DOĞUM EYLEMİNDE UYGULANAN IKINMA TEKNİKLERİ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI. Gülay YILDIRIM*

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DOĞUM EYLEMİNDE UYGULANAN IKINMA TEKNİKLERİ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI. Gülay YILDIRIM*"

Transkript

1 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(2) DOĞUM EYLEMİNDE UYGULANAN IKINMA TEKNİKLERİ VE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMLARI Gülay YILDIRIM* ÖZ Doğum eyleminde bağımsız ikinci evre kavramı son yüzyılda obstetrik literatürüne girmiş nispeten yeni bir kavramdır. İkinci evrenin süresinin kısa olması, uygulanan pozisyonlar ve ıkınma teknikleri gibi birçok faktör nedeniyle bu evreye yönelik verilen hemşirelik bakımı karmaşık bir yapıya sahiptir. Doğum yapan kadına bakım veren sağlık çalışanlarının bu alanlarda kullanılması gereken rehber uygulamalar hakkında bilgi eksikliklerinin giderilmiş olması çok önemlidir. Doğum eylemi, bilinçli yapılan girişimlerle fetüsün doğurtulması ile sonuçlanır. Farklı ıkınma tekniklerinin kullanılmasının, bu süreci kolaylaştırdığına inanılır. Kadının nasıl ıkınması gerektiği ikinci evrede verilecek bakımın önemli konularından birini oluşturmaktadır. Doğum eyleminde spontan (açık glotis) ve Valsalva manevrası (kapalı glotis) olmak üzere iki farklı ıkınma tekniği kullanılmaktadır. Spontan ıkınma valsalva manevrasına göre; ikinci evrenin daha kısa sürede, müdahale olmadan ve olumlu deneyimlerle tamamlanmasında ve yenidoğanın iyilik düzeyinin daha yüksek olmasında daha etkili olmaktadır. Bu derleme, doğum eyleminde uygulanan ıkınma tekniklerinin anne ve fetüs üzerindeki etkisini değerlendirmek için yazılmıştır Anahtar Sözcükler: Doğumun ikinci evresi, ıkınma teknikleri, doğum deneyimi, hemşirelik bakımı ABSTRACT Pushing Techniques in Second Stage of Labor and Nursing Approach Independent second stage of labor is relatively new concept that has taken place recently in the obstetric literature. Nursing care in this stage is complex since there are a lot of factors affecting that stage such as; duration of second stage, positions and pushing techniques during the second stage of labor. Meeting the knowledge needs of health care professionals responsible of delivering women is very important. Labor mechanism concludes with conscious behaviours for taking out of the fetüs. It is believed that there are different pushing techniques used to facilitate the process. The way women push the fetus is the one of the most important subject in the care of second stage of labor. There are different techniques that are used during second stage of labor such as; spontaneous (open glottis) pushing and Valsalva manoeuvre (close glottis) pushing. Comparing to valsalva manoeuvre spontaneous pushing is effective for having a shorter second stage without interventions and for higher wellbeing of newborn. This article reviews the pushing techniques in birth and their effects on mother and fetus. Key Words: Second stage of labor, pushing techniques, labor experience, nursing care. GİRİŞ Doğum eyleminde bağımsız ikinci evre kavramı son yüzyılda obstetrik literatürüne girmiş nispeten yeni bir kavramdır. İkinci evre kavramının günümüzde tıp ve hemşirelik literatüründe yer alan tanımları ve bu evrenin yönetimindeki öncelikler de farklılık göstermektedir (Roberts ve Woolley, 1996). Hemşirelik literatüründe çoğunlukla ikinci evreye geçiş, dilatasyon kanamasında artış, defekasyon yapma isteği, ıkınma isteğinde artış, ıkınırken ses çıkarma, perineal bölgede kabarma gibi belirtilerle tanımlanır. Doğum eyleminin ikinci evresine yönelik yapılan geleneksel tanımda ise ikinci evre, servikal dilatasyonun tamamlanmasıyla başlar ve bebeğin doğumu ile sonlanır. Doğum eyleminin bu evresi, güçlü (şiddetli) kontraksiyonların görüldüğü anda başlar. Annenin ıkınmasıyla fetüsün prezente olan kısmı rotasyona uğrar, pelvis içine doğru ilerler ve servikal dilatasyon gerçekleşir (Roberts ve * Dr., İstanbul Üniversitesi Florance Nightingale Hemşirelik Yüksekokulu, İstanbul 49

2 Yıldırım Roberts ve arkadaşları (1987), çalışmalarında ıkınmaya eşlik eden doğum eylemiyle ilgili durumları (örn. servikal dilatasyon, fetüsün pozisyonu ve fetal başın pelvis içindeki konumu) tanımlamıştır. Ayrıca, McKay ve Roberts (1990), ortalama dilatasyon 9 ± 1.25cm (5 den 10 cm ye kadar olan sınıflandırmada) olduğunda ilk ıkınma hissinin ortaya çıktığını bulmuşlardır. Burada ıkınma dürtüsünü tam olarak hissedebilen ve kontraksiyonlardan ayırt edebilen kadınların oranının %68 olduğu ve ıkınma dürtüsünün hissedildiği zamanın farklılık gösterdiği bulunmuştur. Örneğin, bazı kadınlar dilatasyon tamamlanmadan önce ıkınma dürtüsünü deneyimlerken, bazıları ise dilatasyon tamamlandığı zaman ve ikinci evre ilerlediğinde ıkınma dürtüsünü hissetmişlerdir. Bu bulgulara uygun olarak Cosner ve DeJong (1993), doğumun ikinci evresinin tanımlanmasına ihtiyaç duyulduğunu belirlemiştir. Ikınmaya başlama, ıkınma dürtüsünün hissedilmesiyle kendiliğinden oluşan bir süreçtir. Ikınmayla birlikte önden gelen fetüs kısmının servikse baskısı fergüson refleksini uyararak oksitosin salınımını ve dolayısıyla kontraksiyonların şiddetini artırır. Fetal baş iskial spinaları geçip aşağıya indikçe pelvik tabandaki sinir pleksuslarını uyarır ve böylece fergüson refleksi oluşur. Kadının, ıkınma hissi oluşsun ya da oluşmasın serviks tam dilate olduğu zaman ıkınması konusunda eğitilmesi doğumun ikinci evresinin kısaltılmasında etkili olmaktadır. Ancak dilatasyon tamamlandığında ıkınılıp ıkınılmaması, ıkınmanın doğum süresini kısaltıp kısaltmadığı, bebeğin inişini artırıp artırmadığı yönünde bir çalışma yapılmamıştır. Gerçekte, uzun süreli ıkınmanın negatif sonuçları da olabilmektedir. Gereksiz yere uzun süreli ıkınmaya bağlı annenin yorgunluğu, bitkinliği ve bunlara bağlı olarak sezaryenle doğum riski artabilir ve postpartum iyileşme süreci daha da uzayabilir (Mayberry ve ark. 2000, Maybery ve ark. 1999). İkinci evrede fazla ıkınmaya bağlı olarak ortaya çıkan doğum sürecinin uzaması, serebral oksijenlenme ve kan volümünde azalmaya, sonuç olarak da fetal kalp hızında düşmeye neden olabilir (Aldrich ve ark. 1995, Holland ve Smith 1989, Schneider ve ark. 1990). Sağlık ekibi ıkınmanın başlangıç göstergesi olarak kabul edilen servikal dilatasyonun tamamlanmış olmasını dikkate almaksızın, ıkınma dürtüsü hissedilinceye kadar ıkınma işlemini ertelemesi konusunda kadınları cesaretlendirmelidirler (Roberts ve Woolley 1996, Mayberry ve ark. 2000). Bu uygulama, doğal, fizyolojik bir refleks olan Ferguson un uyarılmasına dayanan bir yaklaşımdır. Roberts ve Wolley (1996) ye göre, Ferguson refleks genellikle fetüsün prezante olan kısmı en az + 1 düzeyine (iniş iskiya spinaları geçince) geldiğinde aktive olur. Bu noktada istemsiz ıkınma basıncı oluşur ve anne nefes verme ya da açık glotis tekniklerini kullanıp ıkınarak ilave basınç oluşturur. Bu verilere ek olarak, ikinci evrenin erken dönemlerinde isteğe bağlı olarak kuvvetlice ıkınmayıp, istemsiz ıkınma dürtüsü geldiğinde ıkınan kadınlarda, fetüsün tamamen incelmiş ve esnemiş perine üzerinden hafifçe çıktığı gözlenmiştir (Roberts ve Ayrıca istemsiz (spontan) ıkınan kadınlarda epizyotomi ve ikinci ya da üçüncü derece perine yırtıklarının daha az görüldüğü rapor edilmiştir (Samselle ve Hines 1999). SPONTAN ( AÇIK GLOTİS ) IKINMA Kadının nasıl ıkınması gerektiği, ikinci evrede verilecek bakımın önemli konularından birini oluşturmaktadır (Roberts ve Literatürde, nefes vererek ya da açık glotis tipi ıkınmanın en iyi ıkınma tekniği olduğu belirtilmektedir (Herman ve ark. 1989). Fergüson refleksinin uyarılması, kadının kendiliğinden doğal olarak ıkınmasına neden olur. Spontan ıkınmada, ıkınma hissiyle birlikte kadının aşağıda belirtilen şekilde ıkınması desteklenir (Herman ve ark. 1989); Kontraksiyonlar başladığında ıkınma hissi oluşuncaya kadar normal solunum yapma, Nefes alma ve uterus çevresindeki karın kaslarını içeri çekme, Dereceli olarak ıkınmaya başlama, Ikınma sırasında dudakları büzerek nefesi yumuşak bir şekilde verme, Nefes verme sırasında yaklaşık 5-6 sn ıkınma, Tekrar nefes alma, 5-6 sn yumuşak ve düzgün bir şekilde nefes vererek aşağıya doğru ıkınma. Kontraksiyonlar yavaşlamaya başlayınca normal solunum yapma (Herman ve ark. 1989) Spontan ıkınmada kadınlar, kontraksiyon süresince ortalama 3-5 kez ve 5 sn. süreyle nefes vererek ıkınır. Kadın nefes verirken ya da ıkınırken ses çıkarabilir. Kadınlar bu yöntemle ıkınma konusunda eğitime ve desteğe gereksinim duyarlar. Bu nedenle kadınlar nefes vererek ıkınmaları konusunda cesaretlendirilmeli, ıkınırken beraberinde çıkan seslerin normal olduğu açıklanmalı ve bu konuda kadın 50

3 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(2) rahatlatılmalıdır (Herman ve ark. 1989, Mayberry ve ark Parnell ve ark 1993). Bazı araştırmalarda kadınların, istemsiz ıkınma dürtüsü geldiği zaman yani spontan olarak ıkınmaları savunulmuştur (Cosner ve dejogn 1993, Roberts ve ark. 1987). İstemsiz / spontan olarak ıkınmada, fetal başın inişinin pelvis kaslarında gerilmeye neden olması kadında defekasyon yapma hissini uyandırır ve karşı konulmaz ıkınma isteği gelişir (Mahan ve McKay 1984). Doğuma yardımcı olan kişinin derin bir nefes al, tut ve ıkın yönündeki yönlendirmesi sonucunda oluşan istemli ıkınmanın aksine, spontan yani istemsiz ıkınma kontraksiyonların şiddetlenmesiyle ortaya çıkar. Valsalva manevrasında (istemli ıkınma, kapalı glotis ıkınma) genel olarak kadının sessiz ıkınmasına karşın spontan istemsiz / ıkınmada, kadının ağrı ve korku nedeniyle ortaya çıkabilecek seslerden farklı sesler çıkartarak nefes verdiği görülür (Fuller ve ark 1993, Roberts ve Spontan Ikınmada, solunum tekniğiyle istemsiz ıkınma aynı zamanda oluşur. Uterus kontraksiyonlarıyla beraber aynı anda spontan ıkınmaya (nefes vererek) başlama, valsalva tipi ıkınmaya göre (nefes tutarak ıkınma) abdominal kas aktivitesini daha etkin kılar. Böylece, etkili ıkınmayı oluşturmak için gerekli intratorasik ve intraabdominal kas kuvvetleri birlikte çalışmış olur. Bu nedenle, kontraksiyon başında büyük bir nefes al ve kontraksiyon süresince nefesini tutarak ıkın (valsalva tekniği) yönündeki yaklaşım etkili bir yöntem olmayabilir. Spontan ıkınma, dinlenme anındaki solunum düzeyiyle başlaması, kontraksiyon süresince üç ya da beş ıkınmanın olması ve çoğunlukla kasları kasmaktan ziyade gevşemenin amaçlanmasından dolayı doğumun kısa sürede gerçekleşmesinde çok etkili olmayabilir, ancak spontan ıkınma daha fazla güç gerektiren valsalva tipi ıkınmaya göre kadınlar için daha az enerji gerektirmekte ve daha az yorucu olmaktadır (Roberts ve VALSALVA TİPİ ( KAPALI GLOTİS) IKINMA Geleneksel ıkınma tekniğinde kadınlar, kontraksiyonla birlikte güçlü ve dayanabildiği kadar uzun ıkınmaları yönünde teşvik edilirler. Hemşireler ya da hekimler çoğunlukla kadınlardan olabildiğince uzun nefeslerini tutmalarını ve olabildiğince şiddetli ıkınmalarını isterler (Mayberry, Wood, Strange ve ark., 2000). Büyük, derin bir nefes alıp tutma ve 10 a kadar sayarak yapabildiğince kuvvetli ıkınma şeklindeki yaklaşım ıkınma konusunda bilimsel bir temel oluşturmamaktadır. Ancak nefesi uzun süre tutarak aynı anda çok kuvvetlice ıkınmanın bebeğin inişini kolaylaştırdığı düşünülmüştür (Petersen ve Besuner 1997). Valsalva tipi ıkınmada, ıkınma hissi dikkate alınmaksızın kadının aşağıda belirtilen şekilde ıkınması desteklenir (Herman ve ark. 1989); Kontraksiyonlar başladığında iki tane normal solunum yapma, Derin bir nefes alma ve nefesi tutma, Diyafram ve abdominal kaslarla birlikte havayı sıkıştırma, Olabildiğince kuvvetli ve uzun ( yaklaşık 10-15sn ) ıkınma. Nefes verme, tekrar derin bir nefes alma, nefesi tutma ve tekrar 10-15sn kadar kuvvetlice ıkınma, Kontraksiyonlar hafiflediğinde ıkınmayı bırakma. İki ya da üç kez normal solunum yapma Bir sonraki kontraksiyona kadar gevşeme ve dinlenme (Herman ve ark. 1989). Bazı araştırmacılar, ıkınma işleminde anne üzerinde olumsuz hemodinamik etkileri olan valsalva manevrasının kullanılmasına karşıdır. Özellikle uzun süreli nefesin tutulması; intratorasik ve abdominal basıncı yükselterek vazokonstrüksiyona ve maternal kardiak out - putun azalmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla, maternal kan akımı azalmakta ve utero - plasental perfüzyon olumsuz etkilenmektedir. Ayrıca bu durum, fetüs ün solunum ve dolaşım sisteminde ve asit baz dengesinde de değişikliklere neden olabilmektedir. (Caldeyro 1979, Holland ve Smith 1989, Roberts ve Woolley 1996, Sleep ve ark 1989). Valsalva manevrasıyla ıkınılması, annede yoğun katekolaminlerin salınımında artışa neden olmaktadır. Bunun sonucunda uterusda vasküler dirençte artış ve kontraksiyonların şiddetinde azalma yaşanabilmektedir (Simkin 1986). Ayrıca, kadının supin pozisyonda ıkınması abdominal aortada basınca neden olmakta ve bu da utero-plasental dolaşımı azaltmaktadır (Bassell, Humayun ve Marx 1980). Nefes alınıp tutulması ve uzun süreli ıkınma olayının tekrarlanması ile fetüste hipoksi, arkasından da asidoz gelişimi görülür. Sonuçta fetal kalp hızında azalma, bradikardinin daha uzun sürmesi ve umblikal arter kan ph sında düşme ( asidoz ) gözlenir (Holland ve Smith 1989, Mayberry ve ark. 2000, Roberts ve Woolley 1996, Sleep ve ark 1989). 51

4 Yıldırım Beynon (1957), ikinci evrenin erken döneminde kadınların kuvvetlice ıkınmaları konusunda yönlendirilmesi sonucunda epizyotomi ve tamir gerektiren perine yırtıkları oranında bir artış olduğunu rapor etmiştir. Ayrıca, bu durumda forseps kullanımına da daha fazla ihtiyaç duyulduğunu bildirmiştir. Aynı çalışmada, doğum eyleminin bu istenmeyen sonuçlarının, başın kademeli olarak inişinin engellenmesiyle vaginal doku ve perine kaslarındaki çok hızlı gelişen gerilmeye bağlı olduğu belirtilmiştir. Aynı zamanda, vaginal duvar ve destek yapılar üzerindeki gerilme ve zorlanmanın ileride stres inkontinans ve perineal taravmaların oluşumunda etkili olabileceğini açıklamıştır (Beynon 1957). Kuvvetli ıkınmaya, pelvis taban kaslarında sıkışma, gerilme ve sonuçta fetal inişte engellenme de eşlik edebilir. Bu nedenle, kadınlar çok korktuğu ve yorgun oldukları için uygun ve yeterli çabayı göstermekte yetersiz kalabilirler. Bunun sonucunda doğumda vakum ya da forseps kullanımına ya da sezaryen ile doğuma ihtiyaç duyulabilir. Ayrıca epidural blok sonrası kadınların lateral pozisyon yerine supine pozisyonda kuvvetlice ıkınmaları sonucunda fetal metabolik asidozun daha hızlı geliştiği de görülmüştür (Roberts ve Thomson (1993), 32 gebe kadında valsalva tipi (direktif / emir vererek) ve spontan ıkınma tekniklerini kullanarak karşılaştırmıştır. İki grup arasında doğum şekilleri, perineal travma oranı, kan kaybı, doğumda neonatal resusitasyona gerek duyulması, umblikal ven kan gazları ve asit-baz durumları bakımından fark bulunmamıştır. Ancak aynı çalışmada, ikinci evre uzunluğu açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Spontan ıkınan kadınlarda ikinci evre uzunluğu dak. iken valsalva tipi ıkınan kadınlarda ikinci evre uzunluğunun 58 dak. olduğu belirtilmiştir. Bu çalışmada, ıkınma tekniklerinden valsalva tipi ıkınmanın kullanılmasının ikinci evrenin süresini kısalttığı sonucuna varılmıştır. Bu bulgular, valsalva tipi ıkınmanın olumsuz etkilerini geçici olarak azaltmıştır (Thomson 1993). Caldeyro ve Barcia nın bulgularında ise valsalva tipi ıkınmanın plasental perfüzyonda azalmaya ve fetal hipoksiye neden olduğu metarnal sistolik ve diastolik kan basıncını düşürdüğü belirlenmiştir (Paine ve Tinker 1992). AWHONN (The Association of Women s Health, Obstetric, and Neonatal Nursing) Doğum Eyleminin İkinci Evresine Yönelik Ulusal Hemşirelik Bakımı Araştırma Kullanımı Projeleri (National AWHONN Second Stage Labor Nursing Management Research Utilization) Amerika Birleşik Devletleri nde ve Kanada da birçok merkezde yürülmüştür. Bu projede, doğum eyleminin ikinci evresinin yönetimi ve bu evreyle ilgili standart bakım protokollerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır (Petersen ve Besuner 1997; Shermer ve Raines 1997). AWHONN RU projelerinde yer alan birçok hemşire (%76.3), doğumun ikinci evresinde valsalva tipi ıkınma tekniğinin kullanıldığını rapor etmiştir. Hemşirelerin sadece %20.1 in annenin 6-8 saniyeden daha uzun süre nefesini tutmalarını engellediklerini belirtmişlerdir. Birçok hekim ya da hemşire kadınların morarana kadar ıkınmaları konusunda ısrar etmektedir. Hekimler kadınlara, uzun süreli valsalva tipi ıkınmaları konusunda bilgi verirken, birçok hemşire, uzun süre nefes tutarak valsalva tipi ıkınmanın uygulanması halinde ıkınma ve bebeğin doğumu için daha fazla zamana gerek duyulacağını da rapor etmiştir Bazı hemşireler, hangi tekniğin gerçekte gerekli olduğundan emin olamadıklarını ve kadınlara açık glotis tekniğini anlatmanın güç olduğunu ifade etmişlerdir (Petersen ve Besuner 1997). IKINMADA ETKİLİ OLAN FAKTÖRLER Doğum eyleminin ikinci evresine yönelik bakım verilirken ıkınma girişiminde etkili olan aşağıdaki faktörlerin dikkatlice gözden geçirilmesi gerekir (Roberts ve Servikal Dilatasyon Tamamlanmadan Ikınma İsteğinin Ortaya Çıkması Servikal dilatasyon tamamlanmadan ıkınma isteği gelen kadınlara, servikal dilatasyon tamamlanıncaya kadar ıkınmamaları aksi taktirde servikste yırtılmaların ve doğumda gecikmelerin olabileceği konusunda bilgiler verilir. Bu dönemde kadınlara ıkınma dürtüsünü gidermek için ağızdan sık sık nefes almaları ve üfler şekilde nefes vermeleri şeklinde yapılacak açıklamalar yardımcı olabilir. Ancak bu yaklaşımın da zararları olabilir. Sık sık nefes alıp vermek yalnızca yorucu değil, aynı zamanda özellikle de multigravidalarda etkin ıkınmada güçlüklerin oluşmasına neden olan bir durumdur. Ikınma zamanı geldiğinde, doğuma yardımcı olan sağlık personelinin kararı ile ıkınmaya izin verilir. Buna karşın kadınlar, ıkınma dürtüsü geldiğinde bunu kontrol etmekte ve ıkınmayı engellemekte çok güçlük yaşarlar (Roberts ve Woolley, 1996). Dilatasyon tamamlanmadan önce ıkınma isteği gelişen kadınlara verilecek öneriler, fetal inişle ilişkili faktörlerin tanılanmasına dayandırılmalıdır. Kadın için, servikal 52

5 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(2) dilatasyon 8-9 cm olduğunda ve silinme gerçekleştiğinde, fetal baş en az (+1) düzeyinde olup rotasyonunu tamamladığında ve kontraksiyonlar pik yaptığı anda ıkınmak rahatlatıcı olacak ve sıkıntı yaşanmayacaktır (Roberts ve Bunun aksine erken ıkınmaya başlamak, bebeğin doğum kanalında ilerlemesini sağlayacak kadar güçlü olmayacaktır. Bu durumda kadına, erken ıkınma yerine ıkınma dürtüsü geldiği zaman ıkınmasının bebeğin doğumu açışından daha etkili olduğu açıklanmalıdır (Roberts ve Dilatasyon tamamlanmadan ortaya çıkan ıkınma isteğinin kontrol altında tutulması servikal dilatasyona yardımcı olur. Ayrıca daha aktif ıkınmaya yardımcı olacağından doğum eyleminin ikinci evresinin ilerlemesini sağlar. Gebe kadınlar, ıkınma duygusunu hissettiklerinde ve beraberinde şiddetli, ağrılı kontraksiyonlar oluştuğunda ıkınmaları konusunda desteklenmeli ve cesaretlendirilmelidir (Roberts ve Servikal Dilatasyon Tamamlandığı Halde Ikınma İsteğinin Olmaması Servikal dilatasyon tamamlandığı halde ıkınma isteğinin olmaması durumunda sağlık personeli şimdi ıkınmanız gerekiyor ıkınmazsanız bebeğiniz doğmayacak şeklinde ifadeler kullanır. Dilatasyonun tamamlanması tek başına ıkınma zamanını belirlemek için bir gösterge olmamalıdır. İstemsiz ıkınma dürtüsü (spontan ıkınma) gelmeden ıkınmaya başlamak ve kadını ıkınması için cesaretlendirmek, maternal yorgunluk, bitkinlik ve sürekli devam eden yorucu ıkınmalara bağlı olumsuz sonuçlara neden olacaktır (Roberts ve Ikınmak için kadını yönlendirmek ya da cesaretlendirmek yerine ıkınma girişimi en küçük bir ıkınma isteği oluşana kadar ertelenmelidir (Beynon 1957, Crawford 1983). Bu durumda fetüs kontraksiyonlarla birlikte pelvis içinde daha kolay ilerleyecek ve doğum kısa sürede gerçekleşecektir (Roberts ve Serviks tamamen dilate olduğu halde doğum yapacak kadında ıkınma isteğinin olmaması ve pelvis içinde fetal başın aynı düzeyde kalması fetal inişin yeterli olmadığını gösterir. Bu durum baş-pelvis uyuşmazlığı ya da fetal başın malpozisyonu nedeniyle görülebilir. Bu nedenle erken dönemde pelvisin ve fetal pozisyonun dikkatli tanılanması gereklidir. Epidural analjezi kullanımı ve pelvik kaslarda gevşemenin oluşması, fetal başın uygun pozisyonu almasını engelleyebilir. Bu durum pelvis ölçülerinde uyumsuzluk gibi durumlardan ayırt edilebilir, ayrıca rotasyon ve inişte gecikmeye neden olur (Buxton ve Redman 1990, Thorp ve ark. 1993). Epidural analjeziyle birlikte gelişen problemler, sezaryenle doğum insidansında yükselmeye neden olabilir (Morton, Williams, Keeler ve ark. 1994). Servikal dilatasyonunun tamamlandığı düşünülmüş olsa bile, ıkınma isteği olmayan kadınlarda, fetal başın pelvis içinde ilerlemesine ve anterior pozisyonu almasına kadar beklenilmesi uygun görülmektedir. Bu anda kadına epidural analjezi uygulansa bile, ıkınma duygusunu hissedebilir. Kontraksiyonlarla beraber ıkınması için kadına destek olunur. Fetal başın pozisyonu ve pelvis içindeki konumu iniş için uygun olduğunda kadının istemli ıkınması daha etkili olabilmektedir (Roberts ve Oksiput Posterior Pozisyonda Ikınma Fetüsün oksiput posterior pozisyonda olduğu durumlarda kadının, fetal sırtın aksi tarafına yan yatması istenir ya da anterior pozisyonu alması için fetal başın rotasyonun kolaylaştıracak diz el pozisyonunu alması istenir (Biancuzz 1993). Diz el pozisyonu süresince sallanma ya da pelvisi eğme de fetal başın anterior pozisyonu almasını kolaylaştırabilir (Andrews ve Chrzanowski 1990). Bu manevralar özellikle bel ve rektuma olan basınç nedeniyle erkenden ıkınma isteği gelen kadınlar için faydalı olabilir. Doğum çok yakın olduğunda kadın, yan yatmayı ya da diz ve ellerin üstünde kalmayı tercih edebilir ya da daha geleneksel olan yarı oturma pozisyonunu seçebilir (Roberts ve Hareket Kısıtlığının Ikınmaya Etkisi Doğum eyleminin ikinci evresi çoğunlukla rahatsızlık vericidir ve bu evrede hiçbir pozisyonun kadını rahatlatmayacağı düşünülmektedir. Ancak, kısa aralıklarla hareket etmek rahatlatıcı olabilmektedir (Mckay ve Roberts 1985). Ayrıca hareket etme (pozisyon değişikliği, pelvik sallama vb) ikinci evrede daha etkili uterus kontraksiyonlarının oluşmasında yardımcı olabilir. Yürüyüş yapmak ya da duş almak için yataktan çıkmak bile, fetal başın rotasyonunu, inişini kolaylaştırabilir ve ıkınma dürtüsünü uyarabilir (Fenwick ve Simkin 1987). Yapılan tanımlayıcı çalışmalarda, doğum eyleminin ikinci evresinde farklı pozisyonların kullanıldığı görülmüş ve bu kadınların bir çoğunun tek bir pozisyonda kalmayı tercih ettiği açıklanmıştır (Carlson ve ark. 1986, Rossi ve Lindell 1986). 53

6 Yıldırım Ikınma Konusunda İsteksiz Ya da Gönülsüz Olma Kadınlar servikal dilatasyon tamamlandığı halde ıkınma anında korktukları, utandıkları ya da gönülsüz oldukları için kendilerini iyi hissetmeyebilirler. Çoğu zaman kadınlar başkalarının önünde ya da yatakta ıkınmayı istemezler ve ıkınma duygusunu engellemeye çalışırlar. Bu duygunun normal olduğu ve ıkınma anında defekasyon gerçekleşebileceğinin açıklanması, utanan ya da korkan kadınları rahatlatabilir. Zaman zaman, kadının tuvalette ıkınmasına izin verilmesi kadının bu durumu daha fazla kabullenmesini sağlayacaktır. Bazı kadınlar bebek sahibi olmaya henüz hazır olmadıklarından ağrıdan ya da doğumda perinelerinin yırtılacaklarından korktukları için ıkınmaktan kaçınırlar (Roberts ve Mc Kay ve arkadaşları (1990) çalışmalarında, kadınların ıkınmak için isteksiz ve gönülsüz olmasının yanı sıra, ıkınma hissi geldiğinde rektumu içeri doğru çekip sıkıştırarak ve perineyi kasıp gerginleştirerek de ilerlemeyi engelleyen davranışlarda bulunduklarını saptamışlardır (Mckay ve ark 1990). Bu durumda, kadına gizlilikle ilgili endişeleri, kaygıları ve ıkınma konusundaki isteksizliği hakkında konuşmak için daha fazla fırsat verilmelidir. Ancak, kontraksiyonların şiddeti ya da ikinci evrede yaşanan ağrı, yorgunluk ve bitkinlik kadının yapması gerekenleri anlamasına izin vermeyebilir. İdeal olan bu konuların prenatal eğitim sınıflarında ele alınmasıdır (Roberts ve Woolley 1996, Simkin 1982). Yapılan çalışmalarda anneler ikinci evreyle ilgili daha fazla bilgi almayı arzulamalarının yanı sıra doğumun bu evresine eşlik eden ve kabul gören davranışlar ve sesler hakkında da bilgilendirilmeyi istediklerini ifade etmişlerdir (Bergstrom ve ark 1992, McKay ve Barrows 1990) Vaginal Muayenenin Ikınmaya Etkisi Vaginal ve perineal basınç, kadınların ıkınma çabalarını artırmak için kullanılan başka bir stratejidir. Ancak doğum yapan kadınlar vaginal muayeneden hoşlanmazlar (Rossi ve Lindell 1986). Bu işlem ağrı vericidir ve aynı zamanda kadınlara çok az ya da hiç bilgi verilmeden yapılmaktadır. Çoğunlukla da kadının gözünü korkutmak için bir yolmuş gibi kullanılabilmektedir (Bergstrom ve ark 1992). Kadınlar, bu süreçte deneyimleyebilecekleri rahatsızlıklara rağmen genellikle yapılan uygulamayı kabul ederler. Muayenede, kadına muayene bulgularının bile söylenmediği görülmektedir. Bazı sağlık personeli, muayene sırasında ıkınma hissini uyarmaya yardımcı olmak için posterior vagina duvarı üzerine şiddetli olarak parmaklarla basınç uygulamaktadır. Bu tür uygulama vaginal laserasyonların şiddetinde ve insidansında artışa neden olabilir. Bu nedenle kadınlar yaşadıkları ağrı ve rahatsızlıktan dolayı doğum sürecine aktif olarak katılmada gönülsüz olabilirler. Vaginal muayene ( tuşe ) basınç uygulamadan gerçekleştirilirse, kadının etkin ıkınma çabalarına yardımcı olabilir (Roberts ve Woolley 1996). Doğum Eyleminin İkinci Evresinde Uygulanan Ikınma Tekniğiyle İlgili Hemşirelik Girişimleri Doğum mekanizması birçok kadın için bilinçli yapılan girişimlerle fetüsün doğurtulmasıdır. Farklı ıkınma tekniklerinin kullanılmasının, bu süreci kolaylaştırdığına inanılır. Temel Doğum Hemşireliği kitaplarında daha çok güç/ enerji gerektiren (valsalva manevrası ) ıkınma tekniklerinin kullanımı belirtilmiştir (Petersen ve Besuner 1997) AWHONN RU projesi standart bakım protokolünde, a) Kadının spontan ıkınma girişimlerinin cesaretlendirilmesi, teşvik edilmesi, b) Kadının cesaretini kıracak şekilde uzun süreli nefesini tutarak ıkınmasının engellenmesi, c) Kadının gönüllü olarak ıkınması tanımlanırken (zamanı belirlenirken), fetüsün durumu ve pozisyonunun göz önünde tutulması, d) Kadının istemsiz ıkınma çabalarını yönetmek ya da engellenmekten ziyade desteklenmesi gerektiği belirtilmektedir (Petersen ve Besuner 1997). İkinci evredeki hemşirelik bakımının önemli noktalarından biri de, eğer serviks tam dilate olmamış ise spontan ıkınmayı engelleyici girişimlerde bulunmaktır. Bu girişimlerin uzamış doğum eyleminde servikal yırtılmaları ya da ödemi önlediği düşünülür. Roberts ve arkadaşları (1987), doğumun ikinci evresindeki ıkınma uygulamalarını inceleyen çalışmalarında ıkınma dürtüsünün hissedildiği andaki servikal dilatasyon ve fetüsün pelvis içindeki konumu arasında önemli bir ilişki olduğunu bulmuştur. Roberts ve Wolley ye göre kadınlara verilecek eğitimde bu ilişki açıklanmalıdır (Roberts ve Doğum eyleminin ikinci evresinde uygulanacak ıkınma tekniğiyle ilgili hemşirelik girişimleri; 54

7 C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi 2006, 10(2) Doğum eyleminin başlarında kadının ikinci evre ile ilgili gerçek beklentileri ve duyguları belirlenmelidir. İkinci evrede yaşanan duygular ve yapılması gereken uygulamalar hakkında bilgilenme gebe kadının ikinci safhada yapılacak uygulamalara hazırlanmasında ve yaşayacağı duyguların anlaşılmasında yardımcı olur (Mckay ve Roberts 1990, Maybery ve Strange 1997). Ikınma isteği gelmeden önce anne ıkındırılmamalıdır. Kadının spontan olarak ıkınması cesaretlendirilmelidir. Eğer fetal baş Ferguson refleksini uyarmak için pelvis içinde yeterince aşağıya inmemişse annenin ıkınma dürtüsünü hissedinceye kadar dinlenmesine izin verilmelidir. (Beynon 1957, Maybery ve Strange 1997, Roberts ve ark. 1987, Turner ve ark 1986) Kadının ıkınmak için hazır olduğuna karar vermeden önce dilatasyonla birlikte fetal başın pelvis içindeki konumu ve düzeyi dikkate alınmalıdır. İstemsiz ıkınmaya, fetal başın pelvis içindeki düzeyi (0 dan +1 e) ve fetal pozisyon (oksiput transfer den oksiput anteriyora rotasyon) uygun olduğunda, serviksin dilatasyonu 10cm den daha az ( 8-9cm, yumuşak ve gerilmiş / çekilmiş ) olduğu durumlarda izin verilmelidir (Maybery ve Strange 1997, Roberts ve ark. 1987). Valsalva manevrası nefes tutarak ıkınmayı içerir. Kapalı glotisten dolayı, intratorasik basınç artışı kardiak output un ve kan basıncının düşmesine neden olur. Basınçta düşme uteroplasental perfüzyonda azalmaya bu da fetal hipoksiye neden olur. Fetal hipoksiyi önlemek için ıkınma sırasında annenin uzun süreli nefesini tutması (6-8 saniyeden daha fazla) engellenmeli, her kontraksiyonda 4 ya da daha fazla ıkınmanın yapılması desteklenmelidir (Caldeyro ve Barcia 1979, Maybery ve Strange 1997). Açık glotis (spontan) ıkınma kontraksiyonun şiddetiyle uyumludur. Açık glotiste ses çıkartarak ve nefes vererek ıkınma görülür. Açık glotisin hem anne hem de bebek açısından fizyolojik faydaları vardır. Bu nedenle valsalva manevrasından (kapalı glotis) kaçınılmalıdır. Kadının kendiliğinden oluşan spontan ıkınma girişimleri desteklenmelidir. Spontan ıkınmada nefes vererek 5-6 sn ıkınma görülür. Ikınma sırasında inleme tarzında bazı sesler duyulabilir (Roberts, Goldstein, Gruener ve ark. 1987, Mckay ve Roberts 1990; Maybery ve Strange 1997). Sağlık ekibi, kadınların ikinci evrede ağrı ile başa çıkmalarına yardımcı olan inleme, iç çekme gibi gerginliği giderici sesler çıkartabileceklerini bilmelidir. Kadınların, ıkınma anında hissettiği duyguların ve çıkardığı bu seslerin (gürültü) normal olduğu kabul edilmeli ve bu konuda kadınlar desteklenmelidir (Mckay ve Roberts 1990, Maybery ve Strange 1997). Sonuç olarak doğum eyleminin ikinci evresinde kadınların spontan ıkınmaları ve bu konuda kadınlara verilen hemşirelik desteği; ikinci evrenin daha kısa sürede, müdahale olmadan ve olumlu deneyimlerle tamamlanmasında ve yenidoğanın iyilik düzeyinin daha yüksek olmasında etkili olmaktadır. KAYNAKLAR Andrews CM, Chrzanowski M (1990) Maternal position, labor, and comfort. Appl. Nurs. Res., 381, Aldrich CJ. D Antona D, Spencer JA, Wynatt JS, Peebles DM, Delpy DT, Reynolds EO (1995) The effect of maternal pushing on fetal cerebral oxygenation and blood volume during the second stage of labour. British Journal of Obstetrics and Gynaecology, 102: Bassell GM, Humayun SG, Marx GF (1980) Maternal bearing down efforts - another fetal risk. Obstetrics and Gynecology, 56(1); Bergstrom L, Roberts J, Skillman L, Seidel J (1992) You will feel me touching you sweetie. Vaginal examinations during second stage labor. Birth, 19: Beynon CL (1957) The normal second stage of labour: A plea for reform in its conduct. Journal of Obstetrics and Gynecology of the British Empire, 64: Biancuzz M (1993) How to recognize and rotate an occiput postetrior fetus. American Journal of Nursing, 93: Buxton J, Redman C (1990) Effect of epidural analgesia and delay pushing in the second stage on fetal condition. Contemporary Reviews in Obstetrics and Gynaecology, 2: Caldeyro-Barcia R (1979) The influence of maternal bearing down efforts during second stage on fetal well-being. Birth and the Family Journal, 6(1): Carlson JM, Diehl JA, Sachtleben-Murray M, McRae M, Fenwick L, Friedman EA (1986) Maternal position during parturition in normal labor. Obstetrics and Gynecology, 68:

8 Yıldırım Cosner KR, DeJogn E (1993) Physiology second stage labor. Maternal Child Nursing Journal, 18: Crawford JS (1983) The stages and phases of labour: An out worn nomenclature that invites hazard. Lancet, 2: Fenwick L, Simkin P (1987) Maternal position to prevent or alleviate dystocia in labor. Clinical Obstetrics and Gynecology, 30: Fuller BF, Roberts JE, Mckay S (1993) Acoustical analysis of maternal sounds during the second stage of labor. Applied Nursing Research, 6: Herman AJ ve ark. (1989) Preparation for Childbirth A Family Approach Ed. M. Harwey 2.ed. Baptist Memorial Hospital, İndianapolis, Holland R, Smith D (1989) Management of the second stage of labor: A review. Part II. South Dakota Journal of Medicine, 42(6): 5-8. Mahan CS, McKay S (1984) Are we overmanging secondstage labor? Contemporary OB/GYN, 24: Mayberry LJ, Wood SH, Strange LB, et al.( ) Second - stage labor. Awhonn Lifelines, 3(6): Maybery LJ, Gennaro S, Strange L, Williams M, De A (1999). Maternal fatigue: Implications of second stage labor nursing care. Journal of Obstetric, Gynecologic and Neonatal Nurses, 28: Maybery LM, Strange LB (1997) Strategies for designing a research utilization Project with labor and delivery nurses. JOGNN, 26(6): McKay S, Barrows T, Roberts J (1990) Women s views o second stage as assessed by interviews videotapes. Birth, 17(4): McKay S, Barrows T (1991) Holding Back: Maternal readness to give birth. Maternal - Child Nursing Journal, 6: Mckay S, Roberts JE (1985) Second stage of labor: What is normal? JOGNN, 14: Mckay S, Roberts J (1990) Obstetrics by ear: Maternal and caregiver perceptions of of the meaning of maternal sound during the second stage of labor. Journal of Nurse Midwifery, 35(5): Morton SC, Williams MS, Keeler EB, Gambone JC, Kahn KL (1994) Effect of epidural analgesia for labor on the caesarean delivery rate. Obstetrics and Gynecology, (83): Parnell C, Roos JL, Iversen R, Damgaard P (1993) Pushing method in the expulsive phase of labor. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica, 72(1): Petersen L, Besuner P (1997) Pushing techniques during labor: Issues and controversies. JOGNN, 26(6): Roberts J, Goldstein SA, Gruener J, Maggion M, Mendez-Bauer C (1987 ) A descriptive analysis of involuntary bearing down efforts during the expulsive phases of labor. JOGNN, 16: Roberts J, Woolley D (1996) A second look at the second stage of labor. JOGNN, 25 (5): Rossi MA, Lindell SG (1986) Maternal position and pushing technigues in a nonprescriptive environment. JOGNN, 15; Samselle CM, Hines S (1999) Spontaneous pushing during birth. Journal of Nurse-Midwifery, 44(1): Schneider H, Progler M, Ziegler WH, Huch R (1990) Biochemical changes in the mother and the fetus during labor and ist significance for the management of the second stage. International Journal of Gynaecology and Obstetrics, 31: Sleep J, Roberts J, Chalmers I (1989) Care During the Second Stage of Labor In I.Chalmers, M. Enkin &M.J.N C. Keirse (Eds). Effective Care in Pregnency and Childbirth, New Yorg, Shermer RH, Raines DA (1997) Positioning During the Second Stage of labor: Moving back to basics. JOGNN, 26(6): Simkin P (1982) Preparing parents for second stage. Birth, 9(4): 229. Simkin P (1986) Stress, pain, and catecholamines in labor: Part 1. A review. Birth, 13: Thorp JA, Hu DH, Albin RM, McNitt J, Meyer BA, Cohen GR, Yeast JD (1993) The effect of intrapartum epidural analgesia on nulliparous labor: A randomized, controlled, prospective trial. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 169: Thomson AM (1993). Pushing tecgniques in second stage of labour. Journal of Advenced Nursing, 18(2): Turner M, Rommey M, Webb J (1986) The birthing chair: An obstetric hazard? Journal of Obstetrics and Gynaecology, 6: 232. Paine ll, Tinker DD (1992) The effect of maternal bearingdown efforts on arterial umbilicaş cord ph and length of the second stage of labo. Journal of Nurse-Midwifery, 37:

DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA. Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015

DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA. Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015 DOĞAL DOĞUMU DESTEKLEYEN POZİSYONLAR VE IKINMA Hem. Eda ARIN Acıbadem Eskişehir hastanesi Doğumhane Ekip Lideri Ocak 2015 Sunu Planı; Doğal Doğumu Destekleyen Pozisyonlar, Ikınma, Doğum Eyleminde Uygulanan

Detaylı

Doğumun 2. Evresi Ne Kadar Sürer ve Ne Zaman Sonlanır? İlerlemeyen Eylem Tanısı Nasıl Konulur? Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH

Doğumun 2. Evresi Ne Kadar Sürer ve Ne Zaman Sonlanır? İlerlemeyen Eylem Tanısı Nasıl Konulur? Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Doğumun 2. Evresi Ne Kadar Sürer ve Ne Zaman Sonlanır? İlerlemeyen Eylem Tanısı Nasıl Konulur? Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH EVRE 2 (Atılma dönemi) Efasman ve dilatasyonun tamamlanması ile doğum

Detaylı

DOĞUMDA HAREKET VE POZİSYONLAR

DOĞUMDA HAREKET VE POZİSYONLAR DOĞUMDA HAREKET VE POZİSYONLAR DOĞUMDA HAREKET VE POZİSYONLAR Doğum eylemi esnasında hareket etmek daha rahat hissettirir, daha fazla kişisel özgürlük duygusu verir. Kadının hareket etmesi, olumlu doğum

Detaylı

DOĞUM EYLEMİNİN BAŞLAMA BELİRTİLERİ

DOĞUM EYLEMİNİN BAŞLAMA BELİRTİLERİ DOĞUM EYLEMİ DOĞUM EYLEMİNİN BAŞLAMA BELİRTİLERİ 1- HAFİFLEME HAFİFLEME İLE BİRLİKTE ANNEDE OLAN DEĞİŞİKLİKLER Bacak krampları, Pelvik basınçta artma, Alt ekstremitelerde ödem, Sık idrara çıkma, Vajinal

Detaylı

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17

30.12.2014. Doğuma Yardım ve Takip. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 13.Hafta ( 08-12 / 12 / 2014 ) DOĞUMA YARDIM VE TAKİP Slayt No: 17 4 Doğum eylemi, doğum ağrılarının başlamasından, fetüsün doğumu ve plasentanın ayrılmasının

Detaylı

Makat prezentasyonu. Görülme oranı %3-4 dür. Tanı leopold manevraları ile konulabilir

Makat prezentasyonu. Görülme oranı %3-4 dür. Tanı leopold manevraları ile konulabilir MAKAT DOĞUM Makat prezentasyonu Görülme oranı %3-4 dür Tanı leopold manevraları ile konulabilir 2 MAKAT DOĞUM Sırt solda olduğunda birinci makat gelişi ; sırt sağda olduğunda ikinci makat gelişi, çocuk

Detaylı

Oksiput Posterior : Destek ve Yönetimi. Doç.Dr. Sema Dereli YILMAZ S.Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü

Oksiput Posterior : Destek ve Yönetimi. Doç.Dr. Sema Dereli YILMAZ S.Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü Oksiput Posterior : Destek ve Yönetimi Doç.Dr. Sema Dereli YILMAZ S.Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü Oksiput Posterior Pozisyon Malpozisyonlar içinde en sık rastlanan pozisyon Pelvis girimine

Detaylı

Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op Dr Aybala AKIL Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doğum Gebelik ürünlerinin (fetus ve eklerinin) vücut dışına atılması süreci!!! Doğumda kritik faktörler Doğum yolu (pelvis)

Detaylı

30.12.2014. Normal Doğum Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı. Normal Doğum Fizyolojisi. Normal Doğum Fizyolojisi

30.12.2014. Normal Doğum Fizyolojisi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı. Normal Doğum Fizyolojisi. Normal Doğum Fizyolojisi 10.Sınıf Kadın Sağlığı-Hastalıkları ve Bakımı 12.Hafta ( 01 05 / 12 / 2014 ) NORMAL DOĞUM 1.) 2.) Slayt No:15 Doğum eylemi, son menstrual periyottan 38 40 hafta sonra serviks dilatasyonuna neden olan,

Detaylı

İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi

İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi İntrapartum Ebelik Hizmetlerinin Kapsam ve Kalitesi Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Ebeler Derneği Genel Başkanı Karabük Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürü/Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölüm

Detaylı

PRETERM-POSTTERM EYLEM

PRETERM-POSTTERM EYLEM PRETERM-POSTTERM EYLEM PRE-TERM EYLEM PRETERM EYLEM; Doğum ağırlığı dikkate alınmaksızın, gebenin son adetinin ilk gününden itibaren 20-37. haftalar arasında eyleme girmesi ve bu eylem ile servikal açıklık

Detaylı

SEZARYEN İLE DOĞUM YAPAN ANNELERİN EPİDURAL ANESTEZİ SEÇME NEDENLERİNİN İNCELENMESİ

SEZARYEN İLE DOĞUM YAPAN ANNELERİN EPİDURAL ANESTEZİ SEÇME NEDENLERİNİN İNCELENMESİ SEZARYEN İLE DOĞUM YAPAN ANNELERİN EPİDURAL ANESTEZİ SEÇME NEDENLERİNİN İNCELENMESİ Meryem Karataş*, Aysun Çakır Özçelik*, Canan Sarı*, Sevinç Kaymaz* *Liv Hospital Ulus GİRİŞ Kadın sağlığı açısından gebelik

Detaylı

PERİNENİN KORUNMASI İÇİN INTRAPARTUM GİRİŞİMLER

PERİNENİN KORUNMASI İÇİN INTRAPARTUM GİRİŞİMLER PERİNENİN KORUNMASI İÇİN INTRAPARTUM GİRİŞİMLER Banu KARAÖZ 1, Aynur SARUHAN 2 ÖZET Günümüzde obstetrik uygulamanın temel amacı perinatal ve maternal mortaliteyi mümkün olan en düşük seviyeye indirmektir.

Detaylı

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU EBELİK BÖLÜMÜ DOĞUM EYLEMİ SÜRECİ VE YENİDOĞAN İZLEM FORMU

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU EBELİK BÖLÜMÜ DOĞUM EYLEMİ SÜRECİ VE YENİDOĞAN İZLEM FORMU Revizyon Tarihi :-15.07.2016 ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU EBELİK BÖLÜMÜ DOĞUM EYLEMİ SÜRECİ VE YENİDOĞAN İZLEM FORMU Adı-Soyadı Yaşı Eşinin Adı Soyadı SGK Aile Hekimi Eğitim Durumu (kendisi

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

Acil Doğum! Hazırmıyız?

Acil Doğum! Hazırmıyız? Acil Doğum! Hazırmıyız? Yrd.Doç.Dr Doç.Dr.Serkan.Serkan YILMAZ Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı 02-06 Mayıs 2007 Antalya Amaç Acil servis pratiğinde nadir görülen doğum ile ilgili

Detaylı

Term ve Tekil Gebeliklerde Kordon Prolapsusu ve Sonuçları

Term ve Tekil Gebeliklerde Kordon Prolapsusu ve Sonuçları Term ve Tekil Gebeliklerde Kordon Prolapsusu ve Sonuçları Şafak ÖZDEMİRCİ 1, Emre BAŞER¹, Eylem ÜNLÜBİLGİN 1,Deniz ESİNLER 1, Serdar YALVAÇ 2, Aykan YÜCEL 1, Özlem MORALOĞLU TEKİN 1 1 Etlik Zübeyde Hanım

Detaylı

DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI

DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI DOĞUMDA PARTOGRAM KULLANIMI Dr Özlem Gün Eryılmaz Zekai Tahir Burak Eğitim Araştırma Hastanesi Doğum Kliniği Never let the sun set twice on a laboring woman. Steer P; BMJ 1999 PARTOGRAM NEDİR? Doğum eyleminin

Detaylı

Normal Doğum Eyleminin İkinci ve Üçüncü Evresinde Kanıta Dayalı Uygulamalar

Normal Doğum Eyleminin İkinci ve Üçüncü Evresinde Kanıta Dayalı Uygulamalar HEMAR-G HEMŞİRELİKTE ARAŞTIRMA GELİŞTİRME DERGİSİ Normal Doğum Eyleminin İkinci ve Üçüncü Evresinde Kanıta Dayalı Uygulamalar İlkay GÜNGÖR* Gülay YILDIRIM-RATHFISCH** * Msc., İstanbul Üniversitesi Florence

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU DOĞUM-TRAVAY İZLEME STAJ DEFTERİ DANIŞMAN ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:... NUMARASI:. NOT: Defterler spiralli veya baskılı formlar birbirinden ayrılmayacak

Detaylı

Doğumda Destekleyici Bakımda Hypnobirthing Felsefesinin Kullanılması. Samiye METE* Elif ULUDAĞ** Abstract

Doğumda Destekleyici Bakımda Hypnobirthing Felsefesinin Kullanılması. Samiye METE* Elif ULUDAĞ** Abstract DEUHFED 2017; 10(1), 52-59 Doğumda Destekleyici Bakım Programı 52 Doğumda Destekleyici Bakımda Hypnobirthing Felsefesinin Kullanılması Samiye METE* Elif ULUDAĞ** Öz Doğum sürecinin olumlu yaşanmasının

Detaylı

Distosi öngörü. Dr.Nuri Danışman Eski Büyük Doğum Emekli Eski Klinik Şefi BÜYÜK ACIBADEM

Distosi öngörü. Dr.Nuri Danışman Eski Büyük Doğum Emekli Eski Klinik Şefi BÜYÜK ACIBADEM Distosi öngörü Dr.Nuri Danışman Eski Büyük Doğum Emekli Eski Klinik Şefi BÜYÜK ACIBADEM Doğum eylemi Latent faz Aktif faz Akselerasyon Max. hız Deselerasyon İkinci faz Doğum Eylemi Yol Dolu mesane dolu

Detaylı

Normal ve Sezaryen Doğum Yapan Kadınların Doğum Konfor Düzeyine Göre Karşılaştırılması

Normal ve Sezaryen Doğum Yapan Kadınların Doğum Konfor Düzeyine Göre Karşılaştırılması Normal ve Sezaryen Doğum Yapan Kadınların Doğum Konfor Düzeyine Göre Karşılaştırılması Meryem METİNOĞLU Namık Kemal Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü Giriş Doğum kadın hayatında yaşanılan

Detaylı

Distosi öngörü. Dr.Nuri Danışman Eski Büyük Doğum Emekli Eski Klinik Şefi

Distosi öngörü. Dr.Nuri Danışman Eski Büyük Doğum Emekli Eski Klinik Şefi Distosi öngörü Dr.Nuri Danışman Eski Büyük Doğum Emekli Eski Klinik Şefi Doğum eylemi Latent faz Aktif faz Akselerasyon Max. hız Deselerasyon İkinci faz Doğum Eylemi Yol Dolu mesane dolu rektum Yolcu Fetopelvik

Detaylı

ÇOCUK VE AİLENİN SERVİSE KABULU

ÇOCUK VE AİLENİN SERVİSE KABULU ÇOCUK VE AİLENİN SERVİSE KABULU Hemşire Deniz YALÇIN Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma Ve Uygulama Merkezi Pediatri Hematoloji Onkoloji Kliniği Servis Sorumlu Hemşiresi Sunum Planı Hastanın servise kabulü

Detaylı

SEZARYEN SONRASI VAJİNAL DOĞUM (SSVD)

SEZARYEN SONRASI VAJİNAL DOĞUM (SSVD) SEZARYEN SONRASI VAJİNAL DOĞUM (SSVD) Sezaryen Sonrası Vajinal Doğum (SSVD) Daha önce sezaryen olan kadın tekrar doğum yapacak Sezaryen Sonrası Doğum Denemesi (SSDD) Sezaryen Sonrası Sezaryen Doğum (SSSD)

Detaylı

PROF DR FERİDE SÖYLEMEZ AÜTF KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM

PROF DR FERİDE SÖYLEMEZ AÜTF KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM PROF DR FERİDE SÖYLEMEZ AÜTF KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 1.Devre: Açılma ve silinme Latent faz (multiparda 14 saat, nulliparda 20 saat) Aktif faz 2.Devre: Fetusun doğumu 3. Devre: Plasentanın çıkışı Latent

Detaylı

Normal Doğumda Öğrenci Hemşireler ve Klinik Hemşireler Tarafından Verilen Bakımın Anne Memnuniyetine Etkisi

Normal Doğumda Öğrenci Hemşireler ve Klinik Hemşireler Tarafından Verilen Bakımın Anne Memnuniyetine Etkisi ARAŞTIRMA YAZISI / ORIGINAL ARTICLE Doğum-Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği / Obstetric-Women s Health and Diseases Nursing Normal Doğumda Öğrenci Hemşireler ve Klinik Hemşireler Tarafından Verilen

Detaylı

DOĞUMUN EVRELERİ. Yard.Doç.Dr. İlknur M. Gönenç

DOĞUMUN EVRELERİ. Yard.Doç.Dr. İlknur M. Gönenç DOĞUMUN EVRELERİ Yard.Doç.Dr. İlknur M. Gönenç 3)DOĞUMUN EVRELERİ Birinci evre; gerçek doğum ağrıları ile başlar servikal silinme ve dilatasyonun tamamlanması ile sonlanır. İkinci evre; Servikal silinme

Detaylı

Annenin Psikolojisi İle İlgili Distosi

Annenin Psikolojisi İle İlgili Distosi Annenin Psikolojisi İle İlgili Distosi Eylemin psikolojisi Kadının psikolojik olarak eyleme ve doğuma uyumu ile ilgilidir. Bu da doğrudan doğum sürecinin seyrini etkiler. Bu faktörlerden herhangi birinin

Detaylı

DOĞUM TRAVMASI ve EBELİK YAKLAŞIMLARI

DOĞUM TRAVMASI ve EBELİK YAKLAŞIMLARI DOĞUM TRAVMASI ve EBELİK YAKLAŞIMLARI Yard.Doç.Dr. Gözde GÖKÇE İSBİR Mersin Üniversitesi İçel Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölümü gozdegokce@gmail.com gozdegokceisbir@mersin.edu.tr Kadının Yaşam Döngüsü Her

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. RAHŞAN ÇAM

Yrd.Doç.Dr. RAHŞAN ÇAM Yrd.Doç.Dr. RAHŞAN ÇAM Hemşirelik Fakültesi Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği Anabilim Dalı Eğitim Bilgileri Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Hemşirelik 1994-1998 Lisans İstanbul Üniversitesi Bölümü

Detaylı

DOĞUM EYLEMİNE İLİŞKİN GİRİŞİMLER

DOĞUM EYLEMİNE İLİŞKİN GİRİŞİMLER DOĞUM EYLEMİNE İLİŞKİN GİRİŞİMLER DOĞUM EYLEMİNE İLİŞKİN GİRİŞİMLER Eylemin Stimülasyonu Uterotonik ajanların uygulanması ve izlemi Amniyotomi Epizyotomi Forseps Vakum ekstraksiyon Sezaryen Doğum eyleminde

Detaylı

DOĞUMHANEDE ULTRASOUND (ULTRASOUND IN LABOR WARD) Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

DOĞUMHANEDE ULTRASOUND (ULTRASOUND IN LABOR WARD) Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD DOĞUMHANEDE ULTRASOUND (ULTRASOUND IN LABOR WARD) Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Doğumun ikinci evresinde C/S da anne mortalitesi (9.8/100000)

Detaylı

İNTRAPARTUM FETAL DEĞERLENDİRME

İNTRAPARTUM FETAL DEĞERLENDİRME İNTRAPARTUM FETAL DEĞERLENDİRME Doç.Dr.Miğraci TOSUN ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM AD. 1/38 İNTRAPARTUM FETAL MONİTÖRİZASYONDA (FM) AMAÇ İntrauterin fetal kaybı önlemek

Detaylı

Aktif Doğum Yaklaşımının Kanıta Dayalı Uygulamalar İle İncelenmesi

Aktif Doğum Yaklaşımının Kanıta Dayalı Uygulamalar İle İncelenmesi Derleme / Rewiev Article TAF Prev Med Bull 2012; 11(1): 97-102 Aktif Doğum Yaklaşımının Kanıta Dayalı Uygulamalar İle İncelenmesi [Investigation of Active Birth Method with Evidence Based Practice] ÖZET

Detaylı

GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI

GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve 10.Hafta ( 17-21 / 11 / 2014 ) GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ VE GEBE BAKIMI Slayt No: 11 GEBE MUAYENE YÖNTEMLERİ ve GEBE BAKIMI 2 Doğum öncesi bakım şu amaçlara yönelik

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZEL BİR HASTANEDE YENİDOĞAN ÜNİTESİNE YATIRILAN İNDİREKT HİPERBİLİRUBİNEMİLİ OLGULARIN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ *Aysun Çakır, *Hanife Köse,*Songül Ovalı Güral, *Acıbadem Kadıköy Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

LUMBAL STABİLİZASYON EGZERSİZLERİ

LUMBAL STABİLİZASYON EGZERSİZLERİ TFD Nörolojik Fizyoterapi Grubu Bülteni Cilt/Vol.:1 Sayı/Issue:2 Ağustos/Augst2015 www.norofzt.org LUMBAL STABİLİZASYON EGZERSİZLERİ Lumbal stabilizasyon egzersizleri, anahtar lokal kaslar olan Transversus

Detaylı

18.11.2015 DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM. Fetusun durumu. Eylemin durumu (kontraksiyonlar,dilatasy on,silinme,angajman vs)

18.11.2015 DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM. Fetusun durumu. Eylemin durumu (kontraksiyonlar,dilatasy on,silinme,angajman vs) DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM DOĞUM EYLEMİNDE İZLEM VE BAKIM Uzm. Dilek Sarpkaya AMAÇ:Doğum eyleminde izlem ve bakım hakkında bilgi kazanarak,hemşireye düşen görev ve sorumlulukları tam olarak kavrayabilmek

Detaylı

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU

T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU T.C NİĞDE ÜNİVERSİTESİ NİĞDE ZÜBEYDE HANIM SAĞLIK YÜKSEKOKULU GEBE-LOHUSA İZLEM DEFTERİ DANIŞMAN ÖĞRENCİNİN ADI SOYADI:... NUMARASI:. NOT: Defterler spiralli veya baskılı formlar birbirinden ayrılmayacak

Detaylı

Yasemin ELİTOK. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi. Pediatrik Hematoloji-Onkoloji BD, Erzurum

Yasemin ELİTOK. Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi. Pediatrik Hematoloji-Onkoloji BD, Erzurum Yasemin ELİTOK Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Hematoloji-Onkoloji BD, Erzurum Tanı olanaklarının gelişmesi ve sağlık kuruluşlarından yararlanma olanaklarının artması, Toplumun bilgi seviyesinin

Detaylı

FETAL SAĞLIĞIN DEĞERLENDİRİLMESİ

FETAL SAĞLIĞIN DEĞERLENDİRİLMESİ FETAL SAĞLIĞIN DEĞERLENDİRİLMESİ Antenatal fetal izlenim amacı: Erken dönemde asfiksi tanısı koyarak fetal ve erken neonatal ölümü engellemek. Fetal ve perinetal morbiditeyi azaltmak. Kalıcı hasar başlamadan

Detaylı

GEBELİKTE SIK GÖRÜLEN RAHATSIZLIKLAR VE ALINACAK ÖNLEMLER

GEBELİKTE SIK GÖRÜLEN RAHATSIZLIKLAR VE ALINACAK ÖNLEMLER GEBELİKTE SIK GÖRÜLEN RAHATSIZLIKLAR VE ALINACAK ÖNLEMLER Bulantı-Kusma Gebe kadınların 1/2 sinde bulantı, 1/3 ünde kusma genelde ilk üç ay içinde görülür. Gebeliğin sonuna doğru, bebeğin mideyi yukarı

Detaylı

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi

30.12.2014. Anne Sütünün Önemi. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi. Anne Sütünün Önemi 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 15.Hafta ( 22-26 / 12 / 2014 ) ANNE SÜTÜNÜN ÖNEMİ VE ÖZELLİKLERİ Slayt No: 22 Bebeğin bağışıklık sisteminin gelişimini kolaylaştırır. Bebekte kulak enfeksiyonları

Detaylı

Üriner İnkontinans ve Kegel (Pelvik Taban Kas Egzersizleri)

Üriner İnkontinans ve Kegel (Pelvik Taban Kas Egzersizleri) Üriner İnkontinans ve Kegel (Pelvik Taban Kas Egzersizleri) Üriner İnkontinansın Tanımı ve Epidemiyolojisi Üriner inkontinans (Üİ), mesane içi basıncın maksimal üretral kapanma basıncını aşmasıyla gelişen

Detaylı

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ. Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D.

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ. Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D. TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Dr. Ayşegül Bayır Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp A.D. AMAÇ Hastane dışında gelişen kardiyo-pulmoner arrest durumunda TYD ilkelerini bilmek. Recovery (iyileşme) pozisyonunu

Detaylı

$5$ù7,50$ (%(/ø. gö5(1&ø/(5ø1ø1 *g5(9 7$1,0/$5, 9( <(7(5/ø/ø. $/$1/$5,1$ *g5(.(1'ø/(5ø1ø '(ö(5/(1'ø50(/(5ø g]hq (VUD.$5$0$1 + O\D 2.

$5$ù7,50$ (%(/ø. gö5(1&ø/(5ø1ø1 *g5(9 7$1,0/$5, 9( <(7(5/ø/ø. $/$1/$5,1$ *g5(.(1'ø/(5ø1ø '(ö(5/(1'ø50(/(5ø g]hq (VUD.$5$0$1 + O\D 2. ÖZET Amaç: Bu araştırma, Sağlık Yüksekokulları Ebelik Bölümü son sınıf öğrencilerinin, ebelerin Sağlık Bakanlığı görev tanımları ve Uluslararası Ebeler Konfederasyonu yeterlilik alanlarına göre kendilerini

Detaylı

Pelvik taban kaslarının 4 önemli görevi vardır:

Pelvik taban kaslarının 4 önemli görevi vardır: PELVİK TABAN REHABİLİTASYONU İnsan vücudunun gövde kısmı ; Göğüs (Toraks),Karın (Abdomen) ve Leğen (Pelvis) olmak üzere 3ana bölümden oluşur.karnın alt kısmında kasıklar olarak da bilinen pelvis; leğen

Detaylı

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl

1)SML 2) Ön lisans 3) Lisans 4) Yüksek lisans 5) Doktora 3. Çalışma Yılı:.. yıl Ebelerde Bilgi Beceri Kursu Eğitim Modülü Belirleme Anketi Sayın Güney Genel Sekreterliğine Bağlı Bulunan Hastanelerde Çalışan Ebe Meslektaşlarımız. Ebelik eğitimi almış, ancak daha sonraki yıllarda farklı

Detaylı

İLAÇ UYGULAMA HATALARININ ÖNLENMESİNDE HASTA ve YAKINLARI EĞİTİMİ

İLAÇ UYGULAMA HATALARININ ÖNLENMESİNDE HASTA ve YAKINLARI EĞİTİMİ İLAÇ UYGULAMA HATALARININ ÖNLENMESİNDE HASTA ve YAKINLARI EĞİTİMİ Hazırlayan: Lütfiye İnci BELKIZ*, Fatma ZOR** *Acıbadem Atakent Hastanesi, Bebek Bakım Odası Hemşiresi **Acıbadem Atakent Hastanesi, Yenidoğan

Detaylı

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS

SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS SELİN ALICI T.C İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİCİLİĞİ YÜKSEK LİSANS ÖNCE ZARAR VERME HATA İNSANA ÖZGÜDÜR!! Hasta düşmeleri, tüm Dünya da sağlık bakım kurumlarında önemli bir hasta güvenliği

Detaylı

Travma. Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır.

Travma. Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır. Doç. Dr. Onur POLAT Travma Ülkemizde travma nedeniyle ölümlerde trafik kazaları birinci sırada yer alırken; iş kazaları 2. sırada yer almaktadır. 2 Altın Saat Ölümlerin yaklaşık %30 u ilk birkaç saat içinde

Detaylı

SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF HEALTH SCIENCES Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayın Organıdır

SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF HEALTH SCIENCES Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayın Organıdır SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ JOURNAL OF HEALTH SCIENCES Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yayın Organıdır Araştırma Yazısı 2015; 24: 44-48 EBELİK VE HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNİN DOĞUM ŞEKLİ TERCİHLERİ

Detaylı

Prof. Dr. Semih ÖZEREN

Prof. Dr. Semih ÖZEREN Prof. Dr. Semih ÖZEREN CS dünyada en sık yapılan işlem Major abdominal cerrahi Obstetrik problemler %10 civarında WHO önerisi %15??????????? Yüksek riskli gebelerin izlendiği merkezlerde oran daha yüksektir.

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

PROPRİOSEPTİF NÖROMÜSKÜLER FASİLİTASYON (PNF)

PROPRİOSEPTİF NÖROMÜSKÜLER FASİLİTASYON (PNF) PROPRİOSEPTİF NÖROMÜSKÜLER FASİLİTASYON (PNF) TEMEL PRENSİPLER Proprioseptörlerin uyarılması ile nöromüsküler mekanizmanın cevaplarını kolaylaştırmak Amaç: el temasları, görsel ve sözel uyarılar yoluyla

Detaylı

DOĞUM AĞRISININ KONTROLÜNDE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI

DOĞUM AĞRISININ KONTROLÜNDE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI DOĞUM AĞRISININ KONTROLÜNDE HEMŞİRELİK YAKLAŞIMI Gülay YILDIRIM * Nevin HOTUN ŞAHİN ** ÖZET Doğum sürecinde gebenin fizyolojik, psikolojik ve sosyal gereksinimleri vardır. Gebelerin, eylem sürecinde duygusal

Detaylı

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ

Sema DOĞU, Kader KOÇ, Zeynep ASLAN, Serpil TÜRKER, Nur İHTİYAR GİRİŞ ÖZEL BİR SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURAN GEBE KADINLARDA SİGARA KULLANIMI İLE İLGİLİ VERİLEN EĞİTİMİN ANNE BEBEK SAĞLIĞI ÜZERİNE ETKİLERİ İLE İLGİLİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ 13-16 Ekim 2011 de 2. Ulusal

Detaylı

Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri

Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri Prenatal Tanının Etik ve Hukuk Yönleri Dr. İsmail Dölen Türkiye Maternal Fetal Tıp ve Perinataloji Derneği IX. Ulusal Kongresi 24-27 Eylül 2014, İstanbul Prenatal Test Çeşitli metotlarla embrio/fetusun

Detaylı

ROBOT YARDIMI İLE PROSTAT KANSERİ AMELİYATINDA HASTA EĞİTİMİ

ROBOT YARDIMI İLE PROSTAT KANSERİ AMELİYATINDA HASTA EĞİTİMİ ROBOT YARDIMI İLE PROSTAT KANSERİ AMELİYATINDA HASTA EĞİTİMİ Prostat kanserinin tedavisinde sık olarak uygulanan robotik radikal prostatektomi ameliyatında, cerrah tarafından yönetilen bir robot aracılığıyla

Detaylı

ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri)

ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri) ALT EKSTREMİTE SET 1 ( germe egzersizleri) 1. Doğru postür Ayaklar omuz genişliğinde açık, dizler hafif bükük, pelvis arkada, omurga düz, omuzlar dışarıda baş yukarıda dik olarak ayakta dur 2. Abdominal

Detaylı

POSTPARTUM KANAMADA ANNE ÖLÜMLERİNİ ÖNLEMEDE BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM OP.DR.ÇETİN KILIÇÇI ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI E.A.H

POSTPARTUM KANAMADA ANNE ÖLÜMLERİNİ ÖNLEMEDE BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM OP.DR.ÇETİN KILIÇÇI ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI E.A.H POSTPARTUM KANAMADA ANNE ÖLÜMLERİNİ ÖNLEMEDE BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM OP.DR.ÇETİN KILIÇÇI ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI E.A.H Tanım Anne ölümü : Bir kadının, gebelik süresince, doğumda ya da gebeliğin

Detaylı

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM Gamze Varlı Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Klinik Eğitim Hemşiresi Sunu Planı Hemşirelik ve hasta/hasta yakınları eğitimi

Detaylı

Yoğun Bakımda Nörolojik Resüsitasyon

Yoğun Bakımda Nörolojik Resüsitasyon Yoğun Bakımda Nörolojik Resüsitasyon Dr.Canan Aykut Bingöl Yeditepe Üniversite Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Kardiak Arrest 200 000-375 000 kardiak arrest/yıl (ABD) %20 spontan dolaşım sağlanıyor

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker****

YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ. Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN İŞ YÜKÜNÜN BELİRLENMESİ Gülay Göçmen*, Murat Çiftçi**, Şenel Sürücü***, Serpil Türker**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi Yoğun Bakım Sorumlu

Detaylı

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven

Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi. Ebe Huriye Güven Gebelere Antenatal Dönemde Verilen Eğitimin Fetal Bağlanma, Doğum Algısı ve Anksiyete Düzeyine Etkisi Ebe Huriye Güven Gebelik dönemi fizyolojik, psikolojik ve sosyal değişimlerin yaşandığı ve bu değişimlere

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü GÜRÜLTÜ, GENEL OLARAK İSTENMEYEN VE RAHATSIZ EDEN SES OLARAK TANIMLANIR. Ses; Hava basıncındaki dalgalanmaların kulaktaki etkisinden ileri gelen fiziksel bir

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesinde Kadınların Sezaryen Doğum Tercihlerini Etkileyen Faktörler

Bir Üniversite Hastanesinde Kadınların Sezaryen Doğum Tercihlerini Etkileyen Faktörler Bir Üniversite Hastanesinde Kadınların Sezaryen Doğum Tercihlerini Etkileyen Faktörler Factors Affecting Women s Preferences for Cesarean Birth in a University Hospital (Araştırma) Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

DOĞUM AĞRISINI HAFİFLETMEDE KULLANILAN TENSEL UYARILMA YÖNTEMLERİ

DOĞUM AĞRISINI HAFİFLETMEDE KULLANILAN TENSEL UYARILMA YÖNTEMLERİ DERLEME DOĞUM AĞRISINI HAFİFLETMEDE KULLANILAN TENSEL UYARILMA YÖNTEMLERİ Salime MUCUK* Mürüvvet BAŞER** Alınış Tarihi:19.03.2008 Kabul Tarihi:17.04.2008 ÖZET Doğum ağrısını azaltmak için nonfarmakolojik

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Hemoroid (Basur) Nedir?

Hemoroid (Basur) Nedir? Sindirim sisteminin giriş kapısını ağız ve dişler, çıkış kapısını ise anal kanal ve anüs oluşturur. İstemli olarak sağlanan dışkı ve gaz çıkışının kontrolü; hemoroitlerin de bir parçası olduğu bu anal

Detaylı

Doğum Eyleminin İkinci Evresinde Kullanılan Perineal Tekniklerin Perine Travmalarını Azaltmada Etkisi

Doğum Eyleminin İkinci Evresinde Kullanılan Perineal Tekniklerin Perine Travmalarını Azaltmada Etkisi Doğum Eyleminin İkinci Evresinde Kullanılan Perineal Tekniklerin Perine Travmalarını Azaltmada Etkisi Vajinal doğum bazen genital travmalara neden olarak kadın için uzun kısa ya da vadeli problemlere yol

Detaylı

NORMAL VE MÜDAHALELİ VAGİNAL DOĞUM BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU

NORMAL VE MÜDAHALELİ VAGİNAL DOĞUM BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM FORMU SAYFA NO 1/8 11 Nisan 1928 Tarih ve 1219 Sayılı, Tababet ve Şuabatı San atlarının Tarz-ı İcrasına Dair Kanun un 70. Maddesi ve 1 Ağustos 1998 tarihinde yayınlanan Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca: tıbbi,

Detaylı

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan ilaç dışında- kullanabilecekleri güvenilir bir antibiyotik

Detaylı

UYGUN AĞRI KESİCİ-ROMATİZMA İLACI SEÇENEĞİ İLE İLAÇ YÜKLEME TESTİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

UYGUN AĞRI KESİCİ-ROMATİZMA İLACI SEÇENEĞİ İLE İLAÇ YÜKLEME TESTİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ UYGUN AĞRI KESİCİ-ROMATİZMA İLACI SEÇENEĞİ İLE İLAÇ YÜKLEME TESTİ İÇİN AYDINLANMIŞ ONAM (RIZA) BELGESİ HASTANIN... Kayıt (protokol) numarası :... Doğum tarihi (gün/ay/yıl) :... Adresi :...... Telefon numarası

Detaylı

The Fetal Medicine Foundation

The Fetal Medicine Foundation Erken Term Dönemde İntrauterin Büyüme Geriliği Olan Fetuslarda Neonatal Asidozu Öngörmede Orta Serebral Arter Tepe Akım Hızı ve Serebroplasental Oranın Kullanımı Rauf Melekoğlu Ayşe Gülçin Baştemur Sevil

Detaylı

GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ

GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ GEBELİĞİN ÇİFTLERİN CİNSELYAŞAMINA ETKİSİ Doç. Dr.Samiye Mete Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu 23 Mayıs 2009 8. Ulusal Androloji Kongrsi 1 CİNSELLİK Cinsel kimlik, rol, istek ve eylem olmak

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

Türkiye Ulusal Anne Ölümleri Çalışması. Ulusal Toplantısı. 8 Aralık 2006 Ankara

Türkiye Ulusal Anne Ölümleri Çalışması. Ulusal Toplantısı. 8 Aralık 2006 Ankara Türkiye Ulusal Anne Ölümleri Çalışması Ulusal Toplantısı 8 Aralık 2006 Ankara Türkiye Ulusal Anne Ölümleri Çalışması Ulusal Toplantısı 8 Aralık 2006 Ankara Araştırma Sonuçları Doç Dr. İsmet Koç Kavramlar

Detaylı

ÇOCUKLARDA. idrar KAÇIRMA

ÇOCUKLARDA. idrar KAÇIRMA ÇOCUKLARDA idrar KAÇIRMA ALT ÜRİNER SİSTEM Mesanenin depolama ve boşaltma işlevleri bebeklerde ve bezli çocuklarda omuriliğin kontrolündedir. Mesane idrar ile genişlediğinde oluşan sinyaller omuriliğe

Detaylı

GENEL ANTRENMAN BİLGİSİ

GENEL ANTRENMAN BİLGİSİ HİTİT ÜNİVERİSTESİ BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR YÜKSEK OKULU ANTRENÖRLÜK BÖLÜMÜ GENEL ANTRENMAN BİLGİSİ ANTRENMAN DURUMLARI ANTRENMAN DURUMLARI I-FORM(PEAKING) Sporcunun bir sezon içerisinde yakaladığı en iyi

Detaylı

FİZYOTERAPİNİN PREOPERATİF ve POSTOPERATİF BAKIMDA YERİ Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı

FİZYOTERAPİNİN PREOPERATİF ve POSTOPERATİF BAKIMDA YERİ Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı FİZYOTERAPİNİN PREOPERATİF ve POSTOPERATİF BAKIMDA YERİ Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı 1 PREOPERATİF BAKIM ve Hazırlık 2 Genel olarak, planlanmış ameliyat için hazırlık üç aşamada uygulanır: Hastanın

Detaylı

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü

Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Hemşireliğin Kayıtlara Yansıyan Yüzü Yaşam başlangıcından ölümüne kadar, sağlık ve hastalık durumunu anlama, uygun girişimleri planlayarak sorunu çözme sorumluluğuna sahip olan hemşirelik; insanı ele alan

Detaylı

ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI

ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI ÇOĞUL GEBELİK EYLEM PLANI Fetüs sayısını belirle İki Fetüs Üç Ve Üzeri Fetüs Prezantasyonu Belirle Amniyon Durumunu Belirle Monoamniyotik Diamniyotik Doğum Eylemi Sırasında Meydana Gelecek Morbiditeden

Detaylı

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ DOĞUMA HAZIRLIK KURSUNUN GEBELER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ Ayfer Ayan(1) Cemile Aksoy(2) Hande Edizkan Budak(3) 1 Acıbadem Bursa Hastanesi, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü 2 Acıbadem Bursa Hastanesi, Eğitim ve

Detaylı

Fetal Monitorizasyon. Prof.Dr.Tufan BİLGİN

Fetal Monitorizasyon. Prof.Dr.Tufan BİLGİN Fetal Monitorizasyon Prof.Dr.Tufan BİLGİN 1. Trimester Fetal organogenesis teratojenite İlk 14 gün ya hep ya hiç 14-60 gün teratojenite (Nitröz oksid Spina bifida) Spontan abortus Over cerrahisi (kistektomi/oofoektomi)

Detaylı

GEBELİK VE PULSATİL AKIM EŞLİĞİNDE KARDİYOPULMONER BAYPAS

GEBELİK VE PULSATİL AKIM EŞLİĞİNDE KARDİYOPULMONER BAYPAS GEBELİK VE PULSATİL AKIM EŞLİĞİNDE KARDİYOPULMONER BAYPAS Gamze SARKILAR, *Cüneyt NARİN, Elmas KARTAL, *Erdal EGE Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD *Selçuk Üniversitesi

Detaylı

PELVİK TRAVMA. Yrd Doç Dr Seçgin SÖYÜNCÜ AÜTF ACİL TIP AD 2008

PELVİK TRAVMA. Yrd Doç Dr Seçgin SÖYÜNCÜ AÜTF ACİL TIP AD 2008 PELVİK TRAVMA Yrd Doç Dr Seçgin SÖYÜNCÜ AÜTF ACİL TIP AD 2008 Öğrenim Hedefleri Pelvik travma neden önemlidir? Pelvik kırık tipleri nelerdir? Pelvik kırıkların komplikasyonları nelerdir? Pelvik kırıklı

Detaylı

Gebelik ve Doğum Sonu Dönemde Cinsellik. Doç.Dr. Ayten Şentürk Erenel Gazi Üniversitesi sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü

Gebelik ve Doğum Sonu Dönemde Cinsellik. Doç.Dr. Ayten Şentürk Erenel Gazi Üniversitesi sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü Gebelik ve Doğum Sonu Dönemde Cinsellik Doç.Dr. Ayten Şentürk Erenel Gazi Üniversitesi sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü CİNSELLİK NEDEN ÖNEMLİDİR? Cinsellik ve duygular insan olmanın bir parçasıdır.

Detaylı

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ

AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Ders Ta ıtı For u Dersi Adı Öğreti Dili Doğum Bilgisi ve Hemşirelik Yaklaşımı Türkçe Dersi Verildiği Düzey Ön Lisans () Lisans ( ) Yüksek Lisans(x ) Doktora( ) Eğiti Öğreti Siste i Örgü Öğreti X) Uzakta

Detaylı

FTR 207 Kinezyoloji I. Dirsek ve Önkol Kompleksi. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem

FTR 207 Kinezyoloji I. Dirsek ve Önkol Kompleksi. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem FTR 207 Kinezyoloji I Dirsek ve Önkol Kompleksi yrd. doç. dr. emin ulaş erdem GİRİŞ 3 KEMİK 4 EKLEM Humeroulnar Humeroradial Prox. Radioulnar Distal radioulnar MID-DISTAL HUMERUS ULNA - RADIUS VALGUS

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

Doğumun Aktif Fazında Uygulanan Hidroterapinin, Doğum Süreci, Anne Memnuniyeti ve Doğum Sonrası Ebeveynlik Davranışı Üzerine Etkisi

Doğumun Aktif Fazında Uygulanan Hidroterapinin, Doğum Süreci, Anne Memnuniyeti ve Doğum Sonrası Ebeveynlik Davranışı Üzerine Etkisi Doğumun Aktif Fazında Uygulanan Hidroterapinin, Doğum Süreci, Anne Memnuniyeti ve Doğum Sonrası Ebeveynlik Davranışı Üzerine Etkisi EBE SEMRA TUNCAY* YRD. DOÇ DR. SENA KAPLAN ** DOÇ.DR. ÖZLEM MORALOĞLU

Detaylı