Su Ürünleri Kaynaklı Patojen Mikroorganizmalar ve Zehirlenmeler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Su Ürünleri Kaynaklı Patojen Mikroorganizmalar ve Zehirlenmeler"

Transkript

1 Yunus Araştırma Bülteni 2013 (3): ISSN Su Ürünleri Kaynaklı Patojen Mikroorganizmalar ve Zehirlenmeler Derleme Review 1* 2 2 Demet KOCATEPE, İbrahim ERKOYUNCU, Hülya TURAN 1 Sinop Üniversitesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, Yiyecek-İçecek İşletmeciliği Bölümü, Sinop, 2 Sinop Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölümü, Sinop * Sorumlu yazar: Tel: , Faks: e-posta: Abstract Geliş Tarihi: Kabul Tarihi: Seafoods are consumed as raw, semi-cooked or cooked in different societies and they are valuable animal protein sources. They are suitable foods for growing of microorganisms because of their high water and protein contents, near neutral ph value. Pathogen microorganisms cause adverse effect (causing disease) on human body. Some pathogens are only effective in human, some species are only in animal while some of harmful to both animal and human. Pathogen microorganisms and their toxins are dangerous for people consuming these foods especially as raw or semi-cooked. Pathogen microorganisms could be observed in seafoods caught newly fresh and also could be transmitted by cross contamination from human or substances added during marketing, transporting, heading, eviscerating or processing. The type and natural habitats of seafoods pathogens are so variable. Staphlococcus aureus, Salmonella spp., Clostridium perfringens, Clostridium botulinum, Vibrio parahaemolyticus, Vibrio cholerae, Vibrio vulnificus, Listeria monocytogenes are among the some seafood pathogen microorganism. Seafood toxins formed by algae and bacteria, cause huge economic losses. This study provide information concerning with seafood pathogens and their toxins and food poisoning caused by them. Keywords: Food poisoning, pathogen, seafoods. Özet Su ürünleri farklı toplumlarda çiğ, yarı pişmiş ya da pişmiş olarak tüketilen değerli hayvansal protein kaynaklarıdır. Su ürünleri yüksek nem ve protein içerikleri, nötre yakın ph değerleri nedeniyle birçok mikroorganizmanın gelişmesi için elverişli besinlerdir. Patojen mikroorganizmalar insan vücudunda istenmeyen etki oluşturan (hastalık yapan) mikroorganizmalardır. Bazı patojenler sadece insanda, bazıları sadece hayvanda etkili iken, bazı türler hem hayvan hem de insanda zararlı olmaktadırlar. Su ürünleri kaynaklı patojen mikroorganizmalar ile toksinleri ise özellikle çiğ ve yarı pişmiş gıdalardan insanlara geçerek tehlike oluşturmaktadırlar. Patojen mikroorganizmalar yeni avlanmış taze su ürünlerinde bulunabildiği gibi, çapraz kontaminasyonla; taşıma, iç organların ayrılması, balıkçı tezgâhlarında satış aşamalarında insanlardan ya da su ürünlerinin işlenmesi esnasında eklenen maddelerden bulaşabilmektedir. Su ürünleri kaynaklı patojen mikroorganizmaların cinsi ve bulundukları koşullar çok değişkendir. Staphlococcus aureus, Salmonella spp., Clostridium perfringens, Clostridium botulinum, Vibrio parahaemolyticus, Vibrio cholerae, Vibrio vulnificus, Listeria monocytogenes su ürünleri kaynaklı patojen mikroorganizmalar arasında sayılabilir. Su ürünlerinde bulunan toksinler alg ve bakteriler tarafından oluşturulmakta ve ekonomik açıdan oldukça büyük kayıplara neden olmaktadır. Bu çalışmada; su ürünleri kaynaklı patojen mikroorganizmalar ve toksinler ile bunların neden olduğu gıda zehirlenmeleri hakkında bilgi verilmektedir. Anahtar kelimeler: Gıda zehirlenmeleri, patojen, su ürünleri Giriş Son yıllarda insan beslenmesinde önemli bir yere sahip olan su ürünlerinin tüketiminde bir artış görülmektedir. Ancak Su Ürünleri Merkez Arastırma Enstitüsü Müdürlügü, Trabzon protein, esansiyel yağ asitleri ve mineral maddeler açısından oldukça zengin besinler olan su ürünleri özellikle biyolojik ve mikrobiyolojik

2 48 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): açıdan kontamine sularda avlanmış ya da kaynaklı hastalıklar, bu hastalığa neden olan yetiştirilmiş ise gıda güvenliğini ve insan patojen organizmanın gıdada üremesi ve insan sağlığını tehdit etmektedir. Su ürünleri kaynaklı vücudunda hastalığın ortaya çıkış şekline bağlı zehirlenmelerde; su ürününün kendisi, patojen olarak üç gruba ayrılabilmektedir. Bunlar mikroorganizmalar, mikroorganizma toksin- enfeksiyonlar, toksikoenfeksiyonlar ve intoksileri, algal toksinler ve ağır metaller etken kasyonlar olarak adlandırılmaktadır (Zorba, olabilir. 2010). Patojen mikroorganizmalar ya da Vejatatif organizmalar sıcaklıkla öldürümikrobiyal toksinlerden kaynaklanan gıda lebilirken sporları ısıdan etkilenmemekte ve zehirlenmeleri dünya genelinde insan sağlığını eğer gıda uygun koşullarda soğutulmaz ya da tehdit etmektedir. ısıtılmazsa tekrar gelişebilmektedirler (Fors- Gıda kaynaklı rahatsızlıklar; toksik ya da ythe, 2010). Bakteri kaynaklı gıda zehirlenmeenfeksiyöz, gıda veya su tüketiminin neden lerinin yaklaşık %70'i Enterobacteriaceae olduğu düşünülen hastalıklardır (WHO, 1997). familyasının üyelerinden, özellikle Salmonella Gıda kaynaklı mikrobiyal hastalıkların etmen- serotipleri, enteropatojenik E.coli ve Shigella leri; bakteriler, protozoa ve parazitler, toksinler spp., Campylobacteraceae üyelerinden Campyve virüslerdir. CDC (Hastalık kontrol ve önleme lobacter jejuni ve C. coli kaynaklıdır. İkincil merkezi) dünyada yılları arasında 76 öneme sahip olanlar ise Clostridium perfirinmilyon kişide gıda kaynaklı mikrobiyal hastalık gens ve Bacillus cereus kaynaklı toksikoengörüldüğü ve bu hastaların 'inin feksiyonlar, stafilokoksal enterotoksin, emetik hastaneye başvurduğunu, 5000'inin ise ölümle B. cereus toksini ve botulinum nörotoksini sonuçlandığını bildirmiştir. Gıda kaynaklı kaynaklı intoksikasyonlar, Vibrio spp., Streptomikrobiyal hastalıklar dünya genelinde 23 coccus spp. ve Listeria monocytogenes kaynaklı milyar dolar ekonomik kayba neden olmaktadır. enfeksiyonlardır. Yüksek oranda ölümlere Yine CDC verilerine göre 2008 yılında sadece sebep olan başlıca iki mikroorganizma ise L. Amerika'da; 1034 adet gıda zehirlenmesi vakası monocytogenes ve Clostridium botulinum'dur gözlenmiş, bu vakalardan etkilenen (Johnson, 2003). hastanın 1276 sı hastaneye başvurmuş, 22'si ise gıda zehirlenmesinden ölmüştür. Amerika'da Su Ürünleri Kaynaklı Patojen Mikroorgözlenen 1034 vakanın %15'i kümes hayvanları ganizmalar ve Mikroorganizma Toksinleri etlerinden, %14'ü kırmızı etten, %14'ü su Balıklarda bozulma, avlama esnasında ürünlerinden, geri kalan kısmı ise soğuk olarak başlar. Bu süreçten itibaren balık birçok farklı servis edilen salata, pasta vb. gibi gıdalardan mikroorganizma ile karşı karşıya kalır. Balıkta kaynaklanmaktadır (CDC 2012a). Ülkemizde bulunan mikroorganizma yükü ve cinsi; ise yılları arasında hasta, gıda avlanma sezonu, avlanma bölgesi, su kirliliği, zehirlenmeleri vakaları nedeniyle hastanelerde sıcaklık, avlama metodu, saklama koşulları, tedavi görmüş, 1377'si hayatını kaybetmiştir taşıma ve işleme şekli gibi birçok faktörden (TUİK 2012). etkilenmektedir (Hussain ve Uddin, 1995; Mikrobiyal gıda kaynaklı hastalıklar, Jayasinghe ve Rajakaruna, 2005). Balığın patojen bir mikroorganizma veya onun ürettiği avlandığı andan itibaren soğuk zincir kuraltoksini içeren gıdaların tüketilmesi sonucu larına uygun şekillerde transfer edilmesi ve ortaya çıkan hastalıklardır. Mikrobiyal gıda işlenmesi gerekmektedir.

3 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): Soğuk muhafaza (0 C) koşullarında yumuşak peynirler, balık, kabuklu ve böcekmikrobiyal aktivite yavaşlatılabilir fakat inhibe lerde bulunur (Akçelik vd., 2000). Az sayıda L. edilemez (Nollet ve Toldrá, 2010). Taze monocytogenes varlığının (100cfu/g dan az) balıklarda deride, solungaç ve bağırsaklarda hastalık yapma ihtimali düşüktür, bakteri sayısı bulunan mikroorganizma cinsleri; Alcaligenes, arttıkça hastalık riski artmaktadır. Eğer gıda Achromobacter, Bacillus, Corynebacterium, maddesi cfu/g'dan fazla sayıda L. Clostridium, Escherichia, Flavobacterium, monocytogenes ile kontamine ise listeriozise Micrococcus, Proteus, Pseudonomas, Photo- yakalanma riski yüksektir. Çoğu hastada bacterium, Serratia, Rhodotorula, Torulopsis listeriozis hafif seyreder, genellikle grip ve ve Candida'dır (Göktan, 1990; Gökoğlu, mide iltihabına benzer semptomlar gösterir. 2002). Canlı ya da taze balıkların yüzeyinde Ancak bazı insanlar için az sayıda bakteri bile /cm, solungaç dokusunda /g, (yaklaşık 1000) ciddi hastalıklara neden 3 8 bağırsakta ise /g canlı mikroorganizma olabilir ve hatta ölüme yol açabilir (MAF, bulunur (Göktan, 1990). Mikrobiyolojik 2011). Süt ve süt ürünleri ile et ürünlerinin bozulma ile birlikte mikroorganizma sayısı listeriozise neden olduğu düşünülse de artmakta ve mikrobiyal flora da değişiklik genellikle midye ya da soğuk dumanlanmış göstermektedir. balıklar gibi az korumalı su ürünleri de Su ürünlerinden ileri gelen zehirlen- zehirlenmeye neden olmaktadır (FAO, 2004). melerde birçok balık ve kabuklu su ürünü etkili olmaktadır. Bunlar arasında; tuna, levrek, Salmonella spp.: Salmonella gıda zehirlenuskumru, lapin, ringa balığı, kaya balığı, melerinde sıklıkla rapor edilen bir bakteri barakuda, yengeç, midye ve istiridye sayılabilir türüdür. Salmonella familyası 2300'ün (İşgöz ve Yücel, 1993). Su ürünleri zehir- üzerinde bakteri serotiplerine sahiptir. Bunlarlenmesinde etken olan mikroorganizmalar dan Salmonella enteritidis ve Salmonella arasında ise S. aureus, Salmonella spp., C. typhimurium en yaygın olanlarıdır. Salmobotulinum, V.parahaemolyticus, V. vulnificus, nellosis, Salmonella kaynaklı enfeksiyonun L. monocytogenes, E. coli gibi bakteriler adıdır. CDC (2012a) verilerine göre Salmonelsayılabilir (FDA, 2012a). lasis Amerikada 1.4 milyon gıda zehirlenmesi Su ürünleri kaynaklı mikrobiyolojik vakasının nedenidir ve her yıl 400 den fazla tehlikelerin neler olduğu, hangi ürünlerde ölüme neden olmaktadır. bulundukları ve tolerans limitleri Tablo 1'de İnsanlarda salmonellasis semptomları verilmiştir. asemptomatik olsa da çoğu kişi de diyare, abdominal kramplar ve ateş, kontamine L. monocytogenes: Listeria fakültatif anaerob gıdanın tüketilmesinden sonraki 8 ila 72 saat ve mikroaerofilik, basit boyamada çubuk ve arasında gözlenmekte ve semptomların pek kokobasil, gram pozitif, spor oluşturmayan o çoğu 4 ila 7 gün sonunda genellikle psikrotrof bir bakteridir. 30 C'nin altındaki kaybolmaktadır. Genellikle çiğ gıdalar sıcaklıklarda hareketsizdir. Katalaz pozitif salmonellasise neden olmaktadır. Balık etinin oksidaz negatiftir. Listeria türleri doğada çok o yaygındır. Çürüyen sebzeler, toprak, su, lağım, orta nokta sıcaklığının 62.8 C'ye ulaştırılarak silaj, hayvan yemi, taze dondurulmuş kanatlı pişirilmesi Salmonellasisin önlenmesi için etleri, taze ve işlenmiş et ürünleri, çiğ süt, yeterlidir (USDA, 2012).

4 50 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): Tablo1. Su ürünleri kaynaklı mikrobiyolojik tehlikeler ve tolerans limitleri (FDA, 2012a) Limit değerleri Staphylococcus aureus: Micrococcaceae önemli üyesi koagulaz pozitif ve termostabil familyası üyesi olan Staphylococcus türleri nukleaz pozitif bir bakteri olan S. aureus'tur. S. gram pozitif, µm çapında kok şeklinde, aureus başta ısıl işlem olmak üzere mikroorspor oluşturmayan, hareketsiz, katalaz pozitif, ganizma indirgenmesine yönelik tüm uygulafakültatif anaerob bakterilerdir. Grubun en malara karşı duyarlılık göstermesine rağmen

5 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): insanlarda hastalığa sebep olan ve yüksek sporları yukarıda da belirtildiği gibi ısıl işleme derecede ısı stabilitesine sahip 5 tip toksin üretir duyarlıdır ve bu nedenle özellikle yetersiz ısıl (Akçelik vd., 2000). Stafilakoksal gıda işlem uygulanmış, pastörize edilmemiş, ısıl zehirlenmesi gastrointestinel bir rahatsızlıktır. işlem sonrasında uygun koşullarda saklan- S. aureus tarafından üretilen toksinle bulaşmış mamış su ürünleri ile, çiğ, yarı-pişmiş, fermente gıdaların tüketilmesinden kaynaklanır (CDC, ya da dumanlanmış ürünlerde risk oluştura- 2012b). Genellikle gıdalara insanlardan çapraz bilirler. kontaminasyon ile bulaşır. Kontamine gıdadaki 1µg dan daha az miktardaki toksin, stafilokoksal Vibrio cholerae: V. cholarea 130 serotipe enfeksiyonun semptomlarının görülmesi için sahiptir ve bunlardan sadece O1 ve O139 yeterlidir. Tüketilen gıdadaki S. aureus serotipleri epidemik ve pandemik kolera ile popülasyonu adet/gram'a ulaştığında ilgilidir. Bu 2 tip deniz ve nehir sularında toksin tehlikeli düzeyine ulaşır (FDA, 2012b). yaygındır. Bazı non-o1 ve non-139 serotipleri Semptomlar genellikle kontamine gıdanın insanlar için patojendir ve gastroenterite neden tüketilmesinden 6 saat sonra kendini gösterir. olabilir, fakat bunların epidemik hastalıklarla Belirtileri bulantı, kusma, mide krampları ve ilgisi yoktur. Kanalizasyon suları ile kontamine ishaldir. Hastalık genellikle hafif seyreder ve olan sular koleranın ana kaynağı iken, kolera ile hastaların çoğu 3 gün sonra iyileşir (CDC, kontamine olmuş sulardaki su ürünleri de 2012b). hastalık sebebi olabilmektedir. Kolera; diyare ve çok miktarda dışkılama neticesinde su kaybı Clostridium botulinum: C. botulinum, ile karakterize edilen bir rahatsızlıktır. Hastalara Bacillaceacea familyasının üyesi olup, gram tuzlu ve şekerli su verilmelidir. V. cholerae pozitif, çubuk, sporlu ve anaerob bir bakteridir. sıcaklık, asit ve soğutmaya karşı oldukça Genel bir yaklaşımla botulinum nörotoksini hassastır. Su ürünleri kaynaklı kolera hastalıkolarak adlandırılan karakteristik proteini üreten ların büyük bir çoğunluğu çiğ ürünler, özellikle tüm organizmalar C. botulinum olarak yumuşakçalarla ilgilidir (FAO, 2004). adlandırılır (Akçelik vd., 2000). Botulizim o toksini ısıya dayanıksızdır, 80 C'de 10 dakika ya Vibrio parahaemolyticus: V. parahaemolyticus da daha fazla bekletildiğinde inaktive olur (Loir gram negatif, spor oluşturmayan, çubuk ya da vd., 2003). C. botulinum tarafından oluşturulan eğri çubuk şeklinde, monotrik polar flagellaya hastalık fark edilemeyecek kadar hafif geçen bir sahip bir bakteridir. Aerobik ve fakültatif hastalıktan, 24 saat içinde ölüme neden anaerobiktir. Tuzlu deniz suyu ortamında olabilecek kadar şiddetli geçen hastalığa kadar yaşayabilen, %7 gibi yüksek tuz konsantrasçok geniş bir dağılım gösterir (Akçelik vd., yonlarında gelişebilen bir türdür. Optimum 2000). Botulinum toksini motor sinir sistemini o gelişme sıcaklığı C'dir. Amerika ve engelleyerek paralize neden olur. Asfiksi Avrupa'da az rastlanması ile birlikte Japonya'da sonucunda ölüm görülebilir (Loir vd., 2003). gıda zehirlenmelerinin %'24'ü V. parahaemol- Botulinum toksininin 7 tipi olduğu bilinmek- yticus'tan kaynaklanmaktadır. V.parahaemoltedir ve bunlar arasında tip E balık ve kabuklular yticus zehirlenmesine yol açan yaygın deniz ile ilgili zehirlenmelere neden olanıdır. ürünleri midye, karides, yengeç, istakoz vb. Dünyanın pek çok bölgesinde C. botulinum tip kabuklulardır. Semptomları; ishal, baş ağrısı, E sporları hem tatlı hem de tuzlu sularda geniş karın krampları, kaslarda güçsüzlük ve bir dağılım göstermektedir (WHO, 1974). Tip E üşümedir (Akçelik vd., 2000).

6 52 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): V. parahaemolyticus dünyanın çeşitli bölge- Histamin Zehirlenmesi (Scombroid zehirlerindeki deniz suları, sediment, balık ve lenmesi): Scombroid zehirlenmesi balıkkabuklulardan izole edilmektedir. V. paraha- lardaki yüksek miktarda histaminin neden emolyticus gıda zehirlenmesi sıklıkla ılık olduğu alerjik bir reaksiyondur. Histidinin sularda ve çiğ balık etlerinin tüketilmesi dekarboksilaz olayı genellikle gıdalarda sonucunda gözlenmektedir. Vibrio diğer pato- bakteriyel faaliyetler sonucunda üretilen jen mikroorganizmalarla kıyaslandığında histidin dekarboksilaz enziminin etkisi ile ılıman koşullarda çok çabuk gelişebilen buna gerçekleşir. Bu reaksiyon canlı vücutta, karşın dondurma ile gelişmesi durdurulabilen herhangi bir stres altında kalındığında ya da bir patojendir (WHO, 1974). alerjik olaylarda doğal olarak üretilebilir (Köse, 1995). Zehirlenmenin ilk belirtileri ağız Vibrio vulnificus: Diğer Vibrio kaynaklı içinde karıncalanma ve yanma hissi, vücudun rahatsızlıklarla kıyaslandığında bu bakterinin üst tarafında kızarıklık ve kan basıncında gastrointestinal hastalıklara neden olmadığı düşmedir. Sıklıkla baş ağrısı deride kaşıntı söylenebilir. Genellikle istiridye gibi çift görülür. Kimi zaman kusma, mide bulantısı, kabuklu yumuşakçaların tüketimi sonucunda diyare de gözlenebilir. Tuna, mahi mahi, lüfer, ortaya çıkmaktadır. Hastalık birincil septisesardalya, uskumru, sarıkuyruk ve istiridye miye neden olan salgın bir hastalıktır. Genel semptomları ateş, üşüme ve mide bulantısıdır. scombroid zehirlenmesine neden olmaktadır Kontamine gıdayı tükettikten yaklaşık 38 saat (FDA, 2012c). sonra semptomlar görülür. V. vulnificus ekstraselüler sitotoksin üretir. Genellikle su Ciguatera Balık Zehirlenmesi (CFP): Cigu- sıcaklığına bağlı olarak V. vulnificus'dan atera balık zehirlenmesi dünya genelinde en kaynaklanan rahatsızlıklar azalıp artmaktadır. yaygın denizsel toksin hastalığıdır. Ciguatera Pek çok vaka sıcak yaz aylarında görülmekserum, zehirlenmesine neden olan toksin, hastaların tedir. Enfekte doz bilinmemekle birlikte plazma ya da idrarlarında teşhis 3 kabuklular için gramda 10 adet V. vilnificus edilebilir (Camacho vd., 2007). Barakuda varlığı rahatsızlığa neden olmaktadır (FAO, (iskarmoz), orfoz, snapper, amberjack 2004). (sarıkuyruk balığı), kral balığı ve mahi mahi türleri sıklıkla CFP'ye neden olmaktadırlar Su Ürünleri Kaynaklı Diğer Zehirlenmeler (Balmer- Hanchey vd., 2003). Semptomlar Su ürünleri kaynaklı zehirlenmeler mikrobi- kontamine balık tüketildikten 3-5 saat sonra yolojik kaynaklı olabildiği gibi farklı kaynaklar görülür. İlk semptomlar sırasıyla; kusma, karın da zehirlenmeye neden olabilir. Histamin ve bölgesinde kramplar, diyare ve mide bulantıciguetera balık zehirlenmesi (CFP), algal sıdır. Bunları takip eden semptomlar ise toksin kaynaklı zehirlenmeler bunlar arasında saat içerisinde görülür ve baş ağrısı, şiddetli sayılabilir. Algal toksinlerin neden olduğu kaşıntı, vücut sıcaklığında dalgalanmalar, zehirlenmeler ise paralitik kabuklu zehirlenparestezi, yaygın eklem ağrısı, kas ağrısı, mesi (PSP), diaretik kabuklu zehirlenmesi kasılma, ses ve/veya görsel halüsinasyon, (DSP), amnezik kabuklu zehirlenmesi (ASP), vertigo/ denge kaybı, düzensiz nabız atışı ve nörotoksik kabuklu zehirlenmesi (NSP) ve kan basıncında düşmedir. Bu nörolojik bunlarla birlikte yeni keşfedilen pinnatoksin, semptomlar aylar ya da yıllarca nüksedebilir azaspirasit, gymnodimine ve sporides zehirlen- (Tester, 2000). meleridir.

7 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): Paralitik Kabuklu Zehirlenmesi (PSP- Diaretik Kabuklu Zehirlenmesi (DSP- Paralytic shellfish poisoning): PSP konta- Diarrhetic shellfish poisoning): DSP, toksik mine su ürünün tüketilmesi ile ortaya çıkan dinoflegallatlarla kontamine olmuş kabuknörotoksik bir sendromdur. Bu sendromla ilgili luların tüketilmesi ile ortaya çıkan diaretik bir toksinler saksitoksin olarak adlandırılmaktadır semptomdur. Genel olarak gastrointestinal (Martínez ve Lawrence, 2003). PSP'nin birincil bölgeyi etkilemektedir. DSP toksinleri farklı etmeni olarak gösterilen organizmalar dinofle- gruplara ayrılmaktadır; okadaik asit (OA) ve gellatlardır. Farklı bölgelerde ve farklı analogları; dinophysistoksin (DTX), pectenozamanlarda toksik etki gösteren dinofle- toksin (PTX), yessotoksin (YTX) dir. PTX ve gellatlar vardır yılında San Francisco YTX diğerlerinden farklı toksikolojik etki Körfezinde gözlenen PSP patlamasındaki göstermektedir. PTX hepatotoksik, YTX ise toksik dinoflegellat Gonyaulax sınıfından G. kardiotoksik semptomlar göstermektedir catenella'dır. Benzer morfolojiye sahip pek çok (Martínez ve Lawrence, 2003). Dinophysis dinoflegellat PSP toksititesine neden olmak- türleri (D. acuminata ve D. caudata) ve tadır (Martínez ve Lawrence, 2003). Bu Prorocentrum türleri (P. lima ve P. hoffmaorganizmalar genellikle Gonyaulax sınıfına nianum) nin okadaik asit ve türevlerini aittir. Papua Yeni Gine de yaşanan PSP ürettikleri gözlenmiştir (Balmer-Hanchey vd., vakasına neden olan bir diğer dinoflegellat türü 2003). DSP semptomları kişi başına yaklaşık ise Pyrodinium bahamense'dir (Martínez ve 40-50µg (erişkin) okadaik asit ve dinophysis- Lawrence, 2003). Avustralya sularından izole toksinlerin vücuda alınmasının ardından ortaya edilen ve saksitoksin ve analoglarını üreten 4 çıkar. Diyare, kusma, baş ağrısı ve çok ciddi dinoflagellat tipi bulunmaktadır. Bunlar olmayan geri dönüşümü olan genel rahatsız- Alexanxdrium minutum, Alexandrium cate- lıklar tolere edilebilir düzeyde görülür. Buna nella, Alexandrium tamarense ve Gymno- karşın tümör başlatıcı etkisi ve mutojenik dinium catenatum dur (Negri vd., 2003). PSP bileşenler gibi insan sağlığı üzerine DSP'nin toksini içeren su ürünün tüketilmesinden kısa kronik toksititesine ilişkin bilgiler henüz ortaya bir süre sonra ortaya çıkan ana semptomları, çıkarılamamıştır (Martínez ve Lawrence, ağız ve dilde karıncalanma ve uyuşukluktur. 2003). İntoksikasyonun temel kaynağı tüke- Semptomlar genellikle 30 dakika içinde tilen istiridye, tarak (Liu vd., 2011) ve midye kendini gösterir ve boyun alt ve üst kısmında (Li vd., 2012) gibi çift kabuklulardır. paraliz, kas kontrol güçlüğü, motor koordinasyon kaybı, boğazda daralma hissi, anlamsız Amnezik Kabuklu Zehirlenmesi (ASPkonuşmalar şeklinde ortaya çıkar. Kimi zaman Amnesic shellfish poisoning): ASP toksini ortaya çıkan diğer semptomlar ise havada yürür olarak domoik asit (DA) bilinmektedir. Dogibi hissetmek, baş dönmesi, tükrük salgısı moik asit kaynağı olarak bilinen organizma azalması, şiddetli susuzluk ve geçici görme Pseudonitzschia pungens f. multiseries'dir kaybıdır (Halstead ve Schantz, 1984). (Subba Rao vd., 1988). Pseudonitzschia spp. İntoksikasyonun temel kaynağı tüketilen mid- domoik asit üretebilen muhtelif denizsel algler ye, istiridye ve tarak gibi çift kabuklulardır. arasında sayılabilir. Pseudonitzschia spp. gene- Bununla birlikte, yengeç ve birkaç balık türü de tik ya da bakteriyel bileşimine bağlı olarak kimi bu zehirlenmeye neden olmaktadır (Martínez bölgelerde domoik asiti üretirken kimi bölgeve Lawrence, 2003). lerde üretemez ya da az üretir (Bates, 1998).

8 54 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): Örneğin, Pseudonitzschia türleri dünyanın bazı Gymnodimin: 1994 yılında Güney İzlanda ve bölgelerinde toksik değilken, P. pseudode- Yeni Zelenda'dan toplanan istiridyeler analiz licatissima ve P. seriata gibi bazı türleri ise edilmiş ve daha önce tanımlanmayan fareler toksiktir (Mos, 2001). İnsanlarda görülen üzerinde toksik etki gösteren bir madde semptomlar genellikle gastrointestinal bölge bulunmuştur. Yapılan araştırmalar sonucunda ile ilgilidir fakat nörolojik semptomlar da bu bileşenin bulunduğu etken organizma gözlenmektedir. Bu intoksikasyonla ilgili en Gymnodinium sp. olduğu için gymnodimine karakteristik semptomlardan biri sürekli kısa olarak adlandırılmıştır. Araştırmalarda faredönem hafıza kaybıdır (Martínez ve Lawrence, lerdeki öldürücü dozun 450 mg/kg olduğu 2003). tespit edilmiş ve bu doz enjekte edildikten sonra 5-15 dakika içerisinde ölüm gözlen- Nörotoksik Kabuklu Zehirlenmesi (NSP): miştir. Gymnodimine, ppb. arasında NSP, brevetoksin üreten red-tide dinoflagellatı ihtiyotoksik etki göstermektedir (Martínez ve olan Karenia brevis (önceden Gymnodinium Lawrence, 2003). breve) tarafından kontamine olan kabuklu su ürünlerinin tüketilmesi sonucunda ortaya çıkan Spirolide: Spirodile siklik imin gruba ait bir zehirlenmedir (Nozawa vd., 2003). Kontamine çeşit denizsel toksindir (Gonzáles vd., 2006). su ürünlerini tüketen hastalarda nörolojik Alexandrium ostenfeldii (Cembella vd., 1999) semptomlar gözlendiği için nörotoksik kabuklu ve A. peruvianum (Munday vd., 2012) spirolide zehirlenmesi olarak adlandırılmaktadır. Breve- toksinlerini üreten etken organizmalardır. toksin PbTx-1, PbTx-2 ve PbTx-3, K. Kabuklu su ürünlerinin sporilide kontamibrevis'ten izole edilen toksinlerdir ve 1/7/2 nasyonu gıda güvenliği ve insan sağlığı oranında izole edilmektedirler (Ishida vd., açısından önemli bir konudur. Spirolide 2004). NSP semptomları; dil, dudak ve toksinleri nörolojik semptomların hızlı başlaboğazda karıncalanma-uyuşma, kas ağrısı, ması ve kısa sürede ölümün gerçekleşmesinden gastrointestinal bozukluklar ve baş dönmesidir. ötürü çabuk etkili fikotoksinler olarak Bu semptomlar birkaç gün içerisinde kaybolur adlandırılır (Richard vd., 2001). Spirolide (Balmer-Hanchey, 2003). toksinin, bu toksinle bulaşmış kabuklu su ürünlerini tüketen insanlar üzerine olan etkisi Pinnatoksinler: Pinnatoksinler Pinna famil- günümüzde hala tam anlamıyla tanımlanayasına ait kabukluların tüketilmesiyle ortaya mamıştır (Munday vd., 2012). çıkan tehlikeli toksinlerdir. Bu intoksikasyonda Su ürünleri tüketimine olan talep gerek diyare ve nörolojik semptomlar görülür farklı aromatik lezzetleri, gerekse yüksek (Martínez ve Lawrence, 2003). besleyiciliği nedeniyle her geçen gün artmaktadır. Artan talep karşısında su ürünleri Azaspirasitler: Azaspirasit ince bağırsak kaynaklı zehirlenmelerin de artabileceği üzerine etki eden ayrıca hem karaciğer hem de kaçınılmaz bir gerçektir. Avcılık ve yetiştiridalağa zarar veren bir toksindir (Ito vd., 2000). cilikle elde edilen su ürünlerinin avlanma- Direkt olarak organları hedef alması ve sından tüketimine kadar geçen süreçte hijyen etkileme şekli nedeniyle DSP, PSP ve ASP koşullarına dikkat edilmesi, ürünün en güvetoksinlerinden ayrılır (Martínez ve Lawrence, nilir şekilde tüketiciye ulaştırılması çok önem- 2003). Ayrıca Ito vd. (2002) azaspirasitin lidir. Özellikle ülkemizde balıkçı gemilerinin, tümöre neden olduğunu da bildirmişlerdir. su ürünleri işleme-depolama tesislerinin ve

9 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): ise yaşanan zehirlenmelerin hangi gıdadan ya da mikroorganizmadan kaynaklandığı tespit edilebilmektedir. Bu gerçek göz önünde tutulduğunda ülkemizde gıda zehirlenme- lerinin kaynaklarının neler olduğunun tespiti, tespit edildikten sonra ise tüketicilerin uyarılması konusu araştırılmalı ve bir veri tabanı düzenlenerek kayıt altında tutulmalıdır. araçlarının hijyen açısından kontrolünün sıklıkla yapılması/yaptırılması gerekliliği öne çıkan bir konudur. Ayrıca ülkemizde gıda zehirlenmesi nedeniyle hastaneye başvuran kişi sayısı ile ilgili olarak Türkiye İstatistik Kurumunun en son 2004 yılı verilerine ulaşılabilmekte, daha sonraki yıllara ait bu ve buna benzer verilere ulaşılamamaktadır. Yurtdışında pek çok ülkede Kaynaklar Akçelik, M., Ayhan, K., Çakır, İ., Doğan, H.B., Gürgün, FDA, 2012b. V., Halkman, A.K., Kaleli, D. Kuleaşan, H., Özkaya, D., Tunail. N. ve Tükel, Ç Gıda odborneillnessfoodbornepathogensnaturaltoxins/b Mikrobiyolojisi ve Uygulamaları. Sim Matbaa- adbugbook/ucm htm cılık Ltd. Şti. Ankara. FDA, 2012c. Balmer-Hanchey, E.L., Jaykus, L.A., Green, D.P. ve McClellan-Green, P Marine Biotoxins of odborneillnessfoodbornepathogensnaturaltoxins/b Algal Origin and Seafood Safety. Journal of adbugbook/ucm htm Aquatic Food Product Technology, 12(1): Forsythe, SJ The microbiology of safe food- Bates, S.S Ecophysiology and metabolism of ASP Second Edition, Wiley- Blackwell Publishing. toxin production. In: Mos, L Domoic acid: 476p. a fascinating marine toxin. Enviromental Gonzáles, A.V., Rodríguez-Velasco, M.L., Ben-Gigirey, Toxicology and Pharmacology, 9: B. ve Botana, L.M First evidence of Camacho, F.G., Rodríguez, J.G., Míron S.A., García, spirolides in Spanish shellfish. Toxicon, 48 M.C.C., Belarbi, E.H. ve Grima, E.M (8): Biotechnological significance of toxic marine Gökoğlu, N Su Ürünleri İşleme Teknolojisi. Su dinoflagellates. Biotechnology Advances, 25 Vakfı Yayınları, İstanbul. ISBN: CDC, 2012a 157 s. Göktan, D Gıdaların Mikrobiyal Ekolojisi, cilt 1, Et (2): Mikrobiyolojisi, Ege Ünv. Basımevi, Mühen- CDC, 2012b. dislik Fakültesi Yayınları, No:21, İzmir, s. Halstead, B.W. ve Schantz, EZ Paralytic shellfish coccus_food_g.htm poisoning. World Healt Organization, Geneva. Cembella, A.D., Lewis, N.I. ve Quilliam, M.A WHO Offset Publication No. 79. Spirolide composition of micro-extracted pooled Hussain, M.M. ve Uddin, M.H Quality control and cells isolated from natural plankton assemlages marketing of fish and fish products: needs for and from cultures of the dinoflagellate infrastructure and legal support, National Alexandrium ostenfeldii. Nat. Toxins, 7(5):197- workshop on fisheries resources development and 206. management in Bangladesh-Bay of Bengal FAO, Assessment and management of seafood Programme, FAO, p. 9. safety and quality. FAO Fisheries Technical Paper Ishida, H., Nozawa, A., Nukaya, H. ve Tsuji, K , Rome Comparative concentrations of brevetoxins PbTx- FDA, 2012a. http: //www.fda.gov / downloads /Food / 2, PbTx-3, BTX-B1 ve BTX-B5 in cockle, Guidance Compliance Regulatory Information/ Austrovenus stutchburyi, greenshell mussel, Perna Guidance Documents/Seafood/Fishand Fisheries canaliculus, and Pacific oyster, Crassostrea gigas, Products Hazards and Controls Guide / involved neurotoxic shellfish poisoning in New UCM pdf Zealand. Toxicon, 43(7):

10 56 Kocatepe vd. / Yunus Arş. Bül (3): Ito, E., Satake, M., Ofuji, K., Kurita, N., McMahon, T., MacKinon, S.L Investigations into the James, K. ve Yasumoto, T Multiple organ toxicology of Spirolides, a Group of marine damage caused by a new toxin azaspiracid, phycotoxins. Toxins, 4:1-14. isolated from mussels produced in Ireland. Negri A., Llwellyn, L., Doyle, J., Webster, N., Frampton, Toxicon, 38: D. ve Blackburn, S Paralytic shellfish Ito, E., Satake, M., Ofuji, K., Higashi, M., Harigaya, K., toxins are restricted to few species among McMahon, T. ve Yasumoto, T Chronic Australia's taxonomic diversity of cultured effects in mice caused by oral administration of microalgae. Journal of Phycology, 39: sublethal doses of azaspiracid, a new marine toxin Nollet, L.M.L. ve Toldrá, F Handbook of seafood isoleted mussels. Toxicon, 40 (2): and seafood product analysis. CRC Press. İşgöz, B.B. ve Yücel, A Su ürünlerinin neden Taylor& Francies Group. Boca Raton. New York. olduğu gıda zehirlenmeleri. Uludağ Üniv. Zir. Nozawa, A., Tsuji, K. ve Ishida, H Implication of Fak. Derg. 10:219:229. brevetoxin B1 and PbTx-3 in neurotoxic shellfish Jayasinghe, P.S. ve Rajakaruna, R.M.A.G.G poisoning in New Zealand by isolation and Bacterial contamination of fish sold in fish quantitative determination with liquid markets in the central province of Sri Lanka, J. chromotography-tandem mass spectrometry. Natn. Sci. Foundation Sri Lanka, 33(3): Toxicon, 42 (1): Johnson, E.A Bacterial Pathogens and Toxins in Richard, D., Arsenault, E., Cembella, A. ve Quilliam, M. Foodborne Disease, D'Mello, JPF (Editor). Food Investigations into the Toxicology and Safety. Cambridge, MA, USA.CABI Publishing, Pharmacology of Spirolides, a Novel Group of p.25. Shellfish Toxins. Proceedings of the IXth Köse, S Su ürünleri kaynaklı histamin International Conference on Harmful Microzehirlenmesi ve önemi, II. D. Anadolu Su algae, IOC UNESCO. PP Ürünleri Sempozyumu. Erzurum. Haziran 1995, Subba Rao, D.V., Quilliam, M.A. ve Pocklington, R Domoic acid-a neurotoxic amino acid Li, A., Ma, J., Cao, J. ve McCarron, P Toxins in produced by the marine diatom Nitzschia mussels (Mytilus galloprovincialis) associated pungens in Culture. Candian Journal of Fisheries with diarhetic shellfish poisoning episodes in and Aquatic Sciences, 45 (12): China. Toxicon. Vol. 60, Issue 3: Tester, P Ecology and Oceanography of Harmful Liu, R., Liang, Y., Wu, X., Xu, D., Yongjian, L. ve Liu, L. Algal blooms. Personal Communication. In: First report on the detection of pectenotoxin Balmer-Hanchey, E.L., Jaykus, L.A., Green, D.P., groups in Chinese sheefish by LC-MS/MS. McClellan-Green, P Marine Biotoxins of Toxicon. 57: Algal Origin and Seafood Safety. Journal of Loir, Y.L., Baron, F. ve Gautier, M Staphlococcus Aquatic Food Product Technology, Vol. 12(1):29- aureus and food poisoning. Genetics and 53. Moleculer Research, 2(1): TUİK, MAF (Ministry of Agricultural and Forestry), Guidance for the Control of Listeria USDA (United States Department of Agriculture) monocytogenes in Ready To-Eat Foods. Part:1 Listeria management. MAF Information Bureau, questions_&_answers/ Wellington. WHO (World Health Organization), Food safety Martínez, A.G. ve Lawrence, J.F Shellfish toxin. and foodborne diseases. World Health Statistics In: D'Mello, J.P.F (Ed.). Food Safety, Quarterly, Volume 50. Contaminant and Toxins. Cambridge, MA, USA: WHO, Fish and shellfish hygiene. Report of a CABI Publishing, WHO expert committee convened in cooperation Mos, L Domoic acid: a fascinating marine toxin. with FAO. Technical report series 550. World Enviromental Toxicology and Pharmacology, Health Organization, Genova. 9: Zorba, NN Gıda Kaynaklı Mikrobiyal Hastalıklar. Munday, R., Quilliam, M.A., LeBlane, P., Lewis, N., Erkmen O. (Ed.). Gıda Mikrobiyolojisi. Efil Gallant, P., Sperker, S.A., Evart, H.S. ve Yayınevi

GIDA KAYNAKLI HASTALIKLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

GIDA KAYNAKLI HASTALIKLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 GIDA KAYNAKLI HASTALIKLAR Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 1 Amaç Eğitimin amacı : Gıda sanayinde hataların sonuçlarını belirtmek. Yaptığımız işin ciddiyetini göstermek. Dikkatli olunmaması durumunda gıdaların

Detaylı

Gıda zehirlenmeleri neden önemlidir?

Gıda zehirlenmeleri neden önemlidir? GIDA KAYNAKLI İNTOKSİKASYON VE ENFEKSİYONLAR Gıda zehirlenmesi nedir? 1 2 İNTOKSİKASYON TİPİ GIDA ZEHİRLENMESİ Bazı bakteriler gıda üzerinde gelişerek toksin üretirler ve toksin içeren gıdanın tüketilmesi

Detaylı

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi (16.12.2001) İçindekiler... 1 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?... 1 Gıdalara Nasıl Bulaşma Olur?... 2 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Önlenir?... 3 Bazı Yaygın Gıda Zehirleyen Bakteriler... 3 Salmonella... 3 Bacillus...

Detaylı

Gıda Kaynaklı Hastalık ve Zehirlenme Semptomları 1

Gıda Kaynaklı Hastalık ve Zehirlenme Semptomları 1 Gıda Kaynaklı Hastalık ve Zehirlenme Semptomları 1 01. Genel Bilgiler 02. Gıda Kaynaklı Hastalık ve Zehirlenme Semptomlarının Etmenleri 01. Genel Bilgiler Gıdalar aracılığı ile insanlarda meydana gelen

Detaylı

Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları

Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları Dr. Serap Şimşek-Yavuz İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları

Detaylı

HİJYEN VE SANİTASYON

HİJYEN VE SANİTASYON HİJYEN VE SANİTASYON TEMİZLİK+ HİJYEN= SANİTASYON Bulunduğumuz ortamda hastalık yapan mikroorganizmaların hastalık yapamayacak seviyede bulunma durumuna hijyen denir. Sağlıklı (temiz ve hijyenik) bir ortamın

Detaylı

TEBLİĞ VE STANDARTLARDA MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER

TEBLİĞ VE STANDARTLARDA MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER TEBLİĞ VE STANDARTLARDA MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER P R O F. D R. M Ü K E R R E M K AYA A T A T Ü R K Ü N İ V E R S İ T E S İ Z İ R A A T F A K Ü L T E S İ G I D A M Ü H E N D İ S L İ Ğ İ B Ö L Ü M Ü E R

Detaylı

Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır.

Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır. Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır. Birbirine bağlı bu hücreler genellikle kendilerince üretilen hücre dışı

Detaylı

Gıda güvenliği TEHLİKELİ PATOJENLER

Gıda güvenliği TEHLİKELİ PATOJENLER Akıllı Satış Otomasyon Programı Akıllı depo-stok kontrol, izlenebilirlik programı BAKTERİLER Salmonella Önemi: İkinci en yaygın gıda kaynaklı hastalık nedeni olarak yılda milyonlarca gıda kaynaklı hastalık

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ. Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü

Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ. Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Nural KARAGÖZLÜ Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü Mikrobiyal kaynaklı Kimyasal kaynaklı Alerjik Diğerleri Zayıf hijyenik koşullar Gıda üretiminin büyük

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Demet KOCATEPE Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, Yiyecek İçecek İşletmeciliği Bölümü TURİZİMCİNİN MUTFAĞI

Yrd. Doç. Dr. Demet KOCATEPE Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, Yiyecek İçecek İşletmeciliği Bölümü TURİZİMCİNİN MUTFAĞI Yrd. Doç. Dr. Demet KOCATEPE Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, Yiyecek İçecek İşletmeciliği Bölümü TURİZİMCİNİN MUTFAĞI Tüketirken ne yediğimizi düşünüyoruz? Gerçekte ne yiyoruz! SAĞLIK RİSKİ?

Detaylı

ISO 22000 TEHLİKE VE RİSK ANALİZİ TALİMATI

ISO 22000 TEHLİKE VE RİSK ANALİZİ TALİMATI SAYFA NO 1/5 1. AMAÇ Bu talimatta; - ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi içerisinde işletmede muhtemel olan bütün tehlikelerin veya risklerin tespit edilmesi, - Mevcut tehlike ve/veya risklerin tanımlanması,

Detaylı

GIDALARDA BİYOJEN AMİNLER VE ÖNEMİ

GIDALARDA BİYOJEN AMİNLER VE ÖNEMİ GIDALARDA BİYOJEN AMİNLER VE ÖNEMİ BİYOJEN AMİNLER Gıdalarda bazı spesifik amino asitlerin dekarboksilasyonuna veya aldehit ve ketonların transaminasyonuna bağlı olarak oluşan temel azotlu bileşiklerdir.

Detaylı

Ne yediğimizi düşünüyoruz? Gerçekte ne yiyoruz?

Ne yediğimizi düşünüyoruz? Gerçekte ne yiyoruz? Gıda kaynaklı hastalıklar : Gıda Kaynaklı Hastalıklar GIDA KAYNAKLI HASTALIKLAR Çok kişiyi etkileyen salgınlara Büyük işgücü kayıplarına Ekonomik kayıplara neden olmaktadır. 3 Ne yediğimizi düşünüyoruz?

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Gıda ve Yemlerde Salmonella Gelişimi imi ve Analiz Metotları Şebnem Ö Budak 08-09 09 Ekim 2008, İzmir Salmonella spp. Salmonella spp., enterobacteriaceae familyası üyesi, fakültatif anaerob, gram negatif,

Detaylı

DEMET KOCATEPE ÖZGEÇMİŞ. Adres. Telefon : 3682715785-435 E-posta Doğum Tarihi : 11.01.1983 Faks : Kadro Yeri. Görev Yeri : Öğrenim Bilgisi

DEMET KOCATEPE ÖZGEÇMİŞ. Adres. Telefon : 3682715785-435 E-posta Doğum Tarihi : 11.01.1983 Faks : Kadro Yeri. Görev Yeri : Öğrenim Bilgisi DEMET KOCATEPE ÖZGEÇMİŞ YÜKSEKÖĞRETİM KURULU YARDIMCI DOÇENT 14.11.2014 Adres : TURİZM işletmeciliği VE OTELCİLİK YÜKSEKOKULU FEN EDEBİYAT FAK. YERLEŞKESİ SİNOP Telefon : 3682715785-435 E-posta Doğum Tarihi

Detaylı

Öğrenim Durumu. Verdiği Dersler

Öğrenim Durumu. Verdiği Dersler Kişisel Bilgiler Ad-Soyad : Süreyya SALTAN EVRENSEL Ünvan : Yrd.Doç.Dr E-posta : ssaltanev@ gmail.com Telefon :02242942342 Göreve Başlama Tarihi :29/12/1986 Uzmanlık Alanları : Laboratuar Teknikleri, Süt

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ i T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ DENİZ ÜRÜNLERİ TÜKETİLMESİNE BAĞLI ZEHİRLENMELER Hazırlayan Merve CONAĞASI Danışman Yrd. Doç. Dr. Ayşe EKEN Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Bitirme

Detaylı

Süt ve Süt Ürünlerinde Hijyen ve Kontroller (27-31 Mayıs 2013, Brescia, İTALYA)

Süt ve Süt Ürünlerinde Hijyen ve Kontroller (27-31 Mayıs 2013, Brescia, İTALYA) Süt ve Süt Ürünlerinde Hijyen ve Kontroller (27-31 Mayıs 2013, Brescia, İTALYA) Dr. İLKNUR GÖNENÇ Gıda Mühendisi 30 EKİM 2013 ANKARA SUNU AKIŞI Eğitim; Amaç Yer Ġçerik Değerlendirme Eğitimle İlgili Bilgiler

Detaylı

Sous vide. vakum ambalaj ve vakum altında pişirme

Sous vide. vakum ambalaj ve vakum altında pişirme Sous vide Aslında Sous vide 'vakumlu ambalajlanmış gıdalar daha sonra pişirilmiş, soğutulmuş ve soğuk zinzirde saklanan bir süreç' olarak ta tanımlanır. Bu yöntemde yüksek duyusal kalitedeki ürünler damak

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/12) Deney Laboratuvarı Adresi : Yokuşbaşı Mah. Emin Anter Bulvarı No:43/B BODRUM 48400 MUĞLA / TÜRKİYE Tel : 0252 313 20 06 Faks : 0252 313 20 07 E-Posta : info@akademi-lab.com

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Uzman Kalite Eğitim Danışmanlık Ve Laboratuvar Hizmetleri Ltd.şti Deney Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi :Mecidiye mah. Bestekar Şevki bey, Sok 32, Balmumcu

Detaylı

ADAPAZARI TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI ANALİZ LİSTESİ. Analiz Adı Ürün Deney Metodu

ADAPAZARI TİCARET BORSASI ÖZEL GIDA KONTROL LABORATUVARI ANALİZ LİSTESİ. Analiz Adı Ürün Deney Metodu Analiz Adı Ürün Deney Metodu Analiz Süresi **Aflatoksin Analizi Yağlı-Kuru Meyveler (Fındık, Mısır, Yerfıstığı, Ceviz, Antep Fıstığı, Susam, Kabak Çekirdeği, Ayçiçeği Çekirdeği) RHONE IFU (PO7.V1) Aflatoksin

Detaylı

Gıda Zehirlenmeleri. PANEL: Bulaşıcı Hastalıklar - Tanı ve Tedavi Yaklaşımı. Dr. F. Şebnem ERDİNÇ. SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Gıda Zehirlenmeleri. PANEL: Bulaşıcı Hastalıklar - Tanı ve Tedavi Yaklaşımı. Dr. F. Şebnem ERDİNÇ. SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi PANEL: Bulaşıcı Hastalıklar - Tanı ve Tedavi Yaklaşımı Gıda Zehirlenmeleri Dr. F. Şebnem ERDİNÇ SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji seberd67@yahoo.com

Detaylı

Su Ürünlerinde Mikrobiyal Kökenli Bozulmalar ve Önleme Yöntemleri*

Su Ürünlerinde Mikrobiyal Kökenli Bozulmalar ve Önleme Yöntemleri* E.Ü. Su Ürünleri Dergisi 2003 E.U. Journal of Fisheries & Aquatic Sciences 2003 Cilt/Volume 20, Sayı/Issue (1-2): 239 245 Ege University Press ISSN 1300-1590 http://jfas.ege.edu.tr/ Derleme / Review Su

Detaylı

BALIKLARDA BOTULİSMUS

BALIKLARDA BOTULİSMUS BALIKLARDA BOTULİSMUS *Yüksel DURMAZ Giriş Botulizm, insanlarda ve hayvanlarda görülen öldürücü bir intoksikasyondur. Toksinlerin veya sporların sindirim yoluyla alınmasıyla ortaya çıkar ve gıda kaynaklı

Detaylı

IDC Savunma Sanayi Nakliye Ticaret A.Ş. HIZLI BİYOLOJİK PATHOJEN/TOKSİN ve KİMYASAL GAZ TESPİT SİSTEMLERİ

IDC Savunma Sanayi Nakliye Ticaret A.Ş. HIZLI BİYOLOJİK PATHOJEN/TOKSİN ve KİMYASAL GAZ TESPİT SİSTEMLERİ IDC Savunma Sanayi Nakliye Ticaret A.Ş HIZLI BİYOLOJİK PATHOJEN/TOKSİN ve KİMYASAL GAZ TESPİT SİSTEMLERİ IDC Savunma Sanayi Nakliye Ticaret A.Ş HIZLI BİYOLOJİK PATHOJEN/TOKSİN TESPİT SİSTEMLERİ Biyolojik

Detaylı

ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ. Koliform Bakteri Grubunun Tanımı

ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ. Koliform Bakteri Grubunun Tanımı ÇOKLU TÜP FERMANTASYON YÖNTEMİ İLE TOPLAM KOLİFORM TAYİNİ Koliform Bakteri Grubunun Tanımı Koliform grubunu oluşturan bakteriler; tamamı aerobik veya fakültatif anaerobik olan, gram negatif, spor oluşturmayan,

Detaylı

VİBRİONACEAE FAMİLYASI. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ D.Ü TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ A.D

VİBRİONACEAE FAMİLYASI. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ D.Ü TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ A.D VİBRİONACEAE FAMİLYASI Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ D.Ü TIP FAKÜLTESİ TIBBİ MİKROBİYOLOJİ A.D Genel Özellikleri Gram negatif basiller Polar flajellası ile hareketli Sporsuz, kapsülsüz Fakültatif anaerop Fermentatif

Detaylı

Dr. İsmail Yaşar AVCI GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Dr. İsmail Yaşar AVCI GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı KLİNİK BELİRTİ ve BULGULAR KOLERA Dr. İsmail Yaşar AVCI GATA İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 1 Koleranın temel kliniği yoğun ishal ve kusma ile seyreden ve sonucunda gelişen

Detaylı

Et Ve Et Ürünlerİnde Mİkrobİyolojİk Bozulmalar

Et Ve Et Ürünlerİnde Mİkrobİyolojİk Bozulmalar Et Ve Et Ürünlerİnde Mİkrobİyolojİk Bozulmalar Etler taze, tütsülenmiş, kurutulmuş ve işlenmiş olabilirler. Her ne kadar lenf sistemi ve kemik iliğinde ve taze ette mikroorganizma bulunmuş olsa da, sağlıklı

Detaylı

1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü

1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü EK-1 Mikrobiyolojik Kriterler Gıda 1. Süt, süt ürünleri ve süt bazlı ürünler 1.1. İçme sütü 1.1.1. Pastörize süt Mikroorganizmalar Numune alma planı Limitler ( 1 ) n c m M E. coli ( 3 ) 5 0

Detaylı

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI

NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI 1. Yarıyıl 1. Hafta ( 19.09.2011-23.09.2011 ) Gıda maddelerinin kalite kriterleri Beslenmeyle ilgili genel bilgilerin verilmesi Gıda güvenliği Halk Sağlığı Zoonoz enfeksiyonlarla

Detaylı

2012 2013 FEPAS YETERLİK TESTLERİ PROGRAMI Nisan 2012 Mart 2013

2012 2013 FEPAS YETERLİK TESTLERİ PROGRAMI Nisan 2012 Mart 2013 1. FEPAS 2012 2013 Programını Program sayfalarında inceleyebilirsiniz. Notlar a. Belirtilen dağıtım tarihleri planlanan tarihlerdir. Kayıt yaptıdırdığınız testlerden, herhangi bir sebeple ertelenenler

Detaylı

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, gıdaların mikrobiyolojik kriterleri ile gıda işletmecilerinin uyması ve uygulaması gereken kuralları kapsar.

MADDE 2 (1) Bu Yönetmelik, gıdaların mikrobiyolojik kriterleri ile gıda işletmecilerinin uyması ve uygulaması gereken kuralları kapsar. TÜRK GIDA KODEKSİ MİKROBİYOLOJİK KRİTERLER YÖNETMELİĞİ Yetki Kanunu: 5996 Yayımlandığı R.Gazete: 29.12.2011-28157 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

BESİN HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI ANALİZ FİYAT LİSTELERİ

BESİN HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI ANALİZ FİYAT LİSTELERİ BESİN HİJYENİ VE TEKNOLOJİSİ ANABİLİM DALI ANALİZ FİYAT LİSTELERİ I- İÇME SUYU ANALİZİ A- Kimyasal Analiz FİYAT 1 ph 20.00 TL 2 Klorür (klorid) 30.00 TL 3 Serbest Klor 35.00 TL 4 Total Sertlik 40.00 TL

Detaylı

Asidik suyun özellikleri. Alkali suyun özellikleri. ph > 11 ORP < -800mV Cl içermez. ph < 2,7 ORP < 1100mV Cl derişimi: 10-80 ppm

Asidik suyun özellikleri. Alkali suyun özellikleri. ph > 11 ORP < -800mV Cl içermez. ph < 2,7 ORP < 1100mV Cl derişimi: 10-80 ppm Et Endüstrisinde Elektrolize Yükseltgen Su Uygulaması Cem Okan ÖZER, Birol KILIÇ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ Elektrolize yükseltgen su Kontaminasyon=problem Bakteriler otostopçudur.

Detaylı

MARINE MICROALGAE BIOTOXINS AND THEIR EFFECTS

MARINE MICROALGAE BIOTOXINS AND THEIR EFFECTS Denizel Mikroalg Biyotoksinleri ve Etkileri C.B.Ü. Fen Bilimleri Dergisi ISSN 1305-1385 C.B.U. Journal of Science 5.1 (2009) 87 100 5.1 (2009) 87 100 DENİZEL MİKROALG BİYOTOKSİNLERİ VE ETKİLERİ Hilal AYDIN

Detaylı

Farklı Balıkçı Tezgâhlarının Mikrobiyolojik Yönden İncelenmesi

Farklı Balıkçı Tezgâhlarının Mikrobiyolojik Yönden İncelenmesi Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi 4 (2):73-77, 2011 ISSN: 1308-3961, E-ISSN: 1308-0261, www.nobel.gen.tr Farklı Balıkçı Tezgâhlarının Mikrobiyolojik Yönden İncelenmesi Demet KOCATEPE *1 Gökay TAŞKAYA

Detaylı

Turkey) on Sea Urchin (Paracentrotus lividus) Fresenius Environmental Bulletin,

Turkey) on Sea Urchin (Paracentrotus lividus) Fresenius Environmental Bulletin, ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Selma KATALAY Doğum Tarihi: 24-10-1967 Ünvanı: Doç.Dr. Öğrenim Durumu Doktora Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Biyoloji/ Hidrobiyoloji Ege Üniversitesi,Fen

Detaylı

Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi

Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi Sami EROL Gıda Mühendisi Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Dairesi 1 24 Aralık 2012-22 Mart 2013 Maryland Üniversitesi Amerika Birleşik Devletleri 2 3 Maryland Üniversitesi

Detaylı

Biyoterörizm ve Besin Güvenliğine Diyetisyen Yaklaşımı: Mevcut Hızlı Teşhis Yöntemleri

Biyoterörizm ve Besin Güvenliğine Diyetisyen Yaklaşımı: Mevcut Hızlı Teşhis Yöntemleri Biyoterörizm ve Besin Güvenliğine Diyetisyen Yaklaşımı: Mevcut Hızlı Teşhis Yöntemleri Hacettepe Beslenme ve Diyetetik Günleri V. Mezuniyet Sonrası Eğitim Kursu Hacettepe Üniversitesi Kongre Merkezi 26.06.2015

Detaylı

İzmir'de Piyasada Açıkta Satışa Sunulan Bazı Gıdaların Staphylococcus aureus ve Enterotoksinleri Bakımından İncelenmesi 1

İzmir'de Piyasada Açıkta Satışa Sunulan Bazı Gıdaların Staphylococcus aureus ve Enterotoksinleri Bakımından İncelenmesi 1 Orlab On-Line Mikrobiyoloji Dergisi Yıl: 2005 Cilt: 03 Sayı: 06 Sayfa: 6 www.mikrobiyoloji.org/pdf/702050601.pdf İzmir'de Piyasada Açıkta Satışa Sunulan Bazı Gıdaların Staphylococcus aureus ve Enterotoksinleri

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ BAĞIRSAK PARAZİTLERİ VE KORUNMA YOLLARI BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm. Gıda Teknolojisinin Tarihçesi, Tanımı, Yöntemleri

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm. Gıda Teknolojisinin Tarihçesi, Tanımı, Yöntemleri İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm Gıda Teknolojisinin Tarihçesi, Tanımı, Yöntemleri Gıda Teknolojisinin Tanımı... 6 İşlenmiş Besin Satın Alırken Dikkat Edilecek Hususlar... 6 Gıdaların Geometrik Özellikleri...

Detaylı

Besinleri Saklama Yöntemleri

Besinleri Saklama Yöntemleri Besinleri Saklama Yöntemleri Fiziksel yöntemler Kimyasal yöntemler Biyolojik yöntemler Fiziksel Yöntemler Antimikrobiyal madde eklemeden, fiziksel yöntemlerle mikroorganizmaları inhibe etmek, parçalamak

Detaylı

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Normal Mikrop Florası Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Vücudun Normal Florası İnsan vücudunun çeşitli bölgelerinde bulunan, insana zarar vermeksizin hatta bazı yararlar sağlayan mikroorganizma topluluklarına vücudun

Detaylı

BAKTERİ ORJİNLİ GIDA ENFEKSİYONLARI

BAKTERİ ORJİNLİ GIDA ENFEKSİYONLARI 165 BAKTERİ ORJİNLİ GIDA ENFEKSİYONLARI Dr. Can DEMİR Veteriner Gıda Hijyenistleri Derneği Başkanı, İstanbul Bakteriler, uygun sıcaklıklarda kolayca üreyip hızla çoğalabilen tek hücreli organizmalardır.

Detaylı

Gıda Güvenilirliği Bilgi Formu

Gıda Güvenilirliği Bilgi Formu Gıda Güvenilirliği Bilgi Formu Mart 2015 Bilgi Formu No: 399 Mart 2015 Gıda Güvenilirliği ANAHTAR BİLGİLER Yeterli miktarda güvenilir ve besleyici gıdaya erişim yaşamın devamı ve sağlığın geliştirilmesi

Detaylı

Bruselloz. Muhammet TEKİN. Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü

Bruselloz. Muhammet TEKİN. Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü Bruselloz Muhammet TEKİN Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü Bruselloz Esas olarak hayvanların hastalığı olan bulaşıcı bakteriyel bir enfeksiyon hastalığı Hayvanlardan insanlara mikroplu

Detaylı

Numuneden 10 gr tartılır, 90 ml BPW üzerine eklenerek stomacher de (stomacher yoksa elde) homojen hale getirilir. Bu, 1/10 luk ilk dilusyondur.

Numuneden 10 gr tartılır, 90 ml BPW üzerine eklenerek stomacher de (stomacher yoksa elde) homojen hale getirilir. Bu, 1/10 luk ilk dilusyondur. Besiyerlerinin genel özellikleri ile ilgili bilgi ve resimler aşağıdadır. Numuneden 10 gr tartılır, 90 ml BPW üzerine eklenerek stomacher de (stomacher yoksa elde) homojen hale getirilir. Bu, 1/10 luk

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. NÜKHET NİLÜFER DEMİREL ZORBA

Yrd.Doç.Dr. NÜKHET NİLÜFER DEMİREL ZORBA Yrd.Doç.Dr. NÜKHET NİLÜFER DEMİREL ZORBA ÖZGEÇMİŞ DOSYASI KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yılı : Doğum Yeri : Sabit Telefon : Faks : E-Posta Adresi : Web Adresi : Posta Adresi : 1972 Amasya T: 286 2180018 2260

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : Kozyatağı, Bayar Cad. No: 78 Kadıköy 34736 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0216 464 44 12 Faks : 0216 464 44 58 E-Posta : gozlem@gozlemgidalabs.com

Detaylı

CLOSTRİDİUM BOTULİNUM

CLOSTRİDİUM BOTULİNUM CLOSTRİDİUM BOTULİNUM I.TARİHSEL GELİŞİM M.S.886-912 de Makedonya İmparatoru IV Leo zamanında kan sosislerinden kaynaklanan insan botulizmi ilk örnektir. 1793 de Almanya Wurttemberg de kan sosisinden zehirlenme

Detaylı

BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL)

BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL) BASİLLİ DİZANTERİ (SHİGELLOZİS) (KANLI İSHAL) TANIMI Shigella türü bakterilerde meydana gelen;karekteristik belirti ve bulguları olan,ilium ve kolonun akut enfeksiyonudur.basilli ve amipli dizanteri olmak

Detaylı

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ Prof. Dr. Fatma Ulutan Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıklar kları Anabilim Dalı BRUSELLOZ KONTROLÜ VE ERADİKASYONU

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir?

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir? Tükettiğimiz imiz gıdalarg daların n güvenilirlig venilirliği i hayati derecede önemlidir KALINTILARI Dr. K.Necdet Öngen Gıdalarımızdaki pestisit kalıntıları konusunda neyi ne kadar biliyoruz? Tükettiğimiz

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015 Mikrobiyal Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde funguslarda görülen

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Akreditasyon No: Adresi :Orta mah. şelale cad. No:128/3 Altınova 07060 ANTALYA / TÜRKİYE Tel : 0 242 340 58 88 Faks : 0 242 340 58 89 E-Posta

Detaylı

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 1 Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde

Detaylı

www.idc-defence.com - info@idc-defence.com - Tel : +90 312 466 4740 - Faks : +90 312 466 5966

www.idc-defence.com - info@idc-defence.com - Tel : +90 312 466 4740 - Faks : +90 312 466 5966 Biyoluminesans Hücre + Monoklonal Antikor BioSiS, genetik olarak önceden DNA sı değiştirilmiş Biyoluminesans hücreler ile tespit edilmesi istenen mikroorganizmaya spesifik Monoklonal Antikorların birlikte

Detaylı

Besin Hijyeni Açısından Mikroorganizmalar. Prof. Dr. Ali AYDIN

Besin Hijyeni Açısından Mikroorganizmalar. Prof. Dr. Ali AYDIN Besin Hijyeni Açısından Mikroorganizmalar Prof. Dr. Ali AYDIN Mikroorganizmalar Bakteri Virüs Küf Maya Bazıları yararlıdır Bazıları gıdaları bozar Bazıları gıda zehirlenmesi yapar Bazı gıdaların üretimi

Detaylı

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Aşırı sıcaklar çeşitli sağlık problemlerini de beraberinde getirmektedir.sıcaklık ve nem artışına bağlı olarak

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile

Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile Dünya nüfusunun hızla artması sonucu ortaya çıkan dünyanın artan besin ihtiyacını karşılamak ve birim alandan daha fazla ürün almak amacı ile uygulanan kültürel önlemlerden biri de tarım ilacı uygulamalarıdır.

Detaylı

ÇANAKKALE BOĞAZI NDAN AVLANAN KARA MİDYELERİNİN (MYTİLUS GALLOPROVİNCİALİS) MİKROBİYOLOJİK İNCELEMESİ

ÇANAKKALE BOĞAZI NDAN AVLANAN KARA MİDYELERİNİN (MYTİLUS GALLOPROVİNCİALİS) MİKROBİYOLOJİK İNCELEMESİ ÇANAKKALE BOĞAZI NDAN AVLANAN KARA MİDYELERİNİN (MYTİLUS GALLOPROVİNCİALİS) MİKROBİYOLOJİK İNCELEMESİ Alper ener, 1 Neslihan Demir, 2 Nesrin Çakıcı, 3 Hasan Çakıcı, 3 Hasan Kaya, 4 Co kun Bakar 5 1 Onsekiz

Detaylı

1. Buzdolabı Kullanımı 6. Ellerin Yıkanması

1. Buzdolabı Kullanımı 6. Ellerin Yıkanması ON DOĞRU MUTFAK UYGULAMASI 1. Buzdolabı Kullanımı 6. Ellerin Yıkanması 2. Donmuş Etlerin Çözündürülmesi 7. Mutfak Bez ve Süngerlerinin Temizliği 3. Etlerin Pişirilmesi 8. Kesme Tahtasının Temizliği 4.

Detaylı

Eschericia coli ile Kontamine Su

Eschericia coli ile Kontamine Su T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Eschericia coli ile Kontamine Su Kaynaklı Akut Gastroenterit Vaka Artışı Görülen Bir Otel (Antalya, Ekim 2014) Uzm. Dr. Meltem AKIN Türkiye Halk Sağlığı

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/11) Deney Laboratuvarı Adresi : Değirmen Sok. Ar Plaza B-Blok No:16 Kozyatağı, Kadıköy 34742 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0 216 445 27 27 Faks : 0 216 416 07 08 E-Posta

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

LOGO. Doç. Dr. Esin SUZER. Prof. Dr. Aynur KONTAŞ. Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü Deniz Kimyası Bölümü

LOGO. Doç. Dr. Esin SUZER. Prof. Dr. Aynur KONTAŞ. Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü Deniz Kimyası Bölümü LOGO Doç. Dr. Esin SUZER Prof. Dr. Aynur KONTAŞ Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü Deniz Kimyası Bölümü Deniz Kirliliği İnsan kaynaklı ya da doğal etkiler sonucu ortaya çıkan,

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü BRUSELLOZİS

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü BRUSELLOZİS T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü BRUSELLOZİS (Dünyadaki ve Ülkemizdeki durum; Yapılan Çalışmalar) Dr. Vet. Hekim Ramazan UZUN Vet. Hekim İbrahim KÖŞKER Vet. Hekim Ahmet SAFRAN

Detaylı

Enterohemorajik Escherichia coli nin Gıda Güvenliği Yönünden Önemi

Enterohemorajik Escherichia coli nin Gıda Güvenliği Yönünden Önemi Enterohemorajik Escherichia coli nin Gıda Güvenliği Yönünden Önemi Escherichia coli Enterobacteriaceae familyasında Gram negatif Mezofil E. coli Min.-Maks. Opt. Sıcaklık( o C) 7-45 37 ph değeri 4.4-9.0

Detaylı

Meyve suları ve konsantreleri ile sebze sularının mikrobiyolojisi ve mikrobiyel değişimler

Meyve suları ve konsantreleri ile sebze sularının mikrobiyolojisi ve mikrobiyel değişimler Meyve suları ve konsantreleri ile sebze sularının mikrobiyolojisi ve mikrobiyel değişimler Meyve suları ile sebze suları birbirlerinden farklı özellik gösterdiklerinden bu ürünlerde mikrobiyolojik bozulma

Detaylı

2013-2014 ÖĞRETİM YILI LABORATUVAR DERSLERİ BAŞLAMA, BİTİŞ VE SINAV TARİHLERİ

2013-2014 ÖĞRETİM YILI LABORATUVAR DERSLERİ BAŞLAMA, BİTİŞ VE SINAV TARİHLERİ AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ UZAKTAN EĞİTİM ÖNLİSANS PROGRAMLARI 2013-2014 ÖĞRETİM YILI LABORATUVAR DERSLERİ KAYIT DUYURUSU ÖNEMLİ UYARILAR LABORATUVAR DERSLERİNE KAYIT İŞLEMLERİ 05-09 MAYIS 2014 TARİHLERİ ARASINDA

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMA PROSEDÜRÜ

GIDA GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ UYGULAMA PROSEDÜRÜ 0.10.011 1.AMAÇ: YAŞMAK HOTELS tarafından; üretilen ürünlerin güvenliğinin sağlanmasına yönelik hijyenik faaliyetlerin sistemli bir şekilde yürütülmesini ve buna bağlı olarak GGYS sisteminin uygulanmasını

Detaylı

GAZİANTEP TİCARET BORSASI LABORATUVAR VE DEPOCULUK A.Ş. ANALİZ FİYAT LİSTESİ

GAZİANTEP TİCARET BORSASI LABORATUVAR VE DEPOCULUK A.Ş. ANALİZ FİYAT LİSTESİ NO GAZİANTEP TİCARET BORSASI LABORATUVAR VE DEPOCULUK A.Ş. ANALİZ FİYAT LİSTESİ KİMYASAL ANALİZLER Kod No :LS/16 Rev No :03 Rev Tarihi :18.05.16 Yayın Tarihi :06.11. 1 Aflatoksin B1 ve Toplam Aflatoksin

Detaylı

VİRAL GASTROENTERİTLER. Dr. Fatma SIRMATEL 30.1.2013

VİRAL GASTROENTERİTLER. Dr. Fatma SIRMATEL 30.1.2013 VİRAL GASTROENTERİTLER Dr. Fatma SIRMATEL 30.1.2013 Viral gastroenteritler Her yıl yeni enterik viruslar izole edilmektedir. Her yıl 2.2. milyon insan AGE nedeni ile ölmektedir Rotaviruslar < 2 çocuklarda

Detaylı

BAĞIRSAK YANGISINDA ÖNLEYiCi ETKi. Bağırsak Sağlığı Yem Sindirilebilirliği Hayvan Sağlığı Yüksek Performans Bitki Ekstraktı

BAĞIRSAK YANGISINDA ÖNLEYiCi ETKi. Bağırsak Sağlığı Yem Sindirilebilirliği Hayvan Sağlığı Yüksek Performans Bitki Ekstraktı BAĞIRSAK YANGISINDA ÖNLEYiCi ETKi Bağırsak Sağlığı Yem Sindirilebilirliği Hayvan Sağlığı Yüksek Performans Bitki Ekstraktı Bakterilerle mücadele onları sadece öldürmek ile olmaz. Öldükten sonra ortaya

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/7) Deney Laboratuvarı Adresi : Erzene Mahallesi Ankara Caddesi No: 172/155 35010 İZMİR / TÜRKİYE Tel : 0232 388 00 10 Faks : 0232 388 50 52 E-Posta : kyb@bornovavet.gov.tr

Detaylı

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM

9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM 9-ZEHİRLENMELERDE İLKYARDIM ZEHİRLENMELER Zehirlenme nedir? Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun

Detaylı

Prof. Dr. Gülşen Hasçelik Hasçelik. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobioloji Anabilim Dalı

Prof. Dr. Gülşen Hasçelik Hasçelik. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobioloji Anabilim Dalı GASTROİNTESTİNAL SİSTEM ÖRNEKLERİ Prof. Dr. Gülşen Hasçelik Hasçelik Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobioloji Anabilim Dalı G A S T R O İ N T E S T İ N A L S İ S T E M Y O L U Ö R N E K

Detaylı

BALIK ve BALIKÇILIK ÜRÜNLERİ ZOONOZLAR

BALIK ve BALIKÇILIK ÜRÜNLERİ ZOONOZLAR BALIK ve BALIKÇILIK ÜRÜNLERİ ZOONOZLAR Dünyada yılda 145 milyon ton su ürünleri üretimi yapılmakta ve bunun 45 milyon tonu yetiştiricilik yolu ile elde edilmektedir. Su ürünleri yetiştiriciliği en hızlı

Detaylı

www.akuademi.net [XV. ULUSAL SU ÜRÜNLERİ SEMPOZYUMU, 01 04 Temmuz 2009, Rize]

www.akuademi.net [XV. ULUSAL SU ÜRÜNLERİ SEMPOZYUMU, 01 04 Temmuz 2009, Rize] ERZURUM İLİNDEKİ TÜKETİCİLERİN SU ÜRÜNLERİ TÜKETİM ALIŞKANLIĞININ BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Pınar OĞUZHAN 1 * Simay ANGİŞ 1 Muhammed ATAMANALP 1 1 Atatürk Üniversitesi Su Ürünleri Anabilim Dalı.

Detaylı

Prof. Dr. Serhat ÜNAL. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi

Prof. Dr. Serhat ÜNAL. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi Prof. Dr. Serhat ÜNAL Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi Sağlık Dünya Sağlık Örgütü tanımına göre sağlık; bedensel ve ruhsal olarak tam iyi

Detaylı

GAZİANTEP TİCARET BORSASI LABORATUVAR VE DEPOCULUK A.Ş. ANALİZ FİYAT LİSTESİ

GAZİANTEP TİCARET BORSASI LABORATUVAR VE DEPOCULUK A.Ş. ANALİZ FİYAT LİSTESİ NO GAZİANTEP TİCARET BORSASI LABORATUVAR VE DEPOCULUK A.Ş. ANALİZ FİYAT LİSTESİ KİMYASAL ANALİZLER Kod No :LS/16 Rev No :02 Rev Tarihi :01.02.16 Yayın Tarihi :06.11. 1 Aflatoksin B1 ve Toplam Aflatoksin

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

EYLÜL 2011 S0485&S0486

EYLÜL 2011 S0485&S0486 İSTANBUL İL KONTROL LABORATUVAR MÜDÜRLÜĞÜ GIDA MİKROBİYOLOJİSİNDE DIŞ KALİTE DEĞERLENDİRMESİ (EQA=EXTERNAL QUALITY ASSESMENT) SONUÇ RAPORU EYLÜL 2011 S0485&S0486 İstanbul İl Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü

Detaylı

İÇME SULARINDA YÜKSEK HASSASİYETTE SİYANOTOKSİN ANALİZİ

İÇME SULARINDA YÜKSEK HASSASİYETTE SİYANOTOKSİN ANALİZİ İÇME SULARINDA YÜKSEK HASSASİYETTE SİYANOTOKSİN ANALİZİ Cevdet Demir, Habibe Ajderoğlu Uludağ Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Kimya Bölümü, 16059 BURSA BUSKİ Dobruca İçme Suyu Arıtma Tesisi, İçme

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. KULLANMA TALİMATI BİTERAL 250 mg Film Kaplı Tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: Ornidazol Her film kaplı tablet 250 mg ornidazol içermektedir. Yardımcı Maddeler: Diğer yardımcı maddeler için 6.1 e

Detaylı

HACCP. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi

HACCP. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi HACCP Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi HACCP HACCP teriminin çıkış noktası Hazard Analysis Critical Control Points Kritik Kontrol Noktalarında Tehlike Analizi HACCP nedir? Gıda güvenliği ve tüketici sağlığı

Detaylı

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 21.12.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi MANİSA HABER Soğuklarla birlikte sinüzit vakalarında artış yaşanıyor Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Ercan Pınar, havaların

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/10) Deney Laboratuvarı Adresi : Yenisahra Mah. Fatih Cad.. No:18/20 Ataşehir 34347 İSTANBUL / TÜRKİYE Tel : 0216 470 81 48 Faks : 0216 470 09 38 E-Posta : saniter@saniter.com.tr

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKSİ Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği

TÜRK GIDA KODEKSİ Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği Resmi Gazete; tarih 02. 09. 2001, sayı: 24511 Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ve Sağlık Bakanlığından TÜRK GIDA KODEKSİ Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği (Tebliğ No : 2001 / 19) Amaç Madde 1- Bu Tebliğin

Detaylı

Besinlerin Bozulma Nedenleri

Besinlerin Bozulma Nedenleri Besinlerin Bozulma Nedenleri Besinlerde Bozulma Nedir? Tüketilebilirlik niteliğinin yitirilmesine yönelik, bileşim ve karakter özelliklerini değiştirebilecek doğrultuda kayıpların olmasına besinlerde bozulma

Detaylı

Nitrit ve nitrat nedir? Nitrit gıdalara niçin eklenir? Genel Özellikler

Nitrit ve nitrat nedir? Nitrit gıdalara niçin eklenir? Genel Özellikler Nitrit ve nitrat nedir? Nitrit ; et, balık ve tavuk gibi gıdaları korumak için kullanılan bir tuzdur. Nitrit aynı zamanda insan vücudunda bulunan kimyasal bir maddedir, normal fizyolojik yollarla ve nitrit

Detaylı