmuştur. Optik Hazinesi adlı kitabında daha önce Yunanlılarca ileri sürülmüş olan bir düşünceyi,gözün bakılan nesneye doğru ışık ışınları yaydığı düşüncesini reddetmiş, onun yerine ışık ışınlarının bakılan nesneden göze geldiğini ileri sürmüştür. Kırılma yasalarını keşfeden Heysem ayrıca, gözün çeşitli bölümlerini doğru olarak tanımlayan ve görme olgusunun bilimsel bir izahını veren ilk kişidir. Optikteki kapsamlı araştırmaları sayesinde Heysem, modern optiğin babası olarak kabul edilmektedir. Aynı tarihlerde, (11. Asır) yaşamış büyük ilim adamı Mavsili ise, gözün anatomisi, göz kapakları, gözyaşı kanalları, saydam tabaka, damar tabaka, mercek ve göz sinirleri üzerinde büyük araştırmalar yapmış, oftalmoloji dalında çok değerli iki eser yazmıştır. Bunların en meşhuru, 18. Asra kadar, göz hastalıkları konusunda en iyi ders kitabı olarak kabul edilen Kitab-ül-Müntehat Fi İlac-ıl Ayn Göz Tedavisi ve Kullanılan İlaçlar Kitabı asıl adı Ebu Kasım Ammar olan Mavsili Katarakt Ameliyatını ilk defa gerçekleştiren hekimdir. İstanbul Ticaret Odası 1

6 Batı da Gözlükçülük Tarihi Avrupa da önce İtalya da ortaya çıkan gözlüğü, ilk kez Floransalı Alessandro Di Spina nın geliştirdiği kabul edilmektedir. İlk gözlüklü insan resmi ise, 1352 de Tommaso Da Modena nın yaptığı Provence li Hugues ün portresidir de Domenice Ghırlandajo nun bir resminde, üzerinde gözlük bulunan bir sıranın önünde görülen Aziz Hieronymus gözlük yapımcıları loncasının kurucusu olarak kabul edilmektedir. Miyopluk için kullanılan iç bükey camlara ise ilk kez Raphael in 1517 de yaptığı Papa X. Leo nun portresinde rastlanmaktadır te, Benjamin Franklin mercekleri yakın ve uzak görüşe göre ayırmış ve bunları tek bir çerçevede birleştirerek çift odaklı sistemi bulmuştur. Gözlüğün 13. YY ın sonlarına doğru Bacon tarafından icat edildiği rivayet edilmektedir. Bu rivayete göre; Bacon buluşundan dostu Goethal i haberdar etmişti. O da İtalya ya yaptığı bir seyahat sırasında, bu sırrı Pisa rahiplerinden Spina ya açmış, Salvato d Amarti adında bir Floransalı da gözlük kullanımını yaymıştır. 13. YY ın son yirmi senesi içinde gözlük kullanıldığı konusunda tarih vesikaları hemfikirdir. 14. YY ın ortalarında ise gözlük artık iyice yaygınlaşmıştır. İlk zamanlarda gözlüğün daha ziyade lup ve pens şekilleri kullanılıyordu. Bunlarla beraber, madeni teller ve ince kayışlar ile kulaklara ve şapkaya tutturulan besicle adlı gözlükler de mevcuttu. Bu ilk montürlere presbiyopluğu (yakını görmezliği) düzeltmeye yarayan konveks camlar takılırdı. Miyop camlar 15. YY ın sonlarında yontulmuş ve 17. YY ın ortalarında doğru genelleşmiştir. 19. YY a gelinceye kadar gözlükçülükte; iki yüzü sferik veya bir yüzü düz, diğer yüzü sferik camlar kullanılmaktaydı. Bu basit küresel camların ancak merkez kısımlarının net gördüğü, çevrelerinin kürelik sapma ve astigmatizma gibi kusurlardan dolayı, yaygın ve bulanık hayaller verdiği anlaşılmıştır. 19. YY ın başlarında, İngiliz fizik alimlerinden Wollaston, bu kusurların giderilmesi çarelerini araştırmaya koyulmuş ve 1803 te Dollond a yaptırdığı menisk (bir tarafı konveks bir tarafı konkav) camları övmüştür. Ancak Wollaston un neşriyatı 19. YY optisyenlerinin dikkatini çekmemiş ve bu camların yayılması için 96 yıl beklenmesi gerekmiştir da Fransız okülistlerinden Ostwalt menisk camlar meselesini tekrar ele alarak uzun hesaplar ve deneyler sonucunda, menisk konkav camların miyoplara büyük faydalar sağladıklarına, buna karşı menisk konveks camların basit küresel camlardan pek te üstün olmadıklarına kanaat getirmiştir te Prof. Tcherning, bükey camların ön yüzlerinin yarıçaplarını hesaplayarak astigmatizmayı azami derecede düzeltmeye çalışmış ve astigmatizmasız camların muhtelif şekillerini tayin etmiştir de Von Rohr hipermetroplara, miyoplara, presbiyoplara ve astigmatlara mahsus menisk camların hesaplarını yapmış ve katarakt ameliyatı geçirenler için aspherique camları bulmuştur. İstanbul Ticaret Odası 2

7 1912 de Iena Üniversitesi, bir optik medikal kürsüsü ihdas ederek, Von Rohr u bunun başına geçirmiştir tarihinde de Zeiss Müessesesi, Iena da bir gözlükçülük mektebi açmıştır. Astigmat camlar 19. YY da bulunmuştur ta Chamblant silindirik camları yapmıştır. Torik camlar da 1840 ta yontulmuş ve Prentice in 1895 te yayınlanan bilimsel çalışmasından sonra revaç bulmuştur te Chevalier prizmatik camları tavsiye etmiştir. Gözlük şekli önceleri az kullanılmaktaydı. Ancak 19. YY da Dollond, Ramsden ve Adams gibi tanınmış İngiliz optisyenlerinin çalışmaları sayesinde gelişmiştir. İlk gözlük montürlerinin köprü ve sapları deriyi kestikleri için hastalara eziyet verirlerdi. Sonraları gözlük çerçevelerinin köprü ve sapları rahat kullanılabilir hale getirilmiş ve plaketli köprüler ve esnek pensler de yapılmıştır te, Ernst Abbe ile Otto Schott, erimiş cama yeni elementlerin katılmasıyla merceğin kırma indisinin ve ayırma gücünün istenilen biçimde düzenlenebileceğini bulmuşlardır da, tek parça çift odaklı camlar üretilmeye başlanmış ve ilk üretimler Nurnberg ve Venedik te yapılmıştır. Bugün dünyadaki en hafif gözlük 1.5 gram dır Türkiye de Gözlükçülük Tarihi Türkiye de gözlükçülük, 1940 tarihli, 3958 Sayılı Kanun ile yasal bir meslek kimliğini kazanmıştır. Osmanlı nın değişik kültür ortamından gelen meslek ustalarının, Cumhuriyet Dönemi nde de gözlükçülük dalında devam ettiğini görmekteyiz. Önceleri İstanbul da Eminönü ve Karaköy de ve Anadolu nun birkaç şehrinde bazı saatçi ve eczanelerde Pince Au Nez veya Ront tipinde Avrupa menşeli çok az miktarda bulundurulurdu yılından sonra Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekaleti nce düzenlenen kurslar sonucu, edinilen ruhsatnameler ile, mesleki uygulama yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu dönemde, mesleğin gelişimi açısından, her firmanın bir okul olduğunu görmekteyiz. Gelişen toplum düzeyinin gereği gözlük talebinin artmasına paralel olarak yeni perakende firmalar kurulmaya başlamış ve her kesimi tamamen ithalata dayalı sektörde gözlük cam ve çerçeve toptan satıcıları oluşmuştur. Bu toptancı-ithalatçı firmalar arası İstanbul da Sultanhamam, Sirkeci ve Eminönü nde kümelenmiştir. Bu firmalardan önde gelenlerden bazıları, Sultanhamam Havuzluhan da LigorAnestidis, yine Sultanhamam Camcıbaşı Han Pipo Pazarı kurucusu Yervan Ütücüyan ve bu aileden Yegiya Ütücüyan, Vade Ütücüyan, kurucusu Yordan Eumopulidis olan Faros firması halen Kuzikoğlu Ailesindedir. Eminönü Celal Bey Han da Juan Saragossi, Sava Savaidis, Yorgi T. Pangiris, Sirkeci de Essel Gözlük Deposu, Aristodimos Emmanoilidis in Ariko Zeiss Firması, Sirkeci Nafız Bey Han da Kiryako, Toma Sifiropulos Kardeşler gözlük Cam ve Çerçeve Depoları dır yılları arasında ruhsatnameli perakende gözlük firmalarından bazıları şunlardır; 1936 tarihinde İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası kayıtlı Ankara Cad. İstanbul Ticaret Odası 3

8 143 Sirkeci Adresi nde Fevzi Toksoy Firması bugün aynı adreste Modern Optik Yüksel Toksoy ve Ortağı Koll. Şti olarak devam etmektedir; Ecz. Salih Necati Emgen Bahçekapı Eczanesi oğlu Rahmi Emgen tarafından 1948 de Beyoğlu İtiklal Caddesi ne taşınmış, halen torun Çetin Emgen tarafından Emgen Firması devam etmektedir; Sirkeci Osmaniye Han da Yusuf Sami Ünlüçerçi Oğulları Hulusi Ünlüçerçii İzmir de torun Serdar Ünlüçerçi İnteroptik Firması İstanbul da ayrıca Yılmaz, Necati, Erol, Metin ve Ethem Ünlüçerçi de aynı mesleği devam ettirmektedir; Beyoğlu İstiklal Caddesi nde Yorgo Lettas Kardeşler (Yorgo, Kosta, Niko) Sirkeci Mısır Çarşısı karşısında; 1944 ruhsatnameli, halen Tüm Optik ve Optometrik Meslekler Birliği Derneği Onursal Başkanı Tevfik Aydın Firması İstanbul da Ankara Sıhhıye de; Mehmet Salim Diker Firması oğulları Alev ve Anıl Diker, torun Atıl Diker İstanbul da devam etmekte; yine Ankara da Tevfik Rıza Gözlükçü oğlu Hazım Rıza Gözlükçü; Ulus ta torunlar Cafer, Rıza Gözlükçü ve Kadir Haluk Gözlükçü İstanbul da mesleği sürdürmekte; Nurettin Saatçioğlu 1940 yılında Erzurum da; oğlu Necip Saatçıoğlu İstanbul da, Sıraç Altındağ önce Diyarbakır, halen oğulları Cem ve Fatih Altındağ ile İstanbul da Adil Kahraman Gaziantep te Satmanlar ise Kayseri de mesleğin ilkleri arasında sayılmaktadır. Ayrıca Tüm Fenni Gözlükçüler Derneği Başkanlığını uzun yıllar yapmış, gözlükçübaşı Sedat Ertun da mesleğin emektarlarındandır. Tüm girdileri ithalata dayalı sektörde Milli Korunma Kanunu ile yılları arası büyük durgunluk yaşanmış ve imalatın ilk adımları atılmıştır. Bunlardan İzmir de 1962 yılında Yatırımlar Holding önderliğinde Gözlük Sanayi A.Ş. kurulmuş, asetat ve selüloit gözlük çerçevesi üretimine başlamıştır. İstanbul da 1931 yılından beri faaliyet gösteren Barika Afşar ve Oğulları Tarak Sanayi 1960 yılında Uygun Afşar önderliğinde selüloit hammaddesinden Luxor gözlük çerçeveleri üretimi başlamıştır yılından itibaren Yalçın İnan, Uygun Afşar ve Argun Afşar İnan Limited Şirketi ni kurup metal gözlük çerçevesi üretimine geçmiştir. Yine aynı yıllarda, 1962 de Pan Koll. Şti. Nazaret Zergeroğlu, Garbis Zergeroğlu ve Muharrem Cömert ortaklığıyla OP-SA adıyla faaliyete başlamıştır. Rengin Anadol Cel Optik EM OP vs. gibi pek çok firma kurulmuş ve iç tüketime yönelik çalışmışlardır. Sektörde her yönüyle yenilenme ve gelişme 1980 li yıllardan sonra başlamış, sektörün her katmanı üretimden perakende ve laboratuar çalışma düzeyini ileri ülkeler seviyesine taşıma gayretiyle büyük aşama kaydedilmiştir. Büyük alışveriş merkezlerinin yaygınlaşması, İstanbul ilçelerinde hızlı nüfus artışı ve ticari potansiyelin gelişmesi sonucu bazı firmalar şubeleşmeye başlamış ve optik firma grupları oluşmuştur. Bu kuruluşlardan bazılar Fahri Kuz Optik, Şişli Optik, Göz Grup, Eksen Grup mağazalarıdır. 1.3 KAPSAMI Gözlüğü; 1. Optik (Numaralı), 2. Güneş, 3. Sportif faaliyetlerde, çalışma ortamında kullanılan koruyucu gözlükler, olarak üç gruba ayırabiliriz. Gözlük mağazalarında satılan optik ve güneş gözlüklerinin çerçeveleri metal türleri, asetat, plastik, optyl ve karbon materyallerden oluşmaktadır. Koruyucu iş İstanbul Ticaret Odası 4

9 gözlüklerine, örnek olarak kaynak gözlükleri, iş güvenliği gereçleri temin edilen iş yerlerinde satılmaktadır. 1.4 GÖZLÜK GÜMRÜK TARİFE İSTATİSTİK POZİSYONU (GTİP)1 Gözlük sektörünün Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) ile arasında yer almaktadır. TABLO 1 Gözlük GTİP Numaraları Optik lifler ve optik lif demetleri; optik lif kabloları (85.44 pozisyonundakiler hariç); yaprak veya levha halinde polarizan maddeler; her türlü maddeden mercekler (kontakt lensler dahil), prizmalar, aynalar ve diğer optik elemanlar (monte edilmemiş) (optik tarzda işlenmemiş camdan bu tür elemanlar hariç); Kontakt Lensler Camdan Gözlük Camları; Görme kusurunun giderilmesine mahsus olmayanlar Görme kusurunun giderilmesine mahsus olanlar; her iki yüzü de işlenmiş olanlar; Tek odaklılar Diğerleri Diğerleri Diğer maddelerden gözlük camları: Görme kusurunun giderilmesine mahsus olmayanlar Görme kusurunun giderilmesine mahsus olanlar; Her iki yüzü de işlenmiş olanlar; Tek odaklılar Diğerleri Gözlüklere veya Benzeri Eşyaya Ait Çerçeveler ve Bunların Aksam Parçaları: Çerçeveler; Plastik maddelerden olanlar Diğer Maddelerden olanlar Kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplama metallerden olanlar Adi metallerden olanlar Diğer metallerden olanlar Aksam ve parçalar Gözlükler ve benzerleri (görme kusurunun giderilmesine mahsus gözlükler, koruyucu gözlükler ve diğer gözlükler); Güneş Gözlükleri; Optik tarzda işlenmiş camlı olanlar Plastik camlı olanlar Diğerleri; Diğerleri; Optik tarzda işlenmiş camları olanlar (plastik camlı olanlar) Röntgen gözlükleri (plastik camlı olanlar) Diğerleri (plastik camlı olanlar) Optik tarzda işlenmiş camları olanlar Röntgen gözlükleri - Diğerleri 2. SEKTÖRÜN GELİŞİMİ VE POTANSİYELİ Sektörü, 1982 öncesi ve sonrası olarak iki dönemde değerlendirmemiz doğru olur öncesi ithalatı çok kısıtlı, dış dünyaya kapalı sektörün, sıkı koruma altındaki yerli sanayi tekel konumunun verdiği rehavetle gerek materyal, gerek aksesuar ve de en önemlisi model bazında son derece geri kalmış ve tüketici İstanbul Ticaret Odası 5

10 beğenisinden uzak bir üretim çizgisinde ne yaparsam satarım konumundan, 1982 sonrasında birden inanılmaz bir değişim ve gelişim sürecine ulaşmıştır. Sektörün gelişme olanakları ve potansiyeli, 3 değişik konu başlığıyla değerlendirilmelidir; (1) Üretim, (2) İthalat, (3) Perakende ÜRETİM Cam : Mükemmel ekolojik alt yapısıyla iç talebi karşılayan yerli ve yabancı sermayeli şirketler, özellikle cam üretiminde ileri teknoloji ürünü hammadde kullanarak, tüketici ihtiyaçlarına cevap verebilecek nitelikte ve yetenektedir. Çerçeve: Serbest piyasa ekonomisi ve bilgi iletişiminin yaygınlaştığı günümüzde üretim kalitesi çok yükselmiştir. Özellikle metal çerçevelerde yabancı firmalara fason üretim yapacak kadar gelişmiş durumdadır. Ayrıca, asetat modasının yükselişe geçtiği günümüzde, Avrupa da el işçilik maliyetinin son derece pahalı olması yerli üreticileri olumlu etkilemektedir. Son yıllarda ucuz Uzakdoğu mallarının işporta ve semt pazarlarında kayıt dışı olarak piyasaya girmesi, yerli üreticiler için önemli bir sorun yaratmıştır. Standart dışı bu malların kalite eksikliği, perakendeci optik firma ve tüketicileri olumsuz etkilemektedir İTHALAT Cam : Her türlü mineral ve organik cam çeşidinin üretildiği sektörde, ileri teknoloji kullanılmaktadır. Son yıllarda pazarda organik cam hakimiyeti ön plana çıkmaktadır. Ancak, ucuz ve standart dışı uzak doğu üretimi antirefleli organik camlar önemli satış grafikleri çizmektedir. Çerçevesiz gözlük modası sürdükçe, kırılmayan polikarbonat camlar yakın gelecekte cam pazarının favori ürünü olacaktır. Bunların dışında, Avrupa ve Japonya dan ünlü markaların çok görüşlü camlarında da ithalat önemli bir yer tutmaktadır. Çerçeve : Pazarda önemli bir ithal çerçeve hakimiyeti vardır. Pazar, özellikle AB de çerçeve üretimini ele geçiren İtalyan markalarının hakimiyeti altındadır. Ayrıca pek çok ünlü marka üretimlerini ucuz işçilik ve subvansiyon nedeniyle Uzakdoğu ve özellikle Çin e taşıdıklarından, ithalatın yönü büyük oranda Doğu ya çevrilmiştir PERAKENDE Son yıllarda hızla devreye giren alış veriş merkezleri, optik sektöründe ciddi kabuk değişimlerinin yaşanmasına sebep olmuş ve olmaktadır. Bu merkezlerdeki optik mağazalarla rekabet etmek için diğer optik mağazalarında da önemli gelişmeler gözlenmektedir. Optik firmaların vitrin, teşhir düzenlemeleri ile mağaza dekorasyonları ve gözlük hazırlanmasındaki teknolojik gelişme, makine ve müşteriye hizmet şeklinde değişmiştir. Halen pazarda görülmeyen yabancı sermayeli büyük mağaza zincirleri yakın gelecekte Türkiye de de gündeme gelecektir. Bu büyümenin doğal sonucu olarak rekabet ortamı ve reklamlarla kampanyalar dönemi de başlayacaktır. İstanbul Ticaret Odası 6

11 Sonuç olarak, nüfusunun maksimum % 15 i gözlük kullanan bir ülkede yaşamaktayız. Bu oran, Türk insanının göz sağlığının mükemmelliğinden değil, bu konudaki bilinç ve sistem eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Ancak, optometri eğitimi veren okulların faaliyete başlayıp yaygınlaştırılması ile gelecekte dünya ortalamaları olan % seviyelerine çıkacaktır. Bu oranlar ise pazarda olumlu bir gelecek işaretleridir. Gözlük sanayi, 21. YY ın en önemli sanayilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Önemli bir sağlık gereci olmasının yanında estetik ve moda unsuru da gözlük kullanımını yaygınlaştırmaktadır. 3. SEKTÖRÜN GÜNCEL DURUMU VE PERFORMANSI 3.1. KAPASİTE Genelde pek çok sektörde olduğu gibi istatistiki bilgi eksikliği, gözlük sektöründe de büyük bir sorun teşkil etmektedir. Üretimden ithalata, istihdamdan yatırıma dek birçok konuda doğru bilgi edinmek mümkün değildir. Zira, bazı firmalar istatistiki bilgi taleplerine doğru yanıt vermemeyi tercih etmektedirler. Hastanelerde ve özel poliklinik muayenelerinde de istatistikî bilgi toplanmadığından dolayı, göz hastası, hastalıkları ve refraksiyon kusurları ve dağılımları hakkında bilgi derlenememekte, dolayısıyla sektör yatırımcısına yol gösterecek ön bilgi birikiminden yoksun kalınmaktadır. Bu belirsizlik, firmaların stok maliyetlerini de ciddi oranda etkilemekte, rasyonel çalışmayı engellemektedir. Sağlıklı bir sektör profiline ulaşılamamaktadır ÜRETİM Günümüzde cam ve çerçeve üretiminde kapasite fazlalığı mevcuttur. Pazara hakim üreticiler belirli dönemler haricinde hala tek vardiya çalışmaktadır. Türkiye de gözlük camı ve çerçevesi üretimi son derece sınırlı sayıda firma tarafından gerçekleştirilmektedir. Birçok firmanın üretimi de istatistiklere yansımamaktadır. TABLO 2 YERLİ GÖZLÜK ÜRETİCİLERİNİN YILLARA GÖRE ÜRETİM VE KAPASİTE ADETLERİ Üretim/Kapasite Üretim (Adet) Kapasite (Adet) Kaynak: Tüm Optik ve Optometrik Meslekler Birliği Derneği İmalat Birimlerinin büyük çoğunluğu KOBİ tanımında olan sektör firmalarının AB-KOSGEB Finansman Destek Süreçleri Grubu İcra Komitesi nin tarih, 2003/18 No lu Kararı na istinaden, çeşitli konu, kapsam ve unsurları içeren destek programlarından yararlanmaları gerekmektedir. Gözlük endüstrisinin katma değerinin çok yüksek olduğu herkesçe bilinmektedir. Türk ekonomisi, sadece Çin Halk Cumhuriyeti nden yapılan ithalattan dolayı bile her yıl en az 100 milyon dolarlık bir kayba uğramaktadır. Kota, TSE İstanbul Ticaret Odası 7

12 mecburi standart, garanti belgesi gibi uygulamalar ithalattın hızını kesmekte başarılı olamamıştır. Ankara Ticaret Odası nın, 2003 yılında yapmış olduğu "Çin Malları Piyasa Araştırması"na göre, gözlükçülük sektörü de Çin mallarının istilasına uğramış olup, bugün piyasadaki malların % 40 ı Çin Halk Cumhuriyeti nden ithal edilmektedir TÜKETİM Gözlük tüketiminde arz talep dengesi arzın kendini denetlemesiyle dengede görünmekle birlikte, tüketicinin bilinçlenmesiyle talep genişlemesi yaşanacak ve üretimde çok vardiyalı rasyonel sisteme geçilebilecektir TÜRKİYE DE GÖZLÜK KULLANIMININ YETERSİZ OLMASININ SEBEPLERİ: Göz sağlığına birey olarak önem verilmemektedir, Halkımız göz sağlığı ve gözlük kullanma konusunda yeterli düzeyde bilinçli değildir, Türkiye de yaygın göz taramaları yapılamamaktadır, Göz doktorlarının sayısı düşüktür ve belli merkezlerde yoğunlaşmışlardır. Gözlük konusunda % 90 ı bilinçsiz durumda olan halkın, göz sağlığı konusunda bilinçlenmesi gözlük tüketimini artıracak bir etkendir. Çünkü, gözlük tüketimi artışı insanların sosyal statülerindeki yükselme, okuma alışkanlığı, bilgisayar ve benzeri araçların kullanımlarının yaygınlaşması, özet olarak bilinçlenmeyle doğru orantılıdır DİĞER SEKTÖRLERLE İLİŞKİLER Yan sanayii dışa bağımlı bir sektör olan optik endüstrisinin, bu bağımlılığından kurtulması teknik ve teknolojik ilerlemesiyle mümkündür. Gözlük sektörünün ilgili olduğu diğer sektörleri şu şekilde sıralayabiliriz; 1. Deri, kumaş, torba ve plastik kutu muhafazalar, 2. Aksesuar, 3. Gözlük camı temizleyici kumaş ve spreyler, 4. Tel, vida, plaket, yay ve süs gibi metal ve silikon maddeler, 5. Cam ve çerçevelerin özelliklerini belirten ve koruyan ambalajlar, 6. Çerçeveye cam montajı hazırlığında kullanılan optik-optometrik ölçüm, kesme makine, alet avadanlık ve aksesuarları İSTİHDAM Gözlük sektörünün istihdam durumu, dünya standartlarındaki rakamlarla karşılaştırıldığında, atölye bazındaki istihdam rakamları görülmektedir. Üretimde geniş bir istihdam olanağı mevcut değildir. Perakende sektöründe yetişmiş eleman açığı vardır. 5 üniversite bünyesinde açılmış bulunan Optisyenlik Meslek Yüksek Okulları mezun vermektedir. Fakat 11 yıldır diploma veren bu okul mezunlarına maalesef T. C. Sağlık Bakanlığı 3958 Sayılı Gözlükçülük Hakkında Kanun un bir İstanbul Ticaret Odası 8

13 maddesinde gereken düzenleme uzun yıllar, meslek örgütleri ve üniversitelerin tüm çabalarına rağmen yapılamadığı için iş yeri açma ruhsatı verilememekteydi. Ancak 2004 yılında çıkartılan 5193 sayılı Yasa ile bu yanlış kısmen düzeltilmiştir. Türkiye de optik ve optometrik meslekler alanında bir insan gücü planlaması ve ileriye dönük perspektifleri yapılmamıştır. İnsan gücü çeşitleri belli değildir. Dünya Optometri Konseyi ve Avrupa Optometri ve Optik Konseyi nin ekonomik insan gücü istihdamı için yaptığı araştırmalar sonunda, kesin görev ve yetki tanımları yapılarak uygulamaya konulabilmiştir. Bu araştırmalarla, gelişmiş ülkeler için, her 100 bin kişiye bir göz doktoru, her 10 bin kişiye bir optometrist ve her 5 bin kişiye bir optisyen istihdamının sağlık hizmetleri ekonomisi açısından ve halkın koruyucu göz ve görme sağlığı hizmetlerine erişebilmesi yönünden optimal çözüm olduğu sonucuna varılmıştır. Oftalmoloji fakülteleri dışında, 20 kadar optometri kolej veya fakültesi ile optisyen yüksek okullarının açılması yönünde çaba harcayarak, bugün 6,5 milyar nüfuslu dünya için, 110 bin oftalmoloğa ilaveten bir bu kadar optometrist ve 250 bini aşkın optisyen yetiştirilmesine çalışılmıştır. Bugün, optometri ve optisyenlik mesleğine kanunla yer vermeyen gelişmiş bir ülke kalmadığı gibi, gelişmekte olan ülkelerin çoğunda, Türkiye den çok daha ileri düzeyde, bu elemanların yetiştirilmelerine gayret edilmektedir DIŞ TİCARET TABLO 3 GÖZLÜK İTHALATI GTİP MODEL Değer (ABD Doları) * Plastikten Gözlük Çerçeveleri Kıymetli Metal Kaplı Gözlük Çerçeveleri Adi Metallerden Gözlük Çerçeveleri Diğer Maddelerden Gözlük Çerçeveleri Gözlük Çerçeveleri ve Güneş Gözlüğü Aksam Parçaları Optik Tarzda İşlenmiş Camları Olan Güneş Gözlükleri Plastik Camlı Güneş Gözlükleri Diğer Güneş Gözlükleri Optik Tarzda İşlenmiş Plastik Diğer Gözlükler Plastik Camlı Röntgen Gözlükleri Plastik Camlı Diğer Gözlükler Optik Tarzda İşlenmiş Camları Olan Diğer Gözlükler Diğer Röntgen Gözlükleri Diğer Gözlükler Saat & Optik, Optisyenin Diyen Herkes Bu Yazıyı Okumalı, Ocak-Şubat 1999, Sayı: 6 İstanbul Ticaret Odası 9

14 TABLO 4 GÖZLÜK İHRACATI GTİP MODEL Değer (ABD Doları) * Plastikten Gözlük Çerçeveleri Kıymetli Metal Kaplı Gözlük Çerçeveleri Adi Metallerden Gözlük Çerçeveleri Diğer Maddelerden Gözlük Çerçeveleri Gözlük Çerçeveleri ve Güneş Gözlüğü Aksam Parçaları Optik Tarzda İşlenmiş Camları Olan Güneş Gözlükleri Plastik Camlı Güneş Gözlükleri Diğer Güneş Gözlükleri Optik Tarzda İşlenmiş Plastik Diğer Gözlükler Plastik Camlı Röntgen Gözlükleri Plastik Camlı Diğer Gözlükler Optik Tarzda İşlenmiş Camları Olan Diğer Gözlükler Diğer Röntgen Gözlükleri Diğer Gözlükler * ayları 3.7. PAZARIN BÜYÜKLÜĞÜ Bugün Türkiye de gözlük pazarı yaklaşık 300 milyon dolarlık bir büyüklüğe sahip olup, buna numaralı gözlük çerçeveleri ve güneş gözlükleri dahildir. Pazardan yerli markaların aldıkları pay, kamu ve özel kurumların çalışanlarına sağladığı tedavi giderleri çerçevesinde gözlük verilmesi ile artmıştır. T.C. Emekli Sandığı, S.S.K., BAĞ-KUR, üniversite, Silahlı Kuvvetler ve bankaların katkıları ile bu pay daha da büyümektedir. Gözlük firmaları çoğunlukla İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük kentlerde toplanmıştır. Özellikle bugün, güneş gözlüğünde İstanbul, Ankara ile birlikte Akdeniz ve Ege illeri pazarın büyük bölümüne hakim durumdadır. Gözlük sektörü son zamanlarda hızlı bir gelişme göstermektedir. Gözlük pazarındaki büyüme, özellikle güneş gözlüğünde yaşanmaktadır. Güneş gözlüğü tüketimi artışı, insanların gelir düzeyi artışı ve bilinçlenmeleri ile doğru orantılıdır. Bugün, Türkiye de güneş gözlüğü kullananların % 72 si 24 yaşın altındadır. Nüfusun % 65 inin 28 yaşın altında olduğu ve kentleşme oranının hızla arttığı düşünüldüğünde, Türkiye de güneş gözlüğü pazarının gelişmeye açık bir pazar olduğu rahatlıkla görülmektedir. Rekabete açık, hızla gelişen gözlük sektöründe gelecekte küçük işletmelerin yerini büyük göz merkezlerinin alması beklentiler arasındadır. Ancak butik gözlükçülük uygulamasında optisyen ile hastası arasında diyalog, ürün tanıtımı ve güven ortamının tesisi ile paramedikal bir müessese olan bireysel optisyenliğin her devir ve ortamda süregelmesi kaçınılmazdır. İstanbul Ticaret Odası 10

15 3.8. RAKAMLARLA GÖZLÜK SEKTÖRÜ Gözlük Kullanım Oranı : % 15 Yıllık Çerçeve Tüketimi : 7-10 milyon adet Yıllık Cam Tüketimi : milyon adet Yıllık Güneş Gözlüğü Tüketimi : 3 4 milyon adet Cam ile İlgili Üretim Faaliyeti Gösteren Firma Sayısı : 7 adet Çerçeve Üreten Firma Sayısı : 13 adet İthalatın Yapıldığı Ülkeler : İtalya, Fransa, Almanya, Çin, Japonya, G. Kore 3.9. SEKTÖRÜN İÇ HACMİ Gözlük sektöründe istatistiki resmi bilgilere ulaşmak hemen hemen imkansız olmakla birlikte, tahmini donelerle bazı değerler ifade edilebilmektedir. Ülkemizde yıllık görme kusuru test ihtiyacı yaklaşık 30 milyon kişi/yıl dır. (Amprik kriter 15 milyon öğrenci + 15 Milyon 40 yaş üstü nüfus) Ülke Nüfusu % 15 gözlük kullanan Adet/Yıl çerçeve tüketimi (çerçeve kullanım ömrü ortalama 1,5 yıl) Adet/Yıl cam tüketimi (kırılma, yıl içinde numara değişimi, aynı kişinin uzak yakın kullanımı nedeniyle cam 1/1 tutulmuştur). TABLO 5 Toptan Fiyatlarla Sektörün İç Hacmi Adet Çerçeve / Yıl x TL Ort TL Adet Cam / Yıl x TL Ort TL Adet Güneş Gözlük /Yıl x TL Ort TL TOPLAM TL YURTİÇİ REKABET 5 bin dolayında optik mağazasının faaliyet gösterdiği günümüzde, rekabet daha çok yeni modeller, muhtelif marka paylaşımları, doktor muayene promosyonları, cam ve çerçeve, doktor paket programları konularında yaşanmaktadır. Kredi kartı taksitlendirmesi sektördeki diğer bir rekabet unsurunu oluşturmaktadır. Bankalar arası kart merkezi, yürürlükteki mevzuatlarına göre, kredi kartı ile yapılan alışverişin üye işyeri tarafından taksitlendirilmesinin, bankalar arası alınan karara uygun olmadığını bildirmiştir. Buna rağmen, bazı firmalar, bu yola başvurmak suretiyle, haksız rekabete sebep olmaktadır. Resmi özel göz hastane ve poliklinikleri çevresinde kümelenen firmalar, sektördeki büyük potansiyeli oluşturan T.C. Emekli Sandığı, S.S.K. ve Bağ-Kur hak sahiplerini firmalarına yönlendirmek için uyguladıkları sistemler de çoğu kez meslek etiği ile bağdaşmamaktadır. İstanbul Ticaret Odası 11

16 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanunlar ın açıkça belirlenmiş hükümlerine rağmen, taksitli satışlar, kampanyalı satışlar, etiket yönetmeliği, ticari reklamlar ve ilanlar konularında, sektörün değişik konum ve kuruluştaki çeşitli firmaları arasında haksız rekabete konu pek çok uygulama yaşanmaktadır. 4. SEKTÖRDEKİ KURULUŞLAR 4.1. KAMU SEKTÖRÜ Optik sektöründe kamu, yürütme görevini üstlenmektedir. Sektör; T.C. Sağlık Bakanlığı, T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, T.C. Adalet Bakanlığı, T.C. İçişleri Bakanlığı, T.C. Maliye Bakanlığı ile ilişkilidir ÖZEL SEKTÖR Bugün Türkiye de, biri işçi holding kuruluşu olmak üzere, yerli ve yabancı sermayeli toplam 7 cam üretimi ve 20 cam ithalatı yapan firma mevcuttur. Ankara, İzmir, Isparta, Balıkesir de birer, üçü İstanbul da tam teşekküllü üretim yapan 7 firma, ithalatlarıyla zenginleştirdikleri ürünleriyle cam pazarının hakimi durumundadır. Çerçeve üretiminde ikisi İzmir de, biri Muğla da, beşi İstanbul da 20 ila 60 milyona kadar toptan fiyatla satılan gözlük çerçeveleri ile bu pazarın mutlak hakimi durumundadır TÜRKİYE DEKİ ÜRETİCİLER,İTHALATÇILAR,DİSTRİBÜTÖRLER Sektörde bugün, İstanbul Ticaret Odası na kayıtlı 375 adet irili ufaklı üretici, ithalatçı, toptancı ve perakendeci firma bulunmaktadır. Ancak son zamanlarda küçük firmaların bir kısmı kapanmaktadır. Toptan pazarın yaklaşık % 70 ine, 50 kadar büyük firma sahip bulunmaktadır TÜRKİYE DEKİ GÖZLÜK ÜRETİCİLERİ Gözlük üreticileri denildiğinde, gözlük camı ve çerçevesi üreten firmalar anlaşılmaktadır. Aşağıda sunulan gözlük camı üreticileri ithal ettikleri ham optik camı çeşitli tür ve şekillerde işlemektedirler. Üretilen bu camlar ve gözlük çerçeveleri, T.C. Sağlık Bakanlığı ndan ruhsatnameli bir gözlükçü veya optisyen nezaretinde, o ilin Sağlık Müdürlüğü nden alınmış İş Yeri Açma Belgesi bulunan optik mağazalarda, doktor reçetesi ve tüketicinin siparişi doğrultusunda birleştirilerek nihai tüketime hazır hale gelmektedir. Türkiye deki cam ve çerçeve üreticileri EK3 te verilmiştir.) TÜRKİYE DEKİ ÇERÇEVE-CAM İTHALATÇI VE DİSTRİBÜTÖRLERİ Türkiye de bugün, büyük çoğunluğu İstanbul da olmak üzere 60 ın üstünde çerçeve ve cam ithalatçı ve distribütörü bulunmaktadır. (Geniş bilgi İ.T.O. 85 No lu Optisyenler, Optik ve Optometrik Ürünler Meslek Komitesi nden temin edilebilir.) İstanbul Ticaret Odası 12

17 4.4. MESLEK ÖRGÜTLERİ İstanbul Ticaret Odası 85 No lu Meslek Komitesi 1997 yılına kadar optik firmalar İstanbul Ticaret Odası bünyesinde Tıbbi Cihaz-Dişçilik Malzemeleri ile birlikte, 57. Meslek Komitesi nde temsil edilmekteydi. Ancak, optik sektörünün hızlı teknolojik gelişmesi ve yaygınlaşması, meslek mensuplarının ısrarlı girişimleri, 57. Meslek Komitesi nde sektör temsilcilerinin yoğun takibi ve 8 Mayıs 1997 Tarih ve 20 No lu Meclis Toplantısı nda alınan karar ile optik firmaları, İstanbul Ticaret Odası nda 85. No lu Optisyenler, Optik ve Optometrik Ürünler Meslek Komitesi nde temsil edilmektedir DERNEKLER TÜM OPTİK VE OPTOMETRİK MESLEKLER BİRLİĞİ DERNEĞİ Sektörün ilk meslek örgütü 1951 yılında Türkiye Fenni Gözlükçüler Cemiyeti adıyla, Tevfik Aydın, Anestidis, Ziya Aksu, Ütücüyan ve Rahmi Emgen tarafından kurulmuştur. Derneğin amaçları; Türkiye de sektörün tüm kesimleri arasında dil ve bilgi birliği ile sosyal dayanışmayı sağlayabilmek, Fenni gözlükçülüğün gelişmesine katkıda bulunmak ve iş hacmini genişletecek çözümler geliştirmektir yılından sonra, Dernekler Kanunu nda yapılan değişikliklerle Türkiye Fenni Gözlükçüler Derneği ismi Tüm Fenni Gözlükçüler Derneği olarak değiştirilmiştir. Derneğin, İstanbul daki merkezi dışında, Ankara da da şubesi vardır. Bugün, Adana, Ankara, İzmir, Kayseri, Konya, Gaziantep, Samsun başta olmak üzere 20 adet Yerel Fenni Gözlükçüler Derneği ve iki adet optisyenler derneği mevcuttur. Yurt genelinde 2565 kayıtlı üyesi (794 ü İstanbul, 564 ü Anadolu da olmak üzere, toplam 1398 faal üye, 290 fahri üye ve 399 pasif üye) olan Tüm Fenni Gözlükçüler Derneği, tarihinden itibaren adını Tüm Optik ve Optometrik Meslekler Birliği Derneği 2 olarak değiştirmiştir. İsim ile birlikte, Dernek tüzüğünde de yapılan değişikliklerle oluşturulan yeni organlarla, üyelerin sorunlarına ve mesleki konulara daha gerçekçi yaklaşımlar sağlanmaktadır. 2 Derneğe İstanbul da 352, Anadolu da 285 ruhsat sahipli müessesesi; İstanbul da 442, Anadolu da da 279 adet mesul gözlükçülü müessesesi kayıtlıdır. İstanbul Ticaret Odası 13

18 ECOO nun 15-16/05/2004 tarihli Jolly HOtel St. Ermin s Londra da yapılan genel kuruluna, Tüm Optik ve Optometrik Meslekler Birliği Derneği Başkanı Sayın Abdullah Aydın ve Genel Sekreteri Sayın Serdar Çaldıran katılımı ve yapılan sunumu sonucu tüm delegelerin oy birliği ile tam üyeliğe kabul olunmuştur. Bu olay, mesleğin AB normlarına uyumda önemli bir aşamadır Türk Oftalmoloji Derneği Türk Oftalmoloji Cemiyeti 16 Temmuz 1928 de İstanbul'da kurulmuş ve çalışmalarını günümüze kadar sürdürmüştür. Türkiye nin birçok yerinde Lokal Derneklerin de kuruluşuna imkan sağlamıştır. Türk Oftalmolojisinin gelişmesinde Eğitim Hastanelerinin yanında Oftalmoloji Derneği'nin de önemli rolü ve katkıları olmuştur Gözlük İmalatçıları Derneği 1983 yılında kurulan, cam ve çerçeve imalatçı firmalarını bünyesinde toplayan derneğin amaçları; 1. Meslektaşlar arasında, dayanışma ve işbirliğini sağlamak, 2. Gözlük standardı kanununun çıkartılması, 3. Dernek merkezinde doğru bilgi ve istatistiki çalışmaların yapılabilmesi için bilgi bankalarının oluşturulması, 4. Diğer meslek örgütleriyle dayanışmanın sağlanarak, bilgi transferi yapılması, 5. İhracatın geliştirilmesi için gerekli yazışmaların yapılması, 6. Dernek ayrıca, TS.EN 1836 ve TS.EN standart ürün kontrolü için imalatçı ve ithalatçı firmaların desteği ile, TSE Gebze ve İzmir de laboratuar kurulmasına yardımcı olmuştur, 7. Sözü edilen standartlar, zorunlu standart konumuna getirilmiştir, tarihinden itibaren Dış Ticaret Müsteşarlığı, 2004/10 No lu Tebliği ile güneş gözlükleri ve optik gözlüklerde taban fiyat uygulaması başlattırılmıştır. 5. SEKTÖRDE YAPISAL VE GÜNCEL SORUNLAR VE BEKLENTİLER Sektörün başlıca sorunları şu şekilde sıralanabilmektedir; 1. Göz sağlığının korunması konusunda bilgi eksikliği neticesi tüketimin bilinçsiz olarak yapılması, 2. Uzakdoğu dan ithal edilen standart dışı ürünlerin fazlalığı, Sayılı Meslek Yasası nın, günün koşullarında yetersiz kalması, uzun yıllar yenilenememesinden kaynaklanan mesleki yasal ve uygulama dengesizlikleri, 4. Optometri eğitimine geçilmemesi ve mesleki düzenlemelere gerekli önemin verilmemesi, 5. Eximer laser veya lasik tedavi sürecinde gözlük kullanımı aleyhine yapılan gerçek dışı yanıltıcı reklamlar. İstanbul Ticaret Odası 14

19 5.1. Avrupa Birliği ne Giriş Sürecinde Türkiye deki Optisyenlik Eğitiminin Sorunları Bugün Türkiye deki Optisyenlik Eğitimi, gözlükçülerin geçmişte sahip olduğu mesleki tecrübesi dikkate alınarak incelendiğinde, teorik derslerde bazı eksikliklerin bulunduğu görülecektir. Bu eksikliklerin mesleği, uluslararası Optisyenlik seviyesine çıkaracak şekilde giderilmesi, gerekli eğitim ve mesleki altyapı konularının şimdiden oluşturularak, AB ülkeleri ile Türkiye arasındaki serbest dolaşım aşamasına varıldığında, uluslararası mesleki eşitliğin yakalanması açısından önemlidir. Ayrıca optometri eğitiminin üniversite programlarına alınarak, dört yıllık lisans düzeyinde eğitim sağlanmalıdır Uzakdoğu dan İthal Edilen Standart Dışı Ürünlerin Fazlalığı İnsanların alım gücünün düşüklüğü gözlük kullanımını olumsuz olarak etkilemektedir. Bu da taklit mallara yönelmelerine sebep olmaktadır. Her üründe olduğu gibi, standart dışı mallar sektör için büyük tehlike oluşturmaktadır. İnsan sağlığını doğrudan ilgilendiren bu ürünlerin mutlaka sağlık standartlarına uygun olması gerekmektedir. Özellikle güneş gözlüklerinde, yerli veya yabancı menşeli ünlü markaların model taklitli güneş gözlükleri, bunları kullanan insanlar için ciddi tehlikeler yaratmaktadır. Güneşin zararlı UV ışınlarını kesmeyen bu güneş gözlükleri göz dibindeki sinirlerin tahrip olmasına neden olmaktadır. Ayrıca antirefle özelliği olan gözlük camları tercih edilmelidir. Bu yüzden, insanların özellikle güneş gözlüğü alırken camları gerçek CE normlarına uygun tercih etmeleri gerekmektedir. Organik camlı güneş gözlükleri kısa zamanda çizilmekte ve gerçek koruyuculuk özelliklerini kaybetmektedir. Ancak bu tür camlar, hafif olmaları ve istenilen tonda renklendirilmeleri nedeniyle yaygın şekilde tercih edildiğinden, kullanımda dış etkenlerden çok iyi korunmalıdır. Bazı Uzakdoğu ülkelerinden ithal edilen standartlara uygun kaliteli optik ve güneş gözlükleri dışında, bugün Uzakdoğu dan çok sayıda ithal edilen standart dışı ürünler nedeniyle, gözlük sektöründe ciddi sıkıntılar yaşanmaktadır. Bu malların piyasaya sürülmesi sonucu, daha önce standartlara uygun mal ithal eden fakat kuvvetli sermayesi olmayan bazı firmalar ithalatları durdurmak zorunda kalmaktadır. Bugün, kalite ve standartlar dikkate alınmadan piyasaya sürülen sözkonusu mallar için herhangi bir cezai müeyyide bulunmamaktadır. Bu yüzden, işporta ve semt pazarlarında büyük boyutlara ulaşan belgesiz ve sağlıksız gözlük satışının önüne geçilememektedir. Standart dışı, ultraviyole blokajı olmayan güneş gözlüklerinin kullananlarda göz dibi kızarıklıkları ve katarakta varan sağlık sorunlarına sebep olduğu bilinmektedir. Uzakdoğu dan standart dışı malların ithalatının önlenmesi için bu tür dampingli mallara bir önlem olarak konulan kota ve standartlara uyumluluk, titizlikle uygulanmalıdır Sayılı Meslek Yasası nın Günün Koşullarında Yetersiz Kalması Optik sektörü 22/6/2004 tarihine kadar, 1940 yılında çıkartılan 3958 Sayılı Gözlükçüler Hakkında Kanun çerçevesinde faaliyet göstermekteydi. Bu kanunda, Fenni Gözlükçü tabiri geçmekte, fakat optisyen e yer verilmemekteydi. İstanbul Ticaret Odası 15

20 1960 yılında çıkartılan bir yönetmelikle, (4 aylık kurslarla) elde edilen mesleğin, 1992/1993 yıllarında yapılan iki imtihanla, mevcut gözlükçü ruhsat sayısı 2700 den 5000 e yükselmiş ve bu tarihten sonra, kurs tatbikatına son verilerek, YÖK ün 1989 yılında aldığı bir kararla, ön lisans düzeyinde (optisyenlik) programı uygulayan (Sivas, Muğla, Samsun, Eskişehir, İzmir 9 Eylül Üniversitesi) yüksek meslek okulları faaliyete geçmiş, ancak bunların mesleki eğitim muhtevası ve görev, yetki, istihdam alanları üzerinde bir mutabakat sağlanamadığından ve 3958 Sayılı Kanun da gerekli değişiklikler yapılamadığından, bu okul mezunları mesleklerini icra edememekteydiler. Bugün, Türkiye de T.C. Sağlık Bakanlığı nca verilmiş 5000 gözlükçü ruhsatnamesi bulunmaktadır. Bunlardan yaklaşık 2800 adedinin işyeri bulunmakta, diğerlerinin müstakil çalışıp çalışmadıkları bilinmemektedir. Burada karşımıza Mesul Müdürlük kavramı çıkmaktadır. T.C. Danıştay 1. Daire Başkanlığı nın 1994/69 No lu, 1994/51 Esaslı Kararı nca; ruhsatname sahibi olmayan kişilerin ruhsatnameli mesul bir gözlükçü istihdam etmek suretiyle gözlükçülük ticareti yapmalarına engel bir hüküm bulunmadığına, 20/04/1994 günü oybirliğiyle karar verilmiştir. Gözlükçülüğün, Tabibler Birliği ve Eczacılar Odası güdümlü Uydu Meslek yerine, AB ülkeleri düzeyinde özenilir bir meslek konumuna gelmesi gerekmektedir Optometri Eğitimi ve Mesleki Düzenlemelere Gerekli Önemin Verilmemesi Türkiye de gözlük kullanımı, olması gerekenin çok altındadır. Gelişmiş ülkelerde, gözlük kullanım oranı % arasında seyrederken, bu oran Türkiye de henüz % 15 lerdedir. Bugün gözlük kullanım oranının düşük olması, Türk halkının gözlerinin sağlıklı olduğu anlamına gelmemektedir. Bunun sebebi, halkın gözlüğe ulaşamamasından kaynaklanmaktadır. Sorunun kökenine inildiğinde ise, karşımıza gözlük reçetesi üretiminin kısıtlı kalması çıkmaktadır. Türkiye de yasa gereği gözlükler reçetesiz satılamamaktadır. Ancak reçete yazmada, tek yetkili olan oftalmologların sayısı ne yazık ki çok yetersizdir. Bu sorunun çözümü için, paramedikal bir meslek olan optometristliğin, üniversitelerin eğitim programına alınması gerekmektedir. Çünkü, optometri eğitiminin olmaması, sektörün gelişmesini engelleyen önemli bir nedeni oluşturmaktadır. Optometri eğitimi, en kısa zamanda başlatılmalıdır. Bunun için öncelikle Türkiye de, göz hastalıkları ve bunların tedavileri, göz ve görme kusurları ile uğraşan kişilerin uzmanlık dallarının bütün dünyada olduğu gibi ayrılması gerekmektedir. Gelişmiş ülkelerde göz sağlığı, Oftalmolog, Optometrist ve Optisyen üçlüsünün uyumlu çalışmaları ile gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, optometri eğitiminin AB ülkelerine uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Buradaki eğitimin Avrupa daki eğitime denk olması sağlanabilirse, AB ye girildiğinde, hizmet ve mesleklerin serbest dolaşımında bir sorunla karşılaşılmamış olunacaktır. İstanbul Ticaret Odası 16

KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ SANAYİ İŞLETMELERİ (KOBİ LER)

KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ SANAYİ İŞLETMELERİ (KOBİ LER) tmmob makina mühendisleri odası ODA RAPORU KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ SANAYİ İŞLETMELERİ (KOBİ LER) Genişletilmiş Dördüncü Baskı Hazırlayanlar Yavuz BAYÜLKEN Cahit KÜTÜKOĞLU Nisan 2012 Yayın No: MMO/583 tmmob

Detaylı

TOBB yayınlarına tam metin ve ücretsiz olarak internetten ulaşabilirsiniz.

TOBB yayınlarına tam metin ve ücretsiz olarak internetten ulaşabilirsiniz. ISBN : 978-605-137-410-9 TOBB Yayın No : 2014/234 TOBB yayın için ayrıntılı bilgi Yayın Müdürlüğünden alınabilir. Tel : 0.312 218 20 00 Faks : 0.312 218 20 64 İnternet : www.tobb.org.tr TOBB yayınlarına

Detaylı

İş ve Yatırım Ortamının İyileştirilmesine Yönelik TÜSİAD Önerileri*

İş ve Yatırım Ortamının İyileştirilmesine Yönelik TÜSİAD Önerileri* T Ü R K S A N A Y İ C İ L E R İ V E İ Ş A D A M L A R I D E R N E Ğ İ 08 İş ve Yatırım Ortamının İyileştirilmesine Yönelik TÜSİAD Önerileri* *8 Nisan 2010 tarihinde gerçekleştirilen Ekonomi Koordinasyon

Detaylı

KONYA TİCARET ODASI TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİM, AB YE UYUM SÜRECİNDE TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİMİN DURUMU VE KONYA YA İKİNCİ BİR ÜNİVERSİTE İHTİYACI

KONYA TİCARET ODASI TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİM, AB YE UYUM SÜRECİNDE TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİMİN DURUMU VE KONYA YA İKİNCİ BİR ÜNİVERSİTE İHTİYACI KONYA TİCARET ODASI TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİM, AB YE UYUM SÜRECİNDE TÜRKİYE DE YÜKSEKÖĞRETİMİN DURUMU VE KONYA YA İKİNCİ BİR ÜNİVERSİTE İHTİYACI Etüd-Araştırma Servisi Nisan 2008 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 BİRİNCİ

Detaylı

KOBİ lerin ve Esnaf Sanatkârın Güçlendirilmesi

KOBİ lerin ve Esnaf Sanatkârın Güçlendirilmesi KOBİ lerin ve Esnaf Sanatkârın Güçlendirilmesi ÖNSÖZ Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018), Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 2 Temmuz 2013 tarihinde kabul edilmiştir. Plan, küresel düzeyde geleceğe

Detaylı

KOBİ LERİN TEMEL SORUNLARI VE SAĞLANAN DESTEKLER

KOBİ LERİN TEMEL SORUNLARI VE SAĞLANAN DESTEKLER T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI K O S G E B KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ SANAYİ GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞI KOBİ LERİN TEMEL SORUNLARI VE SAĞLANAN DESTEKLER Yrd. Doç. Dr. Tahir AKGEMCİ Haziran

Detaylı

YAYIN NO DPT: 2741 TÜRKİYE DE YAŞLILARIN DURUMU VE YAŞLANMA ULUSAL EYLEM PLANI

YAYIN NO DPT: 2741 TÜRKİYE DE YAŞLILARIN DURUMU VE YAŞLANMA ULUSAL EYLEM PLANI YAYIN NO DPT: 2741 TÜRKİYE DE YAŞLILARIN DURUMU VE YAŞLANMA ULUSAL EYLEM PLANI SOSYAL SEKTÖRLER VE KOORDİNASYON GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2007 ISBN 978 975 19-4115 - 5 (basılı nüsha) Bu Çalışma Devlet Planlama Teşkilatının

Detaylı

TÜRKİYE SİYAH ÇAY SEKTÖR RAPORU

TÜRKİYE SİYAH ÇAY SEKTÖR RAPORU TÜRKİYE SİYAH ÇAY SEKTÖR RAPORU İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2.SEKTÖRÜN DURUMU 2.1.Çay Üretiminin Dünya Ekonomisindeki Yeri 2.1.1.Dünya Çay Ticareti 2.2.Türkiye de Çayın Ekonomideki Yeri ve Gelişimi 2.2.1.Çaykur

Detaylı

AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU

AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU AYDIN DA ORGANİK VE İYİ TARIM UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI STRATEJİSİ VE YATIRIM ÖNERİLERİ ANALİZİ PROJESİ AYDIN ORGANİK VE İYİ TARIM YOL HARİTASI RAPORU 02/05/2014 ZOBU CONSULTING impartially on

Detaylı

BULDAN STRATEJİK YOL HARİTASI

BULDAN STRATEJİK YOL HARİTASI BULDAN STRATEJİK YOL HARİTASI Mayıs, 2010 Hazırlayan: Denizli ABİGEM AB Türkiye İş Merkezlerinin Yaygınlaştırılması Projesi AB tarafından finanse edilen ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından

Detaylı

Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi

Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:2 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA Avrupa Birliği ne Yönelik Düzenlemeler Çerçevesinde Türk Tarım Politikaları ve Sektörün Geleceği Üzerine Etkisi Neslihan

Detaylı

ULUSAL BİRLİK PARTİSİ HÜKÜMET PROGRAMI

ULUSAL BİRLİK PARTİSİ HÜKÜMET PROGRAMI ULUSAL BİRLİK PARTİSİ HÜKÜMET PROGRAMI 11 MAYIS 2009 1 Sayın Başkan, Cumhuriyet Meclisimiz in değerli milletvekilleri, Öncelikle şahsım ve Bakanlar Kurulu üyelerimiz adına sizleri saygı ile selamlıyorum.

Detaylı

Türkiye de Kurumsal Sosyal Sorumluluk Değerlendirme Raporu

Türkiye de Kurumsal Sosyal Sorumluluk Değerlendirme Raporu Türkiye de Kurumsal Sosyal Sorumluluk Değerlendirme Raporu Değerli Okur, Türkiye de Kurumsal Sosyal Sorumluluk (KSS) kavramının durumunu incelemeyi ve KSS konusunda Türkiye için bir dayanak noktası tanımlamayı

Detaylı

MUHASEBE VE FİNANSMAN

MUHASEBE VE FİNANSMAN T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MUHASEBE VE FİNANSMAN DIŞ TİCARET KAVRAMLARI 344MV0042 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

Türkiye nin Teknoloji Politikalarında Teknoparkların Önemi ve Teknoparklara Yönelik Vergi Avantajları

Türkiye nin Teknoloji Politikalarında Teknoparkların Önemi ve Teknoparklara Yönelik Vergi Avantajları Türkiye nin Teknoloji Politikalarında Teknoparkların Önemi ve Teknoparklara Yönelik Vergi Avantajları Gül KAYALIDERE Celal Bayar Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Maliye Bölümü, Manisa

Detaylı

KURUCAŞİLE AHŞAP TEKNE VE YAT İMALATÇILARI STRATEJİK YOL HARİTASI

KURUCAŞİLE AHŞAP TEKNE VE YAT İMALATÇILARI STRATEJİK YOL HARİTASI KURUCAŞİLE AHŞAP TEKNE VE YAT İMALATÇILARI STRATEJİK YOL HARİTASI HAZİRAN 2013 Bu proje Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı nın 2012 yılı Doğrudan Faliyet Desteği kapsamında desteklenmektedir. Batı Karadeniz

Detaylı

LPG/CNG YE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ARAÇLARDA DENETİM UYGULAMALARI ODA RAPORU. Yayın No: MMO/581. tmmob makina mühendisleri odası. Nisan 2012

LPG/CNG YE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ARAÇLARDA DENETİM UYGULAMALARI ODA RAPORU. Yayın No: MMO/581. tmmob makina mühendisleri odası. Nisan 2012 tmmob makina mühendisleri odası ODA RAPORU LPG/CNG YE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ ARAÇLARDA DENETİM UYGULAMALARI Revize Edilmiş Dördüncü Baskı Nisan 2012 Yayın No: MMO/581 tmmob makina mühendisleri odası Meşrutiyet

Detaylı

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI TÜRKİYE'NİN ÜYELİĞİNİN AB'YE MUHTEMEL ETKİLERİ

DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI TÜRKİYE'NİN ÜYELİĞİNİN AB'YE MUHTEMEL ETKİLERİ DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI MÜSTEŞARLIĞI TÜRKİYE'NİN ÜYELİĞİNİN AB'YE MUHTEMEL ETKİLERİ Kasım 2004 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1 A- HUKUKİ DURUM 4 1. Türkiye-AB İlişkileri 4 B- SİYASİ KONULAR 7 1. Siyasi Kriterlere

Detaylı

Türkiye ve İsveç te İnsan Kaynakları Yönetimi - El Kitabı

Türkiye ve İsveç te İnsan Kaynakları Yönetimi - El Kitabı Türkiye ve İsveç te İnsan Kaynakları Yönetimi - El Kitabı Türkçe versiyon Altındağ Nilüfer Osmangazi Tepebaşı Umeå Yıldırım Elif Karadenizli Bostancıoğlu Süleyman Yavuz Yiğit Bağdaş Ali Gülbay Süleyman

Detaylı

İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB) Makine, Metal ve Döküm Kümesi Yol Haritası

İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB) Makine, Metal ve Döküm Kümesi Yol Haritası İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB) Makine, Metal ve Döküm Kümesi Yol Haritası İçerik Takdim ve Teşekkür... 1 1. Giriş... 3 2. Küme Analizi... 7 2.1. Sektörel Analiz... 7 2.2. Yerel Ekonomi...

Detaylı

86. yıl. 1929 dan bugüne

86. yıl. 1929 dan bugüne 1929 dan bugüne 86. yıl Tercih Edilen İş Ortağı Faaliyet Raporu 2014 Genel Bilgiler 2014 Yılı Faaliyet Raporu Merkez: Harbiye Mah. Maçka Caddesi No: 35 34367 Şişli - İstanbul Telefon : (0212) 231 47 30

Detaylı

İSTESOB ÇİN KOMİSYONU ÜYELERİ

İSTESOB ÇİN KOMİSYONU ÜYELERİ İSTESOB ÇİN KOMİSYONU ÜYELERİ Yaşar HANGÜN BAŞKAN Sadettin OLPAK BAŞKAN YARDIMCISI İsmail DEMİRBAŞ ÜYE Mücahit ÇETİN ÜYE Şükrü ŞAHİN ÜYE Ali BİLİCİ ÜYE ÇARE ARIYORUZ Birlik başkanımız sayın Faik Yılmaz

Detaylı

TÜTÜN BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE EL KİTABI

TÜTÜN BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE EL KİTABI TÜTÜN BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE EL KİTABI (Hekimler İçin) T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜTÜN BAĞIMLILIĞI İLE MÜCADELE EL KİTABI (HEKİMLER İÇİN) 2010 Tütün Bağımlılığı İle

Detaylı

BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ

BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bilgi Toplumu Dairesi Başkanlığı DPT Yayın No: 2826 BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ 2011 Haziran 2011 ISBN: 978-975-19-5171-7 Devlet Planlama

Detaylı

T. C. KALKINMA BAKANLIĞI OTOMOTİV SANAYİ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU

T. C. KALKINMA BAKANLIĞI OTOMOTİV SANAYİ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU T. C. KALKINMA BAKANLIĞI OTOMOTİV SANAYİ ÇALIŞMA GRUBU RAPORU ANKARA 2014 ISBN 978-605-4667-90-1 YAYIN NO: KB: 2890 - ÖİK: 733 Bu çalışma Kalkınma Bakanlığının görüşlerini yansıtmaz. Sorumluluğu yazara

Detaylı

SURİYELİ SIĞINMACILARIN TÜRKİYE YE ETKİLERİ

SURİYELİ SIĞINMACILARIN TÜRKİYE YE ETKİLERİ SURİYELİ SIĞINMACILARIN TÜRKİYE YE ETKİLERİ ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı SURİYELİ SIĞINMACILARIN TÜRKİYE

Detaylı

Türkiye ile Var, Türkiye İçin Var.

Türkiye ile Var, Türkiye İçin Var. İçindekiler Türkiye ile Var, Türkiye İçin Var. 2010 Faaliyet Raporu Sunuş 2 Vizyonumuz 2 Misyonumuz 3 Kurumsal Profil 4 Başlıca Finansal Göstergeler 6 T.C. Ziraat Bankası Tarihinden Satırbaşları 8 Yönetim

Detaylı

BECERI 10. UzmanlaşmışMeslekEdindirmeMerkezleriProjesi. UzmanlasmisMeslekEdindirmeMerkezleriProjesi. Her beceri bir altın bilezik...

BECERI 10. UzmanlaşmışMeslekEdindirmeMerkezleriProjesi. UzmanlasmisMeslekEdindirmeMerkezleriProjesi. Her beceri bir altın bilezik... BECERI 10 Beceri Beceri kazandirma kazandırma ve ve meslek ve iş edindirme seferberligi... seferberliği... UzmanlaşmışMeslekEdindirmeMerkezleriProjesi UzmanlasmisMeslekEdindirmeMerkezleriProjesi Her beceri

Detaylı