JAMES M. BUCHANAN IN POLİTİK İKTİSADA KATKILARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "JAMES M. BUCHANAN IN POLİTİK İKTİSADA KATKILARI"

Transkript

1 JAMES M. BUCHANAN IN POLİTİK İKTİSADA KATKILARI Prof.Dr.Coşkun Can Aktan I.GİRİŞ Amerikalı iktisatçı James M. Buchanan Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat alanlarındaki öncü çalışmaları ve katkıları dolayısıyla 1986 yılında İsveç Kraliyet Akademisi nce Nobel Ekonomi Ödülü ne lâyık görülmüştür. Buchanan, kendisine iktisat, siyaset ve hukuk bilimlerini kapsayan interdisipliner bir araştırma alanını seçmiş ve kırk yılı aşkın bir süredir bu alanda önemli eserler ortaya çıkarmıştır. Bu araştırmada Buchanan ın politik iktisada olan katkılarının kısaca özetlenmesi amaçlanmıştır. Önemle belirtelim ki; yirmiye yakın kitabın ve üç yüze yakın makalenin yazarı olan Buchanan ın bilime yapmış olduğu katkıların bu kısa araştırmaya sığdırılmasının güçlüğü ortadadır. II. KISA BİYOGRAFİSİ James McGill Buchanan, 1919 yılında ABD nin Tennessee eyaletindeki küçük bir kasaba olan Rutherford da doğdu. Üniversite eğitimini aynı eyalette Middle Tennessee Teachers College de tamamladı (1940). Daha sonra, Tennessee Üniversitesi nden master (1941) ve Chicago Üniversitesi nden Doktora (1948) derecelerini aldı. Doktoranın hemen ardından Tennessee Üniversitesi nde akademisyen olarak göreve başladı yılları arasında Florida Devlet Üniversitesi nde, akademik yılında ise Fulbright bursuyla İtalya da araştırmalarda bulundu. ABD ye döndükten sonra G. Warren Nutter ile birlikte Virginia Üniversitesi nde Thomas Jefferson Politik İktisat Araştırmaları Merkezini kurdu. Buchanan, merkezde yılları arasında Direktör olarak görev yaptı eğitim yılında ise Los Angeles ta California Üniversitesi nde Misafir Profesör olarak bulundu. Daha sonra 1969 yılında Virginia Politeknik Üniversitesi ne geçti ve aynı üniversitede Gordon Tullock ile birlikte Kamu Tercihi Araştırma Merkezi ni (Center for Study of Public Choice) kurdu. Buchanan, bu merkezin Genel Direktörlüğü görevini yürüttü yılında merkezde çalışan diğer profesörler ile birlikte George Mason Üniversitesi nin Fairfax taki kampüsüne taşınma kararını aldı. Buchanan, halen Kamu Tercihi Araştırma Merkezi nin Müşavir Genel Direktörlüğü görevini yürütmektedir. Profesör Buchanan 1986 yılında Kamu Tercihi alanındaki öncü çalışmaları dolayısıyla Nobel Ekonomi Ödülü ne layık görüldü. Buchanan bu ödülün yanısıra pek çok bilim ve araştırma ödülü, şeref ödülü ve fahri doktora derecelerinin sahibi oldu. Buchanan, kırk yılı aşkın bir süredir Kamu Maliyesi, Kamu Tercihi, Anayasal İktisat ve Ekonomik Felsefe gibi konular üzerinde pek çok kitap, makale, monograf yayınladı. Kendisinin bir çok kitabı ve makalesi çeşitli dillere tercüme edildi. Buchanan ın ekonomi ve felsefe üzerindeki düşünceleri ulusal ve uluslar arası düzeyde pek çok iktisatçı, sosyolog, siyaset bilimcisi vb. bilim adamlarının ilgisini çekmektedir. Her yıl dünyanın çeşitli ülkelerinden bilim adamları ve araştırmacılar Kamu Tercihi Araştırma

2 Merkezi nde Buchanan ın gelişmesine önemli katkılarda bulunduğu Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat üzerinde çalışmaktadırlar. Virginia Politik İktisat Okulu olarak da bilinen bu merkez ABD de ve diğer ülkelerde saygın bir araştırma kurumu hüviyetine sahiptir. III. OTOBİYOGRAFİLERİNDEN KESİTLER James M. Buchanan günümüze değin özyaşamını anlatan çeşitli yazılar kalem aldı. 1 Aşağıda Buchanan ın otobiyografilerinden çeşitli kesitler sunulmaktadır. Buchanan, otobiyografilerinin birinde kendi çocukluk yıllarını şöyle anlatıyor: Ailem Fakirdi. Büyükbabam John P. Buchanan, Tennessee Eyaletinin valisi idi. Büyükbabamın eyalet valisi olduğu dönemde aile de topluluk içerisinde yer edinmeye başladı. 10 yıl boyunca devam ettiğim okulun ismi Buchanan Okulu idi. Babam, büyük bir ailenin en küçük çocuğuydu. Ben yüksek bir yamaçta kocaman bir evde ve çiftlikte büyüdüm. Babam bir çok iş yapardı. Bir çiftçiydi. Çiftlikteki tüm işleri de kendisi yapardı. Annem ailenin en parlak ve zeki insanıydı. Hem anne ve hem de baba tarafım saf İskoç-İrlanda asıllı idiler. Annem Lila Scott, evlenmeden önce liseyi bitirmişti ve yaklaşık on yıl öğretmenlik yapmıştı. ( Better than Plowing, 1986, s. 359) Buchanan, ilk yıllardaki eğitimini ise şöyle anlatmaktadır: ilk yıllarda benim de büyük babam gibi bir hukukçu-politikacı olmam isteniyordu. Ailem benim Vanderbilt Üniversitesi nde hukuk tahsili görmemi istiyordu Büyük Depresyonun un ortaya çıkması neticesinde Vanderbilt Üniversitesi ne gidemedim. Tennessee Eyaletindeki Murfreesbor kasabasındaki Middle Tennessee State Teacher s College de üniversite eğitimine başladım. 4 yıl boyunca inek sağarak okul masraflarımı karşılamaya çalıştım yılında bu kolejden mezun olduktan sonra karşıma üç fırsat çıkmıştı: Birincisi, ayda 65 Dolar kazanarak okul öğretmenliği yapmak; ikincisi, ayda 75 Dolara Nashville de bir bankada çalışmak ve üçüncüsü de ayda 50 Dolara Tennessee Üniversitesi Ekonomi Bölümü nde araştırma asistanlığı yapmaktı. Ben üçüncüsünü tercih ettim. O sıralar Ekonomi Bölümü nde sadece birkaç iyi iktisatçı vardı. Bunlar içinde araştırmacı ve bilim adamı hüviyetine sahip sadece Charles P. White i örnek aldım. ( Better Than Plowing, 1986, s. 360) Buchanan yılında Tennesse Üniversitesi Ekonomi Bölümünde araştırma asistanlığı yaptıktan sonra 1941 yılının Ağustos ayında zorunlu askerlik hizmetini ifa etmek üzere A.B.D. Deniz Kuvvetlerine katıldı yılının sonunda askerlik hizmetini tamamladı. O dönemde askerlik hizmetini yapan kimselere askerliğinin tamamlanmasından sonra bir Eğitim Kuponu (Gl Bill) veriliyordu. Buchanan devletten sağladığı bu burs ile doktora yapmaya karar verdi. Kısa bir araştırmadan sonra Chicago Üniversitesi nde doktora eğitimine başladı. Buchanan o yılları şöyle anlatıyor. Chicago Üniversitesi nin eğitiminde ideolojinin ağır bastığını bildiğim için başka bir üniversitede doktora yapmayı düşündüm. O yıllarda biraz da geldiğim kırsal bölgenin etkisiyle halkçı ve barışsever bir insandım. Chicago Üniversitesi ne kaydolduğum ilk 1 Bkz. James M. Buchanan, Better Than Plowing, Banca Nazionale del Lavaro Quarterly Review, No: 159 (December 1986). James M. Buchanan, Born Again Economist, (Mimeo, for presentation at Trinity University, 28 Oct. 1987), James M. Buchanan, At the Turn of A Half Century: Middle Tennessee and Murfreesboro, (Mimeo)., James M. Buchanan, Virginia Political Economy: Some Personal Reflections, (Mimeographed.). James M. Buchanan, Nobelity, (Mimeographed.)

3 yıllardaki konumumu libertarian sosyalist olarak tanımlıyorum. Chicago Üniversitesi nde Frank Knight ın Fiyat Teorisi dersini altı hafta okuduktan sonra, piyasa düzenini savunan birisi olup çıkıvermiştim. Frank Knight bir ideolog değildi ve kimseyi fikrinden vazgeçirmeye gayret etmiyordu. Fakat ben, ondan ekonomi dersini iyice kavrayacak durumdaydım... Frank Knight, Chicago Üniversitesi nde benim en çok etkilendiğim insan oldu. Knight benim için adeta bir örnek insandı. Chicago da benim yaşamımı biçimlendiren ikinci olay ise, 1948 yılının yazında gerçekleşti. Harper Kütüphanesi nin raflarında Knut Wicksell in Vergileme üzerine yazdığı ve İngilizce ye tercüme edilmemiş Almanca bir tezini buldum. Tezi okuduktan sonra oldukça ilginç ve önemli bir çalışma olduğunu anladım. Wicksell, eğer kamu sektöründe etkinlik isteniyorsa; karar alma sürecinde oybirliği ilkesinin gereğine işaret ediyordu. Yine Wicksell, iktisat politikalarında reform isteniyorsa, kuralları değiştirmemiz gerektiği mesajını veriyordu. Daha sonra Wicksell in bu tezinin bir bölümünü İngilizce ye çevirdim... Beni ziyarete gelenler odamda asılı iki fotoğraf görürler: Birisi Frank Knight, diğeri ise Knut Wickslell in fotoğrafıdır. Knight benim dünya fikirlerini kavramama yardımcı olmuştur. Wicksell ise benim daha sonraki Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat alanlarındaki çalışmalarıma temel teşkil etmiştir. ( Better Than Plowing; 1986 s. 362.) Buchanan 1948 yılı ortalarında Chicago Üniversitesi nde eğitimini tamamladıktan sonra Tennessee Üniversitesi'de akademisyen olarak görev yaptı yılında ise Florida Devlet Üniversitesi'ne geçti yılına kadar bu üniversitede çalıştı. Fulbright bursunu kazanarak akademik yılında İtalya da araştırmalarda bulundu. ABD ye döndükten sonra G. Warren Nutter ile birlikte Virginia Üniversitesi nde Thomas Jefferson Politik İktisat Araştırmalar Merkezi (Thomas Jefferson Center for Studies in Political Economy) ni kurdu yılları arasında bu merkezde çalıştı yılında Virginia Politeknik Enstitüsü ne geçti ve 1983 yılına kadar bu üniversitede görev yaptı. Bu üniversitede Gordon Tullock ile birlikte 1969 yılı içerisinde Kamu Tercihi Araştırma Merkezi ni kurdu yılında merkez, tüm çalışanlar ile birlikte George Mason Üniversitesi ne nakledildi. IV. BUCHANAN HAKKINDA YAZILANLAR James M. Buchanan ın düşünceleri pek çok iktisatçıyı, siyaset bilimcisini ve sosyoloğu etkiledi. Buchanan ın iktisat bilimine yaptığı katkılar birçok ilim adamı tarafından incelendi. İsveç Kraliyet Akademisi, Alfred Nobel Ekonomi Bilimleri ödülüne layık görülen James M. Buchanan için 1986 yılında dünya basınına ve kamuoyuna şu açıklamayı yaptı: James B. Buchanan, ekonomi ve politik karar alma sürecine ilişkin sözleşmeci ve anayasal bir temel oluşturmak yolunda yaklaşık 40 yıl kendini bilimsel çalışmalara adadı. Bu çalışmaları ile Kamu Tercihi Teorisi nin en başta gelen temsilcisi ve lideri oldu. (Press release from the Royal Swedish Academy, No ) Profesör Anthony B. Atkinson, Buchanan üzerine kaleme aldığı bir makalesinde şunları yazdı: Buchanan ın çalışmaları, başından bu yana bilim adamı olarak en yüksek kalitede eserler olarak kabul edilmiştir. (Atkinson, 1989: 19). Bir başka iktisatçı Thomas Romer, Buchanan için şunları yazdı:

4 Buchanan ın çalışmaları meslek yaşamı boyunca inanılmaz ölçüde bir tutarlılık göstermiştir. Devletin bireyselci bir yaklaşım ile açıklanması, devletin bir politik mübadele kurumu olarak ele alınması, anayasal kuralların öneminin kavranması hep Buchanan sayesinde mümkün olmuştur. (Romer, 1988: 167.) Charles Rowley, James McGill Buchanan ın Ekonomik Felsefesi başlığını taşıyan makalesinde şunları yazmaktadır: Buchanan ın araştırma programı yaklaşık kırk yıl boyunca tutarlı bir şekilde politik karar alma sürecini analiz etti. Buchanan, neredeyse tek başına, devlete bakış açısını önemli ölçüde değiştirdi. (Rowley, 1987: 185.) Dennis Mueller ise Buchanan Üzerine başlığını taşıyan çalışmasında şunları yazmaktadır: ABD nde ve diğer ülkelerde son yıllarda meydana gelen siyasal değişimler, anayasal reformun zorunluluğunu gündeme getirmiştir. Bunu anlamak için James M. Buchanan ın çalışmalarının okunmasını öneriyorum. (Mueller, 1984: ) Bir başka yazar Gareth Locksley ise Buchanan hakkında şunları yazmaktadır: Buchanan, bireylerin özel çıkar ı maksimize etme davranışını toplumsal tercihlere uyarlama ve politik düzeninin yapısını oluşturmada önemli bir isim oldu. Buchanan ın başlangıç noktası, politik karar alma sürecinin işleyişine olan güvensizliğidir. Buchanan, devletin güç ve yetkilerine acilen sınırlar getirilmesi şeklinde de bir sonuca ulaşmaktadır. (Locksley, 1981: 34.) V. BUCHANAN IN BAŞLICA ESERLERİ Buchanan, akademik yaşamına bir iktisatçı olarak başlamıştır. Daha doğru bir ifadeyle başlangıçta ABD nde iktisat biliminin bir alt disiplini olarak ele alınan Kamu Maliyesi alanında çalışmalar yapmıştır. İleriki yıllarda Buchanan ın ilgi alanı, kamu maliyesinin temel konuları olan vergileme ve kamu harcamalarından Kamu Ekonomisi adı verilen bir başka disipline yönelmiştir. Buchanan, Kamu Ekonomisi alanında siyasal karar ve tercihlerin yapısını analiz etmeye çalışmıştır. Buchanan piyasa ekonomisindeki özel tercih ve kararların analizine benzer analizleri Kamu Ekonomisi alanına uyarlamıştır. Buchanan daha sonra bu çalışmalarını Kamu Tercihi Teorisi adını verdiği bir yeni araştırma programı içerisinde sürdürmüştür. Buchanan bu araştırma programını Kamu Tercihi Araştırma Merkezi (Center for Study of Public Choice) adı altında oluşturduğu bir merkezde meslekdaşları ile birlikte geliştirmiştir. Buchanan ve diğer meslekdaşlarının Kamu Tercihi Teorisi alanında yaptığı çalışmalar bir başka araştırma programının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu yeni araştırma programının adı Anayasal Politik İktisat ya da kısaca Anayasal İktisat dır. Buchanan yıllarca bitmek tükenmek bilmeyen bilimsel araştırmalarında hep disiplinlerarası çalışmayı yeğlemiştir. Kamu Tercihi Teorisi iktisat ve siyaset biliminin birlikte analiz edildiği bir teoridir. Daha açık bir ifadeyle Kamu Tercihi Teorisi içerisinde siyasal karar alma mekanizmasının ekonomik analizi yapılmaktadır. Buchanan sosyal bilimlerin hemen her alanına büyük ilgi göstermiş ve hukuk, felsefe ve ahlâk alanında önemli eserler ortaya koymuştur. Buchanan şimdiye değin yirmiye yakın sayıda kitap ve üçyüze yakın sayıda makale yayınlamıştır. Buchanan ın yayınlamış olduğu kitaplarının listesi aşağıda sunulmuştur:

5 1.Fiyatlar, Gelir ve Kamu Politikası (Prices, Income and Public Policy), 1959, (C.L. Allen ve M.R. Colberg ile birlikte) 2.Devlet Borçlanmasının İlkeleri (Principles of Public Debt), Kamu Maliyesi (The Public Finance), (4. Baskısı Marilyn Flowers ile birlikte yeniden gözden geçirilerek ve genişletilerek yayınlanmıştır, 1975.) 4.Maliye Teorisi ve Politik İktisat (Fiscal Theory and Political Economy), Oybirliğinin Hesabı: Anayasal Demokrasinin Mantıki Temelleri (The Calculus of Consent: Logical Foundations of Constitutional Democracy), (Gordon Tullock ile birlikte) 6.Demokratik Süreçte Kamu Maliyesi (Public Finance in Democratic Process), Kamusal Malların Arzı ve Talebi (The Demand and supply of Public Goods), Maliyet ve Tercih: Ekonomi Teorisi İçerisinde Bir Araştırma (Cost and Choice: An Inquiry yin Economic Theory), Anarşi İçerisinde Akademi: Bir Ekonomik Diagnoz, (Academia in Anarchy: An Economic Diagnosis), (Nicos Devletoğlu ile birlikte) 10.Kamu Tercihi Teorisi: İktisadın Politik Uygulamaları (The Theory of Public Choice: Political Applications of Economics), (Robert D. Tollison ile birlikte editörlüğü yapıldı. 11.Maliyet Üzerine Çalışmalar (LSE Essays on Cost), (G.F. Thirlby ile birlikte editörlüğü yapıldı.) 12.Özgürlüğün Sınırları: Anarşi ve Leviathan Arasında (The Limits of Liberty: Between Anarchy and Leviathan), Açık İçerisindeki Demokrasi: Lord Keynes in politik Mirası (Democracy in Deficit: The Political Legacy of Lord Keynes) 1978, (Richard Wagner ile birlikte). 14.Anayasal Sözleşme İçerisinde Özgürlük: Bir politik İktisatçının Perspektifi (Freedom in Constitutional Contract: Perspectives of A Political Economist), İktisatçılar Ne Yapmalı? (What Should Economist Do?), Vergileme Gücü: Mali Anayasanın Analitik Temelleri (The Power to Tax: Analytical Foundations of a Fiscal Constitution), 1978, (Georfrey Brennan ile birlikte) 17.Rant Kollayan Toplum Teorisine Doğru (Toward A Theory of the Rent Seeking Society), 1980 (Robert D. Tollison ve Gordon Tullock ile birlikte) 18.Kamu Tercihi Teorisi II. (The Theory of Public Choice II) (Robert D. Tollison ile birlikte) 19.Özgürlük, Piyasa ve Devlet: 1980 lerde Politik İktisat (Liberty, Market and State: Political Economy in the 1980 s.) Kuralların Nedeni (The Reason of Rules) (Geoffrey Brennan ile birlikte) 21.İktisat: Öngörülebilir Bilim ve Ahlak Felsefesi Arasında (Economics Between Predictive Science and moral Philoscphy) Anayasal İktisat Alanında Çalışmalar (Explorations into Constitutional Economics), 1988.

6 23.Anayasal Düzenin Etiği ve İktisadı (the Economics and the Ethics of Constitutional Order), VI. BUCHANAN DA METODOLOJİ Buchanan ın metodolojisinde başlıca şu özellikler dikkat çekmektedir: 1.Buchanan metodolojik bireyciliği savunan bir liberal düşünürdür. Metodolojik bireycilik ilkesine göre toplumda bütün ekonomik ve sosyal kararlar birey tercihlerine göre belirlenir. Bu yaklaşıma göre birey, bir bakıma kollektif kurum ya da varlıklardan (örneğin, sınıf, halk, toplum, millet, ülke gibi) daha üstün bir değere ve konuma sahiptir. Buchanan, kamu tercihi teorisinde siyasal karar alma mekanizmasını analiz ederken kararların esasen birey tercihlerine dayalı olarak gerçekleştiğini varsaymaktadır. Buchanan ın metodolojik bireycilik ile ilgili şu sözlerini aktarmakta yarar vardır: Kamu tercihi teorisi, ekonomi teorisi gibi metodolojik olarak bireycidir. Temel birimleri; partiler, devletler, uluslar gibi organik birimler değil, seçimde bulunan, çeşitli eylem ve davranış motiflerine sahip olan kişilerdir. Bu açıklama çerçevesinde, kamu tercihi esasen Politikanın Bir Bireysel Teorisi adını almaktadır. (Buchanan, 1979) 2.Buchanan ın metodolojisinde bireyler rasyonel ve tutarlı tercihlere sahip kimseler olarak ele alınırlar. Buchanan a göre birey, kamu ekonomisi karar alma sürecinde özel ekonomideki (piyasa ekonomisindeki) davranış motivasyonunun bir benzerini rasyonel seçimler yaparak gösterir. Bireyler rasyonel olmaları sonucunda faydalarını maksimize edecek tercihlerde bulunurlar. Başka bir ifadeyle bireyler, piyasa ekonomisinde olduğu gibi kamu ekonomisindeki karar ve tercihlerinde de özel çıkarlarını maksimize etme eğilimindedirler. Özetle, piyasa ekonomisinde olduğu gibi kamu ekonomisinde de bir Homo Economicus, yani özel çıkar maksimizasyonu ilkesi geçerlidir. Buchanan toplumsal tercihlerde geçerliliğine inandığı homo economicus ilkesini şöyle açıklamaktadır: Bilindiği üzere, kamu tercihi teorisinin metodolojik yönü, toplumsal tercih sürecinde bulunan kimselerin davranışlarını açıklamada fayda maksimizasyonunun açık bir şekilde genişletilmesidir. Seçmenler, bürokratlar, yargıçlar, yasama meclisi üyeleri, bu roller içerisinde hareket ettikleri kısıtlamalara tabi olarak kendi faydalarını maksimize etmeye çalışan diğer tüm kişilere çok benzer şekilde hareket etmektedirler... Örneğin, herhangi bir millet vekili, yalnızca kendi seçim bölgesindeki seçmenlerin beğenisini satın almaya çalışır. Seçmenler, bürokratlar ve milletvekilleri bakımından net refah maksimizasyonunu kapsayan homo economicus un saf biçiminin devletin başarısızlığı sonucunu doğurması şaşırtıcı değildir. (Buchanan, 1983; 17.) 3.Buchanan, politik karar alma sürecinde karar ve tercihlerin analizini yaparken politikanın da esasen bir mübadele olduğu görüşünden hareket eder. Piyasa ekonomisindeki piyasa mübadelesi gibi kamu ekonomisinde de bir politik mübadele sözkonusudur. Buchanan politik mübadele (catallaxy) ilkesini şu şekilde ifade etmektedir. Gerek piyasalarda ve gerekse politikada bireylerin çıkarlarını pozitif değerdeki malların seçimi oluşturur. Fakat piyasalar esasen mübadele kurumlarıdır, bireyler, piyasaya bir malı diğer bir mal ile mübadele etmek amacıyla girerler... Politika da bireyler arasındaki karmaşık bir mübadele yapısıdır ve bu yapı içerisinde etkin bir

7 şekilde sağlayamadıkları bazı özel amaçlarını kollektif olarak sağlamaya çalışırlar. Bireysel çıkarın mevcut olmaması halinde, başkaca bir çıkar da söz konusu değildir. Piyasada bireyler elmalarla portakalları mübadele ederler; politikada ise bireyler tüm kollektif ihtiyaçlarını tatmine yarayacak mal ve hizmetler mahalli yangın koruma hizmetinden yargı hizmetine kadar- ile bunların maliyetlerine yapacakları katkı payları arasında bir mübadelede bulunurlar. (Buchanan, 1987; ) 4.Buchanan ın çalışmalarında dikkati çeken bir diğer metodolojik özellik de şudur: Buchanan matematiksel ve ampirik analizlere eserlerinde fazlaca yer vermemektedir. Buchanan özellikle genç kuşak iktisatçıları aşırı matematiksel modeller ve amprik analizlere çok fazla yer verdikleri için eleştirmektedir. Buchanan ın aşağıdaki görüşlerini aktarmak yararlı olacaktır. Üniversitelerimiz maalesef çalıştıkları disiplinin asıl amacını tam olarak kavrayamayan oldukça iyi eğitilmiş ve oldukça zeki teknisyenler yetiştirmektedir. Ancak bu kimseler özgür bir toplumun nasıl oluşturulabileceği ve kaynakların nasıl etkin kullanılabileceği konusunda sosyal sürecin nasıl işlediğini öğrencilerine aktarmak yönünde hiçbir ahlaki sorumluluk taşımamaktadırlar. (Reisman, 1990 dan naklen, s. 73) VII. BUCHANAN IN POLİTİK İKTİSADA KATKILARI Bu bölümde Buchanan ın devlet konusundaki düşünceleri özetlendikten sonra, iktisat bilimine yaptığı katkılar kısaca incelenecektir. A. Sorumlu Devlet ve Aşırı Devlet Buchanan ın geleneksel devlet anlayışına getirdiği önemli eleştiriler vardır. Buchanan devleti; Sorumlu Devlet (Responsive Government) ve Aşırı Devlet (Excessive Government) olarak ikiye ayırır. Sorumlu Devlet milli ekonomi içerisinde rolü, görev ve fonksiyonları önemli ölçüde genişlemiş bir devlet anlayışını ifade etmektedir. Buchanan, Alman iktisatçı Adolph Wagner tarafından ilk kez ortaya konulan Devletin Büyümesi konusunda da farklı düşüncelere sahiptir. Buchanan Devlet Niçin Büyüyor? başlığını taşıyan bir makalesinde şunları yazmaktadır: Günümüzde kamu kesiminin her seviyesindeki aşırı büyüme alarm verecek boyutlara ulaşmıştır. Bana göre istatistiki verilere dayalı araştırma yapmayan insanlar bile reel olarak topluma çok fayda sağlamayan çok aşırı bir şekilde artan hükümet politikalarını ve giderek artan ve zorla tahsil edilen vergileri endişe ile izlemektedirler... Devletin niçin büyüdüğünü anlamak ihtiyacı çok hızlı bir şekilde acil olarak ele alınması gereken bir konudur. (Buchanan, 1977.) Buchanan adıgeçen makalesinde devletin niçin büyüdüğü konusundaki düşüncelerini başlıca iki faktöre bağlayarak açıklamaktadır: -Politikacıların özel çıkar ve fayda maksimizasyonu motifleri sonucunda denk bütçe ilkesinin kaldırılması ve bunun yerine açık harcama ilkesinin benimsenmesi, -Mali aldanma (fiscal illusion) olayı, Buchanan a göre politikacıların politik gelir şeklindeki kazançlarını maksimize etme eğilimleri kamu harcamalarını arttırmaktadır. Oylarını maksimize etmeye çalışan politikacılar artan kamu harcamalarını çoğunlukla emisyon veya yükü gelecek kuşaklara yansıyacak borçlanma vasıtasıyla finanse etmektedirler. Buchanan a göre Mali Aldanma adı verilen olay neticesinde de kamu harcamaları zaman içerisinde farkına varılmaksızın artmaktadır. Mali aldanma kavramı, dolaylı vergiler veya

8 kaynakta tevkif usulüne göre tahsil edilen dolaysız vergiler neticesinde vergi yükümlülerinin vergi ödediklerinin farkına varmamaları, dolayısıyla kendilerine sağlanan kamusal hizmetlerin bedelini doğru olarak saptayamamaları durumunu ifade etmektedir. Bir başka ifadeyle, vergi ödeme konusundaki şuursuzluk, vergi yükümlülerinin kamu hizmetlerine olan talebini artırmaktadır. Maliye teorisinde ilk kez İtalyan iktisatçı Amilcare Puviani tarafından üzerinde durulan bu mali aldanma olayı da devletin büyümesinin önemli bir kaynağı olarak kabul edilmektedir. Buchanan, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kamu sektörünün önemli ölçüde genişlediğine işaret etmekte ve bu Aşırı Devleti Leviathan 2 olarak tanımlamaktadır. Buchanan bir başka eserinde (Özgürlüğün Sınırları), devleti Koruyucu Devlet ve Üretken Devlet olarak ikiye ayırmaktadır. Buchanan a göre Koruyucu Devlet, anayasal bir sözleşme ile bireylerin hak ve özgürlüklerini korumak amacıyla oluşturulmuştur. Buchanan, koruyucu devletin kurulması ile Hobbesian anarşik düzeninin son bulduğunu ve organizasyon düzenine geçildiğini belirtmektedir. Buchanan a göre koruyucu devlet daha sonra Üretken Devlet durumuna gelmiştir. Üretken devlet, vatandaşlarına sadece emniyet ve asayiş hizmetleri ile adalet hizmetleri sunmakla yetinmemiş bunun dışında diğer kamusal mal ve hizmetleri (altyapı hizmetleri, eğitim, sağlık v.s.) de sunmaya başlamıştır. Buchanan a göre, günümüzde üretken devletin görev ve fonksiyonlarının genişlemesi Leviathan (aşırı büyümüş devlet) tehlikesini de beraberinde getirmiştir. B. Devletin Başarısızlığı Bilindiği üzere Teorik Refah İktisadı ya da Neo-klasik İktisat, 1930 lu ve 1940 lı yıllarda piyasa ekonomisinin milli ekonomi içerisinde başarısız olduğu, dolayısıyla devletin ekonomiye müdahale etmesi gerektiği görüşünü savunmuştur. Klasik iktisadi düşünceye önemli bir katkı olarak kabul edilen Kamu Ekonomisinin Başarısızlığı Teorisi ise devletin ekonomik rasyonelini başlıca şu faktörlere dayalı olarak açıklamıştır: -Tam rekabet modelinin gerçekleştirilememesi, -Kamusal mallar, -Dışsal ekonomiler, -İçsel ekonomiler (ölçek ekonomileri) Kamu tercihi iktisatçıları, Buchanan ın öncülüğünde 1960 lı yılların başlarından itibaren kamu ekonomisinin de piyasa ekonomisi gibi kendi başına optimumu sağlamaktan uzak olduğunu açıklamışlar ve Piyasa Ekonomisinin Başarısızlığı, teorisini geliştirmişlerdir. Bu iktisatçılara göre başlıca şu faktörler dolayısıyla kamu ekonomisi başarısızlığa uğramaktadır: -Rasyonel seçmenlerin bilgisizliği, -Rasyonel seçmenlerin ilgisizliği, 2 Leviathan, Tevrat ve İncil de kötülüğü temsil eden bir su canavarının adı olarak geçmektedir. Bu kavramı 1651 yılında Thomas Hobbes un ünlü Leviathan adını taşıyan eseri ile egemen bir devleti ifade etmek üzere kullanılmıştır. Hobbes Ejderha (Leviathan) olarak isimlendirdiği devleti özgürlüklerin korunması için gerekli görmüştür. Hobbes e göre vatandaşlar gönüllü olarak ve toplumsal bir sözleşme ile Leviathan adı verilen dev bir insanı meydana getirmişlerdir. Bu Dev ya yda Ejderha, vatandaşların üzerindeki ayrı yapay bir kişiliğe sahiptir. James M. Buchanan ise Leviathan kavramını aşırı bir ölçüde genişlemiş, kamu sektörü faaliyetleri ve bunun tehlikelerine işaret etmek üzere kullanmıştır. (Buchanan, 1975; 147)

9 -Baskı ve çıkar gruplarının rant kollama faaliyetleri, -Logrolling (Oy ticareti) -Politik miyopluk, -Oybirliği ilkesinin gerçekleştirilememesi, -Kamusal malların bir bütün halinde arzedilmesi (Full-line supply) -Ortanca seçmen teorisi, (Bkz: Aktan, 1991: 9 vd.) Buchanan devletin başarısızlığı konusunda yazdığı bir makalede şu görüşlerini açıklamaktadır: Teorik refah iktisatçılarına göre piyasa ekonomisi kaynakların etkin dağılımında yetersiz kalmıştır. Buna karşın ideal kamu ekonomisi bir alternatif olarak düşünülmüştür. Bir çok vesileyle, kamu tercihi teorisini; geniş ölçüde 1960 lı ve 1970 li yıllarda gelişen biçimiyle teorik refah ekonomisinden kaynaklanan piyasa ekonomisinin başarısızlığı teorisi ne karşılık olarak kamu ekonomisinin başarısızlığı teorisi olarak nitelendirdim. Piyasa ekonomisinin başarısızlığı teorisi, kaynak dağılımında etkinlik için gerekli şartları sağlamada piyasa sürecinin başarısızlıklarını ortaya koyarken, kamu tercihi teorisi devletin uygulayacağı düzenleyici önlemlerin etkin kaynak dağılımını gerçekleştirmedeki başarısızlıklarını ortaya koymuştur. C. Bütçede Tahsis İlkesi Geleneksel maliye teorisinde uzun yıllar genellik ilkesi ve bu çerçevede adem-i tahsis ilkesi benimsenmiştir. Genellik ilkesi, devletin bütün gelir ve giderlerinin bütçede yer alması, bütçe dışında hiçbir devlet gelir ve giderinin bırakılmamasını ifade etmektedir. Başka bir deyişle, genellik ilkesi bütün devlet gelir ve giderlerinin birbirlerine mahsup edilmeden gayrisafi olarak bütçede gösterilmesini öngörmektedir. Genellik ilkesinin iki farklı yönü bulunmaktadır: -Genellik ilkesi gayrisafi usulü gerektirir. Bunun anlamı şudur; Devletin gelir ve giderleri birbirine mahsup edilmeden bütçeye brüt olarak geçirilmelidir. Gayrisafi usulün karşıtı, safi usul olarak bilinmektedir. -Genellik ilkesi adem-i tahsis i (non-earmarking) de gerektirir. Buna göre devletin bütün gelirleri arada birleştirilmeli ve devletin tüm giderlerine karşılık tutulmalı, yani tahsis yapılmamalıdır. Buchanan adem-i tahsis ilkesine karşı çıkmakta ve bunun yerine tahsis (earmarking) ilkesinin uygulanmasını önermektedir. Vergilemede Tahsis İlkesi başlığını taşıyan bir makalesinde Buchanan şu görüşlerini açıklamaktadır: Tahsis ilkesi, belirli devlet gelirlerini belirli devlet giderlerine tahsis etmek manasındadır. Özel Fonlar, Ayrılmış Hesaplar, Ayrılmış Bütçeler ve Tahsis Edilmiş Gelirler vb. kavramlar tahsis ilkesini ifade etmektedir... Genelde savunulan tahsis ilkesi teorisi ile yürütme organına, bütçe hazırlığı sırasında politik baskılardan uzaklaşması konusuna yardımcı olduğu kabul ettirilmeye çalışılmaktadır. Gelirlerin belirli giderlere tahsisi ilkesi ile gelirlerin bu şekilde ayrılması vatandaşların daha akılcı seçim yapmalarını sağlamaktadır... Kuramsal olarak tahsis ilkesi, mali uygulamaları değişik programlara ayırma imkanı da vermektedir. Her kişinin bir seçmen olarak direkt ya da kanuni temsilcileri aracılığıyla kamu harcamaları kararlarına katılımı sözkonusu olmaktadır. Böylece, kişiler belirli devlet kaynaklarından okullara, sağlık kurumlarına vb. tahsis edilecek fonları oyları ile belirlemektedirler. Ancak bu şekilde vatandaşlar spesifik kamu hizmetlerinin maliyet

10 ve faydalarını doğru olarak karşılaştırma imkanına sahip olduklarından seçimlerini kendi menfaatleri doğrultusunda yapabilirler. Aksine genel bütçe ya da adem-i tahsis ilkesi uygulamasında, kişiye önceden bütçe otoritesi tarafından planlanan kamu hizmetlerinin yapılması konusunda oy kullanma hakkı verilmektedir. (Buchanan, 1972.) D. Dışsallıklar ve Kamusal Mallar Bilindiği üzere teorik refah iktisatçıları piyasa ekonomisini başarısızlığa uğratan faktörler olarak dışsallıklar ve kamusal mallar üzerinde durmuşlardı. Buchanan yazdığı eserlerinde dışsal ekonomiler ve kamusal mallar teorisine önemli katkılarda bulunmuştur. Buchanan 1960 yılında yazdığı Kamusal Malların Arzı ve Talebi başlığını taşıyan eseri ile kamusal malları Pür Kamusal Mallar ve Pür Olmayan Kamusal Mallar olarak ikiye ayırmış ve detaylı analizler yapmıştır. Buchanan bu eserinde kamusal mallar konusunda önemine binaen şu soruları yöneltmektedir....hangi mal ve hizmetler piyasa süreci dışında politik karar alma süreci vasıtasıyla sunulmalıdır?... Hangi şartlar altında mal ve hizmetin devlet tarafından arzedilmesi özel piyasa tarafından arzedilmesinden daha etkindir? Bu soruların günümüzde halen önemini koruduğuna ve cevaplanması gereken sorular olduğuna şüphe yoktur. Kamusal mallar konusuna Buchanan ın başlıca katkılarından birisi de Klüp Malları (Club Goods) konusunda olmuştur. Buchanan 1965 yılında yazdığı Klüplerin Bir Ekonomik Teorisi başlığını taşıyan makalesinde klüp mallarının temel esaslarını ve özelliklerini ortaya koymaya çalışmıştır. Buchanan ın dışsallıklar konusunda yazdığı iki makale de literatüre önemli katkılar getirmiştir. Buchanan, W. M. Craig Stubblebine ile birlikte yazdığı Dışsallık başlığını taşıyan makalede, dışsal ekonomileri türleri itibariyle matematiksel notasyonlarla ifade etmiştir. (Buchanan, 1969) Dışsal Ekonomiler, Düzenleyici Vergiler ve Piyasa Yapısı başlığını taşıyan bir diğer makalesinde ise negatif dışsal ekonomilere karşı düzenleyici vergilerin kullanılması halinde monopol ve tam rekabet piyasalarında refah kazancı ve kaybını geometrik olarak açıklamıştır. (Buchanan, 1969) E. Lord Keynes ve Keynezyenlere Eleştiriler Buchanan ve kamu tercihi iktisatçılarına göre 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan iktisadi sorunlardan Keynes ve Keynezyen iktisatçılar sorumludur. Buchanan, keynezyenlerin müdahaleci devlet anlayışını eleştiren görüşlerini şu şekilde açıklamaktadır: Açık finansman eğilimi, post-keynezyen dönemde önem kazanmıştır. Bu dönemde keynezyen iktisat, politikacıların peşinde koşmaları için akademik-entelektüel bir temel yaratmıştır. Keynezyen iktisadın okullarda öğretilmesi bütçe açığı yaratılmasına adeta bir destek ve dayanak oluşturmuştur. Bu politika, kamu borçlarının artması ve bununla birlikte para basma sonucunda enflasyona neden olmuştur. Keynezyen iktisat, politikacılara vergilemeden harcamada bulunacakları ideal bir ortamda oyunlarını sürdürebilmeleri için imkan sağlamış oldu. (Buchanan, 1987; 396) Buchanan a göre Keynes in önemli bir yanlışının da eserine Genel Teori adını vermesi ve bu şekliyle görüşlerinin her zaman uygulanabilecek bir politika niteliğinde olduğu izlenimini vermesiydi. Buchanan şöyle yazmaktadır:

11 Lord Keynes, görüşlerinin Genel Teori olduğunu bu isimle yazılmış eserinde savundu ve bu Genel Teori iddiası keynezyen devrimin ortaya çıkmasında önemli rol oynadı. II. Dünya Savaşı sonrasında keynezyen makro iktisat ders kitaplarında ekonominin idaresi için Keynezyen mesaj üzerinde duruldu. Keynezyen iktisadın hem depresyonu ve hem de enflasyonu önleyeceği ve sınırlayacağı iddia edildi. (Buchanan, 1987; 391) Buchanan, Richard Wagner ile birlikte kaleme aldığı ve Bay Keynes in Sonuçları başlığını taşıyan monografta ise şunları yazmaktadır: Entelektüel hata bütünüyle politikacılar tarafından yapılmış değildir. Hatadan aynı zamanda iktisatçılar da sorumludur. Önemli sorumluluk taşıyan akademik karalama yı yapan ve düşünceleri Amerika ve İngiltere de uygulanan Lord Keynes tir. Ciddi bir değerlendirme, Keynezyenizm in politik olarak önemli bir hastalık olduğunu göstermekte ve bunun uzun dönemde demokrasinin devamı için bir tehlike olduğunu ortaya koymaktadır. (Buchanan ve Wagner, 1978) F. Vergilemede Fayda Yaklaşımı ve Wicksell Önerisi Buchanan, vergilemede ödeme gücü yaklaşımı yerine fayda yaklaşımının uygulamasının daha doğru olacağını savunmaktadır. Bilindiği üzere İsveçli İktisatçı Knut Wicksell ve Erik Lindahl, vergilemede fayda yaklaşımının uygulanmasının hem kamusal mal ve hizmetlerin daha etkin olarak hem de vergi yükünün daha adil bir şekilde dağıtılması için uygun olacağını savunmuşlardır. Wicksell e göre kamu harcamalarının artırılması istendiğinde, bununla birlikte bu harcamaları finanse edecek vergi paketinin de parlamentoda birlikte onanması gerekir. Wicksell vergiharcama paketlerinin parlamentoda onanması sırasında mümkünse oybirliği veya yaklaşık oybirliği ilkelerine dayalı olarak karar alınmasını savunmaktadır. Konuyu önce Wicksell in kendi ifadeleri ile açıklayalım: Kamusal harcamaların ve bunun finansman araçlarının aynı anda onaylanması gerekir. Açıktır ki, bu tür bir düzenleme anayasada bir değişiklik yapılmaksızın, bağımsız olarak gerçekleştirilebilir. Konu oldukça basittir; ne zaman yeni harcamalar onaylanırsa, o zaman yeni vergiler ile finanse edilecektir. (Wicksell, 1958; 116.) Buchanan, Wicksell in eserini ilk kez Chicago Üniversitesi nde doktora yaptığı sıralarda tesadüfen bulup okuduğunu ve çok etkilendiğini ifade etmektedir. Wicksell in bu çalışmasından ilhamlanarak Buchanan, ileriki yıllarda Kamu Tercihi ve daha sonra da Anayasal İktisat adı verilen disiplinlerin doğmasında önemli ve öncü rol üstlenmiştir. Buchanan, vergi sisteminin Wicksell in önerisine dayalı olarak devlet faaliyetlerini sınırlayacak bir özellik taşıması gerektiğini belirtmektedir. Buchanan, bu tür bir kuralı vergilemede bağlayıcılık İlkesi (binding principle) olarak adlandırmaktadır. G. Anayasal İktisat ve Anayasal Demokrasi Buchanan ın kamu tercihi alanında yapmış olduğu çalışmalarla ulaştığı sonuçlar Anayasal İktisat adı verilen yeni bir disiplinin doğmasına neden olmuştur. Buchanan a göre devletin sahip olduğu güç ve yetkilerin sınırlandırılmaması, bu güç ve yetkilerin milletin temsilcilerince suiistimal edilmesine ve keyfi olarak kullanılmasına neden olur. Bu yüzden devletin egemenlik hakkı ve kudretinin bir sonucu olarak sahip olduğu yetkilerin (başlıca; yasa yapma, vergileme, bütçe yapma, borçlanma ve para basma hakkı ve yetkileri) anayasal çerçevede belirlenmesi ve sınırlandırılmasını savunur. Buchanan a göre seçim sisteminin mevcudiyeti, politikacıların ve bürokratların politik

12 kural ve kurumları yozlaştırmalarına engel teşkil etmez. Buchanan şu görüşlerini sunmaktadır: Politik düşüncedeki 19. ve 20. yüzyıl safsatası, seçim sisteminin gerçekte Leviathan devleti kontrol altına almak hususunda yeterli olduğu varsayımına ki bu periyodik ve serbest seçimler konusunda anayasal güvenceler olduğu sürece devlet faaliyetlerinin alanı ve kapsamının kontrol altına alınabileceği varsayımıdır- dayanıyordu. Seçim sistemlerindeki sınırlamaların devleti ifade edilen sosyal sözleşme içerisinde tutmadığını ancak bu yüzyılın başlarında anlamaya başladık. Kamu tercihi teorisinin bir parçasını oluşturan Anayasal İktisat Teorisi kısmen 19. ve 20. yüzyıl perspektiflerine karşılık olarak 18. yüzyıl bakış açısına bir dönüşü temsil etmektedir. Bu teori devletin nasıl sınırlandırılabileceğini ve nasıl sınırlandırılması gerektiği konusundaki soruları gündeme getirmektedir. (Buchanan, 1983) Özetle Buchanan a göre politik kural ve kurumları iyileştirmek ve anayasal demokrasiyi gerçekleştirmek için devletin güç ve yetkileri üzerinde anayasal sınırlamalar koymak gereklidir. H. Vergi Anayasası Buchanan, devletin vergileme yetkisinin anayasal hükümlerle açık ve net bir şekilde belirlenmesini ve vatandaşların vergi baskısı ve vergi yükü altında ezilmemeleri için bir Vergi Anayasasına ihtiyaç olduğunu savunmaktadır. Meslekdaşı Geoffrey Brennan ile birlikte yazdığı ve Vergileme Gücü Mali Anayasanın Analitik Bulguları başlığını taşıyan kitapta şu fikirleri savunmaktadır. Vergi kuralları, ekonomik birimlerin uygun davranış ayarlamaları yapabilecekleri, uzun dönemi kapsayan yarı sürekli düzenlemeler olarak düşünülmeli, analiz edilmeli ve tartışılmalıdır. (Brennan ve Buchanan, 1980; 91.) Buchanan a göre vergilere ilişkin temel kurallar ve kurumların anayasal düzeyde belirlenmemesi, post-anayasal bir ortamda vergi sisteminin politize olması ve bazı çıkar grupları lehine sık sık değiştirilmesi sonucunu doğurur. Buchanan şu görüşü savunmaktadır: Mali yapı, yıldan yıla yapılan değişikliklere, manipülasyonlara ve parlamentoda meydana gelecek değişikliklere bağlı olmamalıdır. (Buchanan, ) Brennan ve Buchanan, bir ülkenin vergi sisteminin Sosyal Ana Sermaye olarak ele alınmasını savunmaktadırlar. Brennan ve Buchanan a göre vergi kanunlarının sık sık değiştirilmesi, vergi sisteminin sağlayacağı yararları ortadan kaldırır. Buchanan a göre anayasal perspektife dayalı bir Mali Anayasa oluşturulması başlıca şu yararları sağlar: İlk olarak, geleceğin daha iyi tahmin edilmesi ve süratle karar verilmesi mümkün olur. İkinci olarak, vergilendirmeye ilişkin kurallar anayasal düzeyde belirlenirse, rant kollama gayretleri önemli ölçüde azalır. Üçüncü ve en önemlisi, Wicksell in önerdiği kriter sadece anayasal bir perspekttif içerisinde uygulama alanı bulabilir. (Buchanan, 1978) Buchanan, klasik vergileme ilkelerinden farklı olarak iyi bir vergi sisteminin başlıca şu iki ilkeyi de gözönünde bulundurması gerektiğine işaret etmektedir: -Vergileme ile ilgili kuralların sürekliliği veya yarı sürekliliği ilkesi, -Bağlayıcılık (binding) ilkesi,

13 Buchanan a göre ekonomik birimlerin kararları üzerinde vergi sistemi dolayısıyla bir belirsizlik peçesi (veil of uncertainity) bulunmaktadır. Ekonomik birimler bu yüzden uzun dönemi esas alacak şekilde karar verememektedirler. Bu yüzden vergi sisteminin belirli bir süre değişmeyeceği konusunda vergi yükümlülerini ikna etmek gereklidir. Buchanan a göre devletin vergileme yetkisine bazı anayasal kantitatif sınırlamalar getirilmelidir. Buchanan bu konuda bazı önerilerde bulunmaktadır:!" Vergi oranları üzerine sınırlamalar getirilmesi: Düz oranlı bir vergi tarifesi veya artan oranlı bir vergi tarifesinde ilk gelir dilimine uygulanacak vergi oranı ile son gelir dilimine uygulanacak marjinal vergi oranı sınırlandırılabilir.!" Rasyo-türü veya oran-türü sınırlamalar: Rasyo-türü sınırlamalar ile vergi gelirlerinin ve toplam kamu harcamalarının artmasına ancak ekonomik büyüme ile orantılı olarak izin verilir.!" Vergi konuları üzerine konulacak sınırlamalar: Bu konuda Buchanan şu görüşü savunmaktadır: Bazı spesifik vergilerin oranları üzerine konulacak sınırlamalar veya toplam gelir üzerine konulacak rasyo-türü anayasal sınırlamalardan daha uygun bir yöntem de vergi konularının anayasal olarak belirlenmesidir... Bu şekilde sınırlı ekonomik faaliyetlerin anayasal olarak vergiye tabi olması, zorunlu olarak devletin gelir payını da sınırlayacaktır. (Buchanan, 1984.)!" Vergilemede mümkün olduğu ölçüde tahsis ilkesinin uygulanmasına izin verilmelidir. Örneğin, bir karayolu yapımı ve bakımı ile görevli bir kurum akaryakıt tüketim vergisi ve motorlu taşıtlardan alınacak diğer vergiler ile finansman açısından sınırlı ise, bu takdirde kurumun daha etkin çalışması sözkonusu olacaktır.!" Merkezi idarenin vergileme yetkisi mümkün olduğu ölçüde mahalli idarelere devredilmelidir. Buchanan, Mali Federalizm ilkesinin de devletin büyümesini ve genişlemesini sınırlayabileceğini savunmaktadır. Buchanan bu konuda şunları yazmaktadır: Politik federalizm, devletin düzenleyici faaliyetlerinin boyutu ve kapsamının yanısıra, toplam bütçe, vergi oranları ve vergi konuları üzerinde de sınırlamalar için bir araç özelliğini taşır. Açık anayasal sınırlamalar olmaksızın dahi, merkezi idarenin görevlerinin diğer devlet birimlerine aktarılmasının başlıca şu yararı bulunmaktadır: Devlet birimleri arasındaki rekabet, vatandaşların vergisel yönden sömürülmelerine engel teşkil eder. Vatandaşların bulundukları eyalette veya bölgede vergilerin yüksek olması, vatandaşların diğer bölgelere göç etmeleri sonucunu doğuracaktır. Buchanan, bunu vatandaşların ayaklarıyla oy kullanmaları voting with the feet olarak adlandırmaktadır. (Buchanan, 1979; 358.) I. Devlet Borçlanması Buchanan, 1958 yılında yazmış olduğu Kamu Borçlanmasının İlkeleri (Public Principles of Public Debt) adlı eseri ile devlet borçlanmasının etkilerini analiz etmiş ve devlet borçlarına mutlaka sınırlar çizilmesi gerektiğini belirtmiştir. Buchanan a göre devletin borçlanmasıyla gelecek kuşakların vergi yükü artar. Bireyler, devlet borç senetlerini gönüllü olarak alırken bir borç yükü hissetmezler. Aksine, bir faiz geliri elde edeceklerinden borçlanmaya ilgi de gösterirler. Ancak, bireylerin gönüllü olarak satın aldıkları devlet borç senetlerinin faizlerini gelecek kuşaklar istemeyerek ödemek

14 zorunda kalır. Buchanan, devletin borçlanma hak ve yetkisinin mutlaka anayasal normlarla sınırının ve çerçevesinin çizilmesi gerektiğini belirtir. J. Kurucu Rasyonalizm ve Sözleşmeci Anayasacılık Buchanan a göre bir iktisatçının yaklaşımı, ancak sosyal felsefenin temel konularını incelediğinde anlamlı ve değerlidir. (Buchanan, Freedom... s. 210) Buchanan bir iktisatçı olarak ekonomide genel denge, kaynak dağılımında etkinlik gibi sorunlardan çok oybirliği düzeni ve sorun ve anlaşmazlıkları çözme (conflict resolution) ile ilgilenmiştir. Buchanan ın sosyal ve iktisadi felsefesinde anlaşma (agreement), katılım (participation), mutabakat (consensus), sözleşme (contract) gibi kavramlar çok önemli bir yere sahiptir. Bu çerçevede Buchanan ın günümüzde Kurucu Rasyonalizm i savunan liberal düşünürlerin başında geldiğini belirtmeliyiz. Buchanan a göre insanoğlu iyi bir toplumsal düzenin temel ilke, kural ve kurumlarını pekala diyalog, anlaşma, uzlaşma ve sözleşme gibi yöntemlerle tespit edebilir. Buchanan ın bu kurucu rasyonalizm yaklaşımı literatürde Sözleşmecilik (Contractarianism) ya da Sözleşmeci Politik İktisat (Contractarian Political Economy) olarak bilinmektedir. Buchanan eserlerinde kurucu rasyonalizmi ve sözleşmeci perspektifi savunurken Evrimci Rasyonalizmi eleştirmektedir. Buchanan çağımızda evrimci perspektifin en güçlü savunucularından F. A. Hayek in libertarian evrimcilik ve kültürel evrim teorilerini eleştirmektedir: Benim F. A. von Hayek in modern tarihin yorumuna ilişkin görüşleri ve sosyal düzenin iyileştirilmesine ilişkin teşhislerine temel eleştirim şudur; Hayek, sosyal evrimin, kurumların daha iyi ve etkin işlemesi ve devamı için yeterli olacağına açık bir şekilde inanmaktadır. Hayek, insanoğlunun kurumları reform etme yönündeki çabalarının doğru olmadığına inanır ve buna karşılık evrimi alternatif olarak kabul eder. Evrim sürecini ideal olarak kabul etmesi dolayısıyla Hayek in sosyal ve kurumsal reform yönündeki kuşkularını anlayışla karşılayabiliriz. Reform, güç olabilir ancak, alternatifinin ideal olduğunu kabul edemeyiz. (Limits of Liberty; s. 194.) Buchanan ın sosyal evrim süreci ile ilgili aşağıdaki görüşleri de önem taşımaktadır: Sosyal evrimci sürecin istenilen ve beklenen sonuçlar verebileceğine inanıyorum... Evrim, sosyal cennet (social paradise) yaratabileceği kadar, sosyal çıkmazlar da yaratabilir. (Limits of Liberty, s. 167.) VIII. SONUÇ Buchanan ın iktisat bilimine katkısı ne olmuştur? Bu araştırmanın bir sonucu olarak yukarıdaki soruyu kısa başlıklar halinde cevaplamak mümkündür: -Buchanan, geleneksel iktisat anlayışından politik iktisat anlayışına geçişte önemi bir köprü görevi üstlenmiştir. Geleneksel iktisat, piyasa ekonomisinde hangi mal ve hizmetlerin kimin için, ne kadar ve nasıl üretileceği ile ilgilenir. Buchanan ise kamu ekonomisinde karar alma sürecini analiz etmektedir. Piyasa ekonomisinden farklı olarak burada sorun kamu ekonomisinde hangi kamusal mal ve hizmetlerin kimin için, ne kadar ve nasıl üretileceğidir. Buchanan ın gelişimine önemli katkılarda bulunduğu Kamu Tercihi Teorisi, özetle kamu sektöründe karar alma mekanizmasını incelemektedir. -Buchanan, Kamu Maliyesi alanında da önemli bazı fikirler geliştirmiştir. Vergilemede fayda yaklaşımı ve tahsis (earmarking) ilkesini kamu sektöründe etkinlik için gerekli

15 gören Buchanan kamu maliyesinde Wicksell in önerileri doğrultusunda mutlaka reformlar yapılması gerektiğini belirtmektedir. -Buchanan, kamu tercihi alanında yapmış olduğu çalışmalar sonucunda Devletin Başarısızlığı Teorisi (The Theory of Governmentel Failure) adı verilen bir teorinin geliştirilmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Buchanan, piyasa ekonomisinin yetersizlikleri ve başarısızlıkları gibi kamu ekonomisinin de yetersizlikleri olduğunu savunmuştur. -Anayasal İktisat adı verilen bir araştırma alanının ortaya çıkmasında Buchanan ın önemli katkıları olmuştur. Daha doğru bir ifadeyle Buchanan ı Anayasal İktisat disiplininin kurucusu olarak kabul etmek mümkündür. Anayasal İktisat devletin ekonomik alandaki güç ve yetkilerinin anayasal normlarla belirlenmesi ve sınırlandırılmasını araştıran yeni bir iktisat dalıdır. -Buchanan, Keynezyenlerin telafi edici bütçe yaklaşımına şiddetle karşı çıkmakta ve klasik iktisatçılar gibi denk bütçe ilkesini savunmaktadır. Buchanan a göre günümüzde çağdaş demokrasilerin içinde yaşadığı kronik bütçe açıkları Keynezyenlerin bize bıraktığı bir mirastır. -Buchanan, devletin borçlanma yetkilerinin de anayasal normlarla saptanması ve hükümetlerin keyfi borçlanmalarına sınırlar getirilmesini ısrarla savunmaktadır. Buchanan a göre bir Borçlanma Anayasası ile, devletin borçlanma hak ve yetkisinin açık bir şekilde belirlenmesi gereklidir. -Son olarak günümüzde dünyada doğudan batıya, kuzeyden güneye rüzgarları esen serbest piyasa ekonomisinin 1980 li yıllarda önem kazanmasında Buchanan ın en önemli rolünün ve katkılarının olduğunu söylemek mümkündür. Buchanan, akademik yaşamı boyunca tutarlı bir şekilde devletin başarısızlıklarını ve yetersizliklerini ortaya koymaya çalışmış ve piyasa ekonomisini savunmuştur. Liberalizmin ve Anayasal Demokrasinin tekrar gün ışığına çıkmasında ve önem kazanmasında Buchanan a çok şey borçluyuz... REFERANSLAR Aktan, Coşkun Can, Virginia Politik İktisat Okulunun Öğretisi: Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat, Banka ve Ekonomik Yorumlar Dergisi, Kasım-1991, s Atkinson, Anthony B., James M. Buchanan s Contributions to Economics, Scandiniavian Journal of Economics, 1987, pp Brennan, Geoffrey and James M. Buchanan, The Power to Tax Analytical Foundations of A Fiscal Constiution, London: Cambridge University Press., 1980 The Reason of Rules, Constitutional Political Economy, New York: Cambridge University Press., Buchanan, James M., Born Again Economist (Mimeographed, Center for Study of Public Choice, 1987.) Buchanan, James M., Alt the Turn of A Half Century: Middle Tennesse and Murfreesboro, (Mimeographed, Center for Study of Public Choice, 1987.) Buchanan, James M., Then and Now, : From Delusion to Dystopia, (Mimeographed, prepared for presentation at IHS Dinner, 13 Nov ) Buchanan, James M., Virginia Political Economy: Some Personal Reflections, (Mimeographed, Center for Study of Public Choice)

16 Buchanan, James M., Politics Without Romance: A Sketch of Positive Public Choice Theory and Its Normative Implications, IHS Journal, vol 3, Buchanan, James M., The Limits of Liberty Between Anarchy and Leviathan- Chicago: Chicago University Press, Buchanan, James M., Freedom in Constitutional Contract, Perspectives of A Political Economist, Texas AM Universitiy Press, Buchanan, James M., Liberty, Market and State, Harvester Press, Political Biases of Keynesian Economics, in: J. M. Buchanan, Economics, -Between Predictive Science and Moral Philosophy-College Station: Texas AM University Press, Buchanan, James M., Public Principles of Public Debt, Homewood: Richard D. Irwin Inc., Buchanan, James M., Democratic Values in Taxation, in: J. M. Buchanan, Freedom in Constitutional Contract, College Station: Texas A M Universitiy Press, 1977, pp Buchanan, James M., Tax Reform in Constitutional Perspective, in: Göran Skogh (Ed.), Law and Economics-Report From A Symposium in Sweden, Lund: Buchanan, James M., The Achievement and the Limits of Public Choice in Diagnosing Government Failure and in Offering Bases for Constructive Reform, Horst Hanusch (Ed.) Anatomy of Government Deficiencies, Berlin: Springer-Verlag, 1983, pp Buchanan, James M., The Demand and Supply of Public Goods, Chicago: Rand Mcnally Co., Buchanan, James M., Public Finance in Democratic Process, Chapel Hill: The University of North Carolina, Why Does Government Grow, in: T. Borcharding (Ed.), Budgets and Bureaucrats, Durnham, North Carolina, Duke University Press, 1977, pp Buchanan, James M., External Diseconomies, Corrective Taxes and Market Structure, The American Economic Review, March Economics, Between Predictive Science and Moral Philosophy, College Station: Texas A-M University Press, Buchanan, James M., and Gordon Tullock., Calculus of Consent-Logical Foundations of Constitutional Democracy- Ann Arbor: The University of Michigan Press, Buchanan, James M., and Richard E. Wagner., Democracy in Deficit- The Political Legacy of Lord Keynes, New York: Academic Press, Buchanan, James M., The Consequences of Mr. Keynes, London: The Institute of Economic Affairs, Buchanan, James M., and Wm. Craig Stubblebine, Externality, in: K. Arrow and T. Scitovsky (Ed.) Readings in Welfare Economics, London: George Allen and Unwinn Ltd. Buchanan, James M., Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat, (Yayına Hazırlayanlar: A. Eker ve C. C. Aktan) İzmir: Aklıselim Matb. 1992)

17 Congleton, Roger, An Overview of the Contractarian Public Finance of James Buchanan, Public Finance Quarterly, vol: 16. No: 2, April 1988, pp Locksley, Gareth, Individuals, Contracts and Constitutions: The Political Economy of James M. Buchanan, in: J. R. Shackleton ano G. Locksley, Twelve Contemporary Economists, London: The Macmillan Press Ltd., Mueller, Dennis G., Mueller on Buchanan, in: William Breit and Kenneth G. Elzinga (Ed.) Contemporary Economist in Perspective, Greenwich, Connecticut JAI Press, Reisman, David., The Political Economy of James Buchanan, College Station: Texas A-M University Press, Romer, Thomas, On James Buchanan s Contributions to Public Economics, Journal of Economic Perspectives, vol 2. No 4, Fall Rowley, Charles K., The Economic Philosophy of James McGill Buchanan, Journal of Public Finance and Public Choice, 1987/3. Sandmo, Agnar., Buchanan on Political Economy- A Review Article-, Journal of Economiy- A Review Article-, Journal of Economic Literature, vol XXVIII. March, pp Vanberg, Viktor., J.M.Buchanan and F. A. Hayek: The Thought of Two Nobel Laureates, Market Process, vol 5, No: 1, Spring Wicksell, Knut, Finanztheoretische Untersuchungen, Jena: Gustav-Fisher, (Bir bölümü İngilizce ye tercüme edilmiştir: J. M. Buchanan, A New Principle of Just Taxation, in: R. A. Musgrave and A. Peacock (Eds.), Classics in the Theory of Public Finance, London: Macmillan, 1959.

YOLSUZLUKLARLA MÜCADELEDE ANAYASAL İKTİSAT PERSPEKTİFİ

YOLSUZLUKLARLA MÜCADELEDE ANAYASAL İKTİSAT PERSPEKTİFİ Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 2001. YOLSUZLUKLARLA MÜCADELEDE ANAYASAL İKTİSAT PERSPEKTİFİ Bu çalışma içerisinde geçtiğimiz yaklaşık son yirmi yıl

Detaylı

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER

EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER 4.bölüm EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI KAMU HİZMETLERİ DIŞSALLIKLAR KAMU HARCAMALARININ ARTIŞINA YÖNELİK GÖRÜŞLER EKONOMİK SÜREÇ İÇİNDE DEVLETİN FONKSİYONLARI 1.Kaynak Dağılımında Etkinlik:

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ. Maliye Anabilim Dalı Doktora Programı, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dokuz Eylül Üniversitesi (1986-1989)

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ. Maliye Anabilim Dalı Doktora Programı, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dokuz Eylül Üniversitesi (1986-1989) Prof. Dr. Coşkun Can Aktan Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Buca-İzmir TÜRKİYE http://www.canaktan.org E-Mail: ccan.aktan@deu.edu.tr AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ EĞİTİM Doktora Maliye

Detaylı

SİYASAL YOZLAŞMALARIN EKONOMİK ETKİLERİ *

SİYASAL YOZLAŞMALARIN EKONOMİK ETKİLERİ * Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 2001. SİYASAL YOZLAŞMALARIN EKONOMİK ETKİLERİ * Siyasal yozlaşmanın evrensel düzeyde ayıplandığı, sosyal, ahlaki ve kültürel

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

PROF. DR. CO KUN CAN AKTAN Dokuz Eylül Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Buca-zmir http://www.canaktan.org E-Mail: ccan.aktan@deu.edu.

PROF. DR. CO KUN CAN AKTAN Dokuz Eylül Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Buca-zmir http://www.canaktan.org E-Mail: ccan.aktan@deu.edu. PROF. DR. CO KUN CAN AKTAN Dokuz Eylül Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Buca-zmir http://www.canaktan.org E-Mail: ccan.aktan@deu.edu.tr AKADEMK ÖZGEÇM ETM Doktora Maliye Anabilim Dal& Doktora

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

KAMU EKONOMİSİ TEORİSİNİN GELİŞMESİNDE KAMU TERCİHİ TEORİSİNİN ETKİSİ

KAMU EKONOMİSİ TEORİSİNİN GELİŞMESİNDE KAMU TERCİHİ TEORİSİNİN ETKİSİ KAMU EKONOMİSİ TEORİSİNİN GELİŞMESİNDE KAMU TERCİHİ TEORİSİNİN ETKİSİ Dr. Mustafa SAKAL* ÖZET Kamu ekonomisi teorisindeki gelişmeler kamu ekonomisinin genişlemesiyle de yakından ilişkili bir konudur. Zaman

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ

YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ YILDIZ TEKNİKTE YENİ ANAYASA PANELİ Yıldız Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İktisat Bölümü, 24 Kasım 2011 Perşembe günü Üniversitemiz Merkez Kampüsü Hünkar Salonu nda, hem Üniversitemizin

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM

YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM YEDİNCİ BÖLÜM MAKROEKONOMİ: TANIM, KAPSAM VE GELİŞİM Neler Öğreneceğiz? Makroekonominin tanımı Makroekonomi ve Mikroekonomi Ayrımı Makroekonominin Gelişim Süreci ve Tarihi Düşünce Okullarının Makroekonomik

Detaylı

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2

DERS KODU DERS ADI ZORUNLU TEORİ UYGULAMA LAB KREDİ AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 1.YARIYIL LERİ KODU ADI ZORUNLU TEORİ Atatürk İlkeleri ve İnkılap AIT181 Tarihi I Zorunlu 2 0 0 2 2 IKT101 İktisada Giriş I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT103 İktisatçılar İçin Matematik I Zorunlu 3 0 0 3 6 IKT105

Detaylı

DERS PROFİLİ. Kamu Maliyesi ECO321 Güz 5 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Sevinç Rende

DERS PROFİLİ. Kamu Maliyesi ECO321 Güz 5 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Sevinç Rende DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Kamu Maliyesi ECO321 Güz 5 3+0+0 3 6 Ön Koşul Yok Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı Dersin Amaçları Dersin

Detaylı

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI MALİYE TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anabilim Dalı: Maliye PROGRAMIN TANIMI: Maliye Tezsiz Yüksek Lisansı programının amacı; kamu ve özel sektör sistemi içerisindeki problemleri ve ihtiyaçları analiz edebilecek,

Detaylı

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi

Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır.

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyaset Bilimine Giriş PSIR 101 3 3 + 0 3 5. Temel siyasal deyimleri ayırt eder 1,2,3 A,C

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Siyaset Bilimine Giriş PSIR 101 3 3 + 0 3 5. Temel siyasal deyimleri ayırt eder 1,2,3 A,C DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Siyaset Bilimine Giriş PSIR 101 3 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

SİYASAL YOZLAŞMALARIN NEDENLERİ *

SİYASAL YOZLAŞMALARIN NEDENLERİ * Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 2001. SİYASAL YOZLAŞMALARIN NEDENLERİ * Siyasal yozlaşmaların ortaya çıkmasına neden olan faktörler çeşitlidir. Siyasal

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995 Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası nın Kurduğu Hükümet Rejimi (1998)

ÖZGEÇMİŞ. 1995 Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası nın Kurduğu Hükümet Rejimi (1998) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Oktay Uygun 2. Doğum Tarihi 18. 01. 1963 3. Unvanı Profesör 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hukuk Fakültesi İstanbul Üniversitesi 1985 Yüksek Lisans Kamu Hukuku

Detaylı

T.C. ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE ANABİLİMDALI (TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI) (SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İLE ORTAK)

T.C. ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE ANABİLİMDALI (TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI) (SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İLE ORTAK) T.C. ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE ANABİLİMDALI (TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI) (SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İLE ORTAK) MALİYE ABD YÜKSEK LİSANS BİLİMSEL HAZIRLIK PROGRAMI Kodu

Detaylı

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith

Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest olursa ve rekabet mevcut ise halk o ölçüde fazla fayda sağlar. Adam Smith C.Can Aktan (Ed.), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak- İş Konfederasyonu Yayını, 2002. NİÇİN BAZI MİLLETLER ZENGİN, BAZILARI YOKSUL? Genel olarak ticaret ve işbölümü ne kadar fazla serbest

Detaylı

TÜRK VERGİ HUKUKUNDA ANAYASAL ÖLÇÜT: MALİ GÜÇ

TÜRK VERGİ HUKUKUNDA ANAYASAL ÖLÇÜT: MALİ GÜÇ Dr. Tamer BUDAK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümü Mali Hukuk Anabilim Dalı Öğretim Üyesi TÜRK VERGİ HUKUKUNDA ANAYASAL ÖLÇÜT: MALİ GÜÇ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Latin Amerika da Toplum ve Siyaset PSIR 453 7-8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Seçmeli Dersin

Detaylı

Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat Teorisi Perspektifinden Anayasal Mali Reform

Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat Teorisi Perspektifinden Anayasal Mali Reform E. HEPAKSAZ 89 Kamu Tercihi ve Anayasal İktisat Teorisi Perspektifinden Anayasal Mali Reform Özet Engin HEPAKSAZ 1 Kamu tercihi perspektifinden mali seçim ve tercihi belirleyen geçerli ve yaygın kurallar

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. I. Kişisel Bilgiler. E-posta:(kurum/özel) Santral No: 0312-466 75 33 Dâhili No: 3567 Faks: 0312-466 73 84 Cep Telefonu: -

ÖZGEÇMİŞ. I. Kişisel Bilgiler. E-posta:(kurum/özel) Santral No: 0312-466 75 33 Dâhili No: 3567 Faks: 0312-466 73 84 Cep Telefonu: - ÖZGEÇMİŞ I. Kişisel Bilgiler Adı Soyadı (Unvanı) E-posta:(kurum/özel) Tekin AKDEMİR (Doç. Dr.) Santral No: 0312-466 75 33 Dâhili No: 3567 Faks: 0312-466 73 84 Cep Telefonu: - akdemir@ybu.edu.tr, tekinakdemir@hotmail.com

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7. Yrd. Doç. Dr. Alper ALTINANAHTAR DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS EKONOMİYE GİRİŞ I ECON 111 1 3 + 0 3 7 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri MLY733 1 3 + 0 6 Araştırma yöntemlerindeki farklı anlayışları, yaygın olarak kullanılan

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri

Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Maliye Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri MLY733 1 3 + 0 6 Araştırma yöntemlerindeki farklı anlayışları, yaygın olarak kullanılan araştırma

Detaylı

KTTO PROJE, EĞİTİM VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

KTTO PROJE, EĞİTİM VE ARAŞTIRMA MERKEZİ KTTO PROJE, EĞİTİM VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Aile Şirketlerinde Kurumsallaşma ve Kurumsal Yönetim Eğitimi 22 Şubat 2014 Eğitmen:Dr. Güler Manisalı Darman Eğitimin Amacı Bütün dünyada, şirketlerin temeline bakıldığı

Detaylı

DERS PROFİLİ. İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6. Asst. Prof. Özlem İnanç

DERS PROFİLİ. İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6. Asst. Prof. Özlem İnanç DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Dönem Yarıyıl Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS İktisata Giriş II ECO 102 Bahar 2 3+0+0 3 6 Ön Koşul MATH103 MATH104 Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı Dersin Asistanı

Detaylı

Kamu Maliyesine Güven ve Ekonomik Anayasa

Kamu Maliyesine Güven ve Ekonomik Anayasa Kamu Maliyesine Güven ve Ekonomik Anayasa Güvenin, üyelerinin ortaklaşa paylaştığı normlara dayalı, düzenli, dürüst ve işbirliği yönünde davranan bir toplumda ortaya çıkması beklenir. Bu normlar, Tanrı

Detaylı

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi

Murat Çokgezen. Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI

YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ MALİYE BÖLÜMÜ LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI MALİYE Tezli Yüksek Lisans Programı Maliye tezli yüksek lisans programının eğitim

Detaylı

Prof. Dr. Serap Yazıcı

Prof. Dr. Serap Yazıcı Prof. Dr. Serap Yazıcı syazici@bilgi.edu.tr ; Kurtuluş Deresi Cad. Yahya Köprüsü Sok. No:1 Dolapdere 34440 Beyoğlu-İstanbul; Ofis No: 0212 311 52 67 Akademik Özgeçmiş - 1984 de, Ankara Üniversitesi Hukuk

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ Adı-Soyadı : Derya YAYMAN Doğum Tarihi ve Yeri: 01.04.1968/İZMİR Medeni Durum: Evli ve 2 çocuk İletişim Bilgileri: Tel 0.242. 310 64 93 Cep Tel - E-Mail Adres Bölümü dyayman@akdeniz.edu.tr

Detaylı

KAMU MALİ YESİ Liberalizmin öncüleri Fizyokratlardı Transfer harcamaları n unsurları : Faiz ödemeleri, Fon ödemeleri, Kamulaş

KAMU MALİ YESİ Liberalizmin öncüleri Fizyokratlardı Transfer harcamaları n unsurları : Faiz ödemeleri, Fon ödemeleri, Kamulaş KAMU MALİYESİ Liberalizmin öncüleri Fizyokratlardır. Transfer harcamalarının unsurları: Faiz ödemeleri, Fon ödemeleri, Kamulaştırma, Borç ödemeleri Belediye sınırlarıdışına taşan hizmetlerin yerine getirilmesi

Detaylı

Prof. Dr. Ahmet Burçin YERELİ (Hacettepe Üniversitesi, İ.İ.B.F. Dekanı) BÜTÇELEMENİN ANAYASAL İLKELERİ: ANAYASAL BÜTÇE YAKLAŞIMI

Prof. Dr. Ahmet Burçin YERELİ (Hacettepe Üniversitesi, İ.İ.B.F. Dekanı) BÜTÇELEMENİN ANAYASAL İLKELERİ: ANAYASAL BÜTÇE YAKLAŞIMI Prof. Dr. Ahmet Burçin YERELİ (Hacettepe Üniversitesi, İ.İ.B.F. Dekanı) BÜTÇELEMENİN ANAYASAL İLKELERİ: ANAYASAL BÜTÇE YAKLAŞIMI 1. Giriş Son yıllarda Türkiye de giderek artan yeni anayasa tartışmaları

Detaylı

MALİYE SORU BANKASI OPTIMUS. 2013 İdari Hakimlik TAMAMI ÇÖZÜMLÜ SALİM GÖL TEK KİTAP

MALİYE SORU BANKASI OPTIMUS. 2013 İdari Hakimlik TAMAMI ÇÖZÜMLÜ SALİM GÖL TEK KİTAP OPTIMUS MALİYE SORU BANKASI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ Maliye Teorisi Kamu Harcamaları Kamu Gelirleri Devlet Bütçesi Devlet Borçlanması Maliye Politikası Türk Vergi Sistemi 2013 İdari Hakimlik Sayıştay KPSS ve kurum

Detaylı

İKİNCİ ÖĞRETİM SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİMİ VE EKONOMİSİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

İKİNCİ ÖĞRETİM SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİMİ VE EKONOMİSİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI İKİNCİ ÖĞRETİM SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİMİ VE EKONOMİSİ TEZSİZ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Anabilim Dalı: İşletme PROGRAMIN TANIMI: Son yıllarda dünyada Sağlık yönetimi ya da Sağlık İdaresi yüksek lisans eğitim

Detaylı

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GELİR POLİTİKALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Sürdürülebilir kalkınma ve toplumsal refahı arttırmak için, mali disiplin içerisinde, kaynakların

Detaylı

SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar Neden Kamusal Alanda Daha Fazla?

SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar Neden Kamusal Alanda Daha Fazla? Coşkun Can Aktan (Ed.) Yolsuzlukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Yayınları, 2001. SAHİPLİK-VEKİLLİK İLİŞKİSİ YÖNÜNDEN KAMUSAL VE ÖZEL ALANININ ANALİZİ * (İsraflar, Savurganlıklar ve Yolsuzluklar

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

DEVLETİN SINIRLANDIRILMASI VE ANAYASAL DEMOKRASİ

DEVLETİN SINIRLANDIRILMASI VE ANAYASAL DEMOKRASİ DEVLETİN SINIRLANDIRILMASI VE ANAYASAL DEMOKRASİ Prof.Dr.Coşkun Can Aktan Bütün insanlarda bir tehlike mevcuttur. Özgür bir ülke için tek kural şu olmalıdır: Güce sahip olan herkes halkın özgürlüğü için

Detaylı

Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL

Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL I. Yarıyıl. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS 103 HISTR 211 101 105 107 TURK 111 ENG

Detaylı

Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya. Lisans (İktisat-İşletme, Maliye) Special Student

Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya. Lisans (İktisat-İşletme, Maliye) Special Student 8 Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya EĞİTİM - İktisat Fakültesi (1955-1959) - İktisat Fakültesi (1961-1965) - Princeton University, International Finance Section Princeton NJ- U.S.A. (1965-1966) -

Detaylı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı

DERS PROFİLİ. Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6. Yrd. Doç. Dr. Bilgen Susanlı DERS PROFİLİ Dersin Adı Kodu Yarıyıl Dönem Kuram+PÇ+Lab (saat/hafta) Kredi AKTS Parasal İktisat ECO312 Bahar 6 3+0+0 3 6 Ön Koşul ECO202 (Makroekonomi) Dersin Dili Ders Tipi Dersin Okutmanı İngilizce Zorunlu

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

DERSTE KAZANDIRILACAK ÖZELLİKLER KAPSAM HAFTALARA GÖRE DERS PROGRAMI ÖNERİLEN KAYNAKLAR

DERSTE KAZANDIRILACAK ÖZELLİKLER KAPSAM HAFTALARA GÖRE DERS PROGRAMI ÖNERİLEN KAYNAKLAR PROGRAM ADI TURİZM VE OTEL İŞLETMECİLİĞİ DERSİN KODU TUR / TRO 169 DERSİN ADI TEMİZLİK ÜRÜNLERİNİN KULLANIMI VE DENETİMİ DERSİN SORUMLUSU ÖĞR. GÖR. MELTEM BOZKURT DERSİN TÜRÜ Zorunlu x Seçmeli EĞİTİM DİLİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları

Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Uluslararası Ekonomi Politik (IR502) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Uluslararası Ekonomi Politik IR502 Seçmeli 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi 6 Ağustos 2014 İÇİNDEKİLER Dönem Revizyon Notları........ 3 Derecelendirme Metodolojisi........ 5 Notların Anlamı.........

Detaylı

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL

İKİNCİ YIL ÜÇÜNCÜ YIL ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ LİSANS DERS PROGRAMI (II.Öğretim) 101 İktisada Giriş I 2 0 2 4 102 İktisada Giriş II 2 0 2 4 103 Genel Muhasebe I 2 0 2 4 104 Genel Muhasebe II 2 0 2 4 105

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Doç. Dr. Mehmet KARAKAŞ. Yalova Üniversitesi İ.İ.B.F. İktisat Bölümü Öğretim Üyesi. Üniversite. Üniversitesi

ÖZGEÇMİŞ. Doç. Dr. Mehmet KARAKAŞ. Yalova Üniversitesi İ.İ.B.F. İktisat Bölümü Öğretim Üyesi. Üniversite. Üniversitesi Doğum Tarihi: 28.11.1970 ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Mehmet KARAKAŞ Doğum Yeri: Medeni Hali: Kişisel E-posta: İstanbul Evli (2 Çocuk) karakasmehmet34@gmail.com Mevcut Konum Yalova Üniversitesi İ.İ.B.F. İktisat Bölümü

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI POLİTİK İKTİSAT ECON 367 8 3 + 0 3 6 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

CURRICULUM VİTAE. Doç. Dr. Sezgin Seymen Cebi

CURRICULUM VİTAE. Doç. Dr. Sezgin Seymen Cebi CURRICULUM VİTAE Doç. Dr. Sezgin Seymen Cebi E-Mail: Sezgin.Cebi@antalya.edu.tr sezginseymen@yahoo.com Eğitim Ocak/2003- Mayıs/2008 Nelson A. Rockefeller College Public Affairs & Policy-SUNY-Albany/New

Detaylı

HALE BALSEVEN. Lisans, Gazi Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Maliye Bölümü, Ankara, 1993.

HALE BALSEVEN. Lisans, Gazi Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Maliye Bölümü, Ankara, 1993. HALE BALSEVEN Adres *********************************** Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümü, A Blok, Kat:4, Ofis:319 Dumlupınar Bulvarı, Kampüs 07058, Antalya TÜRKİYE

Detaylı

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi

Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi Kurumsal Yönetim ve Kredi Derecelendirme Hizmetleri A.Ş. Kurumsal Yönetim Derecelendirmesi 14 Aralık 2012 İÇİNDEKİLER Ara Dönem Revizyon Notları........ 3 Derecelendirme Metodolojisi........ 5 Notların

Detaylı

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2

DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2 DÜZENLEME VE ANTİ-TRÖST YASASI 2. PİYASAYA MÜDAHALE 2.. ARTIKLAR VE BÖLÜŞÜMÜ 2 2. DÜZENLEMENİN EKONOMİK KURAMI 3 2.. DENGE 3 3. DÜZENLEME VE DOĞAL TEKELLER 4 3.. KARTELLERİN DÜZENLENMESİ 7 4. ANTİ-TRÖST

Detaylı

1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu:

1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: 1. Adı Soyadı: M. Ali BİLGİNOĞLU 2. Doğum Tarihi: 3. Unvanı: Prof. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Sosyal ve İdari Bilimler Fakültesi Hacettepe Üniversitesi 1976 Y. Lisans Mezuniyet

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Makro İktisat SPRI 272 2 3 + 0 3 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Fransızca Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler

Detaylı

Ekon 321 Ders Notları 5- Politik Ekonomi POLİTİK EKONOMİ

Ekon 321 Ders Notları 5- Politik Ekonomi POLİTİK EKONOMİ POLİTİK EKONOMİ Birden fazla insanı ilgilendiren kararların alınma süreci bireysel kararlardan oldukça farklıdır. Kararlardan etkilenen insanlar karar alma sürecine dahil olmak isterler. Bireyler kendi

Detaylı

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TürkİYE KADIN DERNEKLERİ FEDERASYONU Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu 1976 Yılında kurulmuş ülke genelinde 50.500 üyesi

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

AR-GE ANKETİ ANALİZ RAPORU

AR-GE ANKETİ ANALİZ RAPORU AR-GE ANKETİ ANALİZ RAPORU Eylül 2006 İÇİNDEKİLER Önsöz...3 TÜBİTAK Ar-Ge Anketi Soruları Analizi...4 1. Genel Bilgiler İle İlgili Sorular...4 2. Proje Sunum ve Destekler İle İlgili Sorular...12 3. Üniversite

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Ortak Doktora Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD

Detaylı

OPTİMAL VERGİLEME ÖĞR. GÖR. AYNUR ARSLAN BURŞUK DERS 2

OPTİMAL VERGİLEME ÖĞR. GÖR. AYNUR ARSLAN BURŞUK DERS 2 OPTİMAL VERGİLEME ÖĞR. GÖR. AYNUR ARSLAN BURŞUK DERS 2 Optimal vergileme denildiğinde en iyi ve en uygun vergileme sistemi anlaşılmaktadır. Tarih boyunca böyle bir sistem aranmış ancak halen böyle bir

Detaylı

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS İKTİSAT ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA DERS İÇERİKLERİ 1. YIL GÜZ DÖNEMİ İleri Makroiktisat I IKT801 1 3 + 0 6 Makro iktisadın mikro temelleri, emek, mal ve sermaye piyasaları, modern AS-AD eğrileri. İleri

Detaylı

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ

EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ EKONOMİK KRİZİN EMEK PİYASALARINA ETKİLERİ 1990 sonrasında peş peşe gelen finansal krizler; bir yandan teorik alanda farklı açılımlara hız kazandırırken bir yandan da, küreselleşme süreci ile birlikte,

Detaylı

KAMU TERCİHİ PERSPEKTİFİ 1

KAMU TERCİHİ PERSPEKTİFİ 1 KAMU TERCİHİ PERSPEKTİFİ 1 Yazan: James M. BUCHANAN Çeviren: Şaban ERTEKİN I.GİRİŞ Son yıllarda, değişik vesilelerle kamu tercihinin kapsamı, tarihi ve gelişimine dair açıklamalarımı arz ettim. Burada

Detaylı

KONU: 2011 yılının ikinci yarısı için belirlenen asgari ücret tutarları

KONU: 2011 yılının ikinci yarısı için belirlenen asgari ücret tutarları MEVZUAT SİRKÜLERİ SİRKÜLER NO: 16/2011 İstanbul, 22.06.2011 KONU: 2011 yılının ikinci yarısı için belirlenen asgari ücret tutarları AÇIKLAMALAR: 31.12.2010 tarih ve 27802 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan

Detaylı

İKTİSAT SORU BANKASI ECONOMICUS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ DİLEK ERDOĞAN KURUMLU TEK KİTAP

İKTİSAT SORU BANKASI ECONOMICUS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ DİLEK ERDOĞAN KURUMLU TEK KİTAP ECONOMICUS İKTİSAT SORU BANKASI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ Mikro İktisat Makro İktisat Para-Banka Kredi Uluslararası İktisat Büyüme ve Kalkınma Türkiye Ekonomisi İktisadi Doktrinler Tarihi KPSS ve kurum sınavları

Detaylı

Bütün bu nedenlerin 2007 yılı için doğal sonucu ise, düşen büyüme ve katılaşan enflasyon eğilimi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bütün bu nedenlerin 2007 yılı için doğal sonucu ise, düşen büyüme ve katılaşan enflasyon eğilimi olarak karşımıza çıkmaktadır. 2007 YILI ĐTĐBARI ĐLE TÜRKĐYE EKONOMĐSĐNĐN GENEL DEĞERLENDĐRMESĐ SÜREYYA SERDENGEÇTĐ TEPAV Đstikrar Enstitüsü Direktörü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Öğretim Görevlisi-Mütevelli Heyeti Danışmanı

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Uluslararası İlişkilere Giriş PSIR 211 3 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Ön Koşul Dersleri.

Uluslararası İlişkilere Giriş PSIR 211 3 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Ön Koşul Dersleri. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Uluslararası İlişkilere Giriş PSIR 211 3 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2

İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 İktisadi Planlamayı Gerektiren Unsurlar İKTİSADİ PLANLAMA GEREĞİ 2 PLANLAMAYI GEREKTİREN UNSURLAR Sosyalist model-kurumsal tercihler Piyasa başarısızlığı Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunları 2

Detaylı

Doktora. 2. yıl Bahar / 4. yarıyıl DERS ÖĞRETİM PLANI. Dış Ticaret İşlemleri ve Finansmanı

Doktora. 2. yıl Bahar / 4. yarıyıl DERS ÖĞRETİM PLANI. Dış Ticaret İşlemleri ve Finansmanı DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 8 Haftalık Ders Saati 3 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU DERSİMİZİN TEMEL KONUSU 1 1. TÜRK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMAK 2. TÜRKIYE DE NELER YAPABİLİRİZ SORUSUNUN CEVABINI BULABİLMEK DERSİN KAYNAKLARI 2 SİZE GÖNDERİLEN MATERYAL: 1. 1982 Anayasası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf

Detaylı

2006 (Ocak)- 2007 (Ocak) SUNY/Albany Uluslararasi Programlar Ofisinde (Office of International Programs) asistan.

2006 (Ocak)- 2007 (Ocak) SUNY/Albany Uluslararasi Programlar Ofisinde (Office of International Programs) asistan. CURRİCULUM VİTAE Yard Doç. Dr. Sezgin Seymen Cebi E-Mail: sezginseymen@yahoo.com Eğitim Ocak/2003- Mayıs/2008 Nelson A. Rockefeller College Public Affairs & Policy-SUNY-Albany/New York Siyaset Bilimi Doktora

Detaylı

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu

DERS ÖĞRETİM PLANI. Dersin Kodu Dersin Adı Dersin Kodu DERS ÖĞRETİM PLANI Dersin Türü (Zorunlu, Seçmeli) Dersin Seviyesi (Ön Lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Dersin AKTS Kredisi 5 Haftalık Ders Saati 4 Haftalık Uygulama Saati

Detaylı

İktisat Bölümü Ders Tanımları

İktisat Bölümü Ders Tanımları İktisat Bölümü Ders Tanımları ECON 102 İktisat Sosyolojisi (3,0,0,3,8) İktisat sosyolojisinin temel prensiplerinin sunumu; iktisat sosyolojisinin ekonomik dinamikler üzerindeki etkisinin aktarılması; temel

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KAYNARCA SEYFETTİN SELİM MESLEK YÜKSEKOKULU MALİYE PROGRAMI 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI AKTS KREDİLERİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KAYNARCA SEYFETTİN SELİM MESLEK YÜKSEKOKULU MALİYE PROGRAMI 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI AKTS KREDİLERİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ KAYNARCA SEYFETTİN SELİM MESLEK YÜKSEKOKULU MALİYE PROGRAMI 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI AKTS KREDİLERİ 1. Yarıyıl Ders Planı ENF 101 TEMEL BİLGİ TEKNOLOJİSİ KULLANIMI

Detaylı

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN

PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar,

Detaylı

HOCA AHMET YESEVİ ULUSLARARASI TÜRK-KAZAK ÜNİVERSİTESİ AVRASYA ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

HOCA AHMET YESEVİ ULUSLARARASI TÜRK-KAZAK ÜNİVERSİTESİ AVRASYA ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar HOCA AHMET YESEVİ ULUSLARARASI TÜRK-KAZAK ÜNİVERSİTESİ AVRASYA ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1-(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Hoca Ahmet Yesevi

Detaylı

TAKDİM. Profesör Tony M. Ridley CBE PhD FEng FICE FCIT Imperial College of Science Technology & Medicine University of London. vii

TAKDİM. Profesör Tony M. Ridley CBE PhD FEng FICE FCIT Imperial College of Science Technology & Medicine University of London. vii TAKDİM Yeni bin yılda, dünya çapında insan ve yük taşımacılığı yakın geçmişte olduğundan çok daha büyük bir öneme sahip oldu. Son iki yüzyıl içinde raylı sistemlerin doğuşu ve gelişimi endüstriyel, sosyal

Detaylı

TUĞRUL ÖZKARACALAR CURRICULUM VITAE

TUĞRUL ÖZKARACALAR CURRICULUM VITAE ÖĞRENİM DURUMU: TUĞRUL ÖZKARACALAR CURRICULUM VITAE Ortaöğrenim = Kadıköy Anadolu Lisesi Yükseköğrenim = 2002 = Boğaziçi Üniversitesi Felsefe Bölümü (LİSANS) 2005 = Boğaziçi Üniversitesi Felsefe Bölümü

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

GENEL DEĞERLENDİRME TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu

Detaylı