ÇİFT YEDEKLENMİŞ ARIZA-KALDIRILABİLİR BİLGİSAYAR KONTROL SİSTEMLERİ TASARIMINDA STANDART BİLGİSAYAR PORTLARININ KULLANIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇİFT YEDEKLENMİŞ ARIZA-KALDIRILABİLİR BİLGİSAYAR KONTROL SİSTEMLERİ TASARIMINDA STANDART BİLGİSAYAR PORTLARININ KULLANIMI"

Transkript

1 PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 005 : : : 3-40 ÇİFT YEDEKLENMİŞ ARIZA-KALDIRILABİLİR BİLGİSAYAR KONTROL SİSTEMLERİ TASARIMINDA STANDART BİLGİSAYAR PORTLARININ KULLANIMI Rafi SAMEDOV, Ahmet ÇİFTÇİ Pamukkale Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü, Kampus/Denizli Geliş Tarihi : ÖZET Bu çalışmada, standart bilisayar kullanılarak arıza-kaldırılabilir kontrol sistemi tasarımı için portlar araştırılmış, değişik yapı versiyonları tasarlanmış ve en uyun yapıyı seçmek için yöntem önerilmiştir. Bu kapsamda önce ÇİFTYAK sistemi tanımlanmış ve çalışma prensibi belirlenmiştir. Sonra standart bilisayarda veri iletim yöntemlerinde portlar sınıflandırılarak analizi yapılmıştır. Daha sonra kullanılan veri iletim yöntemlerine ve port sayısına öre yapı versiyonları tasarlanarak üvenilirlik, performans, doğruluk, kontrol ve maliyet ibi kriterlere öre değerlendirilmiştir. Son olarak ÇİFTYAK sistemi için en uyun yapı versiyonu seçmek için yöntem önerilmiştir. Anahtar Kelimeler : Arıza-Kaldırılabilir bilisayar kontrol sistemi, Yedekleme, Standart bilisayar USAGE OF STANDARD PERSONAL COMPUTER PORTS FOR DESIGNING OF THE DOUBLE REDUNDANT FAULT-TOLERANT COMPUTER CONTROL SYSTEMS ABSTRACT In this study, for desinin of the fault-tolerant control systems by usin standard personal computers, the ports have been investiated, different structure versions have been desined and the method for choosin of an optimal structure has been suested. In this scope, first of all, the ÇİFTYAK system has been defined and its work principle has been determined. Then, data transmission ports of the standard personal computers have been classified and analyzed. After that, the structure versions have been desined and evaluated accordin to the used data transmission methods, the numbers of ports and the criterions of reliability, performance, truth, control and cost. Finally, the method for choosin of the most optimal structure version has been suested. Key Words : Fault-Tolerant computer control system, Redundancy, Standard computer. GİRİŞ Her alanda çeşitli amaçlar için kullanılan bilisayar, kontrol sistemlerinin vazeçilmez öğesidir. Uçak, emi, hızlı tren, nükleer reaktör, radar sistemleri, uzay istasyonları, vb. ibi çok önemli hedeflerin kontrolü de bilisayar ile yapılmaktadır. Gerçek zamanlı çalışan bu sistemlerde en önemli parametre yüksek performans ve üvenilirliktir. Yüksek performans bu sistemlerde bili iletişiminin ve işleminin hızlı şekilde yapılmasını sağlar ve paralel sistemler kullanılarak elde edilir. Yüksek üvenilirlik ise bu sistemlerde bili iletişiminin ve işleminin istenilen üvenilirlik seviyesinde yapılmasını sağlar ve bu makalenin ana konusudur. kontrol sistemlerinde çıkabilecek herhani bir arıza, sistem en yüksek performansta 3

2 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi çalışsa bile, beklenen sonucu vermeyecektir. Yukarıdaki bu önemli alanlarda çıkabilecek herhani bir arıza can kaybına, ekonomik kayıplara ve ekolojik facialara sebep olabilir. Bu yüzden bu tür alanlarda bilisayar kontrol sistemlerinin üvenilirliğinin istenilen seviyede olması erekir. Diğer yandan mevcut teknolojiler % 00 üvenilirliğe sahip olmayan elektronik elemanlar üretmektedir. Bu elemanlar kullanılarak yapılan bilisayar kontrol sistemleri yukarıdaki alanlarda istenilen üvenilirlik seviyesini sağlayamazlar. İstenilen üvenilirlik seviyesine ulaşmak için sisteme arıza-kaldırılabilirlik özelliği uyulanmalıdır. Arıza-kaldırılabilirlik, sistem yapısının öyle bir özelliğidir ki, sistemde arıza olmasına rağmen sistem örevini ön örülen mantıkla devam ettirir (Avizienis, 978). Şu ana kadar değişik amaçlar için arızakaldırılabilirlik özelliğine sahip çok sayıda sistemler yapılmıştır. SIFT ve FTMP sistemlerinde, uyulanan arıza-kaldırılabilirlik özelliği sayesinde, istenilen üvenilirlik seviyesi (0 saatlik kesintisiz uçuş süresinde arıza çıkma ihtimali 0-8 olmalıdır) elde edilmiştir (Hopkins, 978, Wensley, 978). Arızakaldırılabilirlik özelliğine sahip SATURN özetleme sisteminde 50 saatlik çalışma süresinde 0.99 üvenilirlik seviyesi Merkezi İşlemci Birimi nin (CPU) üç kat yedeklenmesiyle elde edilmiştir (Kuehn, 969). Kendi kendine test ve onarım yapabilen JPL-STAR bilisayarında arızakaldırılabilirlik özelliği üç kat yedekleme ve sonuçların çoğunluk prensibi seçimiyle erçekleştirilmiştir (Avizienis, 97). ESS elektronik anahtarlama sisteminde istenilen üvenilirlik seviyesi, sistemin bütün birimlerini çift yedekleyerek elde edilmiştir (Downin, 964). PRIME (Borerson, 97), Space Shuttle (Skalaroff, 976), MECRA (Maison, 97), COPRA (Meraud, 976), COMTRAC (Ihara, 978), Pluribus (Katsuki, 978) vb. sistemler arıza-kaldırılabilirlik özelliğine sahip sistemlerdir. Bu sistemlerin incelenmesi sonucu şu karara varılabilir. Arıza-kaldırılabilir sistemler herhani bir somut amaçla eliştirilmişler ve yapımlarında yüksek performansa sahip özel yapım elemanlar (mikroişlemciler, bilisayarlar vb.) kullanılmıştır. Özel yapım elemanlar, boyutları küçük, hızlı, enerji tüketimleri az, maliyetleri çok yüksek vb. özellikleri olan elemanlardır. Bu durum arıza-kaldırılabilirlik özelliğinin ihtiyaç duyulan diğer alanlarda (sanayide, tıpta, ekonomide vb.) eniş çapta uyulanmasını sınırlamaktadır. Bu problem standart elemanlar (yani piyasada satılan mikroişlemci, bilisayar vb.) kullanılarak arıza-kaldırılabilirlik özelliğine sahip sistemler yaparak çözülebilir. Bunun için standart bilisayarların potansiyel imkanlarını araştırmak erekir. Arıza-kaldırılabilirlik özelliği, donanım, yazılım ve zaman yedekleme yöntemleriyle erçekleştirilebilir (Pradhan, 996). Bu makalede donanım yedekleme ele alınacaktır. Donanım yedekleme yöntemleri, ereken üvenilirlik seviyesine bağlı olarak, 3,, N kat yedekleme ile yapılır. Gereken üvenilirliği sağlamak için bili toplama birimleri, yerine etirme birimleri, veri yolları ve kontrol eden elemanlar (bilisayar, mikroişlemci vb.) yedeklenebilir. Standart elemanların bu amaçla kullanılabilirliği araştırılmalıdır. Bu çalışmada, bu kapsamda standart bilisayarların portları araştırılacak ve Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemi yapısı tasarlanacaktır. Bundan sonra aksi belirtilmedikçe, Çift Yedeklenmiş Arıza- Kaldırılabilir Kontrol (ÇİFT Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir bilisayar kontrol) Sistemi, ÇİFTYAK sistemi olarak adlandırılacaktır. Bu amaçla. bölümde ÇİFTYAK sisteminin tanımı veriliyor, 3. bölümde standart bilisayarların portları araştırılıyor, 4. bölümde standart bilisayarlar kullanılarak ÇİFTYAK sistemlerinin yapısı tasarlanılıyor. 5. bölümde en uyun yapıyı seçmek için yöntemler tasarlanılıyor ve 6. bölümde sonuçlar sıralanarak değerlendiriliyor.. ÇİFTYAK SİSTEMİ YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ ÇİFTYAK sisteminin enel yapı şeması Şekil de örülmektedir. Sistem iki ana bölümden oluşmaktadır:. Kontrol birimi,. Hedef. KONTROL BİRİMİ HEDEF 3 Bili Toplama Birimi Yerine Getirme Birimi 3 Şekil. ÇİFTYAK sisteminin enel yapı şeması Kontrol birimi, birbiriyle paralel çalışan ve birbiriyle tamamen aynı yapıda (Sinle Instruction Stream and Sinle Data Stream-SISD) (Axelson, 998) olan Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

3 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi yedeklenmiş iki standart bilisayardan oluşmaktadır. ların yapı şeması Şekil de örülmektedir (Triebel, 996). Paralel G/Ç Seri G/Ç G/Ç Arabirimi Kontrol Yolu Veri Yolu Merkezi İşlemci Birimi (CPU) Adres Yolu Kontrol Yolu Şekil. ın yapı şeması Hedef ise iki birimden oluşmaktadır:. Bili Toplama Birimi (),. Yerine Getirme Birimi (YGB). Bellek (RAM ve ROM) (sensörler vb.), kontrol edilen hedefle ilili verilerin toplanması ve kontrol birimine aktarılmasını sağlamaktadır. YGB (motorlar vb.) ise, kontrol biriminin veriler üzerinde yaptığı işlemlere öre hedefi yönlendirmektedir. Arıza-kaldırılabilirlik özelliği iki kat yedeklenmiş bilisayarların paralel çalışması ile erçekleştirilmektedir. ÇİFTYAK sisteminin bir kontrol devri için çalışma aloritması aşağıdaki ibidir:. lar tarafından hedefin durumunu belirleyen parametrelerle ilili veriler den alınır.. Kendi aralarında değiştirerek iki veriden oluşan vektör oluşturulur. 3. Bu vektörün yardımı ile in arızalılık durumu kontrol edilir. 4. Oluşturulan bu vektör ile iki bilisayarda hedefin kontrolü ile ilili işlemler yapılır. 5. İşlem sonuçlarını kendi aralarında tekrar değiştirerek ikinci bir vektör oluşturulur. 6. Bu vektörün yardımı ile bilisayarlar kendi arızalılık durumunu kontrol ederler. 7. Son olarak, işlem sonuçları YGB ne iletilir. Böylece bir kontrol devri tamamlanmış olur. YGB arızalılığı ise den art arda birkaç kontrol devrinde alınan verilerden oluşturulan vektörle kontrol edilir (Samedov, 999). Görüldüğü ibi her bir bilisayar diğer bilisayarla (. ve 5. adımlar), (. adım) ve YGB (7. adım) ile bağlantılıdır. Bu bağlantılar portların yardımıyla erçekleştirilmelidir. Her bilisayarda 3 çeşit bağlantı kullanılmaktadır (Şekil ).. -,. -, 3. -YGB. Yukarıda verilen aloritmadan anlaşıldığı ibi. bağlantı ile bili iletiminin yoğunluğu diğer iki bağlantıdan daha fazladır (bir devirde en az iki defa kullanılmaktadır). Öte yandan. bağlantı ile iletilecek verinin kapasitesi diğer iki bağlantıya öre daha büyüktür (örneğin,. bağlantı ile iletilecek verinin kapasitesi bilisayarların işlem yaptıkları kelimenin uzunluğu ile belirtilir ve 3 bit olabilir,. ve 3. bağlantılarla iletilecek verinin kapasitesi ise ve YGB nin işlem yaptıkları kelimenin uzunluğu ile belirtilir ve 8 bit olabilir). Bağlantılar yüksek hızla ve üvenilirli olarak erçekleştirilmelidir. Arıza-kaldırılabilir sistemlerin yapıları bağlantılara sunulan bu şartları dikkate alarak tasarlanmalıdır. Bu amaçla bu çalışmada veri iletim yöntemleri ele alınacak, bu yöntemleri erçekleştirecek bilisayar port yapıları araştırılacak ve bu portların yukarıdaki şartları sağlayarak arızakaldırılabilir sistem yapısında kullanılabilirliği değerlendirilerek uyun yapılar tasarlanacaktır. 3. STANDART BİLGİSAYARLARDA PORTLARIN ARAŞTIRILMASI Bu bölümde standart bilisayarların portları araştırılarak arıza-kaldırılabilir sistem tasarımında kullanabilirliği incelenecektir. 3.. Standart larda Port Yapısı Port, CPU un diğer bilisayarlarla ve çevre birimleriyle veri alışverişinde kullandığı bir sinyal hatları kümesidir. Portun tipik işlevi yazıcıyla, modemle, klavyeyle, fareyle, ekranla veya sistem belleği dışındaki herhani bir ayıt yada birimle iletişimdir. Paralel ve seri bağlantı şekli vardır. PS/ ve LPT paralel, COM, USB ve LAN (İnternet) seri iletişim yapar. Standart bilisayarın iriş çıkış yapan bağlantı noktaları Şekil 3 de örülmektedir. ). PS/ Fare (6 Pin Dişi) ve PS/ Klavye (6 Pin Dişi) Portları; ). Paralel (5 Pin Dişi) ve Seri (9 Pin Erkek) Portlar; 3). Oyun/ Midi (5 Pin Dişi) Portları; 4). Audio (Line Out, Line In, Mic. In) Portları; 5). USB (/USB ) ve LAN Portları Şekil 3. Standart bilisayarların port yapı şeması Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

4 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi lar, seri veri iletimi arabirimi USB ( ve USB ) ve COM (RS-3 tipi COM ve COM ), paralel veri iletimi arabirimi LPT portları ve diğer PS/ (Fare, Klavye), Oyun/Midi, Audio ve LAN portları ile çevre birimleri ve başka bilisayarlarla iletimini sağlayabilmektedir. Bunun dışında standart bilisayarlarda bulunan portlarla aynı tipte olan LPT, COM 3 ve COM 4 portlar da ihtiyaca öre eklenebilir. Ek olarak RS-485, IEEE- 394, IEEE-488 vb. portlar da sonradan ilave edilebilir. Paralel veri iletimi, LPT in, seri veri iletimi ise COM (RS-3) ve USB in yardımı ile erçekleştirilebilir.. bölümde belirtilen 3 çeşit bağlantıyı erçekleştirmek için mevcut ve eklenecek LPT, COM ve USB portları kullanılacaktır. Standart bilisayarlarda mevcut olan diğer portlar ve ilave donanım erektiren RS-485, IEEE-394, IEEE-488 vb portları arıza-kaldırılabilir sistem yapıları tasarımında kullanılmayacaktır. Bu noktadan sonra paralel veri iletimi arabirimi yerine paralel port ve seri veri iletimi arabirimi yerine seri port ifadesi kullanılacaktır. 4. STANDART BİLGİSAYAR KULLANARAK ÇİFTYAK SİSTEMİ YAPILARININ TASARLANMASI Standart bilisayar kullanarak Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemi tasarlamak için. bölümde sistemin çalışma aloritması ele alınarak, veri iletim çeşitleri ve yoğunlukları araştırılmıştır. Aynı bölümde ÇİFTYAK sisteminin enel yapı şeması tasarlanmıştır. Burada iki bilisayar arasında (. bağlantı çeşidi), bilisayarlarla arasında (. bağlantı çeşidi) ve bilisayarlarla YGB i arasında (3. bağlantı çeşidi) bağlantı vardır. 4. bölümde ise bu 3 çeşit bağlantıyı erçekleştirmek için standart bilisayarların LPT, COM ve USB portlarının (toplam 8 adet) kullanılabilirliğine karar verildi. Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sisteminin enel yapı şemasını (Şekil ) somutlaştırmak için 8 adet portun kullanımı ile 3 çeşit bağlantıyı erçekleştirilebilecek bütün versiyonlar incelenmiştir. Bazı versiyonlar ek donanım erektirdiği, arıza-kaldırılabilirlik şartlarını sağlamadığı, 3 çeşit bağlantı ile iletilecek veri kapasitesine uyun olmadığı için elenmiştir. Başlanıçta, YGB, bilisayar ve ara bağlantı kablolarının hepsi doğru çalıştığı, herhani bir arıza olmadığı kabul edilir. İki bilisayar arasındaki bağlantılarda USB portunu kullanabilmek için ek donanım (HUB) erekmektedir. Hiç bir ek donanım, tasarladığımız yapılarda kullanılmadığı için USB portu iki bilisayar arasındaki bağlantılarda kullanılmayacaktır. ların paralel çalışması ve aradaki senkronizasyonun sağlanabilmesi için aynı tip bağlantılar (portlar) olması erekmektedir. Mevcut portların kullanımı ile dokuz, mevcut ve ek portların beraber kullanımı ile ise üç versiyon tasarlanmıştır (Tablo ). Tablo. ÇİFTYAK Sisteminin Yapı Şemaları Versiyon LPT -3 Yapı Şeması Bağlantı Çeşitleri. Bağlantı. Bağlantı 3. Bağlantı Mevcut Portların Kullanımı ile Tasarlanmış Yapılar COM COM COM LPT LPT -3 COM LPT ve YGB COM COM COM USB 3 USB 3 COM USB YGB Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

5 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi Tablo in devamı LPT LPT USB 3 3 USB USB 3 USB YGB LPT LPT COM COM 4 3 COM COM 3 COM COM YGB LPT LPT COM COM COM COM ve YGB 6-3 LPT -3 LPT ve YGB LPT LPT COM COM COM YGB LPT LPT COM COM COM YGB Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

6 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi Tablo in devamı COM COM COM 9-3 COM -3 ve YGB Mevcut ve Ek Portların Kullanımı ile Tasarlanmış Yapılar COM COM COM COM 3 COM 3 0 COM 3-3 COM -3 COM 3 ve YGB COM COM COM COM 3 COM 4 3 COM 3 COM 4 3 COM COM 3 COM 4 TGB LPT LPT LPT -3 LPT -3 LPT LPT ve YGB 5. ÇİFTYAK SİSTEMİ YAPILARININ DEĞERLENDİRİLMESİ VE SEÇİMİ Bu bölümde veri iletim yöntemleri karşılaştırılarak değerlendirilecek, sonra bu veri iletimi yöntemlerini erçekleştiren portlar değerlendirilecek ve daha sonra bu portların kullanımı ile oluşturulan yapıların değerlendirilmesi ve en uyun yapının seçimi yapılacaktır. 5.. Veri İletim Yöntemlerinin Değerlendirilmesi a) Güvenilirlik Veri iletimi zamanı çıkacak arızanın etkisine öre paralel veri iletimi seriye öre daha az üvenilirlidir. Paralel veri iletimi zamanı çıkacak arıza sonucunda verinin tümü, seri veri iletimi zamanı çıkacak arıza sonucunda ise verinin birkaç biti etkilenecektir. b) Doğruluk Paralel veri iletiminin doğruluğu seriye öre daha yüksektir. Seri veri iletiminde, bir kerede bir karakterin sadece bir biti iletilir. Alıcı birim doğru veri iletimi için karakter uzunluğunu, başla-dur bitlerini ve iletim hızını bilmek zorundadır. Paralel veri iletiminde, bir karakterin tüm bitleri aynı anda iletildiği için başla-dur bitlerine ihtiyaç yoktur. Dolayısıyla doğruluğu daha yüksektir. c) Performans Paralel veri iletimi, bilinin tüm bitlerinin aynı anda iletimi sebebiyle hızlıdır. Paralel veri iletiminde, bir kerede bir karakter iletildiği için bili iletim hızı Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

7 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi "cps" (Character Per Second) olarak bilinir. Sıradan bir paralel portun veri iletim hızı yaklaşık cps' dir. Benzer şekilde, sıradan bir seri portun veri iletim hızı yaklaşık 9600 bps'dir. Pek çok paralel port uyulamasında bir karakter yaklaşık olarak birkaç mikro saniyede alıcı devreye iletilebilir. Örnek olarak, 8 bitlik ( karakter) bir ASCII kodunun paralel iletimini seri iletim ile karşılaştıralım. ASCII kodundaki her bir bitin iletimi için 0 µs eçtiği düşünülürse, seri iletişimde 8 bitlik ASCII kodu için 80 µs erekir. Paralel iletişimde ise bu iletim sadece 0 µs' de yapılabilir. d) Maliyet Paralel veri iletimi seriye öre daha masraflıdır. Veri iletiminde kullanılan portlardaki kablolar pahalıdır. Telefon ve seri iletişim bağlantılarında enellikle ikili hatlar kullanılır (örneğin fare). Tipik paralel port bağlantıları için enellikle 5'li hatlar kullanılır. Ancak bunların sadece 8 tanesi veri hattıdır. Geriye kalan diğer hatlardan kontrol sinyalleri iletilir. Çok kablolu hatların pahalı olması, paralel iletişiminin kısa mesafelerde tercih edilmesinin sebeplerinden biridir. larda mikroişlemci ile disk, yazıcı, tarayıcı vb. elemanlar arasındaki kısa mesafelerde paralel iletişim kullanılır (Axelson, 999). e) Güç Sarfiyatı Paralel veri iletimi daha fazla enerji erektirir. Paralel veri iletimi zamanı bütün bitler paralel olarak önderildiği için seri veri iletiminden bit sayısı kadar daha fazla üç erektirir. 5.. Portların Değerlendirilmesi Burada LPT (Paralel port), COM (Seri Port) ve USB (Seri Port) portları özelliklerine, kullanım şekillerine, biçimlerine, kontrol edebilecekleri cihaz sayısına vb. öre değerlendirilecektir. a) LPT Paralel Portlarının Değerlendirilmesi Kanal içi iletişim için paralel portlar tercih edilmelidir. Paralel portlar daha az birim sürebilir. Yazıcı, modem ve çevre birimleriyle paralel port kullanıldığında bir devir süresinde iletilecek veri daha fazladır. Bu durum paralel portu kanallar arası iletişimde sadece bellek kopyalamak amacı ile kullanmayı sağlar. Örneğin hatadan sonra yeniden örüntüleme mekanizmalarını erçekleştirmek için kullanılır. b) COM Seri Portlarının Değerlendirilmesi İki bilisayar arasındaki kısa ve yavaş bağlantılar için RS-3 seri portu kullanılır. Kanallar arası iletişimde seri portlar tercih edilmelidir. Seri portlar daha çok birim sürebilir. İki yada daha fazla bilisayar arasındaki uzun, hızlı bağlantılar için RS- 485 seri portu kullanılır. Bu iki (RS-3 ve RS-485) port kablo üzerinden iletişim yapmaktadır. RS-485 daha çok uzun kablolarla birlikte kullanılabilir. RS- 485 seri portu RS-3 seri portuna öre daha hızlıdır ve ikiden fazla düğüm için daha uyundur. c) USB Seri Portlarının Değerlendirilmesi USB yüksek hızlı arabirimlerdir. USB standart RS- 3 ve LPT portlarını içine almak üzere, modemler ve çevre birimlerini arabirimlemek için eliştirilmiştir. 4 kablo üzerinden iletişime izin verilmektedir. Seri port devir süresi yeteri kadar uzun olduğunda tercih edilir. Mevcut paralel ve seri portlarla ulaşılan hızlar, tam hız düzeyinde veya daha düşüktür. Dolayısıyla bunların yerini tutabilir. USB in kullanımı daha kolaydır. USB in tasarımındaki başlıca nedendir. Çeşitli cihazlarla kullanım için bir tane arabirim kullanılmaktadır. Böylece donanım her cihaz için ayrı destekler içermemekte, ayrı bir uyarlayıcı ihtiyacı olmamaktadır. USB in üvenilirliği daha yüksektir. USB in üvenilirliği donanım tasarımından ve iletim kurallarından kaynaklanır. USB in sürücüleri, alıcıları ve kablolarına yönelik donanım şartnameleri veri hatalarına yol açan ürültünün büyük kısmını elimine etmektedir. İletim kuralları hataların tespitini mümkün kılmakta ve vericiyi yeniden önderim yapabileceği konusunda bililendirmektedir. Tespit, bildirim ve yeniden iletim donanımda çözülmektedir. Proramlamaya yada kullanıcının müdahalesine erek kalmaz. USB in maliyeti düşüktür. USB de üç sarfiyatı düşüktür. USB arabirimi, bilisayardan beslemeli +5 V erilimli üç ve toprak hatları sayesinde her zaman olmasa da harici üç kaynağı erektirmez (Axelson, 00). d) Portların Genel Değerlendirilmesi Tablo de bir bilisayarın paralel ve seri portlarının (COM, USB ve LPT) en önemli karakteristikleri verilmiştir. Paralel (LPT) ve seri (COM, USB) portlar üvenilirlik, performans, kontrol, maliyet ve doğruluk olmak üzere beş değişik kriterde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede derecelendirme:. Düşük,. Orta, 3. Yüksek. Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

8 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi olmak üzere üç basamağa ayrılmıştır. Maliyet kriterinde ise bir ters orantı vardır. Düşük 3. derece, orta. derece ve yüksek. derece olmak üzere bir sıralama vardır. Paralel ve seri portların yukarıda sıralanan kriterlere öre değerlendirilmesi Tablo 3 de verilmiştir. Tablo. Paralel ve Seri Portların En Önemli Karakteristiklerinin Mukayesesi Arabirim Biçim Cihaz sayısı Uzunluk (feet) Hız (bits/sec) bps Paralel Port Paralel M RS-3 Asenkron seri K RS-485 Asenkron seri M USB Asenkron seri M, M, 480M Tablo 3. Paralel ve Seri Portların Kriterlerinin Değerlendirilmesi Arabirim Kriterler (Derece/Katsayı) Güvenilirlik Performans Kontrol Maliyet* Doğruluk COM Orta/ Düşük/ Orta/ Düşük/3 Düşük/ USB Yüksek/3 Yüksek/3 Yüksek/3 Orta/ Orta/ LPT Düşük/ Orta/ Orta/ Yüksek/ Yüksek/3 *Buradaki katsayı ters orantılıdır ÇİFTYAK Sistem Yapılarının Değerlendirilmesi Bir önceki bölümde ÇİFTYAK sistemi tasarımında toplam 8 adet paralel (LPT, ) ve seri (COM,, 3, 4 ve, ) port kullanıldı. İstenilen özelliklerde en uyun versiyonu seçmek için bu portların yukarıdaki kriterlere öre değerlendirilmesi Tablo 4 de verilmiştir. Bu kriterlere öre Tablo 3 deki katsayılarla, aşağıdaki denklemleri kullanarak Tablo 4 deki değerleri elde edebiliriz. Tablo 4. ÇİFTYAK Sisteminde Yapı Versiyonlarının Değerlendirilmesi Yapı Kriterler Versiyonları Kullanılan Portlar Güvenilirlik Performans Kontrol Maliyet Doğruluk Genel COM, LPT COM,, LPT, LPT COM, LPT COM LPT LPT COM.3. 8 LPT COM.3. 9 COM, COM,, COM,, 3, LPT, 3.8 V k n acpc + a upu + appp = () p 5 t k V n = Vn () 5 k= p = p + p + p (3) t c u p Formüllerde kullanılan değişkenlerin anlamları aşağıda verilmiştir. k V n - n. versiyonun k. kritere öre değeridir. V n - n. versiyonun enel değeridir. k =,,, 5 olmak üzere kriterlerin numaralarını belirtmektedir. Burada,. Güvenilirlik,. Performans, 3. Kontrol, 4. Maliyet 5. Doğruluk kriteridir. n =,,, olmak üzere versiyonların numaralarını belirtmektedir. Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

9 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi p c p u p p p t a c a u a p Aynı versiyon tasarımında kullanılmış COM portların toplam sayısıdır. Aynı versiyon tasarımında kullanılmış USB portların toplam sayısıdır. Aynı versiyon tasarımında kullanılmış LPT portların toplam sayısıdır. Aynı versiyon tasarımında kullanılmış toplam portların sayısıdır. COM Port Katsayısı USB Port Katsayısı LPT Port Katsayısı Her kriterde en uyun versiyonu seçmek için aşağıdaki denklem kullanılabilir. N k opt. i = k k k k k = i{v max(v,v,..,v,...,v )} (4) Bütün kriterlere öre en uyun versiyonu seçmek i için ise aşağıdaki denklem kullanılabilir. N opt. j = = j{v max(v,v,..,v,...,v )} (5) Formüllerde kullanılan değişkenlerin anlamları aşağıda verilmiştir. k N opt. - k. kritere öre en uyun versiyondur (k. kriter sütununda maksimum değere sahip versiyonun numarası). N opt. - Bütün kriterlere öre en uyun versiyondur (enel sütununda maksimum değere sahip versiyonun numarasıdır). i, j =,,, versiyon numarasıdır. Tasarlanmış versiyonların rafiksel olarak değerlendirilmesi Şekil 4 de verilmiştir. j Dereceler 3,5 3,5 3,75,5,5,75,5,5 0,75 0,5 0, Yapı Versiyonları Güvenilirlik Performans Kontrol Maliyet Doğruluk Genel Şekil 4. Tasarlanan yapı versiyonlarının değerlendirme rafiği Uyun versiyon rafikten de seçilebilir. Örneğin, bütün kriterlere öre en uyun versiyonu seçmek için Genel isimli diyaramda en tepe noktaya bakılır ki, buda 3. versiyondur. 6. SONUÇLAR Bu makalede standart bilisayar kullanılarak tasarlanmış ÇİFTYAK sistemi yapı versiyonları portlar açısından değerlendirilmiş ve en uyun yapı seçimi erçekleştirilmiştir. Bu amaçla veri iletim yöntemleri incelenmiş, bu yöntemleri erçekleştiren portların analizi yapılmış, bu portların kullanımı ile versiyonlar tasarlanmış ve seçim kriterleri belirlenmiştir. Bu kriterlerin sayesinde bilisayar kontrol sisteminin istenilen özelliklere (Güvenilirlik, Performans, Kontrol, Maliyet ve Doğruluk) uyun yapı versiyonu seçilebilmektedir. Bu makale, ünlük yaşamımızda yüksek üvenilirlik erektiren kontrol alanlarında, örneğin tıpta, banka sistemlerinde, kimya işletmelerinde, kömür ocaklarında vb. standart bilisayarlarla arızakaldırılabilir kontrol sistemi yapılarını tasarlamak için portların kullanımı ile ilili kurallar verilmiş, yapılar tasarlanmış ve uyun yapıyı seçmek için yöntemler önerilmiştir. Bu çalışma planlanan bir dizi araştırmaların bir başlanıcıdır. Bu çalışmanın sonuçlarını kullanarak çift yedeklenmiş arızakaldırılabilirlik özelliğine sahip kontrol sistemi tasarlanacak ve ayrı bir makale halinde yayınlanacak. Diğer bir çalışmada ise istenilen üvenilirlik seviyesine ulaşmak için standart bilisayar ve portları, kontrol eden elemanı üç ve Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

10 Çift Yedeklenmiş Arıza-Kaldırılabilir Kontrol Sistemleri Tasarımında Standart Portlarının, R. Samedov, A. Çiftçi daha fazla kat yedeklemek ve aynı zamanda bili toplama ve yerine etirme birim elemanlarını da uyun şekilde yedeklemek için araştırılarak, sistem yapıları tasarlanacaktır. 8. KAYNAKLAR Avizienis, A. 97. The STAR (Self-Testin-And- Repairin) Computer: An Investiation of the Theory and Pratice of Fault-Tolerant Computer Desin. IEEE Trans. Computer, Vol. C-0, No., pp Avizienis, A Fault-tolerance: The Survival Attribute of Diital Systems. Proceedin of the IEEE, Vol. 66, No. 0, pp Axelson, J Serial Port Complete, Lakeview Research. Axelson, J Parallel Port Complete, Lakeview Research. Axelson, J. 00. USB Complete, Lakeview Research. Borerson, B. R. 97. A Fail-Softly System for Time-Sharin Use Diest 97 International Symposium. Fault-Tolerant Computerin, Newton, M. A., pp Bouricius, W., Carter, W., Jessep, D., Schneider, P. & Wadia, A "Reliability Modelin for Fault Tolerant Computers," Fault-Tolerant Computin. Downin, R. W., Nowak, J. S. and Tuomenoksa, L. S No. ESS Maintenance Plan. Bell Syst. Tech. J., Vol. 43, No. 5, Part, pp Fox, G. C., Willims, R. D., Messina, P. C Parallel Computin Works, Moran Kaufmann Publishers, Inc., ISBN Hopkins, A. L., Smith, T. B., Lala, J. H FTMP-A. Hihly Reliable Fault-Tolerant Multiprocessor for Air Craft. Proceedin of the IEEE, Vol. 66, No.0, pp Ihara, H. Fukuoka, K., Kubo, Y., Yokota, S Fault-Tolerant Computer System With Three Symmetric Computers. Proceedin of the IEEE, Vol. 66, No. 0, pp Katsuki, D Pluribus- An Operational Fault- Tolerant Multiprocessor. IEEE, Vol. 66, No. 0, pp Kuehn, R. E Computer Redundancy: Desin, Performance and Future. IEEE Trans. On Reliabilty, Vol. R-8, No., pp. 3-. Maison, F. P. 97. The MECRA: A Self-Repairable Computer for Hihly Reliable Process. IEEE Trans. Computers, Vol. C-0, No., pp Meraud, C. and Browaeys, F Automatic Rollback Techniques of the COPRA Computers Proceedin 976 International Symposium Fault- Tolerant Computin, Pitsbur, PA. Pradhan, D. K Fault-Tolerant Computer System Desin, Prentice Hall PTR. Samedov R. and Temiz, M The Reular Features of the Faults in the Structure of the Computer Control Systems, 6 th International Conference of the Control Problems for Safety of Complex Systems, IPU RAN, Moscow. Samedov, R An Approach to the Support of the Fault-Tolerance of the Double Redundant Computer Control Systems, Second International Symposium on Mathematical&Computational Applications, Baku. Samedov, R., Çiftçi, A Gerçek Zamanlı Çalışan Çok-lı Kontrol Sistemi İçin Arıza- Kaldırılabilirlik İşlemi,. Uluslararası Zeka İşleme Sistemleri Sempozyumu, İMS 98, Sakarya, Türkiye. Samedov, R., Çiftçi, A Investiation and Desinin a Fault-Tolerant Prosedure for Control Computer System. Pamukkale University Enineerin Collae, Journal of Enineerin Sciences, Vol. 4, No -, pp Samedov, R., Mamedli E. M. and Sobolev, N. A. 99. A Method for Localization of Byzantine and Non-Byzantine Faults. J. Automation and Remote Control, Vol. 53, No.5, pp Skalaroff, J. R Redundancy Manement Technique for Space Shuttle Computers. IBM J. Res. Devel. Vol. 0, No., pp Triebel, W. A The 80386,80486 and Pentium Processor, Prentice Hall PTR. Wensley, J. H., Lamport, L., Goldber, J., Green, M.W., Levitt, K.N., Melliar, P.M.-Smith, Shostak, R.E., Weinstock, C. B SIFT: Desin and Analysis of a Fault-Tolerant Computer for Aircraft Control. Proceedin of the IEEE, Vol. 66, No. 0, pp Mühendislik Bilimleri Derisi 005 () Journal of Enineerin Sciences 005 () 3-40

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ

AĞ SĠSTEMLERĠ. Öğr. Gör. Durmuş KOÇ AĞ SĠSTEMLERĠ Öğr. Gör. Durmuş KOÇ Ağ Ġletişimi Bilgi ve iletişim, bilgi paylaşımının giderek önem kazandığı dijital dünyanın önemli kavramları arasındadır. Bilginin farklı kaynaklar arasında transferi,

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi. Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın

Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi. Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın Temel Mikroişlemci Tabanlı Bir Sisteme Hata Enjekte Etme Yöntemi Geliştirilmesi Buse Ustaoğlu Berna Örs Yalçın İçerik Giriş Çalişmanın Amacı Mikroişlemciye Hata Enjekte Etme Adımları Hata Üreteci Devresi

Detaylı

Ham Veri. İşlenmiş Veri Kullanıcı. Kullanıcı. Giriş İşleme Çıkış. Yazılı Çizili Saklama. Doç.Dr. Yaşar SARI-ESOGÜ-Turizm Fakültesi

Ham Veri. İşlenmiş Veri Kullanıcı. Kullanıcı. Giriş İşleme Çıkış. Yazılı Çizili Saklama. Doç.Dr. Yaşar SARI-ESOGÜ-Turizm Fakültesi Kullanıcı Ham Veri İşlenmiş Veri Kullanıcı Giriş İşleme Çıkış Yazılı Çizili Saklama Server PC Laptop PDA (Personal Digital Assitance) Netbook Tablet PC BİLGİSAYAR DONANIM YAZILIM Scanner (Tarayıcı)

Detaylı

TEMEL BĐLGĐ TEKNOLOJĐLERĐ KULLANIMI BÜLENT TURAN

TEMEL BĐLGĐ TEKNOLOJĐLERĐ KULLANIMI BÜLENT TURAN 1 Bilgi Teknolojileri nedir? 2 TEMEL BĐLGĐ TEKNOLOJĐLERĐ KULLANIMI BÜLENT TURAN Bilgi ve iletişim teknolojileri bilginin meydana getirilmesi, yönetilmesi, saklanması, yayılması için kullanılan çeşitli

Detaylı

SORULAR (37-66) Aşağıdakilerden hangisi günümüz anakartlarının en çok kullanılan veriyoludur?

SORULAR (37-66) Aşağıdakilerden hangisi günümüz anakartlarının en çok kullanılan veriyoludur? SORULAR (37-66) SORU -37 Aşağıdakilerden hangisi günümüz anakartlarının en çok kullanılan veriyoludur? A) ISA B) AGP C) PCI D) PCI-e SORU -38 Aşağıdakilerden hangisi yavaş olması sebebiyle günümüz anakartlarında

Detaylı

Bilgisayar Ağları ve Türleri

Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar Ağları ve Türleri Bilgisayar ağı, birbirlerine bağlı ve birbirleri arasında metin, ses, sabit ve hareketli görüntü aktarımı yapabilen bilgisayarların oluşturduğu yapıdır. Ağlar sadece bilgisayarlardan

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Mikroişlemci Nedir? Bir bilgisayarın en önemli parçası Mikroişlemcisidir. Hiçbir bilgisayar mikroişlemci olmadan çalışamaz. Bu nedenle Mikroişlemci

Detaylı

Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU)

Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Donanım Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Bilgisayar içerisinde meydana gelen her türlü aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemlerinden sorumlu olan elektronik bir aygıttır. Başlıca üç bölümden

Detaylı

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri

İşletim Sistemi. BTEP205 - İşletim Sistemleri İşletim Sistemi 2 İşletim sistemi (Operating System-OS), bilgisayar kullanıcısı ile bilgisayarı oluşturan donanım arasındaki iletişimi sağlayan ve uygulama programlarını çalıştırmaktan sorumlu olan sistem

Detaylı

SORULAR (1-36) SORU -2 Aşağıdakilerden hangisi klavye ve farenin takıldığı portlardan biridir?

SORULAR (1-36) SORU -2 Aşağıdakilerden hangisi klavye ve farenin takıldığı portlardan biridir? SORULAR (-36) SORU - Aşağıdakilerden hangisi sadece giriş donanımıdır? A) Ses kartı B) Klavye C) Yazıcı D) Ekran SORU -2 Aşağıdakilerden hangisi klavye ve farenin takıldığı portlardan biridir? A) Paralel

Detaylı

C) 19 inçlik CRT ile LCD monitörün görünebilir alanı farklıdır. D) Dijital sinyali, analog sinyale çevirmek için DAC kullanılır.

C) 19 inçlik CRT ile LCD monitörün görünebilir alanı farklıdır. D) Dijital sinyali, analog sinyale çevirmek için DAC kullanılır. 1(13) - Aşağıdaki yazıcı türlerinden hangisinde fotoğrafik resim kalitesinde çıktı elde edilebilinir? A) İğne Uçlu C) Lazer B) Nokta Vuruşlu D) Mürekkep Püskürtmeli 2(11) - Monitörlerle ilgili olarak verilen

Detaylı

Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır!

Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır! Donanım Bilgisayar en yavaş parçası kadar hızlıdır! Merkezi İşlem Birimi Kavramı (CPU) Bilgisayar içerisinde meydana gelen her türlü aritmetiksel, mantıksal ve karşılaştırma işlemlerinden sorumlu olan

Detaylı

Bölüm 3. Donanım Dış Donanım NELER ÖĞRENECEĞİZ? Bilgisayar Donanımları: Komut Verenler. Dış Donanım Birimleri. Klavye Çeşitleri. Monitör Çeşitleri.

Bölüm 3. Donanım Dış Donanım NELER ÖĞRENECEĞİZ? Bilgisayar Donanımları: Komut Verenler. Dış Donanım Birimleri. Klavye Çeşitleri. Monitör Çeşitleri. Bölüm 3 Donanım Dış Donanım 2006 Prentice-Hall, Inc Slide 1 Dış Donanım Birimleri. NELER ÖĞRENECEĞİZ? Klavye Çeşitleri. Monitör Çeşitleri. Yazıcı Çeşitleri 2006 Prentice-Hall, Inc Slide 2 Bilgisayar Donanımları:

Detaylı

ANAKART (MOTHERBOARD)

ANAKART (MOTHERBOARD) ANAKART (MOTHERBOARD) ANAKART (MOTHERBOARD) Anakart, bir bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde barındıran ve bu parçaların iletişimini sağlayan elektronik devredir. Anakartın Yapısı ve Çalışması Anakart

Detaylı

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1:

EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: Yayın Tarihi: 26/12/2012 Rev. :01 EKLER EK 12UY0106-5/A4-1: nin Kazandırılması için Tavsiye Edilen Eğitime İlişkin Bilgiler Bu birimin kazandırılması için aşağıda tanımlanan içeriğe sahip bir eğitim programının

Detaylı

Paralel ve Seri İletişim. Asenkron/Senkron İletişim. Şekil 2: İletişim Modları

Paralel ve Seri İletişim. Asenkron/Senkron İletişim. Şekil 2: İletişim Modları Paralel ve Seri İletişim Şekil1a: Paralel İletişim Şekil1b. Seri iletişim Şekil 2: İletişim Modları Asenkron/Senkron İletişim PROTEUS/ISIS SANAL SERİ PORT ile C# USART HABERLEŞMESİ Seri iletişimde, saniyedeki

Detaylı

Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu. www.cengizcetin.net

Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu. www.cengizcetin.net Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu Bilgisayar Nedir? Belirli bir sonuç üretmek amacıyla; mantıksal kıyaslamalardan sonuç çıkarabilen, büyük miktarlarda bilgiyi depolayabilen ve gerektiğinde bu bilgileri

Detaylı

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru 1 Konular 1. Bilgisayar Nedir? 2. Bilgisayarın Tarihçesi 3. Günümüz Bilgi Teknolojisi 4. Bilgisayarların Sınıflandırılması

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir?

Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Başlangıç Düşünelim? Günlük hayatta bilgisayar hangi alanlarda kullanılmaktadır? Bilgisayarın farklı tip ve özellikte olmasının sebepleri neler olabilir? Bilgisayar Bilgisayar, kendisine verilen bilgiler

Detaylı

Bilgi ve iletişim teknolojileri

Bilgi ve iletişim teknolojileri Bilgi ve iletişim teknolojileri 1 Bilgisayar, Hesap makinesi gibi araçlara neden ihtiyaç duyulmuştur? Zaman tasarrufu Bilginin depolanması ihtiyacı Hatasız işlem yapma isteği İletişim ihtiyacı 30\2 Bilişim

Detaylı

SORULAR. A) Ses kartı. SORU -1 Aşağıdakilerden hangisi sadece giriş donanımıdır? D) Ekran. B) Klavye. C) Yazıcı

SORULAR. A) Ses kartı. SORU -1 Aşağıdakilerden hangisi sadece giriş donanımıdır? D) Ekran. B) Klavye. C) Yazıcı SORULAR SORU -1 Aşağıdakilerden hangisi sadece giriş donanımıdır? A) Ses kartı B) Klavye C) Yazıcı D) Ekran SORU -2 Aşağıdakilerden hangisi klavye ve farenin takıldığı portlardan biridir? A) Paralel port

Detaylı

Bilgisayar Donanım ANAKART ÜZERĐNDE YER ALAN GĐRĐŞ/ÇIKIŞ (I/O) BAĞLANTI NOKTALARI

Bilgisayar Donanım ANAKART ÜZERĐNDE YER ALAN GĐRĐŞ/ÇIKIŞ (I/O) BAĞLANTI NOKTALARI ANAKART ÜZERĐNDE YER ALAN GĐRĐŞ/ÇIKIŞ (I/O) BAĞLANTI NOKTALARI Çeşitli aygıtları bağlamak üzere anakart üzerinde farklı tipte konnektörler bulunmaktadır. Anakart üzerinde tipik olarak yazıcı, mouse, klavye

Detaylı

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8.

1. PS/2 klavye fare 2. Optik S/PDIF çıkışı 3. HDMI Giriş 4. USB 3.0 Port 5. USB 2.0 Port 6. 6 kanal ses giriş/çıkış 7. VGA giriş 8. İşlemci: İşlemci,kullanıcıdan bilgi almak, komutları işlemek ve sonuçları kullanıcıya sunmak gibi pek çok karmaşık işlemi yerine getirir. Ayrıca donanımların çalışmasını kontrol eder. İşlemci tüm sistemin

Detaylı

ANAKARTLAR. Anakartın Bileşenleri

ANAKARTLAR. Anakartın Bileşenleri ANAKARTLAR Anakartlar, bilgisayarların temel donanım elemanıdır. Bir bilgisayarın tüm parçalarını üzerinde barındıran ve bu parçaların iletişimini sağlayan elektronik devredir. Anakartın Bileşenleri 1-Yonga

Detaylı

F3432 WCDMA ÇİFT SİM KARTLI WİFİ ÖZELLİKLİ 3G ROUTER

F3432 WCDMA ÇİFT SİM KARTLI WİFİ ÖZELLİKLİ 3G ROUTER F3432 WİFİ özellikli çift SIM kart girişli 3G Router yüksek güçlü 32 bitlik işlemci ve gömülü gerçek zamanlı uygulamaları destekler. Bu cihazlar hücresel ağa uygun bi şekilde bağlamak için basit ayarlar

Detaylı

.. YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA GİDERME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ

.. YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA GİDERME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ .... YILI BİLGİSAYAR KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA KURS PLANI KURS MERKEZİNİN ADI ALAN ADI KURSUN ADI. TOPLAM SÜRE BAŞLAMA TARİHİ BİTİŞ TARİHİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ 352 SAAT.. /.. /... /.. /. BİLGİSAYAR

Detaylı

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar

Dersin Konusu ve Amaçları: Ders P lanı: Bölüm 1: Bilgi Teknolojilerinde Temel Kavramlar Bilgi Teknolojileri ve Uygulamalarına Giriş Dersin Konusu ve Amaçları: Bu dersin amacı daha önce bilgisayar ve bilgi teknolojileri alanında herhangi bir bilgi ve/veya deneyime sahip olmayan öğrenciye bilgi

Detaylı

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz.

Temel Kavramlar-2. Aşağıda depolama aygıtlarının kapasitelerini inceleyebilirsiniz. Temel Kavramlar-2 Byte = 8 Bit in bir araya gelmesiyle oluşan bellektir. Bilgisayarın tanıdığı harf rakam ve özel karakterlerden her biri 1 byte lık yer kaplar. Yani her bir harfin 1 veya 0 dan oluşan

Detaylı

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ

VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO ARAÇ SAYIM SİSTEMİ VIERO, görüntü tabanlı analiz sayesinde, ortalama araç hızı bilgisi üretmekte ve araç yoğunluğunu da ölçmektedir. Viero Araç Sayım Sistemi Viero Araç Sayım Sistemi, görüntü tabanlı

Detaylı

.. YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA GİDERME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ

.. YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA GİDERME KURS PLANI MODÜL SÜRESİ .... YILI BİLGİSAYAR SİSTEM KURULUM BAKIM ONARIM VE ARIZA KURS PLANI KURS MERKEZİNİN ADI ALAN ADI KURSUN ADI. TOPLAM SÜRE BAŞLAMA TARİHİ BİTİŞ TARİHİ BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ 352 SAAT.. /.. /... /.. /. BİLGİSAYAR

Detaylı

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103

BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103 BİLGİ TEKNOLOJİLERİ SMO103 2. HAFTA BİLGİSAYAR SİSTEMİ, BİLGİSAYARI OLUŞTURAN BİRİMLER VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ ANAKART, İŞLEMCİ VE BELLEKLER SABİT DİSKLER, EKRAN KARTLARI MONİTÖRLER VE DİĞER DONANIM BİRİMLERİ

Detaylı

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir.

Sistem Programlama. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler(Interrupts): Kesme mikro işlemcinin üzerinde çalıştığı koda ara vererek başka bir kodu çalıştırması işlemidir. Kesmeler çağırılma kaynaklarına göre 3 kısma ayrılırlar: Yazılım kesmeleri Donanım

Detaylı

Saklayıcı (veya Yazmaç) (Register)

Saklayıcı (veya Yazmaç) (Register) Saklayıcı (veya Yazmaç) (Register) Genel bir ardışıl devre: Saklayıcılar Ardışıl devre analiz ve sentezi için iyi bir örnektir. Ayrıca daha büyük çaplı ardışıl devrelerin tasarımında kullanılabilirler.

Detaylı

BİLGİSAYAR DONANIMI. Donanım Nedir? Donanım Aygıtları. Bir bilgisayar sisteminde bulunan fiziksel aygıtların tümüne verilen ad.

BİLGİSAYAR DONANIMI. Donanım Nedir? Donanım Aygıtları. Bir bilgisayar sisteminde bulunan fiziksel aygıtların tümüne verilen ad. Donanım Nedir? Bir bilgisayar sisteminde bulunan fiziksel aygıtların tümüne verilen ad. BİLGİSAYAR DONANIMI Donanım Aygıtları Giriş aygıtları, İşlemci, Depolama aygıtları, Çıktı aygıtları, Çevresel aygıtlar

Detaylı

KASIRGA 4. GELİŞME RAPORU

KASIRGA 4. GELİŞME RAPORU KASIRGA 4. GELİŞME RAPORU 14.07.2008 Ankara İçindekiler İçindekiler... 2 Giriş... 3 Kasırga Birimleri... 3 Program Sayacı Birimi... 3 Bellek Birimi... 3 Yönlendirme Birimi... 4 Denetim Birimi... 4 İşlem

Detaylı

İşletim Sistemlerine Giriş

İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemlerine Giriş İşletim Sistemleri ve Donanım İşletim Sistemlerine Giriş/ Ders01 1 İşletim Sistemi? Yazılım olmadan bir bilgisayar METAL yığınıdır. Yazılım bilgiyi saklayabilir, işleyebilir

Detaylı

ATC-3200 ZigBee to RS232/422/485 Çevirici Kullanıcı Kılavuzu

ATC-3200 ZigBee to RS232/422/485 Çevirici Kullanıcı Kılavuzu ATC-3200 ZigBee to RS232/422/485 Çevirici Kullanıcı Kılavuzu 1.0 Giriş AC-3200 cihazı, maliyet odaklı tasarlanmış yüksek entegreli Seri den ZigBee ye kablosuz çevirici adaptördür. Dahili ZigBee teknolojisi

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDAT REVİZYONU

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDAT REVİZYONU ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDAT REVİZYONU I. YARIYIL MATEMATİK I 3+1 Zorunlu 6 FİZİK I 2+1 Zorunlu 4 KİMYA 2+1 Zorunlu 4 ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ 2+0 Zorunlu 2 TEKNİK RESİM 1+2 Zorunlu 5 TÜRK DİLİ

Detaylı

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü

BM-311 Bilgisayar Mimarisi. Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü BM-311 Bilgisayar Mimarisi Hazırlayan: M.Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Konular Bilgisayar Bileşenleri Bilgisayarın Fonksiyonu Instruction Cycle Kesmeler (Interrupt lar) Bus

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. C. Harmanşah PARALEL PORT

Yrd. Doç.Dr. C. Harmanşah PARALEL PORT 1 PARALEL PORT Bilgisayar sistemlerinde data transferi paralel ve seri olmak üzere iki şekilde gerçekleştirilmektedir. [EEE 410 Microprocessors I Spring 04/05 Lecture Notes # 19] İki farklı birim veya

Detaylı

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri

DONANIM. 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM 1-Sitem birimi (kasa ) ve iç donanım bileşenleri 2-Çevre birimleri ve tanımlamaları 3-Giriş ve çıkış donanım birimleri DONANIM SİSTEM BİRİMİ ÇEVREBİRİMLERİ Ana Kart (Mainboard) Monitör İşlemci

Detaylı

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti

Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Bulanık Mantık Tabanlı Uçak Modeli Tespiti Hüseyin Fidan, Vildan Çınarlı, Muhammed Uysal, Kadriye Filiz Balbal, Ali Özdemir 1, Ayşegül Alaybeyoğlu 2 1 Celal Bayar Üniversitesi, Matematik Bölümü, Manisa

Detaylı

SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU. Telif Hakkı Uyarısı. >>> Otomasyon Ürünleri www.argenom.com

SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU. Telif Hakkı Uyarısı. >>> Otomasyon Ürünleri www.argenom.com SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU Telif Hakkı Uyarısı Bu doküman Argenom Elektronik tarafından hazırlanmıştır. Tüm hakları saklıdır. SERNET tescilli bir Argenom Elektronik markasıdır.

Detaylı

SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU. Telif Hakkı Uyarısı. >>> Otomasyon Ürünleri www.argenom.com

SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU. Telif Hakkı Uyarısı. >>> Otomasyon Ürünleri www.argenom.com SERNET ET232CAS x2 RS232 Seri Kanal Sunucu KULLANICI KILAVUZU Telif Hakkı Uyarısı Bu doküman Argenom Elektronik tarafından hazırlanmıştır. Tüm hakları saklıdır. SERNET tescilli bir Argenom Elektronik markasıdır.

Detaylı

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters

Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Optik Filtrelerde Performans Analizi Performance Analysis of the Optical Filters Gizem Pekküçük, İbrahim Uzar, N. Özlem Ünverdi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Bölümü Yıldız Teknik Üniversitesi gizem.pekkucuk@gmail.com,

Detaylı

IFD8520 ADRESLENEBİLİR RS-485/RS-422 İZOLELİ ÇEVİRİCİ KULLANIM KILAVUZU

IFD8520 ADRESLENEBİLİR RS-485/RS-422 İZOLELİ ÇEVİRİCİ KULLANIM KILAVUZU IFD8520 ADRESLENEBİLİR RS-485/RS-422 İZOLELİ ÇEVİRİCİ KULLANIM KILAVUZU ÖNSÖZ: Delta IFD8520 izoleli adreslenebilir RS-232 RS-422/RS-485 çevirici, RS-422/RS-485 'den RS-232 protokolüne haberleşme arabirimi

Detaylı

- Kablo gücünün uyulması zorunlu biçimde tanımlanması ve elektriksel izolasyon gereksinimlerinin açıklanması.

- Kablo gücünün uyulması zorunlu biçimde tanımlanması ve elektriksel izolasyon gereksinimlerinin açıklanması. IEEE1394-1995 aygıtı nasıl çalışır? Giriş FireWire olarak da bilinen IEEE1394, Apple Computer Inc. tarafından 1980'lerde piyasaya sürülmüştür. FireWire, mevcut paralel veri yollarına ucuz bir alternatif

Detaylı

Scream! e gelen veri akışlarından bazılarını diğer bir kurum yada bilgisayarla paylaşmak için kullanılabilir.

Scream! e gelen veri akışlarından bazılarını diğer bir kurum yada bilgisayarla paylaşmak için kullanılabilir. Eş zamanlı Scream! kullanımı Scream!, sismik ağın güçlü bir parçası olacak şekilde tasarlanmıştır. Varsayılan yapılandırma dosyası scream.ini dir ve ilk kullanım sırasında kendini otomatik olarak oluşturur.

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31

İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 2. KLAVYE RB0... 19 3. KLAVYE RBHIGH... 27 4. 4 DİSPLAY... 31 İÇİNDEKİLER 1. KLAVYE... 11 Satır ve Sütunlar...11 Devre Şeması...14 Program...15 PIC 16F84 ile 4x4 klavye tasarımını gösterir. PORTA ya bağlı 4 adet LED ile tuş bilgisi gözlenir. Kendiniz Uygulayınız...18

Detaylı

Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne "donanım" denir.

Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne donanım denir. Bilgisayar (Computer) Bilgisayarın fiziksel ve elektronik yapısını oluşturan ana birimlerin ve çevre birimlerin tümüne "donanım" denir. Bilgisayar ve Donanım Ana Donanım Birimleri Anakart (Motherboard,

Detaylı

GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ

GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ GİRİŞ/ÇIKIŞ VE TANIMLAMA DEYİMLERİ Giriş/Çıkış deyimlerine neden gerek vardır? Biçimli giriş/çıkış deyimleri, Klavye den veri girişi Dosya dan veri okuma ve dosyaya yazma Ekrana sonuçları yazdırma, Yazıcı,

Detaylı

1. PROGRAMLAMA. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

1. PROGRAMLAMA. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com . PROGRAMLAMA UTR-VC Windows altında çalışan konfigürasyon yazılımı aracılığıyla programlanır. Programlama temel olarak kalibrasyon, test ve giriş/çıkış aralıklarının seçilmesi amacıyla kullanılır. Ancak

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL

Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL Yrd. Doç. Dr. Mustafa NİL ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Fırat Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Y. Kocaeli Üniversitesi Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Ana Bilim Dalı

Detaylı

Algılayıcılar / Transmitter

Algılayıcılar / Transmitter 1 Algılayıcı / Transmitter ATH100L Algılayıcılar / Transmitter ATH100L Kullanım Kılavuzu [Rev_1.0_ATH100L] 2 Algılayıcı / Transmitter ATH100L İÇİNDEKİLER 1. GENEL ÖZELLİKLER... 3 1.1. ATH100L... 3 1.2.

Detaylı

BİLGİSAYAR TEMEL KAVRAMLAR. Bilgi ve İletişim Teknolojisi Ders Notları

BİLGİSAYAR TEMEL KAVRAMLAR. Bilgi ve İletişim Teknolojisi Ders Notları BİLGİSAYAR TEMEL KAVRAMLAR Bilgi ve İletişim Teknolojisi Ders Notları Temel Kavramlar Donanım: Bilgisayarın fiziksel parçalarına verilen isimdir. Yazılım: Bilgisayarın verimli şekilde kullanımını sağlayan

Detaylı

Elektronik Kontrol Paneli

Elektronik Kontrol Paneli Elektronik Kontrol Paneli L-ION-EF21 Mikrokontrolör esaslı dijital teknoloji Gelişmiş kullanıcı arabirimi 2x16 Dijital LCD gösterge Kullanışlı Türkçe menü yapısı Parametre ayarları ile çok çeşitli sistemlere

Detaylı

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ ÖZET: B. Öztürk 1, C. Yıldız 2 ve E. Aydın 3 1 Yrd. Doç. Dr., İnşaat Müh. Bölümü, Niğde

Detaylı

4.40. RCX KONTROLLÜ VĠNÇ OTOMASYONU. Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü, Elazığ

4.40. RCX KONTROLLÜ VĠNÇ OTOMASYONU. Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü, Elazığ 4.40. RCX KONTROLLÜ VĠNÇ OTOMASYONU 1 Asaf VAROL 2 Ferhat BAĞÇACI 1,2 Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Bölümü, Elazığ 1 e posta:avarol@firat.edu.tr 2 e posta:ferhatb@firat.edu.tr

Detaylı

ENDÜSTRİYEL. Pazarlara Yönelik Sinyal İletim Çözümleri

ENDÜSTRİYEL. Pazarlara Yönelik Sinyal İletim Çözümleri ENDÜSTRİYEL Pazarlara Yönelik Sinyal İletim Çözümleri Enerji İletimi ve Dağıtımı için Data Networking Çözümleri Kritik Uygulama Görevlerinin Global Liderinden Trafo Merkezleri için Çözümler 2 Belden enerji

Detaylı

Ö Z G E Ç M İ Ş. 1. Adı Soyadı: Mustafa GÖÇKEN. 2. Doğum Tarihi: 12 Haziran 1976. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Ph.D.

Ö Z G E Ç M İ Ş. 1. Adı Soyadı: Mustafa GÖÇKEN. 2. Doğum Tarihi: 12 Haziran 1976. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Ph.D. Ö Z G E Ç M İ Ş 1. Adı Soyadı: Mustafa GÖÇKEN 2. Doğum Tarihi: 12 Haziran 1976 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Ph.D. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Endüstri Mühendisliği Çukurova Üniversitesi

Detaylı

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC)

Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MİKROİŞLEMCİ LABORATUARI Mikroişlemci ile Analog-Sayısal Dönüştürücü (ADC) 1. Giriş Analog işaretler analog donanım kullanılarak işlenebilir.

Detaylı

haberleşmek için kullandıkları ortak dile ne ad verilir? biri değildir?

haberleşmek için kullandıkları ortak dile ne ad verilir? biri değildir? A A 1 Network ilk olarak hangi şirket tarafından bulunmuştur? A ) Intel B ) Dec C ) XEROX D ) ARP E ) ARPANET 2 Telefon hatlarının bağlandığı ve bilgisayarların internet içinde birbirleriyle haberleşmesini

Detaylı

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları

YÖNLENDİRİCİLER. Temel Bilgiler. Vize Hazırlık Notları YÖNLENDİRİCİLER Temel Bilgiler Vize Hazırlık Notları 1 Yönlendiriciler 1. YÖNLENDİRİCİLER 1.1. WAN Geniş Alan Bilgisayar Ağları (WAN, Wide Area Network) Bir ülke ya da dünya çapında yüzlerce veya binlerce

Detaylı

4-Deney seti modüler yapıya sahiptir ve kabin içerisine tek bir board halinde monte edilmiştir.

4-Deney seti modüler yapıya sahiptir ve kabin içerisine tek bir board halinde monte edilmiştir. MDS 8051 8051 AİLESİ DENEY SETİ 8051 Ailesi Deney Seti ile piyasada yaygın olarak bulunan 8051 ailesi mikro denetleyicileri çok kolay ve hızlı bir şekilde PC nizin USB veya Seri portundan gönderdiğiniz

Detaylı

Donanımlar Hafta 1 Donanım

Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanımlar Hafta 1 Donanım Donanım Birimleri Ana Donanım Birimleri (Anakart, CPU, RAM, Ekran Kartı, Sabit Disk gibi aygıtlar, ) Ek Donanım Birimleri (Yazıcı, Tarayıcı, CD-ROM, Ses Kartı, vb ) Anakart (motherboard,

Detaylı

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir?

Bilg-101. Bölüm 6. Bilgisayar Ağları. Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Nedir? Bilg-101 Bölüm 6 Bilgisayar Ağları 2006 Prentice-Hall, Inc Slide 1 Ne Öğreneceğiz? Bilgisayar Ağı Bilgisayar Ağlarının Avantaj ve Dezavantajları Bilgisayar Ağlarında Protokol ün önemi Ağ Çeşitleri Yerel

Detaylı

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU

BİLGİSAYAR KULLANMA KURSU 1 2 KURS MODÜLLERİ 1. BİLGİSAYAR KULLANIMI 3 1. Bilişim (Bilgi ve İletişim) Kavramı Bilişim, bilgi ve iletişim kelimelerinin bir arada kullanılmasıyla meydana gelmiştir. Bilişim, bilginin teknolojik araçlar

Detaylı

PROFIBUS-DP AĞ TABANLI BİNA OTOMASYONU TASARIMI

PROFIBUS-DP AĞ TABANLI BİNA OTOMASYONU TASARIMI PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 2006 : 12 : 2 : 161-166

Detaylı

Solaris 7980g. Hızlı Başlangıç Kılavuzu. Sunum Alanı Görüntüleyici. 7980-TRTR-QS Rev A 1/16

Solaris 7980g. Hızlı Başlangıç Kılavuzu. Sunum Alanı Görüntüleyici. 7980-TRTR-QS Rev A 1/16 Solaris 7980g Sunum Alanı Görüntüleyici Hızlı Başlangıç Kılavuzu 7980-TRTR-QS Rev A 1/16 Not: Cihazınızın temizliği hakkında bilgi edinmek için lütfen kullanıcı kılavuzuna başvurun. Bu belgenin farklı

Detaylı

BİLGİSAYARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR BİLGİSAYARLARIN İÇ DONANIMI, ANA BİRİMLERİ VE ÇEVRE BİRİMLERİ

BİLGİSAYARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR BİLGİSAYARLARIN İÇ DONANIMI, ANA BİRİMLERİ VE ÇEVRE BİRİMLERİ BİLGİSAYARLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR BİLGİSAYARLARIN İÇ DONANIMI, ANA BİRİMLERİ VE ÇEVRE BİRİMLERİ BİLGİSAYAR NEDİR? Verileri işleyen,veriler üzerinde aritmetiksel ve mantıksal işlemler yapabilen,elde ettiği

Detaylı

Sensörler Veri İletişimi. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler Veri İletişimi. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Veri İletişimi Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Veri İletişimi Veri iletişimi, sayısal olarak kodlanmış bir bilginin iki cihaz arasında aktarılmasıdır. Paralel ve Seri İletişim Bir veriyi iki nokta arasında

Detaylı

Türkiye Mümessili. F.A.S.T Fabrika Aygıtları Sistem Teknolojisi Ltd.Şti. FAST PLAZA Karaman Çiftlik Yolu No:51 Küçükbakalköy / Kadıköy / İstanbul

Türkiye Mümessili. F.A.S.T Fabrika Aygıtları Sistem Teknolojisi Ltd.Şti. FAST PLAZA Karaman Çiftlik Yolu No:51 Küçükbakalköy / Kadıköy / İstanbul Türkiye Mümessili F.A.S.T Fabrika Aygıtları Sistem Teknolojisi Ltd.Şti FAST PLAZA Karaman Çiftlik Yolu No:51 Küçükbakalköy / Kadıköy / İstanbul Tel: 0216 574 9434 pbx Fax: 0216 574 1660 Web: http://www.fastltd.net

Detaylı

AÇIK ARABİRİMLER. FV sistemine ait verilerin bir açık veri protokolü üzerinden özel olarak işlenmesi.

AÇIK ARABİRİMLER. FV sistemine ait verilerin bir açık veri protokolü üzerinden özel olarak işlenmesi. AÇIK ARABİRİMLER Fronius Interface bileşenleri, (açık veri protokollü) seri bir arabirime sahiptir. Bu sayede FV sistem sahipleri sistem verilerini, örneğin bir web anasayfası içine almak için özel olarak

Detaylı

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1

Uygulama 6. Sunum 5. Oturum 4. Taşıma 3. Ağ 2. Veri iletim 1 OSI MODELİ OSI Modeli Farklıbilgisayarların ve standartların gelişmesi ile sorunların ortaya çıkması nedeniyle ISO (International Organization for Standardization), OSI(Open Systems Interconnection) modelini

Detaylı

BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ

BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ BĠLGĠSAYARIN TEMELLERĠ Bölüm-1 Resul DAġ rdas@firat.edu.tr BİLGİSAYARIN TEMELLERİ Bilgisayar Donanımının Temelleri Bilgisayar Yazılımının Temelleri Binary Sayı Sistemleri Network Teknolojilerinin Temelleri

Detaylı

DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ

DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ DONANIM 07-08 Bahar Dönemi TEMEL BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ Donanım nedir? Donanım bilgisayarı oluşturan her türlü fiziksel parçaya verilen verilen addır. Donanım bir merkezi işlem biriminden (Central Processing

Detaylı

08225 AĞ TEMELLERĠ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 01 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU

08225 AĞ TEMELLERĠ. Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı. 01 EKi. 2012 Salı. Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU 08225 AĞ TEMELLERĠ Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2013 2014 GÜZ Yarıyılı 01 EKi. 2012 Salı Öğr. Gör. Murat KEÇECĠOĞLU Bir Ağ Üzerinde Bilgisayar Bir ağ üzerinde veri iletişimde bulunan bilgisayar, içerisinde

Detaylı

LMS PC aracı ACS420. LMS parametre ayarlarının yapılması için PC yazılımı. Kurlum ve çalıştırma talimatları

LMS PC aracı ACS420. LMS parametre ayarlarının yapılması için PC yazılımı. Kurlum ve çalıştırma talimatları LMS PC aracı ACS420 LMS parametre ayarlarının yapılması için PC yazılımı Kurlum ve çalıştırma talimatları 1 İçindekiler 1. ACS420 programının kurulumu.. 3 2. OCI430 ara yüzün sürücü kurulumu.. 7 OCI430

Detaylı

Bilgisayar Programcılığı

Bilgisayar Programcılığı Bilgisayar Programcılığı Uzaktan Eğitim Programı e-bġlg 121 AĞ TEKNOLOJĠLERĠNĠN TEMELLERĠ Öğr. Gör. Bekir Güler E-mail: bguler@fatih.edu.tr Hafta 5: Ağ (Network) katmanı I 4. 1 Giriş 4.2 Sanal devre (virtual

Detaylı

ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler

ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler ADC Devrelerinde Pratik Düşünceler ADC nin belki de en önemli örneği çözünürlüğüdür. Çözünürlük dönüştürücü tarafından elde edilen ikili bitlerin sayısıdır. Çünkü ADC devreleri birçok kesikli adımdan birinin

Detaylı

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK

27.10.2011 HAFTA 1 KALICI OLMAYAN HAFIZA RAM SRAM DRAM DDRAM KALICI HAFIZA ROM PROM EPROM EEPROM FLASH HARDDISK Mikroişlemci HAFTA 1 HAFIZA BİRİMLERİ Program Kodları ve verinin saklandığı bölüm Kalıcı Hafıza ROM PROM EPROM EEPROM FLASH UÇUCU SRAM DRAM DRRAM... ALU Saklayıcılar Kod Çözücüler... GİRİŞ/ÇIKIŞ G/Ç I/O

Detaylı

3G Modem İstasyonu Kullanma Kılavuzu V:1.0 Model: 433R

3G Modem İstasyonu Kullanma Kılavuzu V:1.0 Model: 433R 3G Modem İstasyonu Kullanma Kılavuzu V:1.0 Model: 433R Ürün Beraberinde Gelenler: 1 adet 3G Modem İstasyonu 1 adet DC5V 1.2A Adaptör 1 adet USB Kablo 1 adet RJ45 Ethernet Kablo 1 adet CD-ROM (Kullanım

Detaylı

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ

PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ PLC (Programlanabilir Kontrol Cihazı) TABANLI SİSTEMLERİN İNTERNET ÜZERİNDEN İZLENMESİ Derya Birant, Alp Kut Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İÇERİK Giriş PLC nedir? PLC lerin Uygulama

Detaylı

-Bilgi ve İletişim (Bilişim) Teknolojileri -Bilgisayar -Elde Taşınan Dijital Cihazlar -Donanım -Yazılım

-Bilgi ve İletişim (Bilişim) Teknolojileri -Bilgisayar -Elde Taşınan Dijital Cihazlar -Donanım -Yazılım -Bilgi ve İletişim (Bilişim) Teknolojileri - -Elde Taşınan Dijital Cihazlar -Donanım -Yazılım Bu bölümde bilgisayarların ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve neler yapabileceğini göreceksiniz. ların parçalarını

Detaylı

27.10.2014 MONĐTÖRLER

27.10.2014 MONĐTÖRLER MONĐTÖRLER 46 47 Bilgisayarın kullanıcının yaptığı işlemleri görebilmesini sağlayan görsel parçasıdır. Monitörde hareketli ya da sabit resim olarak algılananlar aslında tek karelik resimlerdir. Bu tek

Detaylı

PHONAK INVISITY PROGRAMLAMA IPU SOFTWARE 1.0. KULLANICI ve TANITMA KILAVUZU

PHONAK INVISITY PROGRAMLAMA IPU SOFTWARE 1.0. KULLANICI ve TANITMA KILAVUZU PHONAK INVISITY PROGRAMLAMA IPU SOFTWARE 1.0 KULLANICI ve TANITMA KILAVUZU ĐÇĐNDEKĐLER Güvenlik ve Genel Tanım 3 Teknik Özellikler 4-12 Çevre Bilgisi,Cihaz Kullanımı ve Hatırlatmalar 13 Nakliye,Bakım ve

Detaylı

Ana Donanım Birimleri ve Disk Sürücüleri. Bilgisayarın çalışabilmesi için mutlaka var olması gereken donanım birimleridir.

Ana Donanım Birimleri ve Disk Sürücüleri. Bilgisayarın çalışabilmesi için mutlaka var olması gereken donanım birimleridir. Ana Donanım Birimleri ve Disk Sürücüleri Bilgisayar donanımı 2 ye ayrılır. Bunlardan birincisi bilgisayarın çalışması için gerekli olan zorunlu donanım birimleridir. Buna Ana Donanım Birimleri denir. İkincisi

Detaylı

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği

İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ. Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği İŞLETİM SİSTEMLERİNE GİRİŞ Von Neumann Mimarisi Modern bilgisayar çalışma prensipleri, Von Neumann ın 1945 de geliştirdiği mimariyi temel almaktadır. Merkezi İşlem Birimi Aritmetik ve Mantık Birimi Kontrol

Detaylı

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ

14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ 14. ÜNİTE GERİLİM DÜŞÜMÜ KONULAR 1. GERİLİM DÜŞÜMÜNÜN ANLAMI VE ÖNEMİ 2. ÇEŞİTLİ TESİSLERDE KABUL EDİLEBİLEN GERİLİM DÜŞÜMÜ SINIRLARI 3. TEK FAZLI ALTERNATİF AKIM (OMİK) DEVRELERİNDE YÜZDE (%) GERİLİM

Detaylı

Girdi ve Giriş Aygıtları

Girdi ve Giriş Aygıtları Girdi ve Giriş Aygıtları 1 Girdi nedir? Girdi, bilgisayarın belleğine girilen veri ve talimatlardır. 2 Giriş Aygıtları Nelerdir? Giriş aygıtı, kullanıcıların bir bilgisayara veri ve talimatları girmelerine

Detaylı

RF & INTERNET İLE UZAKTAN KONTROL EDİLEN İÇME SUYU KUYULARI VE SU DEPOLARININ PIC MİKROKONTROLCÜ DESTEKLİ OTOMASYONU VE GENİŞ ARAZİDE UYGULANMASI

RF & INTERNET İLE UZAKTAN KONTROL EDİLEN İÇME SUYU KUYULARI VE SU DEPOLARININ PIC MİKROKONTROLCÜ DESTEKLİ OTOMASYONU VE GENİŞ ARAZİDE UYGULANMASI RF & INTERNET İLE UZAKTAN KONTROL EDİLEN İÇME SUYU KUYULARI VE SU DEPOLARININ PIC MİKROKONTROLCÜ DESTEKLİ OTOMASYONU VE GENİŞ ARAZİDE UYGULANMASI Seyit Ahmet İNAN 1 Arif KOYUN 2 1,2 Bilgi İşlem Daire Başkanlığı,

Detaylı

İleri Bilgisayar Mimarileri (COMPE 532) Ders Detayları

İleri Bilgisayar Mimarileri (COMPE 532) Ders Detayları İleri Bilgisayar Mimarileri (COMPE 532) Ders Detayları Ders Adı İleri Bilgisayar Mimarileri Ders Kodu COMPE 532 Dönemi Ders Uygulama Saati Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Güz 3 0 0 3 7.5 Ön Koşul Ders(ler)i

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ

MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ MİKROİŞLEMCİ MİMARİLERİ Mikroişlemcilerin yapısı tipik olarak 2 alt sınıfta incelenebilir: Mikroişlemci mimarisi (Komut seti mimarisi), Mikroişlemci organizasyonu (İşlemci mikromimarisi). CISC 1980 lerden

Detaylı

PORTLAR Bilgisayar: VERİ:

PORTLAR Bilgisayar: VERİ: PORTLAR 1.FARE 2. YAZICI ÇİZİCİ TARAYICI 3.AĞ-İNTERNET 4.SES GİRİŞİ 5.SES ÇIKIŞI(KULAKLIK) 6.MİKROFON 7.USB-FLASH 8.USB-FLASH 9.MONİTÖR 10.PROJEKSİYON 11.KLAVYE BİLGİSAYAR NEDİR? Bilgisayar: Kullanıcıdan

Detaylı

Aşağıdaki sorularda doğru olan şıkları işaretleyerek değerlendiriniz.

Aşağıdaki sorularda doğru olan şıkları işaretleyerek değerlendiriniz. Aşağıdaki sorularda doğru olan şıkları işaretleyerek değerlendiriniz. 1. Aşağıdakilerden hangisi ana kart üzerinde yer almaz? A) Bellek B) İşlemci C) Genişleme yuvaları D) Güç kaynağı 2. Aşağıdakilerden

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: CME 2006

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: CME 2006 Dersi Veren Birim: Bilgisayar Mühendisliği Dersin Türkçe Adı: BİLGİSAYAR MİMARİSİ Dersin Orjinal Adı: COMPUTER ARCHITECTURE Dersin Düzeyi:(Ön lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Lisans Dersin Kodu:

Detaylı