ARAŞTIRMACILARIN SORUMLULUKLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ARAŞTIRMACILARIN SORUMLULUKLARI"

Transkript

1 ARAŞTIRMACILARIN SORUMLULUKLARI Araştırma, test etme ve eğitim amacıyla kullanılan hayvanların uygun bakımı, kullanımı ve insani olarak tedavisi için, hem hayvanın bilinmesi gerekli hem de bu amaçla hayvana yaklaşan tüm personelin eğitilmesi gereklidir. Bu bölümde hayvan kullanım ve bakımında uyulması gereken kurallar bildirilmiştir. Programın yönetilmesi için sorumluluk, genellikle laboratuvar hayvanlarında ve tıpta deneyimli bir kişiye veya eğitimli veteriner hekime verilebildiği gibi, nitelikli bir personele de verilebilir. Deney hayvanları merkezinde deney hayvanlarında veya kullanılan türde eğitimli veya deneyimli, hiç olmazsa bir veteriner hekim çalışmalıdır. Deney Hayvanının Kullanılma Amacı 1. İnsan, hayvan ve bitkilerin hastalıklardan korunması ve/veya hastalıkların önlenmesi. Bunun için ilaçların, maddelerin veya ürünlerin etkinliğinin, emniyetinin, kalitesinin ve yapımının test edilmesi, 2. İnsan, hayvan ve bitkilerdeki hastalıkların tanısı ve tedavisi, 3. İnsan, hayvan ve bitkilerde fizyolojik koşulların tanısı, belirlenmesi, düzenlenmesi ve modifikasyonu, 4. Çevrenin korunması, 5. Eğitim ve alıştırma, 6. Adli soruşturma, 7. Etik Kurulun kabul edeceği diğer bilimsel araştırmalar için deney hayvanı kullanılabilir. Hayvan Bakım ve Kullanım Protokolleri Tıbbi araştırmanın temel amacı, insan sağlığını düzeltme ve/veya devam ettirmedir. Deneysel işlemlerde zorunlu olmadıkça hayvan kullanımından sakınılmalı, araştırmacı bu canlıların kullanımı için sağlam, bilimsel gerekçeler göstermelidir. Başka seçeneğin niçin olmadığı açıklanmalıdır. Araştırmacı hedeflerini kesin olarak tanımlamalıdır. Araştırmada hayvan kullanan tüm ilgililer; Hayvanların kafeste korunacağını, Hayvanların gerekirse deney sonunda öldürüleceğini ve Araştırma esnasında hayvanlarda ağrı ya da huzursuzluk oluşabileceğini düşünmelidir. Tüm araştırmacılar hayvanların sağlıklı olmasının, araştırmanın sonuçlarını da olumlu yönde etkileyeceğini bilmelidir. Araştırma şu şekilde planlanmalıdır: Uygulanabilirliğini; Araştırma için fizyolojik olarak en uygun türleri ve olabildiğince basit organizmaların kullanımını; Deneyde istatistik hesap yapmaya yetecek en az sayıda hayvan kullanımını; Hayvanlar üzerinde yapılan işlemlerin en az düzeyde olmasını; deneyin mümkün olduğu kadar kısa olmasını; ağrıyı en aza indiren analjezi-anestezi-sedasyonun sağlanmasını; Önceden yapılmış çalışmaların gereksiz yere tekrarı olmamasını; Daha az invaziv uygulamaların, diğer türlerin, izole organ preparatlarının, hücre veya doku kültürlerinin ya da varsa bilgisayar simülasyonunun kullanılma uygunluğu veya olasılığını ; Deneyin ağrılı ya da stresli olması bekleniyorsa araştırmadan hayvanın çıkarılması ya da ötanazinin; zamanlanmış aralıklarda uygulama yapılacaksa bunun kriterlerini; Uygulama sonrası bakımı;

2 Ötanazi yöntemini ve hayvanın yok edilmesini; Yapılan uygulamalarda personelin deneyimini ve alıştırmanın yeterliliğini; Olağan bakım ve bakım gereksinimlerini; Personel için çalışma ortamının uygunluğunu araştırmalıdır. Biyomedikal Araştırmada Hayvan Kullanım Seçenekleri Tıbbi araştırmanın temel amacı, insan sağlığını düzeltme ve/veya devam ettirme olduğundan gereksinim duyulan araştırmaların çoğunun insanlarda gerçekleştirilmesi etik olarak kabul edilemeyeceğinden, insan yerine hayvan kullanılmalıdır. Biyomedikal araştırma, öğrenme, test etme veya deney amaçlı hayvanları kullanma seçeneklerinin temelleri 3R felsefesi etrafında odaklanır: 1. Replacement (yerine koyma), 2. Reduction (azaltma), 3. Refinement (sadeleştirme). Replacement, gelişmiş hayvan yerine: 1. Filojenik skalada düşük hayvanları kullanma (böcekler, omurgasızlar), 2. Organ, doku, hücre kültürü gibi in vitro teknikler kullanma, 3. Hayvan olmayan cansız sistemleri kullanma (retroviral gen transferi) veya 4. Canlı olmayan sistemleri (örneğin komputer sistem) kullanılmasıdır. Reduction ise istatistiksel önemliliği sağlamak için gerekli toplam hayvan sayısını azaltmayı amaçlar. Refinement, kullanılacak teknik veya işlemi sadeleştirmektir. Bu şekilde hayvana minimal düzeyde ağrı veya sıkıntı verilir. Bu modifikasyondaki amaç, ağrı veya sıkıntıyı daha iyi kontrol etmek, noninvaziv teknik kullanmak, invaziv işlemi azaltmaktır. Deney Hayvanında Yapılan Araştırmalar Tıbbi araştırma, özgün amaçlar için hayvanların kullanımını gerektirir. Tıbbi araştırmada kullanılan hayvan tipleri protozooal parazitler gibi en basit organizmadan soğuk kanlı omurgalılara (örneğin kurbağa) ve memelilere (özellikle sıçan ve fare, köpek, kedi, maymun, kobay, tavşan) kadar değişebilir. Hayvanda yapılan girişimler oldukça değişir: Hayvanlar deney süresince bilinçli olabilir (örnek,aşılama veya ilaç uygulaması), Uygulama tamamen anestezi altında yapılabilir ancak işlem bitiminde hayvan düzelecektir, Uygulama tamamen anestezi altında gerçekleşir, ancak işlem bitiminde hayvan hayatta kalmaz, Hayvanlar in vitro kültür için (örneğin tümör hücreleri gibi) doku desteği amacıyla kullanılabilir, Hayvanlar antikor, enzim ve kan ürünleri gibi materyal desteği için kullanılabilir.başa Dön Deneysel İşlemde Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar Deney genel veya lokal anestezi altında yapılmalıdır. Deney sırasında veya deney sonrasında hayvan ağrı, acı veya sıkıntıya sokulmamalıdır. Ağrılı veya stresli uygulamalar : 1. Uygun sedatif, analjezik veya anesteziklerle (SAA) yapılmalıdır. SAA bilimsel şekilde ve gerekli aralıklarda kullanılmalıdır. 2. Planlamada veteriner konsültasyonu istenmelidir. 3. Paralitikler, anestezisiz kullanılmamalıdır.

3 Deneyde analjezi veya anestezinin kullanılması deneyin amacına uygun değilse (deneysel aljezi gibi) yerel Etik Kuruldan izin alınmalı ve deney, cevap alınabilecek en kısa sürede bitirilmeli ve sıkıntı devam ediyorsa ötanazi uygulanmalıdır. Gerekmedikçe böyle bir işlem yapılmamalıdır. Hayvanın deneyin sonunda canlı kalacağı veya insanca bir yöntemle öldürüleceği belirtilmelidir. 1. Hayvan canlı kalacaksa cerrahi girişim için eldiven, maske, steril alet ve aseptik teknik kullanılmalıdır. Tüm cerrahi uygulamalarda cerrahi işlem öncesi ve sonrası bakım yapılmalıdır. Hayvanın cerrahi işlem sonrasında sıkıntı çekmesi önlenmelidir. Ağrı, huzursuzluk ve sıkıntı çekmesi önlenemiyorsa hayvan daima insanca ve ağrısız olarak öldürülmelidir. 2. Hayvan deneyin bitiminde canlı kalmayacaksa deneyde sterilite gerekli değildir. Uygulama sonrası hayvan insanca ve ağrısız bir yöntemle öldürülmelidir. 3. Öldürülen veya ölen hayvan kendi ürünleriyle birlikte imha edilinceye kadar soğuk odada saklanmalıdır. İmha yalnızca gösterilen özel yerde yakılarak ya da gömülerek yapılmalıdır. 4. Şiddetli veya devamlı ağrı ve sıkıntı verici işlemde kullanılan hayvan, sağlığına kavuşmadıkça ileride yapılacak final deneyde kullanılmamalıdır. Final deneyi, genel anestezi altında hayvan ölünceye kadar süren bir işlem olabileceği gibi, ufak bir müdahale de olabilir. Hayvanlara uygulanan madde veya ilaç toksik ise ölü hayvanlar farklı ambalajlarda saklanmalıdır. Deney sonrasında canlı kalacak hayvana birden çok büyük cerrahi girişim uygulanmamalıdır. Ancak: 1. Bilimsel gerekçe varsa, 2. Veteriner bakım için gerekliyse yapılabilir. Anestezi Uygulanmamış Hayvanlarda Fiziksel Aktivitenin Kısıtlanması Deneyin amacına uygun olarak hayvanın normal hareketinin tamamının veya bir kısmının sınırlanması için manuel veya mekanik yollarla fiziksel aktivite sınırlanır. Örnek toplama, ilaç verilmesi, tedavi veya deneysel işlem için de fiziksel aktivite kısıtlanabilir. Birçok araştırma uygulamalarında dakikalarla ifade edilen kısa sürelerle hayvan tutulabilir. Hayvanın ya manuel olarak ya da tutma aletiyle aktivitesi kısıtlanır. Hayvanın yaralanmasını veya huzursuzluğunu en aza indirgemek için bu tutma aletleri boyutu ve şekli, çalışmada uygun olmalıdır. Birçok köpek, maymun veya diğer memeliler kısa süreli hareketsiz kalmaları veya pozitif kuvvet için alıştırılmalıdır. Uzun süreli fiziksel aktivitenin kısıtlanması hayvanda stres yaratabilir; bu nedenle araştırmada temel amaç değilse sakınılmalıdır. Rutin işlemlerdeki kısıtlama hariç tüm fiziksel kısıtlamalar araştırma protokolunda bildirilmelidir. Kısıtlama 4 saatten fazla devam edecekse protokolde detaylı tanımlanmalıdır. Uzamış fiziksel kısıtlılığı kullanmanın uygun olması tek başına yeterli gerekçe değildir. Kısıtlılığın 24 saatten daha fazla sürmesi durumunda, pahalı ve teknik olarak daha zor olsa bile araştırmacıya en az kısıtlayıcı metodun kullanılması fikri önerilmelidir. Uzamış fiziksel kısıtlama gerektiği zaman aşağıdaki kurallara uyulmalıdır: Kısıtlama aygıtına konan hayvanlar gerekli kısıtlama zamanına ulaşılıncaya kadar giderek artan kısıtlamayla aygıta alıştırılmalıdır. Kısıtlama süresi araştırmacının hedefi için gerekli en az zamanla sınırlandırılmalıdır. Genellikle 24 saatten daha uzun süreli çalışmalarda insan dışı primatlarda sandalyeye oturtmak hoş değildir. Uzamış sandalye kısıtlanmasına uygun alternatif yoksa hayvanlar olabildiğince uygun sıklıkta sandalyeden kaldırılmalıdır. Kısıtlamayla oluşacak lezyon veya hastalıklara (kontüzyon, dekübitis ülserleri, asılı kalmaya bağlı ağırlık kaybı gibi) dikkat edilmelidir. Böyle bir problem görüldüğü durumlarda veteriner bakımı yapılmalıdır. Bu, hayvanın geçici veya sürekli olarak

4 kısıtlama aygıtından uzaklaştırmaya gerektirir. Hayvanın sağlık problemi veterinerce ciddi görülüyorsa, hayvanın sağlığının düzeltilmesi araştırmada öncelik gerektirir. Tutma aletlerinin barınmanın normal yolu olduğu düşünülmemelidir. Tutma aletine konan hayvanlar personel ve alete alışması için eğitilmelidir. Su ve Yiyeceğin Kısıtlanması Deneysel çalışmalar su ve yiyeceğin kısıtlanmasını gerektirdiği zaman, genç hayvanların gelişimini sağlamaları ve uzun süreli hayvanların iyi kalmaları için gerekli en az miktar su ve yiyecek verilmelidir. Araştırmanın amacı için sınırlama bilimsel olarak onaylanmalıdır. Laboratuvar hayvanlarında yiyecek ve su sınırlanması hayvan için stres kaynağı olup hayvanın kötü davranmasına neden olur. Çalışma yiyecek ve/veya su yoksunluğu gerektiriyorsa hayvanın bulunduğu ortam ve davranışları sıklıkla gözlenmelidir. Vücut ağırlığının günlük kaydı gelişmeyi değerlendirmek için kullanılmalıdır. Vücut ağırlığının normalin %80'inin altına düşmesine izin verilmemelidir. Yiyeceğini serbestçe yiyebilen aynı yaş ve seksteki kontrol hayvanlar, normal vücut ağırlık indeksini saptamada kullanılmalıdır. Bu, özellikle büyüme dönemindeki hayvanlar için önemlidir. Vücut ağırlığında azalma isteniyorsa kalori alımında dereceli bir azalmayla uzun bir sürede gerçekleştirilmelidir. Hedef ağırlığa ulaşmak için tamamen yiyecek yoksunluğu kabul edilemez. Beklenenin altında ağırlık kaybı hayvanın geçici veya sürekli deneyden alınması için bir gerekçedir. Sınırlama günlük gıda alımının yüzdesi veya hayvanın vücut ağırlığının değişme yüzdesi olarak ölçülür. Su 24 saatten fazla bir süre için tamamen kesilemez. Su sınırlaması (dehidratasyonda) klinik belirtilerin görüldüğü noktaya uzamamalıdır (örneğin, derinin elastikiyetini kaybetmesi, tüylerin kabalaşması, gözlerin göz çukuruna gömülmesi gibi). Akut ve kronik dehidratasyondan sakınmak için günlük sıvı alımı ve vücut ağırlığı hiç olmazsa haftada bir kez gerekirse iki kez kaydedilmelidir. Araştırma Hayvanlarında İmmünizasyon ve Tam Freund's Adjuvant Enjeksiyonu Hayvanlarda antikoru artırmak için komple Freud's adjuvantı (CFA)nın kullanımı ağrıya neden olur. Bu nedenle CFA'nın alternatifinin olup olamayacağı araştırılmalıdır. Beklenmeyen immünolojik reaksiyonlara maruz kalan hayvanların sayısını azaltmak için aşağıdaki kurallara uymak gereklidir. Komple Freud's Adjuvantı 1. Arzu edilen serum ve antijen miktarına bağlı olarak kobay, fare ve tavşan poliklonal antikorları oluşturmak için kullanılır. Sadece ufak miktarda immünojen olursa CFA kullanılabilir. Şayet immünojen miktarı fazla veya fazla immünojenler varsa diğer adjuvanlar düşünülmelidir. CFA asla intravenöz olarak kullanılmaz. Antijen ile CFA 1:1 oranında karıştırılır. İmmünizasyon yolu hayvanlara bağlı olarak değişir. a) İntradermal Yol: Bu yol sadece tavşanlarda kullanılır. Bir enjeksiyon yerine 0.5 ml'den fazla inokulum verilmez. Yerin lokalizasyonu sakatlık yapmamak için dikkatlice seçilmelidir. Enjeksiyon yeri olarak skapulalar arası tercih edilir. Minimal sayıda yer kullanılmalıdır ayrıca bu yerler arası oldukça mesafeli olmalıdır. Bu sıklıkla ağrılı olabilir ve enfekte olan deri granülomların drenajına neden olur. Ayrıca, antijen-adjuvant emülsiyonu, enjeksiyon yerinin drenajı ve yara kabuğunun atılması nedeniyle kaybedildiği zaman amaca ulaşılamaz. Enjeksiyon yapan laboratuvar personeli iğne ucunun kendisine batmamasına dikkat etmelidir. Bu insanda ağrıya ve çok uzun süren iltihaba neden olur. b) Subkutan (s.c.) Yol: Bu yol tavşan, kobay ve farelerde kullanılabilir. Tavşanlarda injeksiyon yeri sırtta skapulalar arası bölge olmalı; her yere 0.1mL verilmeli ve enjeksiyon sayısı en alt sayıda olmalıdır. On yerden daha fazla yer kullanılmamalıdır.

5 Kobaylarda boynun dorsal bölgesinde birçok yere 0.1mL inoküle edilmelidir. Farede 0.1mL'den daha fazla kullanılmaz ve boyun bölgesine verilir. c) İntramüsküler (i.m.) Yol: Bu yol tavşan, kobay ve büyük kemirgenlerde kullanılır. Ufak kemirgenlerde ve farede önerilmez. Tavşanlar için CFA'da antijenler biseps femoris kasına verilir; her bir yere 0.5mL uygulanmalı ve yer sayısı en az olmalıdır. Kobay veya büyük kemirgenler için biseps femoris kasına 0.1 ml önerilir. d) İntraperitonea l(i.p.) Yol: Sadece farede kullanılır; 0.1 ml'den daha fazlasına izin verilmez. e) Patiler: Bu yer tavşanlarda kullanılmaz. Sıçan ve farede sadece diğer yollar çalışmazsa kullanılabilir. Sadece bir patiye izin verilir ve hayvanlar yumuşak yerde bırakılmalıdır. Enjeksiyon yeri her enjeksiyondan sonra haftada en az 3-4 kez muayene edilmelidir. Enjeksiyon sayısı ise serumdaki antikor titresiyle belirlenir. Tavşanlar veya diğer hayvanlar için 3-4 enjeksiyon yeterlidir. 2. Duyarlı hayvanacfa'nın yeniden enjeksiyonu ağrılı olabilen daha ciddi hipersensivite reaksiyonlarına neden olur. Bu nedenle CFA'nın bir injeksiyonundan daha fazlasını kullanan protokoller bu işlemin temelinde tartışılmalıdır. İnkomplet Freud's Adjuvant'ında ileri aşamaya götüren dozlar düşünülmelidir. Sansitizasyondan sonra antijenlerin sulu solüsyonlarının verildiği hayvanlar anaflaktik şokun bulguları bakımından gözlenmelidir ve verilen uygun tedavi akut reaksiyon göstermelidir. Enjeksiyonda ciddi iltihabi reaksiyonlar muayene ve tedavi için veterinere rapor edilmelidir. Hibridoma ve Monoklonal Antikor Oluşturma Bu amaç için fareden başka alternatif yoktur. Hayvanda huzursuzluğu en aza indirecek protokol verilmiştir: Fare İmmünizasyonu: Genellikle Balb/C fareler kullanılmakta olup günlük olmalıdır. Ufak miktarda eriyebilen immünojen varsa immünizasyonun başlangıcında CFA kullanılmalıdır. Adjuvanla eşit volümde emülsifiye sulu antijen kullanılır, uygun görülen protokolle 0.05mL enjekte edilir. Antijenin miktarı fazlaysa veya immünojenik antijenler kullanılacaksa başka adjuvanlar (Freud'ün inkomplet adjuvanı) kullanılmalıdır. CFA asla intravenöz kullanılmaz. İntradermal yol sadece hücrenin aracılık ettiği yanıtı indüklemek için kullanılır. Tek bir yere 0.05 ml'den fazla verilmez. Enjeksiyon yerinde sıklıkla ülserasyona neden olur. Bu yol fare için uygun değildir. Subkutan yol için farede uygun yer boyun bölgesi olup 0.1 ml'den daha fazla kullanılmaz. İntramüsküler yol farede CFA için uygun değildir. Enjeksiyon yerine 0.1mL'den fazlası verilmez. İkiden fazla biseps femoris kası kullanılmamalıdır. İntraperitoneal (i.p.) yol sadece CFA için kullanılır. Enjeksiyonlar 0.1 ml' den fazla olmamalıdır.

6 Patilere CFA yapılmaz. Bu yol diğer yollar çalışmadığında kullanılabilir. Farede sadece bir pati kullanılabilir. Hayvanlar yumuşak yatakta barınmalıdır. Her enjeksiyondan sonra haftada en az 3-4 kez enjeksiyon yeri muayene edilmelidir. Enjeksiyon sayısı plazma titrasyonuyla saptanır. Bir çok protokol 3-4 intraperitoneal enjeksiyonu yeterli bulur. Titrasyon 1:100 veya daha fazla ise yeterli kabul edilir. Farenin kuyruğu keskin bir makasla kesilerek heparinize tüpe kan alınır. Bu işlem 3 defadan daha fazla yapılmamalıdır. Füzyon için hazırlık: Fare servikal dislokasyonla öldürülür. Hücre füzyonu için dalak çıkartılır. Asit Oluşumu ve Toplanması: Yüksek dozda CFA veya pristan intraperitoneal enjekte edilirse peritonda asit yapımına neden olur. Bu esnada ağırlık kaybı, kamburlaşmış görüntü ve letarji görülür. Klinik bulgular gözlendiği zaman asit oluşturmak için enjeksiyon miktarı gerekli en aza indirilmelidir. Kural olarak fare sadece bir kez pristanla kullanıma hazırlanmalıdır. Pristan enjeksiyonunu tekrar etmek gerekirse bu ilk enjeksiyondan 4 hafta sonra olmalıdır. Her ikisinde de hibridoma hücrelerinin enjeksiyonundan önce kullanıma hazırlamadan sonra bir hafta beklemelidir. Pristan (2,6,10,14-tetrametilpentadekan) i.p. 0.2 ml önerilir; maksimum doz 0.5 ml 'dir. Dengelenmiş tuz solüsyonunda ml' de 3.2x106 olacak şekilde hazırlanan hibridoma hücreleri ml verilmelidir. Pristan hücre enjeksiyonundan en az 14 gün önce 0.5 ml olarak ip yapılmalıdır Enjeksiyondan 4-8 gün sonra fare asit yapmaya başlar ve asit yapımı zaman içerisinde oluşmaya devam eder. Asit yapma hızı oldukça değişkendir. Asit sıvısı 22 nolu iğneyle fare karnından boşaltılır. Pıhtılaşmayı önlemek için ufak miktarda heparin tüpe eklenmelidir. Asit sıvısının oluştuğunu saptamak için hayvan günlük muayene edilir; karnında şişkinlik olup olmadığına bakılır. Asit sıvısı hayvanın doğuma yakın oranda karnı büyüdüğü zaman boşaltılır. Sıvının toplanması sedasyonla veya tercihen anestezi altında olmalıdır. Sıvı alınması 3 kez olabilir. Sonuncusunda ötanazi uygulanır. Hayvanlar sürekli rahat ettirilmelidir ve solunumu, aktivitesi, iştahı günlük olarak izlenmelidir. Karın şişliğinin huzursuzluk yaratacak düzeye gelmesine izin vermemelidir. Huzursuzluk saptanırsa anestezi altında son sıvı alınır ve hayvan ötanazi edilir. Asit toplanmasından sonra intraperitoneal veya subkutan serum fizyolojik verilerek hayvanın şoka girmesi önlenir. Akut Toksisite Testi Memelilerde kimyasalların/ilaçların akut toksisitesinin tayini için diğer yöntemler güvenli olmadığından böyle bilgi ancak hayvan çalışmalarından elde edilebilir. Çalışma için rasyonel ve spesifik gerekçe bağlı bulunulan etik kurula verilmelidir. İşlem kullanılan hayvan sayısını minimuma indirmeye, hayvanda üretim süresini ve boyutunu en aza indirgemeye göre düzenlenmelidir. Test başlamadan önce etik kurula protokol verilmeli ve onaylanmalıdır. Üç temel yaklaşım yaygın olarak kullanılır: 1) "limit" veya güvenli test, 2) yaklaşık LD50'yi verebilen aralık bulma testi, veya 3) istatistiksel olarak geçerli LD50. 1) Limit Test, test bileşiğinin önceden tayin edilen doz düzeyinde (genellikle tek büyük bir doz), toksik veya letal olup olmadığını tayin etmek için uygundur. Her cinsiyetten 5-10 hayvana veya hassas cinsiyetten 10 hayvana yasal olarak saptanan doz verilir. Belirli bir süre içerisinde görülen toksik yanıtlar kaydedilir. Sonuçlara göre ek test yapılır. Normal koşullarda bir veya iki hayvan ilk olarak maruz bırakılır ve toksisite gözlenmezse başka hayvanlarla aynı doz, aynı maddenin "güvenirliğini" doğrulamak için kullanılır.

7 2) Aralık bulma testleri, şayet bileşiğin letalitesi bilinmiyorsa kullanılan hayvan sayısını azaltmak için uygun doz düzeylerini saptamada kullanılmalıdır. Genellikle bir veya iki hayvan her doz düzeyi için yaklaşık LD50'nin tahminine izin verecek doz aralığında kullanılır 3) LD50 testi, bir maddeye veya ürüne maruz kalındığında meydana gelen akut letaliteyi değerlendirir. LD50 değeri, test hayvanlarının %50'sini öldürmesi beklenen dozdur. Bu yöntem tipik olarak 100 veya daha fazla hayvanda kullanılabilir. Test materyeli artan dozlarda genellikle 5 veya daha fazla dozda, 10 dişi ve 10 erkek hayvan gruplarına verilir. Belirli bir süre içindeki mortalite kaydedilir; istatistiksel yöntem yardımıyla LD50 saptanır. Çeşitli amaçlarlarla bu test yapılır: Güvenli taşıma ve işaretlemede yasal zorunluluklar için madde veya ürünleri test etme, Kimyasal doz-yanıt eğrisinde karşılaştırmalı bilgi sağlamak, Akut intoksikasyon tedavisi için bilgi sağlamak, Bazı biyolojik ürünleri standart hale getirme, Toksisite çalışmaları için doz düzeylerini ayarlama, Alternatif test yöntemini değerlendirme için veri sağlamak. Tüm bu testlerde hayvanlar yakından hiç olmazsa bir saat boyunca ağrı-sıkıntı bulguları için dozu takiben gözlenmelidir. Şayet sıkıntı veya ağrı beklenmeden oluşursa ve bu nedenle değerlendirilmezse yerel etik kurulu derhal bilgilendirilmelidir. Testin devamı protokolün modifikasyonunu gerektirebilir ve yerel etik kurulca yeniden değerlendirilebilir. Hayvan, maruz bırakılmadan önce test ajanının saflığı ve içeriği iyi bilinmelidir. Hayvanlar çalışmanın hedefleri ile tutarlı bir süre, gözlem için dozu takiben kullanılmalıdır. Ekseri standart akut toksisite testleri en az 14 gün, bazen daha uzun süre gerektirir (toksisitenin geciken bulgularını tayin için). Ölmek üzere olan hayvanlar öncelikle ağrı veya huzursuzluk bulgusu varsa derhal olabildiğince süratli bir şekilde öldürülmelidir.başa Dön Ağrıya Dayalı Deney Hayvanlarda ağrılı ve stresli deneylerde analjezikler, anestezikler veya trankilizanlar ancak deneysel nesnelerle tepkimeye girmeyeceği zaman kullanılarak hayvan rahatlatılabilir veya yatıştırılabilir. Hayvan çalışma protokolleri, kullanılan ilaçları (veya ilacı) ve dozu belirtmelidir. Şayet ağrı ve stress kaçınılmaz ise, bu ilaçlar çalışmanın yapısına kontrendike ise, sorumlu araştırmacı yerel etik kurulundan gerekçe göstererek izin almalıdır. Kimyasal rahatlatıcı kullanmayı gerektirecek gerekli ağrı düzeyi, ilaç enjeksiyonundan kaynaklanan ağrıdan genellikle daha şiddetlidir. Girişim hayvanda anormal kaçma davranışına, önemli doku harabiyetine neden oluyorsa ağrılı kabul edilir veya insanlarda ağrı yaparsa ağrılı olarak kabul edilir. Hayvanda yapılan girişimler: 1. Ağrısız veya sıkıntısız olabildiği gibi 2. Uygun anestezik, analjezik veya trankilizan ilaçların verildiği ağrı veya sıkıntılı olabilir. 1. Ağrı veya Sıkıntıya Neden Olmayan ya da En Az Seviyede Geçici Ağrı veya Sıkıntı Veren Uygulamalar Bu işlemler tanımlanan yöntemleri kullanan ehil kişilerce yapıldığı zaman çok az geçici ağrı yapabilir ya da ağrısız veya sıkıntısız olduğu düşünülebilir: 1. Aşağıdakilerin uygulanmasında, a) Anestezik, analjezik ve trankilizanlar, b) Sıvı ve elektrolit tedavisi, c) İmmünizasyon, d) Oral tedavi; 2. Kronik olmayan kateterizasyon;

8 3. Kan alma (intrakardiyak ve bazı türlerde periorbital hariç); 4. Gastrik gavaj; 5. Veterinerlerin tanı ve tedavi için yaptıkları bazı rutin uygulamalar (örneğin enjeksiyonlar; palpasyon, röntgen, deri sıkma), 6. Önerilen yönteme göre yapılan ötanazi; 7. Neonatal kemirgenlerde intraserebral inokülasyonlar. Birçok neonatal kemirgende intraserebral inokülasyonlar eğitilmiş personel tarafından yapılabilir. Bu uygulama sadece geçici ağrı veya sıkıntıya neden olur. Yukarıdaki işlemlerin herhangi birinin sonucu ağrı veya sıkıntı olursa bu işlem aşağıdaki kategoride değerlendirilmelidir. 2. Uygun Tedaviyle Rahatlatılan Ağrı veya Sıkıntı Oluşturan Uygulamalar Ağrı veya sıkıntıya neden olan ve analjezik, anestezik veya trankilizanlarla uygulamaların yapılabildiği işlemler şunlardır: 1. Biopsi, gonadektomi, elektrot ve kayıt aletlerinin yerleştirilmesini içeren tüm cerrahi uygulamalar, 2. Yanık, donma ve dağlama uygulamaları, 3. Kemik kırıkları, 4. İnsanlarda genellikle ağrıya neden olduğu kabul edilen elektrik şokları, 5. Aşırı iltihap ve nekroza neden olan bir ajanın kullanımı, 6. İlaç veya radyasyon toksisitesinin LD50 tayini için yapılan testler, 7. Adaptasyon işlemine girmeyen hayvanlarda 12 saatten daha uzun süre harekette kısıtlama, 8. Deri veya korneanın aşınma testi, 9. İntrakardiyak kan alma, 10. Fare ve hamster dışındaki herhangi bir türden periorbital kan alma. Fare ve hamster gibi gerçek orbital sinüse sahip olmayan anestezi edilmemiş hayvanlardan periorbital kan alma uygun değildir. Hayvanların Genel Bakımı ve Düzeni Deneyde kullanılacak hayvanın araştırma süresince bulunduğu yerde hareket özgürlüğü olmalı; yiyecek ve suyu sağlanmalıdır. Sağlığının iyi olması için her türlü bakım yapılmalıdır. Fizyolojik gereksinimleri (işemesi, dışkılaması, vücut sıcaklığını devam ettirmesi, normal hareket ve postür ayarlamaları gibi) olabildiğince kısıtlanmamalıdır. Hayvanlar günlük olarak kontrol edilmeli; ağrı, sıkıntı veya acısı varsa hızla düzeltilmelidir. Hayvanların Yeniden Kullanılması Hayvanın yeniden kullanılması, ilk uygulamadan sonra farklı ikinci bir uygulamanın yapılmasıdır. Kullanılan bir hayvan normal sağlığına kavuşsa bile, başka bir araştırmada asla kullanılmaz. Sağlıklı, kullanılmış hayvandan ancak eğitim amacıyla yararlanabilir. Hayvan Ürünlerinin Kullanımı Araştırmacılar hayvan kaynaklarından elde edilen materyallerle çalıştıkları zaman, hayvan sayısını en az kullanmaya özen göstermelidir. Personelin Sorumlulukları

9 Araştırmada deney yaparak, test ederek veya dokuyu sağlayarak deney hayvanı kullanan herkes hayvanın en üst düzeyde sağlığını ve korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Tüm araştırma süresince hayvanın taşınması ve sonraki bakımı da özenli yapılmalıdır. Eğitim, Alıştırma ve Yetki Araştırmacı, araştırmayı destekleyen ve hayvanların bakımını yapan herkes, gereksinim duyulan sorumluluk düzeyinde eğitilmelidir. Eğitim, alıştırma veya ileri düzeyde alıştırma, kullanılan hayvanların bakım işini bilen kişi tarafından veya o kişinin gözetimi altında yapılmalıdır. Araştırmacı deneyimli değilse, deney hayvanlarının uygun kullanım yöntemlerini öğrenmeleri için bu konuda yeterliliği saptanmış kurumlardan eğitim alması gereklidir. Hayvanların Sağlanması Hayvanlar üretim ve satış yapan merkezlerden elde edilmelidir. Bu hayvanlar kendinize ait diğer laboratuvar hayvanlarının yanına asla konmamalıdır. Araştırmada kullanılan tüm omurgalı hayvanların doğum tarihi veya stokunun kaydı yapılmış olmalıdır. Yabani türler araştırmada kullanılmaz. Ancak çok özel koşullarda ve araştırıcının başka alternatifinin olmadığı durumlarda bu hayvanlar, yerel etik kurulun özel izniyle kullanılabilir. Üretim; sayı, cinsiyet ağırlık, sağlık vb araştırma gereksinimlerini karşılayacak şekilde düzenlenmelidir. Özellikle fazla doğum ve gereksiz ayırma işlemi yapılmamalıdır. Kemirgen olmayan hayvanlarda yapılacak büyük cerrahi girişimler sadece Araştırma Merkezinde yapılmalıdır. Kemirgenlerde gerçekleştirilen hayvan deneyleri sorumlu araştırmacı tarafından daha önceden belirlenen yerde yerel etik kurulun izni ve denetimiyle yapılabilir

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU YÖNERGESİ (YÜHADYEK)

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU YÖNERGESİ (YÜHADYEK) YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU YÖNERGESİ (YÜHADYEK) Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin amacı, deney hayvanları ile yapılacak olan bilimsel araştırma, test, sağlık hizmetleri uygulamaları,

Detaylı

ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU

ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU ACIBADEM ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU Toplantı tarihi: Başvuru tarihi: Başvuru sayısı: Karar tarihi: Karar numarası: KARAR: Uygun Düzeltilmesi Gerekir Koşullu Olarak Uygun

Detaylı

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU

GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU BAŞVURU FORMU (Kurul tarafından doldurulacak) Protokol No: Onay Tarihi: 1. PROJE PERSONELİ Proje Yürütücüsü Ünvan: Ad-Soyad: Fakülte/Akademik

Detaylı

Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi. Deneysel Hayvan Üretim ve Bakım Birimi Hizmet Fiyatları

Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi. Deneysel Hayvan Üretim ve Bakım Birimi Hizmet Fiyatları Boğaz si Yaşam Bilimleri ve Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi Deneysel Hayvan Üretim ve Bakım Birimi Hizmet Fiyatları Deney Hayvanı BV100 Fare( konvansiyonel) 10,00-15,00-20,00- BV101 Sıçan(

Detaylı

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ. Üsküdar Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu (ÜÜ-HADYEK) BAŞVURU FORMU

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ. Üsküdar Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu (ÜÜ-HADYEK) BAŞVURU FORMU ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ Üsküdar Üniversitesi Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu (ÜÜ-HADYEK) BAŞVURU FORMU Protokol no: Onay tarihi: KARAR : Uygun Düzeltilmesi Gerekir Koşullu Olarak Uygun Uygun Değil Bu bölüm

Detaylı

Soru 5) Aşağıdakilerden hangisi laboratuvar hayvanı barınaklarında düşük nem seviyesinden kaynaklanan bir durum değildir?

Soru 5) Aşağıdakilerden hangisi laboratuvar hayvanı barınaklarında düşük nem seviyesinden kaynaklanan bir durum değildir? Soru 1) Aşağıdaki İfadelerden hangisi laboratuvar hayvanı barınakları için doğru değildir? a) Hayvanları dış etkenlerden korur b) Hayvanların doğal davranışlarını sergileyebilmelerine izin verir c) Hayvanlar

Detaylı

BORNOVA VET. KONT.VE ARS.ENS.

BORNOVA VET. KONT.VE ARS.ENS. Dr.Ahmet ARSLAN Bornova VKAE Veteriner Biyolojik Ürünler Kontrol Bölümü Bakteriyel Aşılar Kontrol Lab. Genellikle kuyruklarından yakalanır ve kaldırılır. Baş ve işaret parmakları arasında kuyruğun 2/3

Detaylı

Yoğun bakım ünitesi için düzenleme yapılmalıdır.

Yoğun bakım ünitesi için düzenleme yapılmalıdır. Yoğun bakım ünitesi için düzenleme yapılmalıdır. Yoğun bakım ünitelerinin giriş-çıkış kuralları belirlenmelidir. Tüm yüzeyleri pürüzsüz, yuvarlak köşeli, gözeneksiz, kolay temizlenebilir, dezenfekte edilebilir

Detaylı

STERINaF [18F] 250 MBq/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Damar içine uygulanır.

STERINaF [18F] 250 MBq/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Damar içine uygulanır. STERINaF [F] 250 MBq/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Damar içine uygulanır. STERINaF [F] 250 MBq/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon 1 m l si kalibrasyon tarih ve saatinde 250 MBq/ml sodyum florür

Detaylı

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu

Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği (TPHD) Hemofilide Cerrahi Çalıştayı Uzlaşı Raporu Türk Pediatrik Hematoloji Derneği Hemofili/Hemostaz/Tromboz Alt Çalışma grubu tarafından 25 Eylül 2010 tarihinde düzenlenen

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

Hasta odalarında fiziki düzenleme yapılmalıdır.

Hasta odalarında fiziki düzenleme yapılmalıdır. Hasta odalarında fiziki düzenleme yapılmalıdır. Her yatağın başında tıbbi gaz sistemine bağlı hasta başı paneli bulunmalıdır. Hasta odalarında lavabo, banyo ve tuvalet bulunmalıdır. Yatak başı bağlantılı

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol.

KULLANMA TALİMATI. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. KULLANMA TALİMATI STİDERM jel Cilde uygulanır. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. Yardımcı Maddeler: Benzalkonyum klorür, mentol kristali, karbomer 980, disodyum EDTA, sodyum

Detaylı

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Sağlık kuruluşları hizmet, eğitim, araştırma faaliyetlerinin yürütüldüğü kompleks yapılardır. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları

Detaylı

3.KURUM / ANABİLİM DALI / MERKEZ / BÖLÜM

3.KURUM / ANABİLİM DALI / MERKEZ / BÖLÜM Protokol no: Onay tarihi: T.C. GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU ARAŞTIRMA AMACIYLA HAYVAN KULLANMA PROTOKOLÜ VE ARAŞTIRMA PROJE FORMU 1. ARAŞTIRMANIN BAŞLIĞI: 2. ARAŞTIRMA

Detaylı

Diyaliz hastaları için ulaşım hizmeti verilmelidir. Ulaşım hizmeti için araç tahsis edilmelidir.

Diyaliz hastaları için ulaşım hizmeti verilmelidir. Ulaşım hizmeti için araç tahsis edilmelidir. Diyaliz hastaları için ulaşım hizmeti verilmelidir. Ulaşım hizmeti için araç tahsis edilmelidir. Diyaliz ünitesine yönelik fiziki düzenleme yapılmalıdır. Kadın ve erkek hastalar için ayrı olmak üzere hasta

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Sağlık Çalış ışanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Sağlık çalış ışanlarında majör bulaş kaynağı kanla

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROSEDÜRÜ KODU: YÖN.PR.09 YAYINLAMA TARİHİ: 21.04.2014 REVİZYON TARİHİ: 00 REVİZYON NO: 00 SAYFA SAYISI:05 1. AMAÇ:

Detaylı

Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır.

Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır. Doğumhaneye yönelik düzenleme yapılmalıdır. Doğumhane girişinde çalışanlar için giyinme odası bulunmalıdır. Doğum öncesi izlem ve doğum işlemi tek kişilik odalarda yapılmalıdır. Doğum öncesi izlem, doğum

Detaylı

Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi;

Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi; Laboratuvarda çalışılan tüm test ve uygulamaları içeren rehber hazırlanmalıdır. Test ve uygulama rehberi; o Örnek türünü, o Örnek kabul ve ret kriterlerini, o Örnek alımı ile ilgili kuralları, o Örneklerin

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama - 0 - EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 2/5 1. AMAÇ Bu yönergenin amacı; çalışanların iş kazası sonucu yaralanmalarında bildirimin

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.1. Terapötik endikasyonlar Kas-iskelet sistemi ile ilişkili akut ağrılı kas spazmlarının semptomatik tedavisinde endikedir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.1. Terapötik endikasyonlar Kas-iskelet sistemi ile ilişkili akut ağrılı kas spazmlarının semptomatik tedavisinde endikedir. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MAXTHİO 4 mg/2 ml İM Enjeksiyon İçin Çözelti İçeren Ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Tiyokolşikosid 4 mg Yardımcı maddeler: Sodyum klorür

Detaylı

Laboratuvar Hayvanlarından Kan Alınması

Laboratuvar Hayvanlarından Kan Alınması Laboratuvar Hayvanlarından Kan Alınması Birçok test kanda yapılır ve testin tipi gerekli kan miktarını belirler. Bu ve diğer faktörler, kan alma yerini ve metodunu belirler (Tablo 1). Bazı metotlar sadece

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI MIOSTAT %0.01 steril intraoküler solüsyon Göz içine (intraoküler) enjeksiyon olarak uygulanır. Etkin madde: 0.10 mg/ml karbakol içerir. Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, potasyum klorür

Detaylı

Kuduzda Korunma ve İmmünoprofilaksi Uygulamaları Dr. Cemal BULUT

Kuduzda Korunma ve İmmünoprofilaksi Uygulamaları Dr. Cemal BULUT Kuduzda Korunma ve İmmünoprofilaksi Uygulamaları Dr. Cemal BULUT SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi II. İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği PATOGENEZ 1. Isırık ve virus girişi

Detaylı

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke

Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Acil Serviste Akılcı Antibiyotik Kullanımının Temel İlkeleri Dr. A. Çağrı Büke Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji 12/o4/2014 Akılcı antibiyotik kullanımı Antibiyotiklere

Detaylı

ÇOCUK YAŞ GRUBUNDA YAPILAN KLİNİK ARAŞTIRMALARDA ETİK. RUKİYE EKER ÖMEROĞLU Prof. Dr

ÇOCUK YAŞ GRUBUNDA YAPILAN KLİNİK ARAŞTIRMALARDA ETİK. RUKİYE EKER ÖMEROĞLU Prof. Dr ÇOCUK YAŞ GRUBUNDA YAPILAN KLİNİK ARAŞTIRMALARDA ETİK RUKİYE EKER ÖMEROĞLU Prof. Dr ÇOCUKLUK ÇAĞI: 1-18 YAŞ Yenidoğan:0-28 gün Bebek:28 gün-24 ay Çocuk:2-11 yaş Adolesan:12-16 yaş ÇOCUKLAR ERİŞKİNİN KÜÇÜK

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. %0.9 NaCI, hacim tamamlayıcı olarak kullanılmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. %0.9 NaCI, hacim tamamlayıcı olarak kullanılmaktadır. KULLANMA TALİMATI MON.NaF ( 18 F) 250 MBq /ml i.v. enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Damar içine uygulanır. Çözeltinin 1ml si kalibrasyon tarih ve saatinde 250 MBq (20,3 mci) /ml Sodyum florür ( 18 F)

Detaylı

FİBROBLAST SİPARİŞ FORMU. T.C. Kimlik No: Cinsiyeti: K E

FİBROBLAST SİPARİŞ FORMU. T.C. Kimlik No: Cinsiyeti: K E Doküman No: P02- F14 Yayın Tarihi: 01/09/2014 Geçerlilik Tarihi: 14/04/2020 Revizyon No: 01 Revizyon Tarihi: 14/04/2015 Sayfa No: 1/2 FİBROBLAST SİPARİŞ FORMU Tarih:../ /.. HASTA BİLGİLERİ: Hastanın Adı

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK. ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013

İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK. ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013 İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013 İlk kez 1855 te Thomas Addison tarafından tanımlanmıştır Sıklığı milyonda 60-120

Detaylı

Ameliyathane Ameliyathane Süreci ve Genel Düzenlemeler

Ameliyathane Ameliyathane Süreci ve Genel Düzenlemeler Ferit Bayram DentaFiera 6 Haziran 2016 Ameliyathane Ameliyathane Süreci ve Genel Düzenlemeler A. Temizlik ve Dezenfeksiyon Kurallarına İlişkin Düzenlemeler Sterilizasyon prosedürlerinin düzenli kontrolü

Detaylı

GÜVENLİK RAPORLAMA SİSTEMİ

GÜVENLİK RAPORLAMA SİSTEMİ GÜVENLİK RAPORLAMA SİSTEMİ Güvenlik Raporlama Sistemi Güvenlik raporlama sistemi; Hastanelerde meydana gelen olaylardan ders çıkartmak ve benzer olayların bir daha yaşanmasını engellemek amacıyla oluşturulan

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. STİLEX jel Cilde uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. STİLEX jel Cilde uygulanır. KULLANMA TALİMATI STİLEX jel Cilde uygulanır. Etkin Madde: Mepiramin maleat, lidokain hidroklorür, dekspantenol. Yardımcı Maddeler: Koruyucu olarak benzalkonyum klorür, koku verici olarak oleum adonia,

Detaylı

BORNOVA VET. KONT.VE ARS.ENS.

BORNOVA VET. KONT.VE ARS.ENS. Bülent KAFA Uzman Veteriner Hekim Üretim tesisi, laboratuvar ve Araştırma birimlerinde çalışacak personelin sağlık durumunun çalışmaya uygun olması, olabilecek sağlık problemlerinin hayvanlarla temas neticesinde

Detaylı

AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ

AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ AYFER ERDOĞAN KALİTE YÖNETİM DİREKTÖRÜ Çalışan Güvenliği Genelgesi 14.05.2012 Genelge : 2012 / 23 Hasta ve Çalışan Güvenliğinin Sağlanmasına Dair Yönetmelik doğrultusunda; 1) Çalışan güvenliği komitesinin

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ AMELİYATHANE ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ AMELİYATHANE ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI 1. AMAÇ:Ameliyathanede mikroorganizmaların yayılımının engellenmesi, enfeksiyonlar açısından hasta ve personelin güvenliğinin azami ölçüde sağlanması. 2. KAPSAM:Ameliyathane birimini kapsar. 3.KISALTMALAR:

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

İLAÇ RUHSAT BAŞVURULARI İÇİN STABİLİTE ÇALIŞMALARI REHBERI

İLAÇ RUHSAT BAŞVURULARI İÇİN STABİLİTE ÇALIŞMALARI REHBERI İLAÇ RUHSAT BAŞVURULARI İÇİN STABİLİTE ÇALIŞMALARI REHBERI [Dokümanlar Sayfasına Dön] GİRİŞ Farmasötik ürünlerde kalite güvenliği sağlama sisteminin önemli bir bölümünü raf ömrü boyunca daha önceden saptanan

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR:

HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR: NÜTRİSYONEL VE METABOLİK DESTEK: Malnütrisyon: Gıda tüketiminin metabolik hızı karşılamayamaması durumunda endojen enerji kaynaklarının yıkımı ile ortaya çıkan bir klinik durumdur ve iki şekilde olabilir.

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

Yeniden Başlamak İçin

Yeniden Başlamak İçin Yeniden Başlamak İçin Periferik Kandan Kök Hücre Toplama İşlemi Bu kitapçık, Periferik kandan kök hücre toplama işleminden geçmek üzere olan siz hastalarımıza özel olarak hazırlanmıştır. Bu kitapçığın

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır. Etkin madde: Her bir ampulde 4 mg Tiyokolşikosid Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, enjeksiyonluk su

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ YOĞUN BAKIM ÜNİTESİ ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ YOĞUN BAKIM ÜNİTESİ ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI 1.AMAÇ:Yoğun Bakım Ünitesi (YBÜ) sinde hastane enfeksiyonlarının oluşmasının ve önlenmesinin kontrolünü sağlamak. 2.KAPSAM:Tüm Yoğun Bakım ünitesini kapsar. 3.KISALTMALAR: YBÜ:Yoğun Bakım Ünitesi HHEK:Hastane

Detaylı

LOKAL ANESTEZİK MADDELERLE DERİ TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

LOKAL ANESTEZİK MADDELERLE DERİ TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ LOKAL ANESTEZİK MADDELERLE DERİ TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN... Kayıt (protokol) numarası :... Doğum tarihi (gün/ay/yıl) :... Adresi :...... Telefon numarası :... Başvuru tarihi

Detaylı

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU

PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM. Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU PROSTAT AMELİYATI SIRASI BAKIM Prof. Dr. NEVİN KANAN İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ FLORENCE NIGHTINGALE HEMŞİRELİK YÜKSEKOKULU Ürolojik cerrahi daha kompleks ve oldukça fazla mükemmeli hedefleme yolunda gelişmesini

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ Prof. Dr. Fatma Ulutan Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıklar kları Anabilim Dalı BRUSELLOZ KONTROLÜ VE ERADİKASYONU

Detaylı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi

Detaylı

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Çocukluk Çağı Aşılamaları Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Rutin Aşı Takvimi-2012 ÖNERİLEN RUTİN AŞI PROGRAMI-2012 Ulusal aşı programı DOĞUM 1. AYIN SONU 2. AYIN SONU 4. AYIN SONU 6. AYIN SONU HEPATİT B 1. Doz

Detaylı

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar YARALANMALAR YARA NEDİR? Bir travma sonucu deri yada mukozanın bütünlüğünün bozulmasıdır. Aynı zamanda kan damarları, adale ve sinir gibi yapılar etkilenebilir. Derinin koruma özelliği bozulacağından enfeksiyon

Detaylı

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU (YÜHADYEK) ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA DAİR YÖNERGE

YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU (YÜHADYEK) ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA DAİR YÖNERGE YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ HAYVAN DENEYLERİ YEREL ETİK KURULU (YÜHADYEK) ÇALIŞMA USUL VE ESASLARINA DAİR YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönergenin

Detaylı

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.]

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] [Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] Giriş Hekimler, hastaları ve geniş toplum kesimleri arasındaki ilişkilerde son yıllarda önemli değişikler

Detaylı

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ. Kuru göz sendromunun semptomatik tedavisinde kullanılır.

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ. Kuru göz sendromunun semptomatik tedavisinde kullanılır. KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI EYESTIL 10 ml göz damlası 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM Etkin madde : 100 ml de : 0.150 g hiyalüronik asit sodyum tuzu içerir. Yardımcı maddeler : Yardımcı

Detaylı

AŞI UYGULAMALARI. Dr. Sevtap GÜNEY Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı, ANTALYA

AŞI UYGULAMALARI. Dr. Sevtap GÜNEY Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı, ANTALYA AŞI UYGULAMALARI Dr. Sevtap GÜNEY Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı, ANTALYA 1 HBV 0,1,6 ay BCG 2. ay KPA 2,4,6,12. ay DaBT-IPA

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ 2013 İÇERİK-1 Advers Etki Nedir? Ciddi Advers Etki Nedir? Ciddi Advers Etkiye

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MYDFRIN 5 ml oftalmik çözelti ihtiva eden plastik şişe içerisinde sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. MYDFRIN 5 ml oftalmik çözelti ihtiva eden plastik şişe içerisinde sunulmaktadır. MYDFRIN Steril Göz Damlası, 5ml Göze damlatılarak uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 25 mg/ml fenilefrin hidroklorür Yardımcı maddeler: Benzalkonyum klorür solüsyonu, sodyum bisülfat, disodyum edetat

Detaylı

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI Hazırlayan Kontrol eden Onaylayan Enfeksiyon Kontrol Komitesi Kalite Yönetim Direktörü Hastane Yöneticisi 1.AMAÇ Hasta kanı ve/veya diğer vücut sıvıları ile parenteral veya mukoza yoluyla temas eden sağlık

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz

ÜRÜN BİLGİSİ. CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz 1. ÜRÜN ADI ÜRÜN BİLGİSİ CLAVOMED FORTE 250 mg / 62,5 mg Oral Süspansiyon Hazırlamak İçin Kuru Toz 2. BİLEŞİM Etkin madde: Her 5 ml de; Amoksisilin Klavulanik asit 250.00 mg 62.5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ DENEY HAYVANLARI UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (DEHAM) ÇALIŞMA ESASLARI YÖNERGESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ DENEY HAYVANLARI UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (DEHAM) ÇALIŞMA ESASLARI YÖNERGESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ DENEY HAYVANLARI UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (DEHAM) ÇALIŞMA ESASLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönergenin amacı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Deney Hayvanları Uygulama

Detaylı

1.Düşme nedir? Düşme;şiddetli vurma ya da maksatlı hareketlerin dışında, ani, kontrol edilemeyen, istemsiz bir şekilde vücudun bir yerden başka bir

1.Düşme nedir? Düşme;şiddetli vurma ya da maksatlı hareketlerin dışında, ani, kontrol edilemeyen, istemsiz bir şekilde vücudun bir yerden başka bir HASTA DÜŞMELERİ 1.Düşme nedir? Düşme;şiddetli vurma ya da maksatlı hareketlerin dışında, ani, kontrol edilemeyen, istemsiz bir şekilde vücudun bir yerden başka bir yere ya da nesnelere doğru hareket etmesi

Detaylı

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM

KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM DOKU YENİLENMESİNDE OTOLOG ÇÖZÜM TÜRKİYEDE TEK DENTAL PRP KİTİ KEMİK VE DİŞ ETİ SORUNLARI İÇİN EN GÜVENİLİR VE EN ETKİLİ ÇÖZÜM YENİLENMEK KENDİ İÇİMİZDE ONARICI DOKU YENİLENMESİNİ HIZLANDIRAN YENİLİKÇİ

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır.

KULLANMA TALİMATI. VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır. KULLANMA TALİMATI VİROSİL %5 krem Haricen kullanılır. Etkin madde: Her 1 g krem %5 a/a 50 mg asiklovir içerir. Yardımcı madde(ler): Poloksamer, setostearil alkol, sodyum lauril sülfat, beyaz yumuşak parafin,

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

ALLERJİ DERİ TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

ALLERJİ DERİ TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ ALLERJİ DERİ TESTLERİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN... Kayıt (protokol) numarası :... Doğum tarihi (gün/ay/yıl) :... Adresi :...... Telefon numarası :... Başvuru tarihi :.. 200 Hastalığın

Detaylı

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ

TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ TALASEMİDE OSTEOPOROZ EGZERSİZLERİ DR. FZT. AYSEL YILDIZ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ FİZİKSEL TIP VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI Talasemi; Kalıtsal bir hemoglobin hastalığıdır. Hemoglobin

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI LEVOSOL 30 mg/5 ml Şurup Ağızdan alınır. Etkin madde: 1 ml de 6 mg levodropropizin içerir. Yardımcı maddeler: Sakkaroz, metil parahidroksi benzoat, propil parahidroksi benzoat, sodyum

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

1000 ml sulu çözeltide 667 gram laktüloz

1000 ml sulu çözeltide 667 gram laktüloz Duphalac 670 mg/ml şurup Ağız yolundan uygulanır. Etkin madde: 1000 ml sulu çözeltide 667 gram laktüloz Yardımcı Maddeler: Duphalac Şurup hiçbir yardımcı madde içermemektedir. Duphalac Şurup, laktuloz

Detaylı

TEHLİKELİ MADDE YÖNETİM PROSEDÜRÜ. KOD:STK.PR.02 Y. Tarihi: 31.05.2013 Sayfa No: 5/5 Rev. T.:15.07.2013 Rev. No: 01

TEHLİKELİ MADDE YÖNETİM PROSEDÜRÜ. KOD:STK.PR.02 Y. Tarihi: 31.05.2013 Sayfa No: 5/5 Rev. T.:15.07.2013 Rev. No: 01 1. AMAÇ: Tehlikeli Maddelerin Güvenli Taşınması, Depolanması, Kullanılması, Dökülmesi ile Tehlikeli Maddelere Maruz Kalınması Durumunda yapılması Gerekenler ve Eğitimi İçin Standart Bir Yöntem Belirlemektir.

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Hayvan deneylerine ait ilk

Hayvan deneylerine ait ilk Hayvan Deneyleri Nasýl Yapýlmalýdýr? HAYVAN DENEYLERÝ NASIL YAPILMALIDIR? Özgür KASIMAY, Dr., Berrak Ç. YEÐEN, Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Týp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalý, Ýstanbul Hayvan deneylerine

Detaylı

1. AMAÇ: 4. KISALTMALAR: EKK : Enfeksiyon Kontrol Komitesi SHKS : Sağlıkta Hizmet Kalite Standartları 5. UYGULAMA:

1. AMAÇ: 4. KISALTMALAR: EKK : Enfeksiyon Kontrol Komitesi SHKS : Sağlıkta Hizmet Kalite Standartları 5. UYGULAMA: Kalite Yönetim Birimi SAYFA NO 1 / 5 1. AMAÇ: Hastanemizdeki; sağlıkta hizmet kalite standartları ve kalite yönetim sistemine uygunluğunun; sürekliliğini, yeterliliğini ve etkinliğini sağlamak için, planlanmış

Detaylı

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI Sayfa No 1 / 5 Hazırlayan İnceleyen Onaylayan Enfeksiyon Kontrol Komitesi Kalite Yönetim Temsilcisi Başhekim 1.AMAÇ Hasta kanı ve/veya diğer vücut sıvıları ile parenteral veya mukoza yoluyla temas eden

Detaylı

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü

Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Kilo Kontrolünde Fiziksel Ak1vitenin Önemi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü Hareketsiz yaşamın en önemli sebebi Teknoloji ve motorlu taşıt kullanımının

Detaylı

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ

ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ Acil sağlık hizmetlerinin sunulduğu alanlara yönelik düzenleme yapılmalıdır. Hastane dışında acil servise ulaşımı kolaylaştırıcı yönlendirici işaretler bulunmalıdır. Acil servis

Detaylı

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ

TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ. ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ TC. SAĞLIK BAKANLIĞI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS (Bel Kayması) HASTA BİLGİLENDİRME BROŞÜRÜ ERİŞKİN İSTMİK SPONDİLOLİSTEZİS NEDİR? Omurga, omur adı

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

Transfüzyon merkezinde süreçlerin işleyişine yönelik yazılı düzenleme bulunmalıdır. Yazılı düzenleme;

Transfüzyon merkezinde süreçlerin işleyişine yönelik yazılı düzenleme bulunmalıdır. Yazılı düzenleme; Transfüzyon merkezinde süreçlerin işleyişine yönelik yazılı düzenleme bulunmalıdır. Yazılı düzenleme; o Hangi durumlarda bağışçıdan kan alınacağı, o Bağışçının seçilmesi, bağışçının reddi, bağışçıdan kan

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan ilaç dışında- kullanabilecekleri güvenilir bir antibiyotik

Detaylı

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI

BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI BS 8800 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ YÖNETİM REHBER STANDARDI Dr. Handan TOPÇUOĞLU Ph.D. Dr. Şenay ÖZDEMIR Ph.D. İdeal İş sağlığı Ltd.şti. (HS(G)65 BAŞARILI SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİNİ (UK) TEMEL

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4. KLİNİK ÖZELLİKLER 4.1 Terapötik endikasyonlar NIZORAL Ovül, akut ve kronik vulvovajinal kandidozun lokal tedavisinde kullanılır.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4. KLİNİK ÖZELLİKLER 4.1 Terapötik endikasyonlar NIZORAL Ovül, akut ve kronik vulvovajinal kandidozun lokal tedavisinde kullanılır. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI NIZORAL 400 mg Ovül 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her bir ovül etkin madde olarak 400 mg ketokonazol içerir. Yardımcı maddeler: Bütil hidroksianizol

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. ADELEKS IM 4 mg/2 mi Ampul Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Her bir ampulde 4 mg Tiyokolşikosid Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, enjeksiyonluk su. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce

Detaylı

Eczanelerde düzenleme yapılmalıdır. Eczanelerde iklimlendirme sağlanmalıdır. İlaç saklama alanlarının sıcaklık ve nem kontrolleri yapılmalıdır.

Eczanelerde düzenleme yapılmalıdır. Eczanelerde iklimlendirme sağlanmalıdır. İlaç saklama alanlarının sıcaklık ve nem kontrolleri yapılmalıdır. ECZANE HİZMETLERİ Eczanelerde düzenleme yapılmalıdır. Eczanelerde iklimlendirme sağlanmalıdır. İlaç saklama alanlarının sıcaklık ve nem kontrolleri yapılmalıdır. Eczanenin işleyişine yönelik yazılı düzenleme

Detaylı

Psikiyatri klinik/servislerine yönelik fiziki düzenleme bulunmalıdır.

Psikiyatri klinik/servislerine yönelik fiziki düzenleme bulunmalıdır. Psikiyatri klinik/servislerine yönelik fiziki düzenleme bulunmalıdır. Rehabilitasyon alanları bulunmalıdır. Sigara içen hastalar için sigara içme alanı bulunmalıdır. Ziyaret için ayrı bir alan bulunmalıdır.

Detaylı

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 9.Hafta ( 10-14 / 11 / 2014 ) 1.)İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ 2.) İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI VE ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER Slayt No : 13 1.2)) İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİSİ

Detaylı

Diyabette Bakım,Takip ve İzleme. İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem.

Diyabette Bakım,Takip ve İzleme. İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem. Diyabette Bakım,Takip ve İzleme İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji,Diyabet ve Metabolizma Uzm.Hem.Alev Kahraman Kan Glukozunun Diyabetli Birey Tarafından Takibi Kan glukozunun

Detaylı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı Ameliyat Sırası Hasta Bakımı AMAÇ Hastanın ameliyat sırası hemşirelik bakımının sürdürülmesi ve karşılaşabileceği komplikasyonların önlenmesidir. TEMEL İLKELER Ameliyat sırası dönemde hemşirelik bakımı;

Detaylı