WEB SERVİSLERİNİN ANLAMSAL ETİKETLENMESİ. Yasemin YÜKSEK 1. Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "WEB SERVİSLERİNİN ANLAMSAL ETİKETLENMESİ. Yasemin YÜKSEK 1. Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi yyuksek@comu.edu."

Transkript

1 WEB SERVİSLERİNİN ANLAMSAL ETİKETLENMESİ 1 Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yasemin YÜKSEK 1 ÖZET Web servisleri, birlikte çalışabilirlik esasları çerçevesinde bir bilgisayarlar arasında ağ üzerinde iletişimi ve uyumluluğu sağlamak için tasarlanmış yazılım bileşenleri olarak tanımlanabilir. Web servislerinin anlamsal etiketlenmesi, ontoloji kavramları kullanılarak web servislerinin temel arayüz tanımlamaları üzerinde bir ilişkilendirme kullanılmak üzere gerçekleştirilmektedir. Anlamsal üst veri kullanılarak web servislerinin etiketlenmesi yapılmaktadır. Böylelikle üst veri, hem insanlar hem de uygulamalar tarafından okunabilir ve anlaşılabilir şekilde tanımlanmakta ve web servisleri arasında anlamsal birlikte çalışabilirlik sağlanmaktadır. Bu çalışmada, web servislerine anlamsallığı ekleme gereksinimleri doğrultusunda web servisleri, üst veriler ve Anlamsal Web teknolojileri incelenmektedir ve bu konuda yapılan çalışmalar karşılaştırılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Web servisleri, üst veri, ontoloji, anlamsal üst veri 1. GİRİŞ Web servisleri, birlikte çalışabilirlik esasları çerçevesinde bilgisayarlar arasında bir ağ üzerinde iletişimi ve uyumluluğu sağlamak için tasarlanmış yazılım bileşenleri olarak tanımlanabilir [1]. Uygulama bütünleştirmesi ve birlikte çalışabilirlik konusunda ortaya çıkabilecek problemlerin çözümüne dayalı bir yöntem olarak web servisleri, ortak olarak kullanılan ağ protokolleri sayesinde servis keşfi, yayınlama ve erişim yeteneklerini sunmaktadır. Günümüzde birbiriyle haberleşecek sistemleri gerçekleştirmek için web servisleri, diğer teknolojilere göre birçok avantaj sağlamaktadır. Genişletilmiş İşaretleme Dili (extensible Markup Language - XML 1 ) kullanımı sayesinde platformlar arası etkin olarak mesajlaşma tabanlı bilgi paylaşımını içermektedir. En önemli avantajlarından biri de standartların kullanımıdır. Web servisleri, açık internet standartlarına dayanır. Web servis standartlarını; Web Servisi Tanımlama Dili (Web Service Description Language - WSDL 2 ), Basit Nesne Erişim Protokolü (Simple Object Access Protocol - SOAP 3 ) ve Evrensel Keşfetme, Tanımlama ve Bütünleştirme (Universal Discovery, Description and Integration - UDDI 4 ) olarak sıralayabiliriz. Bu noktada web servis standartları hakkında kısaca bilgi vermekte yarar vardır. Web servislerini tanımlamak için XML tabanlı WSDL kullanılmaktadır. SOAP, XML tabanlı dağıtık ortamlarda bilgi alışverişini diğer bir ifade ile bir web servisine erişimi sağlayan bir protokoldür. UDDI ise, web servislerinin yayınlanması, keşfedilmesi ve birlikte çalışabilirliği için standart metod sağlamaktadır. Böylelikle istenilen servise verimli ve hızlı bir şekilde ulaşılabilmesi için servise yönelik mimari esaslarına bağlı olarak keşfetme işlemi üzerine odaklanılmıştır [2]. Günümüzde, web servislerinin e-ticaret, SMS ve WAP teknolojilerinde kullanımının yaygınlaşması ön plana çıkmıştır. Böylelikle web servisleri ile kurumlararası uygulamalar birbirleriyle bütünleşik şekilde çalışarak servis geliştiricilerin işlemlerini kolaylaştırmaktadır. Servis geliştirici, servis sağlayıcının sunmuş olduğu temel servisleri alıp yeni uygulamalar ya da servisler oluşturabilir [3]. Servis sağlayıcıları, web servislerini yayınlar. Servis istemcisi ise servis sağlayıcısında bulunan servisleri, arama, çağırma, sorgulama gibi işlemleri gerçekleştirir. Web servislerinin keşfi, servis istemcisinin servis kalitesi gereksinimlerine yanıt vermek için servis seçiminde önemli rol oynamaktadır. Bir web servisine erişimi geliştirmek için web ortamında yer alan servisler hakkında ayrıntılı bilgilere ihtiyaç duyulmaktadır. Buradaki ayrıntılı bilgilerin tanımı için üst veri kullanılmaktadır. Üst veri kullanılarak servis profil dökümanları geliştirilebilir. Üst veri tabanlı web servisi keşfi, servislere ait üst veri profili ile kullanıcı gereksinimleri eşleştirilerek gerçekleştirilmektedir [4]. UDDI, servis sağlayıcılarının sundukları web servislerinin kayıt edildiği bir servis kayıt birimidir. Bir web servisine ait üst veri tanımları kullanılarak yapılan arama işlemi, UDDI deki herbir servis hakkında ayrıntılı teknik bilgilerle sınırlıdır. Bu teknik bilgiler web servisine ait üst verilerdir. UDDI de servisleri aramak ve yayınlamak anahtar kelime bazlı veya kategori tabanlı olarak gerçekleştirilmektedir [4]. Bu nedenle UDDI de yayınlanan servisleri anlamsal yeteneklerine göre arama, bulma ve depolama desteği bulunmamaktadır [5]. Yukarıda belirtilen ihtiyaçları karşılamak amacıyla Anlamsal Web [6, 7] teknolojileri kullanılabilir. Anlamsal Web, iyi tanımlanmış ve ilişkilendirilmiş olan insanların ve uygulamaların işbirliği içerisinde okunabilir ve anlaşılabilir olmasını sağlayan mevcut web in bir uzantısıdır. Günümüzde birçok alandaki web servis uygulamalarının hedefi, web servislerin keşfi, seçimi, birleşimi ve işletimini otomatik olarak yapılabilmesini sağlamaktır. Ayrıca web servislerinin dinamik kullanımı ve birlikte çalışabilirliği için web servisi yeteneklerinin ve arayüzlerinin anlamsal olarak etiketlenmesine gereksinim duyulmaktadır. Bu hedeflerin başarılması için anlamsal bilgilerin web servislerine eklenmesi ile web servislerinin anlamsal olarak etiketlenmesi gerçekleştirilmektedir [8]. Anlamsal etiketleme, web kaynakları ve anlamsal olarak oluşturulan üst veriler arasında ilişkilerin tanımlanması işlemi olarak ifade edilebilir. Anlamsal Web teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte etkin olarak ontolojiler de kullanılmaya 362

2 Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu 2011 başlanmıştır. Anlamsal Web in temel bileşeni olan ontolojiler, bir alana ait kavramlar kümesini ve kavramlar arasındaki ilişkileri biçimsel olarak tanımlamaktadır. Üst veri için de standart bir gösterim ortamı sunmaktadır [9]. Böylelikle üst veri, hem insanların hem de uygulamaların anlayabileceği şekilde tanımlanarak web servisleri arasında anlamsal birlikte çalışabilirlik sağlanmaktadır. Web servisleri hakkında anlamsal üst verinin tanımlanması için ontoloji dili olarak DAML-S 1 /OWL-S 2 kullanılmaktadır. OWL-S servis tanımı dökümanları, web servisi hakkında anlamsal bilginin farklı tiplerinden oluşmaktadır. Bu çalışmada, web servis tanımlarına anlamsallığı ekleme gereksinimleri doğrultusunda web servisleri, üst veriler ve Anlamsal Web teknolojileri incelenmektedir ve web servislerinin anlamsal etiketlenmesi konusunda yapılan çalışmalar karşılaştırılmaktadır. 2. ANLAMSAL WEB TEKNOLOJİLERİ VE ETİKETLEME Web servisi etiketlemenin hedefi, web ortamında servislerinin yönetimini basitleştirmektir. Web servisi yönetiminde karşılaşılan zorluklardan birisi, web servisleri hakkında daha fazla bilgi ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca web servislerinin hem insanlar hem de uygulamalar tarafından okunabilir ve anlaşılabilir şekilde tanımlanabilmesi için web servisleri hakkında varolan bilgilere ve ihtiyaç duyulan bilgiler arasındaki anlamsal boşluğun doldurulmasına gereksinim duyulmaktadır. Bu araştırma kapsamında incelenen çalışmalarda, Anlamsal Web teknolojileri kullanılarak anlamsal boşluğun doldurulması amaçlanmaktadır. Böylelikle web servis yeteneklerini artıran özellikler ile ontoloji kavramları arasında anlamsal ve mantıksal bağlantıların kurulabilmesi mümkündür. Anlamsal Web in gereksinimleri doğrultusunda web ortamındaki veriler, ontolojiler kullanılarak anlamsal olarak tanımlanabilir. Anlamsal Web, belirli bir alanın paylaşımlı kavramsallaştırılmasını sağlayan ontolojileri ve ontolojilere ait üst verilerin tanımlanmasını sağlamaktadır [10]. Aşağıdaki bölümlerde sırasıyla Anlamsal Web ve üst veri, Anlamsal web servisleri, web servislerinin anlamsal etiketlenmesi ve web servislerinin anlamsal etiketlenmesi ile ilgili yapılmış çalışmaların karşılaştırılması verilmiştir Anlamsal Web ve Üst Veri Anlamsal Web, bilgi yönetiminde önemli bir rol oynamaktadır. Anlamsal Web; istenilen bilgiyi bulma, farklı bilgi kaynaklarından alınan bilgiyi birleştirme ve web içeriğinin etiketlenmesini kolaylaştırmak için çözümler üretmektedir. Üst veriler ve ontolojiler, Anlamsal Web nin temel yapı taşları olarak ortaya çıkmaktadır. Üst veri, Anlamsal Web alanındaki gelişmelerle birlikte önem kazanmıştır. Üst veriye ilişkin farklı tanımlamalar yapılmış olsa da, literatürde en çok karşılaşılan tanım veri hakkında veri şeklindedir. Üst veri, bilgi kaynağın tanımlanmasında ve keşfedilmesinde kullanılan ya da yönetimini kolaylaştıran bilgileri içermektedir [11,12]. Üst veri, birçok uygulama alanında tanımlanmakta ve kullanılmaktadır. Ontolojiler, farklı alanlardaki anlamsal uygulamaların yaratılmasını ve işlemlerin gerçekleştirilmesi için alan bilgilerini tanımlayan ve aralarındaki ilişkileri kullanarak bağlantılı alan kavramlarını oluşturan üst veri sistemleridir [13, 14]. Tim Berners-Lee tarafından önerilen Anlamsal Web katmanlı mimarisinin temel katmanının önemli bileşeni URI, Kaynak Tanımlama Çatısı (Resource Desription Framework RDF) ifadesinin nesnesi olarak kaynakların tanımlanmasında üst veri şeklinde kullanılmaktadır [7]. Bir web sitesine ait URI, web kaynağı hakkında bilgileri içerdiği için web sitesine ait üst veri olarak düşünülebilir. Birçok farklı alanda web servisleri için anlamsal etiketleme yaklaşımları önerilmektedir. Özellikle günümüzde web ortamında sağlık veri miktarının çok büyük olması ve sağlık veri dosyalarının daha sıklıkla kullanılmasından dolayı, sağlık alanında web servis giriş parametrelerinin etiketlenmesi için Anlamsal Web teknolojileri kullanılabilir. Chong vd. [15] çalışmalarında sağlık alanında üst veri kullanımı ile örnekler sunulmuştur. Anlamsal üst veri yönetimi, sağlık alanında kullanılan çeşitli kaynaklar ve uygulamalar arasında verilerin bütünleştirilmesine olanak tanımlanmaktadır. Nilsson vd. [16] çalışmalarında ise e- Öğrenme alanında üst verinin kullanımını sağlayan ontoloji tabanlı e-öğrenme mimarisi tanımlanmıştır. Anlamsal web servisleri, web servisine ait üst verileri anlamsal olarak göstermektedir. Anlamsal web servisleri hakkında daha fazla bilgi, bir sonraki alt bölümde verilmektedir. 2.2 Anlamsal Web Servisleri Anlamsal web servisleri, web içeriğinin detaylı ve gelişmiş şekilde web uygulamaları tarafından okunabilirliği ve kolay anlaşılabilirliği için gerekli olan desteği sağlamaktadır. Anlamsal web servisleri, geleneksel web servislerinden farklı olarak web servislerinin dinamik olarak bulunup kullanılması ve birlikte çalışabilirliği için servislerin yetenekleri ve arayüzlerinin anlamsal web ortamında temsil edilmesi açısından üst veriler kullanılarak etiketleme gereksinimlerini karşılayacak şekilde web hizmetlerinin işlevselliğini arttırmaktadır. Servis sağlayıcısı, web servislerinin anlamsal etiketleme işlemini yönetme özelliğine sahiptir. Genel olarak web servis sağlayıcısı, web servislerinin tanımlarını kaydederek servislerin nasıl çağrılacağını belirtmektedir. Anlamsal web servisleri, bir alana ait kavramlar kümesini ve kavramlar arasındaki ilişkileri biçimsel olarak tanımlayan ontolojiler kullanılarak web servisine ait üst veri tanımların anlamsal olarak gösterimini sağlamaktadır. Böylelikle web servislerin keşfi, seçimi, birleştirimi, işletimi gibi yeteneklerini anlamsal olarak etiketleme ve kullanımını desteklemektedir [17]. WSDL, giriş ve çıkış işlemlerin parametre bilgilerini sağlar. Servis istemcisi için sözdizimsel tanımlamalar göstermektedir. Bu nedenle sözdizimi kısıtları ve servis elemanlarının anlamlarını ifade edebilecek anlamsallığa sahip değildir [18]. Bu da servis keşfi ve birleştirim işlemlerinde ihtiyaçları karşılamamaktadır. Anlamsal Web teknolojileri ile geleneksel web servislerinin içeriklerinin ve yeteneklerinin uygulamalar tarafından anlaşılması sağlanmaktadır. Bu nedenle ontoloji dili olarak OWL-S kullanılarak bilgisayarlar tarafından bilgilerin okunabilirliği veya anlamsal üst verinin üretilmesi amaçlanmaktadır. Üst veri oluşturulduktan sonra OWL-S 363

3 dosyalarına gömülü şekilde yayınlanmaktadır. Böylelikle servis istemcisi, anlamsal betimlemeler kullanarak çıkarsama işlemini gerçekleştirebilmektedir. Son yıllarda anlamsal web servislerine ait uygulamaların geliştirilmesi için birçok akademik araştırmalar ve endüstriyel uygulamalar farklı standartlar temelinde geliştirilmektedir. Anlamsal web servis yeteneklerinin anlamsal web ortamında temsil edilmesi ve dinamik olarak bulunup kullanılması için OWL-S, Web Servisleri Modelleme Ontolojisi (Web Services Modeling Ontology WSMO), WSDL-S ve METEOR-S gibi açık standartlar üzerinde çalışmalar bulunmaktadır [9] Web Servislerin Anlamsal Etiketlenmesi Etiketleme, web kaynakları ile üst verinin ilişkilendirilmesidir. Bechhofer vd. [19] çalışmalarında, etiketleme işlemi üç tip olarak sınıflandırılmaktadır: metinsel etiketleme, web servisi ile istemci arasındaki bağlantıların etiketlenmesi ve anlamsal etiketleme. Metinsel etiketleme; bir metine, yorumlar veya notlar ekleme işlemidir. Bağlantıları etiketleme; web içeriğine bir metinden bağlantılar eklenerek metin etiketlemesi genişletilmiştir. Anlamsal etiketleme ise bu çalışmada amaçlanan ve sınıflandırma işleminde önemli olarak ontolojilerden elde edilen anlamsal bilgilerin kullanımını kapsamaktadır. Anlamsal etiketleme, biçimsel ve biçimsel olmayan olarak iki şekilde sınıflandırılabilir. Biçimsel anlamsal etiketleme, bilgi tanımlama dilleri kullanılarak gösterilen kavramsal model temelinde oluşturulmaktadır. Böylelikle web kaynakları için bilgisayarların işleyebileceği etiketleme işlemi yapılmaktadır. Anlamsal bilgilerin web servislerine eklenmesi için web servisleri ile ilgili olarak anlamsallık dört şekilde açıklanabilmektedir [20]: Veri anlamsallığı, web servisindeki giriş ve çıkış mesajlarındaki verinin biçimsel tanımını vermektedir. İşlevsel anlamsallığı, web servisin yeteneklerin biçimsel tanımı gösterilmektedir. İşlevsel olmayan anlamsallığı, kısıtlamaların biçimsel tanımı ifade edilmektedir. Yürütme anlamsallığı ise bir servis iş akışlarının biçimsel tanımı gösterilmektedir. Anlamsal bilgilerin web servislerine eklenmesi, iki farklı metot kullanılarak yapılabilir [9]. Birinci metot, servislerin etiketlenmesi için WSDL ve OWL arasındaki benzerlikleri kullanmaktadır. Kavramlar arasındaki benzerliklerin hesaplanması, iki kavram arasındaki isim benzerlikleri ve kavramların yapısal yönden benzerlikleri olarak değerlendirilmektedir. Diğer metot ise, WSDL dosyalarına ait gerekli etiketleri oluşturmak için alan ontolojileri tanımlanmaktadır. W3 (World Wide Web Consortium) tarafından sözdizimsel seviyede web servis arayüzlerini tanımlamak için XML tabanlı WSDL standart olarak kabul edilmiştir. Fakat WSDL, bir servisin anlamsal olarak tanımlanabilmesi için gerekli olan mekanizmaları içermemektedir. Martin vd. [21] çalışmalarında, WSDL gibi W3 tarafından standart olarak kabul edilen WSDL ve XML Şema için anlamsal etiketlemeler (Semantic Annotations for WSDL and XML Schema SAWSDL), etiketlemelerinin göndergesi olarak web servisleri için OWL-S yapıların kullanımını ile ilgili yol göstericisi sunmaktadır. SAWSDL kullanımında anlamsal web servislerini tanımlanmak için belirli anlamsal çatı belirtilmemiştir. OWL-S de servis profili, işlem modeli ve servis zemini olarak farklı alt ontolojiler sayesinde bir çatı sağlamaktadır. Anlamsal bilgilerin web servislerine eklenmesindeki temel fikir, WSDL elemanları için bir ontolojideki en uygun anlamsal kavramın bulunmasıdır. Aşağıda verilen Şekil 1 de genel olarak web servislerin anlamsal etiketlenmesi işlemi gösterilmektedir. Veri kaynakları Etiketleme WSDL dosyaları Etiketlenmiş API tanımlamaları Etiketlenmiş dökümanlar... Web servis ontolojisi Anlamsal Etiketleme Bilgitabanı Alan ontolojisi... Anlamsal web servisleri Şekil 1: Web servisleri için anlamsal etiketleme işlemleri [20] Şekil 1 de ilk adım, web servislerini etiketleme işlemidir. Bu adımın girişleri, farklı veri kaynaklarından elde edilmektedir. Ayrıca web servisi üzerinden gerçekleştirilebilecek operasyonlarının arayüz tanımlarını da içermektedir. Web servisi etiketlemenin sonuçları ise WSDL dökümanlarıdır ve etiketlenmiş API tanımları ve dökümanlardır. İkinci adım ise, bu çalışmanında konusu olan anlamsal etiketlemedir. Giriş değeri olarak birinci adımdan farklı olarak web servis ontolojileri, farklı birden fazla alan ontolojileri kabul edilebilir. Böylelikle tek bir alan ontolojisi ile sınırlandırılmamış ve anlamsal etiketlemenin verimliliği arttırılmaktadır. Anlamsal etiketlemenin sonucu olarak, anlamsal web servisleri oluşmaktadır Web Servislerinin Anlamsal Etiketlenmesi İle İlgili Çalışmaların Karşılaştırılması Bu bölümde, anlamsal üst veri oluşturulması için kullanılan metotlar, anlamsal bilgilerin web servislerine eklenmesi için kullanılan ontoloji kavramlarının hangi veri kaynaklarından elde edildiği ve etiketleme işlemleri için tanımlanan veya kullanılan araçlar konusunda karşılaştırma yapılmaktadır yılında Heß ve Kushmerick [22] çalışmalarında yarıotomatik üst verinin oluşturulması için makine öğrenme teknikleri kullanılmıştır. Anlamsal kategoriler altında web formlarının sınıflandırılmasına ilişkin çıkarsama ve bayes öğrenme algoritmaları tanımlanmaktadır. Bu çalışmanın devamı niteliğin 2004 yılında Heß vd. [17] çalışmalarında anlamsal web servislerinin yarı otomatik etiketlenmesi için bir araç geliştirilmiştir. Bu Makine Öğrenme ile Otomatik Anlamsal Servis Etiketleme (Automated Semantic Service Annotation with Machine Learning - ASSAM) aracı, WSDL elemanlarının etiketlenmesi için OWL-S servis ontolojisi kullanılmaktadır. Web servislerinin etiketlenmesi, herhangi bir web servisine ait servis tanımlamaları olarak kabul edilerek kullaılmaktadır yılında, Chun ve Warner [23] çalışmalarında örnekleme metotlar kullanılarak veri kaynağının anlamsal içeriği temelinde web servislerinin anlamsal etiketlenmesi önerilmektedir. Anlamsal olarak ilişkili servislerin filtrelenmesi için arama motoru kullanılmıştır. 364

4 Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu 2011 Ayrıca ilgili web servislerini aramasına yardımcı olan sıklık dağılımı, kümeleme ve çıkarsama fonksiyonları kullanılmıştır. Web servisi etiketleme işlemi için farklı alan ontolojileri de kullanılabilir yılında, Jonquet vd. [24] çalışmalarında, biotıbbi ontoloji kavramları ile metinsel biotıbbi verinin etiketlenmesi için ontoloji temelli web servisleri oluşturulmuştur. Bu çalışmada UMLS Üstkavramdizini ve Biotıbbi Ontoloji için Ulusal Merkez (The National Center for Biomedical Ontology Annotator NCBO) BioPortal ontolojilerinden 200 den fazla ontolojiden elde edilen kavramlar, otomatik olarak veri setlerini etiketleme işlemi için etiketleme servisleri tarafından kullanılmaktadır. NCBO Etiketleyicisinin diğer araçlardan ayıran özellikler arasında farklı biomedikal ontolojilere erişimi ve genişletilebilirliği sağlaması ve Anlamsal Web standartları ile uyumlu olması yer almaktadır. Anlamsal etiketleme işleminin esnek/değiştirilebilir olması bir alan ontolojisi ile sınırlı olmamalıdır. Zeng vd. [18] çalışmalarında Birlikte Çalışabilirlik için Üstmodel: Ontoloji Kayıtlama için Üst Modeli (Metamodel Framework for Interoperability: Metamodel for Ontology Registration - MFI4OR) benzer alanlarda web servislerinin çoklu ontolojiler kullanılarak etiketlenmesini gerçekleştirmektedir. Geleneksel anlamsal etiketlemeden farkılı olarak belirli bir alanda anlamsal etiketlemenin alanını genişletmek, Web Servis Kayıtcısında web servislerinin esnek/değiştirilebilir şekilde yayınlanmasını ve keşfedilmesini kolaylaştıracak etiketleme işlemlerini sağlamaktadır. Alan ontolojiler ile WSDL dosyalarını eşleme ve etiketleme için çeşitli algoritmalar geliştirilmektedir. Patil vd. [25] çalışmasında; alan ontolojileri, web servislerini sınıflandırma amacı için kullanılmaktadır. Web servislerinin anlamsal belirtimlerinin yararları, birçok ilgili web servis özelliklerinin anlamsal tanımlarını bütünleştirici bir ortak çatı olarak METEOR-S Web Servisi Etiketleme çatısı tanımlanmıştır yılında Singh vd. [8] çalışmalarında, bioinformatik web servislerinin manuel olarak anlamsal etiketlemesinde hatalı etiketleme olasılığı azaltmak için bir teknik geliştirilmiştir. Bu teknik ile, aday etiketleme seti kullanılarak standart etiketleme ile daha iyi geri çağırma (recall) oranına sahip olduğu iddia edilmektedir yılında Zhang vd. [9] çalışmalarında anlamsal bilgilerin servislere eklenmesi için WSDL dosyaları ve OWL ontolojileri arasındaki benzerlikler kullanılarak etiketleme metodu geliştirilmiştir. Bu metot, web servislerinin keşfedilmesi aşamasında iki noktada benzerlik algoritmalarını iyileştirmektedir. İlk olarak kavramlar arasındaki benzerliklerin filtrelenmesi, ilişkili kavramların elde edilmesini sağlamaktadır. Son olarak farklı kavramlara belirli ağırlık değerleri girilerek web servislerin anlamsal etiketlenmesinde benzerlik hesaplama yöntemleri kullanılarak ilgili problemlerin çözülmesine yardımcı olmaya çalışmaktadır. Yukarıdaki belirtilen web servislerinin anlamsal etiketlenmesi ile ilgili yaklaşımlar, aşağıda verilmiş benzerlikleri göstermektedir: Web servisleri ile alan ontolojileri arasında anlamsal ilişkiler kurulmaktadır. Anlamsal ilişkiler kullanılarak anlamsal bilgilerin web servislerine eklenmesi gerçekleştirilmektedir. Web servislerinin yeniden kullanımını ve yönetimini sağlayan teknikler kullanılmaktadır. 3. SONUÇLAR Günümüzde birçok alandaki web servis uygulamalarının hedefi, web servislerin keşfi, seçimi, birleşimi ve işletimini otomatik olarak yapılabilmesini sağlamaktır. Ayrıca web servislerinin dinamik kullanımı ve birlikte çalışabilirliği için web servisi yeteneklerinin ve arayüzlerinin anlamsal olarak etiketlenmesine gereksinim duyulmaktadır. Bu hedeflerin başarılması için anlamsal bilgilerin web servislerine eklenmesi ile web servislerinin anlamsal olarak etiketlenmesi gerçekleştirilmektedir. Anlamsal etiketleme ile üst veri, hem insanların hem de uygulamaların anlayabileceği şekilde tanımlanarak web servisleri arasında anlamsal birlikte çalışabilirlik sağlanmaktadır. 4. KAYNAKLAR [1] Nagarajan, M., Verma, K., Sheth P.A., Miller, J. and Lathem, J., Semantic Interoperability of Web Services - Challenges and Experiences, ICWS '06 Proceedings of the IEEE International Conference on Web Services, pp , [2] Newcomer, E., Understanding Web Services XML, WSDL, SOAP and UDDI, Addison-Wesley Professional Publisher, 368 p., [3] Örücü, F. ve Alp Kut Daha Hızlı Internet İle Bulut Bilgiişlem, XIV. Türkiye de İnternet Konferansı, pp , [4] Sivashanmugam, K., Sheth, A., Miller, J.A., Verma, K., Aggarwal, R. and Preeda Rajasekaran, Metadata and Semantics for Web Services and Processes, Databases and Information Systems Book, Publication Hagen, pp , [5] Naumenko, A., Nikitin, S., Terziyan, V. and Veijalainen J., Using UDDI for Publishing Metadata of the Semantic Web, In Proceedings of the First International IFIP/WG12.5 Working Conference on Industrial Applications of Semantic Web, pp , [6] Berners-Lee, T., Hendler, J. and Lassila, O., The Semantic Web, Scientific American, 284(5): 34-43, [7] Daconta, M.C., Obrst, L.J. and Smith, K.T., 2003, The Semantic Web: A Guide to the Future of XML, Web Services and Knowledge Management, Wiley Publisher, Indiana, 312p., [8] Singh, R., Bechhofer, S., Belhajjame, K. and Embury, M. S., Automatically Identifying Bounds on Semantic Annotations for Bioinformatics Web Service Input Parameters, ICWE Workshops, pp , [9] Zhang, L., Yang, X., Yuan, Y. and Sun, B., An Improved Semantic Annotation Method of Web Services Based on Ontology, CCCM '08, 1: , [10] Maedche, A. and Zacharias, V., Clustering ontologybased metadata in the semantic web, Proceedings of the 6th European Conference on Principles of Data Mining and Knowledge Discovery, pp , [11] Boulos, M. N., Roudsari, A. V. and Carson, E.R., Towards a semantic medical Web: HealthCyberMap's tool for building an RDF metadata base of health information resources based on the Qualified Dublin Core Metadata Set, Med Sci Monit., 8(7):24 36, [12] Jia, Q., Guo, S.Z., Chen, H.Y. and Li, N., Research on ontology-based metadata model, First International 365

5 Workshop on Database Technology and Applications, China, pp , [13] Gruber, T. R., A translation approach to portable ontology specifications, Knowl. Acquis., 5(2): , [14] Arroyo, S. and López-Cobo, J. M., Describing web services with semantic metadata, Int. J. Metadata, Semantics and Ontologies, 1(1):76-82, [15] Chong, Q., Marwadi, A., Supekar, K. and Lee, Y., Ontology Based Metadata Management in Medical Domains, Journal of Requery and Practice in Information Technology, 35(2): , [16] Nilsson, M., Palmér, M. and Naeve, A., Semantic Web Metadata for e-learning - Some Architectural Guidelines, 11th Conference on the World Wide Web, pp. 7-11, [17] Heß, A., Johnston, E. and Kushmerick, N., ASSAM: A Tool for Semi-automatically Annotating Semantic Web Services, ISWC 2004, 3298: , [18] Zeng, C., He, K., Li, B., Wang, C. and He, Y., A MFI4OR-based Approach of Semantic Annotation for Web Service, Technological Developments in Networking, Education and Automation, pp , [19] Bechhofer, S., Carr, L., Goble, C., Kampa, S. and Miles- Board, T., The Semantics of Semantic Annotation, In Proceedings of First International Conference on Ontologies, Databases, and Applications of Semantics for Large Scale Information Systems, pp , [20] Ringelstein, C., Franz, T. and Staab, S., The Process of Semantic Annotation of Web Services, Semantic Web Services - Theory, Tools, and Applications, Idea Publishing Group, Chapter X, the United States of America, pp , [21] Martin, D., Paolucci, M. and Wagner, M., Bringing Semantic Annotations to Web Services: OWL-S from the SAWSDL Perspective, The Semantic Web, Vol.4825, pp , [22] Heß, A. and Kushmerick, N., Learning to Attach Semantic Metadata to Web Services, International Semantic Web Conference, pp , [23] Chun, A., S. and Warner, J., Semantic Annotation and Search for Deep Web Services, 10th IEEE Conference on E-Commerce Technology and the Fifth IEEE Conference on Enterprise Computing, E-Commerce and E-Services, pp , [24] Jonquet, C., Shah, N. H., Youn, C. H., Callendar, C. and Storey, M.A., NCBO Annotator: Semantic Annotation of Biomedical Data, ISWC 2009, pp [25] Patil, A., Oundhakar, S., Sheth, A. and Verma, K., METEOR-S Web Service Annotation Framework, In proceeding of the 13th International Conference on the World Wide Web, pp ,

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 2010 İnternet erişiminin yaygınlaşması ve artık mobil cihazlar üzerinden bile yüksek hızlı veri iletişimine

Detaylı

Anlamsal Web Servisleri Temelinde Örnek Bir Servis Tanımı

Anlamsal Web Servisleri Temelinde Örnek Bir Servis Tanımı Anlamsal Web Servisleri Temelinde Örnek Bir Servis Tanımı Ege Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, İzmir yasemin.yuksek@ege.edu.tr Özet: Şu anda kullanılmakta olan web servis teknolojileri anlamsal

Detaylı

Semantik Bilgi Yönetimi

Semantik Bilgi Yönetimi Semantik Bilgi Yönetimi Yaşar ar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/ 1 Plan Memex ten Semantik Web e... Semantik Bilgi Yönetimi

Detaylı

Anlamsal Web te SKOS Kullanılarak Bilgi Organizasyonu

Anlamsal Web te SKOS Kullanılarak Bilgi Organizasyonu inet-tr 09 - XIV. Türkiye de İnternet Konferansı Bildirileri 12-13 Aralık 2009 Bilgi Üniversitesi, İstanbul Anlamsal Web te SKOS Kullanılarak Bilgi Organizasyonu Ege Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü için Ontoloji Tabanlı Üst Veri Yönetim Sistemi Ontology Based Metadata Management for National Healthcare Data Dictionary

Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü için Ontoloji Tabanlı Üst Veri Yönetim Sistemi Ontology Based Metadata Management for National Healthcare Data Dictionary Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Cilt 18, Sayı 2, 2012, Sayfa 133-144 Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü için Ontoloji Tabanlı Üst Veri Yönetim Sistemi Ontology Based Metadata Management for

Detaylı

BBY 163: Bilgi Yönetimi Kavramları

BBY 163: Bilgi Yönetimi Kavramları BBY 163: Bilgi Yönetimi Kavramları Yaşar Tonta İpek Şencan Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü E-posta: {yasartonta, ipekscn}@gmail.com SLAYT 1 Bibliyografik tanımlama Üst veri / Metadata

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜH.

FIRAT ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜH. FIRAT ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜH. WSDL-SOAP MURAT TEZGİDER Web Servisi Nedir? web servisi :standart formatları kullanarak programlama dili, işletim sistemi ve platformdan bağımsız olarak bilgiyi paylaşan

Detaylı

Bilgi Servisleri (IS)

Bilgi Servisleri (IS) Bilgi Servisleri (IS) GRID Kullanıcı Eğitimi Boğaziçi Üniversitesi 2007, İstanbul Emrah AKKOYUN Konu Başlığı Neden ihtiyaç duyulur? Kullanıcılar kimlerdir? Bilgi Servisi türleri MDS ve BDII LDAP Bilgi

Detaylı

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım

Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım Yazılım Mimari Tasarımından Yazılım Geliştirme Çatısının Üretilmesinde Model Güdümlü Bir Yaklaşım İbrahim Onuralp Yiğit 1, Nafiye Kübra Turhan 2, Ahmet Erdinç Yılmaz 3, Bülent Durak 4 1,2,3,4 ASELSAN A.Ş.

Detaylı

Anlamsal Web Politika Dillerinin Karşılaştırılması

Anlamsal Web Politika Dillerinin Karşılaştırılması Anlamsal Web Politika Dillerinin Karşılaştırılması Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 35100 Bornova / İzmir - Türkiye ozgu.can@ege.edu.tr 2 İçindekiler Giriş Politika Kavramları Anlamsal Web

Detaylı

Akıllı Yazılım Etmenleri ile Anlamsal Web Servislerinin Tümleşimi

Akıllı Yazılım Etmenleri ile Anlamsal Web Servislerinin Tümleşimi Akıllı Yazılım Etmenleri ile Anlamsal Web Servislerinin Tümleşimi Tuğba Külahcıoğlu 1, Asil Yardımcı 2 1 Ege Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Bornova, İzmir 2 TÜBİTAK UEKAE, Gebze, Kocaeli

Detaylı

Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi

Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi Model Güdümlü Geliştirme ile Gömülü Kaynakların Yönetimi Can Öz EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ A.B.D. 1 İçerik Kaynak Yönetimi Problemi Kaynak Yönetimi Modellemesinin

Detaylı

DİZİN. Not: Koyu harfle yazılan sayfalar ilgili terimin yoğun olarak geçtiği sayfaları göstermektedir.

DİZİN. Not: Koyu harfle yazılan sayfalar ilgili terimin yoğun olarak geçtiği sayfaları göstermektedir. DİZİN Not: Koyu harfle yazılan sayfalar ilgili terimin yoğun olarak geçtiği sayfaları göstermektedir. A ağırlıklandırma bkz. terim ağırlıklandırma AltaVista, 6, 31, 37, 45-47, 93, 135 anahtar sözcükler,

Detaylı

Web Madenciliği (Web Mining)

Web Madenciliği (Web Mining) Web Madenciliği (Web Mining) Hazırlayan: M. Ali Akcayol Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Genel bilgiler Değerlendirme Arasınav : 25% Ödevler : 15% Final Projesi : 30% Final Sınavı : 30%

Detaylı

Farklı Mobil Platformlar Üzerinde Servis Tabanlı Mimari(SOA) Yaklaşımı: Elektronik Uçuş Çantası Vaka Çalışması

Farklı Mobil Platformlar Üzerinde Servis Tabanlı Mimari(SOA) Yaklaşımı: Elektronik Uçuş Çantası Vaka Çalışması Farklı Mobil Platformlar Üzerinde Servis Tabanlı Mimari(SOA) Yaklaşımı: Elektronik Uçuş Çantası Vaka Çalışması Emre Barış Aksu, STM A.Ş eaksu@stm.com.tr Cem Gündüz, STM A.Ş cgunduz@stm.com.tr Emrah Ayanoğlu,

Detaylı

KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ

KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ KÜTÜPHANECİLİKTE STANDARTLAŞMA VE MARC-XML ÇÖZÜMÜ Zehra TAŞKIN ztaskin@hacettepe.edu.tr http://yunus.hacettepe.edu.tr/~ztaskin PLAN MARC Standartları XML MARC XML Neden MARC için XML? MARC XML için gerekli

Detaylı

ANLAMSAL WEB (WEB 3.0) VE ONTOLOJİLERİNE GENEL BİR BAKIŞ

ANLAMSAL WEB (WEB 3.0) VE ONTOLOJİLERİNE GENEL BİR BAKIŞ İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl: 9 Sayı: 18 Güz 2010 s. 97-107 ANLAMSAL WEB (WEB 3.0) VE ONTOLOJİLERİNE GENEL BİR BAKIŞ Cihad DEMİRLİ Ömer Faruk KÜTÜK Geliş: 26/11/2010 Kabul: 06/12/2010

Detaylı

Anlamsal Bilgi Yönetiminde Üst Veri Sistemlerinin ve Ontolojilerin Kullanımı

Anlamsal Bilgi Yönetiminde Üst Veri Sistemlerinin ve Ontolojilerin Kullanımı Anlamsal Bilgi Yönetiminde Üst Veri Sistemlerinin ve Ontolojilerin Kullanımı Yaşar Tonta Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü tonta@hacettepe.edu.tr yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/ 1 Plan

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Tuğba ÖZACAR ÖZTÜRK

Yrd. Doç. Dr. Tuğba ÖZACAR ÖZTÜRK Yrd. Doç. Dr. Tuğba ÖZACAR ÖZTÜRK ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Yıllar Lisans Dokuz Eylül Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 99-00 Y. Lisans Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

WEB ĠN GELECEĞĠ: ANLAMSAL WEB

WEB ĠN GELECEĞĠ: ANLAMSAL WEB Ege Akademik BakıĢ / Ege Academic Review 8 (1) 2008: 205-213 WEB ĠN GELECEĞĠ: ANLAMSAL WEB THE FUTURE OF THE WEB: THE SEMANTIC WEB Öğr. Gör. Kaan KURTEL, Ġzmir Ekonomi Üniversitesi, kaan.kurtel@ieu.edu.tr

Detaylı

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015

BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 BİH 605 Bilgi Teknolojisi Bahar Dönemi 2015 Ders- 13 World Wide Web (WWW) Yrd. Doç. Dr. Burcu Can Buğlalılar Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgisayar Katmanları İçerik World Wide Web (WWW) Anlık Mesajlaşma

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Övünç ÖZTÜRK

Yrd. Doç. Dr. Övünç ÖZTÜRK Yrd. Doç. Dr. Övünç ÖZTÜRK ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Yıllar Lisans Orta Doğu Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 99-00 Y. Lisans Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri

Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Veritabanı Yönetim Sistemleri (Veritabanı Kavramı) Veri Modelleri Konular Veritabanı Tasarım Aşamaları Veri Modeli Nedir? Veri Modeli Temel Bileşenleri İş Kuralları (Business Rules) İş Kurallarını Veri

Detaylı

KENT GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİ BİLEŞENLERİ İÇİN ANLAMSAL AĞ TABANLI BİLGİ PAYLAŞIMI

KENT GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİ BİLEŞENLERİ İÇİN ANLAMSAL AĞ TABANLI BİLGİ PAYLAŞIMI KENT GÜVENLİK YÖNETİM SİSTEMLERİ BİLEŞENLERİ İÇİN ANLAMSAL AĞ TABANLI BİLGİ PAYLAŞIMI Melihcan Türk 1, Murat Komesli 2 1 Yaşar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Doktora Programı

Detaylı

ANLAMSAL VEB SERVİSLERİ ORTAMINDA BİR ARACI ETMEN A BROKER AGENT IN THE SEMANTIC WEB SERVICES ENVIRONMENT

ANLAMSAL VEB SERVİSLERİ ORTAMINDA BİR ARACI ETMEN A BROKER AGENT IN THE SEMANTIC WEB SERVICES ENVIRONMENT Electronic Journal of Vocational Colleges December/Aralık 2011 ANLAMSAL VEB SERVİSLERİ ORTAMINDA BİR ARACI ETMEN Özgür Gümüş 1, Önder Gürcan 2, Oğuz Dikenelli 3 Özet Hem arabuluculuk ve koordinasyon özelliklerine

Detaylı

Etmen ile Servis Entegrasyonu için Bir Planlama

Etmen ile Servis Entegrasyonu için Bir Planlama Etmen ile Servis Entegrasyonu için Bir Planlama Modülü Tasarımı ve Gerçekleştirimi Yüksek Lisans Tezi Bornova, İzmir 23 Temmuz 2007, Pazartesi Tez savunması İçerik 1 Giriş 2 3 4 5 İçerik Amaç Yaklaşım

Detaylı

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011. Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr.

DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü. Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011. Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr. DGridSim Gerçek Zamanlı Veri Grid Simülatörü Yazılım Tasarımı Dokümanı v 1.0.1 01.08.2011 Mustafa Atanak Sefai Tandoğan Doç. Dr. Atakan Doğan 1. Sistem Mimarisi DGridSim katmanlı bir yapı göz önünde bulundurularak

Detaylı

Java 2 Micro Edition (J2ME)

Java 2 Micro Edition (J2ME) Java 2 Micro Edition (J2ME) Arş.Gör. Cenk ATLIĞ Bahar 2005-2006 Trakya Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği İçerik Giriş MIDP nedir? MIDP in Java 2 Platformundaki yeri Java 2 Platformunda cihazların kullanım

Detaylı

TS EN ISO 9241-151 EŞLEŞTİRME LİSTESİ

TS EN ISO 9241-151 EŞLEŞTİRME LİSTESİ Kriter No Kriter Başlığı Rehber İlke Başlığı A 6. Üst Düzey Tasarım Kararları ve Tasarım Stratejisi 6.1 Genel özellikler 6.2 Web uygulamasının amacının belirginliği 3.10.1. Kurumsal Bilgiler 1.3.2. Kullanıcıların

Detaylı

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ

Doç. Dr. Cüneyt BAYILMIŞ BSM 460 KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR 1 BSM 460 KABLOSUZ ALGILAYICI AĞLAR 1. Hafta NESNELERİN İNTERNETİ (Internet of Things, IoT) 2 Giriş İletişim teknolojilerinde ve mikroelektronik devrelerde yaşanan gelişmeler

Detaylı

Gelişen Bilgi Dünyası: Neden EBSCO? Cem Karamehmetoglu EBSCO Antalya

Gelişen Bilgi Dünyası: Neden EBSCO? Cem Karamehmetoglu EBSCO Antalya Quality Quality Content Content Resource Resource Management Management Access Discovery Integration Consultation Consultation Gelişen Bilgi Dünyası: Neden EBSCO? Cem Karamehmetoglu EBSCO Antalya Değişen

Detaylı

İNDEKSLEYİCİ İÇİN HTML BELGENİN XML BELGEYE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA

İNDEKSLEYİCİ İÇİN HTML BELGENİN XML BELGEYE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA İNDEKSLEYİCİ İÇİN HTML BELGENİN XML BELGEYE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA Aydın CARUS 1 Eyüp Can DÜNDAR 2 Altan MESUT 3 1,2,3 Trakya Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği

Detaylı

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek 1, R. Cenk Erdur 2 1,2

Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek 1, R. Cenk Erdur 2 1,2 Mobil Cihazlardan Web Servis Sunumu Özlem Özgöbek 1, R. Cenk Erdur 2 1,2 Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, İzmir ozlem.ozgobek@ege.edu.tr, cenk.erdur@ege.edu.tr Özet: İnternet erişiminin

Detaylı

Assist. Prof. Dr. Övünç ÖZTÜRK

Assist. Prof. Dr. Övünç ÖZTÜRK Assist. Prof. Dr. Övünç ÖZTÜRK EDUCATION Degree University Department / Program Undergrad Middle East Technical University Computer Engineering 99-00 M.S. Ege University Computer Engineering 00-00 Ph.D.

Detaylı

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi

Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Algoritma Geliştirme ve Veri Yapıları 2 Veri Modelleri Veri modelleri, veriler arasında ilişkisel ve sırasal düzeni gösteren kavramsal tanımlardır. Her program en azından bir veri modeline dayanır. Uygun

Detaylı

Akıllı Ortamlarda Sensör Kontrolüne Etmen Tabanlı Bir Yaklaşım: Bir Jadex Uygulaması

Akıllı Ortamlarda Sensör Kontrolüne Etmen Tabanlı Bir Yaklaşım: Bir Jadex Uygulaması Akıllı Ortamlarda Sensör Kontrolüne Etmen Tabanlı Bir Yaklaşım: Bir Jadex Uygulaması Özlem Özgöbek ozlem.ozgobek@ege.edu.tr Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü İZMİR Sunum Planı - Giriş - Benzer

Detaylı

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER

BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER BİLİŞİM SİSTEMLERİ GÜVENLİĞİNDE YENİ EĞİLİMLER Dr. Hayrettin Bahşi bahsi@uekae.tubitak.gov.tr 11 Mart 2010 Gündem Bulut Hesaplama Sistemleri ve Bilgi Güvenliği Güvenli Yazılım Geliştirme Hayat Döngüsü

Detaylı

Semantik Web Teknolojileri

Semantik Web Teknolojileri Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale iturkyilmaz@comu.edu.tr Akademik Bilişim 2008 Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, 30 Ocak - 01 Şubat 2008 Semantik Web, yapay zekâ olmamakla beraber

Detaylı

e-fatura UYGULAMASI (Entegrasyon Kılavuzu) Şubat 2010 ANKARA e-fatura Uygulaması (Entegrasyon Kılavuzu) Şubat 2010 Versiyon : 1.

e-fatura UYGULAMASI (Entegrasyon Kılavuzu) Şubat 2010 ANKARA e-fatura Uygulaması (Entegrasyon Kılavuzu) Şubat 2010 Versiyon : 1. e-fatura UYGULAMASI (Entegrasyon Kılavuzu) Şubat 2010 ANKARA Versiyon : 1.0 1/17 GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI Uygulama ve Veri Yönetimi Daire Başkanlığı Versiyon : 1.0 2/17 Tanımlar ve Kısaltmalar...4 1 Giriş...7

Detaylı

R. Orçun Madran & Yasemin Gülbahar BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ

R. Orçun Madran & Yasemin Gülbahar BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ Web Temelli Öğretim Yönetim Sistemleri ve İçerik Yönetim Sistemlerinin Bilginin Yönetilmesi ve Sunumu Açısından Değerlendirilmesi R. Orçun Madran & Yasemin Gülbahar BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ 28.12.2007 Madran

Detaylı

Elena Battini SÖNMEZ Önder ÖZBEK N. Özge ÖZBEK. 2 Şubat 2007

Elena Battini SÖNMEZ Önder ÖZBEK N. Özge ÖZBEK. 2 Şubat 2007 AVUÇ İZİ VE PARMAK İZİNE DAYALI BİR BİYOMETRİK TANIMA SİSTEMİ Elena Battini SÖNMEZ Önder ÖZBEK N. Özge ÖZBEK İstanbul Bilgi Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri 2 Şubat 2007 Biyometrik Biyometrik, kişileri

Detaylı

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015

Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 Arş.Gör.Muhammet Çağrı Gencer Bilgisayar Mühendisliği KTO Karatay Üniversitesi 2015 KONU BAŞLIKLARI 1. Yazılım Mimarisi nedir? 2. Yazılımda Karmaşıklık 3. Üç Katmanlı Mimari nedir? 4. Üç Katmanlı Mimari

Detaylı

Ontoloji Tabanlı Türk Şarap Portalı Tasarımı

Ontoloji Tabanlı Türk Şarap Portalı Tasarımı Ontoloji Tabanlı Türk Şarap Portalı Tasarımı Övünç Öztürk 1, Tuğba Özacar 2, Murat Osman Ünalır 3 1 Araş.Gör.,Ege Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, 35100 Bornova İZMİR ozturk@staff.ege.edu.tr

Detaylı

XML Web Servisleri ile Oracle ve SQL Server Veri Tabanları Arasında Veri Transferi

XML Web Servisleri ile Oracle ve SQL Server Veri Tabanları Arasında Veri Transferi BİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ DERGİSİ, CİLT: 5, SAYI: 1, OCAK 2012 7 XML Web Servisleri ile Oracle ve SQL Server Veri Tabanları Arasında Veri Transferi Cüneyt ÖZDEMİR Siirt Meslek Yüksekokulu, Siirt Üniversitesi,

Detaylı

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS)

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) Hale ALTINOVA, Yasemin YALÇIN, ve Serdar ARSLAN Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgi lem Daire Bakanlıı, ANKARA altinova@metu.edu.tr,

Detaylı

VERİ TABANI SİSTEMLERİ

VERİ TABANI SİSTEMLERİ VERİ TABANI SİSTEMLERİ 1- Günümüzde bilgi sistemleri Teknoloji ve bilgi. 2- Bilgi sistemlerinin Geliştirilmesi İşlevsel Gereksinimleri 1.AŞAMA Gereksinim Belirleme ve Analiz Veri Gereksinimleri Gereksinimler

Detaylı

Bağlı Açık Üniversite Verisi. Prof. Dr. Oğuz Dikenelli

Bağlı Açık Üniversite Verisi. Prof. Dr. Oğuz Dikenelli Bağlı Açık Üniversite Verisi Prof. Dr. Oğuz Dikenelli İçerik Gereksinim Bağlı Veri Bağlı Açık Veri Uygulamaları Ege Üniversitesi Açık Veri Prototipi Tartışma Üniversite Bilgi Ağı Kütüphane Basılı/Elektronik

Detaylı

YENİ BİLGİ MODELLEME VE PROGRAMLAMA FELSEFESİYLE SEMANTIC WEB

YENİ BİLGİ MODELLEME VE PROGRAMLAMA FELSEFESİYLE SEMANTIC WEB YENİ BİLGİ MODELLEME VE PROGRAMLAMA FELSEFESİYLE SEMANTIC WEB ANKARA ÜNİVERSİTESİ 31.03.2012 B İ LGİSAYA R Y ÜK. MÜH. BÖRTEÇİN EGE WEB 1.0 1995 2000 İnsan odaklı Web de henüz sadece belgeler var Belgelerin

Detaylı

Halil AKINCI 1, Çetin CÖMERT 2. (hakinci@omu.edu.tr) (ccomert@ktu.edu.tr)

Halil AKINCI 1, Çetin CÖMERT 2. (hakinci@omu.edu.tr) (ccomert@ktu.edu.tr) WEB SERVİSLERİNE DAYALI BİR KONUMSAL VERİ ALTYAPISINDA UYGULAMA GELİŞTİRME YAKLAŞIMLARI (APPLICATION DEVELOPMENT APPROACHES IN A WEB SERVICES BASED SPATIAL DATA INFRASTRUCTURE) Halil AKINCI 1, Çetin CÖMERT

Detaylı

mmcube Çokluortam Bilgi Sistemi

mmcube Çokluortam Bilgi Sistemi mmcube Çokluortam Bilgi Sistemi SeCUBE ARGE Bilişim Mühendislik Ltd.Şti. Çokluortam Bilgi Sistemi görsel, işitsel ve metinsel tarama yöntemiyle videoların taranmasına olanak sağlayan yüksek teknoloji bir

Detaylı

KONUMSAL VERİ ALTYAPILARININ WEB SERVİSLERİ İLE GERÇEKLEŞTİRİLMESİ: TEMEL SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

KONUMSAL VERİ ALTYAPILARININ WEB SERVİSLERİ İLE GERÇEKLEŞTİRİLMESİ: TEMEL SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ TMMOB COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ KONGRESİ 2009 02-06 Kasım 2009, İzmir KONUMSAL VERİ ALTYAPILARININ WEB SERVİSLERİ İLE GERÇEKLEŞTİRİLMESİ: TEMEL SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ H. Akıncı 1, Ç. Cömert 2 1 Ondokuz

Detaylı

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ BÖLÜMÜ SEMANTİK WEB HAZIRLAYAN: LEYLA BOLAT 100217026 SEMİNER

T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ BÖLÜMÜ SEMANTİK WEB HAZIRLAYAN: LEYLA BOLAT 100217026 SEMİNER T.C. ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ BÖLÜMÜ SEMANTİK WEB HAZIRLAYAN: LEYLA BOLAT 100217026 SEMİNER DERS SORUMLUSU: KASIM BİNİCİ ERZURUM 2013 1 GİRİŞ İnsanlığın var olduğu

Detaylı

COM API v2.0 Belge sürümü : 2.0.3

COM API v2.0 Belge sürümü : 2.0.3 COM API v2.0 Belge sürümü : 2.0.3 1. Đçindekiler 1. Đçindekiler...2 2. Bu belgenin amacı...3 3. Belge sürümleri...3 4. Sistem gereksinimleri...3 5. Kullanım şekli...4 5.1 Genel...4 5.2 Uyarılar...4 5.3

Detaylı

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü. Cengiz GÖK

Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü. Cengiz GÖK Yazılım Mühendisliği Bölüm - 2 Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü Cengiz GÖK 1 Gerçek Hayatta Program Geliştirme Gereksinim Analizi Sistemin İdamesi Sistem Tasarımı Teslim Program Tasarımı Sistem Testi Program

Detaylı

w w w. a n k a r a b t. c o m

w w w. a n k a r a b t. c o m Şirket Profili w w w. a n k a r a b t. c o m AnkaraBT, yazılım geliştirme alanında faaliyet gösteren ve uzman kadrosuyla Türkiye'nin önde gelen kurumsal çözümlerini üreten %100 Türk sermayeli bilgi teknolojisi

Detaylı

1.Mailbox Server Role:

1.Mailbox Server Role: Exchange Server 2007 Role bazlı mimarisi ile organizasyonda ki mail trafiğini sağlamak için farklı sunucular üzerine farklı işlevselliğin dağıtılması ile karşımıza çıkıyor.daha önceki Exchange Server 2003

Detaylı

Semantic Web (Anlamsal Ağ) Yapıları ve Yansımaları

Semantic Web (Anlamsal Ağ) Yapıları ve Yansımaları Semantic Web (Anlamsal Ağ) Yapıları ve Yansımaları Dr. Bülent Gürsel Emiroğlu Başkent Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Ankara emiroglu@baskent.edu.tr Özet: Bugünlerde,

Detaylı

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti. Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yönetim Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Akosis, sektörel olarak farklılık gösteren dinamikler ve iş

Detaylı

Ontoloji Tabanlı Erişim Denetimi Ontology Based Access Control

Ontoloji Tabanlı Erişim Denetimi Ontology Based Access Control Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Cilt 16, Sayı 2, 2010, Sayfa 197-206 Ontoloji Tabanlı Erişim Denetimi Ontology Based Access Control Özgü CAN* ve Murat Osman ÜNALIR Ege Üniversitesi,

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1

Bilgisayar Mühendisliği. Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Bilgisayar Mühendisliği Bilgisayar Mühendisliğine Giriş 1 Mühendislik Nedir? Mühendislik, bilim ve matematiğin yararlı cihaz ve sistemlerin üretimine uygulanmasıdır. Örn: Elektrik mühendisleri, elektronik

Detaylı

XBRL. Şükrü ŞENALP Yeminli Mali Müşavir Sorumlu Ortak Baş Denetçi

XBRL. Şükrü ŞENALP Yeminli Mali Müşavir Sorumlu Ortak Baş Denetçi Şükrü ŞENALP Yeminli Mali Müşavir Sorumlu Ortak Baş Denetçi XBRL dünya çapında iş dünyasıyla finansal veriler arasında elektronik iletişimi sağlayan devrimsel nitelikte bir dildir. Hazırlık aşamasında,

Detaylı

Uygulamaları ulut bilişime geçirmeden önce, firmanızın/şirketinizin ya da. işinizin gereksinimlerini göz önüne almanız gerekir. Aşağıda bulut bilişime

Uygulamaları ulut bilişime geçirmeden önce, firmanızın/şirketinizin ya da. işinizin gereksinimlerini göz önüne almanız gerekir. Aşağıda bulut bilişime Bulut Bilişim-Planlama Uygulamaları ulut bilişime geçirmeden önce, firmanızın/şirketinizin ya da işinizin gereksinimlerini göz önüne almanız gerekir. Aşağıda bulut bilişime geçemden önce dikkat edilmesi

Detaylı

VIDEOCELL API. Versiyon 1.0.0

VIDEOCELL API. Versiyon 1.0.0 VIDEOCELL API Versiyon 1.0.0 İçindekiler 1. Bu Belgenin Amacı... 3 2. Belge Sürümleri... 3 3. Sistem Gereksinimleri... 3 4. Kullanım Şekli... 3 4.1. Genel... 3 4.2. Uyarılar... 3 4.3. Hata Kodları... 4

Detaylı

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür.

Nagios XI Günümüzün talep gören kurumsal gereksinimleri için en güçlü BT altyapısı gözetim ve uyarı çözümüdür. Nagios Enterprises, kurumsal ölçekte, BT altyapı gözetiminde endüstri standardı olan Nagios için resmi ürünler, hizmetler ve çözümler sunuyor. Dünya çapında yüz binlerce kullanıcıyla Nagios bilgi teknolojileri

Detaylı

COĞRAFİ VERİ SETLERİ VE SERVİSLERİNİN TANIMLANMASINDA METAVERİ KULLANIMI

COĞRAFİ VERİ SETLERİ VE SERVİSLERİNİN TANIMLANMASINDA METAVERİ KULLANIMI Co rafyac lar Derne i Y ll k Kongresi Bildiriler Kitab 19-21 Haziran 2013, Fatih Üniversitesi, stanbul COĞRAFİ VERİ SETLERİ VE SERVİSLERİNİN TANIMLANMASINDA METAVERİ KULLANIMI ÖZET Arif Çağdaş AYDINOĞLU

Detaylı

Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme

Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme Uzaktan Eğitim ve E-Öğrenme Gökhan Eryol III. ULAKNET Çalıştayı ve Eğitimi Adnan Menderes Üniversitesi Didim MYO/Aydın 31 Mayıs - 3 Haziran 2009 Gündem Tanımlar Uzaktan Eğitim E-Öğrenme kavramları Ürünler

Detaylı

emon: Gerçek Zamanlı Gömülü Sistemlerin Çalışma Zamanı Görselleştirilmesi İçin Monitör Yazılımı

emon: Gerçek Zamanlı Gömülü Sistemlerin Çalışma Zamanı Görselleştirilmesi İçin Monitör Yazılımı emon: Gerçek Zamanlı Gömülü Sistemlerin Çalışma Zamanı Görselleştirilmesi İçin Monitör Yazılımı 1 Berkant AKIN Mehmet GÖKÇAY, Kaan DOĞAN TUBİTAK-SAGE Ulusal Yazılım Mimarisi Konferansı Ankara, 2010 Neden

Detaylı

HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Yeni Nesil Akıllı Servis Masası

HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Yeni Nesil Akıllı Servis Masası HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Yeni Nesil Akıllı Servis Masası Yazılım Denetimleri DevOps IT performans metrikleri BYOD Zorunluluk Beklentiler değişiyor...

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS. Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS Bilgisayar Ağları I BIL305 5 3+2 4 6 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu / Yüz Yüze Dersin

Detaylı

ULAKAAI Kimlik Federasyonu. Serdar Yiğit ULAKNETÇE 2011

ULAKAAI Kimlik Federasyonu. Serdar Yiğit ULAKNETÇE 2011 ULAKAAI Kimlik Federasyonu Serdar Yiğit ULAKNETÇE 2011 Başlıklar Motivasyon Kimlik Doğrulama ve Yetkilendirme KDY Mekanizmaları Dağıtık Tek Oturum Açma ( SSO ) Kimlik Federasyonu Kavramı ULAKAAI Kimlik

Detaylı

ArcGIS Viewer for Silverlight (Giriş)

ArcGIS Viewer for Silverlight (Giriş) 18. Esri Kullanıcıları Konferansı 7-8 Ekim 2013 ODTÜ, Ankara Teknik Atölye ArcGIS Viewer for Silverlight (Giriş) Fatih OCAK Erhan YILDIRIM İçerik ArcGIS Viewer for Silverlight Nedir? Öne Çıkan Özellikleri

Detaylı

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması

JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması JAVA RMI ve Hibernate teknolojileri kullanılarak çok amaçlı bir yazılım altyapısı hazırlanması Hakan ALBAĞ Tahsin Barış AKAN Bitirme Projesi 05.06.2006 Giriş Ticari yazılımlarda ortak ihtiyaçlar Birden

Detaylı

HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Bulut Tabanlı Servis Masası

HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Bulut Tabanlı Servis Masası HP Yazılım Zirvesi - İstanbul 20 May 2015 - Wyndham Grand Levent Pınar Uğurlu Kirazcı Bulut Tabanlı Servis Masası Yazılım Denetlemeleri DevOps IT performans metrikleri BYOD Zorunluluk Beklentiler değişiyor...

Detaylı

Bilgisayar Ağlarında Özel Konular (COMPE 435) Ders Detayları

Bilgisayar Ağlarında Özel Konular (COMPE 435) Ders Detayları Bilgisayar Ağlarında Özel Konular (COMPE 435) Ders Detayları Ders Adı Bilgisayar Ağlarında Özel Konular Ders Kodu COMPE 435 Dönemi Ders Uygulama Laboratuar Kredi AKTS Saati Saati Saati Seçmeli 3 0 0 3

Detaylı

BIM Building Information Modeling Teknolojilerine Bakış. Tarcan Kiper Şubat 2012

BIM Building Information Modeling Teknolojilerine Bakış. Tarcan Kiper Şubat 2012 BIM Building Information Modeling Teknolojilerine Bakış Tarcan Kiper Şubat 2012 İçerik infotron Özgeçmiş Giriş BIM in Tanımı BIM Süreci BIM Kriterleri BIM in Getirileri infotron Kısa Özgeçmişi Tasarım,

Detaylı

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN

Bilgisayar Mühendisliğine Giriş. Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN Bilgisayar Mühendisliğine Giriş Yrd.Doç.Dr.Hacer KARACAN İçerik Dosya Organizasyonu (File Organization) Veritabanı Sistemleri (Database Systems) BM307 Dosya Organizasyonu (File Organization) İçerik Dosya

Detaylı

Web Tabanlı Hibrit Bir Uygulama Modeliyle Personel Bilgi Sistemi Tasarımı

Web Tabanlı Hibrit Bir Uygulama Modeliyle Personel Bilgi Sistemi Tasarımı Web Tabanlı Hibrit Bir Uygulama Modeliyle Personel Bilgi Sistemi Tasarımı Zafer CÖMERT Bitlis Eren Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü zcomert@beu.edu.tr A. Fatih

Detaylı

5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall. Rekare Bilgi Teknolojileri

5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall. Rekare Bilgi Teknolojileri 5651 ve 5070 Sayılı Kanun Tanımlar Yükümlülükler ve Sorumluluklar Logix v2.3 Firewall 5651 Sayılı Kanun Kanunun Tanımı : İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen

Detaylı

Sistem Analizi Ders Notları Bölüm 2

Sistem Analizi Ders Notları Bölüm 2 2. SİSTEM MODELLERİ Sistem Analizi Ders Notları Bölüm 2 Sistemlerin işleyişini ve durumlarını izah etmek ve göstermek amacıyla çeşitli modellerden faydalanılır. Bu modeller aşağıdaki şekilde sınıflandırılabilir:

Detaylı

CRM in Telekom Platformunda Uygulanması. Hazırlayanlar: Zuhal Vargün Danışman: Prof.Dr. Levent Toker

CRM in Telekom Platformunda Uygulanması. Hazırlayanlar: Zuhal Vargün Danışman: Prof.Dr. Levent Toker CRM in Telekom Platformunda Uygulanması Hazırlayanlar: Zuhal Vargün Danışman: Prof.Dr. Levent Toker 1 İçindekiler 1.Giriş 2.CRM ve Faydaları 2.1.CRM Çeşitleri ve Süreci 3.Telekom Mimarisi ve Bileşenleri

Detaylı

Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu

Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu Türkiye Tarımsal Öğrenme Nesneleri Deposu Damla Öceş 1, Zeynel Cebeci 2 1 Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü 2 Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Biyometri-Genetik A.B.D damlaoces@windowslive.com,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Kerem OK Işık Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Enformasyon Teknolojileri Bölümü kerem.ok@isikun.edu.tr

Yrd. Doç. Dr. Kerem OK Işık Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Enformasyon Teknolojileri Bölümü kerem.ok@isikun.edu.tr Yrd. Doç. Dr. Kerem OK Işık Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Enformasyon Teknolojileri Bölümü kerem.ok@isikun.edu.tr 1. Adı Soyadı : Kerem OK 2. Doğum Tarihi : 02.11.1984 3. Unvanı : Yardımcı Doçent

Detaylı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı ESİS Projesi Hem ulusal, hem de uluslararası platformda enerji, bir ülkenin politika üretmesi ve uygulaması gereken en önemli stratejik alanlardan birisidir. Ülkemiz de sahip olduğu kritik jeopolitik konumu

Detaylı

YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı

YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı YZM 2108 Yazılım Mimarisi ve Tasarımı Yrd. Doç. Dr. Deniz KILINÇ Celal Bayar Üniversitesi Hasan Ferdi Turgutlu Teknoloji Fakültesi Yazılım Mühendisliği 1 BÖLÜM - 1 Yazılım Tasarımına Giriş Bu bölümde;

Detaylı

ANLAMSAL WEB ORTAMINDA ÇALIŞAN ÇOK ETMENLİ SİSTEMLERİN MODEL GÜDÜMLÜ GELİŞTİRİLMESİ

ANLAMSAL WEB ORTAMINDA ÇALIŞAN ÇOK ETMENLİ SİSTEMLERİN MODEL GÜDÜMLÜ GELİŞTİRİLMESİ EGE ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ (DOKTORA TEZİ) ANLAMSAL WEB ORTAMINDA ÇALIŞAN ÇOK ETMENLİ SİSTEMLERİN MODEL GÜDÜMLÜ GELİŞTİRİLMESİ Geylani KARDAŞ Uluslararası Bilgisayar Anabilim Dalı Bilim Dalı

Detaylı

Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları

Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları Büyük, Dağıtık, Veri Yoğunluklu Uygulamalarda Programlama Paradigmaları Güven Fidan AGMLAB Bilişim Teknolojileri 18/10/11 GRID ÇALIŞTAYI 2007 1 MapReduce Nedir? Büyük data kümelerini işlemek ve oluşturmak

Detaylı

Interact API v2.0 Belge sürümü : 2.0.0

Interact API v2.0 Belge sürümü : 2.0.0 Interact API v2.0 Belge sürümü : 2.0.0 1. Đçindekiler 1. Đçindekiler...2 2. Bu belgenin amacı...3 3. Belge sürümleri...3 4. Sistem gereksinimleri...3 5. Kullanım şekli...4 5.1 Genel...4 5.2 Hata kodları...4

Detaylı

KENT BİLGİ SİSTEMLERİ STANDARTLARININ BELİRLENMESİ ÇALIŞTAYI T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

KENT BİLGİ SİSTEMLERİ STANDARTLARININ BELİRLENMESİ ÇALIŞTAYI T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KENT BİLGİ SİSTEMLERİ STANDARTLARININ BELİRLENMESİ ÇALIŞTAYI 09-10-11 Temmuz 2012 İstanbul T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Yüklenici - Alt Yüklenici kbsgml GML

Detaylı

UHeM ve Bulut Bilişim

UHeM ve Bulut Bilişim UHeM ve Bulut Bilişim Özden AKINCI Ulusal Yüksek Başarımlı Hesaplama Merkezi (UHeM) Bilim ve Mühendislik Uygulamalar Müdürü 11.07.2012 UHeM hakkında Vizyon: Yüksek başarımlı hesaplama, bilgi teknolojileri

Detaylı

WINDESKCONCENTO. sıgnum. Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları. windesk.com.tr

WINDESKCONCENTO. sıgnum. Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları. windesk.com.tr windesk.com.tr WINDESKCONCENTO Kurumsal İş Süreçleri Uygulamaları Kurumsal İş & Operasyonel süreçlerin performans tabanlı otomasyonu ile hizmet verimliliği ve kalitesinde artış sağlanır. sıgnum WINDESK

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri MerSis Bilgi Teknolojileri Yönetimi Danışmanlık Hizmetleri Bilgi Teknolojileri risklerinize karşı aldığınız önlemler yeterli mi? Bilgi Teknolojileri Yönetimi danışmanlık hizmetlerimiz, Kuruluşunuzun Bilgi

Detaylı

ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR

ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR ĐSTEMCĐ SUNUCU SĐSTEMLER DERSĐ FĐNAL ÇALIŞMASI SORULAR YANITLAR 4.ÜNĐTE Đyi bir DNS in içermesi gereken özellikler nelerdir? ( 5 ) Đsimlendirme imlası açık ve süphesiz olmalıdır; Bir kullanıcı bir isme

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Internet te Pazarlama

Internet te Pazarlama Internet te Pazarlama Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazarlama Taktikleri Halkla ilişkiler Reklâm Doğrudan posta Telepazarlama Internet Internet - Büyüklük Kullanıcı

Detaylı

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf / Y.Y. Ders Saati (T+U+L) Kredi AKTS VERİ TABANI BG-313 3/1 3+1+0 3+0,5 5 Dersin Dili : TÜRKÇE Dersin Seviyesi : LİSANS

Detaylı

Demetleme Yönteminin Y 3-Katmanlı Mimari Yapı ile Gerçeklenmesi. eklenmesi. KalacakYer.com

Demetleme Yönteminin Y 3-Katmanlı Mimari Yapı ile Gerçeklenmesi. eklenmesi. KalacakYer.com Demetleme Yönteminin Y 3-Katmanlı Mimari Yapı ile Gerçeklenmesi eklenmesi KalacakYer.com BİTİRME ÖDEVİ Grup Elemanları: Demet NAR 040000660 Neşe e ALYÜZ 040000662 Danış ışman: Yrd. Doç Dr. Feza BUZLUCA

Detaylı

Kurumsal Mimari. (Enterprise Architecture) MUSTAFA ULUS, 2015

Kurumsal Mimari. (Enterprise Architecture) MUSTAFA ULUS, 2015 Kurumsal Mimari (Enterprise Architecture) MUSTAFA ULUS, 2015 Hakkımda Eğitim Yıldız Teknik Üniversitesi - Matematik Mühendisliği lisans Ahmet Yesevi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği yüksek lisans Deneyim

Detaylı

Üst Düzey Programlama

Üst Düzey Programlama Üst Düzey Programlama Struts Framework Üst Düzey Programlama-ders08/ 1 JSP MODEL 1 ve MODEL 2 Mimarileri Bu mimariler bir web uygulaması geliştirilirken kullanılan yöntemlerdir. Bu yöntemler arasındaki

Detaylı

OpenAIREplus Zenodo Son Gelişmeler

OpenAIREplus Zenodo Son Gelişmeler OpenAIREplus Zenodo Son Gelişmeler 3. Ulusal Açık Erişim Çalıştayı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı 20-21 Ekim 2014, ANKARA Ata TÜRKFİDANI Yaşar Üniversitesi, İzmir ANKOS AEKA 2 Yeni OpenAIRE Web Sayfası

Detaylı