DOĞUM EYLEMİNDE UYGULANAN IKINMA TEKNİKLERİ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI. Gülay YILDIRIM*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞUM EYLEMİNDE UYGULANAN IKINMA TEKNİKLERİ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI. Gülay YILDIRIM*"

Transkript

1 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(2) DOĞUM EYLEMİNDE UYGULANAN IKINMA TEKNİKLERİ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI Gülay YILDIRIM* ÖZ Doğum eyleminde bağımsız ikinci evre kavramı son yüzyılda obstetrik literatürüne girmiş nispeten yeni bir kavramdır. İkinci evrenin süresinin kısa olması, uygulanan pozisyonlar ve ıkınma teknikleri gibi birçok faktör nedeniyle bu evreye yönelik verilen hemşirelik bakımı karmaşık bir yapıya sahiptir. Doğum yapan kadına bakım veren sağlık çalışanlarının bu alanlarda kullanılması gereken rehber uygulamalar hakkında bilgi eksikliklerinin giderilmiş olması çok önemlidir. Doğum eylemi, bilinçli yapılan girişimlerle fetüsün doğurtulması ile sonuçlanır. Farklı ıkınma tekniklerinin kullanılmasının, bu süreci kolaylaştırdığına inanılır. Kadının nasıl ıkınması gerektiği ikinci evrede verilecek bakımın önemli konularından birini oluşturmaktadır. Doğum eyleminde spontan (açık glotis) ve Valsalva manevrası (kapalı glotis) olmak üzere iki farklı ıkınma tekniği kullanılmaktadır. Spontan ıkınma valsalva manevrasına göre; ikinci evrenin daha kısa sürede, müdahale olmadan ve olumlu deneyimlerle tamamlanmasında ve yenidoğanın iyilik düzeyinin daha yüksek olmasında daha etkili olmaktadır. Bu derleme, doğum eyleminde uygulanan ıkınma tekniklerinin anne ve fetüs üzerindeki etkisini değerlendirmek için yazılmıştır Anahtar Sözcükler: Doğumun ikinci evresi, ıkınma teknikleri, doğum deneyimi, hemşirelik bakımı ABSTRACT Pushing Techniques in Second Stage of Labor and Nursing Approach Independent second stage of labor is relatively new concept that has taken place recently in the obstetric literature. Nursing care in this stage is complex since there are a lot of factors affecting that stage such as; duration of second stage, positions and pushing techniques during the second stage of labor. Meeting the knowledge needs of health care professionals responsible of delivering women is very important. Labor mechanism concludes with conscious behaviours for taking out of the fetüs. It is believed that there are different pushing techniques used to facilitate the process. The way women push the fetus is the one of the most important subject in the care of second stage of labor. There are different techniques that are used during second stage of labor such as; spontaneous (open glottis) pushing and Valsalva manoeuvre (close glottis) pushing. Comparing to valsalva manoeuvre spontaneous pushing is effective for having a shorter second stage without interventions and for higher wellbeing of newborn. This article reviews the pushing techniques in birth and their effects on mother and fetus. Key Words: Second stage of labor, pushing techniques, labor experience, nursing care. GİRİŞ Doğum eyleminde bağımsız ikinci evre kavramı son yüzyılda obstetrik literatürüne girmiş nispeten yeni bir kavramdır. İkinci evre kavramının günümüzde tıp ve hemşirelik literatüründe yer alan tanımları ve bu evrenin yönetimindeki öncelikler de farklılık göstermektedir (Roberts ve Woolley, 1996). Hemşirelik literatüründe çoğunlukla ikinci evreye geçiş, dilatasyon kanamasında artış, defekasyon yapma isteği, ıkınma isteğinde artış, ıkınırken ses çıkarma, perineal bölgede kabarma gibi belirtilerle tanımlanır. Doğum eyleminin ikinci evresine yönelik yapılan geleneksel tanımda ise ikinci evre, servikal dilatasyonun tamamlanmasıyla başlar ve bebeğin doğumu ile sonlanır. Doğum eyleminin bu evresi, güçlü (şiddetli) kontraksiyonların görüldüğü anda başlar. Annenin ıkınmasıyla fetüsün prezente olan kısmı rotasyona uğrar, pelvis içine doğru ilerler ve servikal dilatasyon gerçekleşir (Roberts ve * Dr., İstanbul Üniversitesi Florance Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu, İstanbul 49

2 Yıldırım Roberts ve arkadaşları (1987), çalışmalarında ıkınmaya eşlik eden doğum eylemiyle ilgili durumları (örn. servikal dilatasyon, fetüsün pozisyonu ve fetal başın pelvis içindeki konumu) tanımlamıştır. Ayrıca, McKay ve Roberts (1990), ortalama dilatasyon 9 ± 1.25cm (5 den 10 cm ye kadar olan sınıflandırmada) olduğunda ilk ıkınma hissinin ortaya çıktığını bulmuşlardır. Burada ıkınma dürtüsünü tam olarak hissedebilen ve kontraksiyonlardan ayırt edebilen kadınların oranının %68 olduğu ve ıkınma dürtüsünün hissedildiği zamanın farklılık gösterdiği bulunmuştur. Örneğin, bazı kadınlar dilatasyon tamamlanmadan önce ıkınma dürtüsünü deneyimlerken, bazıları ise dilatasyon tamamlandığı zaman ve ikinci evre ilerlediğinde ıkınma dürtüsünü hissetmişlerdir. Bu bulgulara uygun olarak Cosner ve DeJong (1993), doğumun ikinci evresinin tanımlanmasına ihtiyaç duyulduğunu belirlemiştir. Ikınmaya başlama, ıkınma dürtüsünün hissedilmesiyle kendiliğinden oluşan bir süreçtir. Ikınmayla birlikte önden gelen fetüs kısmının servikse baskısı fergüson refleksini uyararak oksitosin salınımını ve dolayısıyla kontraksiyonların şiddetini artırır. Fetal baş iskial spinaları geçip aşağıya indikçe pelvik tabandaki sinir pleksuslarını uyarır ve böylece fergüson refleksi oluşur. Kadının, ıkınma hissi oluşsun ya da oluşmasın serviks tam dilate olduğu zaman ıkınması konusunda eğitilmesi doğumun ikinci evresinin kısaltılmasında etkili olmaktadır. Ancak dilatasyon tamamlandığında ıkınılıp ıkınılmaması, ıkınmanın doğum süresini kısaltıp kısaltmadığı, bebeğin inişini artırıp artırmadığı yönünde bir çalışma yapılmamıştır. Gerçekte, uzun süreli ıkınmanın negatif sonuçları da olabilmektedir. Gereksiz yere uzun süreli ıkınmaya bağlı annenin yorgunluğu, bitkinliği ve bunlara bağlı olarak sezaryenle doğum riski artabilir ve postpartum iyileşme süreci daha da uzayabilir (Mayberry ve ark. 2000, Maybery ve ark. 1999). İkinci evrede fazla ıkınmaya bağlı olarak ortaya çıkan doğum sürecinin uzaması, serebral oksijenlenme ve kan volümünde azalmaya, sonuç olarak da fetal kalp hızında düşmeye neden olabilir (Aldrich ve ark. 1995, Holland ve Smith 1989, Schneider ve ark. 1990). Sağlık ekibi ıkınmanın başlangıç göstergesi olarak kabul edilen servikal dilatasyonun tamamlanmış olmasını dikkate almaksızın, ıkınma dürtüsü hissedilinceye kadar ıkınma işlemini ertelemesi konusunda kadınları cesaretlendirmelidirler (Roberts ve Woolley 1996, Mayberry ve ark. 2000). Bu uygulama, doğal, fizyolojik bir refleks olan Ferguson un uyarılmasına dayanan bir yaklaşımdır. Roberts ve Wolley (1996) ye göre, Ferguson refleks genellikle fetüsün prezante olan kısmı en az + 1 düzeyine (iniş iskiya spinaları geçince) geldiğinde aktive olur. Bu noktada istemsiz ıkınma basıncı oluşur ve anne nefes verme ya da açık glotis tekniklerini kullanıp ıkınarak ilave basınç oluşturur. Bu verilere ek olarak, ikinci evrenin erken dönemlerinde isteğe bağlı olarak kuvvetlice ıkınmayıp, istemsiz ıkınma dürtüsü geldiğinde ıkınan kadınlarda, fetüsün tamamen incelmiş ve esnemiş perine üzerinden hafifçe çıktığı gözlenmiştir (Roberts ve Ayrıca istemsiz (spontan) ıkınan kadınlarda epizyotomi ve ikinci ya da üçüncü derece perine yırtıklarının daha az görüldüğü rapor edilmiştir (Samselle ve Hines 1999). SPONTAN ( AÇIK GLOTİS ) IKINMA Kadının nasıl ıkınması gerektiği, ikinci evrede verilecek bakımın önemli konularından birini oluşturmaktadır (Roberts ve Literatürde, nefes vererek ya da açık glotis tipi ıkınmanın en iyi ıkınma tekniği olduğu belirtilmektedir (Herman ve ark. 1989). Fergüson refleksinin uyarılması, kadının kendiliğinden doğal olarak ıkınmasına neden olur. Spontan ıkınmada, ıkınma hissiyle birlikte kadının aşağıda belirtilen şekilde ıkınması desteklenir (Herman ve ark. 1989); Kontraksiyonlar başladığında ıkınma hissi oluşuncaya kadar normal solunum yapma, Nefes alma ve uterus çevresindeki karın kaslarını içeri çekme, Dereceli olarak ıkınmaya başlama, Ikınma sırasında dudakları büzerek nefesi yumuşak bir şekilde verme, Nefes verme sırasında yaklaşık 5-6 sn ıkınma, Tekrar nefes alma, 5-6 sn yumuşak ve düzgün bir şekilde nefes vererek aşağıya doğru ıkınma. Kontraksiyonlar yavaşlamaya başlayınca normal solunum yapma (Herman ve ark. 1989) Spontan ıkınmada kadınlar, kontraksiyon süresince ortalama 3-5 kez ve 5 sn. süreyle nefes vererek ıkınır. Kadın nefes verirken ya da ıkınırken ses çıkarabilir. Kadınlar bu yöntemle ıkınma konusunda eğitime ve desteğe gereksinim duyarlar. Bu nedenle kadınlar nefes vererek ıkınmaları konusunda cesaretlendirilmeli, ıkınırken beraberinde çıkan seslerin normal olduğu açıklanmalı ve bu konuda kadın 50

3 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(2) rahatlatılmalıdır (Herman ve ark. 1989, Mayberry ve ark Parnell ve ark 1993). Bazı araştırmalarda kadınların, istemsiz ıkınma dürtüsü geldiği zaman yani spontan olarak ıkınmaları savunulmuştur (Cosner ve dejogn 1993, Roberts ve ark. 1987). İstemsiz / spontan olarak ıkınmada, fetal başın inişinin pelvis kaslarında gerilmeye neden olması kadında defekasyon yapma hissini uyandırır ve karşı konulmaz ıkınma isteği gelişir (Mahan ve McKay 1984). Doğuma yardımcı olan kişinin derin bir nefes al, tut ve ıkın yönündeki yönlendirmesi sonucunda oluşan istemli ıkınmanın aksine, spontan yani istemsiz ıkınma kontraksiyonların şiddetlenmesiyle ortaya çıkar. Valsalva manevrasında (istemli ıkınma, kapalı glotis ıkınma) genel olarak kadının sessiz ıkınmasına karşın spontan istemsiz / ıkınmada, kadının ağrı ve korku nedeniyle ortaya çıkabilecek seslerden farklı sesler çıkartarak nefes verdiği görülür (Fuller ve ark 1993, Roberts ve Spontan Ikınmada, solunum tekniğiyle istemsiz ıkınma aynı zamanda oluşur. Uterus kontraksiyonlarıyla beraber aynı anda spontan ıkınmaya (nefes vererek) başlama, valsalva tipi ıkınmaya göre (nefes tutarak ıkınma) abdominal kas aktivitesini daha etkin kılar. Böylece, etkili ıkınmayı oluşturmak için gerekli intratorasik ve intraabdominal kas kuvvetleri birlikte çalışmış olur. Bu nedenle, kontraksiyon başında büyük bir nefes al ve kontraksiyon süresince nefesini tutarak ıkın (valsalva tekniği) yönündeki yaklaşım etkili bir yöntem olmayabilir. Spontan ıkınma, dinlenme anındaki solunum düzeyiyle başlaması, kontraksiyon süresince üç ya da beş ıkınmanın olması ve çoğunlukla kasları kasmaktan ziyade gevşemenin amaçlanmasından dolayı doğumun kısa sürede gerçekleşmesinde çok etkili olmayabilir, ancak spontan ıkınma daha fazla güç gerektiren valsalva tipi ıkınmaya göre kadınlar için daha az enerji gerektirmekte ve daha az yorucu olmaktadır (Roberts ve VALSALVA TİPİ ( KAPALI GLOTİS) IKINMA Geleneksel ıkınma tekniğinde kadınlar, kontraksiyonla birlikte güçlü ve dayanabildiği kadar uzun ıkınmaları yönünde teşvik edilirler. Hemşireler ya da hekimler çoğunlukla kadınlardan olabildiğince uzun nefeslerini tutmalarını ve olabildiğince şiddetli ıkınmalarını isterler (Mayberry, Wood, Strange ve ark., 2000). Büyük, derin bir nefes alıp tutma ve 10 a kadar sayarak yapabildiğince kuvvetli ıkınma şeklindeki yaklaşım ıkınma konusunda bilimsel bir temel oluşturmamaktadır. Ancak nefesi uzun süre tutarak aynı anda çok kuvvetlice ıkınmanın bebeğin inişini kolaylaştırdığı düşünülmüştür (Petersen ve Besuner 1997). Valsalva tipi ıkınmada, ıkınma hissi dikkate alınmaksızın kadının aşağıda belirtilen şekilde ıkınması desteklenir (Herman ve ark. 1989); Kontraksiyonlar başladığında iki tane normal solunum yapma, Derin bir nefes alma ve nefesi tutma, Diyafram ve abdominal kaslarla birlikte havayı sıkıştırma, Olabildiğince kuvvetli ve uzun ( yaklaşık 10-15sn ) ıkınma. Nefes verme, tekrar derin bir nefes alma, nefesi tutma ve tekrar 10-15sn kadar kuvvetlice ıkınma, Kontraksiyonlar hafiflediğinde ıkınmayı bırakma. İki ya da üç kez normal solunum yapma Bir sonraki kontraksiyona kadar gevşeme ve dinlenme (Herman ve ark. 1989). Bazı araştırmacılar, ıkınma işleminde anne üzerinde olumsuz hemodinamik etkileri olan valsalva manevrasının kullanılmasına karşıdır. Özellikle uzun süreli nefesin tutulması; intratorasik ve abdominal basıncı yükselterek vazokonstrüksiyona ve maternal kardiak out - putun azalmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla, maternal kan akımı azalmakta ve utero - plasental perfüzyon olumsuz etkilenmektedir. Ayrıca bu durum, fetüs ün solunum ve dolaşım sisteminde ve asit baz dengesinde de değişikliklere neden olabilmektedir. (Caldeyro 1979, Holland ve Smith 1989, Roberts ve Woolley 1996, Sleep ve ark 1989). Valsalva manevrasıyla ıkınılması, annede yoğun katekolaminlerin salınımında artışa neden olmaktadır. Bunun sonucunda uterusda vasküler dirençte artış ve kontraksiyonların şiddetinde azalma yaşanabilmektedir (Simkin 1986). Ayrıca, kadının supin pozisyonda ıkınması abdominal aortada basınca neden olmakta ve bu da utero-plasental dolaşımı azaltmaktadır (Bassell, Humayun ve Marx 1980). Nefes alınıp tutulması ve uzun süreli ıkınma olayının tekrarlanması ile fetüste hipoksi, arkasından da asidoz gelişimi görülür. Sonuçta fetal kalp hızında azalma, bradikardinin daha uzun sürmesi ve umblikal arter kan ph sında düşme ( asidoz ) gözlenir (Holland ve Smith 1989, Mayberry ve ark. 2000, Roberts ve Woolley 1996, Sleep ve ark 1989). 51

4 Yıldırım Beynon (1957), ikinci evrenin erken döneminde kadınların kuvvetlice ıkınmaları konusunda yönlendirilmesi sonucunda epizyotomi ve tamir gerektiren perine yırtıkları oranında bir artış olduğunu rapor etmiştir. Ayrıca, bu durumda forseps kullanımına da daha fazla ihtiyaç duyulduğunu bildirmiştir. Aynı çalışmada, doğum eyleminin bu istenmeyen sonuçlarının, başın kademeli olarak inişinin engellenmesiyle vaginal doku ve perine kaslarındaki çok hızlı gelişen gerilmeye bağlı olduğu belirtilmiştir. Aynı zamanda, vaginal duvar ve destek yapılar üzerindeki gerilme ve zorlanmanın ileride stres inkontinans ve perineal taravmaların oluşumunda etkili olabileceğini açıklamıştır (Beynon 1957). Kuvvetli ıkınmaya, pelvis taban kaslarında sıkışma, gerilme ve sonuçta fetal inişte engellenme de eşlik edebilir. Bu nedenle, kadınlar çok korktuğu ve yorgun oldukları için uygun ve yeterli çabayı göstermekte yetersiz kalabilirler. Bunun sonucunda doğumda vakum ya da forseps kullanımına ya da sezaryen ile doğuma ihtiyaç duyulabilir. Ayrıca epidural blok sonrası kadınların lateral pozisyon yerine supine pozisyonda kuvvetlice ıkınmaları sonucunda fetal metabolik asidozun daha hızlı geliştiği de görülmüştür (Roberts ve Thomson (1993), 32 gebe kadında valsalva tipi (direktif / emir vererek) ve spontan ıkınma tekniklerini kullanarak karşılaştırmıştır. İki grup arasında doğum şekilleri, perineal travma oranı, kan kaybı, doğumda neonatal resusitasyona gerek duyulması, umblikal ven kan gazları ve asit-baz durumları bakımından fark bulunmamıştır. Ancak aynı çalışmada, ikinci evre uzunluğu açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Spontan ıkınan kadınlarda ikinci evre uzunluğu dak. iken valsalva tipi ıkınan kadınlarda ikinci evre uzunluğunun 58 dak. olduğu belirtilmiştir. Bu çalışmada, ıkınma tekniklerinden valsalva tipi ıkınmanın kullanılmasının ikinci evrenin süresini kısalttığı sonucuna varılmıştır. Bu bulgular, valsalva tipi ıkınmanın olumsuz etkilerini geçici olarak azaltmıştır (Thomson 1993). Caldeyro ve Barcia nın bulgularında ise valsalva tipi ıkınmanın plasental perfüzyonda azalmaya ve fetal hipoksiye neden olduğu metarnal sistolik ve diastolik kan basıncını düşürdüğü belirlenmiştir (Paine ve Tinker 1992). AWHONN (The Association of Women s Health, Obstetric, and Neonatal Nursing) Doğum Eyleminin İkinci Evresine Yönelik Ulusal Hemşirelik Bakımı Araştırma Kullanımı Projeleri (National AWHONN Second Stage Labor Nursing Management Research Utilization) Amerika Birleşik Devletleri nde ve Kanada da birçok merkezde yürülmüştür. Bu projede, doğum eyleminin ikinci evresinin yönetimi ve bu evreyle ilgili standart bakım protokollerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır (Petersen ve Besuner 1997; Shermer ve Raines 1997). AWHONN RU projelerinde yer alan birçok hemşire (%76.3), doğumun ikinci evresinde valsalva tipi ıkınma tekniğinin kullanıldığını rapor etmiştir. Hemşirelerin sadece %20.1 in annenin 6-8 saniyeden daha uzun süre nefesini tutmalarını engellediklerini belirtmişlerdir. Birçok hekim ya da hemşire kadınların morarana kadar ıkınmaları konusunda ısrar etmektedir. Hekimler kadınlara, uzun süreli valsalva tipi ıkınmaları konusunda bilgi verirken, birçok hemşire, uzun süre nefes tutarak valsalva tipi ıkınmanın uygulanması halinde ıkınma ve bebeğin doğumu için daha fazla zamana gerek duyulacağını da rapor etmiştir Bazı hemşireler, hangi tekniğin gerçekte gerekli olduğundan emin olamadıklarını ve kadınlara açık glotis tekniğini anlatmanın güç olduğunu ifade etmişlerdir (Petersen ve Besuner 1997). IKINMADA ETKİLİ OLAN FAKTÖRLER Doğum eyleminin ikinci evresine yönelik bakım verilirken ıkınma girişiminde etkili olan aşağıdaki faktörlerin dikkatlice gözden geçirilmesi gerekir (Roberts ve Servikal Dilatasyon Tamamlanmadan Ikınma İsteğinin Ortaya Çıkması Servikal dilatasyon tamamlanmadan ıkınma isteği gelen kadınlara, servikal dilatasyon tamamlanıncaya kadar ıkınmamaları aksi taktirde servikste yırtılmaların ve doğumda gecikmelerin olabileceği konusunda bilgiler verilir. Bu dönemde kadınlara ıkınma dürtüsünü gidermek için ağızdan sık sık nefes almaları ve üfler şekilde nefes vermeleri şeklinde yapılacak açıklamalar yardımcı olabilir. Ancak bu yaklaşımın da zararları olabilir. Sık sık nefes alıp vermek yalnızca yorucu değil, aynı zamanda özellikle de multigravidalarda etkin ıkınmada güçlüklerin oluşmasına neden olan bir durumdur. Ikınma zamanı geldiğinde, doğuma yardımcı olan sağlık personelinin kararı ile ıkınmaya izin verilir. Buna karşın kadınlar, ıkınma dürtüsü geldiğinde bunu kontrol etmekte ve ıkınmayı engellemekte çok güçlük yaşarlar (Roberts ve Woolley, 1996). Dilatasyon tamamlanmadan önce ıkınma isteği gelişen kadınlara verilecek öneriler, fetal inişle ilişkili faktörlerin tanılanmasına dayandırılmalıdır. Kadın için, servikal 52

5 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(2) dilatasyon 8-9 cm olduğunda ve silinme gerçekleştiğinde, fetal baş en az (+1) düzeyinde olup rotasyonunu tamamladığında ve kontraksiyonlar pik yaptığı anda ıkınmak rahatlatıcı olacak ve sıkıntı yaşanmayacaktır (Roberts ve Bunun aksine erken ıkınmaya başlamak, bebeğin doğum kanalında ilerlemesini sağlayacak kadar güçlü olmayacaktır. Bu durumda kadına, erken ıkınma yerine ıkınma dürtüsü geldiği zaman ıkınmasının bebeğin doğumu açışından daha etkili olduğu açıklanmalıdır (Roberts ve Dilatasyon tamamlanmadan ortaya çıkan ıkınma isteğinin kontrol altında tutulması servikal dilatasyona yardımcı olur. Ayrıca daha aktif ıkınmaya yardımcı olacağından doğum eyleminin ikinci evresinin ilerlemesini sağlar. Gebe kadınlar, ıkınma duygusunu hissettiklerinde ve beraberinde şiddetli, ağrılı kontraksiyonlar oluştuğunda ıkınmaları konusunda desteklenmeli ve cesaretlendirilmelidir (Roberts ve Servikal Dilatasyon Tamamlandığı Halde Ikınma İsteğinin Olmaması Servikal dilatasyon tamamlandığı halde ıkınma isteğinin olmaması durumunda sağlık personeli şimdi ıkınmanız gerekiyor ıkınmazsanız bebeğiniz doğmayacak şeklinde ifadeler kullanır. Dilatasyonun tamamlanması tek başına ıkınma zamanını belirlemek için bir gösterge olmamalıdır. İstemsiz ıkınma dürtüsü (spontan ıkınma) gelmeden ıkınmaya başlamak ve kadını ıkınması için cesaretlendirmek, maternal yorgunluk, bitkinlik ve sürekli devam eden yorucu ıkınmalara bağlı olumsuz sonuçlara neden olacaktır (Roberts ve Ikınmak için kadını yönlendirmek ya da cesaretlendirmek yerine ıkınma girişimi en küçük bir ıkınma isteği oluşana kadar ertelenmelidir (Beynon 1957, Crawford 1983). Bu durumda fetüs kontraksiyonlarla birlikte pelvis içinde daha kolay ilerleyecek ve doğum kısa sürede gerçekleşecektir (Roberts ve Serviks tamamen dilate olduğu halde doğum yapacak kadında ıkınma isteğinin olmaması ve pelvis içinde fetal başın aynı düzeyde kalması fetal inişin yeterli olmadığını gösterir. Bu durum baş-pelvis uyuşmazlığı ya da fetal başın malpozisyonu nedeniyle görülebilir. Bu nedenle erken dönemde pelvisin ve fetal pozisyonun dikkatli tanılanması gereklidir. Epidural analjezi kullanımı ve pelvik kaslarda gevşemenin oluşması, fetal başın uygun pozisyonu almasını engelleyebilir. Bu durum pelvis ölçülerinde uyumsuzluk gibi durumlardan ayırt edilebilir, ayrıca rotasyon ve inişte gecikmeye neden olur (Buxton ve Redman 1990, Thorp ve ark. 1993). Epidural analjeziyle birlikte gelişen problemler, sezaryenle doğum insidansında yükselmeye neden olabilir (Morton, Williams, Keeler ve ark. 1994). Servikal dilatasyonunun tamamlandığı düşünülmüş olsa bile, ıkınma isteği olmayan kadınlarda, fetal başın pelvis içinde ilerlemesine ve anterior pozisyonu almasına kadar beklenilmesi uygun görülmektedir. Bu anda kadına epidural analjezi uygulansa bile, ıkınma duygusunu hissedebilir. Kontraksiyonlarla beraber ıkınması için kadına destek olunur. Fetal başın pozisyonu ve pelvis içindeki konumu iniş için uygun olduğunda kadının istemli ıkınması daha etkili olabilmektedir (Roberts ve Oksiput Posterior Pozisyonda Ikınma Fetüsün oksiput posterior pozisyonda olduğu durumlarda kadının, fetal sırtın aksi tarafına yan yatması istenir ya da anterior pozisyonu alması için fetal başın rotasyonun kolaylaştıracak diz el pozisyonunu alması istenir (Biancuzz 1993). Diz el pozisyonu süresince sallanma ya da pelvisi eğme de fetal başın anterior pozisyonu almasını kolaylaştırabilir (Andrews ve Chrzanowski 1990). Bu manevralar özellikle bel ve rektuma olan basınç nedeniyle erkenden ıkınma isteği gelen kadınlar için faydalı olabilir. Doğum çok yakın olduğunda kadın, yan yatmayı ya da diz ve ellerin üstünde kalmayı tercih edebilir ya da daha geleneksel olan yarı oturma pozisyonunu seçebilir (Roberts ve Hareket Kısıtlığının Ikınmaya Etkisi Doğum eyleminin ikinci evresi çoğunlukla rahatsızlık vericidir ve bu evrede hiçbir pozisyonun kadını rahatlatmayacağı düşünülmektedir. Ancak, kısa aralıklarla hareket etmek rahatlatıcı olabilmektedir (Mckay ve Roberts 1985). Ayrıca hareket etme (pozisyon değişikliği, pelvik sallama vb) ikinci evrede daha etkili uterus kontraksiyonlarının oluşmasında yardımcı olabilir. Yürüyüş yapmak ya da duş almak için yataktan çıkmak bile, fetal başın rotasyonunu, inişini kolaylaştırabilir ve ıkınma dürtüsünü uyarabilir (Fenwick ve Simkin 1987). Yapılan tanımlayıcı çalışmalarda, doğum eyleminin ikinci evresinde farklı pozisyonların kullanıldığı görülmüş ve bu kadınların bir çoğunun tek bir pozisyonda kalmayı tercih ettiği açıklanmıştır (Carlson ve ark. 1986, Rossi ve Lindell 1986). 53

6 Yıldırım Ikınma Konusunda İsteksiz Ya da Gönülsüz Olma Kadınlar servikal dilatasyon tamamlandığı halde ıkınma anında korktukları, utandıkları ya da gönülsüz oldukları için kendilerini iyi hissetmeyebilirler. Çoğu zaman kadınlar başkalarının önünde ya da yatakta ıkınmayı istemezler ve ıkınma duygusunu engellemeye çalışırlar. Bu duygunun normal olduğu ve ıkınma anında defekasyon gerçekleşebileceğinin açıklanması, utanan ya da korkan kadınları rahatlatabilir. Zaman zaman, kadının tuvalette ıkınmasına izin verilmesi kadının bu durumu daha fazla kabullenmesini sağlayacaktır. Bazı kadınlar bebek sahibi olmaya henüz hazır olmadıklarından ağrıdan ya da doğumda perinelerinin yırtılacaklarından korktukları için ıkınmaktan kaçınırlar (Roberts ve Mc Kay ve arkadaşları (1990) çalışmalarında, kadınların ıkınmak için isteksiz ve gönülsüz olmasının yanı sıra, ıkınma hissi geldiğinde rektumu içeri doğru çekip sıkıştırarak ve perineyi kasıp gerginleştirerek de ilerlemeyi engelleyen davranışlarda bulunduklarını saptamışlardır (Mckay ve ark 1990). Bu durumda, kadına gizlilikle ilgili endişeleri, kaygıları ve ıkınma konusundaki isteksizliği hakkında konuşmak için daha fazla fırsat verilmelidir. Ancak, kontraksiyonların şiddeti ya da ikinci evrede yaşanan ağrı, yorgunluk ve bitkinlik kadının yapması gerekenleri anlamasına izin vermeyebilir. İdeal olan bu konuların prenatal eğitim sınıflarında ele alınmasıdır (Roberts ve Woolley 1996, Simkin 1982). Yapılan çalışmalarda anneler ikinci evreyle ilgili daha fazla bilgi almayı arzulamalarının yanı sıra doğumun bu evresine eşlik eden ve kabul gören davranışlar ve sesler hakkında da bilgilendirilmeyi istediklerini ifade etmişlerdir (Bergstrom ve ark 1992, McKay ve Barrows 1990) Vaginal Muayenenin Ikınmaya Etkisi Vaginal ve perineal basınç, kadınların ıkınma çabalarını artırmak için kullanılan başka bir stratejidir. Ancak doğum yapan kadınlar vaginal muayeneden hoşlanmazlar (Rossi ve Lindell 1986). Bu işlem ağrı vericidir ve aynı zamanda kadınlara çok az ya da hiç bilgi verilmeden yapılmaktadır. Çoğunlukla da kadının gözünü korkutmak için bir yolmuş gibi kullanılabilmektedir (Bergstrom ve ark 1992). Kadınlar, bu süreçte deneyimleyebilecekleri rahatsızlıklara rağmen genellikle yapılan uygulamayı kabul ederler. Muayenede, kadına muayene bulgularının bile söylenmediği görülmektedir. Bazı sağlık personeli, muayene sırasında ıkınma hissini uyarmaya yardımcı olmak için posterior vagina duvarı üzerine şiddetli olarak parmaklarla basınç uygulamaktadır. Bu tür uygulama vaginal laserasyonların şiddetinde ve insidansında artışa neden olabilir. Bu nedenle kadınlar yaşadıkları ağrı ve rahatsızlıktan dolayı doğum sürecine aktif olarak katılmada gönülsüz olabilirler. Vaginal muayene ( tuşe ) basınç uygulamadan gerçekleştirilirse, kadının etkin ıkınma çabalarına yardımcı olabilir (Roberts ve Woolley 1996). Doğum Eyleminin İkinci Evresinde Uygulanan Ikınma Tekniğiyle İlgili Hemşirelik Girişimleri Doğum mekanizması birçok kadın için bilinçli yapılan girişimlerle fetüsün doğurtulmasıdır. Farklı ıkınma tekniklerinin kullanılmasının, bu süreci kolaylaştırdığına inanılır. Temel Doğum Hemşireliği kitaplarında daha çok güç/ enerji gerektiren (valsalva manevrası ) ıkınma tekniklerinin kullanımı belirtilmiştir (Petersen ve Besuner 1997) AWHONN RU projesi standart bakım protokolünde, a) Kadının spontan ıkınma girişimlerinin cesaretlendirilmesi, teşvik edilmesi, b) Kadının cesaretini kıracak şekilde uzun süreli nefesini tutarak ıkınmasının engellenmesi, c) Kadının gönüllü olarak ıkınması tanımlanırken (zamanı belirlenirken), fetüsün durumu ve pozisyonunun göz önünde tutulması, d) Kadının istemsiz ıkınma çabalarını yönetmek ya da engellenmekten ziyade desteklenmesi gerektiği belirtilmektedir (Petersen ve Besuner 1997). İkinci evredeki hemşirelik bakımının önemli noktalarından biri de, eğer serviks tam dilate olmamış ise spontan ıkınmayı engelleyici girişimlerde bulunmaktır. Bu girişimlerin uzamış doğum eyleminde servikal yırtılmaları ya da ödemi önlediği düşünülür. Roberts ve arkadaşları (1987), doğumun ikinci evresindeki ıkınma uygulamalarını inceleyen çalışmalarında ıkınma dürtüsünün hissedildiği andaki servikal dilatasyon ve fetüsün pelvis içindeki konumu arasında önemli bir ilişki olduğunu bulmuştur. Roberts ve Wolley ye göre kadınlara verilecek eğitimde bu ilişki açıklanmalıdır (Roberts ve Doğum eyleminin ikinci evresinde uygulanacak ıkınma tekniğiyle ilgili hemşirelik girişimleri; 54

7 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(2) Doğum eyleminin başlarında kadının ikinci evre ile ilgili gerçek beklentileri ve duyguları belirlenmelidir. İkinci evrede yaşanan duygular ve yapılması gereken uygulamalar hakkında bilgilenme gebe kadının ikinci safhada yapılacak uygulamalara hazırlanmasında ve yaşayacağı duyguların anlaşılmasında yardımcı olur (Mckay ve Roberts 1990, Maybery ve Strange 1997). Ikınma isteği gelmeden önce anne ıkındırılmamalıdır. Kadının spontan olarak ıkınması cesaretlendirilmelidir. Eğer fetal baş Ferguson refleksini uyarmak için pelvis içinde yeterince aşağıya inmemişse annenin ıkınma dürtüsünü hissedinceye kadar dinlenmesine izin verilmelidir. (Beynon 1957, Maybery ve Strange 1997, Roberts ve ark. 1987, Turner ve ark 1986) Kadının ıkınmak için hazır olduğuna karar vermeden önce dilatasyonla birlikte fetal başın pelvis içindeki konumu ve düzeyi dikkate alınmalıdır. İstemsiz ıkınmaya, fetal başın pelvis içindeki düzeyi (0 dan +1 e) ve fetal pozisyon (oksiput transfer den oksiput anteriyora rotasyon) uygun olduğunda, serviksin dilatasyonu 10cm den daha az ( 8-9cm, yumuşak ve gerilmiş / çekilmiş ) olduğu durumlarda izin verilmelidir (Maybery ve Strange 1997, Roberts ve ark. 1987). Valsalva manevrası nefes tutarak ıkınmayı içerir. Kapalı glotisten dolayı, intratorasik basınç artışı kardiak output un ve kan basıncının düşmesine neden olur. Basınçta düşme uteroplasental perfüzyonda azalmaya bu da fetal hipoksiye neden olur. Fetal hipoksiyi önlemek için ıkınma sırasında annenin uzun süreli nefesini tutması (6-8 saniyeden daha fazla) engellenmeli, her kontraksiyonda 4 ya da daha fazla ıkınmanın yapılması desteklenmelidir (Caldeyro ve Barcia 1979, Maybery ve Strange 1997). Açık glotis (spontan) ıkınma kontraksiyonun şiddetiyle uyumludur. Açık glotiste ses çıkartarak ve nefes vererek ıkınma görülür. Açık glotisin hem anne hem de bebek açısından fizyolojik faydaları vardır. Bu nedenle valsalva manevrasından (kapalı glotis) kaçınılmalıdır. Kadının kendiliğinden oluşan spontan ıkınma girişimleri desteklenmelidir. Spontan ıkınmada nefes vererek 5-6 sn ıkınma görülür. Ikınma sırasında inleme tarzında bazı sesler duyulabilir (Roberts, Goldstein, Gruener ve ark. 1987, Mckay ve Roberts 1990; Maybery ve Strange 1997). Sağlık ekibi, kadınların ikinci evrede ağrı ile başa çıkmalarına yardımcı olan inleme, iç çekme gibi gerginliği giderici sesler çıkartabileceklerini bilmelidir. Kadınların, ıkınma anında hissettiği duyguların ve çıkardığı bu seslerin (gürültü) normal olduğu kabul edilmeli ve bu konuda kadınlar desteklenmelidir (Mckay ve Roberts 1990, Maybery ve Strange 1997). Sonuç olarak doğum eyleminin ikinci evresinde kadınların spontan ıkınmaları ve bu konuda kadınlara verilen hemşirelik desteği; ikinci evrenin daha kısa sürede, müdahale olmadan ve olumlu deneyimlerle tamamlanmasında ve yenidoğanın iyilik düzeyinin daha yüksek olmasında etkili olmaktadır. KAYNAKLAR Andrews CM, Chrzanowski M (1990) Maternal position, labor, and comfort. Appl. Nurs. Res., 381, Aldrich CJ. D Antona D, Spencer JA, Wynatt JS, Peebles DM, Delpy DT, Reynolds EO (1995) The effect of maternal pushing on fetal cerebral oxygenation and blood volume during the second stage of labour. British Journal of Obstetrics and Gynaecology, 102: Bassell GM, Humayun SG, Marx GF (1980) Maternal bearing down efforts - another fetal risk. Obstetrics and Gynecology, 56(1); Bergstrom L, Roberts J, Skillman L, Seidel J (1992) You will feel me touching you sweetie. Vaginal examinations during second stage labor. Birth, 19: Beynon CL (1957) The normal second stage of labour: A plea for reform in its conduct. Journal of Obstetrics and Gynecology of the British Empire, 64: Biancuzz M (1993) How to recognize and rotate an occiput postetrior fetus. American Journal of Nursing, 93: Buxton J, Redman C (1990) Effect of epidural analgesia and delay pushing in the second stage on fetal condition. Contemporary Reviews in Obstetrics and Gynaecology, 2: Caldeyro-Barcia R (1979) The influence of maternal bearing down efforts during second stage on fetal well-being. Birth and the Family Journal, 6(1): Carlson JM, Diehl JA, Sachtleben-Murray M, McRae M, Fenwick L, Friedman EA (1986) Maternal position during parturition in normal labor. Obstetrics and Gynecology, 68:

8 Yıldırım Cosner KR, DeJogn E (1993) Physiology second stage labor. Maternal Child Nursing Journal, 18: Crawford JS (1983) The stages and phases of labour: An out worn nomenclature that invites hazard. Lancet, 2: Fenwick L, Simkin P (1987) Maternal position to prevent or alleviate dystocia in labor. Clinical Obstetrics and Gynecology, 30: Fuller BF, Roberts JE, Mckay S (1993) Acoustical analysis of maternal sounds during the second stage of labor. Applied Nursing Research, 6: Herman AJ ve ark. (1989) Preparation for Childbirth A Family Approach Ed. M. Harwey 2.ed. Baptist Memorial Hospital, İndianapolis, Holland R, Smith D (1989) Management of the second stage of labor: A review. Part II. South Dakota Journal of Medicine, 42(6): 5-8. Mahan CS, McKay S (1984) Are we overmanging secondstage labor? Contemporary OB/GYN, 24: Mayberry LJ, Wood SH, Strange LB, et al.( ) Second - stage labor. Awhonn Lifelines, 3(6): Maybery LJ, Gennaro S, Strange L, Williams M, De A (1999). Maternal fatigue: Implications of second stage labor nursing care. Journal of Obstetric, Gynecologic and Neonatal Nurses, 28: Maybery LM, Strange LB (1997) Strategies for designing a research utilization Project with labor and delivery nurses. JOGNN, 26(6): McKay S, Barrows T, Roberts J (1990) Women s views o second stage as assessed by interviews videotapes. Birth, 17(4): McKay S, Barrows T (1991) Holding Back: Maternal readness to give birth. Maternal - Child Nursing Journal, 6: Mckay S, Roberts JE (1985) Second stage of labor: What is normal? JOGNN, 14: Mckay S, Roberts J (1990) Obstetrics by ear: Maternal and caregiver perceptions of of the meaning of maternal sound during the second stage of labor. Journal of Nurse Midwifery, 35(5): Morton SC, Williams MS, Keeler EB, Gambone JC, Kahn KL (1994) Effect of epidural analgesia for labor on the caesarean delivery rate. Obstetrics and Gynecology, (83): Parnell C, Roos JL, Iversen R, Damgaard P (1993) Pushing method in the expulsive phase of labor. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 72(1): Petersen L, Besuner P (1997) Pushing techniques during labor: Issues and controversies. JOGNN, 26(6): Roberts J, Goldstein SA, Gruener J, Maggion M, Mendez-Bauer C (1987 ) A descriptive analysis of involuntary bearing down efforts during the expulsive phases of labor. JOGNN, 16: Roberts J, Woolley D (1996) A second look at the second stage of labor. JOGNN, 25 (5): Rossi MA, Lindell SG (1986) Maternal position and pushing technigues in a nonprescriptive environment. JOGNN, 15; Samselle CM, Hines S (1999) Spontaneous pushing during birth. Journal of Nurse-Midwifery, 44(1): Schneider H, Progler M, Ziegler WH, Huch R (1990) Biochemical changes in the mother and the fetus during labor and ist significance for the management of the second stage. International Journal of Gynaecology and Obstetrics, 31: Sleep J, Roberts J, Chalmers I (1989) Care During the Second Stage of Labor In I.Chalmers, M. Enkin &M.J.N C. Keirse (Eds). Effective Care in Pregnency and Childbirth, New Yorg, Shermer RH, Raines DA (1997) Positioning During the Second Stage of labor: Moving back to basics. JOGNN, 26(6): Simkin P (1982) Preparing parents for second stage. Birth, 9(4): 229. Simkin P (1986) Stress, pain, and catecholamines in labor: Part 1. A review. Birth, 13: Thorp JA, Hu DH, Albin RM, McNitt J, Meyer BA, Cohen GR, Yeast JD (1993) The effect of intrapartum epidural analgesia on nulliparous labor: A randomized, controlled, prospective trial. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 169: Thomson AM (1993). Pushing tecgniques in second stage of labour. Journal of Advenced Nursing, 18(2): Turner M, Rommey M, Webb J (1986) The birthing chair: An obstetric hazard? Journal of Obstetrics and Gynaecology, 6: 232. Paine ll, Tinker DD (1992) The effect of maternal bearingdown efforts on arterial umbilicaş cord ph and length of the second stage of labo. Journal of Nurse-Midwifery, 37:

DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA. Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015

DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA. Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015 DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015 Sunu Planı; Doğal Doğumu Destekleyen Pozisyonlar, Ikınma, Doğum Eyleminde Uygulanan

Detaylı

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 4 Doğum eylemi, doğum ağrılarının başlamasından, fetüsün doğumu ve plasentanın ayrılmasının

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op Dr Aybala AKIL Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doğum Gebelik ürünlerinin (fetus ve eklerinin) vücut dışına atılması süreci!!! Doğumda kritik faktörler Doğum yolu (pelvis)

Detaylı

30.12.2014. Normal Doğum Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı. Normal Doğum Fizyolojisi. Normal Doğum Fizyolojisi

30.12.2014. Normal Doğum Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı. Normal Doğum Fizyolojisi. Normal Doğum Fizyolojisi 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı 12.Hafta ( 01 05 / 12 / 2014 ) NORMAL DOĞUM 1.) 2.) Slayt No:15 Doğum eylemi, son menstrual periyottan 38 40 hafta sonra serviks dilatasyonuna neden olan,

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

Acil Doğum! Hazırmıyız?

Acil Doğum! Hazırmıyız? Acil Doğum! Hazırmıyız? Yrd.Doç.Dr Doç.Dr.Serkan.Serkan YILMAZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı 02-06 Mayıs 2007 Antalya Amaç Acil servis pratiğinde nadir görülen doğum ile ilgili

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU DOĞUM-TRAVAY İZLEME STAJ DEFTERİ DANIŞMAN ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:... NUMARASI:. NOT: Defterler spiralli veya baskılı formlar birbirinden ayrılmayacak

Detaylı

DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI

DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI Dr Özlem Gün Eryılmaz Zekai Tahir Burak Eğitim Araştırma Hastanesi Doğum Kliniği Never let the sun set twice on a laboring woman. Steer P; BMJ 1999 PARTOGRAM NEDİR? Doğum eyleminin

Detaylı

Normal Doğum Eyleminin İkinci ve Üçüncü Evresinde Kanıta Dayalı Uygulamalar

Normal Doğum Eyleminin İkinci ve Üçüncü Evresinde Kanıta Dayalı Uygulamalar HEMAR-G HEMŞİRELİKTE ARAŞTIRMA GELİŞTİRME DERGİSİ Normal Doğum Eyleminin İkinci ve Üçüncü Evresinde Kanıta Dayalı Uygulamalar İlkay GÜNGÖR* Gülay YILDIRIM-RATHFISCH** * Msc., İstanbul Üniversitesi Florence

Detaylı

Aktif Doğum Yaklaşımının Kanıta Dayalı Uygulamalar İle İncelenmesi

Aktif Doğum Yaklaşımının Kanıta Dayalı Uygulamalar İle İncelenmesi Derleme / Rewiev Article TAF Prev Med Bull 2012; 11(1): 97-102 Aktif Doğum Yaklaşımının Kanıta Dayalı Uygulamalar İle İncelenmesi [Investigation of Active Birth Method with Evidence Based Practice] ÖZET

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI

GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve 10.Hafta ( 17-21 / 11 / 2014 ) GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ VE GEBE BAKIMI Slayt No: 11 GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI 2 Doğum öncesi bakım şu amaçlara yönelik

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ *Aysun Çakır, *Hanife Köse,*Songül Ovalı Güral, *Acıbadem Kadıköy Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU GEBE-LOHUSA İZLEM DEFTERİ DANIŞMAN ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:... NUMARASI:. NOT: Defterler spiralli veya baskılı formlar birbirinden ayrılmayacak

Detaylı

18.11.2015 DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM. Fetusun durumu. Eylemin durumu (kontraksiyonlar,dilatasy on,silinme,angajman vs)

18.11.2015 DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM. Fetusun durumu. Eylemin durumu (kontraksiyonlar,dilatasy on,silinme,angajman vs) DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM Uzm. Dilek Sarpkaya AMAÇ:Doğum eyleminde izlem ve bakım hakkında bilgi kazanarak,hemşireye düşen görev ve sorumlulukları tam olarak kavrayabilmek

Detaylı

SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF HEALTH SCIENCES Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayın Organıdır

SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF HEALTH SCIENCES Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayın Organıdır SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF HEALTH SCIENCES Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayın Organıdır Araştırma Yazısı 2015; 24: 44-48 EBELİK VE HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN DOĞUM ŞEKLİ TERCİHLERİ

Detaylı

Prof. Dr. Semih ÖZEREN

Prof. Dr. Semih ÖZEREN Prof. Dr. Semih ÖZEREN CS dünyada en sık yapılan işlem Major abdominal cerrahi Obstetrik problemler %10 civarında WHO önerisi %15??????????? Yüksek riskli gebelerin izlendiği merkezlerde oran daha yüksektir.

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

LUMBAL STABİLİZASYON EGZERSİZLERİ

LUMBAL STABİLİZASYON EGZERSİZLERİ TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni Cilt/Vol.:1 Sayı/Issue:2 Ağustos/Augst2015 www.norofzt.org LUMBAL STABİLİZASYON EGZERSİZLERİ Lumbal stabilizasyon egzersizleri, anahtar lokal kaslar olan Transversus

Detaylı

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM Gamze Varlı Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Klinik Eğitim Hemşiresi Sunu Planı Hemşirelik ve hasta/hasta yakınları eğitimi

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesinde Kadınların Sezaryen Doğum Tercihlerini Etkileyen Faktörler

Bir Üniversite Hastanesinde Kadınların Sezaryen Doğum Tercihlerini Etkileyen Faktörler Bir Üniversite Hastanesinde Kadınların Sezaryen Doğum Tercihlerini Etkileyen Faktörler Factors Affecting Women s Preferences for Cesarean Birth in a University Hospital (Araştırma) Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ ÖZEL BİR SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURAN GEBE KADINLARDA SİGARA KULLANIMI İLE İLGİLİ VERİLEN EĞİTİMİN ANNE BEBEK SAĞLIĞI ÜZERİNE ETKİLERİ İLE İLGİLİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 13-16 Ekim 2011 de 2. Ulusal

Detaylı

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl Ebelerde Bilgi Beceri Kursu Eğitim Modülü Belirleme Anketi Sayın Güney Genel Sekreterliğine Bağlı Bulunan Hastanelerde Çalışan Ebe Meslektaşlarımız. Ebelik eğitimi almış, ancak daha sonraki yıllarda farklı

Detaylı

Travma. Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır.

Travma. Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır. Doç. Dr. Onur POLAT Travma Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır. 2 Altın Saat Ölümlerin yaklaşık %30 u ilk birkaç saat içinde

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS ÖNCE ZARAR VERME HATA İNSANA ÖZGÜDÜR!! Hasta düşmeleri, tüm Dünya da sağlık bakım kurumlarında önemli bir hasta güvenliği

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

Pelvik taban kaslarının 4 önemli görevi vardır:

Pelvik taban kaslarının 4 önemli görevi vardır: PELVİK TABAN REHABİLİTASYONU İnsan vücudunun gövde kısmı ; Göğüs (Toraks),Karın (Abdomen) ve Leğen (Pelvis) olmak üzere 3ana bölümden oluşur.karnın alt kısmında kasıklar olarak da bilinen pelvis; leğen

Detaylı

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ. Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D.

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ. Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D. TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D. AMAÇ Hastane dışında gelişen kardiyo-pulmoner arrest durumunda TYD ilkelerini bilmek. Recovery (iyileşme) pozisyonunu

Detaylı

ACİL SERVİSTE SEZARYEN. Doç Dr Ahmet Sebe Çukurova Üniversitesi Acil Tıp ABD

ACİL SERVİSTE SEZARYEN. Doç Dr Ahmet Sebe Çukurova Üniversitesi Acil Tıp ABD ACİL SERVİSTE SEZARYEN Doç Dr Ahmet Sebe Çukurova Üniversitesi Acil Tıp ABD ACİL SERVİSTE SEZARYEN Tarihte bilinen en eski cerrahi işlem Milattan önce 800 yılında yapıldığı bildirilmiş 20. yüzyılda ise

Detaylı

DOĞUM AĞRISININ KONTROLÜNDE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI

DOĞUM AĞRISININ KONTROLÜNDE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI DOĞUM AĞRISININ KONTROLÜNDE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI Gülay YILDIRIM * Nevin HOTUN ŞAHİN ** ÖZET Doğum sürecinde gebenin fizyolojik, psikolojik ve sosyal gereksinimleri vardır. Gebelerin, eylem sürecinde duygusal

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

NORMAL VE MÜDAHALELİ VAGİNAL DOĞUM BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU

NORMAL VE MÜDAHALELİ VAGİNAL DOĞUM BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU SAYFA NO 1/8 11 Nisan 1928 Tarih ve 1219 Sayılı, Tababet ve Şuabatı San atlarının Tarz-ı İcrasına Dair Kanun un 70. Maddesi ve 1 Ağustos 1998 tarihinde yayınlanan Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca: tıbbi,

Detaylı

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla Kekemelik Nedir? Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla ortaya çıkan konuşmanın akıcılığının bozulduğu durum

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Ta ıtı For u Dersi Adı Öğreti Dili Doğum Bilgisi ve Hemşirelik Yaklaşımı Türkçe Dersi Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( ) Yüksek Lisans(x ) Doktora( ) Eğiti Öğreti Siste i Örgü Öğreti X) Uzakta

Detaylı

GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ

GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ Doç. Dr.Samiye Mete Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 23 Mayıs 2009 8. Ulusal Androloji Kongrsi 1 CİNSELLİK Cinsel kimlik, rol, istek ve eylem olmak

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan ilaç dışında- kullanabilecekleri güvenilir bir antibiyotik

Detaylı

ÇOCUKLARDA. idrar KAÇIRMA

ÇOCUKLARDA. idrar KAÇIRMA ÇOCUKLARDA idrar KAÇIRMA ALT ÜRİNER SİSTEM Mesanenin depolama ve boşaltma işlevleri bebeklerde ve bezli çocuklarda omuriliğin kontrolündedir. Mesane idrar ile genişlediğinde oluşan sinyaller omuriliğe

Detaylı

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Ayfer Ayan(1) Cemile Aksoy(2) Hande Edizkan Budak(3) 1 Acıbadem Bursa Hastanesi, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü 2 Acıbadem Bursa Hastanesi, Eğitim ve

Detaylı

Fetal Monitorizasyon. Prof.Dr.Tufan BİLGİN

Fetal Monitorizasyon. Prof.Dr.Tufan BİLGİN Fetal Monitorizasyon Prof.Dr.Tufan BİLGİN 1. Trimester Fetal organogenesis teratojenite İlk 14 gün ya hep ya hiç 14-60 gün teratojenite (Nitröz oksid Spina bifida) Spontan abortus Over cerrahisi (kistektomi/oofoektomi)

Detaylı

Doç.Dr. Emine EFE. Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu eefe@akdeniz.edu.tr

Doç.Dr. Emine EFE. Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu eefe@akdeniz.edu.tr Türkiye de Bazı İllerde Çocuk Servislerinde Çalışan Doktor ve Hemşirelerin 0-6 Ay Arası Bebeklerin Yatış Pozisyonları Konusundaki Bilgi ve Uygulamaları Akdeniz Üniversitesi Antalya Sağlık Yüksekokulu eefe@akdeniz.edu.tr

Detaylı

ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI

ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI Fetüs sayısını belirle İki Fetüs Üç Ve Üzeri Fetüs Prezantasyonu Belirle Amniyon Durumunu Belirle Monoamniyotik Diamniyotik Doğum Eylemi Sırasında Meydana Gelecek Morbiditeden

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

HypnoBirthing Taking The Birthing World By Calm

HypnoBirthing Taking The Birthing World By Calm HypnoBirthing Taking The Birthing World By Calm HypnoBirthing -The Mongan Method Marry Mongan Hypnoterapist-1987 4 çocuğu var İlk HypnoBirthing tecrübesini kızı ile yaşadı-1990 HypnoBirthing Institute

Detaylı

Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri

Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri Dr. İsmail Dölen Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinataloji Derneği IX. Ulusal Kongresi 24-27 Eylül 2014, İstanbul Prenatal Test Çeşitli metotlarla embrio/fetusun

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI SINAV KAYGISI

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI SINAV KAYGISI se Li ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI SINAV KAYGISI PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - OCAK 2015 KAYGI; Kaygı, kişinin bir uyaranla karşı karşıya kaldığında yaşadığı bedensel, duygusal ve zihinsel

Detaylı

Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen

Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen Zeynep Eras, Gözde Kanmaz, Banu Mutlu, Fuat Emre Canpolat, Evrim Durgut Şakrucu, Uğur Dilmen ZTB Kadın Sağlığı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gelişimsel Pediatri Ünitesi Obstetrik tahminlerdeki belirsizliklere

Detaylı

UYGUN AĞRI KESİCİ-ROMATİZMA İLACI SEÇENEĞİ İLE İLAÇ YÜKLEME TESTİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

UYGUN AĞRI KESİCİ-ROMATİZMA İLACI SEÇENEĞİ İLE İLAÇ YÜKLEME TESTİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ UYGUN AĞRI KESİCİ-ROMATİZMA İLACI SEÇENEĞİ İLE İLAÇ YÜKLEME TESTİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN... Kayıt (protokol) numarası :... Doğum tarihi (gün/ay/yıl) :... Adresi :...... Telefon numarası

Detaylı

Stres, Hormonlar ve Doğum Arasındaki İlişki *

Stres, Hormonlar ve Doğum Arasındaki İlişki * 93 Stres, Hormonlar ve Doğum Arasındaki İlişki * Samiye METE** Özet Yoksulluk, uzun süreli algılanan stres ve anksiyete, olumsuz sosyal yaşam deneyimi, eğitim eksikliği, sağlık çalışanlarının olumsuz tutumu

Detaylı

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ Prof.Dr. Güler CİMETE II. Çocuk Sağlığı sempozyumu 29 Mayıs 2009 İstanbul Çocuklarda Hastalık kavramı Gelişimi 0-2 yaş; Anlayamama, akıl erdirememe

Detaylı

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı

OFİS ERGONOMİSİ. Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı OFİS ERGONOMİSİ Prof.Dr.Elif Akalın Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi FTR Anabilim Dalı SUNUM PLANI Ofiste kas iskelet sistemi problemleri gelişiminin sebepleri Sık karşılaşılan problemler Korunma

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri. Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN

Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri. Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN Gebelerin Ağız ve Diş Sağlığına İlişkin Bilgi ve Görüşleri Araş. Gör. Meltem MECDİ Doç.Dr. Nevin HOTUN ŞAHİN Giriş Gebeliğin periodontal sağlığı olumsuz etkilediği kabul edilmektedir. Diş ve diş etlerinde

Detaylı

KLİNİK EĞİTİM HEMŞİRESİ REHBERLİĞİNDE İŞE YENİ BAŞLAYAN HEMŞİRELERİN ORYANTASYONU. Hazırlanma Tarihi: 21.09.2010

KLİNİK EĞİTİM HEMŞİRESİ REHBERLİĞİNDE İŞE YENİ BAŞLAYAN HEMŞİRELERİN ORYANTASYONU. Hazırlanma Tarihi: 21.09.2010 KLİNİK EĞİTİM HEMŞİRESİ REHBERLİĞİNDE İŞE YENİ BAŞLAYAN HEMŞİRELERİN ORYANTASYONU Hazırlanma Tarihi: 21.09.2010 İşe yeni başlayan hemşirelerin oryantasyonu Oryantasyon eğitimi, kurumda yeni göreve başlayan

Detaylı

Ebeliğin Doğası ve Doğum Şekli Üzerine Etkisi

Ebeliğin Doğası ve Doğum Şekli Üzerine Etkisi Ebeliğin Doğası ve Doğum Şekli Üzerine Etkisi Hediye ARSLAN* Nazan KARAHAN**, Çetin ÇAM*** ÖZET Tarih boyunca tüm toplumlarda ve uygarlıklarda insanoğlunun doğumu, özelleşmiş yardımcı kişiler tarafından

Detaylı

1- TIBBİ ÜRÜNÜN ADI 2- KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ. Her bir ampul; 5 I.U. Sentetik Oksitosin hormonu içermektedir.

1- TIBBİ ÜRÜNÜN ADI 2- KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ. Her bir ampul; 5 I.U. Sentetik Oksitosin hormonu içermektedir. 1- TIBBİ ÜRÜNÜN ADI Synpitan Forte 5 I.U./ ml İ.M. / İ.V. Ampul 2- KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ Her bir ampul; 5 I.U. Sentetik Oksitosin hormonu içermektedir. Yardımcı maddeler için, Bkz. 6.1 3 FARMASÖTİK

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü GÜRÜLTÜ, GENEL OLARAK İSTENMEYEN VE RAHATSIZ EDEN SES OLARAK TANIMLANIR. Ses; Hava basıncındaki dalgalanmaların kulaktaki etkisinden ileri gelen fiziksel bir

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Progesteronun Preterm Doğumları ve Düşüğü Önlemede Yeri Var mıdır? Prof. Dr. Feride Söylemez A.Ü.T.F Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Erken doğum: İlk bir yılda görülen infant ölümlerinin %35 inin nedeni

Detaylı

TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI ve UZMANLIK ÖĞRENCİSİ ÇALIŞMA KARNESİ

TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI ve UZMANLIK ÖĞRENCİSİ ÇALIŞMA KARNESİ T.C. CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI TIPTA UZMANLIK EĞİTİMİ PROGRAMI ve UZMANLIK ÖĞRENCİSİ ÇALIŞMA KARNESİ Tıpta Uzmanlık Öğrencisinin : Adı ve Soyadı:

Detaylı

2013-2014 Öğretim Yılı Dönem 4 Türkçe - İngilizce Tıp Kadın Hastalıkları ve Doğum Stajı Ders Programı

2013-2014 Öğretim Yılı Dönem 4 Türkçe - İngilizce Tıp Kadın Hastalıkları ve Doğum Stajı Ders Programı 2013-2014 Öğretim Yılı Dönem 4 Türkçe - İngilizce Tıp Kadın Hastalıkları ve Doğum Stajı Ders Programı Ders programi TARİH GRUP GİRİŞ ÇIKIŞ DERSİN ADI ÖGRETİM ÜYESİ 2 Eylül 2013 Pazartesi B3 10:30 11:20

Detaylı

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği Perinatoloji Yüksek riskli gebelik Maternal ve fetal sağlığı tehdit eden, mortalite ve morbidite olasılığını

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1990. Öğr. Gör. Kastamonu Sağlık Yüksekokulu Gazi Üniv.

Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1990. Öğr. Gör. Kastamonu Sağlık Yüksekokulu Gazi Üniv. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Şule ERGÖL 2. Doğum Tarihi : 01.08.1969 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hemşirelik Hacettepe Üniversitesi 1990 Y. Lisans Doğum/Kadın

Detaylı

DOĞUMDA EBE DESTEĞİ D O Ç. D R. F A T M A D E N İ Z S A Y I N E R

DOĞUMDA EBE DESTEĞİ D O Ç. D R. F A T M A D E N İ Z S A Y I N E R DOĞUMDA EBE DESTEĞİ D O Ç. D R. F A T M A D E N İ Z S A Y I N E R E S K İ Ş E H İ R O S M A N G A Z İ Ü N İ V E R S İ T E S İ E B E L İ K B Ö L Ü M Ü Ö Ğ R E T İ M Ü Y E S İ V E E B E L E R D E R N E Ğ

Detaylı

DOĞUM EYLEMİNDE BEL AĞRISININ HAFİFLETİLMESİNDE İNTRADERMAL STERİL SU ENJEKSİYONU*

DOĞUM EYLEMİNDE BEL AĞRISININ HAFİFLETİLMESİNDE İNTRADERMAL STERİL SU ENJEKSİYONU* DERLEME DOĞUM EYLEMİNDE BEL AĞRISININ HAFİFLETİLMESİNDE İNTRADERMAL STERİL SU ENJEKSİYONU* Zümrüt YILAR** Alınış Tarihi: 02.10.2012 Kabul Tarihi: 16.07.2014 ÖZET Doğum ağrısı;; bilinen ve tanımlanan en

Detaylı

OMUZ DİSTOSİSİ Doç. Dr. F. Deniz Sayıner

OMUZ DİSTOSİSİ Doç. Dr. F. Deniz Sayıner 1 OMUZ DİSTOSİSİ 12.11.2015 Doç. Dr. F. Deniz Sayıner İÇERİK PLANI 2 Omuz Distosisi Tanımı Omuz Distosisi İçin Risk Faktörleri Omuz Distosisinin Belirtileri Omuz Distosisinin Komplikasyonları Omuz Distosisinde

Detaylı

İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber

İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber 128 İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber Naile Bilgili*, Sebahat Gözüm** Özet Giriş: İnmeli hastaların rehabilitasyonunda evde bakım önemli bir unsur olup, bu hastaların bakımı son

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

EKSERSİZ PROGRAMLARI

EKSERSİZ PROGRAMLARI EKSERSİZ PROGRAMLARI Satranç sporcuları için sırt, bel, omuz, göğüs, ense ve boyun kaslarının geliştirilmesi önemlidir. Bunun için değişik kas guruplarını güçlendirmek amacıyla iki ayrı eksersiz programı

Detaylı

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM

EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM EPİLEPSİLİ HASTAYA GEBELİK DÖNEMİNDE OBSTETRİK YAKLAŞIM Prof. Dr. Hayri Ermiş İstanbul Tıp Fakültesi, Kadın Hast. Ve Doğum A.B.D. Perinatoloji B.D. Gebeliğin kriz sıklığına etkisi? Gebelerin 1/3 ünde kriz

Detaylı

SEZARYENLE VE VAJİNAL YOLLA DOĞUM YAPAN KADINLARIN DOĞUM ÖNCESİ VE SONRASI TECRÜBE VE BİLGİ DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SEZARYENLE VE VAJİNAL YOLLA DOĞUM YAPAN KADINLARIN DOĞUM ÖNCESİ VE SONRASI TECRÜBE VE BİLGİ DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SEZARYENLE VE VAJİNAL YOLLA DOĞUM YAPAN KADINLARIN DOĞUM ÖNCESİ VE SONRASI TECRÜBE VE BİLGİ DÜZEYLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Yeşim CEYLANTEKİN DOĞUM

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

DOĞUMDA KADIN / AİLE MERKEZLİ BAKIM VE MEMNUNİYET

DOĞUMDA KADIN / AİLE MERKEZLİ BAKIM VE MEMNUNİYET DOĞUMDA KADIN / AİLE MERKEZLİ BAKIM VE MEMNUNİYET Yard.Doç.Dr. İlkay GÜNGÖR İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hasta Merkezli Bakım Kadın Merkezli Bakım Aile Merkezli Bakım

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

Prof. Dr. M. İhsan Karaman. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Üroloji Kliniği

Prof. Dr. M. İhsan Karaman. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Üroloji Kliniği Prof. Dr. M. İhsan Karaman Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Üroloji Kliniği İşeme Bozukluğu-Tanım Sağlıklı çocuklarda yanlış tuvalet eğitimi yada psikolojik yada ailesel nedenlerle gelişen

Detaylı

Postpartum dönemde anne ve babaların yenidoğan ARAŞTIRMA bakımına (Research ilişkin gereksinimlerinin Report) belirlenmesi

Postpartum dönemde anne ve babaların yenidoğan ARAŞTIRMA bakımına (Research ilişkin gereksinimlerinin Report) belirlenmesi Postpartum dönemde anne ve babaların yenidoğan ARAŞTIRMA bakımına (Research ilişkin gereksinimlerinin Report) belirlenmesi POSTPARTUM DÖNEMDE ANNE VE BABALARIN YENİDOĞAN BAKIMINA İLİŞKİN GEREKSİNİMLERİNİN

Detaylı

SOSYAL FOBİ. Sosyal fobide karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir.

SOSYAL FOBİ. Sosyal fobide karşılaşılan belirtiler şu şekilde sıralanabilir. SOSYAL FOBİ Sosyal ortamlarda başkaları tarafından inceleme altında tutulduğu korkusu performans gösterilmesi gereken durumlarda eleştirilme yada küçük düşme korkusunun yaşanmasıdır. Ve kişi bu korkunun

Detaylı

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ

1. GEBE EĞİTİM ODASI EĞİTİMLERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU İSTANBUL İLİ ÇEKMECE BÖLGESİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ GEBE EĞİTİM SINIFLARI

Detaylı

Postpartum kanama nedenleri, insidansı ve Türkiye mortalitesi

Postpartum kanama nedenleri, insidansı ve Türkiye mortalitesi Postpartum kanama nedenleri, insidansı ve Türkiye mortalitesi Dr. D. Haluk Dervişoğlu Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Birincil doğum sonu kanama gözle saptanan,

Detaylı

Doğum Eyleminde Verilen Destekleyici Bakım ve Ebe / Hemşirenin Rolü*

Doğum Eyleminde Verilen Destekleyici Bakım ve Ebe / Hemşirenin Rolü* Doğum Eyleminde Verilen Destekleyici Bakım ve Ebe / Hemşirenin Rolü* Supportive Care in Labor and The Rol of Midwife / Nurse Zekiye KARAÇAM**, Elif Özge AKYÜZ*** İ.Ü.F.N. Hem. Derg (2011) Cilt 19 - Sayı

Detaylı

YENİDOĞANDA AĞRI DEĞERLENDİRMESİ

YENİDOĞANDA AĞRI DEĞERLENDİRMESİ YENİDOĞANDA AĞRI DEĞERLENDİRMESİ Hazırlayan: Meltem ASLAN Acıbadem Maslak Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ekip Lideri Hazırlanma Tarihi: 01/09/2015 http://i00.i.aliimg.com/wsphoto/v0/1660484062/free-shipping-famous-painting-of-font-b-jesus-b-font-font-b-christ-b-font-the.jpg

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR

İŞYERİ EGZERSİZLERİ. Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR İŞYERİ EGZERSİZLERİ Hazırlayan: Uzman Fizyoterapist Meral HAZIR EGZERSİZLERİ Günümüzde, özellikle endüstriyel toplumlarda aktif olmayan yaşam şekli, ergonomik olmayan çalışma koşulları ve İŞYERİEGZERSİZLERİ

Detaylı

ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA

ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA ESNEKLİK GELİŞTİRME VE PROGRAMLAMA 1 ESNEKLİK Tanımlar Esneklik Bir eklem ya da bir dizi eklemin kendi hareket genişliğinde tamamen hareket edebilmesi Ya da bir eklemin ya da eklem dizisinin hareket genişliği

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME

HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI ÜZERĠNE BĠR DEĞERLENDĠRME Psi. Özge Kutay Sos.Yelda ġimģir Ġzmir,2014 HEMġEHRĠ ĠLETĠġĠM MERKEZĠ ÇALIġANLARIYLA STRES VE KAYGI DURUMLARI

Detaylı

DOĞUM AĞRISININ YÖNETİMİNDE KULLANILAN MASAJ VE AKUPRESSÜRÜN GEBELERİN ANKSİYETE DÜZEYİNE ETKİSİ 1

DOĞUM AĞRISININ YÖNETİMİNDE KULLANILAN MASAJ VE AKUPRESSÜRÜN GEBELERİN ANKSİYETE DÜZEYİNE ETKİSİ 1 Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 2012 1(3), 129-143 DOĞUM AĞRISININ YÖNETİMİNDE KULLANILAN MASAJ VE AKUPRESSÜRÜN GEBELERİN ANKSİYETE DÜZEYİNE ETKİSİ 1 THE EFFECT OF MASSAGE AND ACUPRESSURE ON PREGNANT WOMEN

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse

ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse ACOG Diyor ki! HER GEBE TAKİP SÜRECİNDE EN AZ BİR KEZ PERİNATAL DEPRESYON AÇISINDAN TARANMALIDIR. Özeti Yapan: Dr. Semir Köse Perinatal Depresyon gebelik süresince veya gebeliği takip eden ilk 12 ay boyunca

Detaylı

GEBELİK VE MEME KANSERİ

GEBELİK VE MEME KANSERİ GEBELİK VE MEME KANSERİ Doç. Dr. Ramazan YILDIZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı, 27 Kasım 2014, Ankara Gebelikte Kanser Gebelikte kanser insidansı % 0.07-0.1 arasında Gebelik

Detaylı

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ SUNU PLANI Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik bakım amacı Açık ve kapalı cerrahide hemşirelik

Detaylı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TRAVMA. Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı TRAVMA Doç Dr. Onur POLAT Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı HEDEFLER Travmanın tarihçesi Travmanın tanımı Travma çeşitleri (Künt, Penetran, Blast,

Detaylı