Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Sayı:21 (2013) - Doi:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi Sayı:21 (2013) - Doi: http://dx.doi.org/10.11611/jmer218"

Transkript

1 TÜRKĠE DE ABANCI SERMAELĠ BANKALARIN ETKĠNLĠK ANALĠZĠ Doç. Dr. Ġmail MAZGĠT Doç. Dr. Nilgün ACAR BALALAR ÖZ Küreelleşme ürecinin önemli onuçlarından birii dış icare ve ululararaı ermaye harekelerinin birçok ülkede liberalleşirilmei olmuşur. abancı banka girişlerindeki arış ie bu ürecin onuçları araında dikka çeken bir gelişmedir. Buna bağlı olarak da yabancı banka girişlerinin bir ülkede bankacılık iemi üzerinde yaraığı ekilerin özellikle ekinlik boyuundan analizi çok ayıda çalışmaya konu olmuşur. Bu çalışmada yabancı banka girişlerinin yoğun olarak yaşandığı Türkiye'de hem yabancı bankaların hem de yerli özel ve kamu bankalarının ekinlikleri analiz edilmişir. Malmqui Toplam Fakör Verimliliği Analizi (TFV) onuçlarına göre yabancı bankalardaki verimlilik arışının genelde yerli bankalardan daha yükek olduğu ve bu durumun oraya çıkmaında eknolojik alyapının daha belirleyici olduğu epi edilmişir. Ayrıca yabancı bankaların TFV düzeyindeki değişmelerin al bileşenleri incelendiğinde pür eknik ekinlik değişiminin ve ölçek ekinliği değişiminin ınırlı ekiye ahip olduğu hem olumlu hem olumuz değişimde eknolojik değişmenin öne çıkığı görülmüşür. Anahar Kelimeler: abancı Sermayeli Bankalar Ekinlik Analizi Malmqui Toplam Fakör Verimliliği. Jel Sınıflandırmaı: G21 F65 EFFICIENC ANALSIS OF THE FOREIGN BANKS IN TURKE ABSTRACT An imporan reul of he globalizaion proce i he liberalizaion of foreign rade and inernaional capial flow in many counrie. Increaed enrance of foreign bank i among remarkable oucome of hi coure. Due o hi fac analyi of he impac of foreign bank enrance on he domeic banking yem epecially wih repec o efficiency ha been ubjec o numerou udie. Dokuz Eylül Üniveriei İ.İ.B.F İkia Bölümü Dokuz Eylül Üniveriei İ.İ.B.F İkia Bölümü 317

2 In hi paper efficiency of boh foreign bank and domeic privae and public bank in Turkey ha been analyzed where enrance of foreign bank ha been experienced inenively. According o he reul of he Malmqui Toal Facor Produciviy (TFP) Analyi produciviy increae in cae of foreign bank i found o be higher compared o ha of he domeic one and hi finding i found o be raher relaed o echnological infrarucure. When ub-componen of he change in he TFP level of he foreign bank were furher analyzed i i idenified ha change in boh pure echnical efficiency and in efficiency of cale had limied impac and ha echnological change wa he leading reaon for boh poiive and negaive change. Key Word: Foreign Bank Efficiency Analyi Malmqui Toal Facor Produciviy. Jel Claificaion: G21 F65 1. GĠRĠġ Küreelleşme üreciyle birlike ülkeler araında ekonomik ilişkilerin daha hızlı gelişmei ve yoğunlaşmaı öz konuu olmuşur. Kendi kendini beleyen bir nielik kazanan bu üreç adece ekonomik boyua değil oyal külürel ve poliik boyularda da yeni anlayış uygulama ve düzenlemeleri beraberinde geirmişir. Bu bağlamda öncelikle dış icare ardından da ermaye harekelerinin erbeleşirilmei yönünde gerçekleşen gelişmelerin dünya genelinde üreim ve yaırımların coğrafi dağılımını yeniden şekillendirdiği görülmekedir. Bu gelişmeler ie başa bankacılık ekörü olmak üzere bağlanılı birçok hizme eköründe de değişiklikleri zorunlu kılmışır. Genelleşirme yapılmak iendiğinde; anlayış boyuunda liberalleşme uygulama boyuunda iç ve dış icare ile ermaye harekelerinin erbeleşirilmei düzenleme boyuunda ie hukuki alyapının uyumlaşırılmaı şeklinde bir gelişme üreci yaşandığı ifade edilebilir. Bu çerçevede on ouz yıldır birçok gelişmiş ve gelişmeke olan ülkenin finanal iemini liberalize eiği görülmekedir. Niekim ülkeler faiz oranları üzerindeki avan uygulamalarını kaldırmış rezerv gerekinimi üzerindeki bakıları azalmış ve piyaaya girişi kolaylaşırmış kredi ahiindeki kararlara hükümein müdahalei azalılmış ve birçok banka ve igora şirkei özelleşirilmişir. Bazı ülkeler yerel ermaye piyaalarının gelişimini ağlamak için yabancı finanal aracıların ieme girişini eşvik emişir. Bununla birlike mali dengeizlikleri gidermek ve öncelikli ekörlere fon yaramak için finanal bakıyı (financial repreion) bir poliika aracı olarak uygulayan çoğu gelişmeke olan ülke finanal liberalizayona emkinli yaklaşmışır. Liberalizayon yönündeki uygulamaların önemli yanıma alanlarından biri de bankacılık ekörü olmuşur. Bankacılık ekörünün liberalleşmei denilince ilk akla gelen yabancı bankaların ulual piyaaya girişine izin verilmei ve buna bağlı olarak ekörde rekabein armaıdır. Teorik perpekife bu gelişmenin yerli bankaların da ekinliğini arırmaı beklenmekedir. Kuşkuuz bu 318

3 üreçe yaşanacak gelişmeler ülkelerin gelişmişlik düzeyleri özgün koşulları ve ekördeki piyaa yapıına bağlı olarak şekillenecekir. abancı bankaların ekörün verimlilik ve ekinlik düzeyine ne gibi bir eki yapığını incelemeyi amaçlayan bu çalışmamızda öncelikle yabancı bankaların ekör üzerindeki olaı ekileri ve buna yönelik çalışmalar incelenecekir. Ardından Türkiye de yabancı bankalara ilişkin gelişmeler oraya konulacak on olarak da Veri Zarflama Analizi yönemiyle gelişirilmiş olan Malmqui Toplam Fakör Verimliliği Endeki yoluyla yabancı ve yerli bankaların ekinliğine ilişkin analizler yapılacakır. 2. ABANCI BANKA GĠRĠġLERĠNĠN ULUSAL BANKACILIK SEKTÖRÜ ÜZERĠNE ETKĠLERĠ 2.1. Olumlu Ekiler Lieraürde yabancı banka girişlerinin ekörde birçok olumlu eki yaraığı ifade edilmeine karşın piyaaya giren yabancı bankalar mevcu yerli bankalar ile aynı karakere ahipe eki adece ayıal olacakır. Bununla beraber yabancı bankaların yerli bankaların ahip olmadığı özellikleri bünyelerinde barındırdıkları da genel kabul gören bir gerçekir. abancı bankaların girişi ile aran rekabe karşıında yerli bankalar zorlanabilir ve yabancı bankaların piyaada olmadığı dönemde elde eikleri kârlılık durumlarını devam eiremezler. Bununla beraber bu eki uzun dönemde yerli bankaları daha kârlı ve daha ekin çalışmaya ier. Gelenekel bankacılık gelirlerindeki azalmayı elafi edebilmek için alernaif gelir kaynaklarına yönelen yerli bankalar uzun dönemde yeniden kârlılıklarını arırırlar. Diğer bir deyişle yabancı banka girişleri kıa dönemde kârlılığı olumuz ekilerken uzun dönemde bu olumuz eki oradan kalkar ve kârlılık oranı ekrar yükelir. Özele yabancı banka girişleri ulual bankacılık eköründe rekabeçi bir bakı oluşurarak ulual bankaların daha ekin çalışmaına yol açabilir. abancı banka girişleri mevcu yerli bankaların bir ekiği olan yeni finanal hizmelerin ileri yöneim anlayışının ve bilgi eknolojilerinin eköre girişini ağlar. Bu ekinin daha düşük operayonel giderlere kârlılıka arışa ve banka rik yöneiminde ekinliği arırma yönünde gelişmelere yol açmaı beklenir. Piyaadaki rekabe nedeniyle güdülenen yerli bankalar yeni finanal ürünler ve yöneim anlayışını kendilerine örnek alabilirler. Kredi rikinin değerlendirilmei ve fiyalandırılmaında daha fazla deneyimin oluşmaı nedeniyle özel eköre yönelik kredi ahii gelişir ve bu da daha yükek bir ekonomik büyüme ağlayabilir. abancı yeni rakipler mevcu yerli bankalardan ağlamlık açıından daha farklı olan yerli bankaların piyaaya girmeini eşvik eder. Bu bağlamda piyaa yoğunlaşma oranı da değişeceğinden yabancı piyaa oyuncularının varlığı önemlidir (Okuda ve Rungomboon 5: 2004). 319

4 abancı banka girişleri ev ahibi ülkeyi ululararaı muhaebe ve deneime ilişkin andarlara uyuma da zorlayacakır. Dolayııyla deneime ilişkin andarların gelişimi ağlanabilir. abancı kurumlar yeni eknolojileri ihal emei ve onların ululararaı andarlara uyumu gelişmeke olan piyaalarda bankaları da uyuma zorlayacak ve rik yöneim eknikleri ve poliikaları da gelişecekir. Ulual bankacılık ekörü açıından ululararaı deneim ve yaal düzenlemelere uyuma zorlamaı ile ekörde aydamlık arabilir (Cardena Graf ve O Doghery 2003: 17). abancı banka girişleri yerli banklardaki inan ermayei kalieini arırabilir. abancı bankaların yükek deneyime ahip banka yöneicilerini ihal emeleri ile yerli banka çalışanları bu yöneicilerin deyimlerinden yararlanabilir. abancı bankalar yerli çalışanların eğiimlerine yaırım yapabilir. İnan ermayeinin kalieinde oraya çıkan bu arış yerli bankaların ekinliğini arırarak maliyeleri düşürebilir. Ancak bu maliye düşüşü uzun dönemde oraya çıkacakır. Çünkü bankalar peronel kalieini arırabilmek için ilk eapa bir maliyele karşılaşabilir. abancı bankaların ulular araı piyaalardan daha kolay fonlara ulaşabilmei kredi kaynaklarına daha fazla iikrar kazandırabilir. Bu ulual finanal piyaaların iç şoklara daha az maruz kalmaını ağlayacakır. Diğer arafan yabancı bankalar kriz onraı dönemlerde yeniden ermayelendirme (recapialazing) ve yapılanma maliyelerini düşürebilir (Bayrakar ve Wang 2004: 4). abancı bankaların yerel yöneimden daha bağımız olmaları ve yerli firmalar ile yerli bankalar araındaki ilişki ağının yabancı bankalar açıından daha zayıf olduğu görüşü hakimdir. Bu nedenle ekonomik koşulların bozulduğu dönemlerde yerli bankalar geri dönmeyen krediler nedeni yeni kredi vermeke zorlanırken yerel firmaların kredi ihiyacı ermaye yapıları güçlü olan yabancı bankalar arafından karşılanacakır (Haa ve Lelyveld 2002: 2). Böylece yabancı bankaların varlığı ekonomik kriz oramında reel ekörün finanman ihiyacını karşılayacağından krizin ekileri hafifleyebilecekir Olumuz Ekiler ukarıda ifade edilen olumlu ekilere karşın yabancı banka girişleri ulual ekonomi üzerinde olumuz ekiler de yaraabilmekedir. abancı banka girişleri onucunda küçük ve ora ölçekli eşebbülerin krediye ulaşma imkanı azalabilir. Gelişmeke olan ülkelerde iihdamın yüzde elliinden daha fazlaının küçük ve ora ölçekli işlemelerde olduğu düşünülüre bu firmaların krediye ulaşma yeeneklerinin düşmei üm ekonomik performanı olumuz yönde ekileyebilir (Clarke Cull ve Marinez Peria 3: 2002). Finanal erbeleşmenin arırdığı rekabe bankaların kârlarını azalacakır. Kârlardaki azalma bankaların imiyaz değerinde (franchie value) düşüşü beraberinde geirir. Bu ie bankaları geirii daha yükek rikli kredi alanlarına yönlendirir. Böylece ekörde ahlaki ehlike (moral hazard) orunu 320

5 arar (Hellman Murdock ve Sigliz 2000: 2-28). Aynı zamanda daha avanajlı ürün ve hizmele yabancı bankalar iç piyaalarda daha yükek kârlılık payına ahip olabilir. Ulual bankaların kârlılık payını arırma yarışına girmei ekörü daha rikli hale geirebilir. Ekonomik iikrar üzerine yabancı bankaların olumlu ekiinden öz edilmekle beraber ülkede oraya çıkan problemler nedeniyle ev ahibi ülkeleri erk emei finanal iikrarızlığı arırabilir. Ayrıca yabancı bankalar farklı önceliklere ve problemlere odaklandıklarından kredilendirme modellerinde iç öncelikleri dikkae almama eğilimindedirler (Bayrakar ve Wang 2004: 4). abancı banka girişlerinin ulual bankalar üzerinde ekileri ekonomin gelişmişlik düzeyine bağlıdır. En azından kıa dönemde ekonomik gelişmişlik düzeyinin düşük olduğu ülkelerde yabancı banka girişleri maliyeleri ve beklide yerli bankaların marjlarını arıracakır. Daha yükek gelişmişlik düzeyine ahip ülkelerde yabancı banka girişlerinin ekileri ya hiç olmayacakır ya da maliyeler ve marjlar düşecekir. erli bankaların kârlarına yönelik eki ie gelişmişlik düzeyi daha düşük olan ülkelerde belirizdir. Çünkü hem maliyeler hem de marjlar armakadır. Daha yükek gelişmişlik düzeyine ahip olan ülkelerde ie yabancı banka girişleri rekabei arıracağından kârlar düşebilecekir. Özele yabancı banka girişlerinin ekileri daha az gelişmiş finanal ieme ahip ülkelerde daha fazladır (Lenink ve Herme 2004: 5). abancı banka girişlerinin ekileri açıından göz önünde bulundurulmaı gereken diğer bir fakör piyaaya giren yabancı banka ayıı ve öz konuu bankaların piyaa paylarıdır. abancı bankaların ulual bankacılık ekörü üzerinde olumlu ekilere ahip olabilmei için çok ayıda ancak düşük piyaa payına ahip olmaları gerekir. abancı bankaların piyaa payları yükeldikçe ulual bankalar ile aralarındaki rekabe yerini monopol gücünü kullanmaına bırakır. Bu durumda üreç ekonomiye zarar verecekir. 3. BAZI AMPĠRĠK ÇALIġMALAR VE SONUÇLARI abancı banka girişlerinin ulual bankacılık ekörü üzerine ekilerine yönelik bir çok ampirik çalışma yapılmışır. apılan çalışmalar konuya ilişkin görüşleri deekler nielikedir ve yabancı banka girişlerinin ekörde rekabei arırdığına ilişkin bulgular oldukça yaygındır. Okuda ve Rungonboom arafından Tayland ulual bankacılık iemine yabancı banka girişlerinin ekileri 17 icari bankaya ilişkin yıllarına ai veriler ile panel daa kullanılarak araşırılmışır. Bulguları yabancı banka girişleri ile ulual bankaların genel gider harcamalarının ve faiz marjlarının arığı ve kârlarda bir düşüş oraya çıkığı yönündedir. abancı banka girişlerinin kıa dönemde ulual bankacılık üzerinde olaı negaif ekilerine karşın uzun dönemde bankaların üm alanlarda iyileşme göereceği beklenmekedir. Çalışmada aynı zamanda yabancı banka girişleri ile piyaa yoğunlaşmaının değişmeiyle piyaa yapıının değişiği de oraya konulmuşur. Düzenlemelerin diğer bir ekii banka davranışları üzerine olduğu epi edilmişir (Okuda ve Rungomboon 2004: 15 16). 321

6 Claeen- Demirgüç- Huizinga arafından 80 ülkeyi kapayan yıllarına ai verilerle yapılan çalışmada yerli ve yabancı bankalar ne faiz marjı kârlılık genel gider maliyeleri ve vergi ödemeleri açıından bir karşılaşırma yapılmışır. Gelişmiş ülkelerdeki gerçeğin erine yabancı bankalar gelişmeke olan ülkelerde yerli bankalara göre daha yükek ne faiz marjı kârlılık ve vergi ödeme eğilimindedirler. Lieraürde yabancı banka girişlerinin ekörde rekabee yol açarak yerli bankaların daha ekin çalışacağı yönündeki genel görüşe vurgu yapılarak yabancı banka payındaki arışın yerli bankaların genel giderlerinde ve kârlılığında bir düşüş oraya çıkaracağı ampirik olarak kanılanmışır. Bu onuçların banka müşerileri için poziif refah ekii yaraarak yabancı banka girişlerinin ulual bankacılık ekörünün işlevelliğini arıracağı yönündeki görüşü deeklemeke olduğu ileri ürülmüşür (Claeen Demirgüç ve Huizinga1998: 17). Paadilla ve Milo çalışmaında Filipinlerde 1990 larda bankacılık eköründe rekabei arırmaya yönelik reform poliikalarının ekilerini analiz emişir. Özelikle de ulual bankalar ve yabancı banka girişleri üzerindeki kıılamaların kaldırılmaının yanı ıra bankacılık piyaa yapıını performanını ve rekabei ekileyen konolidayon eğiliminin ekörü naıl ekilediği oraya konulmaya çalışılmışır. Çalışmada bankalar büyüklüklerine göre al gruplara ayrılmışır. apılan analizde büyük ve ulular araı bankaların rekabei düşürdüğü ve bu bankaların monopolcü rekabe davranışına ahip olurken ora ve küçük bankaların ie daha rekabeçi bir yapı ergilediği onuçlarına ulaşılmışır. Ora ve küçük bankaların birleşmeiyle oraya çıkan bankalar ayrı bir grup olarak incelenmiş ve bu bankaların da daha rekabeçi bir yapı ergilediği oraya çıkmışır. Çalışmanın ana vurguu bankacılıka rekabe arışının büyük bankalardan ziyade küçük banklar arafından gerçekleşirildiğidir (Paadilla ve Milo 2005: 21). Clarke Cull Peria arafından 36 gelişmeke olan ve geçiş ürecinde olan ekonomilerde 3000 girişimciye yönelik yapılan anke çalışmaı ile yabancı banka girişlerinin girişimcilerin krediye ulaşma yeeneği üzerindeki ekii araşırılmışır. Çalışmanın onucunda üm ölçekeki firmaların yabacı banka girişleri ile krediye ulaşma yeeneğinin arığı onucuna ulaşılmışır. abancı banka girişleri ile büyük ölçekli firmaların küçük ölçeklilere göre daha fazla yarar ağlayacağı görüşüne karşın küçük ölçekli firmaların dahi yarar ağladığı ve yabancı banka girişleri ile herhangi bir zarara uğramadığı yönünde güçlü kanılar elde edilmişir (Clarke Cull ve Peria 2002: 21) dönemine ilişkin aylık verilerin kullanıldığı İrail bankacılık iemine ilişkin Ribon-oha arafından yapılan çalışmada kredi piyaaı ve mevdua piyaaına ilişkin iki ayrı analiz yapılmış her iki piyaa içinde am rekabein geçerli olmadığı ve kredi piyaaındaki rekabein mevdua piyaaındaki rekabeen daha düşük olduğu oraya çıkmışır. İki piyaa birleşirildiğinde rekabee ki arış iaiikî olarak daha büyük ve önemli olmuşur. Kredi alep şedülünde Euro faiz oranı ahmin kaayıı öz konuu dönemin ikinci yarıında daha da armışır. Bu bulguların ululararaı finanal erbeleşmenin bankacılık eköründe rekabei arırdığını göerdiği ileri 322

7 ürülmüşür. azarlar ayrıca bankacılık eköründe aran rekabeen daha fazla kimlerin yarar ağladığının da önemli bir konu olduğu üzerinde durmuşlardır. Aran rekabeen büyük olaılıkla daha çok büyük firmaların ihraca ağırlıklı firmaların ve denizaşırı finanal piyaalara ulaşabilen varlıklı bireylerin küçük firmalar ve düşük varlıklı hane halklarına göre daha fazla fayda ağladıkları ileri ürülmüşür (Ribon ve oha 2001 :24). Claeen ve Lee çalışmaında düşük gelirli ülkelerde on dönemlerde aran yabancı banka girişlerine dikka çekmişir. Bu gelişmenin ulual bankacılık iemi için finanal aracılık maliyelerinde azalma ve iemin daha ekin çalışmaına yol açığı görüşü oraya konulmuşur. Özelikle ev ahibi ülke için ana ülkeden deneim ve gözeime ilişkin yapılan uyumlaşırmanın bankacılık ieminin daha güçlü olmaına yol açığı ileri ürülmüşür. azarlar özellikle uzun dönemli arihel bağlara ahip olan bazı ülkelerde yabancı banka girişlerinin ulual bankacılık iemi üzerindeki rolüne de değinmişir (Claeen ve Lee 2002: 22). Denizer ve diğerleri yabancı banka girişlerinin yılları araında Türkiye de finanal ekör üzerine ekilerini analiz emişir. Çalışmada yabancı banka girişlerinin ulual bankacılık ekörü üzerinde çeşili yollarla yarar ağladığı vurgulanmışır. Özellikle finanal ve operayonel planlamada kredi analizi ve pazarlamaında ve inan ermayeinde yabancı bankaların ulual ieme önemli yararlar ağladığına değinilmişir. Çalışmada performan ölçüü olarak genel giderler ne faiz marjı ve akif geirii üzerinde durulmuşur. Söz konuu dönemde ulual bankaların yabancı girişiyle genel giderlerin ne faiz marjının ve akif geiriinin düşüğü onucuna varılmışır (Denizer 1999: 19). 4. TÜRKĠE DE ABANCI BANKA GĠRĠġLERĠ Ülkemizde planlı dönemde hızlı bir ekonomik kalkınma ağlanmış ancak anayileşmenin finanmanında enflayona yol açan yönemler kullanılmışır. ükek gümrük vergileriyle korunan ulual anayi daha çok iç ükeime yönelik ve kama değeri düşük bir üreim yolunu benimemişir. Aynı zamanda uygulanan abi kur iemi döviz kurlarının gerçekçi değerinin alında kalmaına ve ihal girdi bağımlılığının armaına yol açmışır. Bu üreç özellikle 1970 li yılların ikinci yarıında önemli bir döviz darboğazının yaşanmaına neden olmuşur. Buna bağlı olarak ihal girdi ağlanmaında karşılaşılan orunlar nedeniyle fabrikaların ekik kapaie ile çalışmaya başlamaı 1980 yılında dışa açık anayileşme raejiinin benimenmeine yol açmışır. Bu hedefler doğruluunda ekonominin gerekinimlerinin karşılanabilmei için finanal piyaalarda liberalizayon ve derinleşmenin ağlanmaına yönelik olarak 1980 yılından iibaren çeşili yaal ve kurumal düzenlemeler yapılmışır (TBB1998: 17). Türkiye de 1929 onraı faaliyee geçen ilk yabancı banka 1977 yılında kurulan Arap -Türk Bankaı olmuşur. Bankanın kuruluş amacı ulular araı bankacılık yapmak ve ulular araı finan 323

8 pazarlarından kaynak ağlamakı ılında Türkiye de faaliyee bulunan yabancı banka ayıı 4 olup bu bankaların mevdua kredi piyaaındaki payı da %2 - %3 aralığındadır (Akgüç 2007: 12) e kadar yabancı rekabeine karşı aşırı korumacı bir uum ergilenmei bankacılık eköründe devlein payının yüzde ellinin üzerine çıkmaına yol açmışır öncei dönemde yabancı girişlerine yönelik kıılamalar icari bankaların hemen hemen rekabein olmadığı ve dolayııyla yükek kârların öz konuu olduğu oligopoliik bir yapıda faaliye ürmelerine yol açmışır. Dışa yönelik büyüme raejiine geçilmeiyle yapıal uyum programının bir parçaı olarak Türkiye ekonomii genelde ve özellikle de finanal iemde önemli liberalizayon uygulamalarını yürürlüğe koymuşur. Bu reformlar amamlayıcı olarak bankacılık ekörüne yönelik iki anahar öğeyi içeriyordu: Faiz oranları üzerindeki konrolleri kaldırmak ekinlik ve rekabe arışını ağlamak için bankacılık iemine yabancı girişleri üzerindeki kıılamaları hafiflemek (Denizer ve Dinç 2000: 6 7) li yıllarda devam eden mali reformlar Türk bankacılık eköründe köklü değişimler yaşanmaına yol açmışır. Doğrudan kredi poliikalarının kaldırılmaı kredi ve mevdua faizleri üzerindeki konrollerin kaldırılmaı döviz kuru ieminin liberalize edilmei piyaaya giriş engellerinde gevşeme yeni finanal piyaalar ve kurumların kurulmaı ulular araı bankacılık düzenleme andarlarının benimenmei ekörde rekabei belerken aynı zamanda Türkiye ekonomiinin dünya ekonomine enegrayonunu da hızlandırmışır (Işık ve Uyal 2006: 366). Dünya da ve Türkiye reel ve finanal keime yönelik erbeleşme eğiliminin hız kazanmaı 1980 onraı yabancı banka girişleri için elverişli bir oram yaramış ve 1980 ılında ayıı 4 e değin gerilemiş olan yabancı banka ayıı 1991 yılında 21 e yükelmişir. ükek kamu açıklarının yol açığı aran kamu keimi borçlanma gereği yükek enflayon ve reel faizler nedeniyle 1990 lı yıllar ie aran oranda iikrarızlıkların yaşandığı bir dönem olmuşur. Kamunun aşırı borçlanma gereği bankaların fonlarını daha çok kıa vadeli devle borçlanma kâğılarına yönelmiş ve böylece özel ekörün krediye erişimi güçleşmişir. aırım aarruf dengeinin bozulduğu öz konuu dönemde eköre yeni yerli oyuncular girmiş ve kıa vadeli oplanan fonlar bankanın bağlı olduğu grup arafından yapılan uzun vadeli ve/veya yükek rikli projelere akarılmışır ve 2001 yıllarında yaşanan finanal bunalım dönemlerini alaamayan bu bankalar iem dışına çıkmışlardır. Finanal iikrarızlık dönemi olarak adlandırabileceğimiz yılları araında iemdeki yerli bankalar gibi yabancı banka ayıında da azalma olmuşur (BDDK 2005: 35 36). Tablo1. Türkiye Bankacılık Seköründe Mülkiyee Göre Banka Sayıları ıllar Ulual abancı Toplam abancı Banka Payı (%)

9 ıllar Ulual abancı Toplam abancı Banka Payı (%) Kaynak: TBB Bankalarımız çeşili ayılar krizi önceinde ülkemizde yabancı banka girişleri yeni banka kurulmaı veya şube açılmaı şeklinde gerçekleşirken kriz onraında yabancı ermaye ulual bankaların paylarını aın alarak öz konuu bankalarda ermaye çoğunluğuna veya nielikli paya ahip olmaı şeklinde gerçekleşmişir. aşanan krizle beraber döviz kurlarının önemli oranda armaın yanı ıra bankaların finanal açıdan zayıflamaları ile değerlerinin olumuz ekilenmei özelleşirme poliikaına hız verilmei Türkiye ekonomiinin dışa açıklık oranının armaı Bael II nin ekiine ilişkin bekleniler finan eköründe birleşme ve aın alma eğilimleri yabancı ermayenin bankacılık ekörüne geliş ve örgülenme biçimini ekilemişir (Akgüç 2007:12-13). ukarıdaki Tablo da 1980 onraı Türkiye de bankacılık eköründe faaliye göeren bankaların ermaye yapılarına göre ayıları verilmişir onraı dönemde erbeleşme poliikaları onucunda yabancı banka payının banka ayıı açıından önemli düzeyde arığı görülmekedir. 90 lı ıllarda yabancı banka ayıı azalırken ulual banka ayıındaki arış yabancı banka payının düşmeine neden olmuşur ve 2001 yılında yaşanan kriz ürecinde bir çok bankanın aarruf mevduaı igora fonuna devredilmei ve kriz onraında bankacılık ekörü yeniden yapılandırma programı çerçeveinde banka birleşmelerinin gerçekleşmei ile ulual banka ayıındaki düşüş yabancı banka payının ekörde armaına yol açmışır. Özellikle 2006 yılında yabancı banka girişlerindeki arışla beraber yabancı banka payının arışı dikka çekicidir yılı iibariyle ekörde oplam banka ayıı 45 olup bunların 20 i (16 ı mevdua bankaı 4 ü kalkınma ve yaırım bankaı) yabancı ermayelidir. Banka ayıı açıından yabancı ermayeli bankaların ekördeki payı ie yüzde 444 e ulaşmışır. 325

10 Tablo 2. abancı Sermayeli Mevdua Bankalarının Sekör Payları abancı Banka Sekör Payı (Akif) (%) Mevdua Krediler Serbe Özermaye Kaynak: Bankalarımız Kiabı Çeşili Sayılar Bankacılık eköründe yabancı bankaların payı banka ayılarının yanı ıra oplam akifler mevdua ve krediler içindeki payı açıından da değerlendirilmelidir. abancı banka payının ayı açıından 2005 yılı onraındaki göerdiği arış rendi oplam akif mevdua ve kredilerdeki payda da görülmekedir (Tablo 2) yılı iibariyle yabancı bankaların ekör akifinin ve oplam mevduaların yüzde 14 üne ahip iken oplam kredileri içindeki payı ie yüzde 15 ir. Halka açık paylar da dikkae alındığında Mayı 2012 iibariyle yabancıların ekörün akif büyüklüğünden aldığı pay yüzde 41 dir. Serbe özermaye açıından bakıldığında yabancıların payı yüzde 1376 dır. 5. MALMQUIST TOPLAM FAKTÖR VERĠMLĠLĠĞĠ ENDEKSLERĠLE ABANCI SERMAELĠ BANKALARIN VERĠMLĠLĠK ANALĠZĠ 5.1. Uygulamanın Teorik Alyapıı: Malmqui Toplam Fakör Verimliliği Ekinlik ve verimlilik ölçümlerinde genellikle üç yönem kullanılmakadır: Oran analizi paramerik yönemler paramerik olmayan yönemler. Her bir yönemin arıları ve ekileri bulunmakadır. Oran analiziyle yapılan çalışmalarda bir girdi ve bir çıkının öz konuu olduğu üreim birimleri açıından amin edici onuçlara ulaşılabilmeke; buna karşın birden fazla girdi ve çıkının öz konuu olduğu üreim birimlerinin verimlilik analizlerinde karşılaşırma yapmak güçleşmekedir. Böyle bir üreim birimi için ek bir oran kullanılarak verimlilik ölçümü yapılmaı durumunda ölçümlerin yeeriz kalacağı birden fazla oran kullanılmaı gerekiği durumlarda hangi orana ne düzeyde ağırlık verileceğinin belirlenmei en önemli orundur. Paramerik yönemlerde ie ekinlik ve verimlilik analizi yapılacak farklı işlemelerin oralamaı dikkae alınmaka ve ayrıca ekinlik analiz kapamına alınan karar birimlerinin oralamaının dikkae alınmaı gerekmekedir. Bunların dışında bir diğer önemli orun analiz edilecek karar birimlerine yönelik olarak girdi ve çıkılar araındaki fonkiyonel ilişkinin biçimine ilişkin bir akım varayımlara gerekinim duyulmakadır. 326

11 Paramerik olmayan analiz yönemlerinde ie girdiler ve çıkılar araında var olan fonkiyonel ilişkinin biçimine yönelik bir varayım gerekmemei; birden fazla girdi ve birden fazla çıkının kullanılarak analiz yapılmaının olanaklı olmaı en önemli avanajlarını oluşurmakadır. Bu analiz yönemlerinden en popüler olanı Veri Zarflama Analizi (VZA) olarak bilinen analizdir. VZA ekniği doğrual programlama abanlı paramerik olmayan bir eknikir. İlgili üreim eknolojii için onlu ayıda paramerei olan ve fonkiyonel formu belirlenmiş bulunan bir fonkiyon ınıfına ai olma varayımı yapılmamışır (Tarım 2001: 45). VZA oraya aıldığı 1978 yılından beri giikçe genişleyen bir uygulama alanına ahip olmuşur (Tarım 2001: 50). Özellikle başlangıç yıllarında kâr amacı gümeyen kamual nieliği ağırlıklı olan organizayonlarda ekinlik ölçümlerinde ıklıkla kullanılmışır. Birden çok ve farklı ölçeklerle ölçülmüş girdi ve çıkıların karşılaşırma yapmayı zorlaşırdığı durumlarda karar verme birimlerinin göreceli performanlarını ölçmek için VZA uygun bir yönemdir. Lieraürdeki adıyla Daa Envelopmen Analyi peifik olarak karar verme birimlerinin (Deciion Making Uni) göreceli verimliliğini ahmin emek için aarlanmış olan paramerik olmayan bir yönemdir. VZA nde Karar Verme Birimi (KVB) ifadei birakım girdileri birakım çıkılara dönüşürmeken orumlu işleme veya ekonomik kuruluşlar olarak anımlanır. Bu anıma şirkeler organizayonlar şirke içindeki bölümler şehirler hüküme programları veya ülkeler dâhil edilebilmekedir (Çipil 2011: 33). VZA belli kıılar alında girdilerle çıkılar araındaki ilişkiyi inceler ve yaay kei olarak düzenlenmiş veri einde yer alan her bir karar verme biriminin ekinlik düzeylerini belirler. Bu gözlemler içinde yer alan en ekin KVB ile diğer her bir KVB araındaki farklılıkları dikkae alarak ekin olmayan KVB için ekinizliklerin giderilebilmeine yönelik önerilerde bulunmayı da olanaklı kılar. Ancak VZA aik bir analiz yönemidir. Bir başka ifadeyle VZA ile belli bir durum epii yapılarak o veri einin geçerli olduğu an için ekinlik düzeylerini heaplar. Ne var ki belli bir zaman diliminde ekin olan KVB bir üre onra bu ekinliğini yiirmiş olabilir. Bu nedenle VZA yöneminden harekele zaman içinde ekinlik düzeylerinin naıl gelişiğini belirleyecek bir araşırma yönemine gerek duyulmuşur. Bu gerekinimi karşılayan yönem Malmqui Toplam Fakör Verimliliği (TFV) endekidir. Malmqui TFV endeki Veri Zarflama Analizi (VZA) yönemine dayalı bir eknikir. VZA ekin karar birimlerinin oluşurduğu ekin üreim ınırına göre her bir karar verme biriminin ekinlik ölçüünü heaplamakadır. Malmqui TFV endeki ie bir karar biriminin iki zaman dilimi araında verimliliğin değişimini ölçmekedir (Öncü ve Akaş 2007: 252). Dolayııyla Malmqui endeki dinamik bir göergedir. 327

12 Malmqui oplam fakör verimliliği (TFV) endeki iki gözlemin oplam fakör verimliliğindeki değişmeyi orak bir eknolojiye olan uzaklıkların oranı olarak ölçer. Bu ölçüm için uzaklık fonkiyonu kullanılmakadır. Cave ve diğerleri (1982) arafından gelişirilen bu endeke uzaklık fonkiyonları yardımıyla endek kurma fikrini ilk oraya aan Sen Malmqui in ardından Malmqui imi verilmişir (Cingi ve Tarım 2000: 10). Karar birimlerine ilişkin panel verinin derlenebilmei halinde oplam fakör verimliliğindeki değişme incelenebilmekedir. Benzer amaca yönelik olarak kullanılan Tornqvi/Fiher endeklerinden farklı olarak Malmqui TFV endekinin oluşurulabilmei için ilgili karar birimlerinin kâr makimizayonu veya maliye minimizayonu hedefledikleri varayımına gerek bulunmamakadır. Bu bağlamda Tornqvi/Fiher meodu için gerekli olan fiya veriinin derlenmei Malmqui meodu için zorunlu değildir. Böylece özellikle kamu ekörü veya kâr amacı gümeyen organizayonların performanının ölçümünde zaman boyuunu dikkae alabilecek güçlü bir yönem olarak değerlendirilmekedir (Tarım 2001: ). Malmqui endeki baz yıla göre ekinlik değişimini zincirleme endek bağlamında ele alan bir yaklaşımdır. Baz yıl ve izleyen yıllar için üreim ınırını ve her bir firma için bu ınırlara göre ekinlik harekeini ahmin eder. Malmqui endek baz yıl değerini 1 kabul ederek ekinlik değişimini ölçen bir yaklaşımdır. Eğer endek değeri 1 den büyüke baz yıla göre ekinlike bir gelişme; eğer endek değeri 1 den küçüke baz yıla göre ekinlike bir gerileme öz konuudur. Bu ekinlik değişimleri eknik ekinlikeki (caching up) değişim ve eknolojik değişim (echnological change) olarak iki bileşenden oluşur. Firmaların eknik ekinliklerindeki değişim de pür eknik ekinlikeki (pure echnical efficiency) değişim ve ölçek ekinliği (cale efficiency) değişiminden oluşur. Bu bileşenler araındaki ilişkiler ie şöyle ifade edilebilir (Surm ve William 2002: 8): Toplam Fakör Verimliliğindeki Değişme = Teknik Ekinlikeki Değişme x Teknolojik Değişme (1) Teknik Ekinlikeki Değişme = Pür Teknik Ekinlikeki Değişme x Ölçek Ekinliği (2) Değişimi Teknik ekinlikeki değişme üreim ınırını yakalamayı eknolojik değişme de üreim ınır eğriinin yer değişirmeini ifade emekedir. Pür ekinlik değişimi ölçeğe göre değişen eknoloji koşulu alında eknik ekinlikeki değişimi ölçmekedir. Ölçek ekinliği değişimi ie ölçeğin değişimi onucunda verimlilikeki değişmeyi kapamakadır. Bu ayrışırma Cave Chrienen ve Diewer (1982) arafından gelişirilmişir (Büyükkılıç ve avuz 2005 den akaran Ara ve Gencer 2011: 145). Malmqui oplam fakör verimliliği endeki iki gözlemin oplam fakör verimliliğindeki değişmeyi orak bir eknolojiye olan uzaklıkların oranı olarak ölçer. Bu ölçüm için uzaklık fonkiyonu kullanılmakadır. Girdi uzaklık fonkiyonu çıkı vekörü verildiğinde oranal olarak en çok büzülen (conracion) girdi vekörüne bağlı olarak üreim eknolojiini anımlar. Benzer olarak çıkı uzaklık 328

13 329 fonkiyonu girdi vekörü verildiğinde oranal olarak en çok genişleyen (expanion) girdi vekörüne bağlı olarak üreim eknolojiini anımlar (Tarım 2001: ). Uzaklık fonkiyonu çok-girdili çok-çıkılı üreim eknolojilerini maliye minimizayonu veya kâr makimizayonu gibi hedefleri belirmeden anımlamada kullanılmakadır 1. Çıkıya göre uzaklık fonkiyonu } ) / ( : min{ ) ( S y y x d olarak anımlanır. Uzaklık fonkiyonu d(xy) nin alacağı değerler y vekörü S ınırı (üreim ınırı) üzerinde ie 1; y vekörü S içindeki eknik ekin olmayan bir nokayı anımlıyora >1; ve y vekörü S dışındaki mümkün olmayan bir nokayı anımlıyora <1 dir. Malmqui TFV değişim endeki ea alınan dönemi ve izleyen dönemi araındaki çıkıya göre uzaklık fonkiyonu çerçeveinde 2 1/ ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( d d d d m (3) olarak heaplanır. Bu göerimde ) ( d dönemi gözleminin dönemi eknolojiinden olan uzaklığını ifade eder. ukarıdaki eşilik aşağıdaki gibi yazılabilir: 2 1/ ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( d d d d d d m (4) Eşiliğin ağ arafındaki ilk erim dönem ve dönem araındaki oplam eknik ekinlik değişmeinin ölçüüdür. Paranez içindeki ifade ie eknik değişmeyi ifade eder. Bir ampirik çalışmada ardışık iki dönem için heaplama yapabilmek için dör uzaklık fonkiyonunun da bulunmaı gerekmekedir. Bu heaplama ie maemaikel programlamayla veya ekonomerik ekniklerle gerçekleşirilebilir. TFV endeki için kullanılan uzaklık fonkiyonlarının heaplanmaında günümüzde en çok başvurulan yaklaşım olan Fare ve diğerleri (1994) ün gelişirdiği maemaikel programlama modelleri mari noayonuyla aşağıda verilmişir max ) ( 1 i i x y x y d max ) ( 1 i i x y x y d (5) 1 Malmqui TFV endekinin heaplanmaına ilişkin formülayon Cingi ve Tarım 2000: 9 11 den özelenerek alınmışır.

14 1 d y x ) max d y x ) y x i ( i 0 0 y 0 0 x i 1 ( max i 0 0 (6) ukarıda anımlanan uzaklık değerlerinin üm dönemler ve gözlemler için heaplanabilmei n gözlem ayıını ve dönem ayıını göermek üzere n(3-2) ane doğrual programlama modelinin çözümünü gerekirmekedir Veri Sei Kıılar ve Program Seçimi Uygulamalı çalışmalarda en önemli kıılardan birii KVB eçimidir. Karar birimlerinin üreim ve eknoloji bakımından birbirlerinin benzeri olmaları bir başka ifadeyle homojen olmaları elde edilecek onuçların anlamlı olmaı açıından çok önemlidir. Seçilen karar birimlerinin ekinliklerinin ağlıklı bir şekilde ölçülebilmei için gerekli birim ayıının girdi ve çıkı ayıının en az üç kaı olmaı gerekiğini avunanların yanı ıra bu ayının en az yirmi olduğunu avunanlar da vardır. Uygulamada en çok karşılaşılan durum eçilen karar biriminin girdi ve çıkı ayıının en az iki kaı olmaı gerekiğidir (Behdioğlu ve Özcan 2009: ). Bu çerçevede Vailoglou ve Gioka ın ezgiel kuralı (Tarım 2001:164) genel kabul gören yaklaşım olarak belirilebilir. Bu ezgiel kural şöyle ifade edilebilir: girdi ayıı m çıkı ayıı da p ie karar birimi ayıı en az (m+p)x2 olmalıdır. Bu kapamda çalışmaya dâhil edilecek banka ayıına ilişkin değerlendirmenin girdi ve çıkı einin belirlenmeiyle birlike yapılmaı gerekmekedir. Karar birimi ayıı dışında bankalarla ilgili verimlilik çalışmaları açıından en önemli nokalardan birini de girdi ve çıkıların eçimi oluşurmakadır. Lieraürde hangi girdi ve çıkı değişkenlerinin kullanılacağına ilişkin bir fikir birliği bulunmamakla birlike bazı değişkenler pek çok çalışmada orak olarak karşımıza çıkmakadır. Girdi ve çıkıların eçiminde rol oynayacak emel farklılıklardan biri kullanılacak yaklaşımın ne olduğu nokaında oraya çıkmakadır. Bankaların naıl bir işleme olduğuna ilişkin kabule göre farklı yaklaşımlar benimenmekedir. Buna göre bankaların verimlilik analizlerinde kullanılan üç farklı yaklaşım öz konuudur: Aracılık yaklaşımı üreim yaklaşımı ve kâr yaklaşımı. Bunlardan hangiinin eçildiğine bağlı olarak girdi ve çıkı einin ercih edilmelidir. Öe yandan modele çok fazla girdi ve çıkı değişkeninin eklenmei VZA yöneminin verimli ve verimiz birimleri birbirinden ayır eme yeeneğini düşürmekedir. Girdi ve çıkı ayılarının arırılabilmei için karar birimlerinin ayıının da armaı gerekmekedir (aşa 2008: 59) Lieraürde girdi ve çıkıların belirlenmeine dönük üç yaklaşım bulunmakadır (Türker Kaya ve Doğan 2005: 5): 330

15 1) Üreim yaklaşımı: Bu yaklaşımda bankalar işgücünü (çalışan ayıı/maliyei) ve fizikel ermayeyi (abi varlıklar) kullanarak mevdua ve kredi heapları (heap ayıı/işlem adedi) üreicii birimler olarak ele alınmakadır. 2) Aracılık yaklaşımı: Bu yaklaşımda mali kuruluşların aarruf ahipleriyle yaırımcılar araındaki gelenekel aracılık işlevinden hareke edilmekedir. Bankalar mevdua ve diğer yabancı kaynaklarını kredilere dönüşürmek için ermaye ve işgücü kullanan firmalar olarak değerlendirilmekedir. Bu yaklaşımda girdileri bankanın yabancı kaynakları (mevdua ve diğer yabancı kaynaklar veya bunlara yapılan faiz ödemeleri) işgücü ödemeleri fizikel ermaye (abi varlıklar) çıkıları ie krediler ve diğer gelir geiren akifler veya bunlara ai faiz gelirleri oluşurmaka ve girdi/çıkılar paraal büyüklükleri ile ölçülmekedir. Aracılık yaklaşımıyla üreim yaklaşımı araındaki emel farklılık aracılık yaklaşımında gelir geiren akifler çıkı olarak değerlendirilirken üreim yaklaşımında yükümlülük kalemleri de (emelde mevdua) çıkı olarak değerlendirilmekedir. 3) Kâr yaklaşımı: Bu yaklaşım bankaların emel amacının kâr makimizayonu olmaından hareke emekedir. Bunun ağlanmaı için bankalar gelirlerini arırmaya ve maliyelerini azalmaya çalışmakadır. Bu yaklaşımda girdi olarak faiz dışı giderler (işleme giderleri ve diğer faiz dışı giderler) çıkı olarak ie ne faiz geliri ve faiz dışı gelirler alınmakadır. Üreim yaklaşımı genelde şube ekinliğini değerlendirmede ve şubeler araı karşılaşırmalarda aracılık yaklaşımı ie üm ieme yönelik değerlendirmelerde ya da iemler araı karşılaşırmalarda yaygın olarak kullanılmakadır. Türkiye bankacılık ekörüne ilişkin verimlilik / ekinlik çalışmalarına bakıldığında bu konuda belli bir girdi ve çıkı veri ei üzerinde fikir birliğinin oluşmadığı görülmekedir. Aşağıdaki abloda Türkiye bankacılık ekörü üzerine yapılmış bazı çalışmaların kullandıkları girdi ve çıkı ei özelenmişir. Aracıoğlu ve Demirhan 2011 Aydın 2010 BDDK 2008 Tablo 3. SeçilmiĢ Bazı ÇalıĢmalarda Kullanılan Girdi Çıkı Sei ÇALIġMA GĠRDĠLER ÇIKTILAR Mevdualar / Toplam Akifler MDK 2 / Toplam Akifler Faiz Giderleri / Toplam Akifler Faiz Dışı Giderler / Toplam Akifler Peronel Sayıı Toplam Mevdualar Maddi Duran Varlıklar Sermaye İşgücü Mevdua Diğer abancı Kaynaklar Toplam Kredi / Toplam Akifler Faiz Gelirleri / Toplam Akifler Toplam Krediler Menkul Kıymeler Cüzdanı Toplam Bilânço Dışı Kalemler Kredi 2 MDK = Mevdua Dışı abancı Kaynaklar 331

16 BDDK 2009; BDDK 2010 ve BDDK 2011 ÇALIġMA GĠRDĠLER ÇIKTILAR abancı Kaynaklar / Toplam Akifler Faiz Giderleri / Toplam Akifler Faiz Dışı Giderler / Toplam Akifler Behdioğlu ve Özcan 2009 Budak 2011 Cingi ve Tarım 2000 Demir ve Gençürk 2006 Ekren ve Emiral 2002 Kök ve Ay 2013 Kökal 2001 Öncü ve Akaş 2007 Seyrek ve Aa 2010 Şen 2006 Türker Kaya ve Doğan 2005 aşa 2008 Peronel Sayıı Faiz Dışı Giderler Faiz Giderleri Şube Sayıı Şube Sayıı Peronel Sayıı Faiz ve Faiz Dışı Giderler Toplamı Toplam Akifler Toplam Giderler İşgücü Sermaye Mevdualar Toplam Mevdua ve Kıa Vadeli Borçlar Toplam Maliye 3 Peronel Sayıı Şube Sayıı Faiz Giderleri Toplam Akif Şube Sayıı Peronel Sayıı Toplam Akifler Toplam Faiz Giderleri Peronel Sayıı Fiziki Sermaye Ödünç Alınan Fonlar Toplam Mevdua Faiz Gideri Faiz Dışı Gider Toplam Mevdua Toplam Gider Üreim aklaşımına Göre: Peronel Giderleri / Toplam Akifler Diğer Faiz Dışı Giderler / Toplam Akifler Şube Başına Peronel Sayıı Aracılık aklaşımına Göre: Mevdua / Toplam Akifler MDK / Toplam Akifler Faiz Giderleri / Toplam Akifler Faiz Dışı Giderler / Toplam Akifler Peronel Sayıı Sermaye Toplam Akifler Toplam Krediler / Toplam Akifler Faiz Gelirleri / Toplam Akifler Faiz Dışı Gelirler / Toplam Akifler Toplam Mevdua Toplam Kredi Mikarı Ne Kâr Toplam Mevdua Toplam Krediler Faiz ve Faiz Dışı Gelirler Toplamı Ne Kâr Toplam Kâr Toplam Kredi Toplam Mevdua Kredi Geri Dönüş Oranı Krediler Faiz Gelirleri Faiz Dışı Gelirler Toplam Krediler Diğer Gelir Geiren Akifler Ne Kâr Toplam Krediler Toplam Mevdua Ne Dönem Kârı Toplam Krediler Toplam Mevdua Kredi Geri Dönüş Oranı Toplam Krediler Diğer Gelir Geirici Varlıklar Toplam Kredi Faiz Geliri Faiz Dışı Gelir Toplam Kâr Toplam Kredi Menkul Kıymeler Cüzdanı Üreim aklaşımına Göre: Toplam Mevdua / Toplam Akifler Toplam Krediler / Toplam Akifler Aracılık aklaşımına Göre: Toplam Krediler / Toplam Akifler Faiz Gelirleri / Toplam Akifler Toplam Mevdua Toplam Krediler Ne Kâr Kaynak: Bu çalışma için arafımızdan derlenmiş olup abloda belirilen çalışmaların bibliyografik künyeleri kaynakçada göerilmişir. Tablodan da görüldüğü gibi Türkiye bankacılık ekörüne ilişkin olarak gerçekleşirilen ekinlik çalışmalarında birbirinden oldukça farklı girdi ve çıkı eleri kullanılmışır. Bu farklılığın emel bir 3 Toplam Maliye = Faiz Gideri + Faiz Dışı Gider + Peronel Gideri 332

17 gerekçei yapılan analizlerin farklı amaçlara yönelik olmaıdır. Bir diğer gerekçe olarak her zaman aralığında ve her banka açıından homojen bir veri eine ulaşmanın güçlüğünden öz edilebilir. Bununla birlike araşırmacıların yapmış olduğu ercihlere ilişkin olarak ileri ürdükleri avların farklı bakış açılarıyla eleşiriye açık olduğunu da belirmek gerekir. Bankalar üzerine ekinlik çalışmalarında daha önce de belirildiği gibi aracılık üreim ve kâr yaklaşımı olmak üzere üç farklı yaklaşım gelişirilmişir. Bu yaklaşımlardan birinin girdi olarak aldığı bir değişken diğer bir yaklaşımda çıkı olarak kabul edilebilmekedir. Özellikle mevduaların konumu arışmalıdır. Bankaların opladıkları mevdualar üreim yaklaşımında çıkı olarak değerlendirilirken aracılık yaklaşımında girdi olarak değerlendirilmekedir. Mevdualara ödenen faiz uarlarının bazı çalışmalarda maliye unuru olarak girdi fiyaı şeklinde modele dâhil edilebildiği bazılarında ie mevduaların bir likidie unuru olarak algılanmaı nedeniyle modellere çıkı olarak dâhil edilebildiği görülmekedir (Berger ve Humphrey 1997: 32). İlgili lieraür aramaı çerçeveinde ve homojen iaiik emini bakımından çalışmamız kapamında bilanço bilgilerinin ea alınmaı yoluna gidilmişir. Buna göre bankaların ea olarak finanal aracılık fonkiyonları dikkae alınarak; belli giderler karşılığında paif kaynaklar elde edip bunlarla gelir geirici akiflere ahip oldukları ilişkiinden hareke edilmişir. Bu kapamda belirlenen girdi değişkenleri şunlardır: - Toplam Mevdualar - Mevdua Dışı Kaynaklar. Bu kapamda belirlenen çıkı değişkenleri ie şunlardır: - Toplam Finanal Varlıklar - Krediler ve Alacaklar - Duran Akifler. Girdi değişkenleri araında yer alan mevdua dışı kaynaklar kapamında alınan krediler para piyaalarına borçlar ihraç edilen menkul kıymeler yer almakadır. Gelenekel olarak bankalar mevduaları emel fon emin eme kaynağı olarak görmekeydiler. Ancak özellikle on iki yılda ihraç edilen menkul kıymeler yoluyla fon emini giderek önem kazanmışır. Çıkı değişkenleri araında yer alan oplam finanal varlıklar kalemi içinde aılmaya hazır menkul kıymeler yanında vadeye kadar uulacak menkul kıymeler ile riken korunma amacıyla elde edilmiş finanal varlıklar da bulunmakadır. Çalışmamızda mevdua bankaı olarak faaliye göeren bankalar; ermayelerine göre (kamu özel ve yabancı ermayeli bankalar) grup bazında ve ekil banka bazında olmak üzere iki boyua incelenmişir. Bu ayrım yoluyla yabancı bankaların hem grup olarak ekinlik gelişimi hem de bazı 333

18 bankaların inceleme dönemi içinde özel ermayeli banka aüünden yabancı ermayeli banka aüüne geçmelerinin ekinlikleri üzerinde bir farklılık yaraıp yaramadığı görülebilecekir. Tablo 4: Türkiye Bankacılık Siemindeki Banka Sayıları ( iibariyle) Banka Sayıları Türkiye Bankacılık Siemi Toplamı Mevdua Bankaları 32 *Kamual Sermayeli Mevdua Bankaları 3 *Özel Sermayeli Mevdua Bankaları 12 *Taarruf Mevduaı Sigora Fonuna Devredilen Bankalar 1 *abancı Sermayeli Mevdua Bankaları 16 Türkiye de Kurulmuş abancı Sermayeli Bankalar 10 Türkiye de Şube Açan abancı Sermayeli Bankalar 6 ---Kalkınma ve aırım Bankaları 13 *Kamual Sermayeli Kalkınma ve aırım Bankaları 3 *Özel Sermayeli Kalkınma ve aırım Bankaları 6 *abancı Sermayeli Kalkınma ve aırım Bankaları 4 Kaynak: TBB web ieinden arihi iibariyle yapılan orgulamadan derlenmişir. Tablo 4 ile Türkiye Bankacılık Siemi bünyeinde yer alan banka ayıları banka ermayelerinin yapıına göre verilmişir. Türkiye Bankalar Birliği nin ınıflandırmaına göre arihi iibariyle Türkiye de 16 ı mevdua bankaı 4 ü kalkınma ve yaırım bankaı aüünde oplam 20 yabancı ermayeli banka faaliye göermekedir. Toplam 45 bankanın bulunduğu Türkiye Bankacılık Siemi nde 32 mevdua bankaı ve 13 kalkınma ve yaırım bankaı bulunmakadır. Buradan harekele Türkiye de bankacılık eköründe mevdua bankalarının ağırlığının daha fazla olduğu belirilebilir. Türkiye bankacılık eköründe oplam olarak 45 banka faaliye göermekle birlike bu bankaların akif büyüklüklerine göre bir değerlendirme yapıldığında ilk 10 büyük banka ekör akiflerinin yüzde 8717 ini oluşurmakadır. Bu nedenle veri ei ile ilgili arışmalar da dikkae alınarak çalışmamız kapamında incelenen mevdua bankalarının ayıının ınırlandırılmaının yararlı olacağı düşünülmüşür. Çalışmamızda yapılacak uygulama kapamına alınan bankaların Türkiye bankacılık ekörü oplam akifleri içindeki payları aşağıdaki Tablo 5 de verilmişir. Aralık 2012 iibariyle ekör akifleri içindeki payı yüzde 1 in alında olan bankalar çalışma kapamı dışında bırakılmışır. Zira bu bankaların faaliye alanları iibariyle buik banka şeklinde çalışıyor olmaı ekinlik açıından uç değerlerin oraya çıkmaı ve dolayııyla da ekör içinde ağırlığı bulunan bankalara ilişkin değerlendirmeleri çarpımaları olaılığı mevcuur. Tablodan da görüleceği gibi uygulama kapamındaki bankaların oplam akifleri ekör oplam akifi içinde Aralık 2012 iibariyle yüzde 922 gibi çok yükek bir orana ulaşmakadır. Buradan da anlaşılacağı gibi çalışma kapamı dışında bırakılan bankaların oplam akif içindeki payları oldukça düşükür. 334

19 Tablo 5: Analiz Kapamındaki Bankaların Sekör Akif Büyüklüğü Ġçindeki Payı (%) Banka Adı Sermaye Türkiye İş Bankaı Özel TC Ziraa Bankaı Kamu Türkiye Garani Bankaı Özel Akbank Özel apı ve Kredi Bankaı Özel Türkiye Halk Bankaı Kamu Türkiye Vakıflar Bankaı Kamu Finan Bank abancı Denizbank abancı Türk Ekonomi Bankaı Özel HSBC Bank abancı ING Bank (*) abancı Şekerbank Özel TOPLAM Kaynak: Türkiye Bankalar Birliği Bankalarımız Kiabı ilgili yıllardan derlenmişir. (*) BDDK nın arihli kararıyla Oyak Bank arihinden iibaren geçerli olmak üzere ING Bank unvanını almışır. Bunun için ING Bank ın öz konuu devir öncei verileri Oyak Bank a aiir. Analiz kapamında ele alınmaını uygun gördüğümüz banka ayıı 13 kullanılacak girdi ve çıkı ayıı da 5 ir. Bu durumda yukarıda yer verdiğimiz arışmada ele alındığı gibi genel bir kural olarak belirlenmiş olan KVB ayıının (girdi ayıı + çıkı ayıı)x2 yaklaşımına uygun bir yapı oluşurulmuşur. Çalışmamızda bilgiayar programı olarak Win4DEAP veriyon kullanılmışır. Win4DEAP Tim Coelli arafından gelişirilen ve pek çok VZA araşırmaında kullanılan DEAP iimli pake programın Michel Delierre arafından Window uyumlu olarak gelişirilmiş halidir. VZA için kullanılan Win4DEAP pake programı free ofware olarak dağıılmakadır Uygulama Sonuçları Daha önce belirildiği gibi Türkiye de faaliye göeren yabancı ermayeli bankaların verimlilik düzeylerindeki gelişimi oraya koymaya çalışığımız bu uygulama ermaye mülkiyeleri bazında ve banka bazında olmak üzere iki aşamada gerçekleşirilmişir. Aşağıda öncelikle grup bazında analizin onuçları ardından banka bazında analizin onuçları verilmişir Sermaye Mülkiyeine Göre Banka Gruplarında Toplam Fakör Verimliliği DeğiĢimi Banka grupları bazında heapladığımız oplam fakör verimliliği değişimleri inceleme dönemi iibariyle Tablo 6 da verilmişir. Buradaki ermaye mülkiyeine göre gruplandırmada küçük / büyük ölçekli banka ayrımına gidilmemiş; grupa yer alan üm bankaların girdi ve çıkıları kullanılarak Malmqui Toplam Fakör Verimliliği Endeki heaplanmışır. Tabloda yer alan onuçlarda dikkai çeken ilk önemli noka dönem oralamaı olarak en yükek endek değerine yabancı en düşük endek değerine ie kamu bankalarının ahip olmaıdır. Bu durum 335

20 oplam fakör verimliliği göergei boyuuyla inceleme döneminde yabancı bankaların daha ekin olduğunu oraya koymakadır. Bir önceki yıla göre TFV değişimi 2008 ve 2011 yıllarında her üç grup için de negaif olmuşur. Bu iki yılda oralama olarak TFV ıraıyla %129 ve %165 oranlarında azalış göermişir. Bu durum 2008 yılının ABD de başlayan Morgage ekörü kaynaklı küreel finan kriziyle; 2011 yılının da TCMB arafından ekonomiyi oğuma amaçlı olarak uygulanan ıkı para poliikaının bankacılık ekörüne ekileriyle bağlanılıdır ve bankacılık ekörü açıından zorlu yıllar olduğu gerçeğiyle örüşmekedir. Diğer arafan TFV endekinde 2007 yılında % yılında % yılında %08 ve 2012 yılında %70 oranında arış yaşanmışır. Endek değerlerinin gerilediği yıllarla karşılaşırıldığında bu yıllardaki oplam fakör verimliliği arışının oldukça yükek olduğu görülmekedir. Tabloda dikkai çeken önemli bir noka da verilerde 2010 yılında yaşanan gelişmelerdir. Niekim adece bu yılda yabancı ermayeli bankaların endek değeri hem kamu hem de yerli özel bankalardan daha düşük kalmışır yılında ie yabancı ermayeli bankaların endek değeri kamu bankalarından yükek yerli özel bankalardan düşük olmuşur. Merkez Bankaının cari açığı azalmak ve bu amaçla iç alebi daralmak için daha çok zorunlu karşılık oranlarını kullanarak uyguladığı daralıcı para poliikalarından ie oplam fakör verimliliği boyuundan kamu ve özel ermayeli bankalar önemli oranda olumuz ekilenirken yabancı bankaların oldukça ınırlı oranda ekilendiği görülmekedir. Bu durum yabancı bankaların küreel gelişmelerden Türkiye içindekilere oranla daha fazla ekilendiği anlamına gelmekedir. Tablo 6. Banka Grupları Bazında Malmqui Toplam Fakör Verimliliği Endekleri Kamu Sermayeli Bankalar Özel Sermayeli Bankalar abancı Sermayeli Bankalar Oralama Oralama TFVE NOT: Uygulama kapamında verilen oralama değerler aki belirilmedikçe geomerik oralama yönemine göredir. Banka grupları bazında TFV değişimi biraz daha deaylı olarak incelendiğinde; ve 2012 yıllarında yabancı ermayeli bankalar grubunun diğer gruplardan daha iyi performan göerdiği dikkai çekmekedir. Kamu ermayeli bankalar grubu 2010 yılında özel ermayeli bankalar 336

2000-2006 Döneminde Türkiye de Faaliyet Gösteren Sigorta Şirketlerinin Etkinlik Değerlendirmesi

2000-2006 Döneminde Türkiye de Faaliyet Gösteren Sigorta Şirketlerinin Etkinlik Değerlendirmesi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2007 Cil:14 Sayı:2 Celal Bayar Üniveriei İ.İ.B.F. MANİSA 2000-2006 Döneminde Türkiye de Faaliye Göeren Sigora Şirkelerinin Ekinlik Değerlendirmei Yrd. Doç. Dr. Cevde Alpekin KAYALI

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-14 / 12 Ekim 2010 EKONOMİ NOTLARI RAMAZAN AYININ ÜRETİM ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Aslıhan Atabek Demirhan

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-14 / 12 Ekim 2010 EKONOMİ NOTLARI RAMAZAN AYININ ÜRETİM ÜZERİNDEKİ ETKİSİ. Aslıhan Atabek Demirhan Türkiye Cumhuriye Merkez Bankaı Sayı: 010-14 / 1 Ekim 010 EKONOMİ NOTLARI RAMAZAN AYININ ÜRETİM ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Alıhan Aabek Demirhan Öze: İkiadi değişkenlerde gözlenen mevimel harekeler erilerin ana

Detaylı

Turizm Sektöründe BIST a Kayıtlı İşletmelerin Veri Zarflama Analizi ve Toplam Faktör Verimliliği ile Finansal Performanslarının İncelenmesi

Turizm Sektöründe BIST a Kayıtlı İşletmelerin Veri Zarflama Analizi ve Toplam Faktör Verimliliği ile Finansal Performanslarının İncelenmesi Turizm Seköründe BIST a Kaılı İşlemelerin Veri Zarflama Analizi ve Toplam Fakör Verimliliği ile Finanal Performanlarının İncelenmei The Examinaion of Financial Performance of Companie in Tourim Secor,

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİN SWARCH YÖNTEMİ İLE ANALİZİ

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİN SWARCH YÖNTEMİ İLE ANALİZİ TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU VOLATİLİTESİNİN SWARCH YÖNTEMİ İLE ANALİZİ Pamukkale Üniveriei Soyal Bilimler Eniüü Yükek Lian Tezi İkia Anabilim Dalı Ayşe AKMAN Danışman: Yrd. Doç. Dr. Bülen GÜLOĞLU Temmuz-007

Detaylı

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3 Verimlilik Dergisi Türk Mevdua Bankacılığı İçin Ekinlik Analizi: Küresel Finans Krizinin Ekileri Dr. Serdal ERGÜN Prof. Dr. Nezir KÖSE İzmir de İşlemelerin Sanayi Sicil Veri Tabanına Gönderdikleri Verilerin

Detaylı

GEZGĐN ROBOTLARDA EŞ ANLI HARĐTALAMA VE KONUM BELĐRLEME

GEZGĐN ROBOTLARDA EŞ ANLI HARĐTALAMA VE KONUM BELĐRLEME ÖZ GEZGĐN ROBOTLARDA EŞ ANLI HARĐTALAMA VE KONUM BELĐRLEME Orkun ALP Başken Üniveriei Fen Bilimleri Eniüü Elekrik-Elekronik Mühendiliği Anabilim Dalı Oonom gezgin robolar görevlerini yerine geirmek için

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1. BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2. 1.1. Kavramlar ve Metodoloji... 2

İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1. BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2. 1.1. Kavramlar ve Metodoloji... 2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1 BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2 1.1. Kavramlar ve Meodoloji.... 2 1.2. Ekinlik Ölçüm Yönemleri; Avanaj ve Dezavanajları. 5 1.3. Ölçeğe göre geiri varsayımlarının farkları.

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma Ege Universiy Working Papers in Economics 2006 hp://www.iibf.ege.edu.r/economics/arisma İZMİR KÜÇÜK, ORTA VE BÜYÜK ÖLÇEKLİ İMALAT SANAYİNDE ÜRETİM ETKİNLİĞİ VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ Eruğrul

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Deney-1 Analog Filtreler

Deney-1 Analog Filtreler Đleişim Siemleri ab. Noları Arş.Gör.Koray GÜRKAN kgurkan@ianbul.edu.r Deney- Analog Filreler Đleişim iemlerinde, örneğin FM bandında 00 MHz de yayın yapacak olan bir radyo vericiinde modülayon onraı oraya

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t 3 Hareke Tes in Çözümleri X Y. cisminin siseme er- diği döndürme ekisi 3mgr olup yönü saa ibresinin ersinedir. cisminin siseme erdiği döndürme ekisi mgr olup yönü saa ibresi yönündedir. 3mgr daha büyük

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

JOMİNY NUMUNESİNDE DENEYSEL VE TEORİK ISI TRANSFERİ İLE SERTLEŞEBİLİRLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI

JOMİNY NUMUNESİNDE DENEYSEL VE TEORİK ISI TRANSFERİ İLE SERTLEŞEBİLİRLİK ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Gazi Üniv. Müh. Mim. Fak. Der. Journal of he Faculy of Engineering and Archiecure of Gazi Univeriy Cil 8, No, 5-56, 03 Vol 8, No, 5-56, 03 JOMİNY NUMUNESİNDE DENEYSEL VE EORİK ISI RANSFERİ İLE SERLEŞEBİLİRLİK

Detaylı

Ankara ve Kastamonu yöneticilerinin Mesleki Eğilime Göre Yönlendirme ve Kariyer. Rehberliği Projesinin Değerlendirme Sonuçları

Ankara ve Kastamonu yöneticilerinin Mesleki Eğilime Göre Yönlendirme ve Kariyer. Rehberliği Projesinin Değerlendirme Sonuçları Ankara ve Katamonu Yöneticilerinin Meleki Eğilime Göre Yönlendirme ve Kariyer Rehberliği Projeinin Değerlendirme Sonuçları Ankara ve Katamonu yöneticilerinin Meleki Eğilime Göre Yönlendirme ve Kariyer

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

VERİMLİLİK, TEKNOLOJİ VE ETKİNLİK (AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE VE ADAY ÜLKELERİN PERFORMANS ÖLÇÜMÜ)

VERİMLİLİK, TEKNOLOJİ VE ETKİNLİK (AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYE VE ADAY ÜLKELERİN PERFORMANS ÖLÇÜMÜ) Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar ergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Yıl 6 - Saı Kasım 24 / Volume 6 - Number November 24 Alınış Tarihi: 26.9.24 Kabul Ediliş Tarihi: 3..24 VERİMLİLİK TEKNOLOJİ

Detaylı

Yeniden Yapılandırma Döneminde Türk Bankacılık Sektöründe Verimlilik Değişimi

Yeniden Yapılandırma Döneminde Türk Bankacılık Sektöründe Verimlilik Değişimi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2007 Cil:4 Saı: Celal Baar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Yeniden Yapılandırma Döneminde Türk Bankacılık Seköründe Verimlilik Değişimi Prof. Dr. Semra ÖNCÜ Celal Baar Üniversiesi İ.İ.B.F.

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Yasemin MENEKŞE Eylül 2006 DENĐZLĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Pamukkale Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Đnşaa Mühendisliği

Detaylı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı İMKB Dergisi Yıl: 9 Sayı: 36 ISSN 1301-1650 Yıl: 9 Sayı: 36 İÇİNDEKİLER Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespiinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı Güray Küçükkocaoğlu & Yasemin Keskin Benli & Cemal

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

Uydu Kentlerin Tasarımı için Bir Karar Destek Sistemi ve Bilişim Sistemi Modeli Önerisi

Uydu Kentlerin Tasarımı için Bir Karar Destek Sistemi ve Bilişim Sistemi Modeli Önerisi Akademik Bilişim 0 - XII. Akademik Bilişim Konferanı Bildirileri 0-2 Şubat 200 Muğla Üniveritei Uydu Kentlerin Taarımı için Bir Karar Detek Sitemi ve Bilişim Sitemi Modeli Önerii TC Beykent Üniveritei

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı The Deerminans of Inernaional

Detaylı

Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Eğitim Fakültesi.Pamukkale Üniversitesi

Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı Eğitim Fakültesi.Pamukkale Üniversitesi PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ 2. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN BEDEN EĞİTİMİ ve OYUN DERSİNİ SAĞLIK ve SAĞLANAN OLANAKLAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRMELERİ Öğr. Gör. Selçuk ŞİMŞEK

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

SĐGORTA ŞĐRKETLERĐNĐN SATIŞ PERFORMANSLARININ VERĐ ZARFLAMA ANALĐZĐ YÖNTEMĐYLE BELĐRLENMESĐ ÖZET

SĐGORTA ŞĐRKETLERĐNĐN SATIŞ PERFORMANSLARININ VERĐ ZARFLAMA ANALĐZĐ YÖNTEMĐYLE BELĐRLENMESĐ ÖZET Muğla Üniveritei Soyal Bilimler Entitüü Dergii (ĐLKE) Güz 2005 Sayı 15 SĐGORTA ŞĐRKETLERĐNĐN SATIŞ PERFORMANSLARININ VERĐ ZARFLAMA ANALĐZĐ YÖNTEMĐYLE BELĐRLENMESĐ ÖZET Zehra BAŞKAYA * Cüneyt AKAR ** Bu

Detaylı

TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE

TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE TARIMSAL EKONOMİ VE POLİTİKA GELİŞTİRME ENSTİTÜSÜ TEPGE TÜRKİYE DE TARIMSAL ARAŞTIRMA GELİŞTİRME YAYIM POLİTİKALARI VE TARIMSAL BÜYÜME İLİŞKİLERİ Dr. O. Seda SUBAŞI Prof. Dr. M. Neca ÖREN Çukurova Üniversiesi

Detaylı

Doç. Dr. M. Mete DOĞANAY Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

Doç. Dr. M. Mete DOĞANAY Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ TAHVİL DEĞERLEMESİ Doç. Dr. M. Mee DOĞANAY Prof. Dr. Ramaza AKTAŞ 1 İçerik Tahvil ve Özellikleri Faiz Oraı ve Tahvil Değeri Arasıdaki İlişki Tahvili Geiri Oraı ve Vadeye Kadar Geirisi Faiz Oraı Riski Verim

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI. Gürkan ÇALMAŞUR

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI. Gürkan ÇALMAŞUR T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI Gürkan ÇALMAŞUR İMALAT SANAYİNDE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ERZURUM ALT BÖLGESİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA YÜKSEK LİSANS TEZİ TEZ YÖNETİCİSİ

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI GAZİ ÜNİVERSİTESİ KIRŞEHİR EĞİTİM FAKÜLTESİ, Cil 6, Sayı 2,(2005), 197-207 197 FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÇÖZELTİLER KİMYASINI ÖĞRENMELERİNE İŞBİRLİKLİ ÖĞRENME YÖNTEMİNİN ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI ÖZET Yrd.Doç.Dr. Güray KÜÇÜKKOCAOĞLU 1 Yrd.Doç.Dr. Yasemin KESKİN BENLİ 2 Dr. Cemal KÜÇÜKSÖZEN 3 nun espiinde sıklıkla kullanılan

Detaylı

5. MODEL DENEYLERİ İLE GEMİ DİRENCİNİ BELİRLEME YÖNTEMLERİ

5. MODEL DENEYLERİ İLE GEMİ DİRENCİNİ BELİRLEME YÖNTEMLERİ 5. MODEL DENEYLEİ İLE GEMİ DİENİNİ BELİLEME YÖNTEMLEİ Gei projeinin değişik erelerinde iteatik odel deneylerine dayalı yaklaşık yöntelerle gei topla direnci e dolayııyla gei ana akine gücü belirlenektedir.

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

KOBİ LERDE LEASING, FAKTORING VE FORFAITING

KOBİ LERDE LEASING, FAKTORING VE FORFAITING II. BÖLGESEL SORUNLAR ve TÜRKİYE SEMPOZYUMU - Ekim 0 KOBİ LERDE LEASING, FAKTORING VE FORFAITING Yücel AYRIÇAY a Meltem KILIÇ b adoç.dr., KSÜ, İİBF, İşletme Bölümü, Kahramanmaraş bksü, SBE, İşletme ABD,

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ FONUN KURULUŞ AMACI ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ MADDE 1 - Yapı Kredi Emeklilik A.Ş. arafından 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yaırım Sisemi

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk :

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk : TİMAK-Tasarım İmala Analiz Kongresi 26-28 Nisan 2006 - BALIKESİR OTOMATİK YÖNLENDİRİCİLİ ARAÇ SİSTEMLERİNİN YENİDEN TASARIMI İÇİN BİR MATEMATİKSEL MODELLEME YAKLAŞIMI KALENDER, Yeşim, TÜRKBEY, Orhan Gazi

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI

YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI REEL OPTIONS AND APPROACH FOR EVALUATION OF INVESTMENT DECISIONS AND AN APPLICATION SAMPLE FOR

Detaylı

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir

Para Politikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler. K. Azim Özdemir Cenral Bank Review ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2009 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası

Detaylı

REZERV OPSİYON MEKANİZMASININ BANKA DAVRANIŞLARINA ETKİSİ

REZERV OPSİYON MEKANİZMASININ BANKA DAVRANIŞLARINA ETKİSİ REZERV OPSİYON MEKANİZMASININ BANKA DAVRANIŞLARINA ETKİSİ Mehmet Emin BÖCÜOĞLU Uzmanlık Yeterlik Tezi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankaı Piyaalar Genel Müdürlüğü Ankara, Haziran 2015 REZERV OPSİYON MEKANİZMASININ

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

LPG DEPOLAMA TANKLARININ GAZ VERME KAPASİTELERİNİN İNCELENMESİ

LPG DEPOLAMA TANKLARININ GAZ VERME KAPASİTELERİNİN İNCELENMESİ 825 LPG DEPOLAMA TAKLARII GAZ VERME KAPASİTELERİİ İCELEMESİ Fehmi AKGÜ 1. ÖZET Sunulan çalışmada, LPG depolama tanklarının gaz verme kapaitelerinin belirlenmei amacına yönelik zamana bağlı ve ürekli rejim

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM201 ELEKTRONİK-I DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİKELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM21 ELEKTRONİKI DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO:

Detaylı

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK

BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 7 2.1 YARIM DALGA DOĞRULTMAÇ Tüm elekronik cihazlar çalışmak için bir DC güç kaynağına (DC power supply) gereksinim duyarlar. Bu gerilimi elde emenin en praik ve ekonomik yolu şehir şebekesinde bulunan

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI AVRUPA BİRLİĞİ ORTAK TARIM POLİTİKASI VE ÜYE ÜLKELERİN TARIM POLİTİKALARININ YAKINSAMASI:POLONYA ÜLKE ÖRNEĞİ Harun UÇAK DOKTORA

Detaylı

Makine Öğrenmesi 8. hafta

Makine Öğrenmesi 8. hafta Makine Öğrenmesi 8. hafa Takviyeli Öğrenme (Reinforcemen Learning) Q Öğrenme (Q Learning) TD Öğrenme (TD Learning) Öğrenen Vekör Parçalama (LVQ) LVQ2 LVQ-X 1 Takviyeli Öğrenme Takviyeli öğrenme (Reinforcemen

Detaylı

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONU:

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONU: FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONU: İMKB ŞİRKETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR ÇALIŞMA Cemal Küçüksözen Güray Küçükkocaoğlu ÖZET Finansal piyasaların emel aşı olan finansal bilginin, ekonomik performansı çeşili yollarla

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20. Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET Selim Elekdağ İbrahim Burak Kanlı Absrac: This noe examines he ineracion beween financial sress

Detaylı

TİCARİ MARKA BAŞVURU TAHMİNİ İÇİN TÉRKİYE UYGULAMASI FORECASTING OF TRADEMARK APPLICATION IN TURKEY

TİCARİ MARKA BAŞVURU TAHMİNİ İÇİN TÉRKİYE UYGULAMASI FORECASTING OF TRADEMARK APPLICATION IN TURKEY TİCARİ MARKA BAŞVURU TAHMİNİ İÇİN TÉRKİYE UYGULAMASI FORECASTING OF TRADEMARK APPLICATION IN TURKEY Nursel Selver RÄZGAR 1 ÄZET Yeni yäneim meolarına gäre Çalışan marka ofisleri, kapasie planlama ve servis

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Siyasal Katılmayı Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma: Tavşanlı - Kütahya Örneği. Hasan DURAN

Siyasal Katılmayı Etkileyen Faktörler Üzerine Bir Araştırma: Tavşanlı - Kütahya Örneği. Hasan DURAN Siyasal Kaılmayı Ekileyen Fakörler Üzerine Bir Araşırma: Tavşanlı - Küahya Örneği Hasan DURAN Öze: Demokraik bir devlee bireyler, siyasal alanla ilgili eylemlere kaılır, siyasal mekanizmaları ekiler ve

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar

NDEK LER I. Finansal stikrarın Makroekonomik Unsurları II. Bankacılık Sektörü ve Di er Finansal Kurulu lar İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i İÇİNDEKİLER... iii TABLO LİSTESİ... v GRAFİK LİSTESİ... vii KUTU LİSTESİ... xiv KISALTMA LİSTESİ.... xvi GENEL DEĞERLENDİRME... xvii I. Finansal İstikrarın Makroekonomik Unsurları...

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

KONUŞMA MAKALE. Haziran 2012. Türkiye Bankalar Birliği 55. Genel Kurul Toplantısı Açılış Konuşmaları

KONUŞMA MAKALE. Haziran 2012. Türkiye Bankalar Birliği 55. Genel Kurul Toplantısı Açılış Konuşmaları SAYI 81 Haziran 2012 KONUŞMA Türkiye Bankalar Birliği 55. Genel Kurul Toplanısı Açılış Konuşmaları MAKALE Prof. Dr. Hakan Çeinaş Türkiye de 2005-2010 Döneminde Mevdua Bankalarının Ekinliği ve Toplam Fakör

Detaylı

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılar Dergisi, Sayı 68, 2009 Enflasyon Hedeflemesi, Büyüme ve Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Doç. Dr. Haydar Akyazı * - Ayku Ekinci ** Bu çalışma, enflasyon hedeflemesi (EH) döneminde ilk defa ciddi

Detaylı

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS

Detaylı

Frekans Analiz Yöntemleri I Bode Eğrileri

Frekans Analiz Yöntemleri I Bode Eğrileri Frekan Analiz Yöntemleri I Bode Eğrileri Prof.Dr. Galip Canever 1 Frekan cevabı analizi 1930 ve 1940 lı yıllarda Nyquit ve Bode tarafından geliştirilmiştir ve 1948 de Evan tarafından geliştirilen kök yer

Detaylı

Şirketlerde finansal risk yönetimi amaçlı bir modelin geliştirilmesi yöntem ve aşamaları

Şirketlerde finansal risk yönetimi amaçlı bir modelin geliştirilmesi yöntem ve aşamaları iüdergisi/d mühendislik Cil:2, Sayı:3, 55-64 Haziran 2003 Şirkelerde finansal risk yöneimi amaçlı bir modelin gelişirilmesi yönem ve aşamaları Berk ÇAĞDAŞ *, Cudi Tuncer GÜRSOY İTÜ İşleme Fakülesi, İşleme

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

AĞ KONTROL SİSTEMLERİNİN GENELLEŞTİRİLMİŞ MATEMATİKSEL MODELİNİN ÇIKARTILMASI VE AĞ GECİKMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

AĞ KONTROL SİSTEMLERİNİN GENELLEŞTİRİLMİŞ MATEMATİKSEL MODELİNİN ÇIKARTILMASI VE AĞ GECİKMESİ ÜZERİNE BİR İNCELEME Ğ KONTROL SİSTEMLERİNİN GENELLEŞTİRİLMİŞ MTEMTİKSEL MODELİNİN ÇIKRTILMSI VE Ğ GEİKMESİ ÜZERİNE İR İNELEME H. Hüeyin SYN*, emal YILMZ*, Nrein DOĞN** * Gazi Üniveriei Teknik Eğiim Fakülei Elekrik Eğiimi

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ

TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Ekonomik Yaklaşım, Cil : 23, Sayı : 83, ss.69-91 TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN NAIRU TAHMİNİ Özlem YİĞİT * Ailla GÖKÇE ** Öze Bu çalışmanın emel amacı, Türkiye ekonomisi için Yapısal VAR yönemi kullanılarak NAIRU

Detaylı

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ

BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU BANKACILIK SEKTÖRÜ YÖNETİCİ KESİMİ BEKLENTİ ANKETİ BİLGİ YÖNETİMİ DAİRESİ NİSAN 2012 27 Görüş ve Önerileriniz İçin: E-posta: beklentianketi@bddk.org.tr Tel: (312)

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI. ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI. ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008 TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI ARAŞTIRMACI BİLİM SINAVI MAKRO İKTİSAT KISMI 6 Eylül 2008 (Bu sınav 8 sorudan oluşmakadır. Sınav süresi 180 dakikadır. Soruların oplam puanı 100 dür.) 1) Aşağıdaki dör

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS

AN EMPIRICAL STUDY ON BUDGET REVENUE- EXPENDITURE MANAGEMENT IN 1950 2006 PERIOD IN TURKEY: A COMPARISON OF SINGLE PARTY AND COALITION GOVERNMENTS Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.3 s.265-288. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı