Þizofreni Hastalarýnda Aile Ortamý ve Duygu Dýþavurumunun Deðerlendirilmesi

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Þizofreni Hastalarýnda Aile Ortamý ve Duygu Dýþavurumunun Deðerlendirilmesi"

Transkript

1 Þizofreni Hastalarýnda Aile Ortamý ve Duygu Dýþavurumunun Deðerlendirilmesi Verda TÜZER*, Selma ZÝNCÝR**, Ayþe Devrim BAÞTERZÝ*, Çiðdem AYDEMÝR*, Cebrail KISA*, Erol GÖKA*** ÖZET Duygu dýþavurumu aile ortamýyla ilgili bir ölçüm olarak psikiyatrik relapslarýn önemli psikososyal yordayýcýsýdýr. Bu çalýþmanýn amacý; aile ortamý ve duygu dýþavurumu deðiþkenlerinin psikopatoloji þiddeti ile iliþkisinin araþtýrýlmasýdýr. DSM-IV taný ölçütlerine göre þizofreni tanýsý alan 32 hasta ve bu hastalarýn birlikte yaþadýðý birinci derece aile üyelerinden biri çalýþmaya dahil edilmiþtir. Yatýþta hastalar Pozitif Belirtileri Deðerlendirme Ölçeði (PBDÖ) ve Negatif Belirtileri Deðerlendirme Ölçeði (NBDÖ) ile deðerlendirilirken yakýnlarýna Aile Ortamý Ölçeði (AOÖ) ve Duygu Dýþavurumu Ölçeði (DDÖ) uygulanmýþtýr. Hastalara ayrýca hastaneden taburcu olmadan önce Aile Ortamý Ölçeði (AOÖ) ve Duygu Dýþavurumu Düzeyi (LEE) ölçeði uygulanmýþtýr. Pozitif belirtileri deðerlendirme ölçeði puanlarýyla hasta tarafýndan doldurulan aile ortamý ölçeðinin kontrol alt ölçeði puanlarý arasýnda (p=0.008) pozitif korelasyon vardýr. Pozitif belirtilerle DDÖ toplam puaný arasýnda (p=0.039) ve DDÖ eleþtirellik/düþmancýllýk alt ölçeði puanlarý arasýnda da (p=0.046) pozitif korelasyon vardýr. Negatif belirtileri deðerlendirme ölçeði puanlarýyla DDÖ toplam puaný arasýnda pozitif korelasyon (p=0.04) belirlenmiþtir. Hasta tarafýndan doldurulan aile ortamý ölçeðinin kiþilerarasý iliþkiler alt ölçeði puanýyla LEE ölçeðinin duygusal tepki (p=0.044), hastalýða karþý tutum (p=0.009) ve hoþgörü/beklenti (p=0.01) alt ölçeði puanlarý arasýnda negatif korelasyon vardýr. Þizofreni hastalarýnda aile ortamý deðiþkenleri psikopatoloji þiddeti bakýmýndan dikkate alýnmasý gereken faktörlerdir. Aile ortamýný düzeltmeye yönelik müdahaleler hastalýðýn seyrine olumlu katkýlarda bulunabilir. * Uz. Dr., ** Dr., *** Doç. Dr., Ankara Numune Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi 1. Psikiyatri Kliniði, ANKARA Anahtar Sözcükler: Þizofreni, duygu dýþavurumu, aile ortamý, psikopatoloji düzeyi. SUMMARY Assessment of Expressed Emotion and Family Environment in Schizophrenic Patients Expressed emotion is a measure of the family environment, which is a well-replicated psychosocial predictor of psychiatric relapse. The objective of this study is to investigate the relationship between the family environment and expressed emotion variables with the level of psychopathology. Thirty-two patients diagnosed as schizophrenia according to DSM-IV criteria and one of their family members living in the same house have been included in this study. The patients were assessed by Scale for Assessment of Positive Symptoms (SAPS) and Scale for Assessment of Negative Symptoms (SANS) at the time of admittance, while their relatives were given Family Environment Questionnaire (FEQ) and Expressed Emotion Scale (EES). Furthermore, the patients were evaluated by FEQ and Level of Expressed Emotion (LEE) scales before their discharge from the hospital. The "control" subscale of the FEQ has been found to show positive correlation with the SAPS score of the patients (p=0.008). Positive correlations have been found between the SAPS scores and both total EES scores (p=0.039) and criticism/hostility subscales of EES (p=0.046). Positive correlations have been found between SANS scores and EES total scores of the patients, as well (p p=0.04). There are negative correlations between interpersonal relationship subscale of the FEQ scale and emotional response (p=0.044), negative attitude to illness (p=0.009) and tolerance/expectations subscales (p=0.01). Family environment variables need to be taken into consideration in schizophrenic patients, with regards to the 198

2 ÞÝZOFRENÝ HASTALARINDA AÝLE ORTAMI VE DUYGU DIÞAVURUMUNUN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ level of psychopathology. Interventions towards improving the family environment may have positive contribution to the course of the disorder. Key Words: Schizophrenia, expressed emotion, family environment, level of psychopathology. GÝRÝÞ Ruhsal hastalýk belirtilerinin þiddeti ve gidiþi üzerine aile tutumlarýnýn belirleyici bir rolü olduðu ve tedavi sýrasýnda ailenin de ele alýnmasýnýn gerekliliði bir çok araþtýrmada vurgulanmýþtýr (Spiegel ve Wissler 1986, Falloon ve Pederson 1985, Domenici ve Griffin- Francell 1993). Þizofreni hastalarýnýn, 1960'lardan itibaren akýl hastanelerinden çýkýp toplum içinde yaþamlarýný sürdürmeleri ile birlikte, aileler hastalarýn bakýmýyla ilgilenmekle birinci derece yükümlülük kazanmýþlardýr. Günümüzde aileyi dýþarýda býrakan þizofreni tedavi modellerinin etkisiz ya da eksik olduðu artýk gösterilmiþtir (Bellack ve Mueser 1993). Birçok aile yönelimli araþtýrma grubu (Falloon ve ark. 1985, Goldstein ve ark. 1995), bu nedenlerle þizofreni gidiþinde aile tedavilerine odaklanmýþtýr. Günümüzde aile ortamýnýn ve aile bireylerinin tutumlarýnýn þizofreni için bir neden olmadýðý bilinmekle birlikte duygu dýþavurumu, iletiþim þekli, duygulaným tarzý gibi bazý aile özelliklerinin hastaneden taburcu olunduktan sonra hastalýðýn alevlenmesi üzerine etkisinin olduðuna iliþkin kanýtlar artmaktadýr (Leff ve ark. 1985, Barbato ve D'Avanzo 2000). Duygu dýþavurumu kavramýnýn tarihsel olarak Ýngiltere'de Týbbi Araþtýrma Merkezi nin þizofrenili hastalarda alýnan sonuçlar hakkýnda bir seri çalýþmaya dayandýðý belirtilmektedir (Berksun 1992). Buna göre aile ve hasta birey arasýndaki etkileþimlerin duygusal yönünün önemi anlaþýlmýþtýr. Ýfade edilen duygularla ilgili bazý özelliklerin psikiyatrik rahatsýzlýklarýn, özellikle de þizofreninin gidiþini yordayabildiði belirlenmiþtir (Berksun 1992). Yetmiþli yýllarýn sonlarýndan itibaren þizofreni hastalarýnýn ailelerindeki yüksek duygu dýþavurumu bir çok araþtýrmanýn ilgi odaðý olmuþtur (Vaughn ve Leff 1976, Leff ve ark. 1982, Anderson ve ark. 1984, Kavanagh 1992, Woo ve ark. 1997). Yüksek duygu dýþavurumu; hastaya karþý yüksek þiddette eleþtiri, düþmanlýk ya da duygusal aþýrý ilgilenmeyi kapsamaktadýr (Kavanagh 1992). Yüksek duygu dýþavurumu olan aileleriyle birlikte yaþayan þizofreni hastalarýnda, nükslerin ve tekrar hastaneye yatýþ oranlarýnýn belirgin oranda arttýðý gösterilmiþtir (Spiegel ve Wissler 1986, Vaughn ve Leff 1976). Son 10 yýldýr popülerleþen yaþam kalitesi çalýþmalarý, þizofrenide aile ortamýnýn önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir (Halford ve Varghese 1991). Pozitif ve negatif belirtili þizofreni türleri arasýnda daha iyi klinik ayrým yapýldýkça, ailelerin þizofreninin bu farklý seyirlerine karþý olan tutumlarýndaki farklýlýklar göze çarpmaktadýr. Negatif belirtiler ailede pozitif belirtilerden daha çok eleþtiriye ve çatýþmaya yol açmaktadýr ve negatif belirtiler ailelerin hastaya karþý olumlu ve destekleyici iletiþimiyle azaltýlabilir (Halford ve Varghese 1991). Þizofrenili hastalarýn aile üyeleri hakkýndaki algýlarý da önem taþýmaktadýr. Þizofrenili hastalar ailelerini saðlýklý kontrollerin ailelerine göre, daha az birbirine baðlý, baþarýya yönelimi düþük ve baðýmsýz bulmaktadýr. Çok sayýda hastane baþvurusu olan þizofrenili hastalarýn ailelerinde çatýþma düzeyi yüksektir ve aile ortamý bireylerin kendilerini serbest olarak ifade etmelerine izin vermez (Schnur ve ark. 1986). Yaþanýlan aile ortamýnda birbirine baðlýlýk, kendini ifade edebilme, çatýþma gibi iliþki alanlarý yanýnda, kurallarýn açýklýðý, kontrol gibi özellikler hastalardaki belirti þiddetini ve yaþam kalitesini etkileyebilir (Halford ve Varghese 1991). Olumlu duygularýn ifade edilmesi ve ailenin hastadan beklenti düzeyinin düþük olmasý, negatif belirtilerin daha az görülmesi ve daha iyi yaþam kalitesi ile iliþkili bulunmuþtur (Halford ve Varghese 1991). Þizofreni hastalarýnýn çoðu hastane çýkýþý sonrasýnda aileleriyle birlikte yaþamaktadýr. Bu nedenle aile ortamýndaki iliþkiler ve duygu dýþavurumunun þizofreni hastalarýnda relaps ve yeniden hastaneye yatýþ açýsýndan önem taþýyabileceði düþünülmektedir. Bu çalýþmanýn amacý; aile ortamý ve duygu dýþavurumu deðiþkenlerinin psikopatoloji þiddeti ile iliþkisinin araþtýrýlmasýdýr. GEREÇ VE YÖNTEM Ankara Numune Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi I. Psikiyatri Kliniði'nde Ocak Ocak 2002 tarihleri arasýnda yatarak tedavi gören ve sonrasýnda takibe alýnan, bu dönemde DSM-IV taný ölçütlerine göre þizofreni tanýsý alan 32 hasta ve bu hastalarýn en az 5 yýldýr birlikte yaþadýðý birinci derece aile üyelerinden biri çalýþmaya dahil edilmiþtir. Çalýþmaya alýnýrken tüm hastalara ve aile üyelerine araþtýrmanýn amacý açýklanmýþ ve araþtýrmaya katýlmak için onayý alýnmýþtýr. Çalýþmaya katýlmayý reddeden hasta ya da hasta yakýný olmamýþtýr. 199

3 TÜZER V, ZÝNCÝR S, BAÞTERZÝ AD, AYDEMÝR Ç, KISA C, GÖKA E. DSM-IV taný ölçütlerine göre þizofreni tanýsý konan 32 hasta yatýþta belirti þiddeti açýsýndan Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeði ile deðerlendirilmiþ, taburculuk öncesinde sosyodemografik veri formu, Aile Ortamý Ölçeði, Duygu Dýþavurumu Ölçeði (DDÖ) uygulanmýþtýr. Aile üyelerine de hastalarýn hastanede yattýklarý süre içinde Aile Ortamý Ölçeði ve Duygu Dýþavurumu Ölçeði (DDÖ) ve Level of Expressed Emotion (LEE) uygulanmýþtýr. Aile Ortamý Ölçeði: (Family Environment Questionnaire) Fowler (1982) tarafýndan geliþtirilmiþtir. Ölçeðin Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalýþmasý Usluer tarafýndan (1989) yapýlmýþtýr. Toplam 26 maddeden oluþan ölçeðin iki alt testi vardýr: Kiþilerarasý iliþkiler (16 madde) ve kontrol (10 madde). Aile bireylerine uygulanan bir kalem-kaðýt testidir. Duygu Dýþavurumu Ölçeði (DDÖ): Berksun (1992) tarafýndan geliþtirilen ve þizofrenili hastalarýn yakýnlarýna verilen bir ölçektir. 41 sorudan oluþan ölçek eleþtirellik/düþmancýllýk ve aþýrý ilgi-koruyucu-kollayýcý-müdahalecilik alt ölçeklerine sahiptir. Level of Expressed Emotion (LEE): Cole ve Kazarian (1988) tarafýndan geliþtirilmiþtir. Hasta yakýnlarýnýn hastaya tutumunu inceleyen bu ölçekte müdahalecilik, duygusal tepki, hastalýða karþý tutum ve hoþgörü/beklenti olmak üzere 4 alt ölçek vardýr. Ölçeðin Türkçe'ye uyarlanmasý ve geçerlilik-güvenirlik çalýþmasý Berksun (1992) tarafýndan yapýlmýþtýr. Pozitif Semptomlarý Deðerlendirme Ölçeði (SAPS): Andreasen tarafýndan geliþtirilmiþ bu ölçeðin ülkemizde geçerlik güvenirlik çalýþmasý Erkoç ve arkadaþlarý (1991) tarafýndan yapýlmýþtýr. Her maddesi 0-5 puan arasýnda deðerlendirilen bu ölçek, 4 alt ölçek ve 34 maddeden oluþmuþtur. Negatif Semptomlarý Deðerlendirme Ölçeði (SANS): Andreasen tarafýndan geliþtirilmiþtir. Ülkemizde bu ölçeðin geçerlilik ve güvenirlik çalýþmasý Erkoç ve arkadaþlarý (1991) tarafýndan yapýlmýþtýr. Her maddesi 0-5 puan arasýnda deðerlendirilen bu ölçek 5 alt ölçek ve 23 maddeden oluþmuþtur. BULGULAR Araþtýrmaya 32 þizofreni hastasý ve bu hastalarýn 1. derece aile üyesi olan 32 kiþi katýlmýþtýr. Þizofreni hastalarýnýn yaþ ortalamasý 31.68±8.14'tür. Hastalarýmýzýn %65.6 sý erkek (n=21), %34.4 ü kadýndýr (n=11). %40.6 (n=13) bekar, %40.6 (n=13) evli, %18.8 (n=6) ayrý ya da duldur. Aile yapýlarýna göz Tablo 1. Sosyodemografik bulgular Yaþ ortalamasý 31.68± 8.14 Cinsiyet Medeni durum Eðitim Durumu Aile Yapýsý atýldýðýnda %75'i çekirdek aile yapýsýna sahipken, %25'inde geleneksel aile yapýsý mevcuttu. Hastalarýn ortalama 12 yýl eðitim gördükleri saptandý. Hastalarýn hastalýklarý ortalama 6 yýldan fazladýr sürmekteydi ve ortalama 3 hastane yatýþlarý vardý (Tablo 1). Hasta ve yakýnlarýna ait betimleyici psikometrik bulgular ise Tablo 2'de görülmektedir. Ýstatistiksel Analiz Sonuçlarý: %65.6 erkek %34.4 kadýn %40.6 bekar %40.6 evli %18.8 ayrý/dul Ortalama 12 yýl %75'i çekirdek ailelerden geliyor Hasta ve yakýnlarýnýn sosyodemografik özellikleriyle DDÖ, LEE ve aile ortamý ölçeklerinin toplam ve alt ölçek puanlarý arasýndaki iliþkiler Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testiyle sýnandý ve anlamlý bir iliþki saptanmadý. Hasta ve hasta yakýnlarýnýn aile ortamý ölçeðinin her iki alt ölçeðinden aldýklarý puanlarla, DDÖ ve LEE ölçekleri toplam puanlarý ve alt ölçek puanlarýnýn, pozitif ve negatif belirtileri deðerlendirme ölçekleri puanlarýyla kýsmi korelasyonlarý araþtýrýlmýþtýr. Anlamlý düzeyde korelasyon saptanan durumlar aþaðýda görülmektedir: Pozitif belirtileri deðerlendirme ölçeði puanlarýyla hasta tarafýndan doldurulan aile ortamý ölçeðinin kontrol alt ölçeði puanlarý arasýnda pozitif korelasyon vardýr (r=0.5495, p=0.08). Pozitif belirtileri deðerlendirme ölçeði puanlarýyla DDÖ toplam puaný arasýnda (r=0.8113, p=0.039) ve DDÖ eleþtirellik/düþmancýllýk alt ölçeði puanlarý arasýnda (r=0.8267, p=0.046) pozitif korelasyon vardýr. Negatif belirtileri deðerlendirme ölçeði puanlarýyla DDÖ toplam puaný arasýnda pozitif korelasyon vardýr (r=0.8419, p=0.04). Hasta tarafýndan doldurulan aile ortamý ölçeðinin kiþilerarasý iliþkiler alt ölçeði puanýyla LEE ölçeðinin 200

4 ÞÝZOFRENÝ HASTALARINDA AÝLE ORTAMI VE DUYGU DIÞAVURUMUNUN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Tablo 2. Psikometrik bulgular Ölçek Ortalama Puan Pozitif belirtileri deðerlendirme ölçeði 34.52±20.65 Negatif belirtileri deðerlendirme ölçeði 40.61±23.30 Aile ortamý ölçeði kiþilerarasý iliþkiler alt ölçeði (hasta) 33.53±7.94 Aile ortamý ölçeði kontrol alt ölçeði (hasta) 18.94±4.74 Aile ortamý ölçeði kiþilerarasý iliþkiler alt ölçeði (hasta yakýný) 32.67±6.37 Aile ortamý ölçeði kontrol alt ölçeði (hasta yakýný) 18.58±5.18 DDÖ toplam 19.33±3.96 DDÖ eleþtirellik/düþmancýllýk alt ölçeði 10.50±3.58 DDÖ aþýrý ilgi alt ölçeði 8.83±1.19 LEE toplam 22.03±11.95 LEE müdahalecilik alt ölçeði 7.47±2.82 LEE duygusal tepki alt ölçeði 5.50±3.33 LEE hastalýða karþý tutum alt ölçeði 4.00±3.56 LEE hoþgörü/beklenti alt ölçeði 5.06±4.16 duygusal tepki (r= , p=0.044), hastalýða karþý tutum (r= , p=0.009) ve hoþgörü/beklenti (r= , p=0.01) alt ölçeði puanlarý arasýnda negatif korelasyon vardýr. TARTIÞMA Aile ortamýnýn, diðer sosyal ortamlar gibi ailede yaþayan bireyler üzerine etkisi olduðu bilinmektedir (Usluer 1989). Aile ortamýnýn aile içindeki baðlýlýk ve açýklýða karþý çatýþmayý gösteren iliþkiler alaný ile aile kurallarý, aile düzeninde katýlýk ve planlý organizasyonu gösteren kontrol alaný, aile yapýsýný göstermektedir. Bizim çalýþmamýzda pozitif belirti þiddeti yüksek olan hastalar aile ortamlarýný katý ve aþýrý kuralcý olarak algýlamaktadýrlar. Pozitif belirtiler arttýkça hastanýn algýladýðý aile içi kuralcýlýk, aile düzenin katýlýðý da artmaktadýr. Þizofrenili hastalarýn hastane yatýþlarý arttýkça ailelerini daha çatýþmalý algýladýklarý, açýklýða daha az izin veren bir yapýda gördükleri bildirilmiþtir (Schnur ve ark. 1986). Yine bir baþka çalýþmada aile ortamýnda açýklýk ve baðlýlýk olmasýnýn daha iyi sonuçlara iþaret ettiði belirtilerek hem hastanýn hem de yakýnýnýn aile ortamýný olumsuz olarak deðerlendirmesinin ise negatif belirtilerin þiddeti ile ilgili olabileceði belirtilmiþtir (Halford ve ark. 1991). Bizim çalýþmamýzda aile içinde kendini ifade etmeye karþýlýk çatýþmayý temsil eden bu alandan çok aile içindeki kuralcýlýk ve katýlýðý gösteren alanda hastalar aile ortamlarýný olumsuz algýladýklarýný belirtmiþlerdir. Bu durum pozitif belirtiler nedeniyle bir kriz durumuyla karþýlaþan ailenin geçici bir süreyle yapýsýný katýlaþtýrmasý olarak yorumlanabilir. Öte yandan Türkiye gibi geleneksel kültürlerde aile iliþkilerinin karþýlýklýlýðý ve bütünlüðü (Kaðýtçýbaþý 1996) ile güçlü aile/akraba baðlarý (Rittersberg-Tilic ve Kalaycýoðlu 1998) vurgulanmaktadýr. Bu karþýlýklýlýk ve içiçelik hastalýðýn alevli döneminde aile içi kuralcýlýða ve katýlýða dönüþebilir. Yüksek duygu dýþavurumunun þizofrenide hastalýk alevlenmesine yol açtýðý hipotezi geniþ ölçüde kabul görmüþtür. Pozitif ve negatif belirti þiddetleri arttýkça hasta yakýnlarýnýn algýladýðý duygu dýþa vurumu da artmýþtýr. Kavanaghda (1992) þizofrenili hastalarýn ailelerinde; yüksek duygu dýþa vurumu söz konusuysa nüks oranlarýnýn %48, düþük duygu dýþavurumu mevcutsa bu oranýn %21 olduðunu belirtmiþtir. Bu da bizim çalýþmamýzdaki gibi belirti þiddeti ile yüksek duygu dýþa vurumu arasýndaki iliþkiyi desteklemektedir. Duygu dýþavurumunun hastalýk þiddeti ile iliþkisi konusunda tartýþmalý sonuçlar vardýr. Ayrýca hastayla yakýnlarý arasýnda yüz yüze iletiþimde olumsuz bir etkileþimin olmasý (Doane ve ark. 1986) ve ailede olumlu duygusal dýþavurumun düþük olmasý (Spiegel ve Wissler 1986) ile de hastalýk alevlenmeleri arasýnda iliþki olduðu gösterilmiþtir. Öte yandan, son zamanlarda yapýlan bir çalýþmada (Lenior ve ark. 2002), duygu dýþavurumunun hastalýk þiddeti ile iliþkisi gösterilememiþtir. 201

5 TÜZER V, ZÝNCÝR S, BAÞTERZÝ AD, AYDEMÝR Ç, KISA C, GÖKA E. Çalýþmamýzda pozitif belirtilerin þiddeti arttýðýnda hasta yakýnýnýn algýladýðý eleþtirellik/düþmancýllýk da artmýþtýr. Bizim çalýþmamýza benzer þekilde, þizofrenili hastalarýn ailelerinde, hastaya karþý aþýrý eleþtiricilik veya aþýrý duygusal ilgilenme durumunda daha sýk hastalýk alevlenmesi olduðunu gösteren çalýþmalar mevcuttur (Vaughn ve Leff 1976). Yüksek duygu dýþavurumu olan ailelerde pozitif belirtilerin oraný artmýþ olarak bulunmuþtur (Glynn ve ark. 1990). Baþka bir çalýþmada hasta yakýnlarýnýn aþýrý ilgi puanlarýnýn eleþtirellik/düþmancýllýk puanlarýna göre daha yüksek olmasý daha geleneksel bir kültür olmamýza baðlanmýþtýr (Karanci ve Ýnandilar 2002). Belirti þiddeti arttýkça hasta yakýnlarýnýn daha yüksek duygu dýþavurumu sergiledikleri belirlenmekle birlikte yüksek duygu dýþavurumu ile ilgili yapýlan çalýþmalarýn bir takým açmazlarý vardýr. Ailelerin yüksek ya da düþük duygu dýþavurumuna sahip olmalarýna göre sýnýflandýrýlmalarý, "iyi" ve "kötü" aileler þekilde damgalanma riskini ortaya çýkarmaktadýr (Hinrichsen ve Lieberman 1999). Öte yandan çalýþmalarýn çoðunun erkek hastalarla yapýlmýþ olmasý, kadýn hastalarýn aileleri konusunda bilgi sahibi olmamýzý engellemiþtir (Yazýcý 2000). Araþtýrmaya alýnan hastalarýn hastalýk öncesi öykülerinin farklý oluþu, kültürel farklýlýklarýn ihmal edilmesi ve ilk atak sonrasýnda ortaya çýkan yüksek duygu dýþavurumunun benzer etkili olup olmayacaðý da bu konuda yapýlan araþtýrmalara itiraz edilmesini kolaylaþtýrmaktadýr. AOÖ'nün kiþilerarasý iliþkiler alt ölçeðinden alýnan puanýn azalmasý aile içi çatýþmanýn arttýðýna iþaret eder. Bizim çalýþmamýzda þizofreni hastalarýnýn deðerlendirilmelerinde; kiþilerarasý iliþki puanlarý ile LEE ölçeðinin duygusal tepki, hastalýða karþý tutum ve hoþgörü/beklenti alt ölçeði puanlarý arasýnda negatif korelasyon saptanmýþtýr. Hasta aile ortamýndaki iliþkileri çatýþmalý olarak algýladýkça kendini açýk bir þekilde ifade etmesinin de kýsýtlandýðýný düþünmektedir. Buna baðlý olarak hastalar yakýnlarýnýn kendilerine karþý olan tutum ve tepki biçimlerini daha tepkili, hoþgörüsüz ve olumsuz olarak algýlamaktadýr. LEE ölçeðine göre hasta yakýnlarý, hastanýn hastalýðýna kýzgýnlýk ya da þiddetli kaygý gibi aþýrý duygusal tepki verirler. Hastalýða karþý olumsuz bir tutum takýnarak, hastanýn gerçekten hasta olduðundan þüphe duyarlar. Belirtilerin üstesinden gelemediðini düþünürler. Sýklýkla hastayý durumundan ötürü suçlar ya da sorumlu tutarlar. Hastaya karþý toleranslarý düþüktür ve yüksek beklentileri vardýr. Hastanýn gerçekten hasta olduðuna inanmadýklarý için hem davranýþ bozukluðuna hem de uzun dönemdeki sosyal bozulmaya karþý toleranssýzdýrlar (Cole ve Kazarian 1988). LEE ölçeðinden alýnan puan arttýkça hastalarýn fonksiyon düzeylerinin düþtüðü belirtilmektedir (Berksun 1992). Buna göre hem aile ortamý hem hastalýk belirtilerinin þiddeti hem de ailedeki duygu dýþavurumunun hastalýðýn gidiþi ile ilgili önemli yordayýcýlar olduðu söylenebilir. Son yýllarda artan yaþam kalitesi çalýþmalarý da, þizofrenide aile ortamýnýn önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir (Halford ve Varghese 1991). Þizofrenili hastalarýn ailelerine uygulanan psikoeðitimsel programlar, aile terapisi ve grup tedavileri sayesinde hastalýk tekrarý ve hastalarýn yeniden hastaneye baþvurma oranlarý azalmýþtýr (Leff ve ark. 1982, Bellack ve ark. 2000). SONUÇ Þizofrenili hastalarda aile ortamý psikopatoloji þiddeti bakýmýndan dikkate alýnmasý gereken bir faktördür. Araþtýrmamýzýn sonuçlarýnýn da ortaya koyduðu gibi; aile içi çatýþmalar hastalýðýn seyrine olumsuz etki yapmaktadýr. Bu çatýþmaya yapýlacak müdahaleler hastalýðýn daha iyi seyir göstermesini saðlayacak ve hastanýn ve ailesinin yaþam kalitesini arttýracaktýr. Anderson CM, Hogarty G, Bayer T ve ark. (1984) Expressed emotion and social networks of parents of schizophrenic patients. Br J Psychiatry, 144: Andreasen NC, Olsen S (1982) Negative v positive schizophrenia: definition and validition. Arch Gen Psychiatry, 39: Andreasen NC (1982) Negative symptoms in schizophrenia. Arch Gen Psychiatry, 39: KAYNAKLAR Barbato A, D'Avanzo B (2000) Family interventions in schizophrenia and related disorders: a critical review of clinical trials. Acta Psychiatr Scand, 102: Bellack AS, Mueser KT (1993) Psychosocial treatment for schizophrenia. Schizophr Bull, 19: Bellack AS, Haas GL, Schooler NR ve ark. (2000) Effects of behavioral family management on family communication and patient outcomes in schizophrenia. Br J Psychiatry, 177: Berksun OE (1992) Þizofrenide aile faktörü: expressed emo- 202

6 ÞÝZOFRENÝ HASTALARINDA AÝLE ORTAMI VE DUYGU DIÞAVURUMUNUN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ tion (EE): ölçek geliþtirme ve uyarlama denemesi. Ankara Üniversitesi. Yayýnlanmamýþ uzmanlýk tezi. Cole JD, Kazarian SS (1988) The level of expressed emotion scale: a new measure of expressed emotion. J Clin Psychol, 44: Doane JA, Goldstein MJ, Miklowitz DJ ve ark. (1986) The impact of individual and family treatment on the affective climate of families of schizophrenics. Br J Psychiatry, 148: Domenici N, Griffin- Francell C (1993) The role of family education. J Clin Psychiatry, 54(Suppl 1): Erkoç Þ, Arkonaç O, Ataklý C ve ark. (1991) Pozitif belirtileri deðerlendirme ölçeðinin güvenilirliði ve geçerliliði. Düþünen Adam, 2: Erkoç Þ, Arkonaç O, Ataklý C ve ark. (1991) Negatif belirtileri deðerlendirme ölçeðinin güvenilirliði ve geçerliliði. Düþünen Adam, 2: Falloon IR, Pederson J (1985) Family management in the prevention of morbidity of schizophrenia: the adjustment of the family unit. Br J Psychiatry, 147: Falloon IRH, Boyd JL, McGill CW ve ark. (1985) Family management in the prevention of morbidity of schizophrenia. Arch Gen Psychiatry, 42: Glynn SM, Randolph ET, Eth S ve ark. (1990) Patient Psychopathology and expressed emotion in schizophrenia. Br J Psychiatry, 157: Goldstein MJ, Miklowitz DJ (1995) The effectiveness of psychoeducational family treatment of schizophrenic disorders. J Marital Fam Ther, 21: Halford WK, Varghese FN (1991) Effects of family environment on negative symptoms and quality of life of psychotic patients. Hosp Community Psychiatry, 42: Hinrichsen GA, Liebermen JA (1999) Family attributions and coping in the prediction of emotional adjustment in family members of patients with first episode schizophrenia. Acta Psychiatr Scand, 100: Kagýtcibasi C (1996) Family and human development across cultures: a view from the other side. Lawrence Erlbaum Associates, New Jersey. (Aktaran: Karanci AN, Ýnandýlar H (2002) Predictors of components of expressed emotion in major caregivers of Turkish patients with schizophrenia). Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol, 37: Karanci AN, Ýnandýlar H (2002) Predictors of components of expressed emotion in major caregivers of Turkish patients with schizophrenia. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol, 37: Kavanagh DJ (1992) Recent developments in expressed emotion and schizophrenia. Br J Psychiatry, 160: Lenior ME, Dingemans PMAJ, Schene AH ve ark. (2002) The course of parental expressed emotion and psychotic episodes after family intervention in recent-onset schizophrenia. A longitidunal study. Schizopr Res, 57: Leff J, Kuipers L, Berkowitz R ve ark. A (1982) A controlled trial of social intervention in the families of schizophrenic patients. Br J Psychiatry, 141: Rittersberg-Tilic H, Kalaycioglu S (1998) The nation state and the individualism: alternative strategies of consent 'from below'. Asian and African Studies 7: (Aktaran: Karanci AN, Ýnandýlar H (2002) Predictors of components of expressed emotion in major caregivers of Turkish patients with schizophrenia). Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol, 37: Schnur DB, Friedman S, Dorman M ve ark. (1986) Assessing the family environment of schizophrenic patients with multiple hospital admissions. Hosp Community Psychiatry, 37: Spiegel D, Wissler T (1986) Family environment as a predictor of psychiatric rehospitalization. Am J Psychiatry, 143: Usluer S (1989) The reliability and validity of the Turkish Family Environment Questionnarie. Yayýnlanmamýþ uzmanlýk tezi. Ýstanbul: Boðaziçi Üniversitesi Eðitim Fakültesi, Eðitim Bilimleri Bölümü. Vaughn CE, Leff LP (1976) The influence of family and social factors on the course of psychiatric illness. Br J Psychiatry, 129: Yazýcý A (2000) Þizofreni rehabilitasyonuna ailenin katýlým süreci. 3P Psikiyatri Psikoloji Psikofarmakoloji Dergisi, 8: Woo SM, Goldstein MJ, Nuechterlein KH (1997) Relatives' expressed emotion and non-verbal signs of subclinical psychopathology in schizophrenic patients. Br J Psychiatry, 170:

Þizofreni genellikle erken yetiþkinlik döneminde

Þizofreni genellikle erken yetiþkinlik döneminde Þizofrenide Psikososyal Tedaviler Yrd. Doç. Dr. Levent SEVÝNÇOK* Þizofreni genellikle erken yetiþkinlik döneminde baþlayan aðýr, kronik bir ruhsal hastalýktýr. Hastalýk dönemleri, stresli yaþam olaylarý

Detaylı

Þizofreni Hastalarýnda Tekrarlayan Yatýþ Sýklýðý ve Öngörücüleri

Þizofreni Hastalarýnda Tekrarlayan Yatýþ Sýklýðý ve Öngörücüleri ARAÞTIRMA Þizofreni Hastalarýnda Tekrarlayan Yatýþ Sýklýðý ve Öngörücüleri Frequency and Predictors of Recurrent Hospitalizations of Schizophrenic Patients Bülent Kadri Gültekin 1, Jülide Güler 1, Sermin

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Þizofreni Hastalarýnýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri

Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Þizofreni Hastalarýnýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri ARAÞTIRMA Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Þizofreni Hastalarýnýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri Sociodemographic and Clinical Characteristics of inpatients with Schizophrenia in Psychiatry

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Sosyal Kaygý Bozukluðu ile Panik Bozukluðu Olgularýnýn Demografik ve Bazý Klinik Özellikler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Hatice GÜZ*, Nesrin DÝLBAZ** ÖZET Bu çalýþmada sosyal kaygý ve panik bozukluðu olan

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

Kahta Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniðinde Yatan Hastalarýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri

Kahta Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniðinde Yatan Hastalarýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri ARAÞTIRMA Kahta Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniðinde Yatan Hastalarýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri Sociodemographic and Clinical Characteristics of Patients in The Kahta State Hospital Psychiatry

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði

Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði The Evaluation of Satisfaction With Nursing Care; an Example of Gynaecology Service Tuðba

Detaylı

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý The Comparison of Psychiatric Disorders,

Detaylı

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý

Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý ARAÞTIRMA Bir Anadolu Þehrinde Psikiyatri Kliniðine Baþvuran Hastalarýn Hastalýk Açýklama ve Çare Arama Davranýþlarý Patients' Who Admitted to Psychiatry Clinic in a Anatolian City Explanation Models for

Detaylı

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý Investigation of Death Anxiety Among Depressive Patients Nilgün Öngider 1, Suna Özýþýk Eyüpoðlu 2 1 Psk.Dr., P.S. Yaþam Özel Aile

Detaylı

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme ARAÞTIRMA Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme Sexual Dysfunction in Schizophrenia: A Cross-Sectional Evaluation Soner Çakmak 1, Gonca Karakuþ 2, Yunus Emre Evlice 3 1 Uz.Dr.,

Detaylı

Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi

Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi ARAÞTIRMA Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi The Effect of Living with Family or Staying at Nursing Home on Depression

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

Düþünce ve Dil Ölçeðinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalýþmasý

Düþünce ve Dil Ölçeðinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalýþmasý ARAÞTIRMA Düþünce ve Dil Ölçeðinin Türkçe Formunun Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalýþmasý Halis Ulaþ 1, Köksal Alptekin 2, Deniz Özbay 3, Berna Binnur Akdede 4, Emre Çakýr 3, Mevhibe Tümüklü 6, Selçuk Þimþek

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Kistik Fibrozisli Çocuk ve Ergenlerde Psikopatoloji ve Tedavi Uyumu White T, Miller J, Smith GL ve ark. (2008) Adherence and psychopathology in children and adolescents with cystic

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri

Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri ARAÞTIRMA Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri The Clinical and Sociodemographic Features of Late Onset Schizophrenia

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Major Depresyon, Davraným Bozukluðu ve Madde Kullaným Bozukluðu olan Ergenlerde Fluoksetin ve Biliþsel Davranýþcý Terapinin Karþýlaþtýrýldýðý Randomize Kontrollü Çalýþma Riggs

Detaylı

Akne Vulgaris ve Psikopatoloji Ýliþkisini Aydýnlatmaya Yönelik Bir Çalýþma

Akne Vulgaris ve Psikopatoloji Ýliþkisini Aydýnlatmaya Yönelik Bir Çalýþma ARAÞTIRMA Akne Vulgaris ve Psikopatoloji Ýliþkisini Aydýnlatmaya Yönelik Bir Çalýþma Orhan Murat Koçak 1, Gökçe Silsüpür 2, Canan Görpelioðlu 3, Emel Erdal 4 1 Uz.Dr., Kýrýkkale Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi

Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi ARAÞTIRMA Subklinik Hipotiroidili Hastalarda Tiroid Replasman Tedavisinin Anksiyete ve Depresyon Düzeylerine Etkisi Yalçýn M. Yarpuz 1, Ümit Aydoðan 2, Oktay Sarý 1, Aydoðan Aydoðdu 3, Gökhan Üçkaya 4,

Detaylı

DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný

DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný ARAÞTIRMA DEHB Tanýlý Çocuklarýn Ebeveynlerinde DEHB Oraný Hüner Aydýn 1, Rasim Somer Diler 2, Ebru Yurdagül 1, Þükrü Uðuz 3, Gülþah Þeydaoðlu 4 1 Dr., 3 Yrd.Doç.Dr., 4 Uz.Dr., Çukurova Üniversitesi Týp

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ

GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ GÜÇLER VE GÜÇLÜKLER ANKETÝ'NÝN (GGA) TÜRKÇE UYARLAMASININ PSÝKOMETRÝK ÖZELLÝKLERÝ Taner GÜVENÝR*, Aylin ÖZBEK*, Burak BAYKARA*, Haluk ARKAR**, Birsen ÞENTÜRK***,Seçil ÝNCEKAÞ*** ÖZET Amaç: Güçler ve Güçlükler

Detaylı

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi

Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Agorofobisi Olmayan Panik Bozukluk Hastalarýnda Eþlik Eden Sosyal Fobik Semptomlarýn ve Sosyodemografik Deðiþkenlerin Ýncelenmesi The Examination of the Social Anxiety Symptoms and Sociodemographic

Detaylı

ORJÝNAL ARAÞTIRMA Türkiyedeki psikiyatristlerin aydýnlatýlmýþ onam hakkýnda görüþ ve tutumlarý Views and attitudes of Turkish psychiatrists about informed consent Haluk A. Savaþ 1, Ahmet Coþkun 2, Osman

Detaylı

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi ARAÞTIRMA Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi Depression, Death Anxiety and Daily Life Functioning in the Elderly Living in Nursing Home

Detaylı

Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler

Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler ARAÞTIRMA Omurilik Felçli Hastalarda Travma Sonrasý Stres Bozukluðu ve Ýliþkili Faktörler Posttraumatic Stress Disorder and Related Factors in Patients with Spinal Cord Injury Murat Ýlhan Atagün 1, Ünal

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler Metabolic Regulation and Related Factors in Diabetic

Detaylı

Şizofreni Hastalarına Bakım Verenlerin Duygu İfadelerini Belirlemede Camberwell Aile Görüşmesi ile Duygu İfadesi Ölçeğinin Karşılaştırılması

Şizofreni Hastalarına Bakım Verenlerin Duygu İfadelerini Belirlemede Camberwell Aile Görüşmesi ile Duygu İfadesi Ölçeğinin Karşılaştırılması Araştırma Makalesi / Research Article 301 Doi: 10.4274/npa.y5832 Comparison between Camberwell Family Interview and Expressed Emotion Scale in Determining Emotions of Caregivers of Schizophrenic Patients

Detaylı

Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri

Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri ARAÞTIRMA Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri Gülfizar Sözeri Varma 1, Nalan Kalkan Oðuzhanoðlu 2, Tarkan Amuk 3, Figen Ateþçi 2 1 Uz.Dr., 2 Prof.Dr., 4 Doç.Dr., Pamukkale

Detaylı

Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi

Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi The Effects of Medical and Social Factors on the Quality of Life of Diabetic Patients Rýza Çýtýl

Detaylı

Madde Baðýmlýlýðý Olan Hastalarýn Ebeveynlerinde Öfke Düzeyi: Öfkenin, Depresyon ve Anksiyete Düzeyi ile Ýliþkisi

Madde Baðýmlýlýðý Olan Hastalarýn Ebeveynlerinde Öfke Düzeyi: Öfkenin, Depresyon ve Anksiyete Düzeyi ile Ýliþkisi Madde Baðýmlýlýðý Olan Hastalarýn Ebeveynlerinde Öfke Düzeyi: Öfkenin, Depresyon ve Anksiyete Düzeyi ile Ýliþkisi The Aggression Level of the Parents of Patients with Substance Use Disorder: The Relationship

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

Þizofreni ve Cinsiyet: Baþlangýç Yaþý ve Sosyodemografik Özellikler

Þizofreni ve Cinsiyet: Baþlangýç Yaþý ve Sosyodemografik Özellikler Þizofreni ve Cinsiyet: Baþlangýç Yaþý ve Sosyodemografik Özellikler Hatice GÜZ* ÖZET Bu çalýþmada, DSM-IV taný kriterlerine göre þizofreni tanýsý alan 160 hastada (95'i erkek, 65'i kadýn) baþlangýç yaþý

Detaylı

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu ve Primer Enürezis Nokturnalý Çocuklarýn Annelerindeki Psikiyatrik Belirtiler ve Yetiyitimi

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu ve Primer Enürezis Nokturnalý Çocuklarýn Annelerindeki Psikiyatrik Belirtiler ve Yetiyitimi Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu ve Primer Enürezis Nokturnalý Çocuklarýn Annelerindeki Psikiyatrik Belirtiler ve Yetiyitimi Fevziye TOROS*, Þenel TOT*, Murat BOZLU**, Yavuz OKYAY***, Handan ÇAMDEVÝREN****

Detaylı

Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi

Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi Alkol/Madde Baðýmlýlarýnda Özkýyým Giriþimi Öyküsünün Klinik Belirtilerle Ýliþkisi E. Cüneyt EVREN*, Sacide ÜSTÜNSOY*, Suat CAN*, Cengiz BAÞOÐLU**, Duran ÇAKMAK*** ÖZET Bu çalýþmada yatarak tedavi gören

Detaylı

Bedensel Hastalýðý Olan Kiþiler Arasýnda Psikiyatrik Yardýma Ýhtiyacý Olanlar Tanýnabiliyor mu?

Bedensel Hastalýðý Olan Kiþiler Arasýnda Psikiyatrik Yardýma Ýhtiyacý Olanlar Tanýnabiliyor mu? Bedensel Hastalýðý Olan Kiþiler Arasýnda Psikiyatrik Yardýma Ýhtiyacý Olanlar Tanýnabiliyor mu? Kemal YAZICI*, Þenel TOT*, Aylin YAZICI*, Pervin ERDEM**, Visal BUTURAK**, Yavuz OKYAY**, Yýldýrým ÞÝMÞEK**

Detaylı

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi

Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi ARAÞTIRMA Klinik ve Subklinik Hipotiroidide Psikiyatrik Belirti Düzeyi ve Psikiyatrik Belirtilerin Tiroid Hormon Düzeyleri Ýle Ýliþkisi Ýbrahim Eren 1, Erkan Cüre 2, Ýkbal Çivi Ýnanlý 3, Ali Kutlucan 2,

Detaylı

ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN LIFE SATISFACTION AND VALUE PREFERENCES OF THE INSTRUCTORS

ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN LIFE SATISFACTION AND VALUE PREFERENCES OF THE INSTRUCTORS VII. Uluslar ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN LIFE SATISFACTION AND VALUE PREFERENCES OF THE INSTRUCTORS gursoymeric10@gmail.com, ramazankaratay@gmail.com ÖZET incelenmesidir. Çal demo Anahtar Kelimeler:

Detaylı

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ

1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ 1960'lardan Günümüze Depresyonun Epidemiyolojisi, Tarihsel Bir Bakýþ Burhanettin Kaya 1, Mine Kaya 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, 2 Uz.Dr., Ankara Halk Saðlýðý Müdürlüðü,

Detaylı

Konversiyon Bozukluðunda Aleksitiminin Depresyon ve Anksiyeteye Etkisi #

Konversiyon Bozukluðunda Aleksitiminin Depresyon ve Anksiyeteye Etkisi # Konversiyon Bozukluðunda Aleksitiminin Depresyon ve Anksiyeteye Etkisi # Feryal ÇAM ÇELÝKEL*, Ömer SAATÇÝOÐLU** ÖZET * Yrd. Doç. Dr., Gaziosmanpaþa Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý,

Detaylı

Þizofreni Hastalarýnýn Cinsel Yaþama Ýliþkin Öznel Düþüncelerinin Cinsiyetler Arasý Karþýlaþtýrmasý

Þizofreni Hastalarýnýn Cinsel Yaþama Ýliþkin Öznel Düþüncelerinin Cinsiyetler Arasý Karþýlaþtýrmasý ARAÞTIRMA Þizofreni Hastalarýnýn Cinsel Yaþama Ýliþkin Öznel Düþüncelerinin Cinsiyetler Arasý Karþýlaþtýrmasý Gender Differences in Subjective Thoughts of Schizophrenia Patients About Their Sexuality Basri

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin

Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin Þizofrenide Gidiþ ve Sonuç Prof. Dr. A. Kemal GÖÐÜÞ* * Ankara Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ANKARA Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin tarafýndan tanýmlanmasýndan bu yana

Detaylı

DÝYABETLÝ HASTALARIN ÖZ-BAKIM GÜCÜ VE ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEÐÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ. Papatya KARAKURT, Rabia HACIHASANOÐLU AÞILAR, Arzu YILDIRIM

DÝYABETLÝ HASTALARIN ÖZ-BAKIM GÜCÜ VE ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEÐÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ. Papatya KARAKURT, Rabia HACIHASANOÐLU AÞILAR, Arzu YILDIRIM ADÜ Týp Fakültesi Dergisi 2013; 14(1) : 1-9 Araþtýrma DÝYABETLÝ HASTALARIN ÖZ-BAKIM GÜCÜ VE ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEÐÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ 1 1 1 Papatya KARAKURT, Rabia HACIHASANOÐLU AÞILAR, Arzu YILDIRIM

Detaylı

Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma

Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma Meme Kanserinin Ruhsal ve Sosyal Etkileri Üzerine Bir Çalýþma Þahnur ÞENER*, Nazan GÜNEL**, Zafer AKÇALI***, Selahattin ÞENOL* #, Aylin Ýlden KOÇKAR** # ÖZET Psikolojik, sosyal ve çevresel etkenlerin hastalýklarýn

Detaylı

Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma

Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma Diagnostic Stability in the Follow-up of Acute and Transient Psychotic Disorder: A Preliminary Study Nur Öztürk 1,

Detaylı

ARAÞTIRMA ÖZET SUMMARY

ARAÞTIRMA ÖZET SUMMARY ARAÞTIRMA Tipik, Atipik Antipsikotik, Elektrokonvulsiv Tedavi ya da Birlikte Kullanýmlarý ile Taburcu Edilen Þizofreni Tanýlý Hastalarýn Altý Ay Ýçinde Tekrarlayan Yatýþ Oranlarý Rehospitalization Rates

Detaylı

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri

Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Depresif Bozukluklarda Risk Etkenleri Süheyla ÜNAL*, Levent KÜEY**, Cengiz GÜLEÇ***, Mehmet BEKAROÐLU***, Yunus Emre EVLÝCE****, Selçuk KIRLI***** ÖZET * Prof. Dr., Ýnönü Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Yaþa Baðlý Makula Dejenerasyonunda Risk Faktörleri

Yaþa Baðlý Makula Dejenerasyonunda Risk Faktörleri Ret - Vit 2003; 11 : 159-163 159 Yaþa Baðlý Makula Dejenerasyonunda Risk Faktörleri Soner Sezgin 1, Hakký Birinci 2, Asuman Birinci 3, Ýhsan Öge 4, Dilek Erkan 2, ÖZET Amaç: Bu çalýþmada yaþa baðlý makula

Detaylı

Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması

Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması Şizofreni ve Bipolar Duygudurum Bozukluğu Olan Hastalara Bakım Verenin Yükünün Karşılaştırılması Suat Yalçın, Sevda Bağ SBÜ Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları EAH, 3.psikiyatri Kliniği,

Detaylı

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004)

Sizofrenide Yasam Kalitesi. Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofrenide Yasam Kalitesi Prof. Dr. Köksal Alptekin, Dokuz Eylül Univ. Tip Fak. Izmir-TURKEY (SAYKAD 2004) Sizofreni: Temel Belirti Kümeleri Pozitif Sanri Varsani Dezorganize konusma Katatoni Sosyal/Mesleksel

Detaylı

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma

Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Hastalarýnda Týp Dýþý Çare Arama Davranýþý: Türkiye'de ve Almanya'da Yaþayan Türkler Arasýnda Karþýlaþtýrmalý Bir Ön Çalýþma Hüseyin Güleç 1, Ayhan Yavuz 2, Murat Topbaþ 3, Ýsmail

Detaylı

Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý

Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Duchenne Muskuler Distrofili Çocuklarýn Aile Ýþlevlerinin ve Annelerinde Depresyon ve Kaygý Düzeylerinin Araþtýrýlmasý Burcu Çakaloz 1, Semra Kurul 2 1 Uz. Dr., Pamukkale Üniversitesi Týp Fakültesi

Detaylı

Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler

Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler ARAÞTIRMA Sýnav Kaygýsý ve Ýliþkili Psikiyatrik Belirtiler Test Anxiety and Related Psychiatric Symptoms Önder Kavakcý 1, Ayþegül Selcen Güler 2, Selma Çetinkaya 3 1 Yrd.Doç.Dr., Cumhuriyet Üniversitesi

Detaylı

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu

GİRİŞ İki uçlu bozukluk: Manik episod Depresif episod Ötimi (iyilik hali) Kronik gidişli Kesin ilaç tedavisi gerektirir (akut episod ve koruyucu ÖTİMİK BİPOLAR HASTALARDA ve AİLELERİNDE YAŞAM KALİTESİ: DİYABETİK HASTALAR ve NORMAL KONTROLERLE KAŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA A. Özerdem a, B. Çakaloz a, Ş.Topkaya a, A. Koçyiğit b, M.Yılmaztürk b, B.B.

Detaylı

Suç Ýþlemiþ Kadýnlarýn Sosyodemografik Özellikleri, Anne-Baba Tutumlarý ve Öfke Ýfade Biçimlerinin Deðerlendirilmesi

Suç Ýþlemiþ Kadýnlarýn Sosyodemografik Özellikleri, Anne-Baba Tutumlarý ve Öfke Ýfade Biçimlerinin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMA Suç Ýþlemiþ Kadýnlarýn Sosyodemografik Özellikleri, Anne-Baba Tutumlarý ve Öfke Ýfade Biçimlerinin Deðerlendirilmesi Evaluation of Sociodemographic Characteristics, Parental Attitude and Anger

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

SB 1 Duygudurum Bozukluðu Eþtanýsýnýn Sosyal Anksiyete Bozukluðu Üzerine Klinik Etkisi Ahmet Koyuncu1, Ýlker Özyýldýrým2 Batý Bahat Hastanesi Psikiyatri Birimi1,Medicana International Psikiyatri Birimi2

Detaylı

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar

Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar ARAÞTIRMA Yataklý Tedavi Hizmeti Sunan Psikiyatri Kliniklerinde Ektanýlar Common Medical Problems in Inpatient Psychiatric Care Clinics Çaðatay Karþýdað 1, Umut Mert Aksoy 1, Gökþen Yüksel 1, Nihat Alpay

Detaylı

Þizofreni Tanýlý Hastalarýn Çocuklarýnda Dikkat, Bellek ve Yürütücü Ýþlevler

Þizofreni Tanýlý Hastalarýn Çocuklarýnda Dikkat, Bellek ve Yürütücü Ýþlevler ARAÞTIRMA Þizofreni Tanýlý Hastalarýn Çocuklarýnda Dikkat, Bellek ve Yürütücü Ýþlevler Þahika Gülen Þiþmanlar 1, Ayþen Coþkun 2, Belma Aðaoðlu 2, Sennur Zaimoðlu 3, Iþýk Karakaya 4, Cavit Iþýk Yavuz 5

Detaylı

Deksametazon Supresyon Testinin Þizofreni ve Alttipleriyle Ýliþkisi #

Deksametazon Supresyon Testinin Þizofreni ve Alttipleriyle Ýliþkisi # Deksametazon Supresyon Testinin Þizofreni ve Alttipleriyle Ýliþkisi # Murat KULOÐLU*, Murad ATMACA**, Ömer GEÇÝCÝ***, A. Ertan TEZCAN* # ÖZET Þizofrenide nörobiyolojik çalýþmalarda, öncelikle; hipotalamushipofiz-adrenal

Detaylı

Tüberkülozlu Hastalarda Depresyonun Yaþam Kalitesi Üzerine Etkisinin Aktif, Ýnaktif ve Kontrol Gruplarýnda Belirlenmesi

Tüberkülozlu Hastalarda Depresyonun Yaþam Kalitesi Üzerine Etkisinin Aktif, Ýnaktif ve Kontrol Gruplarýnda Belirlenmesi ARAÞTIRMA Tüberkülozlu Hastalarda Depresyonun Yaþam Kalitesi Üzerine Etkisinin Aktif, Ýnaktif ve Kontrol Gruplarýnda Belirlenmesi Demet Ünalan 1, Mustafa Baþtürk 2, Ferhan Soyuer 1, Osman Ceyhan 3, Ahmet

Detaylı

Orijinal makale. GİRİŞ Şizofreni, bireyin sosyal ve mesleki işlevselliğini etkileyen ve yeti kaybına yol açan bir sendromdur.

Orijinal makale. GİRİŞ Şizofreni, bireyin sosyal ve mesleki işlevselliğini etkileyen ve yeti kaybına yol açan bir sendromdur. Yeni Tıp Dergisi 2014;31:96-101 Orijinal makale Şizofrenide Duygu Dışavurumu: Sosyodemografik ve Klinik Özellikler ile İlişkisi (Expressed emotion in schizophrenia: Relationship with sociodemographic and

Detaylı

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik ARAÞTIRMA Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik Müge Oðuzberk 1, Arzu Aydýn 2 1 Psk., Lodos Özel Eðitim Okulu, 2 Yrd.Doç.Dr., Mersin Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü, Mersin ÖZET Amaç:

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý Prevalence of Obesity Among Teachers Employed Within City Town of Kayseri Provinence Mualla Aykut Professor

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar

Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Psoriazis vulgarisli hastalarda kişilik özellikleri ve yaygın psikiyatrik tablolar Emine Çölgeçen 1, Ali İrfan Gül 2, Kemal Özyurt 3, Murat Borlu 4 1 Bozok Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dermatoloji Ana Bilim

Detaylı

Bipolar I Bozukluk Hastalarý Þizofreni Hastalarýna Göre Diyabet ve Dislipidemi Ek Tanýlarý Açýsýndan Farklý mý?

Bipolar I Bozukluk Hastalarý Þizofreni Hastalarýna Göre Diyabet ve Dislipidemi Ek Tanýlarý Açýsýndan Farklý mý? ARAÞTIRMA Bipolar I Bozukluk Hastalarý Þizofreni Hastalarýna Göre Diyabet ve Dislipidemi Ek Tanýlarý Açýsýndan Farklý mý? Erhan Kurt 1, Kürþat Altýnbaþ 2, Gazi Alataþ 3, Dilek Yeþilbaþ 4, Vedat Bilgiç

Detaylı

Þizofrenide ve Diðer Psikotik Bozukluklarda Çoklu Ýlaç Kullanýmý: Uzun Etkili Antipsikotik Ýlaçlarýn Rolü

Þizofrenide ve Diðer Psikotik Bozukluklarda Çoklu Ýlaç Kullanýmý: Uzun Etkili Antipsikotik Ýlaçlarýn Rolü ARAÞTIRMA Þizofrenide ve Diðer Psikotik Bozukluklarda Çoklu Ýlaç Kullanýmý: Uzun Etkili Antipsikotik Ýlaçlarýn Rolü Polipharmacy in Schizophrenia and Other Psychotic Disorders: The Role of Long-acting

Detaylı

SB 1 Duygudurum Bozukluðu Eþtanýsýnýn Sosyal Anksiyete Bozukluðu Üzerine Klinik Etkisi Ahmet Koyuncu1, Ýlker Özyýldýrým2 Batý Bahat Hastanesi Psikiyatri Birimi1,Medicana International Psikiyatri Birimi2

Detaylı

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri

Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri ARAÞTIRMA Yineleyici ve Tek Dönem Major Depresif Bozukluðu Olan Hastalarýn Kiþilik ve Affektif Mizaç Özellikleri Selçuk Aslan 1, Esra Yancar Demir 2 1 Doç.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý ARAÞTIRMA Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu Tanýsý Alan Çocuklarýn Ebeveynlerinde Kiþilik Bozukluklarý Oya Güçlü 1, Murat Erkýran 1 1 Uz. Dr., Bakýrköy Ruh Saðlýðý ve Sinir Hastalýklarý Eðitim ve

Detaylı

Kronik Hastalýðý Olan Çocuklar, Anne ve Babalarýndaki Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri

Kronik Hastalýðý Olan Çocuklar, Anne ve Babalarýndaki Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri Kronik Hastalýðý Olan Çocuklar, Anne ve Babalarýndaki Depresyon ve Anksiyete Düzeyleri Fevziye TOROS*, Þenel TOT*, Öznur DÜZOVALI** ÖZET Kronik hastalýklar çocukluk çaðýnda yaygýn olarak görülmekte ve

Detaylı

Kalp Hastalarýnda Psikososyal Uyum, Depresyon, Anksiyete ve Stres Düzeylerine Bir Bakýþ

Kalp Hastalarýnda Psikososyal Uyum, Depresyon, Anksiyete ve Stres Düzeylerine Bir Bakýþ ARAÞTIRMA Kalp Hastalarýnda Psikososyal Uyum, Depresyon, Anksiyete ve Stres Düzeylerine Bir Bakýþ An Overview on Psychosocial Adaptation, Depression, Anxiety and Stress Levels in Patients with Heart Disease

Detaylı

Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi. Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital

Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi. Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital ARAÞTIRMA Psikiyatrik Bozukluklara Baðlý Engellilik Hali; Üniversite Hastanesi Deneyimi Disabilites Due to Psychiatric Disorders: Sample Of University Hospital Eda Aslan 1, Nadya Þimþek 2 1 Yard. Doç.

Detaylı

"Þizotipal Kiþilik Özellikleri" Alt Ölçeði: Deðerlendiriciler Arasý Güvenilirlik Çalýþmasý

Þizotipal Kiþilik Özellikleri Alt Ölçeði: Deðerlendiriciler Arasý Güvenilirlik Çalýþmasý "Þizotipal Kiþilik Özellikleri" Alt Ölçeði: Deðerlendiriciler Arasý Güvenilirlik Çalýþmasý Suzan ÖZER*, Semra ULUSOY**, Elif KABAKÇI***, Aylin ULUÞAHÝN**** ÖZET Þizofreniden daha hafif bir klinik tablo

Detaylı

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik BÝR TEKSTÝL FABRÝKASI ÇALIÞANLARINDA RUHSAL BELÝRTÝLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Ayþe Berrin YÜCEL*, Zeynel SÜTOLUK **, Ferdi TANIR ***, Muhsin AKBABA **** Çalýþma hayatýnda stres ve sebep olduðu saðlýk problemleri

Detaylı

Üniversite Öðrencilerinde Yeme Bozukluðu Belirtilerini Yordayýcý Olarak Kontrol Odaðý ve Benlik Saygýsýnýn Karþýlaþtýrýlmasý

Üniversite Öðrencilerinde Yeme Bozukluðu Belirtilerini Yordayýcý Olarak Kontrol Odaðý ve Benlik Saygýsýnýn Karþýlaþtýrýlmasý Üniversite Öðrencilerinde Yeme Bozukluðu Belirtilerini Yordayýcý Olarak Kontrol Odaðý ve Benlik Saygýsýnýn Karþýlaþtýrýlmasý Atila EROL*, Gülser TOPRAK**, Fadime YAZICI***, Sýdýka EROL**** ÖZET Bu çalýþmada

Detaylı

ÇOCUK PSÝKÝYATRÝSÝ UZMANLIK EÐÝTÝMÝNDE PERFORMANSA DAYALI DEÐERLENDÝRME

ÇOCUK PSÝKÝYATRÝSÝ UZMANLIK EÐÝTÝMÝNDE PERFORMANSA DAYALI DEÐERLENDÝRME ÇOCUK PSÝKÝYATRÝSÝ UZMANLIK EÐÝTÝMÝNDE PERFORMANSA DAYALI DEÐERLENDÝRME Þahbal ARAS*, Burak BAYKARA** ÖZET Amaç: Bu yazýda çocuk psikiyatrisi uzmanlýk eðitiminde uygulanan Nesnel Örgün Klinik Sýnav (NÖKS)

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesinde Yatan Hastalardan Ýstenen Psikiyatrik Konsültasyonlarýn Deðerlendirilmesi

Bir Üniversite Hastanesinde Yatan Hastalardan Ýstenen Psikiyatrik Konsültasyonlarýn Deðerlendirilmesi Bir Üniversite Hastanesinde Yatan Hastalardan Ýstenen Psikiyatrik Konsültasyonlarýn Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMA Psychiatric Disorders in Medically ill Inpatients Referred for Consultation in a University

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Kliniðindeki Elektrokonvulsif Tedavi Uygulamalarýna Genel Bakýþ

Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Kliniðindeki Elektrokonvulsif Tedavi Uygulamalarýna Genel Bakýþ Bir Üniversite Hastanesi Psikiyatri Kliniðindeki Elektrokonvulsif Tedavi Uygulamalarýna Genel Bakýþ ARAÞTIRMA A General View of Electroconvulsive Therapy Practices in a Psychiatry Clinic of an University

Detaylı

Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip

Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip ARAÞTIRMA Ýntihar Giriþimlerinin Ýncelenmesi: Risk Faktörleri ve Takip Analyzing Suicide Attempts: Risk Factors and Follow Up Ali Emre Þevik 1, Halil Özcan 2, Emin Uysal 3 1 Uz.Dr., Medicar Hastanesi,

Detaylı

Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Panik Bozukluðu ve Obsesif Kompulsif Bozukluk Hastalarýnýn Yeme Tutumlarý Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý Gül Özsoylar 1, Aslýhan Sayýn 2, Selçuk Candansayar 3 1 Uz.Dr., Tekirdað Devlet Hastanesi,

Detaylı

Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri

Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri ARAÞTIRMA Aleksitimi: Psikolojik Belirtiler ve Baðlanma Stilleri Ayþegül Durak Batýgün 1, Ayda Büyükþahin 2 1 Doç.Dr., 2 Yrd.Doç.Dr., Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coðrafya Fakültesi Psikoloji Bölümü,

Detaylı

Ýstanbul ilindeki hemþirelik yüksekokulu öðrencilerinin saðlýklý yaþam biçimi davranýþlarý

Ýstanbul ilindeki hemþirelik yüksekokulu öðrencilerinin saðlýklý yaþam biçimi davranýþlarý ARAÞTIRMA 19 Ýstanbul ilindeki hemþirelik yüksekokulu öðrencilerinin saðlýklý yaþam biçimi davranýþlarý Merve Kocaakman*, Güler Aksoy**, Hasan Hüseyin Eker* *Ýstanbul Ýl Özel Ýdaresi, Ýstanbul **Florence

Detaylı

Akut Pankreatit Deneyimimiz: 401 Vakanýn Analizi. Our Experience in Acute Pancreatitis: Analysis of 401 Cases

Akut Pankreatit Deneyimimiz: 401 Vakanýn Analizi. Our Experience in Acute Pancreatitis: Analysis of 401 Cases Türk HPB 29 Cilt 5 Sayý 2-3 Akut Pankreatit Deneyimimiz: 41 Vakanýn Analizi Metehan Gümüþ 1, Feyzullah Uçmak 2, Akýn önder 1, Murat Kapan 1, Sadullah Girgin 1, M. Salih Kolakan 1, Celalettin Keleþ 1 Türk

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

Þizofreni Alttiplerinin Geçerliliði: Karþýlaþtýrmalý Bir Çalýþma

Þizofreni Alttiplerinin Geçerliliði: Karþýlaþtýrmalý Bir Çalýþma ARAÞTIRMA Þizofreni Alttiplerinin Geçerliliði: Karþýlaþtýrmalý Bir Çalýþma The Validity of Schizophrenia Subtypes: A Comperative Study Nalan Kara 1, Mehmet Hakan Türkçapar 2 1 Uz.Dr., Turgut Özal Üniversitesi

Detaylı

Sivas Numune Hastanesi Acil Servisine Baþvuran Ýntihar Giriþimlerinin Deðerlendirilmesi

Sivas Numune Hastanesi Acil Servisine Baþvuran Ýntihar Giriþimlerinin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMA Sivas Numune Hastanesi Acil Servisine Baþvuran Ýntihar Giriþimlerinin Deðerlendirilmesi Evaluation of Suicide Attempts Referring to Sivas Numune Hospital Emergency Department Etem Erdal Erþan

Detaylı

Üniversite Öðrencilerinde A Tipi Davranýþ Örüntüsü ile Öfke Ýfadesi Arasýndaki Ýliþkinin Analizi ve Cinsiyetler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý

Üniversite Öðrencilerinde A Tipi Davranýþ Örüntüsü ile Öfke Ýfadesi Arasýndaki Ýliþkinin Analizi ve Cinsiyetler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Üniversite Öðrencilerinde A Tipi Davranýþ Örüntüsü ile Öfke Ýfadesi Arasýndaki Ýliþkinin Analizi ve Cinsiyetler Açýsýndan Karþýlaþtýrýlmasý A. Þebnem Soysal 1, Handan Can 2, Kýzbes Meral Kýlýç

Detaylı

Malatya Ýlinde 2005 Yýlýnda Ýntihar Giriþiminde Bulunan Bireylerde Klinik ve Sosyodemografik Özellikler

Malatya Ýlinde 2005 Yýlýnda Ýntihar Giriþiminde Bulunan Bireylerde Klinik ve Sosyodemografik Özellikler ARAÞTIRMA Malatya Ýlinde 2005 Yýlýnda Ýntihar Giriþiminde Bulunan Bireylerde Klinik ve Sosyodemografik Özellikler Socio-Demographic Characteristics of Suicidal Individuals Hayriye Dilek Yalvaç 1, Burhanettin

Detaylı

Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý

Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý ARAÞTIRMA Cinsel Benlik Þemasý Ölçeði'nin Üniversite Örnekleminde Geçerlik ve Güvenilirlik Çalýþmasý A Validity and Reliability Study of the Sexual Self-Schema Scale Among Undergraduate Students Gözde

Detaylı

Psikiyatri Servisinde Yatan Hastalar için Etkileþimsel Gözlem Ölçeði: Güvenirlik, Geçerlik ve Faktör Yapýsýný Ýnceleyen Bir Çalýþma

Psikiyatri Servisinde Yatan Hastalar için Etkileþimsel Gözlem Ölçeði: Güvenirlik, Geçerlik ve Faktör Yapýsýný Ýnceleyen Bir Çalýþma ARAÞTIRMA Psikiyatri Servisinde Yatan Hastalar için Etkileþimsel Gözlem Ölçeði: Güvenirlik, Geçerlik ve Faktör Yapýsýný Ýnceleyen Bir Çalýþma Þenay Mýsýrlý 1, Emre Bora 2, Kadriye Gültekin 1, Sevinç Elçi

Detaylı

HEMAR-G. Yaþlýlarýn Evde Günlük Yaþam Aktivitelerini Sürdürme Durumu ve Yaþam Kaliteleri HEMÞÝRELÝKTE ARAÞTIRMA GELÝÞTÝRME DERGÝSÝ.

HEMAR-G. Yaþlýlarýn Evde Günlük Yaþam Aktivitelerini Sürdürme Durumu ve Yaþam Kaliteleri HEMÞÝRELÝKTE ARAÞTIRMA GELÝÞTÝRME DERGÝSÝ. HEMAR-G HEMÞÝRELÝKTE ARAÞTIRMA GELÝÞTÝRME DERGÝSÝ Yaþlýlarýn Evde Günlük Yaþam Aktivitelerini Sürdürme Durumu ve Yaþam Kaliteleri Hatice TEL* Nuran GÜLER** Havva TEL*** * Doç. Dr. Cumhuriyet Üniversitesi

Detaylı