BÖLÜM. nsülin Tedavisinin Yönetimi. Önemli Noktalar. Amaç. Hedefler. Tip 1 Diyabet Yönetiminde Hedefler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BÖLÜM. nsülin Tedavisinin Yönetimi. Önemli Noktalar. Amaç. Hedefler. Tip 1 Diyabet Yönetiminde Hedefler"

Transkript

1 BÖLÜM 5 süli Tedavisii Yöetimi İsülii keşfi ve isüli tedavisii uygulamaya geçmesi diyabet tedaviside döüm oktası olmuştur. İsüli tedavisi tek başıa veya bazı diyabetlilerde oral atidiyabetik ilaçlarla birlikte uygulaabilmektedir. Sıklıkla Tip 1 diyabetlilerde olmak üzere tüm diyabetlilerde kullaılabilir. İsüli tedavisi alatılırke Tip 1 diyabet yöetimii özelliklerii hatırlatmak isüli uygulaması kousuda bazı oktaları alaşılmasıı kolaylaştıracaktır. Bu edele üiteye başlarke Tip 1 diyabet yöetimi aa hatları ile özetleecektir. Amaç Hemşireleri; isüli tedavisi, komplikasyoları, isüli uygulaması koularıda bilgiledirerek diyabetlii bakımı ve eğitimide etkiliğii arttırmak. Hedefler Diyabet hastasıa baka hemşireler; İsüli çeşitlerii, etki sürelerii, tedavi seçeeklerii bilmeli, İsüli ejeksiyou uygulaması kousuda yeterli bilgiye sahip olmalı, İsüli tedavisii ya etkilerii bilmeli, ölemek içi uygu girişimleri plalayabilmeli, İsüli tedavisi kousuda diyabetlii eğitimii plalayıp uygulayabilmelidir. Tip 1 Diyabet Yöetimide Hedefler Şeyda ÖZCAN Öemli Noktalar A. süli tedavisii yöetimide bireye özgü hedefler belirlemelidir. B. Diyabetlii bak m ve e itimide sorumluluk ala hemflire isüli tedavisi kousuda temel presipleri bilmelidir. C. süli tedavisi uygulaa birey isülii etkileri, ejeksiyo, kedii izleme ve hipoglisemi koular da e itilmelidir. Tip 1 diyabet pakreasta salgılaa -edoje- isülii eksikliğie veya yokluğua bağlı olarak gelişir. Geellikle 3-35 yaşlarıda öce ortaya çıkmasıa rağme ileri yaşlarda da görülebilir. Tüm diyabetlileri yaklaşık %1 u Tip 1 diyabetlidir. Geçmiş döemlerde Tip 1 diyabet ai

2 başlaya diyabet tipi olarak taımlamıştır. Fakat çalışmalar Tip 1 diyabet semptomları ortaya çıkmada öce yıllarca sürebile semptomsuz - prekliik bir döemi olduğuu göstermiştir. Prekliik döem beta hücrelerii yaklaşık %8 ii kaybıa kadar devam eder. Bu sessiz döemi çocuklukta 3 lu yaşlardakie göre daha kısa olduğu bilimektedir. Tip 1 diyabetli bireyi izleme sürecide ilk başvuru, ruti ve yıllık kotrollerde değerledirilecek kriterler Tablo 5.1 de görülmektedir. Tablo 5.1: Tip 1 Diyabet Kotrolüü İzleme Kriterleri Glisemik Kotrolü Değerledirilmesi Hipoglisemi semptomları x x Hiperglisemi semptomları x x Ka testi kayıtları x x Glikolize hemoglobi x x Komplikasyoları Değerledirilmesi Postural ka basıcı ve abız x x Kilo x x Fudoskopik değerledirme x Kardiak değerledirme x x Nörolojik değerledirme Duyusal: vibrasyo duyusu x x Motor: refleksler, kas tousu x x Vajial muayee Gerektiğide Ekstremiteler Ayaklar: asırlar, tırak x x batması, ülserler Periferik abızlar: dorsalis x x pedis, posterior tibialis, popliteal, femoral Eğitim Gereksiimlerii Değerledirme Diyet x x Tedavi yöetimi x x İzleme becerileri x x Taı Testleri Ka glukoz düzeyi x x Ka üre/itroje ve kreatii düzeyi x x Mikroalbumiüri ölçümü x x Elektrokardiyografi x* x Lipid profili x x Açlık trigliserid düzeyi x x * Yaş ve öyküye göre gerektiğide İlk Başvuru 3 Aylık 12 Aylık Değerledirme Değerledirme Kayak: Valetie V. Nursig role i maagemet patiets with diabetes. I Lewis SM, Collier IC, Heitkemper MM. Medical-Surgical Nursig. Mosby Year Book.Ic, New York, 1996, s Tip 1 diyabette kotrol hedefleri: Biricil hedefler (Kısa döem hedefleri); Yakımaları ortada kaldırmak, Glukoz kotrolüü sağlayarak metabolik değişiklikleri düzeltmek, Kilo kaybıı ölemek ve ormal kiloyu korumak, Hasta ve ailesii eğiterek acil bakım gereksiimlerii karşılamak, İkicil hedefler (Uzu döem hedefleri); Hedeflee ka şekeri kotrol düzeyii sürdürmek, Risk faktörlerii azaltmak (Sigara, hipertasiyo gibi), Göz ve böbreklerdeki mikroajiopatik değişiklikleri ölemek/geciktirmek, Diğer akut ve kroik komplikasyoları ölemek, Öcelikle ulafl labilir k sa döem hedeflerii belirlemesi diyabetliye tedaviside baflar duygusuu yaflat r. Yei hedefler belirlemesi içi cesaretledirir. süli tedaviside metabolik kotrol hedeflerii düflük de erlerde tutmaya çal flmak hipoglisemi riskii artt r r. Tablo 5.2: Tip 1 Diyabet Tedavisideki Metabolik Hedefler Diyabeti Kabul Olmaya Edilebilir Yüksek HbA1c < >7. Plazma glikozu (mg/dl) Açlık >12 Tokluk >16 Yatmada öce >135 Kayak: Uluslararası Diyabet Federasyou Avrupa Diyabet Strateji Belirleme Grubu: Tip 1 Diabetes Mellitus Masaüstü Rehberi, Ed: Yılmaz MT ve ark., Gri Tasarım, İstabul, S. 15 America Diabetes Associatio. Positio Statemet, Diabetes Care, 21; 23 (Suppl.1) S. 53. Diyabetliyi eğiterek kedi kedie yöetimii sağlamaktır. Kısa ve uzu döemde iyilik halii sağlayabilmek ve yaşam kalitesii iyileştirmek içi Tip 1 diyabetli bireyi öcelikli olarak; İsüli uygulaması Öğüleri plalama ve uygu besleme Kedi kedie ka ve idrar testlerii sürdürme Hipoglisemiyi tedavi etme ve glukago kullama koularıda yeterliliği sağlamalıdır. Baz diyabetliler; sa isüliide bulafl c (A DS vb), geetik ve di er hastal klar geçti i, sülii ba ml l k yapt, Müslümalar domuz isülii kullamamas gerekti i gibi yal fl ia fllara sahip olabilir. 4 ŞEYDA ÖZCAN 41

3 süli Tedavisi Tip 1 diyabet isülii keşfide öce ölümcül bir hastalık İke isülii tedavide kullaılması ile birlikte kroik hastalıklar arasıa girmiştir. İsüli 1921 yılıda Best ve Batig tarafıda keşfedildikte sora 1922 de bir diyabetlide deemiş, 1923 de ise ticari üretimie başlaarak diyabet tedavisideki yerii almıştır. Bu gelişme moder diyabet tedavisideki e öemli adımdır. süli Nedir? İsüli pakreasta lagerhas adacıklarıdaki beta hücreleride salgılaa bir hormodur. Temel etkisi ka şekerii düşürmektir.(tablo 5.3) Sağlıklı, ormal kilolu yetişkide gülük isüli üretimi yaklaşık 4 üitedir. Normal metabolizmada ka şekeri yükselmesie cevap olarak Tablo 5.3: İsülii Etkileri Glikozu yağ,kas,karaciğer hücresie girişii sağlar. Hücrelerde glikozu yıkımıı (glikoliz) arttırır. Glikozu glikojee çevrilerek depolamasıı sağlar. Yağları yağ asitlerie çevrilmesii ve trigliserid şeklide depolamasıı sağlar. Protei setezii arttırarak depolamasıı sağlar. isüli salıımı artar. Ka şekerideki 1 mg/dl.lik küçük bir artış isüli salıımıı uyarır. Kada glikoz artışı dışıda keto cisimlerii, amio asitleri ve serbest yağ asitlerii artışı da isüli salıımıı arttırır. Şekil 5.1 de öğü alımlarıda sora ka glikozu ve isüli düzeylerideki artış görülmektedir. Ağızda gıda alımıı izleye ilk 15 dakikada kadaki isüli düzeyi hızla artar. Dolaşımdaki isülii yarılama ömrü 3-5 dakikadır. %6 ı karaciğerde, %4 ı böbreklerde olmak üzere yıkılır ve yıkım ürüleri id- isüli (mu/i) 5 25 sabah ö le ö üler isüli akflam zama dilimleri glikoz fiekil 5.1: Sa l kl bireylerde ka glikoz düzeyi ve isüli sal m aras daki iliflki glikoz (mmol/i) rar ile atılır. Bu özellik isüli kullaa diyabetli hastalarda değişir, yıkımı %6 ıı böbrekler üstleir. Diyabetik efropatide böbrekteki isüli yıkımı ile birlikte isüli gereksiimi de azalır. Bu edele efropatili hastalarda gülük isüli dozu ormale göre daha az hesaplaır. Tip 1 diyabette beta hücre rezervii azalması edeiyle isüli eksikliği vardır ve gereksiim duyula isülii dışarda verilmesi gerekir. Buu dışıda tip 2 diyabeti ilerleye evreleride de isüli tedavisi gerekebilir. süli Çeflitleri İsüli keşfide soraki ilk döemlerde domuz ve sığır pakreasıda elde edilmiş, 1979 yılıda sora ise biyosetetik isa isülileri üretilmiştir. Güümüzde diyabet tedaviside otoatikor oluşma ve allerjik etkilerii daha az oluşu edeiyle saflaştırılmış isa isülileri tercih edilmektedir. Etki sürelerie göre isüli tipleri Tablo 5.4 de görülmektedir. Güümüzde kısa etkili isüliler ve orta etkili isüliler yaygı olarak kullaılmaktadır. So yıllarda bir isüli aaloğu ola çok kısa etkili-lispro- isüli üretilmiş ve kullaıma girmiştir. Uzu etkili isüliler metabolik kotrolü sağlamada başarılı olamadıklarıda düyada ve ülkemizde kullaımı artık tercih edilmemektedir. Çok kısa etkili isüli subküta (SC) ejeksiyoda sora 5-15 dakika içide emilebildiğide tokluk hiperglisemisi bulua veya yaşam biçimi hareketli ya da düzesiz ola diyabetlilerde tercih edilmektedir. Öğüde 1-15 dakika öce yapılması yeterlidir. Öğü içi bekleemeyecek durumlarda öğüe başlarke de yapılabilir. Ejeksiyo sorası öğü içi bekleme gerektirmemesi gülük yaşamda eseklik sağlar. Emi- Tablo 5.4: İsüli Tipleri ve Etki Süreleri süli Tedavisi Gerektire Durumlar Etkii Zirve Tipi Başlaması zamaı Etki süresi Çok kısa etkili isüliler Lispro 5-15dak sa. 3sa. Kısa etkili isüliler Regüler.5-1sa. 2-4sa. 4-6sa. Orta etkili isüliler NPH 1-4sa. 4-12sa sa. Uzu etkili isüliler Ultralete 2-4sa. 6-12sa sa. Glargie 1sa. Devamlı 24sa. Karışım isüliler (1/9, 2/8, 3/7, 4/6, 5/5 gibi değişe oralarda) Tip 1 diyabet Oral atidiyabetiklere cevaps z Tip 2 diyabet Akut metabolik durumlar (Diyabetik ketoasidoz komas, oketotik hiperozmolar koma) Özel durumlar (Efeksiyo, cerrahi giriflim, travma vb.) Gestasyoel diyabet Kayak: Güve S, Kuezi JA, Matfi G.Diabetes mellitus, Ed. CM Porth, Pathophyshiology, Lippicott Williams & Wilkis, 6th editio, Philadelphia, 22, p. 942 (İzi alıarak yayımlamıştır). 42 ŞEYDA ÖZCAN 43

4 limi ve etki süresi kısa olduğuda bazal isüli gereksiimii karşılamak içi tedaviye küçük dozda orta etkili isüli ekleir. Kısa etkili isülileri etkisi SC uygulamada sora 3 dakikada başlar, 2-4 saatte maksimum düzeye ulaşır ve 6-8 saatte biter. Tek başıa veya orta etkili isülile birlikte karışım olarak kullaılır. Öğülerde 3 dakika öce uygulamak gereklidir. Orta etkili isülileri etkisi yaklaşık 1-2 saatte başlar, ortalama 4-6 saatte maksimum düzeye ulaşır ve 8-12 saatte biter. Bu isüliler tek başıa kullaılıyorsa öğülerde 3 dakika öce uygulaabilir. Maksimum etkii olduğu saatlerde ara öğü alıması hipoglisemiyi ölemek açısıda çok öemlidir. Karışım (Mixt) isüliler orta etkili isüliler ile kısa etkili veya çok kısa etkili isülileri değişik oralarda hazırlamasıyla elde edilmiştir. Karışım isüliler kullaılıyorsa uygulaacak isülii oralarıa dikkat edilmeli, reçete edile oralara uygu olduğu doğrulamalıdır. Diyabetli bu kouda eğitilmelidir. İlk döemlerde uygulaa geleeksel (kovasiyoel) isüli tedavisi daha sora yerii yoğu (itesif) tedavi yötemie bırakmıştır. Geleeksel isüli tedaviside daha çok orta etkili isüliler veya karışım isüliler güde 1 ya da 2 doz uygulaır. Ejeksiyo sayısı az olduğu içi daha az ağrı vericidir, gülük yaşam düzeide fazla değişiklik gerektirmez. Aktivite ve besleme düzeyi değişmeye, isüli tedavisie uyumda zorlaa ya da oral atidiyabetik ilaçlara ek olarak isüli kullaıla diyabetlilerde tercih edilir. Yoğu isüli tedavisi güde 3-4 kez isüli uygulaması yapıla tedavi seçeeğidir. Çok kısa etkili veya kısa etkili isüliler ile orta etkili isüliler birlikte kullaılır. Amerika da yılları arasıda yapıla Diyabet Kotrolü ve Komplikasyoları Çalışması da (Diabetes Cotrol ad Complicatios Trial- DCCT) yoğu isüli tedavisii diyabet kotrolü üzerideki etkileri araştırılmıştır. Güde 4 doz isüli uygulaa diyabetlilerde geleeksel isüli tedavisi uygulaalara göre 1 yıl souda diyabet kotrolü iyileşmiş, kroik komplikasyolar azalmış ve yaşam kalitesi artmıştır. İsüli tedaviside hedef isüli ve ka şekeri arasıda sağlıklı bireylerde görüle uyumu yakalamaktır. DCCT çalışması buu e yakı biçimde sağlayabile tedavi seçeeğii yoğu isüli tedavisi olduğuu göstermiştir (Şek. 5.2). Diyabetlii; Kedi kedie ka şekeri testi yapması Hipoglisemide koruma ve tedavisii bilmesi K sa etkili ve orta etkili isüliler ö ülerde 2-3 dakika öce, lispro isüliler 15 dakika öce uygula r. sülileri etkisii maksimum oldu u saatte diyabetlii aç kalmamas ve her zamakide fazla egzersiz yapacaksa ek besi almas öerilir. süli tedaviside hedef sa l kl bireylerdeki gibi isüli ve ka flekeri aras da uyumu sa lamakt r. Bu fizyolojik uyumu e yak biçimde taklit edebile, dörtlü ejeksiyo ile yap la yo u isüli tedavisidir. Plazma isüli (mu/i) Plazma isüli (mu/i) Plazma isüli (mu/i) Plazma isüli (mu/i) Kahvalt fiekil 5.2: süli tedavisi seçeekleri Edoje isüli (diyabetli olmayalarda) K sa etkili isüli Orta etkili isüli Akflam yem. Ö le yem. Tek doz isüli uygulamas 2 doz isüli uygulamas 3 doz isüli uygulamas 4 doz isüli uygulamas (a) (b) (c) (d) 44 ŞEYDA ÖZCAN 45

5 Yaşam biçimi İsüli tedavisie karşı tutumu ve iaçları Kedi kedie ejeksiyo yapabilme becerisi plalaa tedavii başarısıı etkiler. Öreği öğüleri düzesiz, yaşam biçimi hareketli, kedi kedie ka şekeri testi yapmaya ve kötü kotrollü bir diyabetlide güde 4 doz isüli tedavisie geçmek etkili olmayabilir. Aksie bu değişiklik ağır hipoglisemi ataklarıa sebep olabilir. Yoğu isüli tedavisie geçmede öce bireyi uyumsuzluğuu düzeltilmesi, uygu yaşam biçimi düzelemelerii yapılması gerekir. İsüli tedavisi düzeleirke Tip 1 diyabetlilerde isüli gereksiimi kg. başıa.5-1 üite olarak hesaplaır. Tercih edile tedavi seçeeğie göre gülük doz belirli oralarda gü içie bölüerek uygulaır. Öreği orta etkili 2 doz isüli uygulamasıda gülük dozu 2/3 ü sabah 1/3 ü akşam verilir. 3 veya daha fazla ejeksiyou yapılacağı seçeeklerde kullaılacak isüli çeşidie ve ejeksiyo sayısıa göre doz miktarı ve aralığı hesaplaır. Ülkemizde isüli dozlarıı plalamasıda temel stadartları belirlediği Ulusal Rehberler bulumaktadır, kullaımlarıı yaygılaşması tedavi hatalarıı öleyecektir. İsüli dozları düzeleirke; Doz değişikliğide sora etkisii görmek ve yei bir değişiklik yapmak içi diyabetli e az 3 gü gözlemelidir. İsüli dozlarıda küçük değişiklikler yapılır, öreği bir kerede 1-1 üite içi 1-2 üite, üite içi 2 üite, 4 üitede fazla dozlar içi 4 üite arttırma veya azaltma yapılır. Ka şekerii yüksek veya düşük olması durumuda o saatte öceki isüli dozuda düzeleme yapılır. Geellikle istee ka glikoz kotrolüü sağlayabilmek güler değil acak haftalar içide mümkü olabilecektir, sabırlı oluması ve diyabetlii izlemesi gereklidir. Diyabetli kedi kedie isüli dozlarıı değiştirmemelidir. Acak uyumlu bireylere bir gü içideki uygulamalarda biride 1-2 üite değişiklik yapma esekliği taıabilir. İsüli dozlarıı hekimi öerisie uygu biçimde sürdürülmesii öemi açıklamalıdır. Ülkemizde bir döem 4 üite/ml. yoğuluğuda isüliler kullaılmış, 2 yılıda itibare 1 üite/ml. isülilere geçiş yapılmıştır. Böylece ülkemizde kullaıla isüliler Avrupa ülkelerideki isülilere uyumlu hale getirilmiştir. Bu değişiklikle ülke dışıa seyahat ede diyabetlileri tedavileride yaşadıkları problemler giderilmiştir. Bazı ülkelerde 4 ve 1 üite dışıda değişik yoğulukta isüliler de üretilmektedir. Öreği 5 üitelik isüliler isüli direci ola ve yüksek dozda isüli kullaa bireylerde kolaylık sağlamaktadır. Ülkemizde flako ve kalem isülileri de dahil olmak üzere tüm isüli çeşitleri sadece 1 üite/ml. yoğuluğuda üretilmektedir. süli tedavisie düflük dozla baflla r, miktar yavafl yavafl artt r l r. Tokluk ka flekeri 18 mg/dl.de fazla ise k sa etkili isülie ihtiyaç vard r. Tablo 5.5: İsüli Tedavisi Komplikasyoları Hipoglisemi İsüli ödemi Tedaviye başladığıda ortaya çıkar. Bacaklarda, ayaklarda, ellerde ya da yüzde ödem olur. Birkaç haftada iyileşir Allerji Kilo artışı Sabah hiperglisemisi Somogy effekti Dow feomei süli Tedavisi Komplikasyolar İsüli tedavisi sırasıda e sık görüle komplikasyolar hipoglisemi (Bkz. Bölüm 1), lipodistrofiler, kilo artışıdır. Sabah hiperglisemisi de dikkatle değerledirilmesi gereke bir durumdur (Tablo 5.5). süli Allerjisi Lokal veya yaygı cilt reaksiyou ya da sistemik reaksiyo olarak görülebilir. Geellikle ilk kez isüli tedavisi uygulaa diyabetlilerde 7-14 gü içide ortaya çıkar. Sağlık öyküleri icelediğide geellikle başka allerjilerii olduğu görülür. Lokal allerjilerde ejeksiyo bölgeside kırmızılık, şişlik, hassasiyet, sertlik gibi reaksiyolar oluşur. Saf isülileri kullaıma girmeside sora çok seyrek görülmektedir. Bu tür reaksiyolar oluşursa isüli tipi değiştirilir, soru devam ederse ejeksiyolarda 1 saat öce atihistamiik ilaçlar verilir. Yaklaşık olarak 2 ayda düzelir. Ağır durumlarda epiefri tedavisi uygulaabilmektedir. Sistemik allerjik reaksiyolar ürtiker-kaşıtı, ajiyoödem, brokospazm, lareks ödemi, çarpıtı, dolaşım kollapsı belirtileri ile görülür. Sistemik allerjide atihistamiik ve kortizo tedavisi uygulaır. Saf isüli kullaımıda çok seyrektir ve literatürde sıırlı sayıda vaka bildirilmiştir. süli Ödemi Geellikle isüli tedavisie başladığıda, göz kapaklarıda ve alt ekstremitelerde oluşa ödemdir. Uygulamada çok seyrek görülmüştür. Tedaviside isüli dozu azaltılır, diüretikler kullaılır. Hemşire bu durumda tuz alımıı azaltmak ve sıvı degesii korumak içi hastayı eğitmeli ve izlemelidir. Lipodistrofiler Lipodistrofiler Ejeksiyoları ayı bölgeye yapılması, Saf isüli kullaılmaması soucuda ouşur. İsüli emilimi bozulur Lipoatrofi Bölgede yağ dokusuu kaybı söz kousudur. Ejeksiyo bölgeleride çökmeler/çukurluklar oluşur. Lipohipertrofi Skar dokusu oluşur. Bölgede şişlik, sertlik şeklide hissedilir. Lipodistrofiler cilt altı yağ dokusudaki değişikliklerdir, lipoatrofi ve lipohipertrofi şeklide görülür. süli tedaviside e s k görüle komplikasyolar hipoglisemi, lipodistrofi, sabah hiperglisemisi ve kilo art fl d r. Diyabetlii ejeksiyo bölgeleri her kotrolde muayee edilmelidir. 46 ŞEYDA ÖZCAN 47

6 Lipoatrofi ejeksiyo yapıla bölgelerde yağ dokusuu kaybıdır. Cilt altıda çökmeler şeklide izleir. Saf isülilerde sığır isülilerie göre daha az görülmektedir. Ejeksiyo sırasıda dokuda oluşa travmaya bağlı olduğu da düşüülmektedir. Lipoatrofi oluşa bölgei diledirilmesi ve ejeksiyoları başka bölgede yapılması ile iyileşme sağlaır. Lipohipertrofi isüli ejeksiyou bölgesideki cilt altı yağ dokusuda oluşa fibröz, sert şişliklerdir. Ağrı duyusu azaldığı içi diyabetliler sürekli o bölgelerde ejeksiyo yapmayı tercih ederler. Bölgei diledirilmesi ile düzelme sağlaır. Ejeksiyo bölgelerii düzeli olarak değiştirilmesi, her iki ejeksiyo oktası arasıda e az 1 cm. aralık bırakılması lipodistrofi oluşumuu öleyecektir. Sabah Hiperglisemisi İki farklı şekilde görülür; Dow Feomei ve Somogy Efekti. Dow feomei gece ortaya çıka growth hormo (GH) artışı soucuda sabah hiperglisemisii olmasıdır. Bu durumda gece boyuca yüksek seyrede ka şekeri sabah da yüksek buluur. Somogy efekti (posthipoglisemik hiperglisemi) ise akşam yapıla isüli dozuu fazla gelmesi soucuda gece yarısı ortaya çıka hipoglisemiye verile yaıttır. Gece hipoglisemisii düzeltmek içi isüli karşıtı hormolar salgılaır ve böylece sabah ka şekeri yükselir. Sabah hiperglisemisi olduğuda öcelikle edei belirlemek gerekir. Eğer durum Dow feomei ile açıklaırsa tedavide yoksa gece yatmada bir doz orta etkili isüli ekleebilir, varsa dozu arttırılır ya da akşam yapıla orta etkili isüli gece yatmada öceki saatlere kaydırılır. Hiperglisemii sebebi Somogy efekti ise akşam yapıla so isüli dozuu azaltılması ile tedavi sağlaır. Kilo Art fl İsüli tedavisi uygulaa diyabetlilerde kilo artışı görülebilmektedir. İsüli tedavisie bağlı olarak oluşa ve farkedilmeye hipoglisemiler açlık hissii arttırabilir ve ek kalori alımıa sebep olur. Ka şekerii düzeli izlemesi ve tedavii düzeleerek hipoglisemileri ölemesi kilo alımıı egelleyecektir. süli kullaa diyabetlide y ll k kilo art fl ortalama 2-4 kg. aras da olmaktad r. Kilo al m azaltmak içi hipoglisemii izlemesi ve hipoglisemi ataklar da uygu yiyecek / içecekleri seçerek ek kalori al m azalt lmas öemlidir. süli kalemleri her yafl grubuda kulla labile, isüli tafl ma ve uygulamas a kolayl k getire araçlard r. Özellikle okul çocuklar da ve görme problemi ola diyabetlilerde uygulamay kolaylaflt r r. süli Uygulamas süli Uygulama Araçlar Güümüzde isüli uygulamasıda kullaıla araçlar ejektörler, isüli kalemleri ve isüli pompalarıdır. Tek kullaımlık isüli ejektörleri e yaygı kullaıla araçlardır. Subküta ejeksiyo içi üretilmiş, 8mm ve 12.7mm olmak üzere farklı iğe uzulukları ola tek kullaımlık (disposable) ejektörler vardır. Diyabetlii kilosua (SC yağ dokusu kalılığıa) göre uygu iğe uzuluğu seçilmelidir. İsüli kalemlerii kullaıma girmesiyle isüli uygulaması kolaylaşmıştır. Ejektör kullamakta korka, görme problemi edeiyle ejektör kullaımıda hata yapa veya gülük yaşamı hareketli ola diyabetlilerde, okul çocuklarıda öemli avatajlar sağlamaktadır. Farklı modelleri vardır. Kolay taşıır. İçideki isüli kartuşları ile birlikte oda ısısıda 3-4 hafta bozulmada saklaabilir. İsüli kalemi kullaacak bireyleri iyi eğitilmesi gerekir. Modele göre hazırlık ve uygulama aşamaları ile güvelik mekaizmaları öğretilmelidir. Ülkemizde isüli kalemleride kullaıla 5mm, 8mm ve 12.7 mm olmak üzere 3 farklı tipte iğe bulumaktadır. Çocuklarda 5mm.lik, ormal kilolu erişkilerde 8mm.lik ve kilolu bireylerde 12.7 mm.lik iğe uçları kullaılır. Ejeksiyoları itramusküler uygulaması tercih edilmez. SC uygulamayı sağlamak içi iğe uzuluklarıı seçimi öemlidir. süli Pompalar Kapalı ve açık devre modelleri olmak üzere 2 tipi vardır. Açık devre modelleri ka şekeri düzeyie göre isüli ifüzyou yapa bilgisayarlı cihazlardır. Boyutlarıı büyük olması ve komplikasyolara yol açması edeiyle kliik kullaımı yaygı değildir. Bu modelleri dezavatajlarıı azaltarak yaygı kullaımıı sağlayacak çalışmalar sürmektedir. Açık devre modelleri (Şekil 5.3) daha yaygı kullaılmaktadır. Cilt altıa sürekli isüli ejekte ede, taşıabilir pompalar- fiekil 5.3: Aç k devre modeli isüli pompas süli Pompas ; Avatajlar Ö ülerde, egzersizde ve gülük programda eseklik sa lar. Fiziksel ve psikolojik iyili i artt r r. Ka glikoz dalgalamalar azalt r ve kotrolü iyilefltirir. Dezavatajlar süli Uygulama Araçlar süli ejektörleri 12.7 mm. / 8 mm. süli kalemleri 12.7 mm. / 8 mm. / 5 mm. süli pompas Efeksiyo riski vard r. Hipoglisemi s kl artt r r. Kifliye diyabetli oldu uu hat rlat r. 48 ŞEYDA ÖZCAN 49

7 dır. Cihazı içie koa kartuştaki isüli bir pisto yardımıyla, cilt altıa yerleştirile kateter (No.27G) aracılığıyla pompalaır. Diyabetlii gereksiimie göre programlaabile cihaz kemerde veya boyuda sarkıtıla bir batta kolye gibi taşıabilir. Gülük yaşama eseklik getirir. Yoğu isüli tedavisi ile kotrol sağlaamaya, yaşam biçimi değişke ola diyabetlilerde, öleemeye Dow feomeide tercih edilebilir. E öemli dezavatajı pahalı olmasıdır. Pompa kullaacak diyabetlii iyi eğitilmesi gerekir. Bu edele eğitilebilecek ve uyumlu bireylerde kullaılır. Efeksiyou ölemek içi cilt altıa yerleştirile kateterleri 2 güde bir değiştirilmesi ve bölgei temiz tutulması gerekir. Di er süli Uygulama Yötemleri Heüz kullaıma girmemiş bazı isüli uygulama yötemleri ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Bular yavaş salıımlı cilt altı isüli implatları, itraazal isüli ve oral isüli uygulamalarıdır. Yavaş salıımlı cilt altı isüli implatlarıı hayva deeyleri sürmektedir. İtraazal isüli uygulamasıda emilimi hızlı olmasıa rağme SC uygulamaya göre daha yüksek dozda isüli kullamak gerekir ve buru mukozasıda tahrişe sebep olur. Bu edelerle heüz uygulamada kullaılamamaktadır. Oral isüliler ise mide ve duodeumda parçalaarak etkisiz hale gelmektedir. Ayrıca isülii vagial ve rektal uygulamaları da deemektedir. Tedavide kullaıma girmemiş ola bu yötemlerle ilgili çalışmalar sürmektedir. süli Ejeksiyou İsüli ejeksiyouu uygulaabileceği bölgeler Şekil 5.4 de görülmektedir. Emilim karı bölgeside e hızlı, kollarda orta derecede, bacaklarda uyluk bölgeside daha yavaştır. İsüli uygulamasıda lipodistrofileri ölemek içi bölge içide ve bölgeler arasıda rotasyo yapılmalıdır. İki farklı şekilde rotasyo yapılabilir. Biricisi gülük uygulama sırasıda bölge içide rotasyo yapmak, ikicisi ise hergü ayı saatteki isüli dozuu ayı bölgede yapmaktır. Öreği 3 kez ejeksiyo yapa bir diyabetli sabah dozuu karıda, akşam dozuu kollarıda, gece dozuu ise bacağıda yapabilir. Fiziksel aktivite ve sıcak bayo yapmak, sıcak hava gibi vücut ısısıı arttıra durumlar isüli emilim hızıı etkileyebilir. Arıca uygulaa isüli dozu arttıkça emilim yavaşlar, küçük dozlarda emilim daha hızlıdır. Tüm bu faktörler dikkate alıarak bireye göre ejeksiyo bölgesi ve rotasyo yötemi seçilmelidir. Yüzmeyi plalaya bir diyabetli veya fiekil 5.4: süli ejeksiyo bölgeleri cam silme, toz alma gibi ev işleri yapacak ola diyabetli bir ev kadıı faaliyette öceki dozu kollarıda uygulamamalıdır. Bezer şekilde, yürüyüş yapacak bir diyabetli egzersiz öceside isüliii bacak bölgesie yapmamalıdır. İsüli ejeksiyou subküta dokuya uygulaır, gülük tedavi düzeide itramusküler uygulama tercih edilmez. Doğru hazırlık ve uygulama tekiği Şekil 5.4 te görülmektedir. Normal kilolu erişki bir diyabetlide cilt altı dokusuu kaldırarak, 9 derece açı ve 8 mm.lik iğe ile yapıla uygulama IM giriş riskii azaltacaktır. Dikkat edilmesi gereke diğer bir okta da cildi kaldırılması sırasıda 2-3 parmağı kullaılarak cildi yukarı doğru çekilmesidir. Bu işlem sırasıda cilt altı dokusuyla birlikte kas dokusuu kavramamaya öze gösterilmelidir. Aksi halde uygulamaı İM bölgeye yapılması söz kousu olacaktır. süli Ejeksiyou S ras da Dikkat Edilecek Noktalar Hijyee öze gösterilmeli, ejeksiyoda öce eller yıkamalıdır. Cilt sabu ve su ile yıkamışsa atiseptik solüsyo kullamaya gerek yoktur. İki çeşit isüli kullaılacağı zama ejektöre öce regüler, sora NPH/Lete isüli çekilmelidir. NPH/Lete isülii çekerke flakoa kristalize isüli kaçışıı egellemek içi dikkat edilmelidir. E sık yapıla ejeksiyo hatası isülii İM dokuya verilmesidir. SC dokuya uygulama kousuda öze gösterilmelidir. Ejeksiyo pistouu çekerek kaama kotrolü yapmak gerekli değildir. Ejeksiyoda sora ağrı olursa veya ka ya da berrak bir sıvı gelirse 5-8 s. kadar basıç uygulaabilir, fakat masaj yapılmamalıdır. Ejeksiyolar çok ice olsa bile giysi üzeride yapılmamalıdır. süli Tedavisi Kousuda Diyabetlii E itimi süli ejeksiyou s ras da; ki veya üç parmak ile sadece cilt alt dokusu yukar do ru kald r lmal, eyi cilde bat rd kta sora yöüü de ifltirmemeli, Cild d fl a geri kaç fl ölemek içi isülii verdikte sora 5s. kadar beklemelidir. İsüli tedavisie başlama kararıı alıdığı güde itibare diyabetlii bu tedaviye karşı pozitif ve egatif tutumuu belirlemek, tedavi sürecide karşılaşılabilecek uyumsuzluğu erke farkedilmesie ve egellemesie olaak sağlar. Diyabetli hastaları pek çoğu içi isüli kullamak Hastalık tablosudaki kötüye gidişi işaretidir ve bir bağımlılık ifade edebilir, geriye döüşü olmadığıı, yaşam biçimlerii sıırlaacağıı, tedavi rejimideki esekliği azalacağıı düşüürler. İsüli uygulamasıa başladığıda ortaya çıkabile hipoglisemi ölüm korkusua sebep 5 ŞEYDA ÖZCAN 51

8 Tablo 5.6: İsüli Eğitimi Kouları 1. Elleriizi y kay. 2. süli flakouu elleriiz aras da yuvarlay 3. Ejektörü kapa ç kar. (Regüler isüli ha- riç). ÇALKALAMAYIN! 5. Ejektörü flakoa soku ve havay flakou içie boflalt. 6. Uygu dozda isülii ejektöre çeki. Do ru 7. Ejektör içide hava olup olmad - kotrol edi. Yal fl 4. Ejektöre uygulaacak isüli miktar kadar hava çeki. 8. E er hava varsa ejektörü içideki isülii tamame boflalt p uygu dozu tekrar çeki. (Bu ifllemi ejektörde hava olmay caya kadar sürdürü) 1. Cildi iki veya üç parma zla kavray p kald r derece aç yla i eyi bat r. İsüli ejeksiyou uygulaması (kalem ve isüli içi) İsüli dozuu ayarlaması Ejeksiyo tekiği Ejeksiyo zamaı Ejeksiyo bölgeleri, bölge rotasyou ve düzeli muayeesi Ağrılı ejeksiyoları öleme Ejekte edile isüli oda ısısıda tutulmalı Ejeksiyo sırasıda hava ejekte etmemeye öze gösterilmeli Alkol kullaılıyorsa cilt üzeride uçucaya kadar beklemeli Ejeksiyo bölgesideki kaslar uygulama sırasıda gerilmemeli Subküta dokuya çabuk girilmeli ve giriş sırasıda iğei yöü değiştirilmemeli İsülii saklaması Dodurulmamalı 3 C üzeride bekletilmemeli Oda ısısıda (22-24 C) 1 ay kalabilir İçide küçük beyaz parçacıklar, rek değişikliği (sarı, bulaık görütü) varsa kullaılmamalı Flako açıldıkta sora 1 ay içide kullaılmalı olabilir. Ejeksiyo uygulamaları bazı hastalar içi kaçıılacak kadar ağrı vericidir. Bezer egatif tutumlara sahip ola hastaları bir bölümü isüli tedavisie başlamayı redderler, bir bölümü ise başlagıçta kabul ettikleri bu tedavi yötemie yeterli uyum sağlayamazlar. Diyabet hemşiresi isüli tedavisie başlamada hastayı iyi değerledirmeli, yalış iaçları ve uygulamaları belirleyerek düzeltilmesii sağlamalı, bu bilgileri doktor ile paylaşmalı ve tedavide hastaya özel düzelemeleri yapılmasıı sağlamalıdır. Hastasıa doğru ejeksiyo uygulaması kousuda yeterli bilgi ve beceri kazadırmalıdır. Kedi kedie ka şekerii izlemesii sağlayarak metabolik kotrolde sağlaa iyileşmeyi farkettirmelidir. Bu süreç içide hemşire sürekli izlem, daışmalık ve eğitimi gerçekleştirerek tedavideki başarıyı arttıracaktır. 9. eyi flakoda ç kar ve dikkatlice kapa kapay. süli tedavisi uygulaa diyabetli; İsüli ejeksiyou uygulaması (kalem ve isüli içi), Ağrılı ejeksiyoları öleme, İsüli doz değişikliği, İsülii satı alıması (Reçete edile marka, tip, so kullama tarihi, İsülii saklaması, Hipoglisemide koruma ve hipoglisemi tedavisi koularıda eğitilmelidir (Tablo 5.6). ejekte et ve 5-1 saiye bekle 12. sülii cilt alt a veri, 5 e kadar say ve i eyi ciltte ç kar. 13. Normal kilolu diyabetlide do ru cilt alt ejeksiyou içi; 5 mm i e + cilt kald r lmaz + 9 derece aç veya, 8 mm i e + cilt kald r l r + 9 derece aç veya, 12,7 mm i e + cilt kald r l r + 45 derece aç yötemleri kulla lmal d r. fiekil 5.5: süli ejeksiyou uygulama teki i 52 ŞEYDA ÖZCAN 53

9 Kediizi Kotrol Ediiz 1. Tip 1 diyabetlii kotrolüde k sa ve uzu döem hedefleri elerdir? 2. süli tedavisi hagi durumlarda kulla l r? 3. Yo u isüli tedavisii faydalar elerdir? 4. süli çeflitlerii etki sürelerie göre s ralay z. 5. Sabah ve akflam olmak üzere iki doz kar fl m isüli kullaa diyabetlide hipoglisemi yöüde riskli döemler e zamad r? 6. Lipodistrofileri ölemek içi uygulaacak giriflimler elerdir? 7. Do ru isüli ejeksiyou ad mlar s ras yla alat z. 8. A r l ejeksiyolar sebepleri elerdir? 9. süli kullaa diyabetlii e itimideki öcelikli koular aç klay z. KAYNAKLAR 1. Akalı S, Asla M, Başkal N ve ark: Diabetes Mellitus 2, Ed: C Yılmaz, MT Yılmaz, Ş İmamoğlu Gri Tasarım, İstabul, America Diabetes Associatio: Cliical Practice Recommedatio 21:Isuli Admiistratio. Diabetes Care, 21 (Supplemet 1). 3. America Associatio of Diabetes Educators: A Core Curriculum for Diabetes Educatio, Ed(s):Peragallo-Dittiko V, Godley K, Meyer J, AADE Educatio ad Research Foudatio, USA, Edward M, Blakema K. Commo equiries regardig isuli therapy. Practical Diabetes, 1985;2(4) Gale EAM. Two cheers for ihaled isuli. Lacet, 21;357: Gatlig W, Hill R, Kirby M: Shared Care for Diabetes, Isis Medicam Media Ltd.,Oxford, Güve S, Kuezi JA, Matfi G.Diabetes mellitus, Ed. CM Porth, Pathophyshiology, Lippicott Williams & Wilkis, 6th editio, Philadelphia, 22, p Jerreat L. Diabetes for Nurses, Whurr Publishers Ltd, Lodo, Maschak-carey BJ. Assessmet ad maagemet of patiets with diabetes mellitus. Ed(s): Smeltzer SC, Bare BG, Textbook of Medical Surgical Nursig, Lippicott, 9th Editio, USA, 1. Özca Ş: Diyabet yöetimi ve hemşirelik. Ed: M Yeigü, M Altutaş, Her Yöüyle Diabetes Mellitus. Nobel Tıp Kitabevi, İstabul, 21, s The Diabetes Cotrol ad Complicatios Trial Research Group. The effect of itesive treatmet of diabetes o the developmet ad progressio of log term complicatios i isuli depedet diabetes mellitus, The New Eglad Jour. Of Med., 1993;329: Tucel E, İmamoğlu Ş. İsüli tedavi presipleri, Ed: Yeigü M, Altutaş M., Her Yöüyle Diabetes Mellitus. Nobel Tıp Kitabevi, İstabul, 21, S Uluslararası Diyabet Federasyou Avrupa Diyabet Strateji Belirleme Grubu. Tip 1 Diabetes Mellitus Masaüstü Rehberi, Ed: Yılmaz MT ve ark., Gri Tasarım, İstabul, Valetie V. Nursig role i maagemet patiets with diabetes. I Medical-Surgical Nursig. SM Lewis, IC Collier, MM Heitkemper. Mosby year Book.Ic, New York, ŞEYDA ÖZCAN

BÖLÜM. Diyabet ve Egzersiz. Önemli Noktalar. Amaç. Hedefler

BÖLÜM. Diyabet ve Egzersiz. Önemli Noktalar. Amaç. Hedefler BÖLÜM 4 Diyabet ve Egzersiz Hatice PEK Diyabetli bireyler içi aktivite ve egzersiz, bakım plaıı, besleme programıı ve ilaç tedavisii öemli bölümüdür. Aktivite ve egzersiz; glikozu daha iyi kullaılmasıı,

Detaylı

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve egzersiz TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 02 Diyabet ve egzersiz Diyabetli bireyler

Detaylı

Hipoglisemi ve Hiperglisemi

Hipoglisemi ve Hiperglisemi BÖLÜM 10 Hipoglisemi ve Hiperglisemi Diyabet tedaviside amaç ka glikoz seviyesii kotrol altıda tutmaktır. Diyabetli bireylerde, yüksek ka glikoz seviyeleri isüli yetersizliği ya da vücutta isülii yetersiz

Detaylı

BÖLÜM. Kronik Komplikasyonlar. Önemli Noktalar. Amaç. Hedefler

BÖLÜM. Kronik Komplikasyonlar. Önemli Noktalar. Amaç. Hedefler BÖLÜM 13 Kroik Komplikasyolar Şeyda ÖZCAN Kroik komplikasyolar diyabeti ilerleye döemleride ortaya çıka ve ciddi problemlere ede olabile ikicil durumlardır. Diyabete bağlı kroik komplikasyolar iyi bir

Detaylı

İNSÜLİN UYGULAMALARI

İNSÜLİN UYGULAMALARI İNSÜLİN UYGULAMALARI İnsülinin Fizyolojik Özellikleri İnsülin; pankreasın langerhans adacıklarındaki beta hücrelerinden salgılanan ve kan glikozunu düşüren bir hormondur. Sağlıklı bireylerde (gebe ve obez

Detaylı

Bebeğin dünyaya gelmesiyle birlikte onun temizliği ve bakımını nasıl. Bebek Temizliği

Bebeğin dünyaya gelmesiyle birlikte onun temizliği ve bakımını nasıl. Bebek Temizliği Bebek Temizlii Çaramba, 04 Hazira 2008 18:25 - So Gücelleme Çaramba, 27 Ekim 2010 13:03 Bebei düyaya gelmesiyle birlikte ou temizlii ve bakm asl yapaca za dair bir tak m tereddütleriiz ortaya ç kabilir,

Detaylı

BÖLÜM. Çocukluk Ça nda Diyabet. Önemli Noktalar

BÖLÜM. Çocukluk Ça nda Diyabet. Önemli Noktalar BÖLÜM 8 Çocukluk Ça da Diyabet Semra ERDOĞAN Çocukluk çağı diyabeti, geetik yatkılıkla, otoimmü mekaizmalarla ve çevresel faktörlerle (viral efeksiyolar, stres gibi) ilişkilidir. Sıklıkla puberte döemide

Detaylı

Diyabette Genel Sa l k Önerileri

Diyabette Genel Sa l k Önerileri BÖLÜM 16 Diyabette Geel Sa l k Öerileri Diyabet makrovasküler ve mikrovasküler komplikasyoları ile yaşam kalitesii düşüre, erke ölüm ve hastalama oraıı yüksek olduğu bir hastalıktır. Bu edele hastaı tedavisii

Detaylı

Diyabet E itimi ve. Dan flmanl k

Diyabet E itimi ve. Dan flmanl k BÖLÜM 15 Diyabet E itimi ve Da flmal k Diyabetli bireye ve oları bakımlarıda sorumlu ola aile bireylerie hastalığı bakımıı ve yöetimii öğretmek diyabet tedavi plaıı bir parçasıdır. Diyabetlii eğitimi,

Detaylı

BÖLÜM. Kendi Kendini zleme. Önemli Noktalar

BÖLÜM. Kendi Kendini zleme. Önemli Noktalar BÖLÜM 7 Kedi Kedii zleme 1970 li yıllarda sora tekolojik gelişmelerle birlikte laboratuvar testlerie ilave olarak diyabetlileri de kedi kedilerie ka ve idrar şekerlerii kolayca, güveilir olarak ve kısa

Detaylı

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ

DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ Uz. Dr. M. Masum CANAT Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Kliniği DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? İnsülin eksikliği ya da var olan

Detaylı

Diyabetin S n fland r lmas ve Tan Kriterleri

Diyabetin S n fland r lmas ve Tan Kriterleri BÖLÜM 2 Diyabeti S flad r lmas ve Ta Kriterleri Zehra DURNA Diabetes Mellitus (Diyabet) isüli eksikliği veya etkisizliği soucu gelişe, akut ve kroik komplikasyoları eşlik etmesiyle yaşam boyu süre bir

Detaylı

Diyabet Bak m : S n rlar Ötesi Stratejiler

Diyabet Bak m : S n rlar Ötesi Stratejiler BÖLÜM 1 Diyabet Bak m : S rlar Ötesi Stratejiler Düyada her 20 kişide biri (151 milyo yetişki) diyabetlidir. Bu sayı so beş yıldır diyabet oraıda % 11 lik bir artış olduğuu gösterir. Yirmi beş yıl içide

Detaylı

OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİLERDE MÜZİK EĞİTİMİ İLE ÇOCUKLARIN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE TERAPÖTİK BİR ÇALIŞMA

OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİLERDE MÜZİK EĞİTİMİ İLE ÇOCUKLARIN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE TERAPÖTİK BİR ÇALIŞMA Joural of Research i Educatio ad Teachig OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİLERDE MÜZİK EĞİTİMİ İLE ÇOCUKLARIN GELİŞİM ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE TERAPÖTİK BİR ÇALIŞMA Yard.Doç.Dr. Tüli Malkoç Marmara Üiversitesi

Detaylı

ayfer.aktas@acibadem.com.tr

ayfer.aktas@acibadem.com.tr ayfer.aktas@acibadem.com.tr İnsülin Nedir? İnsülin Çeşitleri Uygulamada Dikkat Edilecekler Moleküler ağırlığı 5.8 kilodalton (kda) olan, polipeptit yapılı ve vücuttaki karbonhidrat özüştürmesinin düzenlenmesinde

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri

İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri İnfeksiyonlu Hastada Antidiyabetik Tedavi İlkeleri Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH, İç Hastalıkları Kliniği Sunum akışı Kılavuzlar ışığında; Glisemik tanımlamalar ve

Detaylı

TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI

TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI TOPLUMDA ERKEK HEMŞİRE ALGISI Meryem Saatçı * Özet Amaç: Toplumu erkek hemşirelerle ilgili düşüce ve görüşlerii belirlemesi. Yötem: Kesitsel türde yapıla çalışma 100 kişi üzeride, yüz yüze görüşülerek

Detaylı

İnsülin Uygulama ve İzlemi

İnsülin Uygulama ve İzlemi İnsülin Uygulama ve İzlemi AMAÇ İnsülin tedavisi, komplikasyonları, insülin uygulaması konularında diyabetlinin bilgilendirilerek bakımı ve eğitiminde etkinliğin arttırılmasıdır. TEMEL İLKELER İnsülin

Detaylı

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli

Diyabetik Hasta Takibi. Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Diyabetik Hasta Takibi Dr. Hasan Onat PHD Diyabet Çalışma Grubu İnece ASM, Kırklareli Amaç Bu oturum sonunda katılımıcı hekimler birinci basamakta Diyabet hastalığının yönetimi konusunda bilgi sahibi olacaklardır.

Detaylı

Diyabette Bakım,Takip ve İzleme. İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem.

Diyabette Bakım,Takip ve İzleme. İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem. Diyabette Bakım,Takip ve İzleme İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem.Alev Kahraman Kan Glukozunun Diyabetli Birey Tarafından Takibi Kan glukozunun

Detaylı

BİLGİNİN EĞİTİM TEKNOLOJİLERİNDEN YARARLANARAK EĞİTİMDE PAYLAŞIMI

BİLGİNİN EĞİTİM TEKNOLOJİLERİNDEN YARARLANARAK EĞİTİMDE PAYLAŞIMI The Turkish Olie Joural of Educatioal Techology TOJET July 2005 ISSN: 106521 volume Issue Article 16 BİLGİNİN EĞİTİM TEKNOLOJİLERİNDEN YARARLANARAK EĞİTİMDE PAYLAŞIMI Yard. Doç. Dr. Bahadti RÜZGAR Marmara

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Ders 3: MERKEZİ EĞİLİM VE DAĞILMA ÖLÇÜLERİ Prof. Dr. İrfa KAYMAZ Taım Araştırma souçlarıı açıklamasıda frekas tablosu ve poligou isteile bilgiyi her zama sağlamayabilir. Verileri

Detaylı

Sürekli ciltaltı insülin infüzyonu (CSII) Sürekli glukoz izlemi(cgm) (Klinik Kullanımı)

Sürekli ciltaltı insülin infüzyonu (CSII) Sürekli glukoz izlemi(cgm) (Klinik Kullanımı) Sürekli ciltaltı insülin infüzyonu (CSII) Sürekli glukoz izlemi(cgm) (Klinik Kullanımı) Prof. Dr. Erdinç Ertürk Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı 49.

Detaylı

Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin

Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin Tip 2 Diabetes Mellitusta Hangi Hastaya Ne Zaman Hangi İnsülin Dr. Füsun Törüner Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma B.D, Ankara 22-23.Kasım.2013 -TEKİRDAĞ Tip 2 DM progresif bir

Detaylı

ISF404 SERMAYE PİYASALARI VE MENKUL KIYMETYÖNETİMİ

ISF404 SERMAYE PİYASALARI VE MENKUL KIYMETYÖNETİMİ 8. HAFTA ISF404 SERMAYE PİYASALARI VE MENKUL KIYMETYÖNETİMİ PORTFÖY YÖNETİMİ II Doç.Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr Geleeksel Portföy Yaklaşımı, Bu yaklaşıma göre portföy bir bilim değil,

Detaylı

Yatırım Projelerinde Kaynak Dağıtımı Analizi. Analysis of Resource Distribution in Investment Projects

Yatırım Projelerinde Kaynak Dağıtımı Analizi. Analysis of Resource Distribution in Investment Projects Uşak Üiversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (2012) 5/2, 89-101 Yatırım Projeleride Kayak Dağıtımı Aalizi Bahma Alp RENÇBER * Özet Bu çalışmaı amacı, yatırım projeleride kayak dağıtımıı icelemesidir. Yatırım

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Makine Mühendisliği Bölümü

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Makine Mühendisliği Bölümü BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Makie Mühedisliği Bölümü 1 STAJLAR: Makie Mühedisliği Bölümü öğrecileri, öğreim süreleri boyuca 3 ayrı staj yapmakla yükümlüdürler. Bularda ilki üiversite içide e fazla 10 iş güü süreli

Detaylı

ÖzelKredi. İsteklerinize daha kolay ulaşmanız için

ÖzelKredi. İsteklerinize daha kolay ulaşmanız için ÖzelKredi İstekleriize daha kolay ulaşmaız içi Yei özgürlükler keşfedi. Sizi içi öemli olaları gerçekleştiri. Hayalleriizi süsleye yei bir arabaya yei mobilyalara kavuşmak mı istiyorsuuz? Veya özel güler

Detaylı

Doç. Dr. M. Mete DOĞANAY Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

Doç. Dr. M. Mete DOĞANAY Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ TAHVİL DEĞERLEMESİ Doç. Dr. M. Mee DOĞANAY Prof. Dr. Ramaza AKTAŞ 1 İçerik Tahvil ve Özellikleri Faiz Oraı ve Tahvil Değeri Arasıdaki İlişki Tahvili Geiri Oraı ve Vadeye Kadar Geirisi Faiz Oraı Riski Verim

Detaylı

Hasta bilgileri. Lantus

Hasta bilgileri. Lantus Hasta bilgileri Lantus Bu kitapçığı diyabet hastaları ve doktor tarafından Lantus teşhisi koyulan kişiler için hazırladık. Tüm diyabet tedavilerinin ilk amacı kan glikoz seviyesini olabildiğince normal

Detaylı

Meme kanseriyle mücadele. Erken ve ileri safhada meme kanserine sahip hastalar için bilgi amaçlı filmle ilgili broşür

Meme kanseriyle mücadele. Erken ve ileri safhada meme kanserine sahip hastalar için bilgi amaçlı filmle ilgili broşür Meme kaseriyle mücadele Erke ve ileri safhada meme kaserie sahip hastalar içi bilgi amaçlı filmle ilgili broşür 1 İçidekiler Memede kalbe gide yol Memede kalbe gide yol Meme kaserii oluşumu Meme kaseri

Detaylı

LABORATUVARIN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZ HİZMETLERİ KAPSAMINDA AKREDİTASYON BELGESİ ALMASI ZORUNLULUĞU OLAN PARAMETRE LİSTESİ

LABORATUVARIN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZ HİZMETLERİ KAPSAMINDA AKREDİTASYON BELGESİ ALMASI ZORUNLULUĞU OLAN PARAMETRE LİSTESİ LABORATUVARIN İŞ HİJYENİ ÖLÇÜM, TEST VE ANALİZ HİZMETLERİ KAPSAMINDA AKREDİTASYON BELGESİ ALMASI ZORUNLULUĞU OLAN PARAMETRE LİSTESİ Sıra No Parametre 1 Kişisel Soluabilir Tozları Kosatrasyou 2 İşyeri Ortamı

Detaylı

Diyabetin Psikososyal Yönü

Diyabetin Psikososyal Yönü BÖLÜM 17 Diyabeti Psikososyal Yöü Diyabet fizyopatolojik süreçlerle isa orgaizmasıda değişiklikler oluştururke, diyabetlii ruhsal dege ve uyumuda da birtakım farklılaşmalar olmaktadır. Diyabet fiziksel

Detaylı

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI

DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI DİYABET HEMŞİRELİĞİ DERNEĞİ DİYABET EĞİTİMCİSİNİN EĞİTİMİ KURSU PROGRAMI Hazırlayan : Julie A. KUENZİ, RN,MSN,CDE,CPT Medical College of Wisconsin Çeviren: Doç.Dr. Nermin OLGUN Marmara Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

BÖLÜM 3 YER ÖLÇÜLERİ. Doç.Dr. Suat ŞAHİNLER

BÖLÜM 3 YER ÖLÇÜLERİ. Doç.Dr. Suat ŞAHİNLER BÖLÜM 3 YER ÖLÇÜLERİ İkici bölümde verileri frekas tablolarıı hazırlaması ve grafikleri çizilmesideki esas amaç; gözlemleri doğal olarak ait oldukları populasyo dağılışıı belirlemek ve dağılışı geel özelliklerii

Detaylı

OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK EĞİTİMİNİN SÖZEL AÇIKLAMA BECERİLERİNE ETKİSİ

OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK EĞİTİMİNİN SÖZEL AÇIKLAMA BECERİLERİNE ETKİSİ OKUL ÖNCESİ DÖNEM İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK EĞİTİMİNİN SÖZEL AÇIKLAMA BECERİLERİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Tüli Malkoç Marmara Üiversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi, Göztepe, tmalkoc@marmara.edu.tr Fuda

Detaylı

ŞEKER HASTALIĞI-DİYABET. Uzm. Hemşire Seval GÜNDOĞDU

ŞEKER HASTALIĞI-DİYABET. Uzm. Hemşire Seval GÜNDOĞDU ŞEKER HASTALIĞI-DİYABET Uzm. Hemşire Seval GÜNDOĞDU Diyabet (Şeker Hastalığı) Nedir? Kandaki şeker (glukoz) miktarının çok fazla olduğu kronik (uzun süreli seyreden) bir hastalıktır Enerji kaynağı olarak

Detaylı

TĐCARĐ MATEMATĐK - 5.2 Bileşik Faiz

TĐCARĐ MATEMATĐK - 5.2 Bileşik Faiz TĐCARĐ MATEMATĐK - 5 Bileşik 57ÇÖZÜMLÜ ÖRNEKLER: Örek 57: 0000 YTL yıllık %40 faiz oraıyla yıl bileşik faiz ile bakaya yatırılmıştır Bu paraı yılı souda ulaşacağı değer edir? IYol: PV = 0000 YTL = PV (

Detaylı

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri

Şeker Hastaları için Genel Sağlık Önerileri ÖNEMLİ! İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Kilonuza dikkat ediniz. Ani bir kan şekeri düşmesi (hipoglisemi) durumuna karşı yanınızda her zaman birkaç adet şeker bulundurunuz. Mutlaka egzersiz

Detaylı

MEKANİK TESİSATTA EKONOMİK ANALİZ

MEKANİK TESİSATTA EKONOMİK ANALİZ MEKANİK TESİSATTA EKONOMİK ANALİZ Mustafa ÖZDEMİR İ. Cem PARMAKSIZOĞLU ÖZET Düya çapıda rekabeti ö plaa çıktığı bu gükü şartlarda, e gelişmiş ürüü, e kısa sürede, e ucuza üretmek veya ilk yatırım ve işletme

Detaylı

İstatistik ve Olasılık

İstatistik ve Olasılık İstatistik ve Olasılık Ders 3: MERKEZİ EĞİLİM VE DAĞILMA ÖLÇÜLERİ Prof. Dr. İrfa KAYMAZ Taım Araştırma souçlarıı açıklamasıda frekas tablosu ve poligou isteile bilgiyi her zama sağlamayabilir. Verileri

Detaylı

P.O. Number Terms Rep Ship Via F.O.B. Project. Quantity Item Code Description Price Each Amount 6. 5. 2011. Total

P.O. Number Terms Rep Ship Via F.O.B. Project. Quantity Item Code Description Price Each Amount 6. 5. 2011. Total P.O. Number Terms Rep Ship Via F.O.B. Project Quatity Item Code Descriptio Price Each Amout Geç Taı Ala Aomalilerde Yaklaşım 6. 5. 2011 Prof. Dr. H. Alper Tarıverdi Ada Mederes Üiversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER EGZERSİZ VE TERMAL STRES Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER TERMAL DENGE ısı üretimi BMH Kas etkinliği Hormonlar Besinlerin termik etkisi Postur Çevre ısısı Vücut ısısı (37 o C±1) ısı kaybı konveksiyon, radyasyon,

Detaylı

İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet

İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet BR.HLİ.046 www.hisarhospital.com İNSÜLİN UYGULAMA Diyabette temel amaç kan şekeri düzeyini hedef aralıklarda tutmaktır. Bu amaçla beslenme tedavisi, egzersiz ve ilaç tedavisi

Detaylı

OKUL ÖNCESĠ DÖNEM ĠġĠTME ENGELLĠ ÇOCUKLARIN MÜZĠK EĞĠTĠMĠ ETKĠNLĠKLERĠNDE DĠKKAT EKSĠKLĠĞĠNĠ GELĠġTĠRME BECERĠSĠNE AĠT ĠNCELEME

OKUL ÖNCESĠ DÖNEM ĠġĠTME ENGELLĠ ÇOCUKLARIN MÜZĠK EĞĠTĠMĠ ETKĠNLĠKLERĠNDE DĠKKAT EKSĠKLĠĞĠNĠ GELĠġTĠRME BECERĠSĠNE AĠT ĠNCELEME 564 OKUL ÖNCESĠ DÖNEM ĠġĠTME ENGELLĠ ÇOCUKLARIN MÜZĠK EĞĠTĠMĠ ETKĠNLĠKLERĠNDE DĠKKAT EKSĠKLĠĞĠNĠ GELĠġTĠRME BECERĠSĠNE AĠT ĠNCELEME Yard. Doç. Dr. Tüli Malkoç, Marmara Üiversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi,

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.tekolojikarastirmalar.com e-issn:134-4141 Makie Tekolojileri Elektroik Dergisi 28 (3) 41-48 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Düşük Sıcak Kayaklı Isı Pompaları Eerji Maliyet Aalizi Özet Murat KAYA Hitit

Detaylı

Dünya Sağlık Örgütü Kan Transfüzyon Güvenliği Cenevre İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastane Transfüzyon Komitesi İstanbul

Dünya Sağlık Örgütü Kan Transfüzyon Güvenliği Cenevre İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastane Transfüzyon Komitesi İstanbul Kaı Kliik Kullaımı El kitabı Düya Sağlık Örgütü Ka Trasfüzyo Güveliği Ceevre İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastae Trasfüzyo Komitesi İstabul Published by the World Health Orgaizatio i 2001 uder the title

Detaylı

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg

DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de

Detaylı

İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILIĞI HİZMETİ SUNAN İŞLETMECİLERE İLİŞKİN HİZMET KALİTESİ TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM

İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILIĞI HİZMETİ SUNAN İŞLETMECİLERE İLİŞKİN HİZMET KALİTESİ TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM 17 Şubat 01 CUMA Resmî Gazete Sayı : 807 TEBLİĞ Bilgi Tekolojileri ve İletişim Kurumuda: İNTERNET SERVİS SAĞLAYICILIĞI HİZMETİ SUNAN İŞLETMECİLERE İLİŞKİN HİZMET KALİTESİ TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

DÖNEM I BİYOİSTATİSTİK, HALK SAĞLIĞI VE RUH SAĞLIĞI DERS KURULU Ders Kurulu Başkanı : Yrd.Doç.Dr. İsmail YILDIZ

DÖNEM I BİYOİSTATİSTİK, HALK SAĞLIĞI VE RUH SAĞLIĞI DERS KURULU Ders Kurulu Başkanı : Yrd.Doç.Dr. İsmail YILDIZ DÖNEM I BİYOİSTATİSTİK, HALK SAĞLIĞI VE RUH SAĞLIĞI DERS KURULU Ders Kurulu Başkaı : Yrd.Doç.Dr. İsmail YILDIZ ARAŞTIRMADA PLANLAMA VE ÇÖZÜMLEME (03-09 Ocak 014 Y.ÇELİK) Araştırma Süreci (The research

Detaylı

A S T A B I L G I L E R I. Apidra ara insülin verilen kişiler için

A S T A B I L G I L E R I. Apidra ara insülin verilen kişiler için A S T A B I L G I L E R I Apidra ara insülin verilen kişiler için Doktorunuz tarafından saptanan diyabetli hastalar için bu broşürü hazırladık. Tüm diyabet tedavilerinin ilk amacı iyi hissetmek, ayrıca

Detaylı

Kırsal Kalkınma için IPARD Programı ndan Sektöre BÜYÜK DESTEK

Kırsal Kalkınma için IPARD Programı ndan Sektöre BÜYÜK DESTEK KAPAK KONUSU Kırsal Kalkıma içi IPARD Programı da Sektöre BÜYÜK DESTEK Kırsal Kalkıma (IPARD) Programı Kırmızı Et Üretimi ve Et Ürülerii İşlemesi ve Pazarlaması alalarıda gerçekleştirilecek yatırımları

Detaylı

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT

EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT EGZERSİZE ENDOKRİN ve METABOLİK YANIT Prof.Dr.Fadıl Özyener Fizyoloji Anabilim Dalı Sempatik Sistem Adrenal Medulla Kas kan dolaşımı Kan basıncı Solunum sıklık ve derinliği Kalp kasılma gücü Kalp atım

Detaylı

Depolamanın imalatçı tarafından yapıldığı doğrudan sevkiyat. Depolama imalatçı, sevkiyat sırasında birleştirme

Depolamanın imalatçı tarafından yapıldığı doğrudan sevkiyat. Depolama imalatçı, sevkiyat sırasında birleştirme Dağıtım Ağı Tasarımı Seçimi Uygu ağ seçimide ürü karakteristiklerii yaısıra dağıtım ağıı güçllü ve zayıf yöleri de göz öüüe alımalıdır. Geçe hafta ele aldığımız tasarımları hem güçlü hem de zayıf yöleride

Detaylı

BÖLÜM. Diyabette Ayak Bak m. Önemli Noktalar. Amaç. Hedefler

BÖLÜM. Diyabette Ayak Bak m. Önemli Noktalar. Amaç. Hedefler BÖLÜM 12 Diyabette Ayak Bak m Toplumu tehdit ede hastalıklar arasıda altıcı, amputasyo edeleri arasıda ise birici sırada bulua diyabeti izlem, tedavi ve kotrolude rol ala, diyabet ekibii üyesi hemşireleri

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Film tablet Açık sarı renkli, yuvarlak, bir yüzü 5 yazılı, bombeli film tabletler

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Film tablet Açık sarı renkli, yuvarlak, bir yüzü 5 yazılı, bombeli film tabletler 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI VESİFİX 5 mg film kaplı tablet KISA ÜRÜN BİLGİSİ 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etki madde: Her bir film tablet 5 mg solifeasi süksiat içerir. Yardımcı madde(ler): Laktoz

Detaylı

Şeker düşürücü ilaçlar

Şeker düşürücü ilaçlar TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES 05 MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ Şeker düşürücü ilaçlar Şeker düşürücü

Detaylı

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi

Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Yatan hastalarda güncel diyabet tedavisi Doç. Dr. Mehmet Uzunlulu Medeniyet Üniversitesi Göztepe EAH İç Hastalıkları Kliniği Diyabet hastası neden yatar? Kontrolsüz diyabet HbA1c: %16 Metformin DPP-4 inhibitörü

Detaylı

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı?

Günde kaç saat, haftada kaç gün egzersiz yapılmalı? Başarılı bir kilo verme ve daha da önemlisi bu kiloyu korumada en önemli anahtar egzersizdir. Kilo verdikten sonra egzersiz yapmayı bırakanlar yeniden kilo alırken, egzersize devam edenlerde bu ihtimal

Detaylı

İNSÜLİN TEDAVİSİNİN YÖNETİMİ. Prof. Dr. Nermin OLGUN Acıbadem Üniversitesi SBF Hemşirelik Bölümü

İNSÜLİN TEDAVİSİNİN YÖNETİMİ. Prof. Dr. Nermin OLGUN Acıbadem Üniversitesi SBF Hemşirelik Bölümü İNSÜLİN TEDAVİSİNİN YÖNETİMİ Prof. Dr. Nermin OLGUN Acıbadem Üniversitesi SBF Hemşirelik Bölümü AMAÇ: Diyabetli ve yakınlarına insülin uygulamaları konusunda temel bilgi, beceri tutum kazandırmaktır. Bilgi

Detaylı

DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ

DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ DÜŞÜK KAN ŞEKERİNİN BELİRTİLERİ VE TEDAVİSİ HİPOGLİSEMİ (KAN ŞEKERİNİN DÜŞMESİ) Tedavi planınız kan şekerinizi hedef değerler arasında tutmada daha etkili hale geldikçe, arada sırada hipoglisemi (düşük

Detaylı

Deomed Yay nc l k. Türkçe birinci bask Deomed, 2011.

Deomed Yay nc l k. Türkçe birinci bask Deomed, 2011. Deomed Yay c l k Holz / Spaide Medikal Retia / Patogeez, Ta ve Tedavi Gücellemeleri Türkçe Editörü / Gülipek Müftüo lu Çeviri / rem Hamamc o lu 27 Yazar Kat l m yla 16.5 x 24 cm, XII + 228 Sayfa 55 fiekil,

Detaylı

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği

Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Tip 2 Diyabetlilerde Kardiyovasküler Hastalık Riskini Azaltma: Eğitimin Etkinliği Ayfer Bayındır Şeyda Özcan İlhan Satman Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Koç Üniversitesi Hemşirelik

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNA ELEMANLARI LABORATUARI DENEY FÖYÜ

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNA ELEMANLARI LABORATUARI DENEY FÖYÜ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK AKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNA ELEMANLARI LABORATUARI DENEY ÖYÜ DENEY I VİDALARDA OTOBLOKAJ DENEY II SÜRTÜNME KATSAYISININ BELİRLENMESİ DERSİN

Detaylı

D YABET HEMfi REL DERNE (DHD)

D YABET HEMfi REL DERNE (DHD) D YABET HEMfi REL DERNE (DHD) AMAÇLAR: Diyabet hemflireli ii gelifltirmek, Diyabetli hasta hemflirelik bak m gereksiimlerii saptamak içi hemflireleri teflvik etmek, Diyabetli hastalara bak m vere hemflireleri

Detaylı

ANA NİRENGİ AĞLARINDA NİRENGİ SAYISINA GÖRE GPS ÖLÇÜ SÜRELERİNİN KURAMSAL OLARAK BULUNMASI

ANA NİRENGİ AĞLARINDA NİRENGİ SAYISINA GÖRE GPS ÖLÇÜ SÜRELERİNİN KURAMSAL OLARAK BULUNMASI TMMOB Harita ve Kadastro Mühedisleri Odası 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Tekik Kurultayı 18 22 Nisa 2011, Akara ANA NİRENGİ AĞLARINDA NİRENGİ SAYISINA GÖRE GPS ÖLÇÜ SÜRELERİNİN KURAMSAL OLARAK BULUNMASI

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

Diyabet ve sosyal yaşam

Diyabet ve sosyal yaşam TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 14 Diyabet ve sosyal yaşam Diyabet

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

HEMODİYALİZ HASTALARINDA DİYABET TEDAVİSİ

HEMODİYALİZ HASTALARINDA DİYABET TEDAVİSİ HEMODİYALİZ HASTALARINDA DİYABET TEDAVİSİ Dr. Mürvet YILMAZ Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi KIŞ OKULU-2014 DM, genel popülasyonun % 3-6 20 yaş ve üzeri nüfus: 47.467.350 (%65.4) TURDEP-II

Detaylı

Diyabet ve göz sorunları

Diyabet ve göz sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 08 Diyabet ve göz sorunları Diyabet

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

İnsulin Tedavisi Prof. Dr. Zeynep Oşar

İnsulin Tedavisi Prof. Dr. Zeynep Oşar İnsulin Tedavisi Prof. Dr. Zeynep Oşar İnsulin diyabet tedavisinin en önemli yapıtaşını oluşturur. 1921 yılında keşfedilmiş olan bu hormon ilk kez 1922 de diyabet tedavisinde kullanılmış ve çağdaş tıpta

Detaylı

Deomed Yay nc l k. Türkçe birinci bask Deomed, 2011.

Deomed Yay nc l k. Türkçe birinci bask Deomed, 2011. Deomed Yay c l k Holz / Spaide Medikal Retia / Patogeez, Ta ve Tedavi Gücellemeleri Türkçe Editörü / Gülipek Müftüo lu Çeviri / rem Hamamc o lu 27 Yazar Kat l m yla 16.5 x 24 cm, XII + 228 Sayfa 55 fiekil,

Detaylı

OKUL ÖNCESİ OKUL DÖNEMİ DİYABET YÖNETİMİ

OKUL ÖNCESİ OKUL DÖNEMİ DİYABET YÖNETİMİ OKUL ÖNCESİ VE OKUL DÖNEMİ DİYABET YÖNETİMİ HATİCE BİLGİLİ Diyabet Eğitim Hemşiresi Aile Danışmanı & NLP Trainer Pusula Psikodrama Enstitüsü ve Danışmanlık Merkezi/Ankara SUNUM PLANI Okul Öncesi Dönem

Detaylı

Türkiye de Bölge Politikalarının Evrimi ve Bölgesel Kalkınma Ajansları. Korel GÖYMEN

Türkiye de Bölge Politikalarının Evrimi ve Bölgesel Kalkınma Ajansları. Korel GÖYMEN Türkiye de Bölge Politikalarıı Evrimi ve Bölgesel Kalkıma Ajasları Korel GÖYMEN Cumhuriyet i başlagıcıda bu yaa, Türkiye i bölgesel politikalar ı sadece iç toplumsal ve ekoomik gelişmelerde değil, ay ı

Detaylı

TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES 04 MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ Diyabet insülinin eksikiği veya

Detaylı

ISF404 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ

ISF404 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ 4. HAFTA ISF44 SERMAYE PİYASALAR VE MENKUL KIYMETLER YÖNETİMİ PARANIN ZAMAN DEĞERİ VE GETİRİ ÇEŞİTLERİ Doç. Dr. Murat YILDIRIM muratyildirim@karabuk.edu.tr 2 Paraı Zama Değeri Paraı Zama Değeri Yatırım

Detaylı

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU

Diyabet ve diş-dişeti sorunları TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TÜRKİYE ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA DERNEĞİ DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU TEMD DİABETES MELLİTUS ÇALIŞMA VE EĞİTİM GRUBU HASTA EĞİTİM KİTAPÇIKLARI SERİSİ 13 Diyabet ve diş-dişeti sorunları

Detaylı

MADENCİLİK YATIRIM PROJELERİNİN SOSYAL KARLILIK ANALİZİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ

MADENCİLİK YATIRIM PROJELERİNİN SOSYAL KARLILIK ANALİZİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ MADENCİLİK, Cilt 42, Sayı 3, Sayfa 25-30, Eylül 2003 Vol. 42, No. 3, pp 25-30, September 2003 MADENCİLİK YATIRIM PROJELERİNİN SOSYAL KARLILIK ANALİZİYLE DEĞERLENDİRİLMESİ Appraisal of Miig Ivestmet Projects

Detaylı

Venn Şeması ile Alt Kümeleri Saymak

Venn Şeması ile Alt Kümeleri Saymak Ve Şeması ile lt Kümeleri Saymak Osma Ekiz Bu çalışmada verile bir kümei çeşitli özellikleri sağlaya alt küme veya alt kümlerii ve şeması yardımıyla saymaya çalışacağız. Temel presibimiz aradığımız alt

Detaylı

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar

Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar Pankreas, midenin arkasında karın içine yerleşmiş bir organdır. Gıdaların sindirim ve kullanımında büyük rol alır. Vücut için önemli hormonlar üretir. Bunların başında insülin gelmektedir. İnsülin, pankreastan

Detaylı

(3) Eğer f karmaşık değerli bir fonksiyon ise gerçel kısmı Ref Lebesgue. Ref f. (4) Genel karmaşık değerli bir fonksiyon için. (6.

(3) Eğer f karmaşık değerli bir fonksiyon ise gerçel kısmı Ref Lebesgue. Ref f. (4) Genel karmaşık değerli bir fonksiyon için. (6. Problemler 3 i Çözümleri Problemler 3 i Çözümleri Aşağıdaki özellikleri kaıtlamaızı ve buu yaıda daha fazla soyut kaıt vermeizi isteyeceğiz. h.h. eşitliğii ölçümü sıfır ola bir kümei tümleyei üzeride eşit

Detaylı

KALİTE KONTROLDE ÖRNEKLEM BÜYÜKLÜĞÜNÜN DEĞİŞKEN OLMASI DURUMUNDA p KONTROL ŞEMALARININ OLUŞTURULMASI

KALİTE KONTROLDE ÖRNEKLEM BÜYÜKLÜĞÜNÜN DEĞİŞKEN OLMASI DURUMUNDA p KONTROL ŞEMALARININ OLUŞTURULMASI İstabul Ticaret Üiversitesi Fe Bilimleri Dergisi Yıl: 5 Sayı:10 Güz 2006/2 s 65-80 KALİTE KONTROLDE ÖRNEKLEM BÜYÜKLÜĞÜNÜN DEĞİŞKEN OLMASI DURUMUNDA p KONTROL ŞEMALARININ OLUŞTURULMASI İrfa ERTUĞRUL *,

Detaylı

Diyabet insülin eksikliği veya etkisizliği sonucu gelişen, akut ve kronik komplikasyonların eşlik etmesiyle yaşam boyu süren bir hastalıktır.

Diyabet insülin eksikliği veya etkisizliği sonucu gelişen, akut ve kronik komplikasyonların eşlik etmesiyle yaşam boyu süren bir hastalıktır. DİYABET DİYABET NEDİR? Diyabet insülin eksikliği veya etkisizliği sonucu gelişen, akut ve kronik komplikasyonların eşlik etmesiyle yaşam boyu süren bir hastalıktır. Diyabet her yaşta görülebilir. SORUN

Detaylı

OKUL ÖNCESİ DÖNEMİ İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK EĞİTİMİ 3

OKUL ÖNCESİ DÖNEMİ İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜZİK EĞİTİMİ 3 The Joural of Academic Social Sciece OKUL ÖNCESİ DÖNEMİ İŞİTME ENGELLİ ÇOCUKLARDA MÜİK EĞİTİMİ 3 ÖET Ece KARŞAL 1 Tüli MALKOÇ 2 Bu çalışmada, Okul öcesi döem işitme egelli çocuklara müzik eğitimi verilmiş

Detaylı

Doç.Dr. Bekir ÇAKIR 14 KASIM 2006 S.B ANKARA ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA HASTALIKLARI KLİNİĞİ

Doç.Dr. Bekir ÇAKIR 14 KASIM 2006 S.B ANKARA ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA HASTALIKLARI KLİNİĞİ DİYABETES MELLİTUS VE EGZERSİZ Doç.Dr. Bekir ÇAKIR 14 KASIM 2006 S.B ANKARA ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA HASTALIKLARI KLİNİĞİ Sunum Planı Giriş Sağlıklı bireylerde

Detaylı

Ölçme Hataları, Hata Hesapları. Ölçme Hataları, Hata Hesapları 2/22/2010. Ölçme... Ölçme... Yrd. Doç. Dr. Elif SERTEL sertele@itu.edu.

Ölçme Hataları, Hata Hesapları. Ölçme Hataları, Hata Hesapları 2/22/2010. Ölçme... Ölçme... Yrd. Doç. Dr. Elif SERTEL sertele@itu.edu. //00 Ölçme Hataları, Hata Hesapları Ölçme Hataları, Hata Hesapları Yrd. Doç. Dr. Elif SERTEL sertele@itu.edu.tr Suu, Doç. Dr. Hade Demirel i ders otlarıda ve Ölçme Bilgisi kitabıda düzelemiştir. Ölçme...

Detaylı

İçindekiler. http://d-nb.info/1033563838

İçindekiler. http://d-nb.info/1033563838 İçindekiler Bu Kitap kimin için yazıldı? 11 Önsöz 12 Diyabet üzerine bilmeniz gereken konular 15 Glukagon nedir? 17 Tip-1 -Diyabet 23 Kan şekerinin aşırı düşmesi neden olur? (Hipoglisemi) 25 Kan şekerinin

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. DİAFORMİN 850 mg Film Tablet Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. DİAFORMİN 850 mg Film Tablet Ağızdan alınır. DİAFORMİN 850 mg Film Tablet Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her film tablet 850 mg metformin hidroklorür içerir. Yardımcı maddeler: PVP K30, Avicel ph 102, Magnezyum stearat, Opadry, Etil

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı