T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ GAZETECİLİK ANABİLİM DALI MEDYA SAHİPLİĞİNİN İÇERİĞE YANSIMALARI: CEM UZAN VE GENÇ PARTİ ÖRNEĞİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ GAZETECİLİK ANABİLİM DALI MEDYA SAHİPLİĞİNİN İÇERİĞE YANSIMALARI: CEM UZAN VE GENÇ PARTİ ÖRNEĞİ"

Transkript

1 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ GAZETECİLİK ANABİLİM DALI MEDYA SAHİPLİĞİNİN İÇERİĞE YANSIMALARI: CEM UZAN VE GENÇ PARTİ ÖRNEĞİ YÜKSEK LİSANS TEZİ MELTEM UZUN ANKARA-2008

2 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ GAZETECİLİK ANABİLİM DALI MEDYA SAHİPLİĞİNİN İÇERİĞE YANSIMALARI: CEM UZAN VE GENÇ PARTİ ÖRNEĞİ YÜKSEK LİSANS TEZİ MELTEM UZUN TEZ DANIŞMANI: PROF. DR. OYA TOKGÖZ ANKARA-2008

3 T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ GAZETECİLİK ANABİLİM DALI MEDYA SAHİPLİĞİNİN İÇERİĞE YANSIMALARI: CEM UZAN VE GENÇ PARTİ ÖRNEĞİ YÜKSEK LİSANS TEZİ TEZ DANIŞMANI: PROF. DR. OYA TOKGÖZ Tez Jürisi Üyeleri Adı ve Soyadı Prof. Dr. Oya Tokgöz.. Prof. Dr. Sezer Akarcalı... Yrd. Doç. Dr. Bedriye Poyraz.. İmzası.... Tez Sınav Tarihi. ANKARA-2008

4 İÇİNDEKİLER Sayfa No GİRİŞ 1 I. BÖLÜM DEMOKRASİ-MEDYA A.Demokrasi -Temsili Demokrasi Seçimler B.Kamuoyu B.1.Kamuoyu-Medya B.2.Kamuoyu-Propaganda C.Demokrasi-Kamuoyu İlişkisi D.Siyasal İletişim ve Medya D.1.Siyasal İletişim 17 D.2.Propaganda-Siyasal Reklam-Siyasal Kampanyalar E.Siyasal Kampanyalar E.1.Siyasal Kampanyalarda Yeni Yaklaşımlar 28 E.1.A.Siyasetin Kişiselleşmesi 30 E.1.B.Siyasetin Bilimselleşmesi E.1.C.Partilerin Yurttaşlardan Kopması ve Siyasetin Medyatikleşmesi E.1.D.Türkiye'de Siyasal Kampanyalarda Yeni Yaklaşımlar 33 E.2.İmaj Kavramı 37 II.BÖLÜM MEDYA SAHİPLİĞİ VE ELEŞTİREL BAKIŞ A.Eleştirel Yaklaşım B.Neo-Liberal Politikalar ve Türkiye'ye Etkileri C.Türkiye'de Medyanın Tekelleşme Süreci III. BÖLÜM CEM UZAN A. İş Adamı Cem Uzan B.Star TV İle Başlayan Dönem B.1.ÇEAŞ 65 B.2.TELSİM-MOTOROLA-NOKIA 67 B3.Ürdün Vatandaşlığı 68 C.Bankalara El Koyma Dönemi D.Genç Parti Dönemi 69 75

5 IV.BÖLÜM 11 TEMMUZ KASIM 2002 DÖNEMLERİNİ KAPSAYAN BİR ARAŞTIRMA A. Araştırma Evreninin Oluşturulması 85 B.Değerlendirme C.GP'nin Siyasal Kampanyasının Değerlendirmesi C.1.Siyasetin Kişiselleşmesi 126 C.2.Siyasetin Bilimselleşmesi 128 C.3.Siyasetin Teknikleşmesi ve Medyatikleşmesi 131 SONUÇ 134 EKLER KAYNAKÇA

6 KISALTMALAR DİZİNİ ABD AK Parti ANAP BDDK CHP ÇEAŞ DSP DYP GP IMF İHA MHP RTÜK SHP SP SPK TMSF TRT YDP YSK Amerika Birleşik Devletleri Adalet ve Kalkınma Partisi Anavatan Partisi Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Cumhuriyet Halk Partisi Çukurova Elektrik Anonim Şirketi Demokratik Sol Parti Doğru Yol Partisi Genç Parti Uluslararası Para Fonu İhlas Haber Ajansı Milliyetçi Hareket Partisi Radyo Televizyon Üst Kurulu Sosyal Demokrat Halkçı Parti Saadet Partisi Sermaye Piyasası Kurulu Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Yeniden Doğuş Partisi Yüksek Seçim Kurulu

7 TABLOLAR DİZİNİ Tablo 1 Tablo 2 Tablo 3 Tablo 4 Tablo 5 Tablo 6 Tablo 7 Tablo 8 Tablo 9 Tablo 10 Tablo 11 Tablo 12 Tablo 13 Tablo 14 Tablo 15 Tablo 16 Tablo 17 Tablo 18 Tablo 19 Tablo 20 Tablo 21 Tablo 22 Gazetelere göre ileti sayısı İletinin genişliği Gazetelere göre iletinin genişliği Gazetelere göre iletinin uzunluğu Gazetelere göre iletinin bulunduğu sayfa ve Uzan a yaklaşım Gazetelere göre iletinin bulunduğu sayfa ve uzunluğu Gazetelere göre iletinin türü Gazetelere göre iletinin türü ve niteliği İletide görsel malzeme kullanımı Gazetelere göre kullanılan görsel malzeme sayısı Kullanılan fotoğrafın genişliği Kullanılan fotoğrafın uzunluğu Kullanılan fotoğrafın konusu Kullanılan ikincil görsel malzemenin niteliği İkincil görsel malzemenin içeriği İletinin kullanıldığı dönem İletinin konusu İletilerin Uzan a yaklaşımı Gazetelere göre iletilerde Uzan a yaklaşım Gazetelere göre iletinin teması ve Uzan a yaklaşımı Gazetelere göre YSK kavramının kullanımı Gazetelere göre rakip parti liderlerinin kullanımı

8 Tablo 23 Tablo 24 Tablo 25 Tablo 26 Tablo 27 Tablo 28 Gazetelere göre Yargıtay kavramının kullanımı Gazetelere göre İç İşleri Bakanlığı nın kullanımı Gazetelere göre Dış İşleri Bakanlığı nın kullanımı Gazetelere göre RTÜK ün kullanımı Gazetelere göre Motorola-Nokia nın kullanımı Gazetelere göre Uluslararası Örgütlerin kullanımı Tablo 29 Cem Uzan kavramının kullanımı Tablo 30 Tablo 31 Tablo 32 Tablo 33 Tablo 34 Tablo 35 Tablo 36 Tablo 37 Gazetelere göre Uzan ın GP si kavramının kullanımı Uzanlar kavramının kullanımı Cem Uzan kavramının kullanımı Star gazetesinin olumsuz kullanımı Star gazetesinin olumlu kullanımı Genç Parti kavramının kullanımı Cep telefonundan siyasal propagandaya olumlu vurgu Cep telefonundan siyasal propagandaya olumsuz vurgu

9 GİRİŞ Bu çalışma medyadaki sahiplik yapısının 3 Kasım 2002 seçimleri sürecinde medya metinlerinin içeriğine yansımalarına bakmaya çalışacaktır. Örnek olarak Cem Uzan, Star Gazetesi ve Genç Parti ele alınacaktır. Bu çalışmada 9 Temmuz 2002 de birçok televizyon kanalından aynı anda canlı olarak yaptığı konuşmada yönetime talip olduğunu ve bu nedenle Genç Parti yi kurduğunu açıklayan Cem Uzan ın, 3 Kasım 2002 seçimleri dolayısıyla kitle iletişim araçlarını etkin ve siyasal propaganda amaçlı olarak kullanımına medyada sahiplik yapısı sorunsalı açısından bakılacaktır. Bu çerçevede medyada sahiplik yapısının temsili demokrasilerde var olduğu iddia edilen fırsat eşitliği söylemini ne ölçüde etkilediği irdelenecek ve oluşturulan sorulara yanıt bulmaya çalışılacaktır. 3 ay gibi kısa bir süre içerisinde seçimlere hazırlanan ve seçim sonuçlarında aldığı oy oranıyla birçok siyasi partiyi geride bırakan Cem Uzan ın bu süreçte kullandığı propaganda yöntemleri diğer partilerden birçok yönüyle farklılık göstermektedir. Cem Uzan ın sahip olduğu medya kurumları aracılığıyla ve onları kullanarak gerçekleştirdiği bu çalışmaların seçim sonucu elde ettiği başarıda payının büyük olduğu düşünülmektedir. Çalışmanın öncelikli amacı, sahiplik yapısının medya içeriğine yansımalarının somut izlerini ortaya koyarak, kitle iletişim araçlarının tarafsızlık ve bağımsızlık ile ilgili temel söylemlerine bir karşı bakış açısı geliştirmek ve taraf olduğunu gözler önüne sermektir. Diğer bir amaç da temsili demokrasilerde var olduğu iddia edilen fırsat eşitliği nin kitle iletişim araçlarının siyasal propaganda 1

10 mecrası olarak etkin kullanımında medya-ticaret-siyaset ilişkisindeki etik sorunları; birçok medya kurumunun sahibi olan ve aynı zamanda Genç Parti yi kuran Cem Uzan özelinde irdelemektir. Çalışma için oluşturulan şu sorulara cevap aranacaktır: - Cem Uzan sahip olduğu medyayı 3 Kasım 2002 seçimleri döneminde yoğun ve etkili bir propaganda aracı olarak kullanmış mıdır? - Cem Uzan siyasal iletişime farklı bir yöntem anlayışı getirmiş midir? Kitle iletişim araçlarının kullanımında etik üzerinde önemle durulması gereken bir sorunsaldır. Çünkü kitle iletişim araçları toplumdaki farklı seslerin, grupların, çıkarların kendilerini ifade ettikleri koşulların var olabildiği bir içeriğe sahip olmalıdır. Ancak böyle bir kitle iletişim sistemi demokratik sayılabilir. Bu bağlamda niteliği ne olursa olsun kitle iletişim araçlarının hiçbir kesimin çıkarına hizmet etmeyecek etik kuralları oluşturması ve bunları uygulayacak ortak bir zemin yaratması gerekmektedir. Ne yazık ki bu görüş olanı değil olması gerekeni ifade etmektedir. Türkçe literatürde bu konuya dair az sayıda çalışmaya rastlanmakta ve bu çalışmalar temsil sorunuyla sınırlı kalmaktadır. Bu çalışmada ise kitle iletişim araçlarının propaganda amaçlı kullanılmasında fırsat eşitliği söylemi göz ardı edilmekte olan etik sorunsalı çerçevesinde tartışmaya açılmaktadır. Böylece medyada sahiplik yapısı genelinde Cem Uzan örneğinin ele alınacağı bu çalışmanın alandaki daha sonra yapılacak çalışmalara kolaylık sağlayacağı umulmaktadır. Bu çalışmada medya-siyaset ilişkisi, seçimlerde kullanılan propaganda yöntemleri, kitle iletişim araçlarında etki tartışmaları, medyada sahiplik yapısı ve 2

11 siyasal iletişim en çok kullanılan kavramlar olarak yer almaktadır. Çalışmada ayrıca demokrasi, siyasal reklam, imaj kavramlarına da sıklıkla vurgu yapılacaktır. Bu çalışma eleştirel ekonomi politik yaklaşıma göre ele alınacaktır. Eleştirel kuramın alt dallarından biri olan eleştirel ekonomi politik yaklaşım bütüncüldür. Ekonomik örgütlenme yapısını, toplumun siyasal ve kültürel yaşamıyla etkileşim içinde ele almaktadır. Mülkiyetin ve üretimin örgütlenmesinin incelenmesi önem taşımaktadır. Toplumdaki ekonomik örgütlenmeyle üstyapı arasındaki ilişkide önceliği ekonomik örgütlenmeye vermektedir. Köker, ekonomi-politik yaklaşımın ekonomi politiğin politik olanı silikleştirdiği savları ile baş etmek adına, dünya ekonomisi ölçeğinde iletişim araçları sahipliğinin konumu, kapitalist devlette kitle iletişim araçlarının devletin ideolojik aygıtlarına dönüşüm mekanizmaları üzerinde yoğunlaştığını belirtir. (1998:52) Eleştirel ekonomi politik yaklaşım medyayı kavrarken kapitalist ekonominin üretim ilişkileri üzerinde durarak ekonomik ilişkilerin medya metinleri ve tüketimini biçimlendirmesi konularına yönelmektedir. Sembolik üretimin diğer mal ve hizmetlerin üretiminden farklılıkları ve benzerlikleri üzerinde dururken ideoloji ve yeniden üretim sorunlarını bu çerçeve içinde tartışmaktadır. (İnal, 1999:32-33) Bu yaklaşımın inceleme alanına ticari ve ticari olmayan iletişim kurumlarının davranışları girmektedir. Kamu organlarının ve devletin iletişim alanına müdahalesine incelemeyi hedeflemektedir. Değişim doğrultusunda önerilerde 3

12 bulunmaktadır. Medyanın içerikleriyle mesajlarının taşıdığı anlamlar esas olarak içinde üretildikleri örgütlerin ekonomik temeliyle belirlenmektedir. (Geray, 2004:49) Eleştirel ekonomi politik, kültür endüstrileri konusunda özellikle ekonomik dinamiklerin kamusal kültürel anlatımın yayılım alanı ve çeşitliliği ile bunlardan farklı toplumsal grupların yararlanabilirliği üzerindeki etkisinin izini sürer. (Murdock ve Golding, 1997:54) Murdock ve Golding, bu yaklaşımın anlam üretimi ve tüketiminin toplumsal ilişkilerdeki yapılanmış bakışımsızlıklar tarafından nasıl her düzeyde şekillendirildiğini ortaya koymakla ilgilendiğini belirtir. Bunlar, haberin basın sahipleri ve editörler ya da gazeteciler ile haber kaynakları arasında var olan ilişkiler tarafından yapılandırılma tarzından, televizyon izlemenin ev yaşantısının düzenlenmesi ve ailedeki iktidar ilişkileri tarafından etkilenmesi tarzına kadar uzanır. (1997:55) Bu bakış açısına göre medyanın içerikleriyle mesajlarının taşıdığı anlamlar esas olarak içinde üretildikleri örgütlerin ekonomik temeliyle belirlenir. Ticari medya örgütleri reklamcıların ihtiyaçlarını karşılamak ve izleyiciyi ençoklaştıran ürünleri üretmek zorundalarken, bir kısım kurumlar ya da devlet tarafından kontrol edilen medya örgütleri daha ortada bir yöne doğru ya da sürüp giden oydaşmanın göbeğine doğru çekilmektedir. (Curran; Gurevitch; Woollacott, 1989/1990:238) Bu yaklaşım marksizmin sınıflı toplum çözümlemesinden hareket eder. Hâkim sınıfın başlıca düşünce üretim araçlarına da egemen olacağı kabul edildiğinde kitle 4

13 iletişim araçlarının mülkiyet ve denetiminin de egemen sınıfların elinde tutulacağı önermesine ulaşılır. Bu önermenin uzantısı ise sınıflı toplumlarda kitle iletişim araçlarının esas itibariyle egemen sınıf çıkarları doğrultusunda rutin ve standart bir üretim yaptıklarıdır. Bu üretimi gerçekleştiren medya kuruluşunun mülkiyeti elinde tutanlardan özerk etkinlikte bulunamayacağı varsayılır. Bu ürünleri tüketenlerin ise kendileri örgütlü olmadıkları takdirde, bu üretime bağımlı edilgen bir izleyici kitle oluşturacakları söylenir. Çizilen tablo bu yaklaşımın medyaya ideolojik yeniden üretimin başlıca aracı olarak baktığını gösterir. Yani medyanın yayınlarının, toplumun örgütlü olmayan kesimlerinde düzeni pekiştirici güçlü bir etki yaptığı kabul edilir. (Kaya, 1999:26) Bu çalışmada Genç Parti nin kurulduğu 10 Temmuz dan 3 Kasım a kadar geçen süre içinde yazılı basında uyguladığı propaganda araştırılmıştır. Araştırma örnek birimleri olarak Hürriyet, Sabah ve Star gazeteleri seçilmiştir. Hürriyet ve Sabah gazeteleri iki büyük medya grubunun en yüksek tirajlı gazeteleridir. Star gazetesi de Cem Uzan ın olması nedeniyle araştırmanın temel konusudur. Araştırma çerçevesinde bu üç gazetede belirtilen süre boyunca yayımlanan tüm Cem Uzan ve Genç Partiyle ilgili haberler kodlanarak, SPSS programı yardımıyla analiz edilmiş ve elde edilen bulgular karşılaştırmalı olarak tartışılmıştır. Ayrıca zaman zaman metinlere tekrar dönülerek niteliksel çözümleme de yapılmıştır. Bu nedenle, yöntemle ilgili ayrıntılara ileriki bölümlerde yer verilmiştir. Bu haliyle Medya kavramının içerdiği radyo ve televizyonlar ile diğer gazeteler doğal olarak kapsam dışında tutulmuştur. 5

14 Çalışmanın diğer bir sınırlılığı da araştırmanın uygulandığı zaman diliminde ortaya çıkmıştır. Çalışma Cem Uzan ın Genç Parti yi kurduğunu ilan ettiği 10 Temmuz 2002 ile seçimin yapıldığı 3 Kasım 2002 tarihleri arasında yayımlanan ve yukarıda sözü edilen 3 gazetenin incelenmesi ile sınırlandırılmıştır. Bu çalışmada oluşturulan sorulara yanıt bulunması sürecinde içerik çözümlemesi yönteminden yararlanılmıştır. Nicel içerik analizinin en önemli amacı, araştırma konusu olarak belirlenen sorunun basında ya da günümüzdeki yaygın kullanımıyla söylersek medyada nasıl sunulduğunu ortaya koymaktır. (İrvan, 2001) Çalışmanın birinci bölümünde demokrasi, temsili demokrasi, propaganda ve kamuoyu kavramları tarihsel gelişimleriyle birlikte ele alınmakta ve daha sonra bu kavramlar arasındaki ilişki ayrıntılı olarak değerlendirilmektedir. Öte yandan çalışmada oluşturulan sorulardan birini desteklemek açısından siyasal iletişim, siyasal reklam, siyasal kampanya kavramları oluşum süreci ve medya ile ilişkisi açısından ele alınmaktadır. 3 Kasım 2002 seçimlerinde Genç Parti nin kullandığı lider imajının tamamıyla Amerikan siyasal kampanyalarında kullanılan yöntem ve tekniklerle örtüşmektedir. Bu nedenle çalışmanın birinci bölümünde siyasal kampanyalarda yeni yaklaşımlar ara başlığıyla ABD'de geliştirilen birçok kampanya metodu ve pratiğinin diğer ülkelere adapte edilmesi düşüncesine dayanan ve Amerikanlaşma olarak adlandırılan süreçten bahsedilecektir. Böylece çalışma boyunca sık sık karşılaşılacak olan kavramların tanımları üzerinde bir oydaşma da sağlanmış olacaktır. 6

15 Çalışmanın ikinci bölümünün ana başlığı Medya sahipliği ve eleştirel bakış tır. Bu bölümde ilk olarak kitle iletişim araçlarındaki etki tartışmaları üzerinde durulmuştur. Bu çerçevede geçmişten günümüze ortaya konan gündem koyma, hipodermik iğne gibi iletişim sürecinde izleyiciyi aktif ya da pasif olarak konumlandıran modeller incelenmiştir. Ayrıca toplumbilimcilerin, medyanın gelişmesiyle medyanın topluma etkisi ne cevap araması sürecinde ortaya konan kitle toplumu kuramı na da değinilmektedir. İkinci bölümde ayrıca Türkiye de günümüzde medya sektöründe yaşanan yoğunlaşmayı anlayabilmek açısından, dünyada 1980 lerden itibaren yaşanan ve tüm ülkeleri etkileyen neo-liberal politikalar ve bunun Türkiye ye yansımaları genel hatlarıyla ele alınacaktır. Üçüncü bölümde çalışmanın sınırlandırılmış öznesini oluşturan Cem Uzan ın Genç Parti yi kurma aşamasına kadar geçen süreçte yaptıkları anlatılacaktır. Bu bölümler sırasıyla iş adamı, bankalara el koyma ve Genç Parti dönemi olarak sınıflandırılmıştır. Genç Parti döneminde Cem Uzan ın siyaset öyküsü ayrıntılı olarak incelenecek ve imaj kavramı çerçevesinde değerlendirilecektir. Uzanlara ilişkin çok yoğun şekilde medyada yer alan ve medya-ticaret-siyaset ilişkisini ayrıntılı bir şekilde ortaya koymak açısından incelenmesi gerekli görülen Ürdün Vatandaşlığı ve ÇEAŞ konularına da ayrıca yer verilecektir. Dördüncü bölümde bu çalışmada oluşturulan sorulara yanıt bulmak amacıyla 11 Temmuz Kasım 2002 dönemini kapsayan ve içerik analizi yöntemiyle yapılan incelemeye yer verilmiştir. Bu bölümde önce araştırma evreninin oluşturulması sürecinden bahsedilmektedir. Daha sonra SPSS programı yardımıyla elde edilen veriler tablolar yardımıyla değerlendirilmiştir. Bu bölümde ayrıca Genç 7

16 Parti'nin yürüttüğü seçim kampanyasının diğer partilerinkinden birçok yönüyle farklılık gösterdiği iddiasından hareketle partinin seçim kampanyası da metin analizi yöntemiyle incelenmiştir. Son bölümde ise yapılan incelemenin sonuçları ortaya konularak tartışmaya açılacak ve oluşturulan soruların cevapları bulunmaya çalışılacaktır. 8

17 BİRİNCİ BÖLÜM DEMOKRASİ - MEDYA A. DEMOKRASİ TEMSİLİ DEMOKRASİ- SEÇİMLER Bugün evrensel bir anlam kazanmış olan demokrasi sözcüğü, etimolojik olarak eski Yunancadan gelmektedir. Eski Yunancada demos sözcüğü halk, krasi sözcüğü ise iktidar ya da egemenlik anlamında kullanılmaktadır. Buna göre demokrasi sözcüğü, ilk olarak kullanılmaya başladığı antik Yunanda, halkın egemenliği anlamını ifade etmektedir. Bu sözcük, antik Helen dünyasında belli bir siyasi rejimi karşılamak için kullanılmıştır. Özetle demokrasi sözcüğü, Yunancadan gelmekte olup, halk tarafından yönetilme şeklinde tanımlanmaktadır. (Şaylan, 1998:13) Demokrasi, günümüzde, azınlıkta olanların haklarına saygı gösterildiği ve onlara bir gün çoğunluğa dönüşebilme yollarının açık tutulduğu özgürlükçü bir çoğunluk yönetimi biçiminde de tanımlanabilmektedir. (Kışlalı,1998:198) Demokrasinin iki temel biçimi; doğrudan ve temsili demokrasidir. En yaygın demokrasi biçimi, nüfusun artması, ülke içinde birden fazla şehrin olması nedeniyle yurttaşların siyasal kararları almak, yasaları yapmak ve kamunun iyiliğini amaçlayan programları uygulamak için, görevlileri seçtikleri temsili demokrasidir. (TDV, 1992:10) Temsili demokrasilerde üç temel öğe bulunmaktadır: Seçim, özgürlük ve bağımsız yargı. Özgürlük ve yargı güvencesi olmazsa, sadece seçim, ancak çoğunluk 9

18 diktasını yaratmaktadır. Özgürlüklerin içinde de demokrasinin işlenmesi açısından haber alma, düşünce ve örgütlenme özgürlükleri ön sırada gelmektedir. Özgür bir haber alma ortamı yoksa insan özgür bir biçimde düşünemez. Düşünme özgürlüğü aynı zamanda yönetenlerden farklı düşünebilme özgürlüğüdür. Kendisine yöneltilen yanlı bir bilgilendirme düşüncenin özgürlüğünü ortadan kaldırmaktadır. Siyasal demokrasi belirli tarihsel koşulların ürünü olarak ortaya çıkmış ve liberalizmin ilkelerine uygun bir gelişme göstermiştir. Siyasal demokrasinin ölçütü seçme ve seçilme hakkından gerçek anlamı ile yararlananların toplum içindeki oranıdır. Seçim, halkın ülke yönetimine katılmasının ilk ve vazgeçilmez koşuludur. Demokrasilerde siyasal sürece katılma siyasal partiler ve seçimler yoluyla gerçekleşmektedir. Demokrasi kuramına göre siyasal katılım yollarının bireysel düzleminde ortaya çıkan haklardan biri oy hakkıdır. Bu hak, halkın kendi iradesini aracısız ve doğrudan açıklama olanağı sağlamaktadır. Bireyler doğrudan ya da dolaylı yönetim kararlarında etkili olabilme olanağını oy hakkı ile elde edebilmektedir. Oy hakkının kullanılmasının temel aracını oluşturan seçim, yönetilenlerin yöneticileri belirlediği hukuki bir işlemdir. Seçim aynı zamanda yöneticiler ile yönetilenler arasındaki bir iletişim biçimi olarak da değerlendirilebilmektedir. Zaten demokrasinin temel niteliklerinden bir tanesi de siyasal iktidarın özgür genel seçimlerle oluşmasıdır. 10

19 B. KAMUOYU Türk Dil Kurumu, kamuoyu kavramını bir konuyla ilgili halkın genel düşüncesi, halkoyu olarak tanımlamaktadır. (2005:1055) Nermin Abadan'a göre kamuoyunun niteliği konusunda şu genellemelerden bahsetmektedir: Halk olup biten her şeyden haberdardır, kamu işlerine ilgi duyar, akılcı çözümlere varabilir, bir yargıya ulaştıktan sonra bunu seçimlerde ortaya koyar. Halkın iradesi yasalaştırılır. (Aktaran: Bektaş, 2000:25) Münci Kapani ise bu kavramı belirli bir zamanda belirli bir durum karşısında bu sorunla ilgilenen kişiler grubuna ya da gruplarına egemen olan kanaat şeklinde sınırlandırmaktadır. (1978:145) Osman Özsoy,'a göre kamuoyu ya herhangi kasıtlı bir baskıdan soyutlanarak doğal olarak yani organik şekilde ya da yapay yani suni yoldan oluşmaktadır. (1998:5) Demokratik bir sistemin varlığının en temel kanıtı özgür bir kamuoyudur. Kamuoyu siyasal yaşamda kendisini büyük bir güç olarak hissettirmektedir. Gerek demokratik rejimlerde gerekse baskı rejimlerinde hükümetleri etkilemekte ve siyasal kararların yönlendirilmesinde rol oynamaktadır. Taşıdığı ağırlığa karşın; tüm temel hak ve özgürlüklerin sağlandığı hukuk düzenlerinde bile kamuoyunun tam anlamıyla özgür ve sağlıklı bir biçimde oluştuğu söylenemez. Çünkü kamuoyunu etkilemeye çalışan çıkar ve baskı gruplarının ellerindeki olanaklar eşit değildir. Para gücüne sahip olanlar, kamuoyunu etkilemekte daha şanslı olmaktadır. Oysaki bir siyasal 11

20 sistemde kamuoyunun oluşumu için tüm toplum kesimlerine eşit olanaklar sağlandığı ölçüde sağlıklı bir toplumsal uzlaşmaya varılabilmektedir.(bektaş, 2000:244) Kamuoyu ancak bazı bilgilere dayanarak oluşabilmektedir. Kamuoyunun oluşumunda ilk aşama bu bilgilerin iletilmesi ikinci aşamada bu bilgilerin alınması ve algılanması yer almaktadır. Bu aşamada belirli süreçler ve propaganda teknikleri rol oynamaktadır. Propaganda kamuoyunun oluşumu sırasında özellikle kararsız kesimler üzerinde etkili olmaktadır. Aslında propaganda kamuoyunun denetlenmesi için kullanılan bir tekniktir. Ve bu nedenledir ki ahlaki bir yön taşımamaktadır. 1.Kamuoyu-Medya Devlet ve siyaset adamları hangi siyasal sistem içinde olurlarsa olsunlar kamuoyunu etkilemek amacıyla kitle iletişim araçlarına büyük önem vermektedirler. Yine de dar çevrelerde asıl etkili olan kanaat önderleridir. Kanaat önderleri, kitle iletişim araçlarının yaymak istedikleri düşünceleri alıp yorumlayan ve başkalarına aktaran kişilerdir. Ancak, kanaat önderlerinin öncesinde haber ajansları ve kitle iletişim araçları bir ön ayıklama işlemi yapmaktadır. Kamuoyu ancak bazı bilgilere dayanarak oluşabilmektedir. Kamuoyunun oluşumunun ilk aşaması var olan bilgilerin iletilmesidir. Bu kitle iletişim araçları ve yüz yüze iletişimle gerçekleşebilmektedir. Kamuoyunun oluşumunda ikinci aşama ise iletilen bilgilerin algılanmasıdır. Bu aşamada devreye propaganda teknikleri girmektedir. (Kışlalı,1998: ) 12

21 Demokrasilerde siyasal kararlar üzerinde etkili olan kamuoyunun oluşumuna malzeme sağlayacak haber ve bilgi verme olanaklarının tek elde toplanmamış olması gerekmektedir. Kitle iletişim araçlarına sahip olmak pahalılaştıkça kamuoyu oluşumunda varlıklı toplum kesimlerinin etkisinin artması da doğal hale gelmektedir. 2.Kamuoyu-Propaganda Kamuoyunu etkilemek amacıyla uygulanan propaganda teknikleri özellikle kararsız kesimler üzerinde etkili olmaktadır. Aynı zamanda da aynı görüşü paylaşanlar arasındaki dayanışmayı artırmaktadır. Bazı propagandalar amaca varana kadar sürmektedir. Ülke ya da parti propagandası ise süreklilik taşımaktadır. Siyasal partilerin amacı oy toplayarak iktidara gelmektir. Bu nedenledir ki propaganda aracılığıyla kamuoyunu etkilemeye çalışır ve bunu yaparken de basın, radyo, televizyon, kitap, prospektüs, söylev, duvar afişleri, film, istatistik ve hatta internet gibi araçlardan yararlanmaktadır. Propagandayı geniş boyutlu bir toplumsal denetim olgusu içinde ele alan Akarcalı, insanların bir arada yaşayabilmeleri için aralarındaki bilinçli bir şekilde oluşturulmuş bir toplumsal sözleşmeye uydukları varsayımından hareket eder. Ancak bu toplumsal bütünü oluşturan öğeler değişmez değildir. Özellikle bunalım dönemlerinde çeşitli güçler bireyleri yaşadıkları toplumsal koşullara başkaldırmaya iter. Kimi zaman da bunalım dönemlerinde toplumsal biraradalığı sağlayan olgu ortadan kalkar ve oluşan dengede yeni bir güç ortaya çıkarak biraradalığı yeniden sağlar. Bundan da anlaşılacağı gibi toplum kendini oluşturan bireyleri bir çeşit zorlama ile bir arada tutmaktadır. Yani toplum dengeyi sağlamak için bireyler 13

22 üzerinde bir çeşit denetim kurmaktadır. Propaganda ve iletişim açısından önemli olan ise toplumsal denetim sağlanırken kullanılan araçlardır. Toplumsal denetim araçları olumlu ya da olumsuz nitelikte kullanılabilirler. Burada amaç denetimin sağlanması için gerekli olan önerilerin toplumda yayılmasının sağlanmasıdır. Gerek iletişim teknikleri gerekse kamuoyu ile ilişkileri nedeni ile propaganda toplumsal denetimde çok önemli stratejik konuma sahiptir. Propaganda, bu fonksiyonu ile dağıtma ve yayma anlamının sınırlarını aşarak yönlendirici bir nitelik kazanmaktadır. (2003:43-45) Kitle iletişim araçlarının kamuoyunu etkileme gücü yüksektir. Bu nedenle siyasal partiler bu araçlardan kendi amaçları doğrultusunda imkânları ölçüsünde yararlanmaya çalışmaktadırlar. Maria Domenach a göre propagandanın başarıya ulaşması için konuyu basitleştirip, herkesin anlayabileceği hale sokmak ve tek bir hedef üzerine yoğunlaşmak gerekmektedir. Partilerin işine gelen haberler büyütülmeli ve yapılan propaganda en az zeka seviyesine sahip kişilerin bile anlayabileceği basitlikte olmalıdır. İyi bir propagandada ilk koşul belli başlı olguların sürekli olarak tekrarlanmasıdır. (1995:55) Parti propagandasında strateji belirlenen amaca göre saptanmaktadır. Temel strateji partinin olumlu bir görünümünü yaratmakken, aynı zamanda, diğer partilerin kötü taraflarını ortaya çıkarmaktır. Temel propaganda stratejisi ise partinin temel siyasal simgelerini topluma kabul ettirmektir. Bu çerçevede önce güncel olan propaganda taktikleri saptanmaktadır. Parti liderlerinin karizması yaratılmaktadır. 14

23 Çevrelerinde olumlu bir efsane yaratılmaktadır. Kendileri haklı, karşı taraf ise haksız gösterilmektedir. Seçkinlerin parti yönünde tavır koymaları, uzmanların partinin savunduğu demeçler vermeleri de taktiklerdendir. Öte yandan kısa vadede en çok izleyici kitlesine en etkili biçimde mesajları ulaştıracak araçlar, yani, radyo televizyon, gazete seçilmektedir. C. DEMOKRASİ - KAMUOYU İLİŞKİSİ Kamuoyunun oluşumu, yapısı ve niteliği ile içinde oluştuğu siyasal sistem arasında yakın bir ilişki vardır. Demokrasi kuramcıları özgür bir kamuoyunun varlığının demokrasinin temel şartlarından birisi olduğu konusunda hemfikirdir. Demokrasinin olmazsa olmaz koşulu kamuoyu tarafından sisteme gösterilen rızadır. Bunun idare edenler tarafından baskıya başvurulmadan kazanılması şarttır. Demokrasi gereken rızanın dile getirilmesini sağlayan serbest seçimleri kendisine temel almaktadır. Kamu ancak bunlar aracılığıyla kendisini yönetecek olanları seçecek yönetime doğrudan katılmış olur. Böylece en somut kamuoyu göstergesi olan oy verme işlemi ile seçmen kendisini yönetenler veya yönetecekler hakkında tercihini kanaatlerini ve düşüncelerini ifade etmiş yönetime katılmış olacak aynı zamanda demokratik sistemin işlerliğini etkin bir şekilde sürdürebilmesini sağlayacaktır. (Bektaş,2000:241) Demokrasinin istikrarlı ve kökleşmiş olmadığı toplumlarda yalnızca siyasal sürecin nasıl işlediğine bakılarak sistemin demokratik bir nitelik taşıdığı ifade edilmektedir. Burada önem verilen hususlar serbest seçimler çok partili sistem ve temsili hükümet biçimidir. Bir siyasal sistem, kamuoyunun serbestçe oluşumu açısından tüm toplum kesimlerine eşit olanaklar sağlayabildiği ölçüde demokratik 15

24 sayılabilir, aksi takdirde kamuoyunun tek yanlı etkiler altında oluştuğu durumlarda istikrar kaybolmakta ve siyasal kararlar da tek yanlı olmaya başlamaktadır. İktidar ile kamuoyu arasındaki ilişki iki yönlüdür. Kamuoyu iktidarı, iktidar da kamuoyunu etkilemektedir. Kamuoyu yönetimi seçimler, referandumlar ve kamuoyu yoklamaları aracılığıyla doğrudan etkilemektedir. Dolaylı etkileme ise baskı grupları, kişisel temaslar, mektuplar, gösteriler ve bilhassa medya aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Tüm temel hak ve özgürlüklerin sağlandığı sistemlerde bile kamuoyunun tam anlamıyla özgür ve sağlıklı bir biçimde oluştuğu söylenemez. Çünkü kamuoyunu etkilemeye çalışan çıkar ve baskı gruplarının ellerindeki olanaklar eşit değildir. Maddi güce daha çok sahip olan toplum kesimleri kamuoyunu etkileme açısından daha şanslı olmaktadırlar. Aynı zamanda kamuoyunun oluşumunda önemli yeri olan çeşitli özgürlüklerden yararlanabilme düzeyi de maddi olanaklarla doğru orantılıdır. Öte yandan, demokratik bir sistemde siyasal kararlar üzerinde kamuoyunun etkin olacağı varsayıldığı ve kamuoyunun siyasal bilincinin oluşmasında da en önemli rolün kitle iletişim araçlarınca gerçekleştirildiği göz önüne alındığında kamuoyunun oluşumuna malzeme sağlayacak olan haber ve bilgi verme olanaklarının da tek elde toplanmamış olmasının gerekliliği açıkça ortaya çıkmaktadır. Bütün bunlara rağmen çoğulcu demokratik sistemin kamuoyunun baskısız serbestçe oluşması ve karar alma sürecine katılmasını sağlayan yegâne sistem olduğuna da işaret etmek gerekmektedir. 16

25 D.SİYASAL İLETİŞİM VE MEDYA 1.Siyasal İletişim Erol Mutlu İletişim Sözlüğü nde siyasal iletişim kavramını siyasal süreçlerle iletişim süreçleri arasındaki ilişkileri ele alan araştırmalardan oluşan, disiplinler arası akademik bir alan olarak tanımlamaktadır. (1995:304) Aysel Aziz, siyasal iletişim kavramının en basit haliyle, belli ideolojik amaçlarını, toplumda belli gruplara, kitlelere, ülkelere ya da bloklara kabul ettirmek ve gerektiğinde eyleme dönüştürmek, uygulamaya koymak üzere siyasal aktörler tarafından çeşitli iletişim tür ve tekniklerinin kullanılması ile yapılan iletişim olduğunu söylemektedir. (2003:3) Alemdar ve Erdoğan a göre siyasal iletişim, kitle iletişim araçlarıyla sınırlanmıştır ve etki üzerinde durur. Siyasal iletişimde yapılan etki araştırmaları çoğunlukla seçim kampanyaları araştırmalarıdır. Bu araştırmalarda genellikle sadece siyasal iletiler üzerinde durularak kitle iletişim araçlarındaki diğer içerik iletilerinin ideolojik anlamları görmezlikten gelinir. (1998:13) Eser Köker, siyasal iletişim kavramı yerine politik iletişim kavramını kullanmıştır. Köker e göre latince kökenli communication kavramı insani bir aradalık ı içermektedir ancak Türkçede karşılığı olarak kullanılan iletişim kavramı bu ortaklığa hiçbir göndermede bulunmamaktadır. Köker, siyasal kavramının arapça kökenli olduğunu ve ceza, usul, terbiye anlamlarına karşılık geldiğini belirterek, bu iki kavramın birlikte kullanıldığı takdirde ortaklık duygusunun iyiden 17

26 iyiye kaybolduğunu düşünmektedir. Eser Köker, bu nedenle polis, yani aralarında yurttaşlık bağı ile birbirine bağlı topluluk, kavramını kullanmayı tercih etmektedir. (1998:13) Eser Köker, ikinci dünya savaşı sonrası demokrasinin yeniden inşası sürecinde kitle yi değerli, amaçlı ve şüpheci bir politik topluluk haline getirme girişimine dikkat çekerek, bu politik topluluğun düşünme ve inanma biçimlerini, etkilenme tarzlarını ortaya koyabilmek amacıyla kamuoyunun yeniden ve bilimsel olarak tanımlanması sürecinin politik iletişim süreci olarak adlandırıldığını belirtmektedir. (1998:14) Tufan, siyasal iletişimi siyaset üzerine kamu önünde fikir belirtmeleri meşru olan üç edimcinin, yani siyasetçilerin, gazetecilerin ve nabız yoklamaları aracılığıyla kamuoyunun çelişkili söylemlerinin mübadele edildiği alan olarak tanımlamaktadır. Tufan a göre bahsedilen alan kamu alanıdır ve kamusal alanda sözü edilen üç edimciden biri olan kamuoyunun sözünü dinletmesi günümüzde kamuoyu araştırmalarıyla gerçekleşir. (1995:26) Kamuoyu araştırmaları bilim çevreleri ya da özel kuruluşlar tarafından yapılmaktadır. Bilim çevrelerinin yaptıkları araştırmanın amacı bilime katkıda bulunmaktır. Ancak siyasal iletişimin ivme kazanmasıyla birlikte bu araştırmalar daha çok özel kuruluşların tekeline girmiştir. Kar amaçlı olan özel kuruluşlar da bu araştırmaları bir müşteriye yaparlar. Bu müşterilerin de yalnızca kamuoyunun 18

27 görüşünü almak değil; dolaylı ve uzun vadede kamuoyu yaratmak işlevi olması kaçınılmazdır. (Tufan, 1995:28) Siyasal iletişim süreci genel unsurları açısından iletişim sürecine oldukça benzerlik göstermektedir. İletişim sürecindeki 5 öğe- ileti, verici, alıcı, kanal ve geri besleme- siyasal iletişim sürecinde de bulunmaktadır. Siyasal iletişimin tam olarak meydana gelebilmesi için bu 5 öğenin etkili bir şekilde kullanılması gerekmektedir. Ancak, bu iki süreç arasındaki en önemli farklılık kaynak tadır. Siyasal iletişimde mesajı verenler genelde örgütlü yapılardır. Bu mesajı verenler daha çok siyasi kimliği olan bir grup ya da grup adına hareket eden kişiler tarafından verilir. (Aziz, 2003:5) Politika ve iletişim bilimlerinden bilimsel araştırma teknik ve yöntemlerini kullanarak bir disiplin oluşturan politik iletişimle birlikte 1950 lerden itibaren yaygınlaşan kamuoyu araştırma şirketleri, devlet idaresinde çalışan araştırma toplulukları ve akademisyenler politik ilginin ölçülmesi gerekliliği konusunda uzlaşan bir bilimsel politika anlayışının oluşmasına yardım etmiştir. (Köker, 1998:22) Politik toplumda farklı görüşlerin nicel tekniklerle tahmin edilmeye başlanması, pazarın içine alınmasını da beraberinde getirmiş ve seçimlerde iktidara talip olanların seçmene götüreceği hizmeti anlatma ya da gösterme çabası reklam ve halkla ilişkiler sektörünün halka seslenmedeki tecrübesini politik alana kaydırmıştır. Böylece politikacıların konuşmaları artık bu pazarda çalışan kişilerce yazılmaya başlanmıştır. 19

28 2-Propaganda- Siyasal Reklam- Siyasal Kampanyalar Propaganda sözcük olarak, mesajların otoriter bir üslup ile tek taraflı ve yoğun olarak hedef kitleye aktarılması olarak tanımlanmaktadır. Propagandada verilen mesajların tartışılması, yorumlanması değil, olduğu gibi biçim ve içerikte kabul edilmesi, onaylanması ve buna bağlı olarak tutum ve davranış değişikliği beklenmektedir. Yani burada iletişimden çok tek taraflı bir iletimden söz edilebilir. Çünkü mesajların içeriğini tartışma olanağı yoktur. Propaganda şartları değiştiremez, sadece bu şartlar altındaki inançları değiştirebilir; insanları inançlarını değiştirmeye zorlayamaz; fakat sadece, onları böyle yapmaya ikna edebilir. (Lerner, 1992:270) Lerner, propagandanın fonksiyonunu sembolik ortamı manipüle ederek siyasa amaçlarına erişmeye çalışmak olarak açıklamaktadır. Yani insanların ve halkların gelecek hakkında inandıkları, onların yaşadıkları anın olay ve olguları karşısında yapacakları tepileri etkiler, biçimlendirir. İşte propagandanın siyasa amaçlarının yararına etkileyip, biçimlemeye çalıştığı şey, bu gelecek hakkındaki inançlar-bekleyiş ve umutlar yapısı-dır. (1992:270) Kalıplaşmış imajların kullanımı, isimleri bir başka lakapla değiştirme, seçme, tümüyle yalan, tekrar, iddia, düşmanın tanımlanması, otoritenin teyidine sığınma, propagandada kullanılan özel telkinlerdir. (Brown, J.A.C, 1992:32) Yukarıda sözü edilen bu telkinler genel anlamda da sıradan insan zihni için çok uygundur. Zira insanları kategorize etmek, kişiler hakkında olumlu ya da olumsuz lakaplar kullanmak, gerçeklerden amaca uygun olanları seçmek, ikna için yalanı 20

29 kullanmak, tartışmak yerine iddia etmek ve bu iddiaları bir otoriteye dayandırmak doğal bir eğilimdir. Propagandada kullanılan kaynağın güvenilir olması, kitleyi alınacak mesaja hazır duruma getirme, bilinen ortak noktalardan hareket etmek, mesajları tekrarlamak, kitle iletişim araçlarını etkin şekilde kullanmak gibi yöntemler siyasal iletişimde de kullanılmaktadır. Seçim dönemlerinin vazgeçilmez araçlarından biri olan siyasal reklam, aday ya da parti tarafından medyadan yer ve zaman satın alınarak, seçmenlerin tutum ve davranışlarını söz konusu aday veya parti lehine oluşturmak amacıyla geliştirilen mesajların hazırlanması ve yayınlanması ile ilgili bir siyasal kampanya iletişim faaliyeti olarak tanımlanmaktadır. (Uztuğ,1999:122) Günümüzde propaganda ve reklam tanımlarının iç içe girmesi, dünyada propaganda kelimesine olumsuz anlam yüklenmiş olması nedeniyle bu kelimelerin yerine daha çok siyasal reklam kelimesi kullanılmaya başlanmıştır. Siyasal iletişim uzmanları bir siyasi partinin propagandası için gerekli siyasal kampanyayı hazırlarken tüm propaganda taktik ve stratejilerini uygulamaktadırlar. Oya Tokgöz, pek çok ülkede seçim kampanyalarında kampanya taktiği olarak siyasal reklamcılıktan büyük ölçüde yararlanıldığını belirtmektedir. Tokgöz e göre Türkiye de 1983 genel seçimlerinden itibaren siyasal reklamcılık uygulamaları yasal olarak seçim kampanyalarına girmiştir. Siyasal reklamcılıkta, pozitif, negatif, 21

30 normatif ve karşılaştırmalı siyasal reklam uygulamalarına yer verilmektedir. (1999:67) Siyasal reklamlarda siyasal partileri öven pozitif reklamların yanı sıra doğrudan diğer bir siyasal partiye gönderme yapan o partinin yaptıklarını kötüleyen negatif siyasal reklamlardan sıklıkla faydalanılmaktadır. Normatif siyasal reklamlar ise siyasal partiler hakkında genel bilgiler sunmaktadır. Negatif siyasal reklamlar üzerine yapılan araştırmaların birbirini destekleyen sonuçlar vermemesi nedeniyle bu uygulamaların aksi sonuçlarını uygulamak amacıyla kullanılan karşılaştırmalı siyasal reklamlarda negatif reklamın yerine iki yönlü mesaj kullanma yoluna gidilir. Yani, verilecek mesajda aday ya da partinin konumu karşılaştırma yoluyla en iyi şeklinde sunulur. (Tokgöz, 1999:68) E. SİYASAL KAMPANYALAR Siyasal kampanyalar, siyasal partilerin seçim zamanlarında o ülkenin parlamentosunu oluşturacak milletvekilleri ile yerel yönetimlerini seçmek için düzenlenen seçim kampanyaları ile yöneticilerin belli bir olayla ilgili olarak yürüttükleri propaganda çalışmalarıdır. Seçim kampanyaları ve referandumlar siyasal kampanya türlerini oluşturmaktadır. (Aziz, 2003:65) Seçmeni ikna etmedeki en önemli aşama olan seçim kampanyaları kural ve tekniklerine uygun olarak yapıldığında seçmen tercihini etkileyebilmek mümkün olabilmektedir. Çünkü siyasal süreçlerde ilginin en yüksek olduğu durumlar seçim kampanyalarının yaşandığı dönemlerde gerçekleşmektedir. (Yıldız, 2002:71) 22

31 Geliştirilecek ve uygulanacak siyasaların onayının halk tarafından verilmesi sürecinde temel bir rol oynayan seçimlerde, seçenekleri değerlendirecek seçmenlerin bilgiye ihtiyaçları vardır. Seçmenler kararlarını oluşturmada çeşitli kaynaklardan gelen bilgileri değerlendirmektedirler. Bu bilgiler, seçim döneminin öncesinden başlayarak seçim dönemine kadar uzanan geniş bir bilgilendirme ağından seçmenlere ulaşmaktadır. Seçimler sırasında kullanılan bilgilerin önemli bir aracını da seçim kampanyaları oluşturmaktadır. Seçim kampanyaları, özellikle parti bağlılığı zayıf veya kararsız seçmenlerde daha etkili olmaktadır. Siyasal parti bağlılıklarının giderek çözüldüğü günümüzde, kitle iletişim araçlarının etkin olarak kullanılmasıyla birlikte seçim kampanyalarının önemi de artmıştır. Seçmenlerin etkiye daha açık hale gelmesi de seçim kampanyalarının başarısında önemli bir rol oynamaktadır. Bir seçim kampanyasında seçmenlere; partiler, adaylar, uygulanan ve uygulanması gereken politikalar, gündemdeki konular hakkında aday ve partilerin tutumları ve muhalefet partilerinin yaptıkları olumlu ve olumsuz faaliyetler gibi konularda bilgiler verilmekte, karar verirken ihtiyaç duyacakları hemen hemen tüm veriler sağlanmaktadır. Bilgi verme amacının yanında seçim kampanyalarında seçmenler, çeşitli ikna ve mesaj teknikleriyle herhangi bir aday veya parti lehine cezbedilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca seçim kampanyalarıyla seçmenlerin oy verme motivasyonları da harekete geçirilmekte ve parti veya aday lehine her türlü çalışma için seferber olmaları amaçlanmaktadır. (Kalender,2000:91) 23

32 Bu kampanyalarla yeni liderler kamuoyuna tanıtılmakta ve onların meşrulaştırılmasına zemin hazırlanmaktadır. Seçim kampanyalarının hemen hepsi, kitle iletişim araçlarının ihtiyaçlarına ve ilgisine yönelik olarak düzenlenmektedir. Kampanya içerikleri, zengin görsel unsurlardan ve medyanın dikkatini çekerek gündemine girecek olaylardan oluşmaktadır. Çağdaş teknolojinin çeşitli imkânları da seçim kampanyaları için çok farklı seçenekler sunmaktadır. (Oktay, 2002:143) Seçim kampanyalarında kullanılan yöntem ve teknikler, iletişim sürecinde kullanılan yöntem ve tekniklerdir. Ancak, siyasal iletişim sürecinde amaca en uygun ve etkili yöntem ve tekniklerin kullanılması gerekmektedir. Hangi iletişim türünün hangi kitleye ve ne zaman uygulanacağını ise partinin birikimi ve olanağı belirlemektedir. Partiler bu özellikleri ne şekilde uygulayacaklarını belirlemek için mutlaka kampanya öncesinde çeşitli yöntemlere başvurmalıdır. (Aziz, 2003:69) Seçim kampanyalarında genel olarak iki iletişim yöntemi belirlenir. Bunlardan birincisi siyasal iletişimin yüz yüze yapıldığı doğrudan iletişim yöntemi, diğeri ise parti ya da liderin seçmene doğrudan ulaşamayacağı durumlarda kullanılan dolaylı iletişim yöntemidir. Dolaylı iletişim yöntemlerinde telefon, faks, mektup, e-posta, partilerin web sayfaları gibi kişisel iletişim araçlarının yanı sıra gazete, dergi, radyo, televizyon, kitap, sinema gibi kitle iletişim araçları kullanılmaktadır. (Aziz, 2003:72) Kitle iletişim araçlarındaki teknik gelişmeler, seçim kampanyalarının çehresini değiştirmiş, aynı zamanda seçmen tercihini etkilemede kampanyalar son derece 24

33 önemli bir rol üstlenmeye başlamıştır. Özellikle televizyonun yaygınlaşmasıyla modern seçim kampanyaları, kitle iletişim araçlarının seçimleri olmaya başlamıştır. Partiler ve adaylar, milyonlarca seçmenle kitle iletişim araçlarının ağlarıyla iletişim kurmakta ve ulusal kampanya faaliyetleri genellikle televizyonla yapılmaktadır. Ayrıca kampanya etkinliklerindeki yeni tekniklerin gelişmesi ve kitle iletişim araçlarının önem kazanması, reklam, halkla ilişkiler, siyasal iletişim ve kamuoyu araştırmaları uzmanlarına olan ihtiyacı da artırmaktadır. (Kalender, 2000:92) Seçim kampanyalarının herhangi bir aday, parti veya gündem konusuyla ilgili çeşitli enformasyonları seçmenlere ileterek onların karar verme süreçlerini etkileyip parti veya aday lehine oy verme yönündeki motivasyonlarını güçlendirdiği ortak bir görüş olarak kabul edilmektedir. Seçim kampanyalarının etkileri üzerine çalışan araştırmacıların ulaştıkları sonuçlara göre, siyasal kampanyalar sırasında üç tür seçmen tipi ortaya çıkmaktadır: Şekillenenler, yüzergezerler ve parti değiştirenler.. Şekillenen seçmen tiplerinin başlangıçta oy verme niyeti yoktur ama seçim kampanyası sürecinde düşünceleri olgunlaşır ve sonuçta bir partiye oy verirler. Yüzergezer seçmen tipleri ise başlangıçta bir partiye oy verme niyetiyle yola çıkan ama sonra oradan uzaklaşan, daha sonra ise ilk seçimine geri dönen seçmenlerdir. Bir kısım seçmenler ise kampanya sürecinde oy verdikleri partileri değiştirebilmektedirler. İşte seçim kampanyası hazırlanırken bu üç seçmen tipinin davranışları çok iyi analiz edilmelidir. Seçim kampanyasının stratejisi, kararsız seçmenleri ikna etme, oy verme niyeti olmayan seçmenlerin düşüncelerini şekillendirme ve oy verdikleri 25

34 partilerini değiştirme olasılığı olanları etkileme üzerine kurulmalıdır. (Kalender, 2000:95) Seçim kampanyalarının etkileri üzerine çalışan araştırmacıların saptamalarına göre, çoğu seçmen kampanya başlangıcından seçim gününe kadar oy verme niyetini değiştirmemektedir. Bir kampanya sırasında değişen seçmen, aynı zamanda kampanyalar arasında da değişmektedir. Partizanlık kampanya sırasında artmakta, kitleler kitle iletişim araçlarının etkilerine kampanya süresince daha çok maruz kalmaktadır. Kitle iletişim araçlarının mesajlarını dikkatli takip edenler, doğru bilgi edindikleri için seçimlerde daha gerçekçi davranmaktadır. (Kalender, 2000:96) Seçim dönemlerinde yapılan kamuoyu araştırmaları, seçmenlerin eğilimlerini, kanaat ve tutumlarını belirleme amacı taşıdığı için önemlidir. Seçmenlerin ne düşündüğünü önceden öğrenen siyasi partiler, politika ve stratejilerinde buna göre bir değişiklik yapma imkânı bulabilmektedirler. Siyasal partiler ve adaylar, seçim kampanyalarında uygulayacakları çeşitli strateji ve taktiklere temel olabilecek verileri de büyük ölçüde kamuoyu araştırmalarından elde etmekte, böylece seçmenleri cezbedecek mesajları iletebilmektedir. Seçmenlerin hangi siyasal tutumlara sahip olduğunun, gündemdeki çeşitli konular hakkındaki tavırlarının, mesajlara açıklık veya kapalılık derecelerinin, liderler ve adaylara bakış açılarının, hangi kitle iletişim araçlarına yoğunlukla maruz kaldıklarının ölçülmesi, kamuoyu araştırmaları vasıtasıyla yapılmaktadır. Kamuoyu araştırmaları ayrıca, bireylerin tutum ve kanaatlerini, çeşitli siyasal konulardaki görüşlerini parti ve liderlere aktarması nedeniyle seçmenler açısından da önemli bir 26

35 işlev üstlenmektedir. Kamuoyu araştırmaları, siyasetçilerle seçmenlerin fikirlerini uzlaştırmaya aracılık etmektedir. (Kalender,2000:105) Kamuoyu araştırmaları en geniş uygulama alanını genellikle seçimlere az bir süre kala seçim kampanyaları döneminde bulmaktadır. Bunun da en büyük nedeni, siyasal partilerin, medyanın ve geniş toplumsal kesimlerin seçim kampanyası dönemlerinde dikkatlerini, yoğun bilgi bombardımanı ve oluşturulan atmosferin de etkisiyle, seçim sonuçları üzerine yoğunlaştırmasıdır. (Atabek, 1996:864) Seçimlerde sandık başına giden seçmenler için, seçim kampanyaları çok önemli bir bilgi kaynağı niteliği taşımaktadır. Seçmenlerin doğru karar verebilmeleri için, hem partiler hem de adaylar hakkında detaylı bilgiye ihtiyacı vardır. Seçim kampanyaları, seçmenlerin bilgilenmesine ve kararlarını oluşturmalarına yardımcı olmaktadır. Seçim kampanyaları, çoğunlukla parti bağlılığı zayıf ve kararsız seçmenler üzerinde çok etkili olmaktadır. Seçmen tipleri arasında yer alan yüzergezer, şekillenen ve parti değiştiren seçmen tipleri, etkili bir seçim kampanyasıyla kolaylıkla ikna edilebilmektedir. Seçim kampanyalarında kitle iletişim araçları çok önemli bir rol oynamaktadır. Çünkü mesajlar kamuoyuna iletişim araçları vasıtasıyla verilmekte, reklam, halkla ilişkiler ve siyasal iletişim teknikleri kullanılarak seçmenler adeta mesaj bombardımanına tutulmaktadır. Medyada geniş şekilde yer bulmak, yayın organlarının desteğine sahip olmak elbette mesajların hedef kitleye ulaşması açısından önem taşımaktadır ama hiçbir şekilde seçimlerde başarılı sonuç elde 27

36 edileceğinin garantisi değildir. Eğer mesajlar inandırıcı, doğru ve samimi değilse, medya desteği bile başarı için yeterli olmamaktadır. 1.Siyasal Kampanyalarda Yeni Yaklaşımlar Temsili demokrasilerde birden çok partinin iktidara gelebilmek için seçim sürecinde yönetenlerin yönetilenlerle ilişkilerine dikkat etmesi kaçınılmaz olmuştur. Ekonomik ve dolayısıyla politik yaşamdaki gelişmelerle birlikte siyasal iletişim yöntemlerinde de değişiklikler ve gelişmeler meydana gelmiştir. Bilimsel çalışmalarla yürütülmeye başlanan siyasal iletişimle beraber seçim kampanyaları da dönüşüme uğramıştır. (Kalçık, 2007:92) Seçim kampanyalarındaki dönüşüme dünyada teknolojik, siyasal ekonomik ve sosyo-kültürel alanda yaşanan değişimlerle girilmiştir. Bu değişimler ilk olarak 1950 lerde ABD de yaşanmıştır. ABD deki seçim kampanyalarında reklamcılık teknikleri kullanılmış, pazarlama anlayışı hâkim olmuş ve parti taraftarlarının yerini profesyoneller almıştır. Bu süreçte kitle iletişim araçları yoğun biçimde kullanılmış ve profesyoneller (kampanya danışmanları) seçimi etkileyecek güçler haline gelmiştir. Seçim kampanyalarındaki dönüşümler 1960 lardan itibaren Avrupa da da yaygınlaşmaya başlamıştır. Böylece seçim kampanyaları tüm dünyada benzer bir görünüm kazanmıştır. Mancini ve Swanson ın Amerikanlaşma olarak kavramsallaştırdığı bu süreç, dünyadaki demokrasilerde adayların, siyasal partilerin ve haber medyasının gitgide daha yoğun biçimde ABD deki muadillerinin belirtilerini göstermesi, ABD de geliştirilen birçok kampanya metodu ve pratiğinin diğer ülkelere adapte edilmesi düşüncesine dayanır. (Köker; Kejanlıoğlu, 2004:43) 28

37 Mancini ve Swanson a göre Amerikanlaşmış kampanya metotlarının uyarlanması modernleşme sürecinin bir parçası olarak ele alınmaktadır. Bu süreç, toplumsal karmaşıklık ve bu karmaşıklığını yapısal olarak ikiye ayrılmasıdır. Çağdaş demokrasilerdeki artan karmaşıklık, gittikçe artan sayıda grup ve örgütün, yurttaşlar ile siyasal sistem arasında artan sayıda aracı yapının ve daha fazla çatışmanın ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu süreç siyasal parti biçimlerinde de önemli bir değişme göstermiştir. Siyasal partiler artık geleneksel büyük kitle partilerinden oldukça farklı bir biçimde seçim partileri, kanaat partileri ya da çoğul toplayıcı partiler/sepet partileri (catch-all parties) olarak adlandırılmaktadır. (Aktaran Köker; Kejanlıoğlu, 2004:44) Taşçıoğlu, Türkiye de 1990 lardan itibaren pazarlama tekniklerinin ve kitle iletişim araçlarının politikada yoğun biçimde kullanılmasının seçim kampanyalarının Amerikanlaşması na neden olduğunu ve imaj yani görselliğin ön plana çıktığını iddia etmektedir. (2007:19) Taşçıoğlu na göre, kamuoyu yoklamalarının ve siyasal reklamların seçime katılan partilerin tamamına yakını tarafından kullanılan bir teknik haline gelmesi ve televizyonun kampanyalarda öneminin artması, teknik ve uzmanlık bilgisini gerekli kılmıştır. Dolayısıyla parti örgütlülüğünün etkinliği azalmış ve onların boşluğunu profesyonel kampanya danışmanları doldurmuştur. Kampanya danışmanları, pazarlama uzmanları ve kamuoyu araştırmacıları ticari pazarlamada edindikleri deneyimleri, akademisyenler de sahip oldukları bilimsel bilgiyi siyasal alana aktarırken siyaset hem bilimselleşme sürecine girmiş hem de ticari bir ürün gibi siyasi bir ürünün de satılabileceği anlayışı belirgin hale gelmiştir. (2007:20) 29

38 Mancini ve Swanson, modern seçim kampanyalarının unsurlarını siyasetin bilimselleşmesi, siyasetin kişiselleşmesi, partiler ile yurttaşlar arasındaki bağın kopması ve siyasetin medyatikleşmesi olarak göstermektedir. 1.A.Siyasetin Kişiselleşmesi Kampanya sürecinde kurumsallaşmış siyasal pratiklerin yerine kişisel figürlerin geçirilmesi siyasetin kişiselleşmesi olarak adlandırılmaktadır. Politikada ve siyasal kampanyalarda televizyonunu yoğun bir şekilde kullanılmaya başlanmasıyla birlikte liderin kişisel çekiciliği öne çıkmış ve bu durum politik konuşmanın içeriğini gölgede bırakarak, politikanın kişiselleşmesine neden olmuştur. Uztuğ, başta ABD olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde partilerin vaatleri ve ideolojik konumlanışı arasındaki keskin farklılıkların ortadan kalktığını ve bu nedenle politik rekabette siyasi partiler arasındaki farklılaştırıcı unsurun lider ya da adayların imajları bağlamında ortaya konulduğunu belirtmektedir. (1999:43) Böylelikle giderek birbirine benzer hale gelen siyasal partiler tüm seçmenlere birden hitap etme kaygısı gütmeye başlamış ve bu nedenle imaj çalışmalarına ağırlık vermişlerdir. Bourdieu ya göre, politikacılar televizyonlar aracılığıyla elli bin kişini katıldığı bir gösterinin sağladığından daha az etki sağlamamaktadır. Bu nedenle politik arenada üretilen etkinlikler daha çok televizyon için yani gösteri amaçlı düşünülmüştür. (1997:26) 30

HALKLA İLİŞKİLER: TEORİK ÇERÇEVE...

HALKLA İLİŞKİLER: TEORİK ÇERÇEVE... İÇİNDEKİLER 1. Bölüm: HALKLA İLİŞKİLER: TEORİK ÇERÇEVE... 1 1.1. HALKLA İLİŞKİLERİN TANIMI... 1 1.1.1. Halkla İlişkilerin Farklı Tanımları... 2 1.1.2. Farklı Tanımlarda Halkla İlişkilerin Ortak Özellikleri

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1. 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci...

İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1. 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci... İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci... 5 2. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİMİN DİĞER DİSİPLİNLER VE ALANLARLA

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü

Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ. Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Sütlüce YERLEŞKESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ Halkla İlİşkİler Bölümü Görsel İletİşİm Tasarımı Bölümü Medya ve İletİşİm Sİstemlerİ Bölümü Reklamcılık Bölümü Bilginin sürekli bir gelişme içinde bulunduğu ve bilgi

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

KIRGIZİSTAN TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ HALKLA İLİŞKİLER VE REKLAMCILIK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI BİRİNCİ YIL

KIRGIZİSTAN TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ HALKLA İLİŞKİLER VE REKLAMCILIK BÖLÜMÜ LİSANS PROGRAMI BİRİNCİ YIL BİRİNCİ YIL KODU BİRİNCİ YARIYIL BES - 105 Beden Eğitimi ve Spor 0 2 0 GZT - 101 Temel Gazetecilik 3 0 3 GZT - 105 Yazılı ve Sözlü Anlatım 2 2 3 HİL - 107 İşletme Bilimine Giriş 3 0 3 HİL - 111 Sosyal

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ

HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ HALKLA İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON HİZMETLERİ A. ALANIN MEVCUT DURUMU VE GELECEĞİ Halkla İlişkiler ve Organizasyon Hizmetleri alanı, küreselleşen dünya içinde kurum ve kuruluşlar için bir ihtiyaç olarak

Detaylı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı

DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ. Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık anlayışı DÜŞÜNCE KURULUŞLARI: DÜNYADAKİ VE TÜRKİYE DEKİ YERİ VE ÖNEMİ Furkan Güldemir, Okan Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Tarihsel Süreç Düşünce Kuruluşları genel itibariyle, herhangi bir kâr amacı ve partizanlık

Detaylı

10 Ağustos. Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Yazılı Medya Araştırması. 18 Ağustos 2014. 10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması

10 Ağustos. Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Yazılı Medya Araştırması. 18 Ağustos 2014. 10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Yazılı Medya Araştırması 10 Ağustos Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Yazılı Medya Araştırması 18 Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER 1. SUNUŞ... 3 2. ADAYLAR HAKKINDA ÇIKAN HABERLER NASIL SUNULDU?... 3-4 2.1 HABERLERİN ADAYLARA GÖRE DAĞILIMI...

Detaylı

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013

TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ 09.05.2013 TUTUNDURMA PAZARLAMA İLETİŞİM MODELİ Tutundurma, mal ya da hizmetleri satışını arttırabilmek için, alıcıları satın almaya ikna edebilmeye yönelik satıcı tarafından başlatılan tüm çabaların koordinasyonu

Detaylı

Sinema ve Televizyon da Etik. Meslek Etiği, İletişim (Medya) Etiği

Sinema ve Televizyon da Etik. Meslek Etiği, İletişim (Medya) Etiği Sinema ve Televizyon da Etik Meslek Etiği, İletişim (Medya) Etiği Etik ve Ahlâk Ayrımı Etik gelenek anlamına gelir ve törebilim olarak da adlandırılır. Bir başka deyişle etik, Bireylerin doğru davranış

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Sunuş... 1. Konu... 2. Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2. Tarih ve Yer... 2. Amaç ve Hedefler... 3. Katılımcılar...

İÇİNDEKİLER. Sunuş... 1. Konu... 2. Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2. Tarih ve Yer... 2. Amaç ve Hedefler... 3. Katılımcılar... İÇİNDEKİLER Sunuş... 1 Konu... 2 Proje Koordinatörü ve Uygulayıcı Kurum... 2 Tarih ve Yer... 2 Amaç ve Hedefler... 3 Katılımcılar... 3 Yöntem... 3 Kapsam... 4 Projede Görevli Personel... 5 SUNUŞ 21. Yüzyıl

Detaylı

Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi. Şubat 2015

Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi. Şubat 2015 Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi Şubat 2015 Son 5 Yılda Türkiye Medyasında İnsan Hakları ve Nefret Söylemi Medya ve İletişim Merkezi İstanbul Enstitüsü İstanbul Enstitüsü

Detaylı

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK?

KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? KAPİTALİZMİN İPİNİ ÇOK ULUSLU ŞİRKETLER Mİ ÇEKECEK? Dünyada mal ve hizmet hareketlerinin uluslararası dolaşımına ve üretimin uluslararasılaşmasına imkan veren düzenlemeler (Dünya Ticaret Örgütü, Uluslararası

Detaylı

Haziran 25. Medya ve Güven. Gündem. Tüm hakları gizlidir.

Haziran 25. Medya ve Güven. Gündem. Tüm hakları gizlidir. Haziran 25 Medya ve Güven 2013 Tüm hakları gizlidir. Gündem 1. Yöntem Bu araştırma Xsights Araştırma ve Danışmanlık, bu konu hakkında online araştırma yöntemiyle, toplamda 741 kişi ile bir araştırma gerçekleştirmiştir.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ VE STRATEJİK İLETİŞİM PLANLAMASI Stratejik İletişim Planlaması -1 İletişim temelinde, plan ve strateji vardır. Strateji bilgi üretimine dayanır. Strateji, içinde bulunduğumuz noktadan

Detaylı

Temel Gazetecilik. Medya İletişim Ön Lisans Programı TEMEL GAZETECİLİK

Temel Gazetecilik. Medya İletişim Ön Lisans Programı TEMEL GAZETECİLİK Medya İletişim Ön Lisans Programı TEMEL GAZETECİLİK 1 İçindekiler 1.1. Dersin Amacı... 3 1.2. Öğrenme Çıktıları... 3 1.3. Ders kaynakları... 3 1.4. Dersin İçeriği... 3 1.5. Haftalık ders içerikleri...

Detaylı

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir.

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ İLETİŞİM NEDİR? İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. -SÖZLÜ -SÖZSÜZ *İletişimden Söz Edebilmek

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

İLETİŞİM TASARIMI UZMANI

İLETİŞİM TASARIMI UZMANI TANIM Kurum, kuruluş ve işletmelerin politikaları doğrultusunda, teknoloji kullanımını tasarım becerisiyle birleştirerek etkili mesaj hazırlayan ve bu mesajı sunan kişidir. A- GÖREVLER KULLANILAN ARAÇ,

Detaylı

I. Bölüm REKLAM(CILIK) Advertising. Doç. Dr. Olgun Kitapcı

I. Bölüm REKLAM(CILIK) Advertising. Doç. Dr. Olgun Kitapcı I. Bölüm REKLAM(CILIK) Advertising Doç. Dr. Olgun Kitapcı Akdeniz Üniversitesi, Pazarlama Bölümü 1 Reklama maruz kaldığınız mecralar (TV, Radyo, Gazete, Dergi, Sosyal Medya v.s.) En son ne zaman bir reklamdan

Detaylı

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi Ümit GÜVEYİ Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XI GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Teorik Boyutuyla Genel Kavramsal Çerçeve

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

3. Yazma Becerileri Sempozyumu

3. Yazma Becerileri Sempozyumu Prof. Dr. Nurçay Türkoğlu Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi MEDYA OKURYAZARLIĞINI EĞİTİMDE UYGULAMAK Terakki Vakfı Okulları 19.12.2015 MEDYALANMIŞ DÜNYA MEDYA ÇALIŞANLARI YURTTAŞ: kişi/ meslek/

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme

EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR. Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme EĞĠTĠM TEKNOLOJĠLERĠNDE TEMEL KAVRAMLAR Öğretim Teknolojileri ve Materyal Geliştirme Giriş Öğretim bir sanattır ve her sanat dalında olduğu gibi öğretim alanında da incelikler vardır. Disiplinler arası

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

Pazarlama Taktikleri Kut 470, 16 Mart 2005. Pazarlama Taktikleri. Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.

Pazarlama Taktikleri Kut 470, 16 Mart 2005. Pazarlama Taktikleri. Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu. Pazarlama Taktikleri Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazarlama Taktikleri Halkla ilişkiler Doğrudan posta Telepazarlama Reklam (Walters 1992) Internet Halkla İlişkiler

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma REKLAM Reklâm; belirli bir ücret karşılığında ve ücretin kimin tarafından ödendiği bilinecek biçimde; bir turizm işletmesinin ve turizm bölgesinin ürünlerinin

Detaylı

ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ

ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ ÖZGEÇMĠġ Adı Soyadı: Erol YENER Doğum Tarihi: 20/06/1970 Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMĠġ VE ESERLER LĠSTESĠ Derece Bölüm Üniversite Yıl Lisans İşletme Böl. Karadeniz Teknik Üniversitesi 1992 Y. Lisans İşletme

Detaylı

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U)

PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. PAZARLAMA İLETİŞİMİ (PZL304U) 1 KISA

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK SİYASİ TARİHİ I TST207 3 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER DİKKATLİ İLETİŞİM POLİTİKASI

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER DİKKATLİ İLETİŞİM POLİTİKASI DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER DİKKATLİ İLETİŞİM POLİTİKASI DİKKATLİ İLETİŞİM POLİTİKASI Bu politika, çalışanların ve yetkililer, yöneticiler, danışmanlar ve vekiller dâhil olmak üzere, Magna adına

Detaylı

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ

ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ REKLAM TASARIMI VE İLETİŞİMİ BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ İLET101 İletişime Giriş İletişim bilimlerinin gelişimi, iletişimin temel kavramları, insan ve toplum yaşamında

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS İŞLETMEYE GİRİŞ SPRI 250 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL A N A L İ Z 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi Furkan BEŞEL Ekim 2015 7 HAZİRAN DAN 1 KASIM A 7 Haziran 2015 te yapılan 25. Dönem milletvekili genel seçiminde 53.741.838 kayıtlı

Detaylı

tepav Haziran2011 N201143 POLİTİKANOTU 12 Haziran 2011 Seçiminde Seçim Sisteminin Parlamento Yapısına Etkileri

tepav Haziran2011 N201143 POLİTİKANOTU 12 Haziran 2011 Seçiminde Seçim Sisteminin Parlamento Yapısına Etkileri POLİTİKANOTU Haziran2011 N201143 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Dr. Türkmen Göksel Öğretim Üyesi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dr. Yetkin Çınar Öğretim Üyesi, Ankara

Detaylı

CHP CUMHURİYET HALK PARTİSİ PARTİ İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ

CHP CUMHURİYET HALK PARTİSİ PARTİ İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ CHP CUMHURİYET HALK PARTİSİ PARTİ İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ 2012 1 PARTİ İÇİ EĞİTİM YÖNETMELİĞİ KAPSAM MADDE 1- Parti içi eğitim çalışmaları, Parti Tüzük ve Programında belirtilen amaç ve hedeflerini, partinin

Detaylı

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL

KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI. Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL I KURUMSAL REKLAMIN ANLATTIKLARI Prof. Dr. Müge ELDEN Araş. Gör. Sinem YEYGEL II Yay n No : 1668 flletme Ekonomi : 186 1. Bask - A ustos 2006 - STANBUL ISBN 975-295 - 561-4 Copyright Bu kitab n bu bas

Detaylı

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri

Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İletişim Bilimleri Anabilim Dalı İletişim Bilimleri Doktora Programı Ders İçerikleri İLTB 601 İletişim Çalışmalarında Anahtar Kavramlar Derste iletişim çalışmalarına

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU. MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA IV. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu.

T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU. MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA IV. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu. T.C. PLATO MESLEK YÜKSEKOKULU MEDYA VE İLETİŞİM PROGRAMI YENİ MEDYA IV. HAFTA Öğr. Gör. TİMUR OSMAN GEZER timurosmangezer@plato.edu.tr İÇERİK Yeni Medyanın Özellikleri YENİ MEDYANIN ÖZELLİKLERİ Etkileşim

Detaylı

0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com

0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com 0216 693 08 08 info@ph1istanbul.com Adını aldığı Ph1 gezegenin sahip olduğu 4 güneşi Kalite, Uzmanlık, Güven ve Yenilikçi olarak yörüngesine koyarak, markanızı 4 koldan saracak ve sizi gezegen savaşlarına

Detaylı

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI

TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI TÜSİAD YÖNETİM KURULU BAŞKANI HALUK DİNÇER İN KADIN-ERKEK EŞİTLİĞİ HAKKINDA HER ŞEY KISA FİLM YARIŞMASI ÖDÜL TÖRENİ KONUŞMASI 7 Ocak 2015 İstanbul, Sabancı Center Sayın Konuklar, Değerli Basın Mensupları,

Detaylı

Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program

Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program Marmara Üniversitesi Kurumsal İletişim ve Marka Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Corporate Communication & Brand Management Program Amaç Kurumsal iletişim bir kuruluşun hedeflediği kitleye

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

4.Sınıf. Dersin amacı öğrencilerin Türkiye deki idari ve yasal düzenlemeler hakkında bilgi sahibi

4.Sınıf. Dersin amacı öğrencilerin Türkiye deki idari ve yasal düzenlemeler hakkında bilgi sahibi 4.Sınıf 7. Yarıyıl (Güz Dönemi) Yönetim ve Mevzuat (AKTS 4) 3 saat Dersin amacı öğrencilerin Türkiye deki idari ve yasal düzenlemeler hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamaktır. Türkiye Cumhuriyeti nin

Detaylı

Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 1 Kasım 2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması

Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 1 Kasım 2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 1 Kasım 2015 Genel Seçim Sandık Sonrası Araştırması 4 Kasım 2015 Not: bu dosyada iletilen veriler görselleştirilirken slide da belirtilen logo, örneklem bilgisi (n=) ve Ipsos

Detaylı

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP)

TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) TAIEX PROGRAMI BÖLGESEL EĞİTİM PROGRAMI (RTP) 1. Bölgesel Eğitim Merkezi (RTP) Bilindiği üzere; Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü Kurumsal Yapılanma Birimi tarafından uygulanan Bölgesel Eğitim

Detaylı

İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE

İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE İÇ DENETİM NEDİR? Ali Kamil UZUN, CPA, CFE İçinde bulunduğumuz mayıs ayı Uluslararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA) tarafından tüm dünyada Uluslararası İç Denetim Farkındalık Ayı olarak ilan edilmiştir.

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER I-II

HALKLA İLİŞKİLER I-II Editörler Yrd.Doç.Dr. Gonca Yıldırım & Seçil Utma HALKLA İLİŞKİLER I-II Yazarlar Yrd.Doç.Dr.Gonca Yıldırım Yrd.Doç.Dr.İlker Özdemir Hasan Çiftçi Hatice Aydoğmuş Özcan Kahraman Koktürk Melis Yalçın Seçil

Detaylı

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER TANIM Antropolog, evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı ve gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, insan topluluklarının fiziki yapı, kültür ve davranış özelliklerini ve diğer topluluklarla

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989.

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989. Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 2, Temmuz-Aralık 2002 KİTAP TANITIMI Yrd. Doç. Dr. Hasan KAYIKLIK Çukurova Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological

Detaylı

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik İdari Özet Türkçe Avustralya Hükümet hizmetlerinin Avustralya nın kültür ve dil bakımından çeşitlilikler gösteren nüfusuna duyarlılığı üzerine bir araştırma

Detaylı

12. MĐSYON 13. VĐZYON

12. MĐSYON 13. VĐZYON 12. MĐSYON Namık Kemal Üniversitesi Tıp Fakültesi nin misyonu, evrensel ölçütleri kendisine temel alan, beraberinde ulusal değerlere sahip çıkan, çağdaş tıp bilgi birikimine sahip, koruyucu hekimlik ilkelerini

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı Yeni Nesil Devlet Üniversitesi SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı 2015-2016 Tanıtım Broşürü Bölüm Hakkında Genel Bilgiler Kamu Yönetimi, işlevsel anlamda kamu politikaları

Detaylı

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları 29 Mayıs 2013 tarihinde MMKD Stratejik İletişim Planı nı oluşturmak amacıyla bir toplantı yapıldı. Toplantının ardından, dernek amaç ve faaliyetlerinin

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Girişimcilik İlkeleri BBA 204 Bahar 3, 0, 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Girişimcilik İlkeleri BBA 04 Bahar 3, 0, 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009

MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009 TÜİK MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009 İl Genel Meclisi Üyeleri Büyükşehir Belediye Başkanlığı Belediye Başkanlığı Belediye Meclisi Üyeleri ISSN????-???? TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ

Detaylı

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB

R KARLILIK VE SÜRDÜRÜLEB ÜRETİMDE İNOVASYON BİLAL AKAY Üretim ve Planlama Direktörü 1 İleri teknolojik gelişme ve otomasyon, yeni niteliklere ve yüksek düzeyde eğitim almış insan gücüne eğilimi artıyor. Mevcut iş gücü içinde bu

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Erol TUNCER Seçim sistemlerinin belirlenmesinde temsilde adalet ve yönetimde istikrar (fayda)

Detaylı

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI

MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI MEHMET ŞİRİN DENETİM STANDARTLARI DAİRESİ BAŞKANI Bağımsız Denetim Standartları 1. Kilit Terimlerin Belirlenmesi 2. Metnin Çevrilmesi 3. İlk Uzman Kontrolü 4. Çapraz Kontrol İkinci Uzman Kontrolü 5. Metnin

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 BÖLÜM 2 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 1. REKLAMIN TANIMI, KAPSAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ... 5 1.1. Reklamın Pazarlamadaki Yeri... 5 1.2. Reklamın Tanımı... 6 1.2.1. Üretici Açısından Reklam... 7 1.2.2. Tüketici Açısından

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Pazarlama İlkeleri MAN 323 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

Faktoring sektörü 76 milyar TL işlem hacmi ve reel sektöre sağladığı 12,4 milyar TL ile Türk ekonomisine destek veriyor

Faktoring sektörü 76 milyar TL işlem hacmi ve reel sektöre sağladığı 12,4 milyar TL ile Türk ekonomisine destek veriyor Reel Sektörün Çarkı Faktoring, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı Tevfik Bilgin in katıldığı sempozyumda değerlendirildi. Faktoring sektörü

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS İşletmeye Giriş BBA 101 Güz 3, 0, 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı

30.12.2010 HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA. SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim

30.12.2010 HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA. SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA Kamu kurumunun halkla ilişkiler uygulamasındaki aşamalar ile özel sektördeki aşamalar farklı ve değişik amaçlıdır. Özel kesimde

Detaylı

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci)

İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İŞLETME POLİTİKASI (Stratejik Yönetim Süreci) İşletmenin uzun dönemde yaşamını devam ettirmesine ve sürdürülebilir rekabet üstünlüğü sağlamasına yönelik bilgi toplama, analiz, seçim, karar ve uygulama

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI *

Kurumlar, Kurullar. Haldun DARICI * Kurumlar, Kurullar Haldun DARICI * Geçtiğimiz yılı önemli bir ekonomik kriz içerisinde geçiren ülkemizde, kriz ortamından çıkmak amacıyla çeşitli yapısal tedbirler alınmış, bu çerçevede çıkarılan kanunlarla

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Demokrat Bireyden Demokratik Topluma

Demokrat Bireyden Demokratik Topluma Şubat 2015 Demokrat Bireyden Demokratik Topluma CÜNEYT TANDOĞAN Demokrat Bireyden Demokratik Topluma Cüneyt Tandoğan Demokratikleşme ve İyi Yönetişim Merkezi İstanbul Enstitüsü İstanbul Enstitüsü toplumsal,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Türkiye Ekonomisi SPRI 470 2 3 + 0 3 4 Ön Koşul Dersleri Makro İktisat Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Seçmeli Dersin Koordinatörü

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ

İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ T.C. Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi vturker@marmara.edu.tr 10. DERS İKY - Teknik (Fonksiyonel) Kapsamı 6. Fonksiyon: KARİYER YÖNETİMİ (DEVAMI) Kariyer Aşamaları (4 Adet)

Detaylı

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİSİ Bir politikanın, bir stratejinin programın veya projenin nüfusun ve nüfus gruplarının sağlığı üzerinde dolaylı yada dolaysız etkileridir. SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİNİN

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yeni Teknolojiler ve Bunların Yargıda Uygulanmaları Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar Yüksek

Detaylı

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. nin (Banka) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk yönetim yapısına

Detaylı

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TürkİYE KADIN DERNEKLERİ FEDERASYONU Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu 1976 Yılında kurulmuş ülke genelinde 50.500 üyesi

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Odabaş

Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Odabaş Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Odabaş Bütün araştırmalar kendilerinden önce yapılan araştırmalara, bir başka deyişle, var olan bilgi birikimine dayanırlar. Bir araştırmaya başlarken yapılacak ilk iş, daha önce

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ NE HOŞGELDİNİZ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ NE HOŞGELDİNİZ NE HOŞGELDİNİZ Sevgili Öğrencilerimiz; 2008 yılında kurulan Gümüşhane Üniversitesi nin dünyaya açılan penceresi sloganıyla kısa sürede büyük gelişim sağlayan Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi,

Detaylı

Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5. Yrd.Doç.Dr.Can Tansel Kaya, Yrd.Doç.Dr. Çağatay Akarçay

Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5. Yrd.Doç.Dr.Can Tansel Kaya, Yrd.Doç.Dr. Çağatay Akarçay DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Finansal Raporlama ve Analiz BBA 242 2 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri BBA 241 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014

DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014 DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine

Detaylı

KARİYER YÖNETİMİ. Kariyer teorisi iki nokta üzerinde odaklanmaktadır. Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER

KARİYER YÖNETİMİ. Kariyer teorisi iki nokta üzerinde odaklanmaktadır. Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER KARİYER YÖNETİMİ Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER 7 KARİYER YÖNETİMİ Kariyer, bireyin mesleği ile ilgili pozisyonları, çalışma hayatı boyunca peş peşe kullanması ve organizasyonun üst kademelerine doğru ilerlemesidir.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Üretim ve Operasyon Yönetimi BBA 382 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri MATH 169, BBA 282 Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans

Detaylı

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar.

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar. İletişim mesajlarına gösterilen tepkiler açısından; amaçlar değişik modellerle açıklanmaya çalışılmıştır. A.I.D.A modeli olarak da adlandırılan bu model dört aşamalıdır.[8] 1. 2. 3. 4. Dikkat İlgi Arzu

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS KÜLTÜRLERARASI YÖNETİM MAN 338 6 3 + 5 3 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Almanca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi

Detaylı