Tüm yay n haklar sakl d r. Yay nc n n ve yazar n yaz l izni olmaks z n hiçbir yolla ço alt lamaz, al nt yap lamaz.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Tüm yay n haklar sakl d r. Yay nc n n ve yazar n yaz l izni olmaks z n hiçbir yolla ço alt lamaz, al nt yap lamaz."

Transkript

1

2 2 Bu kitap, Boydak Holding taraf ndan stikbal markas n n do umunun 50. y l an s na, Türk mobilya sektörüne bir arma an olarak sunulmak üzere haz rlanm flt r. Yazan: Nükhet VARDAR Tasar m ve Uygulama: Atlantis letiflim Bask : Mega Bas m, Baha fl Merkezi A Blok, Haramidere - Avc lar / STANBUL Yay n Haklar : Copyright Atlantis letiflim Tüm yay n haklar sakl d r. Yay nc n n ve yazar n yaz l izni olmaks z n hiçbir yolla ço alt lamaz, al nt yap lamaz. 1. Bask / Ocak 2009 stanbul Sertifika No: ISBN

3 stikbal ile 50 y l Sevgili meslektafllar m ve sayg de er büyüklerim, Yar m as rd r Türkiye nin önde gelen mobilya markas olmay baflaran stikbal in, bugün 50. yafl n kutlaman n gururunu yafl yoruz. Boydak Holding in temellerini oluflturan stikbal; kuruldu undan bu yana ürün ve hizmet kalitesinden ödün vermeden, kendini yenileyerek hem kendi markas hem de Türk mobilya sektörü için standartlar sürekli yükseltmifl ve tüketicisinin güvenini kazanmay bilmifl öncü bir markad r. Türkiye tarihinin elli y l na flahit olmufl bir marka olman n onurunu yaflayan ve h z n hiç kesmeden baflar dan baflar ya koflan stikbal, bundan 15 y l önce Türkiye yi çek-yat ile tan flt r rken, bugün yemek odas ndan yatak odas na, genç odas ndan bebek odas na, kanepeden oturma gruplar na, yataktan ev tekstiline, mutfaktan banyoya, bahçe mobilyas ndan aksesuara, hal ya ve ayd nlatmaya kadar bir evin ihtiyac olan binlerce ürünü tüketiciyle buluflturaca na inan yordu. Büyük markalar, büyük ad mlardan do ar. flte stikbal markas n n Türkiye nin en önemli markalar ndan biri haline gelmesinin sebebi de budur. stikbal, de iflen yaflam flartlar n ve bu flartlara paralel tüketicilerinin farkl laflan ihtiyaçlar n sürekli gözlemleyerek den fazla ürün gelifltirmifl, Türkiye ye yay lan yüzlerce bayisi sayesinde Türkiye deki her eve en az bir ürünüyle girmeyi baflarm flt r. Mobilya denilince, her 10 kifliden 9 unun stikbal demesi, bizim için en büyük baflar ölçütüdür. 3 stikbal ile gururumuz ve baflar lar m z yurtiçinde oldu u gibi yurtd fl nda da h zla devam etmektedir. stikbal, 1957 de Kayseri de küçük bir marangoz atölyesinde kap -pencere yap m yla bafllayan hikayesinden günümüzde, kalitesini ve rahatl n 5 k tada 100 ü aflk n ülkeye sunan bir marka konumuna ulaflm flt r. Bugün stikbal, Kuveyt, Yunanistan, Bulgaristan, Rusya, M s r, Almanya, Kazakistan, Romanya, ngiltere, Fransa, Belçika gibi birçok ülkede toplam 110 ma azas ve sat fl noktas yla Türk kalitesini yurtd fl nda da temsil etmektedir. Orta vadede hedefimiz Türkiye nin her ilinde oldu u gibi, dünyan n her ülkesinde de stikbal ma azalar açmakt r. Ürün kalitesini, sat fl ve sat fl sonras hizmetlerini, mutlak müflteri memnuniyetini ön planda tutarak tasarlayan stikbal, bu yaklafl m yla tüketici dostu bir marka olmufl ve tüketicilerinin güvenine lay k olabilmenin sorumlulu unu her zaman üzerinde hissetmifltir çal flan yla Türkiye de önemli bir istihdam imkan sa layan markam z n, bugünlere ulaflmas nda çal flanlar m z n güveni ve eme i çok büyüktür. stikbal; geliflen ve globalleflen ülkemiz ve dünya koflullar nda, güçlü, dinamik yap s, engin flirket kültürü, birliktelik ruhu, teknolojik ve kurumsal alt yap s yla gelece e umut ve güvenle bakmaktad r. Elli y ld r bizi stikbal e tafl yan tüketicilerimize, özverili çal flmalar yla baflar lar m za imza atan çal flanlar m - za, de erli ifl ortaklar m za ve bu maceray bafllatan aile büyüklerimize flükranlar m sunar m. 50 y ll k hikayemizi ve tercübemizi anlatan bu kitab sizlerle paylaflmaktan dolay ayr bir mutluluk ve gurur duyuyoruz. Sayg ve sevgilerimle, Hac Boydak Yönetim Kurulu Baflkan

4 4

5 Boydak Center, 2008 Kayseri 5

6 6

7 Teflekkür Bu kitap, Boydak Holding taraf ndan stikbal markas n n do umunun 50. y l an s na, Türk mobilya sektörüne bir arma an olarak sunulmak üzere haz rlanm flt r. Böyle bir kitab yazma fikri 2008'in bafl nda netlefltikten sonra, çal flma h zl bir seyir izleyerek, benzerlerine göre k sa zamanda hayat bulmufltur. Kitab n k sa sürede yaz lmas na gerekli zemini haz rlayan ve gerek kendileriyle yapt m z yüzyüze görüflmelerde, gerekse projenin her aflamas nda ilgilerini esirgemeyen ve hiçbir koflulda misafirperverli i elden b rakmadan, her türlü sorumuza tüm içtenlikleri ve güleryüzleriyle yan t veren, baflta Boydak Ailesi'nin büyü ü Hac Mustafa Boydak ve Mehmet Boydak olmak üzere; Hac Boydak'a, fiükrü Boydak'a, Yusuf Boydak'a, Mustafa Boydak'a, Memduh Boydak'a, Bekir Boydak'a ve Nazif Türko lu'na teflekkür etmek isterim. Toplam 17,5 saati bulan görüflmelerde sab rla tüm sorular m yan tlad lar. Ayr ca 30 y ldan fazla süreyle stikbal'de çal flan Mustafa Gayret, Mehmet Mert ve Aytekin Mert'e; Alfa Möbel Genel Müdürü Metin Aytulun'a; 1983'ten bu yana stikbal perakende bayili ini yürüten Abdülkadir Karavil'e; 1991'den beri stikbal Ankara Bölge ana bayisi Halis Gökçek'e bu çal flmaya zaman ay rd klar, de erli bilgiler verdikleri, yaflad klar canl an lar bizlerle paylaflt klar için müteflekkiriz. Sözlü tan kl klar olmasayd, kitab n farkl bir uslupta yaz laca ve bambaflka bir eser ortaya ç kaca flüphe götürmez bir gerçek. Ayr ca kitab n yaz lmas konusunda bafl ndan itibaren Atlantis letiflim Hizmetleri nin sergiledi i gayretlere ve Ajans Baflkan Muzaffer Çetinkaya ya, tüm stikbal ekibine ve kitab n tasar m aflamas nda Atlantis ten emek veren herkese bir kez daha teflekkür etmek isterim. Tüm bunlar n yan s ra, kitap fikrini ortaya atan ve kitab n her aflamas nda önemli katk larda bulunan, bilgilerin h zla ulaflt r lmas nda, randevular n hiç vakit kaybedilmeden al nmas nda yard mlar n esirgemeyen, baflta Boydak Holding Grup Pazarlama Koordinatörü Bilal Uyan k ve Boydak Holding Reklam ve Halkla liflkiler Müdürü Murtaza Durmufl olmak üzere Reklam Bölümü nden bu projeye emek veren di er tüm arkadafllar m za en içten teflekkürlerimi iletmek isterim. Kitab n k sa sürede yaz lmas ndaki en önemli etken, stikbal ve Atlantis ekiplerinin sergiledikleri içtenlik, an nda verdikleri geri dönüfller, projeye olan inançlar olmufltur. lk görüflmeden bu yana kendilerini hep yan mda hissettim. Bu nedenle kitab, ayn zamanda çok severek ve inanarak kaleme ald m. Umar m bu ruh hali, okuyucular taraf ndan da fark edilebilinir. 7 stikbal'in daha nice baflar larla taçland r lm fl 50 y llara ulaflmas n diliyoruz. Öte yandan bir di er dile imiz, Türk mobilya sektörüyle ilintili. Sektörün, dünya pazarlar nda varl n daha çok hissettirerek, markalar m zla daha fazla övünebilece imiz günlere k sa vadede kavuflmam z en içten arzumuz. Sayg lar mla Prof. Dr. Nükhet Vardar 21 Kas m 2008 El zi letiflim Dan. Ltd.

8 çindekiler Boydak Holding Yönetim Kurulu Baflkan Hac Boydak tan stikbal ile 50 y l 03 Teflekkür Mobilya Sektörüne K sa Bir Bak fl 13 nsano lu ve Yaflad Mekan n Zenginli i 13 De iflen Gereksinimler ve De iflen Mobilya E ilimleri 13 Mobilyan n K sa Tarihçesi 15 Dünyada Mobilya Sektörü 16 Mobilya Üretiminin Dünyada ve Türkiye de Geçirdi i Evrim 19 Türkiye de Mobilya Sektörünün Geliflimi 22 Mobilya Üretimi ve llerin Ald klar Pay 23 Mobilya Üretimi ve Kapasite Kullan m Oranlar 28 Türkiye de Mobilya Sektörünün D fla Aç lmas 29 Mobilya Sektöründe Kalite Standartlar 31 Mobilyada Tasar m ve Patentlerin Önemi 31 Mobilya Sektöründe Markalaflman n Ayak Sesleri stikbal Markas Do uyor 35 Hac Mustafa ve Hac Sami Boydak n Çocukluk ve Gençlik Y llar 35 stikbal in lk Kurulufl Giriflimleri 40 stikbal Markas Ad n Al yor 41 Kayseri de Aç lan Teflhir Ma azas 42 HES Kablo nun Kuruluflu 42 kinci Neslin Çal flma Hayat na At lmas 42 Arzu- stikbal Çelik Mobilya n n Kurulmas 43 Fuarlar ve stikbal in Önünde Aç lan Yeni Kap lar de kinci Nesil, fli Devral yor 48 Yatay Entegrasyonun Getirisi 49 Önce Odaklanarak Büyüme Daha 1983 te Markalaflma Yolunda At lan Yeni bir Ad m 51 lk Yayl Kanepe Üretimi ve Pazarda Yaflanan Zorluklar 56 Yay ve Kapitone Makinesinin Sat n Al m 57 Pazardaki Talebi Karfl layamama 58 stikbal Mobilya Sanayi ve Ticaret A.fi. Kuruluyor 60 Kaliteye Verilen Önem ve lk letiflim Gayretleri 60 Markalaflmada Öncelikleri Do ru Saptama - Bayilik Sistemine Duyulan Gereksinim 61

9 stikbal in Bayilik Sistemini Bafllatmas 62 kinci Genç Kuflak fl Bafl nda 67 Marmara Bölgesi ne lk Da t m Bafll yor- 20 Eylül Yokluklar n F rsata Çevrildi i Y llar Markalaflmada lk Ad m ve Garanti Belgesi lk TV Reklam Merkez Çelik A.fi. Kuruluyor 76 stikbal ve Y llar tibariyle Kullan lan Logolar 79 Merkez Çelik Kurulduktan Sonraki Yönetim De iflikli i 79 stikbal Bayileri ve Artan Marka Görünürlü ü Form Süngerin Kurulmas n Haz rlayan Unsurlar 84 K rk Gün Kar Ya ar, Bir Gün Av Olur 84 letiflim Stratejisindeki Kurgu Hedef Kitlesini Tan mlayan Seri Üretim 86 Markalaflan Mobilya Sektörü ve Beraberinde Gelen Segmentasyon 87 Boytafl Kuruluyor Markaya Yap lan Yat r mlar H z Kazan yor Yurtd fl Fuarlardan Alfa Möbel in Kurulufluna Krizinin Getirisi - Boyteks Üretime Bafll yor ve Grubun Mobilya Sektörü D fl ndaki Yat r mlar n Art rmas Y l ve Toplam Kalite Krizi 102 letiflimde, Teknolojik Yeniliklerin Öne Ç kt Y llar 102 "Önce Tüketicini Tan 106 stikbal den 2008 de Yeni bir Patent Baflvurusu: Biocare 110 D fl Pazarlarda stikbal Markas 113 "Markalaflma Varsa, Kim Korkar Çin den? 116 Boydaklar ve Yönetim lkeleri 118 Boydak Grubu ve Sosyal Dayan flma 121 Kurumsallaflma Üzerine de Boydak Grubu Kitapta Tan kl na Baflvurulan Sözlü Kaynaklar Kaynakça Mobilya Sektörüyle lgili Bilgi Al nabilecek Ulusal ve Uluslararas Kurulufllar Kifliler ve Firmalar Dizini 151

10 10

11 Mustafa Kemal Atatürk, bir ziyaretinde Kayseri Lisesi bahçesinde 11

12 12 En Makbul nsan, Üreten nsand r

13 1- Mobilya Sektörüne K sa bir Bak fl 13 nsano lu ve Yaflad Mekan n Zenginli i nsano lu ilk ça lardan bu yana yaflad mekan ve çevreyi daha kullan fll, daha rahat ve daha güzel k labilmek için çeflitli eflyalar üretmifltir. Mobilya ise bu eflyalar n hep bafl nda yer alm flt r. Mobilyalar, bir yandan insano lunun oturma, yatma, yemek yeme, bofl zamanlar n de erlendirme gibi farkl ifllevleri yerine getirmelerini sa larken; öte yandan kiflilerin yaflad klar ortama ba lanmalar na, bu mekanlar yaflan r k lmalar na, sevmelerine, kendilerine s cak bir ortam yaratmalar na ve en genel anlam yla kiflilerin evlerine özen göstermelerine neden olmufltur. Bir di er deyiflle, e er bugün kifliler için ev kavram varsa, bunda mobilyalar n pay büyüktür. Mobilyas z ya da bombofl bir ev, ev de ildir. yerlerini ald ktan sonra, kifli kendini adeta daha güvende hisseder ve yeni çevresine daha kolay uyum sa lar. Kiflinin yaflad ve zaman geçirdi i mekan n, ruh halini etkiledi i bilinen bir gerçektir. Hal böyle olunca, s cak, insan rahatlatan, huzur veren, güzel, özenle dekore edilmifl mekanlar, insano lu için ayr bir önem tafl makta ve hatta kiflilerin verimlili ini art rmaktad r. De iflen Gereksinimler ve De iflen Mobilya E ilimleri E er bugün kifliler için ev kavram varsa, bunda mobilyalar n pay büyüktür. Mobilyas z ya da bombofl bir ev, ev de ildir. Bu nedenle kifli ne zaman yeni bir eve tafl nsa, hatta yeni bir ofisi olsa, belki de o mekana imzas n atabilmek, o mekan n kendisine ait oldu unu belirtmek istercesine, küçük büyük demeden ilk ifl olarak kendisine ait baz eflyalar getirir ve ifle önce bunlar yerlefltirerek bafllar. Bu eflyalar Kifliler özellikle son y llarda yaflad klar ve tercih ettikleri mekanlarla an lmaya bafllam fllard r. Mobilyalar m zda kulland m z stil, renk, mekandaki fl k düzeni, hatta s, müzik ve koku dahi bizi tan mlayan özellikler aras na girmifltir. XXI. yüzy lda bireyler, artan oranlarda rahatl k arar olmufllard r. ster evimizde, ister bir kafede oturuyor olal m, bugünün insan art k rahat koltuklarda a rlanmay beklemektedir. Benzer fle-

14 kilde dünya nüfusunun artmas yla, gitgide daha çok mekan ve alan s k nt s çekmeye bafllayan insano lu, yaflad mekan daha verimli kullanman n pefline düflmüfltür. Belki bu nedenle, XXI. yüzy l insan seçti i eflyalar n katlanabilir ve kolay saklanabilir olmas n, çoklu ifllevler üstlenmesini beklemektedir. Bu tüketici e ilimi, sektörde 3 boyutlu düflünme olarak adland r lmaktad r. Örne in aç ld nda büyüyebilen yemek masalar, gündüz kanepe, gece yatak olarak kullan - labilen, sand k bazal oturma/yatma gruplar, gerekti inde üstüste saklanabilen iskemleler gibi. Yaflam n birçok alan nda oldu u gibi, portatif, hatta k sa kullan m ömrü olan eflyalar daha fazla tercih edilmektedir. Düflen mobilya maliyetleri ve çeflit fazlal, mobilyada da giyim sektörüne paralel bir koleksiyon mant n n geliflmesine ve dolay s yla mobilyada da moda kavram n n oluflmas na neden olmufltur. Bunlar n ötesinde, Türkiye de son 50 y l içinde daha küçük metrekareli konutlar n yap lmas yla, 50 y l öncesinde evlerimizde görmeye al fl k oldu umuz misafir odalar tarihe kar flm flt r. Eskiden misafir odalar ve dolay s yla bu mobilyalar, sadece misafir ziyaretinden misafir ziyaretine kullan l rken; daralan mekanlar, misafir odalar yla oturma odalar n n birleflmesine neden olmufltur. Böylelikle misafirler de ailenin her gün oturdu u odalarda a rlanmaya bafllam fllard r. Dolay s yla tüm ev halk n n her gün kulland mobilyalar daha kolay ve çabuk eskir olmufl ve mobilya yenileme yafl 20 lerden, 7-10 y la gerilemifltir. Ayr ca moda kavram n n hayat n her alan nda önem kazanmas, mobilya de iflim h z n da art rm flt r. Bunlara ek olarak, elektronik iletiflim araçlar n n h zla yay lmas yla, eskiden birbirinden tamamen 14 Düflen mobilya maliyetleri ve çeflit fazlal, mobilyada da giyim sektörüne paralel bir koleksiyon mant n n geliflmesine ve dolay s yla mobilyada da moda kavram n n oluflmas na neden olmufltur. Bu etkenlerin sonucunda da, tüketiciler mobilyalar n tam olarak eskimeden yenilemeye bafllam fllard r. Art k eskiden oldu u gibi kiflilerin ayn mobilyalara y l boyunca sahip olma ya da ayn mobilya iskeleti üzerine yeni kumafl kaplatarak kullanmay sürdürme al flkanl klar neredeyse ortadan kalkm flt r. Bu e ilim, do al olarak tüm dünyadaki mobilya tüketimini kamç lam fl ve beraberinde daha çok ve farkl çeflit taleplerini getirmifltir. ayr lm fl olan ev ve ifl ortamlar günümüzde neredeyse iç içe geçmifl durumdad r. Teknolojinin yard m yla nerede oldu umuzdan ba ms z olarak, art k evde geçirilen sürede de iflle ilgilenmek gerekebilmektdir. Benzer flekilde, özellikle bat ülkelerinde ofis kiralar n n, ulafl m giderlerinin; hem trafikte geçirilen zaman hem de maddi de- er olarak flirketlere önemli bir maliyet yükü getirmesi ve iletiflimde kullan lan son teknolojinin h zla yayg nlaflmas nedeniyle, daha fazla kifli evden çal flmaya bafllam flt r. Bu da yine de iflik ifllevli ev ve ofis mobilyalar na olan talebi art rm fl; hatta bilgisayar, DVD vs. gibi ekipman saklayabilmek için evin di er mobilyalar yla uyumlu, o nedenle genelde ahflaptan yap lm fl kabinlere olan talep yükselmifltir. Sonuçta ev-ofis mobilyalar gibi yeni bir kategorinin do mas na neden olmufltur. Örne in, günümüz tüketicileri gündüz bilgisayarlar n kullanabilecekleri ergonomik bir çal flma düzene inin, akflamlar rahat rahat oturabilecekleri bir koltu a dönüflmesini bekleyebilmektedir. Ya da gün içinde kullan lan bir çal flma grubunun, ö leden sonra k sa süreli de olsa kifliye dinlenme imkân tan mas, tüketici nezdinde ek bir fayda yaratabilmektedir.

15 Ayr ca genelde, eski ça larda hayat n avlanarak kazanan insano luna göre çok daha az hareket eden günümüz insan, ister evde ister iflyerinde olsun, fiziksel flikayetlerini en aza indirebilmek için daha ergonomik mobilyalar tercih etmektedir. Mobilya üretiminin endüstriyelleflmesiyle beraber, düflen mobilya fiyatlar karfl s nda tüketiciler daha fazla talepkâr olmaya bafllam fllard r. Çünkü rahat, kullan fll, kolay silinebilen, yanmayan, leke tutmayan binbir çeflit stilde, kumaflta, renkte ve desende mobilyay pazarda kolayl kla, hem de eriflilebilen fiyatlardan bulabilmektedirler. O zaman, art k devir, tasar m n devridir. Mobilya üreticileri taraf ndan tüm beklentileri karfl lanan tüketiciler, dünyada oldu u gibi Türkiye de de giderek artan oranlarda mobilya tercihinde oylar n tasar mdan yana kullan r olmufllard r. Tasar m n 2010 lu y llarda da taht n giderek sa lamlaflt raca ve belki de kiflisellefltirilmifl, ancak yine makûl fiyatlardan tüketicilere sunulacak olan mobilyalar n, sektörün gündemini daha fazla meflgul edece ini söylemek yanl fl olmayacakt r. Mobilyan n K sa Tarihçesi Günümüze kadar gelebilen ilk mobilya örneklerinin, M.Ö y llar nda Eski M s r da kullan lan mobilyalar oldu u saptanm flt r. O tarihten bu yana çok say da ahflap mobilyan n kalma nedeni, ahflap malzemenin, kuru çöl ikliminde bozulmadan saklanabilmifl olmas nda gizlidir. (Tanyel, Ferruh, Küçük ve Orta Ölçekli Mobilya Sektörümüz, KOSGEB - Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Gelifltirme ve Destekleme Dairesi Baflkanl, Ankara, 2000, s. 6). Bugün de hâlâ Türk mobilya sanat özellikle Selçuklular döneminde kendini belli etmifltir. 15 mobilya üretiminde ahflap tercih edilmektedir. Çünkü e er ahflab n nemi % 8-14 oran nda al n r ve do ru olarak kurutulursa, ahflap mobilya uzun y llar bozulmadan kullan labilmektedir. Eski M s r medeniyetinden bafllayarak, yüzy llar boyunca üretilen mobilyalarda sadece ifllevsellik aranmam fl; mobilyalar bulunabilen malzemelerle muhakkak boyanm fl ve süs ö eleri eklenmifltir. Eski M s r da arslan, fil, bo a motifleri kullan l rken; Mezopotamya da süslemeler, yerini insan figürlerine ve metal bezemelere b rakm flt r. Zaman içinde mobilya yap m nda kullan lan araçlar da de iflime u ram flt r. Örne in rendenin bilinmedi i dönemlerde, kumtafl ndan; çivi ve vida icat edilmeden önce ise, basit pimlerden ve ahflap geçmelerden yararlan lm flt r. Daha sonra marangozluk araçlar olarak, keser, balta, yayl matkap, testere, a aç tornalar kullan lmaya bafllanm flt r. Malzeme olarak genelde akasyadan, akçaa açtan, lg ndan, ard çtan, sedirden ve serviden faydalan lm flt r. M.Ö y llar nda Anadolu medeniyetlerinden Frigya Krall nda kakmal ahflap eflyalar ra bet görmüfl ve bu dönemde sar ve sert flimflir a ac ile koyu renkli ceviz, ard ç, porsuk birlikte kullan larak göze hitap eden bir renk ahengi yarat lm flt r. Uzun y llar yatak ve oturma gruplar nda kullan lan ard ç ya da sedir gibi a açlar n kendilerine has kokular vard r ve bu kokular n ayn zamanda haflereleri uzak tuttu u bilinmektedir. Türk mobilya sanat özellikle Selçuklular döneminde kendini belli etmifltir. A aç malzemeden oymal ve kakmal mihrap, minber, rahle, kap, pencereler yap lm fl ve bunlar çiçek ve geometrik

16 16 desenlerle bezenmifltir. Keza Osmanl mparatorlu u nda XIV. yüzy lda Edirnekâri mobilya yap m na h z verilerek; bu dönemde sand k, rahle, kavukluk, yüklük kapaklar a aç malzemeden üretilerek, çeflitli motiflerle süslenmifltir. Dünyada Mobilya Sektörü Toplam dünya üretiminde, mobilya üretiminin pay ancak % 1 dir (Çin Menfleli Ürünlerin thâlât Karfl s nda Yerli Ürünlerin Rekabet Gücünün Art r lmas Araflt rmas - Mobilya Sektörü, stanbul Ticaret Odas, Yay n No: , stanbul, 2007, s. 21). lk bak flta bu oran oldukça az gibi düflünülse de, rakamsal olarak ifade edildi inde, dünya mobilya üretiminin 2005 te 220 milyarl k bir de ere ulaflt görülür li y llarda $180 milyar tutar nda olan dünya üretimi, 2001 de $190 milyara yaklaflm fl; 2002 y l nda $200 milyara yükselmifltir (International Tropical Timber Organization (ITTO) and International Trade Centre (UNCTAD/WTO), International Wooden Furniture Markets: A Review, Geneva, 2005, s. 6). Mobilya Sanayicileri Derne i nden (MOSDER) edinilen bilgiler, 2006 y l verilerine göre dünyadaki mobilya üretim de erinin $264 milyar, tüketiminin ise, yaklafl k $300 milyar oldu unu göstermektedir. Ayr ca 2006 dünya mobilya ihracat $80 milyar, ithâlât ise $83 milyard r. hracatta, s ras yla Çin, talya, Almanya, Polonya, Kanada ve ABD bafl çekerken; ithâlâtta ABD, Almanya, ngiltere, Fransa, Japonya ve Kanada gelmektedir. Bu verilere dayanarak, dünya mobilya üretiminin y ll k bazda %5-6 oran nda büyüdü ünü söylemek yanl fl olmayacakt r. Ayn rapor, kay t d fl n n, dünyada mobilya üretiminin % 10 una eflde er oldu u tahminine de yer vermektedir. Yap lan analizler dünya mobilya üretiminin 2050 de 1 trilyona yükselece ine iflaret etmektedir. Dünya mobilya üretiminde giderek önemli bir oyuncu olan ve dolay s yla dikkatle izlenmesi gereken ülkeler: baflta Çin olmak üzere, Malezya, Tayland gibi Uzak Do u ülkeleri, Avrupa da Polonya ve talya, Güney Amerika da, Meksika ve Brezilya d r. Kaynaklar, 2006 dan sonra dünya mobilya üretiminin % 30 unun Çin in kontrolüne geçti ini belirtmektedir. Yukar da belirtilen bu ülkelerin dünya mobilya üretiminde söz sahibi olabilmeleri, üretim maliyetlerini düflük tutabilmeleri sayesinde gerçekleflmifltir. Çin, Orta ve Do u Avrupa ülkeleri üretim maliyetinde önemli bir avantaj yakalam flken; daha geliflmifl ülkelere göre kendi iç pazarlar ndaki kifli bafl na mobilya tüketim harcamalar hâlâ çok Dünyada k talararas mobilya tüketim toplamlar ve kifli bafl na düflen mobilya tüketim harcamas karfl laflt rmas (De Turck, Bart, The Competitiveness of the Furniture Industry, Union Européenne de l Ameublement, Brussels, February 25, 2005)

17 Çin de, Orta ve Do u Avrupa da ve Avrupa Birli i nde üretilen mobilya maliyetlerinin karfl laflt rmas (Kilo bafl na ) (De Turck, Bart, The Competitiveness of the Furniture Industry, Union Européenne de l Ameublement, Brussels, February 25, 2005) 17 önemli unsur, bu ülkelerin kontrol alt na alamad klar yüksek üretim maliyetleridir. Sonuçta ABD li mobilya üreticileri, üretim merkezlerini, iflçilik maliyetlerinin daha düflük oldu u Çin, Malezya gibi ülkelere tafl ma yoluna gitmifller ya da yar mamûlleri bu ülkelerde ürettirmeye bafllam fllard r. Avrupa ülkeleri ise bir araya gelerek, üretimlerini Do u Avrupa ve Akdeniz ülkelerine Günümüzde mekan ve mobilya konusunda yap lan tercihler, eskiye oranla çok daha fazla kiflilikleri ve kiflilerin yaflam biçimlerini yans t r olmufltur. düflük düzeydedir. Örne in Avrupa Birli i nin (AB) 15 ülkesinde kifli bafl na düflen mobilya tüketimi 250 iken, bu rakam Asya da 13, Afrika da 2 dur. Önümüzdeki 50 y l boyunca, her y l % seviyelerinde gerçekleflecek bir tüketim art fl, ancak dünya nüfusunun yar s n, Avrupa Birli i ülkelerinin flimdiki mobilya tüketim düzeyine yaklaflt rabilecektir. Haritada, k talararas mobilya tüketimlerini ve kifli bafl na düflen mobilya harcamalar n görebiliyoruz. Tüm bu bilgiler, bize dünya mobilya üretiminde ve tüketiminde henüz karfl lanmam fl büyük bir potansiyel talep oldu una ve dolay s yla Türk mobilya sektörü için önemli bir gelecek vaad etti ine iflaret etmektedir. Bir di er önemli nokta, geleneksel olarak dünyadaki mobilya üreticilerinin bafl nda gelen ABD, Avrupa ülkeleri gibi ülkelerin, bu sektördeki hakimiyetlerini 1990 lardan sonra h zla kaybetmeye bafllam fl olmalar d r. Buna neden olan en kayd rabilmenin yollar n araflt rmaktad r (Sakarya, Sevil, Mobilya Sektörü De erlendirme Raporu, Orta Anadolu hracatç Birlikleri (OA B) Genel Sekreterli i, Ankara, Ocak 2006, s. 40). Ancak dünyada mobilya sektörünün gidiflat na bakt m zda, hem hammadde hem de düflük iflçilik ücretleri nedeniyle, üretimin her geçen gün Asya y, Güney Amerika y ve Okyanusya y daha fazla içerecek flekilde, güney yar mküreye do ru kayaca n söyleyebiliriz. Daha önce de de indi imiz gibi, mobilya üretiminde maliyetler en önemli sorun olmay sürdür-

18 Avrupa Birli i nde mobilya sektörünün maliyet yap s (Toplam maliyet içinde %) 18 fiç L K ÜCRETLER 25,7 HAMMADDE 48,9 H ZMETLER 14,7 ENERJ 1,3 KÂR MARJI 5,1 YATIRIMLAR 4,3 (De Turck, Bart, The Competitiveness of the Furniture Industry, Union Européenne de l Ameublement, Brussels, February 25, 2005)

19 mektedir. Örne in 2000 li y llarda Avrupa Birli- i nde üretilmifl mobilyan n kilogram fiyat ortalamada 4,5 iken; Avrupa Birli i ülkeleri d fl ndan ithal edilen ülkelerde 2,7; Çin den gelen ithal ürünlerde ise 2,0 dur (De Turck, Bart, The Competitiveness of the Furniture Industry, Union Européenne de l Ameublement, Brussels, February 25, 2005). Avrupa Birli i ülkeleri kendi aleyhlerine olan bu yap sal sorunu düzeltebilmek için, hükümetler nezdinde iflçilik ücretlerinden al nan verginin kald r lmas giriflimlerinde bulunmaktad r. Çünkü Avrupa Birli i nde ortalama bir mobilya üreticisinin maliyet kalemleri incelendi inde, toplam üretim maliyetleri içinde iflçilik ücretlerinin % 26 ya ulaflt görülmektedir. Ayr ca kâr marjlar da % 5 ler dolay ndad r. Türk mobilya sektörü, bu bilgileri göz önünde bulundurarak ve iyi bir sektör analizi yaparak, hem Avrupa Birli i hem de di er geliflmifl ülke pazarlar n k sa sürede çok daha verimli bir flekilde de- erlendirebilmelidir. Nitekim 1996 dan 2000 e OECD ülkelerine yap - lan ihracat rakamlar n inceledi imizde, bu dö- Mobilya Üretiminin Dünyada ve Türkiye de Geçirdi i Evrim Günümüzde mekan ve mobilya konusunda yap lan tercihler, eskiye oranla çok daha fazla kiflilikleri ve kiflilerin yaflam biçimlerini yans t r olmufltur. Çünkü eskiden sadece 1-2 çeflit mobilya stili, renk ve desen seçene i varken; günümüz tüketicisi, kelimenin gerçek anlam yla binlerce stil, biçim, renk, desen aras ndan seçim yapabilmektedir. Hatta, ayn masa ya da koltuk tak m için farkl ayaklar, farkl kolçaklar dahi seçebilmekte ve bir yerde, kendi mobilyas n kendisi tasarlayabilmektedir. Bu da bize birçok farkl üretim grubunda oldu u gibi, mobilya üretiminde de dünya üzerinde tam bir döngünün tamamland - n göstermektedir. 19 Bu verilere dayanarak k sa ve orta vadede Türkiye nin dünya mobilya pazar nda daha fazla söz sahibi olaca n belirtmek isteriz. nemde Çin in OECD ülkelerine ihracat n % 226 oran nda art r rken; ayn dönemde Türkiye nin OECD ülkelerine mobilya ihracat n % 184 oran nda yükseltti ini gözlemlemekteyiz (International Tropical Timber Organization (ITTO) and International Trade Centre (UNCTAD/WTO), International Wooden Furniture Markets: A Review, Geneva, 2005, s. 9-10). Keza aras nda Türkiye nin toplam mobilya ihracat % 111 artarak, büyüme oranlar nda ilk s raya yerleflmifltir. Türkiye nin 2002 de $260 milyon olan mobilya ihracat, 2004 te $547 milyona yükselmifltir. Ayn dönemde en yüksek art fl oran na sahip ülkelerden Çin in mobilya ihracat % 90, Polonya n n ise % 70 oran nda artabilmifltir (Çin Menfleli Ürünlerin thâlât Karfl s nda Yerli Ürünlerin Rekabet Gücünün Art r lmas Araflt rmas - Mobilya Sektörü, stanbul Ticaret Odas, Yay n No: , stanbul, 2007, s. 23). Bu verilere dayanarak k sa ve orta vadede Türkiye nin dünya mobilya pazar nda daha fazla söz sahibi olaca n belirtmek isteriz. Eskiden tamamen el iflçili ine ve ustal a dayal bir sanat dal olarak geliflen mobilya yap m, endüstrileflme öncesinde, sadece al nan siparifller üzerine gerçeklefltirilebilmektedir. Bu nedenle üretilen mobilyalar daha uzun sürede üretilebilmektedir. Biraz kaba bir görünüme sahiptir ve oldukça pahal d r. Ancak di er birçok iflkolunda oldu u gibi, Endüstri Devrimi nin beraberinde getirdi i makineleflme sayesinde, hem üretim h zlanm fl, hem de el eme inin üretimdeki oran giderek azalm flt r. Böylelikle her üretilen mobilya, bir öncekine göre daha az maliyetle üretilebilir olmufltur. Örgütlenen üreticiler, art k mobilyalar siparifl üzerine de il de; üretim planlar na göre üretir düzeye ulaflm fllard r. Düzenli üretim, beraberinde daha fazla ürünün üretilebilir olmas n sa lam flt r. Bu kez de üreticiler ürettikleri mobilyalar tüketicilere daha kolay ulaflt rabilmek için düzenli da t m a lar kurmufllard r. Sonuçta tüketiciler beklemeden, daha ucuza, daha standart halde ve daha ince iflçilikle üretilmifl mobilyalara kavuflmufllard r. Ancak ilk bafllarda maliyetleri belli bir düzeyde tutabilmek için, üretilen mobilyalar n stilleri, renkleri ve desenleri birkaç çeflitle s n rl olmak zorundad r. Çünkü üretim hatt nda yap lacak

20 her de ifliklik zaman kayb na neden oldu u kadar; çeflitlili i art rmak, ayn girdiden daha az miktarda sat n alma demektir. Bu faktörler ise hem iflçilik hem de girdi maliyetlerini yükseltmektedir. O nedenle uzun y llar hem Türkiye de hem de dünyada birçok üretim dal nda oldu u gibi, ayn tür mobilyalar 1-2 desen ve renkten y llar boyunca üretilmifltir. Daha farkl ürünler isteyen tüketiciler yine ahflap ustalar na baflvurarak, kiflisel olarak tercih ettikleri stilleri, kumafllar ve renkleri evlerine tafl m fllard r. Bir yerde art k döngü tamamlanm fl ve ahflap ustalar n n göz nuru, al n teriyle; ölçek ekonomisinin maliyet avantaj ayn çat alt nda toplanm flt r. Dünya mobilya üretiminde gözlemlenen bu e ilimler, Türkiye de de kendisini belki y l arayla belli etmifltir. Ancak dünya mobilya sanayinde günümüzde dahi, ayn çat alt nda 500 den fazla iflçi çal flt - ran fabrikalar görmek epey zordur (International Tropical Timber Organization (ITTO) and Inter- Döngü tamamlanm fl ve ahflap ustalar n n göz nuru, al n teriyle; ölçek ekonomisinin maliyet avantaj ayn çat alt nda toplanm flt r. 20 Ard ndan tam otomasyon, üretimin imdad na yetiflmifltir. Art k üretim hatlar nda maliyetleri yükseltmeden, az miktarda farkl stil, desen ve renklerde üretim yapma imkân do mufltur. Mobilya üreticileri bu yeni do an f rsat çok iyi de erlendirmifl ve kiflisel tercihlere adeta eski ahflap ustalar n n gösterdikleri özveri ve özene yak n bir flekilde yan t verebilmifllerdir. Bir yandan tüketicilere bu yak n ilgi ve alâkay gösterirken, bunu maliyetleri yükseltmeden gerçeklefltirmeyi baflarm fllard r. national Trade Centre (UNCTAD/WTO), International Wooden Furniture Markets: A Review, Geneva, 2005, s.1). Dünyada baflar l olan flirketler, büyük ölçekte mobilya üretimine geçebilen ve bunun yan s ra, hem hammadde ve yar mamûl girdilerinin teminini kesintisiz sa layabilen, hem de ürettikleri mobilyalar satabilmek için etkin perakende zincirleri oluflturabilenlerdir. Genelde finansal aç dan üretimde ileri ve geri entegrasyonu sa layabilmek pek kolay olmad ndan, dünyada benzer nitelikteki flirketler bir araya gelerek, güçlerini birlefltirme yoluna gitmifllerdir.

21 2000 li y llardan sonra ise, mobilya sektörü adeta moda sektörüyle yar fl rcas na, daha h zl hareket eden bir kulvar n oyuncusu haline gelmifltir. Mobilya üreticileri yeni oluflan dünyada pazar dinamiklerini yakalayabilmek için koleksiyonlar n daha k sa aral klarla pazara sunmufllard r. Daha k sa aral klarla farkl ürün üretmek, ancak üretimde geçerli k l nabilecek esneklikle elde edilebilinir. Üretimdeki bu esnekli i ise üretim a lar gerçeklefltirebilir. Bu nedenledir ki, dünyada çeflitli mobilya üretim a lar oluflturulmaya bafllanm fl, baz lar baflar l olurken; di- erleri pazarda varl k gösterememifltir. Örne in Malezya da mobilya üreticileri daha çok üretime odaklanarak, hammadde ve yar mamûl al m maliyetlerini minimize edecek bir örgütlenmeye gitmifllerdir. Öte yandan Tayvanl mobilyac lar kendilerini sadece üretimle s n rlamam fl; rekabetçi yönlerini farkl ve yenilikçi ürünler üretmek ve tasar m konusunda söz sahibi olmak üzerine kurgulam fllard r. Tayvanl mobilya üreticileri taraf ndan uygulanan model, farkl uzman firmalarla iflbirli ine giderek, çok katmanl bir a oluflturmak ve kendi alanlar ndaki rekabetçi avantajlar n dünya üzerinde kuvvetlendirmek üzerine yap land r lm flt r. 21 Ülkemizde organize bir ticari faaliyet olarak, daha büyük ölçekte mobilya sektörünün üretime bafllama tarihi ancak 1980 lerde gerçekleflmifltir. Dünyada mobilya sektöründe söz sahibi olmak isteyen her üretici, küresel boyutta verimli de er zincir yönetimini uygulayabilmelidir. Bir di er deyiflle, mobilya sektöründe hammadde al m ndan, perakende zincirinin örgütlenmesine ve ürünün tüketiciye ulaflt r lmas na kadar, her aflamada maliyetleri afla ya çekerken, markaya ek de er katmak esas olmal d r. Eskiden OEM (Original Equipment Manufacturing), yani en az maliyetle, yüksek miktarlarda kaliteli ürün üretebilmek önemliyken; 1990 lardan sonra benzer mobilyalar ayn kalitede ancak daha ucuza üretebilmek mümkün olabilmifltir. Bunun üzerine ürünlere ek de er katmak amac yla, mobilya üretimi OEM den ODM e (Original Design Manufacturing) geçmifltir. Art k ucuz + kaliteli + büyük hacimde üretime, bir de tasar m eklenmifltir. Malezya ve Tayland, ODM konusunda en baflar l ülkeler aras nda say lmaktad r. Ancak pazardan gelen zorlamalar ve markalar n önlenemez yükseliflleri, mobilya üreticilerinin zorunlu olarak üçüncü aflama olan OBM e (Original Branding Manufacturing) geçmelerine neden olmufltur. Bu aflamada markalaflma öne ç kmaktad r. Mobilya üreticilerinin küresel pazarlarda varl k gösterebilmeleri için markalaflmaya önem vermeleri, markalar yla rakiplerinden ayr flmalar ve dünya pazarlar nda markalar yla talep edilir olmalar, mobilya sanayinin 2000 lerin sonundaki en önemli gündem maddesini oluflturmaktad r (International Tropical Timber Organization (ITTO) and International Trade Centre (UNCTAD/WTO), International Wooden Furniture Markets: A Review, Geneva, 2005, s.xxv). flte ileriki sat rlarda okuyacaklar n z, 2007 y l nda 50. y l n kutlayan stikbal Mobilya n n kurulufl hikayesi oldu u kadar; Türk mobilya sektörünün geliflmini ve 1950 l y llarda ahflap ustalar n n küçük atölyelerde gerçeklefltirdikleri ufak çapl üretimden, bugün dünya pazarlar nda kendini kan tlam fl bir mobilya sektörüne geçiflin büyüme öyküsünü de gözler önüne sermektedir.

22 22 Türkiye de Mobilya Sektörünün Geliflimi Türkiye de mobilya, uzun y llar ata yadigari ahflap iflleme sanat n n bir uzant s olarak, geleneksel yöntemlerle ve emek yo un olarak küçük atölyelerde üretilmifltir. Uzun y llar, üretim yerleri, daha çok siparifl üzerine üreten, marangoz atölyeleri olmufltur. Ülkemizde organize bir ticari faaliyet olarak, daha büyük ölçekte mobilya sektörünün üretime bafllama tarihi ancak 1980 lerde gerçekleflmifltir. lk y llarda bu fabrikalarda çok amaçl makinelerle her çeflit ürün üretilmifl ve belli bir mobilya türünde uzmanlaflmaya gidilmemifltir. Dolay s yla ülkemizde faaliyet gösteren mobilya firmalar uzun y llar uzmanlaflman n do al sonucu olan ölçek ekonomisinin faydalar ndan ve maliyetlerin en aza indirilmesinden yarar sa layamam fllard r. Genelde bu y llarda, göreceli olarak büyük ölçekte üretim yapan mobilya fabrikalar nda dahi, üretim tek hat üzerinden gerçeklefltirilmifl ve dolay s yla tek tip ürün üretilebilmifltir. Ancak 1990 lardan bafllayarak, orta ve büyük ölçekli iflletmelerin kat - l mlar yla, mobilya sektörünün toplam imalât sektörü içindeki katk s % 3 düzeyine ulaflabilmifltir (T.C. Baflbakanl k Devlet Planlama Teflkilat Müsteflarl, Mobilya Alt Komisyonu Raporu, Dokuzuncu Kalk nma Plan , Ankara, s.125). Mobilya sektörü 1995 te bir önceki y la göre 1994 sabit TL fiyatlar yla de er olarak % 16,5, 1996 da ise % 5,2 oran nda büyümüfltür (Kayac kl Tamer ve Taluy Emil, Dünyada ve Türkiye de Mobilya Sektörü, stanbul Ticaret Odas, stanbul, 2003, s. 21). Devlet Planlama Teflkilat (DPT) taraf ndan yap lan çal flmalarda, mobilya sektörünün, aras nda ABD Dolar baz nda (% 5-6 l k inifl ve ç k fllar d fl nda) neredeyse sabit bir seyir izledi i söylenebilir. Her ne kadar sözü edilen mobilya üretim rakamlar DPT den al nan veriler olsa da; küçük ve orta ölçekteki mobilya üreticilerinin envanterinde bilinen zorluklar nedeniyle, gerçekleflen üretim rakamlar n n, belirtilen rakamlar n çok üzerinde oldu unu rahatl kla ifade edebiliriz. MOSDER verilerine göre ise, Türkiye de mobilya sektörü 2007 de 2006 ya göre % 16 oran nda büyüyerek, perakende fiyatlarla $7 milyar a, toptan fiyatlarla ise $4,8 milyar a ulaflm flt r. Ülkemizde mobilya sektörünün Gayri Safi Milli Has la dan (GSMH) ald pay n % 1,8 oldu u tahmin edilmektedir (Rochet, Delphine, Monographs on the Situation of Social Partner Organisations in the Candidate Countries (Bulgaria, Romania and Turkey): Furniture Industry, Universite Catholique de Louvain, Institut des Sciences du Travail, December 2006, s. 24). Mobilya sektörünün en kritik sorunlar ndan biri kay t d - fl n n, sektörün neredeyse % na eflde er olmas d r. Kay t d fl yla savaflta önemli bir araç olan markalaflma çabalar genel anlamda sektörde yeni yeni bafllam flt r. Markalaflman n tabana yay lmas ve h z kazanmas yla, kay t d fl n n sektördeki yerinin giderek küçülece i tahmin edilmektedir. T.C. Baflbakanl k Devlet Planlama Teflkilat taraf ndan yay mlanan Dokuzuncu Kal-

23 k nma Plan te, yurtiçi mobilya talebinin aras nda ortalama % 13 lük bir büyüme sergileyece ini tahminlemektedir de fabrikasyon üretim yapan 10 civar nda mobilya firmas n n varl ndan söz edilmekte ve sektörde yabanc sermayeli sadece 9 firman n oldu u belirtilmektedir (Tanyel, Ferruh, Küçük ve Orta Ölçekli Mobilya Sektörümüz, KOSGEB Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Gelifltirme ve Destekleme Dairesi Baflkanl, Ankara, 2000, s. 21) te ise sektördeki yabanc firma say s 34 e ç km flt r. (Yeniçeri, Bar fl, Ev ve Ofis Mobilyas Sektörü Dünya Ticareti, Türkiye nin Üretim ve hraç mkânlar D fl Pazar Araflt rmas, T.C. Baflbakanl k D fl Ticaret Müsteflarl, hracat Gelifltirme Etüd Merkezi, Ankara, Eylül 2005, s. 4). öte yandan yaln z yaflayanlar n ve boflanmalar n artmas yla hane say s n n yükselmesi, ortalama ömrün uzamas ve dolay s yla yafll nüfusun giderek fazlalaflmas, refah n artmas mobilya sektörünü canl tutan ve ek talep yaratan en temel unsurlardand r. Bu unsurlar orta ve uzun vadede de mobilya sektörünün büyümesine katk sa layacakt r. Mobilya Üretimi ve llerin Ald klar Pay ller baz nda mobilya üretimine bakt m zda 1998 in sonunda % 27 pay ile Ankara, Siteler bafl çekmektedir. Ard ndan mobilya üretiminin % 18 inin gerçekleflti i stanbul gelmektedir. Adana ve zmir in % 9 ar paylar vard r. Bursa, negöl mobilya üretiminin % 5 ini, Eskiflehir Türkiye nin 2006 y l toplam ev ve ofis mobilyas ihracat n n % 33 ünü tek bafl na Kayseri ili gerçeklefltirmektedir. MOSDER in 2007 y l verilerine göre Türkiye de yaklafl k mobilya üreticisi firma vard r. Bu firmalardan yaklafl k i mobilya üreticisi, geri kalan i de mobilya perakende ma- azas d r. Türk mobilya sektörü 2007 de, yaklafl k kifliye istihdam sa lam flt r. Bu say - n n i üretici firmalarda, i de perakende sat fl ma azalar nda çal flan kiflilerden oluflmaktad r. Mobilya sektörü, dünyada da büyük ölçekte üretime geçebildi i noktada kârl olabilen sektörlerden biri olarak bilinmektedir l y llarda dahi, Türkiye de ciddi anlamda hammadde s k nt - s yaflanmaktayd. Mobilya sektörü, 1990 lar n sonunda, sözü edilen bu girdi s k nt s n yenmeye ve büyük ölçekte üretmeye bafllad andan itibaren, h zla büyümeye, geliflmeye ve yurtd fl ndaki üretici firmalarla d fl pazarlarda boy ölçüflmeye bafllam flt r. Çok de il, sadece 7-8 y l önce 2000 de Türkiye deki tahmini mobilya üretiminin $1,5 milyar oldu unu ve bunun % 5 ine eflde er olan $75-80 milyon tutar nda mobilya ihracat n n gerçekleflti ini söylemek, san r z Türkiye deki mobilya sektörünün 2000 den sonra h zla büyüdü ünün en somut kan t olacakt r. Ülkemizdeki genç nüfus yo unlu- u, iç göçler, nüfus ve evlenme oranlar n n yükselmesi, evden ayr lma yafl n n düflmesi, % 4,5 ini, Kayseri de % 4 ünü gerçeklefltirmektedir. Böylelikle Aral k 1998 de, Kayseri yedinci s - radan, ülkedeki toplam mobilya üretiminin % 4 ünü karfl lamaktad r. Mobilya üretiminin yo un yap ld di er illerimiz: Bolu, Düzce, Sakarya, Zonguldak, Trabzon, Bal kesir, Antalya, Burdur ve Adana d r. Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i (TOBB) 2004 y l verilerine göre, Kayseri de aras nda iflçiye sahip, ahflap mobilya üreticisi 9 dur. Bu say Türkiye de toplam 38 dir. Türkiye de ahflap mobilya üreticisi olup, 250 ve üstü çal flana sahip firma say s ise 12 iken, bunun 5 i Kayseri de faaliyet göstermektedir. Bu rakamlarla Kayseri ili, tüm Türkiye de ahflap mobilya üreticileri aras nda çal flan say s bak m ndan ilk s rada yer almaktad r. Yine TOBB 2004 verilerine göre, Türkiye de metal mobilya üreticilerinden aras nda iflçiye sahip firma say s 17 dir. Bunlar n 4 ü Kayseri de faaliyet göstermektedir. Toplam metal mobilya üreticileri aras nda 250 ve daha fazla iflçi çal flt ran firma say s 11 iken, bunlar n 3 ü Kayseri dedir. Metal mobilyada, Kayseri yle birlikte stanbul menfleli firmalar, çal flan say s aç s ndan bafla oynamaktad r (Çin Menfleli Ürünlerin thâlât Karfl s nda Yerli Ürünlerin Rekabet Gücünün Art r lmas Araflt rmas - Mobilya Sektörü, stanbul Ticaret Odas, Yay n No: , stanbul, 2007, s.37-38). 23

24 Kayseri nin mobilya sektörü aç s ndan önemini inceleyecek olursak, 2004 Devlet statistik Enstitüsü (D E) verilerine göre; bu ilimiz toplam 740 iflyeriyle, Türkiye deki mobilya iflyerlerinin % 2,5 ine evsahipli i yapmaktad r. Yine 2004 D E verilerine göre, Kayseri de mobilya sektörü kifliyi istihdam ederek, Türkiye de mobilya sektörü istihdam n n % 9,2 sini karfl lamaktad r. Kayseri, firma say s aç s ndan beflinci, ancak çal flan say s bak m ndan üçüncü s radad r (MOSDER, 2007 verileri). Bu da bize Kayseri de faaliyet gösteren mobilya flirketlerinin, sektöre göre daha fazla çal flan istihdam ettiklerini göstermektedir. Kaynaklar, stikbal Mobilya ismini vermeden, Boydak mobilya flirketlerinin Kayseri ili için önemini flu sözlerle dile getirmektedirler: "Kayseri de mobilya sektörünün yükselifli kanepe, koltuk ve yatakla bafllam flt r. Teknolojik geliflmeler ve yeni yat r mlarla bugün mobilyan n her dal nda üretim yapan firmalar ile Kayseri, Türkiye nin önemli bir mobilya merkezi haline gelmifltir. (Yeniçeri, Bar fl, Ev ve Ofis Mobilyas Sektörü Dünya Ticareti, Türkiye nin Üretim ve hraç mkânlar D fl Pazar Araflt rmas, T.C. Baflbakanl k D fl Ticaret Müsteflarl, hracat Gelifltirme Etüd Merkezi, Ankara, Eylül 2005, s. 6). 24 Kayseri ye panoramik bir bak fl (tahminen 1925) (Baflgelen, Nezih, Bir Zamanlar Kayseri, Kentbank, 1998)

25 Kayseri Marangozlar, Mobilyac lar ve Döflemeciler Odas verilerine göre, ilde mobilya üreticisi kadar firma vard r ve firma bafl na istihdam edilen kifli 11,5 tir (Ayn rakam Türkiye ortalamas nda 3,2; stanbul da 3,7 dir). (Yeniçeri, Bar fl, Ev ve Ofis Mobilyas Sektörü Dünya Ticareti, Türkiye nin Üretim ve hraç mkânlar D fl Pazar Araflt rmas, T.C. Baflbakanl k D fl Ticaret Müsteflarl, hracat Gelifltirme Etüd Merkezi, Ankara, Eylül 2005, s. 5). Ayr ca Türkiye nin 2006 y l toplam ev ve ofis mobilyas ihracat n n % 33 ünü tek bafl na Kayseri ili gerçeklefltirmektedir. Ev ve ofis mobilyas nda ihracat yapan Kayseri merkezli üç firma, toplam ihracat m z n % 22,4 ünü oluflturmaktad r (T.C. Baflbakanl k Devlet Planlama Teflkilat Müsteflarl, Mobilya Alt Komisyonu Raporu, Dokuzuncu Kalk nma Plan , Ankara s.134). 25

26 da Kayseri Organize Sanayi Bölgesi ndeki Boydak Holding e ait üç fabrikan n toplu aç l fl n, dönemin D fliflleri Bakan Sn. Abdullah Gül, Maliye Bakan Kemal Unak tan, Sa l k Bakan Recep Akda ve Ulaflt rma Bakan Binali Y ld r m yap yor

27 27

28 28 Bunlar n ötesinde belki de Kayseri de tar ma elveriflli arazinin çok k s tl olmas nedeniyle, Kayseri yüzy llardan beri ticaretin befli i say lan ve pek Yolu üzerinde bulunan Anadolu kentlerimizdendir. Bu nedenle de Kayseri için s k s k Anadolu nun sanayi ve ticaret baflkenti nitelemesi yap lmaktad r. Kayserililer çal flkan, azimli, zeki, hesab n iyi yapan, giriflimci ve hay rsever olarak bilinirler. Kayseri Sanayi Odas 2007 verilerine göre, Kayseri de den fazla üretim merkezi bulunmakta ve kentte den fazla kifliye istihdam sa lanmaktad r. Ayn zamanda bu ilimiz, toplam $ 5 milyar dan fazla üretim ve $ 2 milyar kadar da d fl ticaret hacmine sahiptir. Kentte okur yazar oran % 90 d r. Türkiye nin ilk Organize Sanayi Bölgesi nin (OSB) temelleri Kayseri de 1976 da at lm flt r de Kayseri il s n rlar içinde toplam 35 milyon m 2 ye yay lan Birinci Organize, ncesu ve Mimar Sinan olmak üzere üç adet organize sanayi bölgesi bulunmaktad r. Ayr ca 7 milyon m 2 üzerine kurulu Türkiye nin en büyük Serbest Bölgesi de yine Kayseri dedir y l nda Kayseri Organize Sanayi Bölgesi nde 139 fabrikan n temeli at ld ktan bir y l sonra, temeli at lan fabrika say s 250 yi bulmufltur. Kayseri OSB de toplam 100 kilometre yol mevcuttur. Bu rakam dahi, birçok ildeki asfaltl yoldan daha fazlad r. OSB de toplam kifli çal flmaktad r. Hedef, 2011 e kadar toplam fabrika, $5 milyar ihracat, kiflilik istihdam sa lamakt r. ("Akla ve Paraya htiyac Olmayan fiehir: Kayseri", 20/02/2006; siteye eriflim 21/01/2008). stanbul Sanayi Odas n n her y l yay nlad lk 500 fiirket aras nda 2007 y l verilerine göre 16; ikinci 500 firma aras nda da 18 adet Kayserili firma bulunmaktad r. Tüm bu rakamlar, Kayseri de stikbal Mobilya Grubu nun bafl çekti i mobilya sektörünün sözü edilen baflar y ; teknolojik üstünlükleri izleyerek, yeni yat r mlara önem vererek ve üretimde otomasyona geçerek gerçeklefltirdi ini gözler önüne sermektedir. Mobilya Üretimi ve Kapasite Kullan m Oranlar D E verilerine göre, mobilya imalât sanayinde aras ndaki üretim de eri a rl kl kapasite kullan m oranlar n karfl laflt rd m zda; 1998 te % 73 olan kapasite kullan m oran n n, 2000 de % 77 e ulaflt n görmekteyiz. (Yeniçeri, Bar fl, Ev ve Ofis Mobilyas Sektörü Dünya Ticareti, Türkiye nin Üretim ve hraç mkânlar D fl Pazar Araflt rmas, T.C. Baflbakanl k D fl Ticaret Müsteflarl, hracat Gelifltirme Etüd Merkezi, Ankara, Eylül 2005, s. 4 ). O y llarda sektördeki en önemli sorun, girdi s k nt s ve finansman yetersizli i olarak belirtilmektedir. Ayr ca sektör, ürünlerine d fl pazarlarda talep yaratamad ndan büyük ölçüde iç pazara yönelik olarak çal flmakta ve ekonomik krizlerde yurtiçindeki talep düflüfllerine karfl kendisini koruyamamaktad r. Türk mobilya sektörü, iç talebi art r labildi i ve d fl pazarlarda daha fazla varl k gösterebildi i oranda, daha yüksek kapasite kullan m oranlar na eriflebilecek yap dad r. Yine D E verilerine göre, 2001 ekonomik krizinde büyük olas l kla ihracattaki art fllar nedeniyle kapasite üretim de eri a rl kl kullan m oranlar % 74 seviyesinde seyreder ve 2004 te % 87 e, 2005 te % 89 a yükselir (T.C. Baflbakanl k Devlet Planlama Teflkilat Müsteflarl, Mobilya Alt Komisyonu Raporu, Dokuzuncu Kalk nma Plan , Ankara s.131). Ancak baz kaynaklar bu kullan m oranlar n n gerçe i yans tmad n, kapasite kullan m oranlar n n küçük ölçekli iflletmelerde % civar nda kal rken; büyük ölçekli fabrikasyon imalât na geçmifl olan ve ihracat yapan mobilya üreticilerinde % 90 larda seyretti ini belirtmektedir (Sakarya, Sevil, Mobilya Sektörü De erlendirme Raporu, Orta Anadolu hracatç Birlikleri (OA B) Genel Sekreterli i, Ankara, Temmuz 2001, s. 14). Türk mobilya sektörü, iç talebi art r labildi i ve d fl pazarlarda daha fazla varl k gösterebildi i oranda, daha yüksek kapasite kullan m oranlar - na eriflebilecek yap dad r. Yüksek kapasite kullan m özellikle mobilya sektöründe çok önemli bir maliyet avantaj yaratmaktad r. Bu nedenle, kapasite kullan m oranlar mobilya sektöründe üzerinde hassasiyetle durulmas gereken konular n bafl nda gelir. Mobilya sektöründe markalaflma art kça, hem yurtiçinde hem de yurtd fl nda Türk

29 mobilya markalar daha fazla katma de er yaratabilecek, daha çok talep görecek ve dolay s yla daha fazla üretim yapacak ve böylelikle daha yüksek kapasite kullan m oranlar n gerçeklefltirebilecektir. Türkiye de Mobilya Sektörünün D fla Aç lmas Birçok sektörde oldu u gibi, mobilya sektörü için de 1996 da imzalanan Gümrük Birli i anlaflmas, sektörün daha rekabetçi bir profile kavuflmas nda, d fla aç lmas nda ve d fl pazarlarda rekabet edebilecek ürün ve hizmetler yaratabilecek standartlara ulaflmas nda önemli bir itici güç oluflturmufltur. Gümrük Birli i öncesi mobilya sektörü üreticileri aras nda yap lan bir araflt rmada % 60 l k bir bölüm Avrupa yla rekabet edemeyece ini düflünmekte, buna neden olarak da, % 22 oran nda teknik donan m eksikli inden, % 21 kaliteli hammadde sa lamadaki güçlüklerden, % 18 kalifiye teknik eleman ve ek bir % 18 lik k s m da kalifiye iflgücü eksikli inden söz etmektedir. Bu yan tlara paralel olarak, Gümrük Birli i nin kazand rd klar soruldu unda, araflt rmay yan tlayanlar n % 30 u kaliteli hammadde sa layabildiklerini, % 22 si teknoloji transferinin artt n ve % 14 lük bir kesim de, aç k yüreklilikle kaliteli mal ve uygun fiyatla Avrupa ürünü korkusunu yendiklerini ifade etmifllerdir (Tanyel, Ferruh, Küçük ve Orta Ölçekli Mobilya Sektörümüz, KOSGEB Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Gelifltirme ve Destekleme Dairesi Baflkanl, Ankara, 2000, s ). Afla daki grafikte kullan lan ihracat ve ithâlât rakamlar na, Gümrük Tarife statistik Pozisyonlar dan (GTIP) 9401-Ev Mobilyalar (kaplanm fl olanlar, kaplanmam fl olanlar, rattan/has r mobilyalar, mutfak, yemek, oturma odas, yatak odas mobilyalar, di er mobilyalar, aksam ve parçalar) ve 9403-Ofis Mobilyalar (yüksekli i ayarlanabilen döner koltuk, sandalyeler, yaz hanelerde kullan lan türde metal mobilyalar, yaz hanelerde kullan lan türde a aç mobilyalar) gruplamalar dahil edilmifltir rakamlar ise, GTIP (940410, 21 ve 29) verilerini kapsamaktad r. Grafikte de gördü ümüz gibi, aras nda Türkiye nin mobilya ihracat $20-30 milyon band nda ilerlemifltir aras ndaki ithâlât m z, bin li rakamlarla ifade edilirken, mobilya ithâlât ancak 1990 dan sonra $20 milyon n üstüne ç kabilmifltir y llar nda ihracat ile ithâlât neredeyse birbirine eflit düzeyde gerçekleflerek, 1995 de yaklafl k $65 milyon a ulaflm flt r. Ancak 1996 da imzalanan Gümrük Birli i nden mobilya ithâlât da pay na düfleni alm fl ve 1996 da, ithâlât $132 milyon olurken, ihracat $81 milyon düzeyinde kalm flt r dan 2000 e kadar olan bu dönemde mobilya ithâlât sürekli ihracat n üstünde gerçekleflmifltir krizinde ise % 40 küçülen mobilya ithâlât, o tarihten bu yana hep ihracat rakam m zdan daha düflük seviyelerde seyretmektedir y l nda ise mobilya ihracat nda $1 milyar s n r n aflan Türkiye, mobilya ihracat n, ithâlât n n % 51 üzerinde gerçeklefltirmeyi baflarm flt r. 29 Türkiye deki mobilya ihracat ve ithâlât ( ; milyon ABD Dolar ) ,3 32,3 İTHALAT 34, İHRACAT 18,6 22,6 26, ,9 38,3 37, ,4 84, , ,6 275,4 137,5 128, ,7 684, ,9 285,3 177,3 511, Kaynaklar: rakamlar, GTIP 9401 ve 9403 verilerini; rakamlar ise, GTIP aras verileri içermektedir. Verileri sa layan, T.C. Baflbakanl k D fl Ticaret Müsteflarl, hracat Gelifltirme Etüd Merkezi Uzman Bar fl Yeniçeri ye teflekkürlerimizle. 680,2

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler

2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar. Konsolide Olmayan Veriler 2008 1. Çeyrek Finansal Sonuçlar Konsolide Olmayan Veriler Rakamlarla Halkbank 70 y l Kooperatif ve KOB kredilerinde 70 y ll k tecrübe ve genifl müflteri taban Halkbank n rekabette kuvvetli yönleridir.

Detaylı

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz Rakamlarla Sektörümüz: 3 kıtadan 77 ülkeye doğrudan hizmet götüren, Toplam Yatırımı 5 Milyar Doları aşan, Yan sektörleri ile birlikte yaklaşık

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi Baflkent Üniversitesi T p Fakültesi Adana Eriflkin Kemik li i Nakil ve Hücresel Tedavi Merkezi, Türkiye

Detaylı

POMPA ve KOMPRESÖRLER

POMPA ve KOMPRESÖRLER POMPA ve KOMPRESÖRLER Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi POMPA ve KOMPRESÖRLER SITCNo :742,743 ArmonizeNo :8413,8414 TÜRKİYE DE ÜRETİM

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM

YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM YENİLENEBİLİR ENERJİDE EĞİTİM Enerjinin Önemi Enerji, Dünyamızın en önemli ihtiyaçlarından biridir. Türkiye nin son otuz yılda enerji talebi yıllık ortalama %8 artış göstermiştir.ülkemiz elektrik enerjisinin

Detaylı

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2:

A N A L Z. Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: A N A L Z Seçim Öncesinde Verilerle Türkiye Ekonomisi 2: Sektör Mücahit ÖZDEM R May s 2015 Giri Geçen haftaki çal mam zda son aç klanan reel ekonomiye ili kin göstergeleri incelemi tik. Bu hafta ülkemiz

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ 1. GİRİŞ Odamızca, 2009 yılında 63 fuara katılan 435 üyemize 423 bin TL yurtiçi fuar teşviki ödenmiştir. Ödenen teşvik rakamı, 2008 yılına

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas

Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi. 4. Bas 1 Prof. Dr. Yunus Kishal Kocaeli Üniversitesi ktisadi ve dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Tekdüzen Hesap Sistemi ve Çözümlü Muhasebe Problemleri 4. Bas Tekdüzen Muhasebe Sistemi Uygulama Tebli leri

Detaylı

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar

3201 Debagatte Kullanılan Bitkisel Menşeli Hülasalar Ve Türevleri. 3202 Debagatte Kullanılan Sentetik Organik, Anorganik Maddeler Müstahzarlar SEKTÖRÜN TANIMI 32. fasılda ağırlıklı olarak çeşitli boyayıcı ürünler olmakla birlikte, deri ve deri işleme sektöründe (debagat) kullanılan malzemeler, macunlar vb. ürünler de söz konusu faslın içerisinde

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI MALİ SEKTÖRLE İLİŞKİLER VE KAMBİYO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YURTDIŞI DOĞRUDAN YATIRIM RAPORU 2013 Ekim 2014 İÇİNDEKİLER Giriş... 2 Dünya da Uluslararası Doğrudan Yatırım Trendi... 3 Yıllar

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

NTERNET ÇA I D NAM KLER

NTERNET ÇA I D NAM KLER Mustafa Emre C VELEK NTERNET ÇA I D NAM KLER www.internetdinamikleri.com STANBUL-2009 Yay n No : 2148 letiflim Dizisi : 55 1. Bas m - stanbul - Haziran 2009 ISBN 978-605 - 377-066 - 4 Copyright Bu kitab

Detaylı

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ

KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ KÜRESEL GELİŞMELER IŞIĞI ALTINDA TÜRKİYE VE KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ EKONOMİSİ VE SERMAYE PİYASALARI PANELİ 12 NİSAN 2013-KKTC DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın

Detaylı

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU 36 nsan Kaynaklar SMMMO Kurumsallaflma çal flmalar çerçevesinde; 2008 y l nda nsan Kaynaklar Birimi oluflturulmufltur. nsan Kaynaklar Biriminin

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.)

PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.) 1886 PARASAL GÖSTERGELER KRED LER N DA ILIMI* (B N TL.) 28 De iflim %) 28 De iflim %) Toplam 311.774.444 356.845.499 %14 4.641.681 5.168.27 %11 297.867.78 335.17.279 %13 4.44.733 4.774.62 %8 Alacaklar

Detaylı

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi

Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Beşinci İzmir İktisat Kongresi Meriç Uluşahin Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu Başkan Vekili Beşinci İzmir İktisat Kongresi Finansal Sektörün Sürdürülebilir Büyümedeki Rolü ve Türkiye nin Bölgesel Merkez Olma Potansiyeli 1 Kasım

Detaylı

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun

Genel Yay n S ra No: 178 2010/20. Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Genel Yay n S ra No: 178 2010/20 ISBN No: 978-605-5614-56-0 Yay na Haz rlayan: Av. Celal Ülgen / Av. Coflkun Ongun Tasar m / Uygulama Referans Medya ve Reklam Hiz. Ltd. Tel: +90.212 347 32 47 e-mail: info@referansajans.com

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Seramik nedir? alfabesi 6

Seramik nedir? alfabesi 6 Seramik in alfabesi 6 Seramik nedir? Seramik, en basit tarifiyle, çok yüksek s cakl kta piflirilmifl toprak demektir. Serami in tarihi, uygarl k tarihi kadar eskidir. lk serami in Milattan Önce 6000 y

Detaylı

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir. Bursa nın 25 Büyük Firması Araştırması; -Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir. -Bu çalışma Bursa il genelinde yapılmış,

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE MAYIS 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC

Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC Yrd. Doç. Dr. Nurullah UÇKUN YATIRIMLARDA STRATEJ K KARAR VERME SÜREC STANBUL-2010 Yay n No : 2332 flletme-ekonomi Dizisi : 386 1. Bas m - Mart 2009 2. Bas m - Nisan 2010 ISBN 978-605 - 377-253 - 8 Copyright

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE

TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Prof. Haberal dan Yeni Bir Uluslararas At l m: TÜRK DÜNYASI TRANSPLANTASYON DERNE Dünyan n dört bir yan ndan yüzlerce biliminsan Prof. Dr. Mehmet Haberal taraf ndan kurulan Türk Dünyas Transplantasyon

Detaylı

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER

S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER S STEM VE SÜREÇ DENET M NDE KARfiILAfiILAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNER LER Erol LENGERL / Akis Ba ms z Denetim ve SMMM A.fi. 473 474 2. Salon - Paralel Oturum VIII - Sistem ve Süreç Denetiminde Karfl lafl lan

Detaylı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Değerlendirme Notu Sayfa1 Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle Değerlendirilmesi 26-03 - 2009 Tuncay TEKSÖZ Dr. Yalçın KAYA Kerem HELVACIOĞLU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye 2004 yılından itibaren sağlık

Detaylı

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri

plastik sanayi Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri plastik sanayi 2014 Plastik Sanayicileri Derneği Barbaros aros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri Barbaros DEMİRCİ PLASFED Genel Sekreteri karşılayan, bu mamullerde net ithalatçı konumunda bulunan ve gelişmiş

Detaylı

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU

PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU PROMOSYON VE EfiANT YON ÜRÜNLER N GEL R VE KURUMLAR VERG S LE KATMA DE ER VERG S KANUNLARI KARfiISINDAK DURUMU Aytaç ACARDA * I G R fi flletmeler belli dönemlerde sat fllar n artt rmak ve iflletmelerini

Detaylı

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015 Sunum Planı Giriş I)Literatür Uluslararası Literatür Ulusal Literatür II)Karşılaştırmalı Analiz III)

Detaylı

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan.

EVOK Güvenlik in hedefi daima bu kalite ve standartlarda hizmet sunmakt r. Hasan ERDEM R. Mustafa AL KOÇ. Yönetim Kurulu Baflkan. EVOK Güvenlik, ülkemizde büyük ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerine kalite getirmek amac yla Mustafa Alikoç yönetiminde profesyonel bir ekip taraf ndan kurulmufltur. Güvenlik sektöründeki 10 y ll k bilgi,

Detaylı

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN*

Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Yeni Nükleer Reaktörler: Tasar m Kriterleri Doç. Dr. Cemal Niyazi SÖKMEN* Girifl: Nükleer reaktörler halen dünyadaki elektrik üretiminin %16-17 sini sa lamaktad rlar. 50 y l aflk n bir geçmifle sahip nükleer

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Mart 2015 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2015 ŞUBAT İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME İlk İki Ayda 2,7 Milyar Dolarlık

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 16 Mart 2015, Sayı: 11. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 11 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Çağlar Kuzlukluoğlu 1 DenizBank Ekonomi

Detaylı

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum.

Öncelikle basın toplantımıza hoş geldiniz diyor, sizleri sevgiyle ve saygıyla selamlıyorum. Gümrük Ve Ticaret Bakanı Sn. Nurettin CANİKLİ nin Kredi Kefalet Kooperatifleri Ortaklarının Borçlarının Yapılandırılması Basın Toplantısı 24 Eylül 2014 Saat:11.00 - ANKARA Kredi Kefalet Kooperatiflerinin

Detaylı

EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: 2. TÜRKİYE DE ÜRETİM: 3. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ:

EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: 2. TÜRKİYE DE ÜRETİM: 3. TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ: EV TEKSTİL SEKTÖRÜ 1. ÜRÜNÜN TANIMI: Ev tekstili, genel olarak evleri dekore etmek amacıyla kullanılan ürünler olarak tanımlanmaktadır. Sentetik iplikler ve kumaşların yanı sıra, pamuk, keten, ipek ve

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları

Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN. İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları I Yrd. Doç. Dr. Olcay Bige AŞKUN İşletme Yönetimi Öğretim ve Eğitiminde Örnek Olaylar ile Yazınsal Kurguları II Yay n No : 2056 Hukuk Dizisi : 289 1. Bas Kas m 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-953 - 8

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER Dünyada üretilen krom cevherinin % 90 ının metalurji sanayinde ferrokrom üretiminde, üretilen ferrokromun da yaklaşık % 90 ının paslanmaz çelik sektöründe

Detaylı

Ak ld fl AMA Öngörülebilir

Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Ak ld fl AMA Öngörülebilir Kararlar m z Biçimlendiren Gizli Kuvvetler Dan Ariely Çevirenler Asiye Hekimo lu Gül Filiz fiar ISBN 978-605-5655-39-6 2008, Dan Ariely Orijinal ad

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT

MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT I MADEN HUKUKU İLE İLGİLİ İDARİ YARGI KARARLARI VE MEVZUAT HARUN HAKAN BAŞ Ankara 2009 II Yay n No : 2195 Hukuk Dizisi : 1031 1. Bas Eylül 2009 - STANBUL ISBN 978-605 - 377-113 - 5 Copyright Bu kitab n

Detaylı

Turistler art k stanbul u "T kl yorlar"

Turistler art k stanbul u T kl yorlar Turistler art k stanbul u "T kl yorlar" Tanıtım görevlisi bürokratların, turizm acentalarının ve halkla ilişkiler uzmanlarının yıllardır Kafdağı nın ardında sandıkları ve o nedenle yalnızca düşlemekle

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl)

GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) I Dr. Leyla ÇAKICI GERÇEK Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Alapl MYO Ö retim Üyesi GENEL HUKUK B LG S (Hukuka Gir ifl) II Yay n No : 2323 Hukuk Dizisi : 1151 1. Bas - Eylül 2007 - STANBUL 2. Bas - Ekim

Detaylı

İnşaat Sanayi KSO da buluştu

İnşaat Sanayi KSO da buluştu Ayakkabı ve tekstil sektör toplantısı yapıldı. Sektörlerin sorunları ve çözüm önerilerinin konuşulduğu toplantı geniş bir katılımla gerçekleşti İnşaat Sanayi KSO da buluştu KSO Başkanı Kütükcü, Sektörlerimizi

Detaylı

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6

Yay n No : 1891 letiflim Dizisi : 44. 1. Bask Ocak 2008 STANBUL ISBN 978-975 - 295-788 - 6 I dil Say mer Sanal Ortamda Halkla liflkiler II dil Say mer, TED Ankara Kolejinin ard ndan lisans e itimini stanbul Üniversitesi, Bat Dilleri ve Edebiyatlar bölümünde tamamlam fl, yüksek lisans ve doktora

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Şubat 2014, No: 85 i Bu sayıda; 2013 Cari Açık Verileri; 2013 Aralık Sanayi Üretimi; 2014 Ocak İşsizlik Ödemesi; S&P Görünüm Değişikliği kararı değerlendirilmiştir.

Detaylı

TÇMB BAŞKANI ADNAN ĐĞNEBEKÇĐLĐ KONUŞMA METNĐ

TÇMB BAŞKANI ADNAN ĐĞNEBEKÇĐLĐ KONUŞMA METNĐ TÇMB YILLIK DEĞERLENDĐRME BASIN YEMEĞĐ 1 NĐSAN 2010 TÇMB BAŞKANI ADNAN ĐĞNEBEKÇĐLĐ KONUŞMA METNĐ Değerli basın mensupları, Sektörümüzün geçen yılki performansı ile bu yıl için beklentilerimizin tartışılacağı

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

KURUYEMİŞ SEKTÖR RAPORU

KURUYEMİŞ SEKTÖR RAPORU KURUYEMİŞ SEKTÖR RAPORU Ocak 2016 Kuruyemiş sektörü geçtiğimiz sezon kuraklı ve don gibi olumsuz koşullar nedeniyle rekoltelerde düşüş yaşarken fiyatlarda önemli artışlara sahne olmuştur. Geçtiğimiz yıl

Detaylı

GTİP 9401: Ağaç, Mantar, Kemik, Sert Kauçuk, Plastik vb. İşleme Makineleri

GTİP 9401: Ağaç, Mantar, Kemik, Sert Kauçuk, Plastik vb. İşleme Makineleri GTİP 9401: Ağaç, Mantar, Kemik, Sert Kauçuk, Plastik vb. İşleme Makineleri Mart 2009 Hazırlayan: U. GÜR GENEL KOD BİLGİSİ: 8465 GTIP koduna giren alt dallar ve ürünler: 8465 Ağaç, mantar, kemik, sert kauçuk,

Detaylı

STRATEJ K V ZYON BELGES

STRATEJ K V ZYON BELGES STRATEJ K V ZYON BELGES BEYAZ K TAP S UNUfi Sivil toplum; demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti kavramlar n n yerleflmesiyle ilgili taleplerden ekonomiyle ilgili endiflelere kadar sosyal yaflama dair

Detaylı

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2

Ekonomi Alan ndaki Uygulamalar ve Geliflmeler 2 Atütürk ün Dünyas Cengiz Önal Ekonomik kalk nma, Türkiye'nin özgür, ba ms z ve daima daha kuvvetli olmas n n ve müreffeh bir Türkiye idealinin bel kemi idir. Tam ba ms zl k ancak ekonomik ba ms zl kla

Detaylı

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES

MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES MESLEK MENSUPLARI AÇISINDAN TÜRK YE DENET M STANDARTLARININ DE ERLEND R LMES Ahmet AKIN / TÜRMOB Yönetim Kurulu Üyesi 387 388 Genel Oturum III - Meslek Mensuplar Aç s ndan Türkiye Denetim Standartlar n

Detaylı

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR

TÜRKİYE BİLİMSEL YAYIN GÖSTERGELERİ (II) 1981-2007 TÜRKİYE, ÜLKELER VE GRUPLAR 3.2.Etki De erine Göre ABD 1981-2007 döneminde üretti i 6.634.586 adet yay na ald 137.391.957 at f say s ile 20,71 lik etki de erine sahip olup 14,17 lik DÜNYA ortalama etki de erinden yakla k % 50 daha

Detaylı

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ

YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ I Doç. Dr. Yonca Deniz GÜROL YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ II YENİ DÜNYA DÜZENİNDE İNSANIN ÖRGÜTTE DEĞİŞEN ROLÜ Yay n No : 2377 flletme-ekonomi Dizisi : 447 1. Bask Ocak 2011 - STANBUL

Detaylı

MÜS AD - SESRIC ULUSLARARASI Ö RENC STAJ PROGRAMI

MÜS AD - SESRIC ULUSLARARASI Ö RENC STAJ PROGRAMI MÜS AD - SESRIC ULUSLARARASI Ö RENC STAJ PROGRAMI MÜSTAK L SANAY C VE fiadamlari DERNE Sütlüce Mah. mrahor Cad. No: 28 34445 Beyo lu- STANBUL Tel: 0212 222 04 06 Faks: 0212 210 50 82 www.musiad.org.tr

Detaylı

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol

BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol BURSA DAKİ ENBÜYÜK 250 FİRMAYA FİNANSAL ANALİZ AÇISINDAN BAKIŞ (2005) Prof.Dr.İbrahim Lazol 1. Giriş Bu yazıda, Bursa daki (ciro açısından) en büyük 250 firmanın finansal profilini ortaya koymak amacındayız.

Detaylı

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması

Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması 23 Aralık 2008 Akaryakıt Fiyatları Basın Açıklaması Son günlerde akaryakıt fiyatları ile ilgili olarak kamuoyunda bir bilgi kirliliği gözlemlenmekte olup, bu durum Sektörü ve Şirketimizi itham altında

Detaylı

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur.

H. Atilla ÖZGENER* Afla daki ikinci tabloda ise Türkiye elektrik üretiminde yerli kaynakl ve ithal kaynakl üretim yüzdeleri sunulmufltur. Mevcut Kaynaklar Kullan lmas na Ra men 2020 li Y llarda Türkiye de Elektrik Enerjisi Aç Olabilir mi? H. Atilla ÖZGENER* I. Türkiye nin Elektrik Enerjisi Durumunun Saptanmas Türkiye nin elektrik enerjisi

Detaylı

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU

KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU KULLANILMIfi B NEK OTOMOB L TESL MLER N N KDV KANUNU KARfiISINDAK DURUMU Bülent SEZG N* 1-G R fi: Bilindi i üzere 3065 say l Katma De er Vergisi Kanununun Verginin konusunu teflkil eden ifllemler bafll

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA B üyükçekmece deki yeni kampüsünü e itim ve ö retime açan, anas n f, ilkö retim, anadolu ve fen liselerini içeren Ç nar Koleji 32 bin metrekarelik alana kurulu

Detaylı

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016 2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016 Ocak 2016 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Şubat 2016 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından aylık

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR

AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR SEÇ LM fi TÜRK YE F NANSAL RAPORLAMA STANDARTLARI AÇIKLAMALAR VE UYGULAMALAR Prof. Dr. Cemal B fi (Marmara Üniversitesi) Doç. Dr. Yakup SELV ( stanbul Üniversitesi) Doç. Dr. Fatih YILMAZ ( stanbul Üniversitesi)

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

Murahhas Aza. Denetimden Sorumlu Komite Üyesi. Denetimden Sorumlu Komite Üyesi. Denetleme Kurulu Üyesi

Murahhas Aza. Denetimden Sorumlu Komite Üyesi. Denetimden Sorumlu Komite Üyesi. Denetleme Kurulu Üyesi Sayfa No.1 1. Raporun Dönemi 01.01.2009 31.12.2009 2. Ortaklığın Ünvanı Makina Takım Endüstrisi A.Ş. 3. Yönetim ve Denetleme Kurulu Üyeleri Türk Ticaret Kanunu ve ilgili düzenlemeler gereğince Şirketimiz

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U

BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U BELGES Z MAL BULUNDURULMASI VEYA H ZMET SATIN ALINMASI NEDEN YLE KDV SORUMLULU U Cengiz SAZAK* 1.G R fi Bilindi i üzere Katma De er Vergisi harcamalar üzerinden al n r ve nihai yüklenicisi, (di er bir

Detaylı

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com

SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com SÜREÇ YÖNETİMİ VE SÜREÇ İYİLEŞTİRME H.Ömer Gülseren > ogulseren@gmail.com Giriş Yönetim alanında yaşanan değişim, süreç yönetimi anlayışını ön plana çıkarmıştır. Süreç yönetimi; insan ve madde kaynaklarını

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Bilyal Rulmanlar Eksenel Rulmanlar Makaral Rulmanlar. neli Rulmanlar Fener Mili Rulmanlar Kam Makaralar

Bilyal Rulmanlar Eksenel Rulmanlar Makaral Rulmanlar. neli Rulmanlar Fener Mili Rulmanlar Kam Makaralar Mert Rulman San. Ve Tic. Ltd. fiti. 2. Nesil taraf ndan idare edilen konusunda uzman ve deneyimli bir aile flirketidir. 32. Senesini geride b rak rken ça n ve piyasan n gereksinimlerini önceden görüp ona

Detaylı

Araştırma Notu 15/177

Araştırma Notu 15/177 Araştırma Notu 15/177 02 Mart 2015 YOKSUL İLE ZENGİN ARASINDAKİ ENFLASYON FARKI REKOR SEVİYEDE Seyfettin Gürsel *, Ayşenur Acar ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

: Büyük Britanya Birle ik Krall. : Anayasal Monar i

: Büyük Britanya Birle ik Krall. : Anayasal Monar i STANBUL T CARET ODASI AVRUPA B RL VE ULUSLARARASI B RL UBES NG LTERE ÜLKE RAPORU Nisan 2011 C.D.O. 1 I. GENEL B LG LER Resmi Ad Yönetim ekli Co rafi Konumu Zaman Ayar : Büyük Britanya Birle ik Krall :

Detaylı

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ

YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLU YOLCULUKLARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan: Doç.Dr. Hakan Güler Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği Karlsruhe Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Almanya

Detaylı

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme

2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme 2. Projelerle bütçe formatlar n bütünlefltirme Proje bütçesi haz rlarken dikkat edilmesi gereken üç aflama vard r. Bu aflamalar flunlard r: Kaynak belirleme ve bütçe tasla n n haz rlanmas Piyasa araflt

Detaylı

MERS N DEN Z SINIR KAPILARINDAN G R fi YAPAN YABANCI TUR STLER N ÜLKE GRUPLARINA GÖRE DA ILIMI

MERS N DEN Z SINIR KAPILARINDAN G R fi YAPAN YABANCI TUR STLER N ÜLKE GRUPLARINA GÖRE DA ILIMI Turizm Mersin ili, co rafi konumu itibariyle, Akdeniz Bölgesi nin Çukurova bölümünün bat s nda Do u Akdeniz Havzas n n önemli bir bölümünü kapsamaktad r. 330 km. lik sahil fleridiyle, Türkiye nin en uzun

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN. GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN GYODER ZİRVESİ nde YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 NİSAN 2007 İSTANBUL Sözlerime gayrimenkul ve finans sektörlerinin temsilcilerini bir araya

Detaylı

UBES Y.U. I. GENEL B LG LER

UBES Y.U. I. GENEL B LG LER STANBUL T CARET ODASI AVRUPA B RL VE ULUSLARARASI RL UBES MAKEDONYA ÜLKE RAPORU Nisan 2011 Y.U. I. GENEL B LG LER Resmi Ad : Makedonya Cumhuriyeti Yönetim ekli : Parlamenter Demokrasi Co rafi Konumu :

Detaylı

P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük. P-2 Anatomik Boyun Yast Küçük. Anatomik Yast klar. P-3 Anatomik Boyun Yast Çocuk

P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük. P-2 Anatomik Boyun Yast Küçük. Anatomik Yast klar. P-3 Anatomik Boyun Yast Çocuk P-1 Anatomik Boyun Yast Büyük Sürekli elastik ve fleklini koruyabilen poliüretan köpükten üretilen yast k özel tasarlanan ergonomik flekliyle omuz ve boyun bölgesinin gevflemesini sa lar. Fermuarl, kolayl

Detaylı

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması

Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı. Panel Konuşması Emtia Fiyat Hareketlerine Politika Tepkileri Konferansı Panel Konuşması Erdem BAŞÇI 7 Nisan 2012, İstanbul Değerli Konuklar, Dünya ekonomisinin son on yılda sergilediği gelişmeler emtia fiyatları üzerinde

Detaylı

Altın Piyasası Haftalık Temel ve Teknik Görünüm (2-6 Mart 2015)

Altın Piyasası Haftalık Temel ve Teknik Görünüm (2-6 Mart 2015) 2 Mart 2015 Altın Piyasası Haftalık Temel ve Teknik Görünüm (2-6 Mart 2015) Hafta başında Yunanistan meselesinde çözüme yaklaşıldığı yönünde haberlerin ardından altın fiyatlarında aşağı yönlü baskı hakim

Detaylı

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007

Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Enerji ve Kalkınma Gürcan Banger Enerji Forumu 10 Mart 2007 Kırılma Noktası Dünyanın gerçeklerini kırılma noktalarında daha iyi kavrıyoruz. Peşpeşe gelen, birbirine benzer damlaların bir tanesi bardağın

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

GTİP 730793 DEMIR/CELIKTEN UC UCA KAYNAK YAPILACAK BAGLANTI PARCALARI

GTİP 730793 DEMIR/CELIKTEN UC UCA KAYNAK YAPILACAK BAGLANTI PARCALARI Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTİP 730793 DEMIR/CELIKTEN UC UCA KAYNAK YAPILACAK BAGLANTI PARCALARI MART 2012 Hazırlayan: ÖZGE SARIÇAY İSTANBUL SANAYİ

Detaylı

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu

ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİ TEKNOPARKLAR Oda Raporu Hazırlayanlar Yavuz BAYÜLKEN Cahit KÜTÜKOĞLU Genişletilmiş Üçüncü Basım Mart 2010 Yayın No : MMO

Detaylı

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY

MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY MOTORLU TAfiIT SÜRÜCÜLER KURSLARINDA KATMA DE ER VERG S N DO URAN OLAY brahim ERCAN * 1- GENEL B LG : Motorlu tafl t sürücüleri kurslar, 5580 say l Özel Ö retim Kurumlar Kanunu kapsam nda motorlu tafl

Detaylı

10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el

10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el 10 y l önce Alarko ve Carrier ortakl k için el s k m t. 1996 y l nda ba layan ve üç y l süren görü meler sonunda ortakl k ko ullar olu turuldu. Beklentiler... Aray lar... Aç l mlar... Hedeflerimiz; - leri

Detaylı

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com

Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar. www.gedikdokum.com www.gedikdokum.com Balans Vanalar Termostatik Radyatör Vanalar Is tma sistemlerinin balanslanmas sayesinde tüm sisteme do ru zamanda, gerekli miktarda debi ve dolay s yla gereken s her koflulda sa lanabilir.

Detaylı