Raylı Sistem Araçları Cer Motorlarının Dizayn Parametrelerinin Belirlenmesi Ve Yerli İmalat İmkanlarının Araştırılması

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Raylı Sistem Araçları Cer Motorlarının Dizayn Parametrelerinin Belirlenmesi Ve Yerli İmalat İmkanlarının Araştırılması"

Transkript

1 Raylı Sistem Araçları Cer Motorlarının Dizayn Parametrelerinin Belirlenmesi Ve Yerli İmalat İmkanlarının Araştırılması M.Karadere * M. Kantarcı Bahçeşehir Üniversitesi Bahçeşehir Üniversitesi İstanbul Ulaşım A.Ş. İstanbul İstanbul Özet Şehir içi ve şehirlerarası ulaşım türlerinde raylı sistem uygulamalarının önemi artmaktadır. Her geçen gün raylı sistem ağının genişlemesi, raylı sistem araçlarına olan ihtiyacın artması; araç, sistem ve ekipman imalatına dikkat çekmektedir. Buna istinaden, bu çalışmada raylı sistem araçlarındaki cer motor ihtiyacı ve tasarım parametrelerine dair incelemeler yapılmış, çözüm önerileri sıralanmış ve yerli oranını artırmak için imalat imkanları araştırılmıştır. Raylı sistem araçlarında kullanılan mevcut doğru akım motorları, asenkron motorlar (indüksiyon motorları) ve sabit mıknatıslı senkron motorlar teknik özellikler bakımından mukayese edilerek dizayn parametreleri elde edilmiştir. Türkiye 2023 ulaşım stratejileri doğrultusunda raylı sistem araç filosunun büyümesi ve mevcut araçlardaki yenileme ihtiyacı dikkate alındığında, 2023 yılına kadar olan cer motoru talebi belirtilerek, yerli imkanlarla yapılacak imalatın ülke cari açığının azaltılmasına yapacağı katkı vurgulanmıştır. Anahtar kelimeler: Cer motor, sincap kafesli asenkron motor, yerli cer motor üretimi Abstract Importance of railway transportation is increasing day to day. Expansion of railway network makes the need for Rolling stocks higher. So that, production of Rolling stock equipment and system attracts attention of mankind, based on this issue this paper is written by observing parameters of traction motor need and design, submits some solution suggestions and manufacturing capability to increase the domestic rate were investigated. Design parameters of traction motor gathered by analogising DC motors, induction motors and permanent magnet syncrhonous motors. Turkey 2023 transportation strategy in line Rolling stock fleet growth and considering the need to renew the existing traction motors, up to 2023, indicating the demand for traction motors, the manufacturing will be held with local facilities countries are highlighted contribution to the reduction of the current account deficit. Keywords: Traction motor, squirrel cage induction motor, domestic production of traction motors I. Raylı Sistem Pazarı A. Dünya ya Bakış UNIFE Roland Berger tarafından yapılan, dünya raylı sistem pazar araştırmasına göre gelecekteki pazar değeri Şekil 1 de verilmektedir. Bölgesel pazarda Batı Avrupa yüzde 28 oranla en büyük pazar payına sahiptir. Batı Avrupa yı yüzde 26 lık payla Asya-Pasifik takip etmektedir. Bu oranların yanında, raylı sistem araçlarının, yüzde 33 payla dünya pazarında çok önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Raylı sistem araçlarının, işletme ve hizmetlerden sonra yüzde 33 ile ikinci en büyük paya sahip olması bu alandaki yatırımların önemli bir yer tuttuğunun göstergesidir. Bu pazar araştırmasında raylı sistem sektöründeki büyüme yüzde 3 olarak belirtilmiştir. [15] Şekil. 1. Küresel demiryolu tedarik pazarında gelecekteki gelişimi B. Türkiye Ve Bazı Avrupa Ülkelerinde Demiryolu Varlığı Demiryolu pazarının dünya ölçeğindeki pozisyonu Tablo1 de görülmektedir. Görülüyor ki, raylı sistemlerin, Kuzey Amerika ve Asya da etkin bir şekilde büyümeye devam ettiğini, Batı Avrupa da ise yeniden yapılandırma ve Beyaz Kitabın koyduğu hedefler doğrultusunda ulaşım sektöründeki çevreci, enerji tasarrufu, arazi kullanımı, yüksek seviyede hareketlilik ve kullanıcı merkezli taşımacılık avantajlarıyla önceliğini ve güncelliğini koruduğunu görmekteyiz. * 1

2 A. Tramvay Katenerden 750V DC gerilimle beslenen, saatte tek yöndeki yolcu kapasitesi genelde arası olan, şehir içinde karayolu ile kesişmeleri, kavşakları olan, şehir içi demiryolu taşıma modudur. İstasyonlar arası mesafe genelde m arasıdır. Karayolu kesişmeleri olduğu için frenleme ivmesinin yüksek olması istenir. Acil fren ivmesi 2,8m/s 2, hızlanma ivmesi genelde 1,2-1,4 m/s 2 arasındadır. Fren sisteminde ray tekerlek arası sürtünmeden bağımsız ayrı bir ek sistem bulunması istenir. Maksimum hızı genelde 50-70km/s arasıdır. Gövde dayanımı düşüktür ( kN). Tablo 1: Kıtadan kıtaya demiryolu II. Türkiye de Raylı Sistem Araçları 2023 stratejik hedefleri doğrultusunda, raylı sistem üstyapı sınıfında değerlendirilen araç üretiminde önemli adımlar atılmaktadır. Raylı sistem yatırımlarının yüksek maliyetli oluşu, sonuçlarının uzun vadede elde edilmesi, araç üretiminin kamusal alanda gerçekleştirilmesi gerekli kılmıştır. Bu kapsamda Türkiye Lokomotif ve Motor Sanayii A.Ş., Türkiye Vagon Sanayi A.Ş., Türkiye Demiryolu Makinaları Sanayii A.Ş., TCDD İştiraki EUROTEM, İstanbul Ulaşım A.Ş. gibi sektör lideri kurum/kuruluşlar araç ve ekipman üretimi yaparak raylı sistem ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Sektörün ekonomik büyüklüğü özel sektör için de teşvik edici olmuştur. Bu sayede ve kamunun teşviğiyle Durmazlar Makina San ve Tic A.Ş. de araç ve ekipman üretimine başlamıştır. Tablo 2 de Türkiye araç parkının, bazı Avrupa ülkeleriyle karşılaştırılarak, türlerine göre adedi bilgileri verilmiştir. B. Hafif Metro (LRV Light Rail Vehicle) Tramvayla aynı temel özelliklere sahiptir. Ama bu modda çalışan aracın temel görevi şehrin dışındaki banliyölerden topladığı yolcuyu tramvay hatlarına girerek şehir merkezinde dağıtmasıdır. Merkez dışında daha yüksek hızlarda gider. Ortalama km/h hızla kendine ait hatlarda işletilir km/s hızlara erişebilir. Tek yönde saatte bin yolcu taşımaktadır. Merkez dışındaki durak aralıkları 1-2km olabilir. Eğer şehir dışında konvansiyonel hattı kullanacaksa araç gövde dayanımı daha yüksek yapılır ( kN). C. Metro Üçüncü ray veya katenerden 1500V DC gerilim ile beslenen, karayolu ile çakışması olmadan sadece kendine ayrılmış hatta yolcu taşır. İstasyonlar arası mesafe m arasıdır. Araç genişliğine ve uzunluğuna bağlı olarak yolcu kapasitesi değişir. Tek yönde saatte kişi taşıma kapasitesine sahiptir. Araç maksimum hızları 80-90km/s arasıdır. 110km/s hıza dek çıkan uygulamalar son yıllarda yapılmaktadır. Araç gövde dayanımı en az 800kN olması gerekir. D. Banliyö Metroya benzer özellikleri vardır. Ama konvansiyonel hatları da kullanabilir. Tek yönde, saatte yolcu taşıma kapasitesine dek çıkabilir. Paris teki RER A banliyö hattı günde yaklaşık 1 milyon yolcu taşır. Şehir içi raylı toplu ulaşımda kapasitesi en yüksek olan taşıma modu budur. İstasyon aralıkları 3,2-8km olup şehir merkezinde kısalabilir. Aracın maksimum hızları km/s hıza dek çıkabilir. İvmelenme değerleri düşüktür. Tablo 2: Türkiye ve bazı Avrupa ülkelerindeki araç adedi bilgileri Şehir içi ve şehirler arası yolcu taşımacılığında kullanılan metro, tramvay, hafif metro ve EMU araçları dikkat çekmektedir. Bu araçların özellikleri genel hatlarıyla Tablo 3 te verilmiştir. E. EMU Electrical Multiple Unit olup konvansiyonel demiryolu hattında şehirlerarası yolcu taşımacılığında kullanılan elektrikli dizilerdir. 2-5 araç arası büyüklükte konfigüre edilirler. Özel bir toplu taşıma modu olmayıp sadece aracı tanımlar. Metro ve banliyö için kullanılır. 2

3 Tramvay Hafif Metro Metro Araç Kontrol Manuel/görsel Manuel/sinyal Sinyal/otomatik kontrol Enerji Besleme Katener Katener Katener / 3. Ray Hat Türü Cadde Korunmuş Yol Korunmuş Yol istasyon peronları Alçak- yüksek Yüksek Yüksek Tam Korumalı Hat (%) Araç Boyu (m) Araç Genişliği (m) 2,2-2,7 (2,4) 2,2-3,0 (2,65) 2,5-3,2 (2,9) Dizideki Araç Sayısı 1-3 vagon 1-4 vagon 4-10 vagon Araç Kapasitesi (yolcu) Hat Kapasitesi (xbin yolcu/saat) Azami dizi sıklığı (dizi/saat) Azami Hız (km/h) Ortalama hız (km/h) Kapasite İşletme Hızı (km/h) Acil Fren İvmesi (m/s 2 ) 2-3,7 (tipik değer 2,8) 2-3 (tipik değer 3) 1,1-2,1 (tipik değer 1,3) Azami İvme (m/s 2 ) 1-1,9 (tipik değer 1,2) 1-1,7 (tipik değer 1) 1-1,4 (tipik değer 1,1) ortalama hat uzunluğu (km) ortalama istasyon aralığı (km) 0,3-0, ,8-3,2 Min. Sefer aralığı 5-10 dak dak dak. Normal sefer aralığı dak dak dak. Yatırım Maliyeti (milyon $/km-hat) Tablo 3. Kent içi raylı sistem araçlarının özellikleri Günümüzde raylı sistem ağının genişlemesi, raylı sistem araçlarına olan ihtiyacın artması; araç, sistem ve ekipman imalatına dikkat çekmektedir. Buna istinaden, devam eden kısımlarda, raylı sistem araçlarındaki cer motor tasarım gereksinimleri ve imalata yönelik ihtiyaçlar incelenmiş, araçlardaki yerlilik oranını artırmak için imalat imkanları araştırılmıştır. III. İşletme Gereksinimleri ve Cer Kuvveti Hattın geometrisine, yolcu sayısına, işletme planlamasına bağlı olarak, etkin kütleye sahip bir aracın hareketi için gerekli cer kuvveti, zamana bağlı olarak araç hızının bir fonksiyonudur. Hız, v= ds/dt; Mesafe, s=f(t); İvmelenme, a= d 2 s/t 2 Cer sisteminin önemli bir parçası olan cer motorunda üretilen moment, teker-ray arayüzünde doğrusal kuvvete çevrilir. Bu kuvvet aracın dinamik olarak hızlanmasını ve yavaşlamasını sağlayan cer gücünü oluşturur. Cer gücü, aracın etkin kütlesinin ilk kalkış anında ve azami hıza ulaşıncaya kadar maruz kaldığı karşıt kuvvetlerin hesaplanması sonucu motor miline indirgenmesiyle bulunur. m e etkin kütlenin hesaplanması için (1) formülünde yer alan aracın boş ağırlığı ile yolcu ağırlığından teşkil olan m kütlesinin, J M motor ve J T tekerlek eylemsizlik momentlerinin hesaplanması gerekmektedir. Aracın boş ağırlığı mekanik tasarım aşamasında belirlenir. Yolcu ağırlığı ise EN standardında belirlenen fren performans değerlerine göre m 2 de yer alan yolcu sayısına göre belirlenir. Dönen kütleleri 3 oluşturan her bir aks, tekerlek, rotor, fren diski ve ana dişli ağırlıkları da etkin kütleye eklenir. m e = [J M ηü 2 / (1- λ) 2 R T 2 ] + [J T / (1- λ) 2 R T 2 ] + m (1) J M, mekanik tasarım gereği araçta bulunması istenen n motor adedi için, (2) formülü ile rotor ağırlığı olarak m R ve R R rotor yarıçapı için hesaplanır. J M = n m R R R 2 /2 (2) J T, araçta bulunan n tekerlek adedi için, (3) formülü ile tekerlek ağırlığı m T ve R T tekerlek yarıçapı için hesaplanır. J T = n m T R T 2 /2 (3) Cer kuvveti (Taşıt toplam direnci F d ), aracın t zamanda v hızıyla azami güce erişebilmesi için gerekli olan kuvvete, mekanik ve hava direnç kuvveti olan F R dahil edilerek (4) formülü ile hesaplanır. F d = F R +m e dv/dt (4) F R = F A + F C + F G Aracın azami hıza erişebilmesi sırasında karşılaşacağı direnç kuvveti olan F A, araç kesit alanıyla ilgili k 2 hava direnç katsayısı, aracın yolcu ile beraber ağırlığının oluşturduğu k 1 mekanik direnç katsayısı, aynı ağırlıktaki aks sayısını da hesaba dahil eden k 0 mekanik direnç katsayılarından oluşan (5) Davis formülü ile hesaplanır. F A = k 0 +k 1 v+k 2 v 2 (5) Aracın hareket ettiği hattın eğimi cer motoru üzerinde ilave moment ihtiyacını ortaya koymaktadır.

4 F G hat eğim kuvveti, m e etkin kütlenin yüzde 4-6 lık α eğimde g yer çekimi ivmesiyle oluşturduğu direnç kuvvetidir. F G = mg sin(α) mg tan(α) m e gα (6) Kent içi raylı sistem araçları yüzde 4 eğime kadar ray üzerinde azami hızda seyahat edebilir. Daha büyük eğimler için, cer motoru kısa süreli olmak üzere aşırı yüklenebilir. F C hat kurp direnç kuvveti, m kütleli aracın, 1435mm genişliğe sahip demiryolları için kabul edilen C 1, C 2, C 3 direnç katsayılarına istinaden, R yarıçaplı kurp bölgesinde maruz kaldığı kuvvettir. F C = (mg/1000)(c 1 -C 2 R) / (R-C 3 ) (7) F d etkin çekme kuvveti, R T tekerlek yarıçapı üzerinden ü dişli çevirme oranına ve η dişli verimliliğine sahip dişli şanzıman ile motor miline aktarılarak M M motor momenti (8) formülü ile hesaplanır. λ kayma sabitidir. Azami çekiş gücü azami teker bandaj çapına göre hesaplanır. M M = [(1- λ)/ηü].f d.r T (8) Motor miline indirgenen M M momenti, geleneksel hesaplamalarla güç değerine dönüştürmek mümkündür. İşletilen araçların teknik özelliklerinden faydalanılarak benzetim modeline göre cer gücü ihtiyacını belirlemek de mümkündür. Buradan hattın türüne göre, işletme tarafından belirlenen duraklar arası mesafe ve seyir süresine bağlı olarak aracın hızlanma ivmesi hesaplanır. Aynı şekilde, EN standardına göre, araç boş ağırlığı ve m 2 de yer alan yolcu ağırlıkları tespit edilerek frenleme ivme değerleri belirlenir [9]. Cer motorlarının güç hesabı, AW3 yük koşulundaki servis dışı olan bir aracın, yüksek yol eğiminde, düşük bir hızla hareket ettirmesi gerekliliği dikkate alınarak yapılmaktadır. Belirlenen hızlanma ve frenleme ivme değerlerine bağlı olarak, hattın dirençleri de dikkate alınarak gerekli olan motor gücünü (9) formülü ile tespit etmek mümkündür. P(t) = k 0 at + k 1 a 2 t 2 + k 2 a 3 t 3 + m E a 2 t (9) IV. Cer Motorları ve Teknolojik Gereksinimler Cer motorları özel amaca yönelik olarak aracın, düşük hızlarda yüksek moment, hızlı moment tepkisi, yüksek anlık güç, geniş hız ve moment aralıklarında yüksek verim taleplerini karşılamak üzere, yüksek güvenilirlik ve sağlamlıkta, düşük maliyetli olarak tasarlanır. Kent içi raylı sistem araçlarının hareketi, serbest uyartımlı doğru akım motorları, sincap kafesli asenkron 4 motorlar, sabit mıknatıslı senkron motorlar olmak üzere üç tür cer motoru tarafından sağlanmaktadır. A. Serbest Uyartımlı Doğru Akım Motorları DC motorlar, alan kutupları, yardımcı kutuplar ve sargıları, endüvi ve sargıları, kollektör, fırçalar gibi çok sayıda parçadan oluşmaktadır. Kullanılan parçaların aşınması, kayıpları artırıcı özellikleri ve sürekli bakım gerektirmeleri nedeniyle bu motorların kullanımı azalmıştır. DC motor kullanımında işletme maliyetlerinin artması ve elektriksel olarak veriminin düşük olması, bakım gerektirmeyen ve verimi yüksek sincap kafesli asenkron motorların tercih edilir olmasını sağlamıştır. Dolayısıyla bu çalışmada DC motorlara sınırlı olarak değinilmiştir. B. Sabit Mıknatıslı Senkron Motorlar Raylı sistem araçlarında yeni uygulanmaya başlayan sabit mıknatıslı senkron motorlar, yapı itibariyle sincap kafesli asenkron motorlara benzemekte, verimi yüksek, bakım gereksinimi duymayan yeni teknoloji ürünü motorlardır. Sabit mıknatıslı senkron motorları sincap kafesli asenkron motorlardan ayıran en önemli özelliği, asenkron motorların rotorunda bulunan bakır çubuk veya alüminyum dolgu kafesinin yerine kalıcı mıknatısların olmasıdır. Bu mıknatıslar nadir topraktan elde edilen ve uygun teknoloji ile manyetik özelliği kazandırılan Neodimyum doğal mıknatıslarıdır [22]. Bu sayede motorlar, rotorunda sabit bir manyetik alana sahiptir. Stator yapısı asenkron motorun statoruyla aynıdır. Mıknatıslanma rotordaki sabit mıknatıslarla sağlandığından asenkron motorda var olan rotor akımı sabit mıknatıslı motorda yoktur. Akım sadece stator sargılarında vardır. Bu da asenkron motorda rotorda oluşan bakır kayıplarının sabit mıknatıslı motorda olmayacağı anlamına gelir ve soğutulması daha kolaydır. Bununla beraber demir kayıpları ve ısıl analizleri tasarım hesaplamalarında yer alır.[1] Stator sargılarında oluşacak kısa devre motorun tahrip olmasına sebep olabilir. Çünkü sürekli mıknatısların alanının hareket etmesi, statorda çok yüksek akımların indüklenmesine neden olacaktır. Bu nedenle bu motorların kontrolünde ilave devre elemanları ve karmaşık algoritmalar kullanılır. Bunun yanında sincap kafesli asenkron motorlarda olduğu gibi, DC motorların tersine fırça ve kollektör gibi aşınan parçaları bulunmamaktadır. Tablo 4 te raylı sistem araçlarında kullanılan cer motorlarının mukayesesi verilmiştir.

5 AC Motor Sabit Mıknatıslı Senkron Motor DC Motor Hacim ve Ağırlık %80 %70 %100 Verim %80-98 AC Motor +%2-4 %75 Gürültü %100-6dBA - Invertör başına motor sayısı 4 paralel 1 4 paralel Galvanic yalıtım İhtiyaç duymaz İhtiyaç duyar - Dahili motor yalıtım hatası Yok Yüksek Risk - Motor yapısı Doğal Soğutmalı Tamamen kapalı Cebri Soğutmalı İmalat %100 Karmaşık - Maliyet %70 %100 %90 Isıl risk Düşük Yüksek Düşük Elektronik kontrol IGBT Karmaşık IGBT IGBT Bakım periyodu 1,2 milyon km 1,2 milyon km bin km Aşınan parçalar Yok Yok Kollektör, Fırça Arıza oranı Düşük Düşük Yüksek Bakım Maliyeti Düşük Düşük Yüksek İşletme Maliyeti Düşük Düşük Yüksek Elektrodinamik frenleme 0 km/h kadar 0 km/h kadar 10 km/h kadar Üretim maliyetleri Düşük Yüksek Yüksek Üretim maliyetleri Düşük Yüksek Yüksek Komütatör Yok Yok Var Tablo 4. Raylı sistem cer motorlarının mukayesesi Günümüzde, araştırmacıların birçoğu daimi mıknatıslı senkron motorların, daha kompakt, daha verimli, düşük hızda daha kararlı durum ve dinamik performanslarının cer uygulamaları için uygun olduğunu belirtmektedir. Ancak, özel tasarımı ile asenkron motorların mevcut raylı sistem uygulamalarında yoğun bir şekilde kullanılması, araçların güç ve hız taleplerini karşılayan iyi bir ekonomik çözüm olduğu göstermektedir [8]. Sabit mıknatıslı senkron motorlara, başka bir araştırma konusu olması gerektiği düşüncesiyle, bu çalışmada sınırlı olarak yer verilmiştir. Bu çalışmanın amacı raylı sistem araçlarında yaygın olarak kullanılan, gerekli hız ve ivme taleplerini gerçekleştirmek üzere yeterli momenti üretebilen asenkron cer motorlarının yerli imkanlarla üretilebileceğini tespit etmektir. C. Asenkron Motorlar (İndüksiyon Motorları) Günümüzde raylı sistem araçları cer sisteminde yaygın olarak üç fazlı sincap kafesli asenkron motorlar kullanılmaktadır. Standart DC motorlara göre, yapımı basit, bakımı kolay, güç/boyut ve güç/ağırlık oranları yüksek olan sincap kafesli asenkron motorlar, EN tanımlanan en ağır normal servis koşullarında ihtiyaç duyulan performans gereksinimlerini karşılamak üzere tasarlanır ve imal edilir. Motorun genel tasarımı araçların mekanik tasarım gereksinimlerine göre özelleştirilir, gövde tasarımı, soğutma yöntemleri ve montaj düzenlemeleri gibi özellikleri dikkate alınarak, modern cer uygulamalarına uygun şekilde, EN standardına göre imal edilir [15]. C1. Üç Fazlı AC Motor Yapısı Konvansiyonel uygulamalarda olduğu gibi stator ve rotor olmak üzere iki kısımdan oluşur. Bazı raylı sistem uygulamalarda olduğu gibi statoru oluşturan sac paketi 5 aynı zamanda motorun gövdesini teşkil etmekte, ayrıca bir gövdeye ihtiyaç duyulmamaktadır. Stator ve rotor, silisyumlu sac paketlerinden müteşekkildir. Geometrilerinde, sonsuz iletkenlik ve en düşük sıcaklık katsayısına sahip, gümüş katkılı dökme bakırdan imal edilen birincil ve ikincil form sargıların yerleştirildiği, olukları ve boyundurukları ihtiva eder. Form sargılar, iletken-iletken-gövde arası oluşabilecek kısa devrelere karşı yalıtılarak, oluklara yerleştirilir. Stator sargılarının bağlantı uçları üç faz oluşturacak şekilde gruplandırılır ve bağlantı kutusuna iletilir. Rotor iletkenleri, kısa devre halkası ile her iki uçtan kısa devre edilir. Stator ve rotor arasında asgari ölçüde hava aralığı bulunması gereklidir. Rotorun yüksek dönüş hızlarında, merkez kaç kuvvetinin, sargıları dağıtmaması ve hava aralığının sabit kalması beklenir. Stator geometrisi, r r rotor yarıçapına bağlı olarak (10), izin verilen akı yoğunluklarına göre, L by boyunduruk yüksekliği ve w t diş genişliği ilgilidir. [2]. r r = r m - (L by +L dd +L ha ) (10) Boyunduruk yüksekliği L by, stator iç çapı C iç, hava aralığı akı yoğunluğu B ha, boyunduruk akı yoğunluğu B ba ve kutup çifti p sayısına; diş genişliği w t, stator iç çapı C iç, hava aralığı akı yoğunluğu B ha, diş akı yoğunluğu B t, toplam oluk S sayısına; diş derinliği ise, motor yarıçapı r m, stator iç yarıçapı r si, boyunduruk yüksekliğine L by bağlı hesaplanır. L dd = r m - r si - L by (11) L by = (C iç B ha ) / (2B ba 2p) w t = (C iç B ha ) / (B t S) Stator sargılarının ürettiği manyetik akının dolaştığı, stator boyunduruğu, hava kanalı ve rotor boyunduruğu,

6 manyetik devre yoludur. Manyetik akı bu yapı içinden geçerek devreyi tamamlar. Manyetik akının aktığı ferromanyetik alanda histeresis ve fuko kayıpları, aşırı ısınmaya, dolayısıyla kayıplara neden olmaktadır. Bu kayıpların azaltılmak üzere stator ve rotor, silisyumlu saclarla imal edilir. Sacların yüzeyine 8-25 mikron kalınlığında, C de fırınlanan lak kaplaması uygulanır. Ayrıca, stator ve rotor oluklarının geometrik tasarımı, form sargıların fiziksel ve elektriksel karakteristiği, bakır kayıplarının, dolayısıyla oluk yüzey kısımlarında oluşan ikincil harmonik bakır kayıpların azaltılması ve verimliliğin artırılması yönünden önemlidir.[3] C2. AC motorun çalışması Asenkron motorda yalnız statora AC gerilim uygulanır. Rotora uygulanmaz. Statordaki döner manyetik alan, kısa devre edilmiş rotor kafesinde akım indükler ki, bu akım manyetik alan üretir. Üretilen bu manyetik alan hızlanma ve frenleme momenti üretmek için stator manyetik alanıyla birbirlerini karşılıklı etkiler. İvmelenme esnasında, rotor dönüş hızı elektronik olarak ayarlanır. Bu dönüş hızı stator döner manyetik alan hızından yavaştır. Fakat frenleme esnasında rotor hızı, statordaki döner manyetik alan hızından daha hızlıdır. Eğer statordaki döner manyetik alan hızı ile rotorun dönüş hızı aynı olursa motorda moment üretilmez. Bu dönüş hızı farkı, kayma olarak adlandırılır. % Kayma (N s -N b )/N s x100 şeklinde ifade edilir. N s senkron hızı, N b rotor hızını ifade eder. Senkron hız N s =120 x f/p ile gösterilir. f hertz frekansı, P çift kutup sayısını göstermektedir. Kayma, motorun hız-moment karakteristiği tasarımının belirleyici unsurudur. Senkron hıza yakın dönen, düşük kaymaya sahip motorlar yüksek kaymaya sahip motorlardan daha verimlidir. Nominal motor hızında üretilen moment senkron hızı olarak adlandırılır ve sıfırdır. Asenkron motorlar senkron hızdan daha düşük hızlarda moment üretir. Sabit bir moment-hız aralığında çalışması için stator gerilimi, üç fazlı değişken frekanslı güç kaynağı ile kontrol edilmelidir. C3. Yalıtım sistemi Sincap kafesli asenkron motorun geliştirilmesi, düzgün sinüs temin etmek üzere yalıtım sistemi ile ilişkilidir. En az bakımla serviste kalması, güvenilir bir çalışmaya sahip yapıda olması gerekmektedir. Kayıplar nedeniyle çalışma sıcaklığındaki artış yalıtımdaki bozulmalara neden olmaktadır. Kayıplar tahmin edilerek sıcaklık artışını önlemek mümkündür [2]. Sıcaklık artışı iletkenin T çalışma sıcaklığındaki iletkenin R direnci, T 0 ilk çalışma sıcaklığındaki iletkenin R 0 direnci, α sıcaklık kat sayısına bağlı olarak tespit edilir. R=R 0 [1+α(T-T 0 )] (12) Motor üzerinde kullanılan yalıtım sisteminin derecesi izin verilen sıcaklık artışına göre tespit edilir. Genel olarak yalıtım malzemesi, yüksek sıcaklığa daha kısa maruz kaldığında etkin ömürlüdür. Ömrü havadaki kirleticiler ve kimyasal temizleyiciler tarafından kısalabilir. Cer motoru yalıtım sınıfı EN standardına göre Class 200 olarak tespit edilir [14]. Motor tipleri ve motor parçaları arasında biraz farklı şekillerde uygulanır. Sincap kafesli asenkron motorlarda sıcaklık artışı, EN de belirtildiği üzere herhangi bir sargı veya parça için tehlikeli olmamalıdır [15]. Cer motor yalıtım sistemlerinde, bu standartların asgari gerekliliklerin ötesinde, ısıl, mekanik ve dielektrik özellikleri geliştirilmiş malzeme ve vernikler kullanılır. C4. Motor havalandırma ve gürültü Raylı sistem araçlarının, ülkelere göre farklılık gösteren iklim koşullarında çalışması söz konusudur. Ortam sıcaklığı, motorun çalışmasının etkileyeceği için, özellikle sıcaklık artışında karakteristiğini koruyan parça ve malzemeler seçilerek tasarlanır. Ülkemizde -25 C ve +40 C aralığında ortam sıcaklığı ideal koşul olarak görülmektedir. Cer motorunun araç altından açık alanda bulunması dolayısıyla çevre gürültüsü söz konusudur. Motorun tam frekans aralığında maksimum kabul edilebilir ses seviyesi 1 metre mesafeden 85 db (A) 'dir. Tüm cer motorlarında ısıl artışlar önemli miktarda iç kayıplara neden olmaktadır. Modern yalıtım sistemleri yüksek sıcaklıklarda çalışabilmesine rağmen, motorun iç sıcaklık artışı yinede kontrol edilmelidir. Tüm cer uygulamalarında soğutma şekli, motorunun gücüne, sargılarından geçen akımların genliklerine, kullanılan elektro-manyetik devrenin yapısına, mıknatıslanma karakteristiğine ve kayıplara bağlıdır. Kayıpların motor sıcaklığında meydana getirdiği artış, ısınan yüzeylerde ısı transferinin yapılmasıyla engellenir. Buna göre, cer motorların yapısı soğutma şekline bağlı olarak tamamen kapalı, kendinden havalandırmalı, cebri havalandırmalı olarak imal edilir. Tamamen kapalı motorlar iç kısmına gelen harici havaya kapalı sistemlerdir. Demiryolu araçlarında nadiren uygulanır. Kendinden havalandırmalı motorlar, raylı sistem araçlarının büyük kısmında kullanılır. Burada hava ısıyı dağıtmak için motorun içinden geçmeye zorlanır. Motorlar uzun süre düşük hızlarda yüksek çekiş gücünde çalışabilir. Bu durumda cebri havalandırma kullanmak gereklidir, soğutma havası harici fandan beslenir. Kendinden havalandırmalı ve cebri havalandırmalı motorlarda hava, herhangi bir parça kirlenmeyecek şekilde temiz ve kuru olması için filtrelenir. Yeterli soğuk hava tüm hız aralıklarında ve motorun her çalışma şartında elde edilmesi gerekir. Hava akımı diğer 6

7 ekipmanlar tarafından engellenmeyecek ve ısıtılmayacak düzende imal edilir. İmalatı yapılacak motorda kullanılacak havalandırma şekli, düzensiz hava akımı nedeniyle motorun aşırı ısınmasını önlemek ya da sıcak noktalardan kaçınarak enerji tüketimi minimize etmek üzere, ısıl analizlere göre yapılır.[4] C5. Motor kontrolü Cer motorlarının geniş hız aralığında yüksek moment, dolayısıyla yüksek cer performansı sağlaması gerekmektedir. Şekil 2 de bir motorda cer performansı eğrisi verilmiştir. Moment, eğrinin birinci bölgesindeki temel hıza kadar sürmelidir. Bu hızın üzerinde motor üretebileceği en yüksek çıkış gücü ile çalışır. Bundan dolayı ikinci bölgede cer performansı V hızı ile ters orantılıdır ve bu bölge asenkron motorlarda frekans ayar bölgesidir. Üçüncü bölgede ise motorun fiziksel limitlerinden dolayı cer performansı hızın karesi ile ters orantılıdır. Bu limit, devrilme momentinin olduğu sınırdır. Şekil 2. Cer performansı- Hız eğrisi [12] Cer performans eğrisi ile aracın ihtiyacı olan güç eğrisi denge hızında kesişir ki, bu hız aracın teorik olarak maksimum hızıdır. Bu hıza yakın hızlarda, aracı hızlandırmak için, grafikte kırmızı okla gösterildiği gibi sadece çok küçük miktarlarda cer performansı mevcuttur. Şekil 3 te günümüz raylı sistem araçlarında yaygın olarak kullanılan, frekans kontrolü ile asenkron motorların her hız aralığında moment üretmesini sağlayan ve hassas yol veren güç kontrol devresi görülmektedir. genlik modülasyonlu (PWM) invertörle, 4 adet asenkron motorun paralel bağlanarak sürülmesi, asenkron motorların kullanımını artırıcı yönde desteklemektedir. Cer motorlarının nominal çalışma gerilimi ve akımı, maksimum çekeceği akım, güç devresinin kapasite ile sınırlandırılır. Verilen sürücü özellikleri, stator ve rotor geometrileri, motor performansları hakkında parametrik değerleri etkilemektedir. Düz bir hat üzerinde, iki istasyon arasındaki araç hareketi araç ivmelenmesi, süzülme, frenleme ve duruş şeklinde tanımlanabilir. Süzülme ve frenleme anında asenkron motorlar rejeneratif özellik kazanır. Üretilen rejeneratif enerji cer invertörünün süzülme kontrolü ile üzerinden, aynı hat üzerinde kalkış yapmak üzere olan başka bir aracın kullanması için hatta verir [5]. C6. Motor montajı Her motorlu aks, motor montaj şekline göre, iki yönlü harekete uygun olarak tasarlanır. İşletme şartlarında aracın sık sık duruş-kalkış, ağır yolcu yükü, ani yolcu yükü değişimi, hattaki yol eğimleri dikkate alınarak tasarlanır. Cer motorlarının aks-yol ve tekerlekler arasındaki sınırlı bir alanda yerleştirilmesi itibariyle, tasarımın mekanik yönleri de ortaya konularak, itici cer gücünü aracın tekerleklerine transfer etmek için motor çıkış şaftı ve araç aksları arasında mekanik aktarma organlarına ihtiyaç duyulur. Cer motorunun ürettiği momenti dönüştürme oranına bağlı olarak artıran, aks teker setine aktaran, sabit dönüştürme oranına sahip dişli üniteleri kullanılmaktadır. Her tahrikli bogide tek veya birbirine çapraz konumda iki cer motoru aksa paralel olarak yerleştirilebilir. Şekil 4 te görüldüğü gibi, bogi yerleşiminin kısıtlı olması bu motorların tasarımını etkilemektedir. Düşük tabanlı araçlarda aynı uygulamayı yapmak mümkün olduğu gibi, motorların bogi dışına alınarak aks başlarına montajı da mümkündür. Yerleşim kısıtları ve ağırlıkları nedeniyle cer motorları, hafif ve küçük boyutlarda tasarlanır. Şekil 3. Raylı sistem araçları kontrol devresi AC motor hız kontrolü için 750V, 1500V gibi DC invertör giriş gerilimi kullanımına bağlı olarak, değişken gerilim ve değişken frekans elde etmek için farklı yöntemler kullanılır. Bunlardan en önemlisi olan darbe 7 Şekil 4. Yüksek tabanlı araç motor yerleşimi [13] Mekanik düzenlemeler tek bir motor ve tek bir aks/tekerlek için yapılabileceği gibi, tek motor tek bojide iki aks tahrik edecek şekilde de yapılabilir. Motor,

8 uygulamaya göre mekanik aktarma organlarıyla, boyuna ya da enine montajlanabilir. C7. Motor kayıpları ve verimi Raylı sistem araçlarında büyük oranda kullanılan sincap kafesli asenkron motorlar, yüzde arasında değişen bir verimlilikle çalışmaktadır. Doğru uygulama için tasarlanan asenkron motorların verimliliğinin sabit mıknatıslı motorların verimliliğinden önemli ölçüde daha yüksek olduğu ortaya konmuştur [8]. Aracın asıl işletme durumunda, asenkron motor çok önemli bir avantaja sahiptir. Moment üretmesi gerekmediği zamanlarda uyarmaya ihtiyaç duymaz ve boşta elektrik kayıplarının önüne geçer. Asenkron motor rotasyonel kayıpları az olduğu için daha verimli çalışır. Verimlilik motordaki bakır kayıpları, demir kayıpları, mekanik kayıplar ve başıboş yük kayıpları gibi elektriksel ve mekanik kayıpların azaltılmasıyla doğru orantılı olarak artmaktadır. Motorda oluşan toplam kayıpların yaklaşık olarak yüzde kadarını Joule kayıpları, yüzde kadarı da demir kayıplarından oluşmaktadır. Geri kalan sürtünme ve vantilasyon kayıpları ise, yaklaşık olarak rotor hızının karesi ile değişir. Motorların manyetik devresinde kullanılan parçalar farklı elektromanyetik özelliklere sahiptir. Bu parçaların manyetik endüksiyon değeri, lineerlikten ayrılıp doyma bölgesine girdiği ara bölgede seçilir. Lineer bölgede yapılan seçimler manyetik alan küçük olmasından dolayı demir çekirdek kesitinin büyümesine ve gücün küçülmesine yol açar. Ayrıca demir ağırlığının artmasıyla demir kayıpları artarak verimin küçülmesine sebep olur. Aynı şekilde manyetik endüksiyonun doyma bölgesinde seçilmesi, bobinlerin aşırı yüklenmesine neden olacağından, ısınma nedeniyle soğutma problemleri ortaya çıkmaktadır. Parçaların manyetik özelliklerinin yanında stator - rotor oluk ve boyunduruk ölçülerinin optimum düzeyde belirlenmesi, asgari demir kayıplarına ve bakır kayıplarına erişildiği için, verimde varabileceği en yüksek noktaya ulaşır [6]. Stator ve rotoru oluşturan sac paketlerinin mümkün olduğu kadar ince saclardan oluşturulması ve etkin bir laminasyon malzemesi ile laklanması, motordaki kayıpları önemli ölçüde azaltılır ve zarar verecek ısı değerlerine ulaşması engellenir. Rulmanlı yataklarda meydana gelen sürtünme kaybı vantilasyon kaybının yanında çok küçüktür. Birçok durumda hesaba dahi katılmaz. Bu kayıp genel olarak rulmanın çapı, boyu, rulmana gelen basınç ve milin çevresel hızı ile orantılıdır. V. Türkiye de Cer Motor İmalatı Araç ve yol teknik bilgileri, eşdeğer devre analizine göre, Maxell programı ile motor parametreleri belirlenir. Bu programdan 3D tasarımlara yönelik motora ait bütün 8 elektriksel ve boyutsal bilgileri (stator ve rotor boyu, iç ve dış çaplar ile stator ve rotor oluklarına ait ölçüler) elde edilir. Eşdeğer devre parametreleri, moment değerleri, kayıplar ve verim gibi değerler hesaplanır. Performans değerleri kontrol edilir, işletme karakteristik eğrileri çizilir ve nominal çalışma noktaları belirlenir. Aynı zamanda sonlu elemanlar yöntemi ile analizleri yapılarak, mekanik ve ısıl hesaplamaları yapılır [10]. Ayrıca, asenkron motorların, performansı artırma, kayıpları azaltmak ve verimliliği artırmak üzere şu tasarım konuları önem arz etmektedir [7]: Aktif parçaların kullanımı (silisyumlu sac, gümüş katkılı bakır kullanımı gibi), Yüksek performanslı laminasyon malzemelerinin kullanımı, Stator, rotor geometrileri ve hava boşluğu ile ilgili tasarım, Doymanın engellenmesi için rotor ve stator oluk yüksekliği ve genişliğiyle ilgili tasarım, Rotorun sargıların konumlarıyla ilgili tasarım, Manyetik alanın etkisi altında kalan sac paketi, mil ve kutup ayakları gibi parçaların tasarımı. Raylı sistem lokomotif ve makine üretimi konusunda çalışan TÜLOMSAŞ, DC ve AC cer motoru imalat teknolojisinde oldukça büyük bilgi birikimi ve deneyime sahiptir. Cer motorunda önemli yer tutan her türlü yalıtım için gerekli altyapı mevcuttur. Rotor, stator paketlerinin oluşturulması, sargıların ve dökme bakırların yerleştirilmesi, emprenye, balans, rotor mili, havalandırma, hız sensörü, gövde imalat ve test aşamalarıyla ilgili tüm işlemler gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, TÜLOMSAŞ test laboratuvarında AC cer motoru verim ve karakteristiğinin belirlenmesi EN standardına göre minimum frekansta, nominal hızda, maksimum kayma sınırlama hızında ve maksimum hızda aşağıdaki testler yapılmaktadır [15]: Gövdenin boyutsal ve ağırlık ölçümleri, Stator sargı direnci, Yüksüz, rotor kilitlemeli kısa devre ve yüklü karakteristik testleri, Sürekli nominal güçte ve bir saatlik çalışmadaki sıcaklık artış testleri, Aşırı hız testi, Gürültü, salınım, titreşim testleri, Hız sensörü ölçümleri, İzolasyon direnci ölçümleri, Dielektrik yalıtım testleri. Türkiye nin cer motorlarıyla ilgili kendine özgü teknolojisi bulunmamaktadır. Tek cer motor imalatçısı olan TÜLOMSAŞ imal etmekte olduğu lokomotiflere ait cer motorlarını ya komple ithal etmektedir ya da lokomotif firmalarının lisansları ile üretmektedir. TÜLOMSAŞ bu bağlamda 400 adet/yıl cer motor üretme

9 ve 800 adet/yıl bakım-onarım kapasitesine sahiptir. Dolayısıyla cer motor imalatı için ülkemizde alt yapı mevcuttur. Artan raylı sistem yatırımları araç ihtiyacını, dolayısıyla ekipman ihtiyacını artırmaktadır. Araç üretimi konusunda önemli atılımların yapıldığı günümüzde, yatırımlar, ikincil fayda olarak, ekipman yan sanayinin geliştirilmesi gerekliliği ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda araçların %25 ini oluşturan cer sistemi içindeki cer motorunun imalatı önemli bir yerli katma değer oluşturacaktır. Gelecekte ihtiyaç duyulacak miktarın belirlenmesi, mevcut miktarın, 2023 hedefleri doğrultusunda artırılması, sektörel büyüme ve yatırımlara göre şekillenmektedir. Türkiye Ulaşım Ve İletişim Stratejisi Hedef 2023 belgesinde belirlenen hedefler doğrultusunda Türkiye nin, Anadolu Raylı Ulaşım Sistemleri Kümelenmesi tarafından, 5 yıl içinde 853 metro ve LRT aracı, 2023 yılına kadar yaklaşık 7000 adet metro ve LRT aracına ihtiyacı olduğu tespit edilmiştir. Bu araçların yaklaşık adet cer motoruna ihtiyacı olacağı ortadadır. Bu talebin parasal değeri, asenkron cer motorunun güncel ortalama fiyatı baz alınarak hesaplandığında yaklaşık 2,250 milyar Euro baliğ olmaktadır. Bu değerin yüzde 50 sinin bile ülkemizde kalması cari açığın azaltılmasına katkı yapacağı aşikardır. Cer motoru tasarım ve imalatının yerli olarak yapılması, teknoloji transferi, teknolojinin satın alması veya AR-GE faaliyetleri ile gerçekleştirilir. Cer motoru üretim teknolojisinin satın alınması ile yüksek fayda elde edilir. Bu fayda, uzun vadede çok fazla değişmemektedir. Üretim teknolojisinin AR-GE faaliyetleri ile yerli imkanlarla geliştirilmesi kısa vadede ihtiyacın karşılanması için yeterli faydayı sağlayamamaktadır. Orta ve uzun vadede elde edilecek fayda sınırlı olmakla beraber yeterli olmamaktadır. Üretim teknolojisi transfer edilerek, kısa zamanda yüksek fayda elde edildiğinden bu yolla teknolojinin elde edilmesi uygun olmaktadır. IV. Sonuçlar Raylı sistem uygulamalarında cer motorları, yol şartlarına, aracın yapısına, motorun araç üzerindeki konumuna ve çevre şartlarına göre tasarlanmaktadır. Bu durum her motorun araç özelinde tasarlanmasını ve imal edilmesini gerektirmektedir. Cer motorlarının mukayese edildiği ve cer motoru dizayn parametrelerine göre sabit mıknatıslı cer motoru imal etmek için yüksek imalat ve malzeme teknolojilerine ihtiyaç vardır. Bu teknolojileri edinmenin yüksek yatırım maliyeti gerektirdiği bilinmektedir. Buna karşılık, verimlilik bakımından çok iyi durumda olan sincap kafesli asenkron cer motorları oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır. 9 Bazı cer motorlarının imalatında yerlileştirme payı yüzde 75 oranına kadar çıkmaktadır. Ancak genel olarak cer motoru imalatında yerli oran yüzde 51 i geçmektedir. Bakiye oran Lisansör firmalardan ithal edilmektedir. Bununla birlikte 2023 hedefleri dikkate alındığında cer motoru üretim kapasitesi yeterli gelmemektedir. Bu sebeple ihtiyaçların karşılanması için TÜLOMSAŞ imalat teknolojilerini yenilemeli ve teknolojisini geliştirmelidir. Teknolojik açıdan cer motoru ile ilgili TÜLOMSAŞ ın mühendislik kabiliyetlerinin artırılması Üniversiteler ve/veya TÜBİTAK desteği ile birlikte yapılabilir. Ancak Üniversiteler ve TÜBİTAK bu çalışmaları imalat ve mamul mühendisliği konularında TÜLOMSAŞ ın tecrübesi üzerine bina etmesi ihtiyaç duyulan zamanı azaltacaktır. Bu göz ardı edilmemelidir. AR-GE faaliyetlerinin uzun vadeli alması, prototip safhasından seri üretim safhasına geçişi çok sayıda prosedür ve belgelendirmelerin zaman alması nedeniyle, 2023 hedeflerine yönelik talep edilen Cer motorunu üretmek son derece güçtür. ARGE faaliyetlerine paralel olarak teknoloji transferi veya teknoloji satın alma yolu ile cer motoru üretimi TÜLOMSAŞ ve TÜVASAŞ gibi kuruluşlar tarafından yapılabilir. Bu tesislerde şehir içi raylı sistem araçları için cer motoru üretimi önceliği verilmelidir. Üretilecek cer motorlarını 2023 stratejilerindeki ithal araçlarda yüzde 51 yerli oranı gereğince ülkemize kazandırmak mümkündür. Buna ilaveten özel sektörü demiryolu sektörüne yatırım yapmasını temin için, alım garantili, Demiryolu sektöründeki AR-GE altyapısının düzenlenmesi, bu alana yapılacak yatırımların desteklenmesi ve iş adamlarının teşvik edilmesi uzun vadede ülkemizin refahının gelişmesinde önemli bir etken olacaktır. Sonuç olarak büyük Türkiye hedefine varabilmek için öncelikle ihtiyaç planlaması yapılmalı. İhtiyaç planlaması talep değerlendirmeye göre değil, talep yönetim sistemine göre yapılmalıdır. Kamu alımları dizaynı, teknoloji transferi ve %50 yerli imalat oranlarına oturtulmalıdır. Mevcut kurulu kapasiteyi artırmak için de son on yıldır gelişme kaydeden özel sektör demiryolu imalat sanayi şirketleri devreye sokulmalıdır. Demiryolu sektörü için yeni AR-GE fonlarının oluşturulması ve yeni yasal teşviklerin getirilmelidir. KİK ihale mevzuatı demiryolu sektörü için bu konseptle uyarlı hale getirilmelidir. TCDD nin son iki Şura da belirlenen hedef taşıma rakamlarını yakalayabilmek için toplam taşıma içindeki demiryolu sektörünün taşıma paylarının dağılımını 2023 yılına kadar dengeli duruma getirilmelidir. Bu nedenle demiryolu sektörü çok hızlı bir şekilde yeniden yapılandırılmalı ve demiryolu makine imalat sanayisi özel teşviklerle teknolojik ve finansal olarak güçlendirilmelidir. Kalkınmanın lokomotifi olan

10 ulaştırma ve demiryolu sektörü yeni yasama döneminde de meclisimizin önemli ve öncelikli konusu olmalıdır. Kaynakça [1] Chin, Y.K., Soulard, J., A Permanent Magnet Synchronous Motor for Traction Applications of Electric Vehicles, Electric Machines and Drives Conference, IEMDC'03. IEEE International, pp , vol.2 [2] Chong, L., Dutta, R., Rahman M. F., Design and Thermal Consideration of an Interior Permanent Magnet Machine with Concentrated Windings, Australia: University of New South Wales Sydney, School of Electrical Engineering and Telecommunications [3] Kondo, M., Ebizuka, R., Yasunaga, A., Rotor design for high efficiency induction motors for railway vehicle traction, Electrical Machines and Systems, ICEMS International Conference on, pp. 1 4 [4] Wrobel, R., Mellor, P.H., Holliday, D., Thermal Modeling of a Segmented Stator Winding Design, Industry Applications, IEEE Transactions on, Vol. 47, pp [5] Sedat Bekıroglu, Regeneratıve Brakıng Energy Recovery For Raılway Applıcatıons, Tcdd, Rrtc (Railway Research And Technology Centre), Ankara, Turkey, International Workshop On Railway Systems Engineering (Iwrse 12), October 2012, Karabuk, Turkey [6] Asenkron Motorun Boyunduruk ve Diş Boyutlarının Motor Performansına Etkileri, Asım Gökhan Yetgin, Mustafa Turan, Ali İhsan Çanakoğlu, Dumlupınar Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, Sayı 27, Nisan [7] Jung Ho Lee, Byeong Du Lee, Tae Won Yun, Optimum design for premium 250 kw efficiency oftraction induction motor using response surface methodology & FEM, Electrical Machines and Systems (ICEMS), 2010 International Conference on, pp [8] Kirtly Jr., J.L., Traction motor design considerations, Massachusetts institute of technology, Cambridge [9] EN_ _2003_Railway applications - Braking - Mass transit brake systems; Part 1 Performance requirements [10] Murthy, S.S., Singh, B., Bhuvaneswari, G., Naidu, K., Siva, U., Design of Squirrel Cage Induction Motors for Traction Applications, Power Electronics, Drives and Energy Systems, PEDES '06. International Conference on, pp. 1 7 [11] Tramvay aracının işletme sırasında maruz kalacağı yükler EN sınıflandırılmıştır Özge, R.O., Vatandaş, S., Küçükcicibıyık, E., Sabırlı, S., Demir, Ö. & Mecitoğlu, Z., Raylı taşıt bogi aksının analitik ve sayısal yöntemlerle yorulma analizi, 1. Uluslar arası Raylı Sitemler Mühendisliği Çalıştayı (IWSE 12), Ekim 2012, Türkiye: Karabük [12] John Wiley and SONS, INC. Urban Transit Systems and Technology, 2007 [13] İstanbul Ulaşım A.Ş, Yerli Tramvay Proje Koordinatörlüğü, Ocak [14] TS EN 60085:2008, Elektrik yalıtımı Isıl değerlendirme ve gösteriliş. [15] TS EN :2010, Demiyolu uygulamaları raylı ve karayolu taşıtlarında kullanılan döner elektrik makinaları Bölüm 2: elektronik değiştirici (konvertör) ile beslenen alternatif akım metotları. [16] Kantarcı, Dr. Muammer, Hatay İli Yenilik Platformu Projesi Kapsamında Küresel Rekabet Ortamında AR-GE Semineri. [17] Kantarcı, Dr. Muammer, Güvenli Gelecek Demiryolu Sanayinde Lokomotiften Tramvaya yerli üretim ve Pazar, Mimar ve Mühendis, 62 ss [18] Kantarcı, Dr. Muammer, (Local Content Rules as a Tool of Technology Transfer in the Turkish Rolling Stock Manufacturing Industry: Tulomsas Experience). Desingning Public Procurement Policy in Developing Countries Edited By Murat A. Yülek, Travis K. Taylor, London: Springer Yayınları. [19] Krishman, R., Electric motor drives modeling, analysis, and control. Upper Saddle River, New Jersey 07458: Prentice Hall [20] Roumeguère, Ph., Railway engineering. England: V.Profillidis [21] Karadere, M., 2013 Raylı Sistem Araçları Cer Motorlarının Dizayn Parametrelerinin Belirlenmesi Ve Yerli İmalat İmkanlarının Araştırılması [22] Barcaro, M., Fornasiero, E., Bianchi, N., Bolognani, S., Design procedure of IPM motor drive for railway traction, Electric Machines & Drives Conference (IEMDC), 2011 IEEE International, pp

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ

Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ Yumuşak Yol Vericiler - TEORİ 1. Gerilimi Düşürerek Yolverme Alternatif akım endüksiyon motorları, şebeke gerilimine direkt olarak bağlandıklarında, yol alma başlangıcında şebekeden Kilitli Rotor Akımı

Detaylı

MİLLİ TREN ve TÜBİTAK. Milli ve Özgün Modern Trenlerin Geliştirilmesi

MİLLİ TREN ve TÜBİTAK. Milli ve Özgün Modern Trenlerin Geliştirilmesi MİLLİ TREN ve TÜBİTAK Milli ve Özgün Modern Trenlerin Geliştirilmesi İçerik Günümüzde Kullanılan Modern Trenler. Milli Tren için Milli ArGe. YHT alt bileşenleri ve maliyet yüzdeleri. TÜBİTAK Enstitüleri

Detaylı

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR

Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Elektrik Makinaları I SENKRON MAKİNALAR Dönen Elektrik Makinaları nın önemli bir grubunu oluştururlar. (Üretilen en büyük güç ve gövde büyüklüğüne sahip dönen makinalardır) Generatör (Alternatör) olarak

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) (ELP211) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans. Görev Ünvanı Alan Görev Yeri Yıl Arş. Gör.

ÖZGEÇMİŞ. Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans. Görev Ünvanı Alan Görev Yeri Yıl Arş. Gör. ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Asım Gökhan YETGİN 2. Doğum Tarihi : 1979-Kütahya 3. Ünvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. E-mail : gokhan.yetgin@dpu.edu.tr 5. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Elektrik

Detaylı

Asenkron Motor Analizi

Asenkron Motor Analizi Temsili Resim Giriş Asenkron motorlar, neredeyse 100 yılı aşkın bir süredir endüstride geniş bir yelpazede kulla- Alperen ÜŞÜDÜM nılmaktadır. Elektrik Müh. Son yıllarda, FİGES A.Ş. kontrol teknolojilerinin

Detaylı

DC Motor ve Parçaları

DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları DC Motor ve Parçaları Doğru akım motorları, doğru akım elektrik enerjisini dairesel mekanik enerjiye dönüştüren elektrik makineleridir. Yapıları DC generatörlere çok benzer. 1.7.1.

Detaylı

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler

AKTÜATÖRLER Elektromekanik Aktüatörler AKTÜATÖRLER Bir sitemi kontrol için, elektriksel, termal yada hidrolik, pnömatik gibi mekanik büyüklükleri harekete dönüştüren elemanlardır. Elektromekanik aktüatörler, Hidromekanik aktüatörler ve pnömatik

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1

ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 ELEKTRİK MAKİNELERİ (MEP 112) Yazar: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Turan S1 SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Adapazarı Meslek Yüksekokulu Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Sakarya Üniversitesi ne aittir. "Uzaktan

Detaylı

Doğru Akım (DC) Makinaları

Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru Akım (DC) Makinaları Doğru akım makinaları motor veya jeneratör olarak kullanılabilir. Genellikle DC makinalar motor olarak kullanılır. En büyük avantajları hız ve tork ayarının kolay yapılabilmesidir.

Detaylı

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI

3. Bölüm: Asenkron Motorlar. Doç. Dr. Ersan KABALCI 3. Bölüm: Asenkron Motorlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 3.1. Asenkron Makinelere Giriş Düşük ve orta güç aralığında günümüzde en yaygın kullanılan motor tipidir. Yapısal olarak çeşitli çalışma koşullarında

Detaylı

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05

ELEKTRĐK MOTORLARI SÜRÜCÜLERĐ EELP212 DERS 05 EELP212 DERS 05 Özer ŞENYURT Mayıs 10 1 BĐR FAZLI MOTORLAR Bir fazlı motorların çeşitleri Yardımcı sargılı motorlar Ek kutuplu motorlar Relüktans motorlar Repülsiyon motorlar Üniversal motorlar Özer ŞENYURT

Detaylı

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER

ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER ELEKTRİKSEL EYLEYİCİLER Eyleyiciler (Aktuatörler) Bir cismi hareket ettiren veya kontrol eden mekanik cihazlara denir. Elektrik motorları ve elektrikli sürücüler Hidrolik sürücüler Pinomatik sürücüler

Detaylı

PERFORMANCE EVALUATION OF AN INDUCTION MOTOR BY USING FINITE ELEMENT METHOD

PERFORMANCE EVALUATION OF AN INDUCTION MOTOR BY USING FINITE ELEMENT METHOD PERFORMANCE EVALUATION OF AN INDUCTION MOTOR BY USING FINITE ELEMENT METHOD A. İhsan ÇANAKOĞLU *, A. Gökhan YETGİN**, Mustafa TURAN** *Dumlupınar Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Elektrik Elektronik

Detaylı

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır.

ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. MOTOR PARÇALARI 1. Motor Gövdesi 2. Stator 3. Stator sargısı 4. Mil 5. Aluminyum kafesli rotor 6.

Detaylı

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR

İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR İNVERTER ENTEGRELİ MOTORLAR ENTEGRE MOTOR ÇÖZÜMLERİ Günümüzde enerji kaynakları hızla tükenirken enerjiye olan talep aynı oranda artmaktadır. Bununla beraber enerji maliyetleri artmakta ve enerjinin optimum

Detaylı

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR

ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ. Fatih BODUR ELEKTRİK MOTORLARINDA VE UYGULAMALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Fatih BODUR Elektrik Motorları : Dönme kuvveti üreten makineler Elektrik motorunun amacı: Motor şaftına Dönme Momenti (T) ve Devir (n) sağlaması,iş

Detaylı

: Bilgisayar Mühendisliği. Genel Fizik II

: Bilgisayar Mühendisliği. Genel Fizik II Ad Soyadı Şube No : Fahri Dönmez : TBIL-104-03 Öğrenci No : 122132151 Bölüm : Bilgisayar Mühendisliği Genel Fizik II HIZLI TRENLERİN YAVAŞLAMASINI VE DURMASINI SAĞLAYAN FREN SİSTEMİNDE MANYETİK KUVVETLERİN

Detaylı

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04

326 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 326-04 İNÖNÜ ÜNİERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜH. BÖL. 26 ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUARI II ÜÇ-FAZ SİNCAP KAFESLİ ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR DENEY 26-04. AMAÇ: Üç-faz sincap kafesli asenkron

Detaylı

ELECO '2012 Elektrik - Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 Aralık 2012, Bursa

ELECO '2012 Elektrik - Elektronik ve Bilgisayar Mühendisliği Sempozyumu, 29 Kasım - 01 Aralık 2012, Bursa Rüzgar Türbini Uygulamaları için 500 kw Çift Beslemeli Asenkron Generatör Tasarımı Design of 500 kw Doubly Fed Induction Generator For Wind Turbine Applications Cenk ULU 1, Güven KÖMÜRGÖZ 2 1 TÜBİTAK Marmara

Detaylı

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ

LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ LÜLEBURGAZDAKİ BİNA DIŞ DUVARLARI İÇİN OPTİMUM YALITIM KALINLIĞININ BELİRLENMESİ VE MALİYET ANALİZİ Mak. Yük. Müh. Emre DERELİ Makina Mühendisleri Odası Edirne Şube Teknik Görevlisi 1. GİRİŞ Ülkelerin

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI

ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI ENDÜSTRİYEL BİR TESİSTE DİNAMİK KOMPANZASYON UYGULAMASI Özgür GENCER Semra ÖZTÜRK Tarık ERFİDAN Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Elektrik Mühendisliği Bölümü, Kocaeli San-el Mühendislik Elektrik

Detaylı

GARANTİ KARAKTERİSTİKLERİ LİSTESİ 132/15 kv, 80/100 MVA GÜÇ TRAFOSU TANIM İSTENEN ÖNERİLEN

GARANTİ KARAKTERİSTİKLERİ LİSTESİ 132/15 kv, 80/100 MVA GÜÇ TRAFOSU TANIM İSTENEN ÖNERİLEN EK-2 1 İmalatçı firma 2 İmalatçının tip işareti 3 Uygulanan standartlar Bkz.Teknik şartname 4 Çift sargılı veya ototrafo Çift sargılı 5 Sargı sayısı 2 6 Faz sayısı 3 7 Vektör grubu YNd11 ANMA DEĞERLERİ

Detaylı

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR

SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ MEKATRONİK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR BİLGİSAYAR DESTEKLİ İMALAT SERVO VE STEP MOTORLAR Step (Adım) Motorlar Elektrik enerjisini açısal dönme hareketine çeviren motorlardır. Elektrik motorlarının uygulama alanlarında sürekli hareketin (fırçalı

Detaylı

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş

ASENKRON MAKİNELER. Asenkron Motorlara Giriş ASENKRON MAKİNELER Asenkron Motorlara Giriş İndüksiyon motor yada asenkron motor (ASM), rotor için gerekli gücü komitatör yada bileziklerden ziyade elektromanyetik indüksiyon yoluyla aktaran AC motor tipidir.

Detaylı

Üç Fazlı Asenkron Motor Tasarımı ve FFT Analizi Three Phase Induction Motor Design and FFT Analysis

Üç Fazlı Asenkron Motor Tasarımı ve FFT Analizi Three Phase Induction Motor Design and FFT Analysis Üç Fazlı Asenkron Motor Tasarımı ve FFT Analizi Three Phase nduction Motor Design and FFT Analysis Murat TEZCAN 1, A. Gökhan YETGİN 2, A. İhsan ÇANAKOĞLU 3, Mustafa TURAN 4 1,3 Mühendislik Fakültesi, Elektrik-Elektronik

Detaylı

MA İNAL NA ARI A NDA ELE E K LE TRİK

MA İNAL NA ARI A NDA ELE E K LE TRİK 3.0.01 KALDIRMA MAKİNALARINDA ELEKTRİK DONANIMI VE ELEKTRİK MOTORU SEÇİMİ Günümüzde transport makinalarının bir çoğunda güç sistemi olarak elektrik tahrikli donanımlar kullanılmaktadır. 1 ELEKTRİK TAHRİKİNİN

Detaylı

Gürültü Kaynak Verileri (1) - Demiryolları

Gürültü Kaynak Verileri (1) - Demiryolları için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive Gürültü Kaynak Verileri (1) - Demiryolları Simon Shilton, Kilit Uzman 2 Genel Bakış Gürültü

Detaylı

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları

Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu

Detaylı

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR

3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı

Detaylı

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır.

Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. ASENKRON MOTORLARDA HIZ AYARI ve FRENLEME Haftanın Amacı: Asenkron motorun hız ayar ve frenleme tekniklerinin kavranmasıdır. Giriş Bilindiği üzere asenkron motorun rotor hızı, döner alan hızını (n s )

Detaylı

Yazılım Çözümleri Elektrik Motor Tasarım Yazılımları

Yazılım Çözümleri Elektrik Motor Tasarım Yazılımları Yazılım Çözümleri Elektrik Motor Tasarım Yazılımları 1 SPEED Yazılımın Özellikleri SPEED, elektrik motor ve generatörlerinin tasarımı ve analizinde kullanılan manyetik eşdeğer devre tabanlı, hızlı, güvenilir

Detaylı

Elektrik Motorları ve Sürücüleri

Elektrik Motorları ve Sürücüleri Elektrik Motorları ve Sürücüleri Genel Kavramlar Motor sarımı görüntüleri Sağ el kuralı bobine uygulanırsa: 4 parmak akım yönünü Başparmak N kutbunu gösterir N ve S kutbunun oluşumu Manyetik alan yönü

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTOR ÇALIŞMA PRENSİBİ Üç Fazlı Asenkron Motorlarda Döner Manyetik Alanın Meydana Gelişi Stator sargılarına üç fazlı alternatif gerilim uygulandığında uygulanan gerilimin frekansı ile

Detaylı

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi

Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi Bilezikli Asenkron Motora Yol Verilmesi 1. GİRİŞ Bilezikli asenkron motor, sincap kafesli asenkron motordan farklı olarak, rotor sargıları dışarı çıkarılmış ve kömür fırçaları yardımıyla elektriksel bağlantı

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Bu bölümde 1. Direnç a. Aerodinamik b. Dinamik, yuvarlanma c. Yokuş 2. Tekerlek tahrik

Detaylı

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 4 DC ŞÖNT ve SERİ MOTORUN YÜKLEME KARAKTERİSTİKLERİ 1. Temel Teori (Şönt Uyarmalı Motor) DC şönt motorlar hızdaki iyi kararlılıkları dolayısıyla yaygın kullanılan motorlardır. Bu motor tipi seri

Detaylı

Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu

Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu Toruk Grup Elektrikli Araba Projesi Proje Sunumu www.torukcars.com İçerik Giriş Problem Tanımı Ürün Mühendisliği (S.S.S.) 1 Ajanda Giriş Problem Tanımı Ürün Mühendisliği (S.S.S.) 2 Petrol ve otomotivdeki

Detaylı

Havadan Suya Isı Pompası

Havadan Suya Isı Pompası Havadan Suya Isı sı * Kurulum Esnekliği * Ayrılabilir Boyler * Yüksek Enerji Tasarruflu İnverter Teknolojisi 1. Düşük İşletim Maliyeti 4. Farklılık 2. Düşük CO2 Emisyonu 5. Kolay Kurulum 3. Temiz ve Sessiz

Detaylı

Elektrikli Vibratör Sürücüleri

Elektrikli Vibratör Sürücüleri Elektrikli Vibratör Sürücüleri Tünkers elektrikli vibratör kazık çakıcıları self senkronizasyon prensibi ve doğru hizalanmış titreşimleri yaratmak ilkesine göre çalışır. Balanssız yük milli vibratör, zıt

Detaylı

Dairesel Olarak Hareket Eden Dinamik Bir Lineer Motor

Dairesel Olarak Hareket Eden Dinamik Bir Lineer Motor Dairesel Olarak Hareket Eden Dinamik Bir Lineer Motor Beckhoff un ürettiği yeni XTS sürücü sistemi (extended Transport System) makine mühendisliğine yeni bir özgürlük yelpazesi sunuyor. Denenmiş ve test

Detaylı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı

Doğru Akım Makinalarının Yapısı Doğru Akım Makinalarının Yapısı 4 kutuplu Doğru Akım Makinasının kesiti Kompanzasyon sargısı Alan (uyartım,ikaz) sargısı Yardımcı kutup Ana kutup Yardımcı kutup sargısı Rotor dişi Rotor oluğu Hava aralığı

Detaylı

Eleco 2014 Elektrik Elektronik Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği Sempozyumu, 27 29 Kasım 2014, Bursa

Eleco 2014 Elektrik Elektronik Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği Sempozyumu, 27 29 Kasım 2014, Bursa Eleco 214 Elektrik Elektronik Bilgisayar ve Biyomedikal Mühendisliği Sempozyumu, 27 29 Kasım 214, Bursa Fırçasız, Dış Rotorlu Elektrikli Bisiklet Motoru Tasarımı, Üretimi Ve Deneysel Doğrulaması Design,

Detaylı

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi

Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi Robotik AKTUATÖRLER Motorlar: Çalışma prensibi 1 Motorlar: Çalışma prensibi Motorlar: Çalışma prensibi 2 Motorlar: Çalışma prensibi AC sinyal kutupları ters çevirir + - AC Motor AC motorun hızı üç değişkene

Detaylı

GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI

GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI GİTES OTOMOTİV EYLEM PLANI HEDEF -1 1.1 1.2 MOTOR VE AKTARMA ORGANLARINDA YURT İÇİ ÜRETİM VE KATMA DEĞERİN ARTIRILMASI Otomotiv ana sanayinin motor ve aktarma organları yatırımlarının ülkemize çekilmesine

Detaylı

TETA & TEDA. Sıcak Hava Apareyleri

TETA & TEDA. Sıcak Hava Apareyleri TETA & TEDA Sıcak Hava Apareyleri İçindekiler Teknogen Kimiz? Ne iş yaparız? Genel Özellikler... 1 Teknik Özellikler... 1 Bileşenler... 2 Montaj ve Bakım... 3 Elektrik Bağlantı Şeması... 3 Ölçüler... 4

Detaylı

Üç Fazlı Sincap Kafesli bir Asenkron Motorun Matlab/Simulink Ortamında Dolaylı Vektör Kontrol Benzetimi

Üç Fazlı Sincap Kafesli bir Asenkron Motorun Matlab/Simulink Ortamında Dolaylı Vektör Kontrol Benzetimi Araştırma Makalesi Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi (05) 6-7 Üç Fazlı Sincap Kafesli bir Asenkron Motorun Matlab/Simulink Ortamında Dolaylı Vektör Kontrol Benzetimi Ahmet NUR *, Zeki

Detaylı

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri

Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Endüstriyel Yatık Tip Redüktör Seçim Kriterleri Gelişen imalat teknolojileri ile birlikte birim hacimde daha yüksek tork değerlerine sahip redüktörihtiyacı kullanıcıların en önemli beklentilerinden biri

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir.

Anma güçleri 3 kw tan büyük olan motorların üç fazlı şebekelere bağlanabilmeleri için üç fazlı olmaları gerekir. Elektrik motorlarında yol verme işlemi Motorun rotor hızının sıfırdan anma hızına hızına ulaşması için yapılan işlemdir. Durmakta olan motorun stator sargılarına gerilim uygulandığında endüklenen zıt emk

Detaylı

Endüstriyel Sensörler ve Uygulama Alanları Kalite kontrol amaçlı ölçme sistemleri, üretim ve montaj hatlarında imalat sürecinin en önemli aşamalarındandır. Günümüz teknolojisi mükemmelliği ve üretimdeki

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ YAYINLARI NO: 293 3. BASKI

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ YAYINLARI NO: 293 3. BASKI DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ YAYINLARI NO: 293 3. BASKI ÖNSÖZ Bu kitap, Dokuz Eylül Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümünde lisans eğitimi ders programında verilen

Detaylı

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri

MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir.

Detaylı

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri

AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme

Detaylı

MALATYA TRAMBÜS HATTI

MALATYA TRAMBÜS HATTI TROLEYBÜS Troleybüs dünyada 310 farklı şehirde, 56 ülke tarafından kullanılan ve insanlar tarafından kabul görmüş toplu taşıma sistemidir. Dünyada şuanda 40 binden fazla troleybüs hizmet vermektedir. Günümüzde

Detaylı

Yeni Nesil Asansörler: GeN2. Ergün n Alkan Buga Otis Asansör r San. ve Tic. A.Ş. 09 Eylül l 2011, Ankara

Yeni Nesil Asansörler: GeN2. Ergün n Alkan Buga Otis Asansör r San. ve Tic. A.Ş. 09 Eylül l 2011, Ankara Yeni Nesil Asansörler: GeN2 Asansör r Meslek Alanı Çalıştayı Ergün n Alkan Buga Otis Asansör r San. ve Tic. A.Ş. 09 Eylül l 2011, Ankara GeN2 TM DEVRİMCİ BİR ASANSÖR SİSTEMİ Seyir Konforu, Verim & Çevre

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI

MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI MAKİNE ELEMANLARI DERS SLAYTLARI YORULMA P r o f. D r. İ r f a n K A Y M A Z P r o f. D r. A k g ü n A L S A R A N A r ş. G ör. İ l y a s H A C I S A L İ HOĞ LU Aloha Havayolları Uçuş 243: Hilo dan Honolulu

Detaylı

* Güvenilir Dişli Grubu. * Islak Disk Fren. Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans. Daha küçük direksiyon. *Yüksek Manevra Kabiliyeti

* Güvenilir Dişli Grubu. * Islak Disk Fren. Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans. Daha küçük direksiyon. *Yüksek Manevra Kabiliyeti Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans Hidrolik pompa motoru Düşük hıza ayarlanabilen Motorlu hidrolik pompa çıkış gücü, yüksek performans ve uzun kullanım ömrü sağlar. Forkliftin operatör tarafından değiştirilebilen

Detaylı

TEKNİK BÜLTEN. VERİ MERKEZİ Alabushevo/Rusya. 14 MW Toplam Kurulu Soğutma Kapasitesi

TEKNİK BÜLTEN. VERİ MERKEZİ Alabushevo/Rusya. 14 MW Toplam Kurulu Soğutma Kapasitesi Hava Koşullandırma Haber Bülteni / Sayı 91 Ocak 2015 / Sayı 72 TEKNİK BÜLTEN VERİ MERKEZİ Alabushevo/Rusya Yüksek Enerji Tasarrufu Yüksek Güvenilirlik Yeşil Bir Veri Merkezi İçin Modern Çözüm 14 MW Toplam

Detaylı

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar

RULMANLI YATAKLAR 28.04.2016. Rulmanlı Yataklar RULMANLI YATAKLAR MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE ELEMANLARI-II DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Rulmanlı Yataklar Yataklar minimum sürtünme ile izafi harekete müsaade eden, fakat kuvvet doğrultusundaki

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE LİDER ATLAS COPCO

ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE LİDER ATLAS COPCO ENERJİ VERİMLİLİĞİNDE LİDER ATLAS COPCO GÜNEYDOĞU ENERJĠ FORUMU 2015 07 Kasım 2015 M.ĠLHAN BALCI 2 KıSACA ATLAS COPCO Kuruluş Tarihi ve Merkezi 1873 Stockholm, Sweden İş Kolları Kompresör Tekniği Endüstri

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

Harici Rotor Motorlu Aksiyal Fanlar

Harici Rotor Motorlu Aksiyal Fanlar Harici Rotor Motorlu Aksiyal Fanlar 1. YWF serisi aksiyal fanlar harici rotor motorlu motorlardır. Bu motorlar kompakt yapı karakteristiğine sahiptirler, pratik kurulum, yüksek verilim vb. 2. YWF serisi

Detaylı

Aks yük hesaplamaları. Aks yükleri ve yük hesaplamaları ile ilgili genel bilgi

Aks yük hesaplamaları. Aks yükleri ve yük hesaplamaları ile ilgili genel bilgi Aks yükleri ve yük hesaplamaları ile ilgili genel bilgi Kamyonları kullanan tüm taşıma tipleri kamyon şasisinin belli bir üstyapı tarafından desteklenmesini gerektirir. Aks yükü hesaplamalarının amacı

Detaylı

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR

22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR 22. ÜNİTE SENKRON MOTORLAR KONULAR 1. YAPISI VE ÇALIŞMA PRENSİBİ 2. YOL VERME YÖNTEMLERİ 3. KULLANILDIĞI YERLER Herhangi bir yükü beslemekte olan ve birbirine paralel bağlanan iki altematörden birsinin

Detaylı

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1

MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 A. TEMEL KAVRAMLAR MAKİNE ELEMANLARI - (8.Hafta) VİDALAR -1 B. VİDA TÜRLERİ a) Vida Profil Tipleri Mil üzerine açılan diş ile lineer hareket elde edilmek istendiğinde kullanılır. Üçgen Vida Profili: Parçaları

Detaylı

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1

3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI. 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 3.KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI 05.05.2015 Dr.Salim ASLANLAR 1 KABARTILI DİRENÇ KAYNAĞI Kabartılı direnç kaynağı, seri imalat için ekonomik bir birleştirme yöntemidir. Uygulamadan yararlanılarak, çoğunlukla

Detaylı

HRV-DX Plus. DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı

HRV-DX Plus. DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı HRV-DX Plus DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı HRV-DX Plus DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı IGK cihazları kapalı mekanlardaki egzoz ve taze hava ihtiyacını karşılamak amacı ile tasarlanmış alüminyum

Detaylı

1.Endüksiyon Motorları

1.Endüksiyon Motorları 1.Endüksiyon Motorları Kaynak: John Storey, How real electric motors work, UNIVERSITY OF NEW SOUTH WALES - SYDNEY AUSTRALIA, http://www.phys.unsw.edu.au/hsc/hsc/electric_motors.html Her modern evde endüksiyon

Detaylı

ASANSÖR ELEKTRİK TAHRİK SİSTEMLERİ

ASANSÖR ELEKTRİK TAHRİK SİSTEMLERİ ASANSÖR ELEKTRİK TAHRİK SİSTEMLERİ İyi bir asansör, yüksek kapasiteli, düzgün (rahat) kullanışlı ve ekonomik işletim sağlamalıdır. İvmelenme ve frenleme rahatsız etmeyecek düzeyde ve kesin durmayı sağlayacak

Detaylı

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları

Yumuşak Yolvericiler. Kalkış için kontrollü yol verme fonksiyonları. Duruş için özellikle pompa uygulamalarına yönelik yumuşak duruş fonksiyonları Yumuşak Yolvericiler Vektör kontrollü AKdem dijital yumuşak yol vericisi, 6-tristör kontrollü olup, 3 fazlı sincap kafesli motorlarda yumuşak kalkış ve duruş prosesleri için tasarlanmıştır. Vektör kontrol,

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MIM331 MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR DERSİ 3 NOKTA EĞME DENEY FÖYÜ ÖĞRETİM ÜYESİ YRD.DOÇ.DR.ÖMER KADİR

Detaylı

MIDEA TRİ-THERMAL ISI POMPASI TEKNİK KILAVUZ- 2014

MIDEA TRİ-THERMAL ISI POMPASI TEKNİK KILAVUZ- 2014 MIDEA TRİ-THERMAL ISI POMPASI TEKNİK KILAVUZ- 2014 Modern Klima Isı Pompası Teknik Yayınlar 2014/5 MCAC-RTSM-2014-1 Tri-Thermal İçindekiler 1. Bölüm Genel Bilgiler... 1 2. Bölüm Teknik Özellikler ve Performans...

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

İSTİFLEME VE KALDIRMA EKİPMANLARI YENİ ÜRÜNLER RM-ECL1029 I RM-PS1550 I RM-EPT15 I RM-ESE20 I RM-TE10 I RM-T10. www.biglift.gen.tr

İSTİFLEME VE KALDIRMA EKİPMANLARI YENİ ÜRÜNLER RM-ECL1029 I RM-PS1550 I RM-EPT15 I RM-ESE20 I RM-TE10 I RM-T10. www.biglift.gen.tr İSTİFLEME VE KALDIRMA EKİPMANLARI YENİ ÜRÜNLER RM-ECL1029 I RM-PS1550 I RM-EPT15 I RM-ESE20 I RM-TE10 I RM-T10 www.biglift.gen.tr 1 RM-ECL1029 EKONOMİK TAM AKÜLÜ İSTİF MAKİNASI Kompak ve hafif tasarımı

Detaylı

TÜDEMSAŞ. Türkiye Demiryolu Makineleri Sanayii A.Ş. İSTANBUL (10 Eylül2015)

TÜDEMSAŞ. Türkiye Demiryolu Makineleri Sanayii A.Ş. İSTANBUL (10 Eylül2015) TÜDEMSAŞ Türkiye Demiryolu Makineleri Sanayii A.Ş. İSTANBUL (10 Eylül2015) 1 2 TARİHÇE Atatürk ün Fabrika İnşaatını Ziyareti 1937 İlk Yük Vagonu Üretimi 1953 İsim ve Statü Değişikliği TÜDEMSAŞ 1986 1934

Detaylı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı

IGH. Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Isı Geri Kazanımlı Taze Hava Cihazı Systemair HSK Isı Geri Kazanımlı Havalandırma Sistemi kısaca IGH olarak adlandırılmaktadır. IGH, ısı enerjisini eşanjörler ve fanlar yardımı ile geri kazanarak enerji

Detaylı

SICAK YOLLUK SİSTEMİ

SICAK YOLLUK SİSTEMİ SICAK YOLLUK SİSTEMİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KALIPÇILIK TEKNİĞİ DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Sıcak Yolluk Sistemi (SYS) 2 Plastik enjeksiyon kalıplarında eriyik plastik malzemeyi sıcaklık ve basınç

Detaylı

SU TESİSATLARI ISITMA KLİMA SOĞUTMA SOLAR SİSTEMLER ENDÜSTRİYEL NETWORK

SU TESİSATLARI ISITMA KLİMA SOĞUTMA SOLAR SİSTEMLER ENDÜSTRİYEL NETWORK 1 SU TESİSATLARI ISIA KLİMA SOĞUA SOLAR SİSTEMLER ENDÜSTRİYEL NETWORK Enerji tasarrufu sağlayan ve çevreyi koruyan gelişmiş teknoloji Üst düzey ve sürekli enerji tasarrufu Güvenilir sistem kurulumu Montaj

Detaylı

UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0

UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0 UTS TRIBOMETER T10/20 TURQUOISE 2.0 TURQUOISE 2.0 UTS Tribometer T10/20 Yüksek kalite, hassas ölçüm Esnek Tasarım Akademik bakış açısı Hassas ve güvenilir ölçüm TRIBOMETER T10/20 UTS Mühendislik firması

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1-ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLARIN YAPISI VE ÇALIġMA PRENSĠBĠ Asenkron motorların endüstrideki önemi Turmetre ile asenkron motorun devrinin ölçülmesi ve kayma deneyi Senkron hız, Asenkron

Detaylı

Master Panel NOVA 5TM Çatı

Master Panel NOVA 5TM Çatı Master Panel NOVA 5TM Çatı Ürün Tanımı Yangın riskinin yüksek olduğu yapılarda ve azami yangın dayanımı istenen binalarda güvenle kullanılırken beş hadveli formuyla geniş açıklıkların güvenle geçilmesini

Detaylı

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR

ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR 1 ÜÇ FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç Fazlı Asenkron Motorlar Üç fazlı asenkron motorlar, stator sargılarına uygulanan elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirerek milinden yüke aktarırlar. Rotor ise gerekli

Detaylı

EVHRAC 3 YIL. Avantajları. Fonksiyonu. Modeller

EVHRAC 3 YIL. Avantajları. Fonksiyonu. Modeller EVHRAC Fonksiyonu Bilindiği gibi binalarda hava kalitesinin arttırılması için iç ortam havasının egzost edilmesi ve yerine taze hava verilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Her ne kadar ısı geri kazanım cihazları

Detaylı

Santrifüj fanlar. Yüksek sıcaklığa dayanım, darbeye ve aşınmaya dayanım ve diğer gereksinimlere göre

Santrifüj fanlar. Yüksek sıcaklığa dayanım, darbeye ve aşınmaya dayanım ve diğer gereksinimlere göre Santrifüj fanlar Genel özellikler Giriş büyüklüğü 100~ 2500 mm (özel tasarımlar da olanaklıdır) Gövde sacı kalınlığı 2 ~16 mm Motor gövde büyüklüğü 63-400 Tahrik tipi Kavrama, kayış kasnak veya direk tahrik

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

Rieter yedek parça + servis

Rieter yedek parça + servis Rieter yedek parça + servis......................... Olağanüstü performans için........................... Rieter. Aile Bayramı.. Mayıs. 2014.. Levent. Turna./ Roger. Eberhart............... 1 Rieter yedek

Detaylı

ÇATI MANTOLAMA SİSTEMLERİ

ÇATI MANTOLAMA SİSTEMLERİ ÇATI MANTOLAMA SİSTEMLERİ Maksimum enerji verimliliği, daha fazla enerji tasarrufu ve ideal yaşam konforu Isı kayıplarını gösteren özel kamera çekimi. Part of the Monier Group Yüksek Performanslı Isı Yalıtım

Detaylı

E-ITN 30 RADYO FREKANSLI ELEKTRONİK ISI PAY ÖLÇER

E-ITN 30 RADYO FREKANSLI ELEKTRONİK ISI PAY ÖLÇER E-ITN 30 RADYO FREKANSLI ELEKTRONİK ISI PAY ÖLÇER Merkezi sistem ile ısınan binalarda ısı giderlerinin tüketime göre paylaştırılması için tasarlanmıştır Çok fonksiyonlu 5 haneli ekran EEPROM mikro işlemci

Detaylı

DUREL AMORTİSÖR (TAMPON) YAYLARI RAKİPSİZ ENERJİ EMİLİMİ

DUREL AMORTİSÖR (TAMPON) YAYLARI RAKİPSİZ ENERJİ EMİLİMİ DUREL AMORTİSÖR (TAMPON) YAYLARI RAKİPSİZ ENERJİ EMİLİMİ GENİŞ BİR YELPAZEDEKİ ENDÜSTRİLER İÇİN DUREL AMORTİSÖR YAYLARI DUREL polimer yaylarına sahip amortisörler (tamponlar) vagonların maruz kalacağı

Detaylı

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.)

ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) ELEKTRİK MAKİNALARI LABORATUVARI FİNAL/BÜTÜNLEME SORULARI İÇİN ÖRNEKLER (Bunlardan farklı sorular da çıkabilir.) 1) Etiketinde 4,5 kw ve Y 380V 5A 0V 8,7A yazan üç fazlı bir asenkron motorun, fazlar arası

Detaylı

www.haus.com.tr DDE SERİSİ

www.haus.com.tr DDE SERİSİ www.haus.com.tr DDE SERİSİ HAUS DEKANTÖRLERİ, SEKTÖRDE YENİ STANDARTLAR BELİRLİYOR Modern ve yüksek performanslı HAUS dekantörler, kentsel ve endüstriyel atık su ile içme suyu arıtma tesisleri için tasarlanmıştır.

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar... hassas kontrollü klima cihazları

Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar... hassas kontrollü klima cihazları Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar... hassas kontrollü klima cihazları bizim öykümüz çevreye duyduğumuz sorumluluk öyküsü Her geçen gün enerji verimliliğinin öneminin arttığı çağımızda,

Detaylı

1_ Dingil Sayım Sistemi l

1_ Dingil Sayım Sistemi l 1_ Dingil Sayım Sistemi l Manyetik algılama prensibine dayalı dingil sayımı ile hat üzerinde herhangi bir izolasyon ve kesme işlemi gerektirmeden algılama gerçekleştirilir. Böylelikle, raylar üzerinden

Detaylı

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ

TEDAŞ-MLZ(GES)/2015-060 (TASLAK) TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ TÜRKİYE ELEKTRİK DAĞITIM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FOTOVOLTAİK SİSTEMLER İÇİN DC ELEKTRİK KABLOLARI TEKNİK ŞARTNAMESİ.. - 2015 İÇİNDEKİLER 1. GENEL 1.1. Konu ve Kapsam 1.2. Standartlar 1.3. Çalışma Koşulları

Detaylı

Artesis Varlık Yönetim Sistemi. simplifies predictive maintenance

Artesis Varlık Yönetim Sistemi. simplifies predictive maintenance Artesis Varlık Yönetim Sistemi Artesis Hakkında ARTESİS 1989-1999 yılları arasında Prof.Dr. Ahmet Duyar ın (Florida Atlantic University) NASA Lewis Research Center ile birlikte yaptığı, uzay mekiği ana

Detaylı

Ekonomik Kamyon ve Otobüs Lastikleri

Ekonomik Kamyon ve Otobüs Lastikleri Ekonomik Kamyon ve Otobüs Lastikleri Ön aks lastikleri Ön aks lastikleri Kamyonlar için lastik etiketi Yeni mevzuat, ticari işletmelere lastik seçiminde yardım ediyor. 1 Kasım 2012 itibarı ile geçerli

Detaylı

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız Aksiyal fanlar Üretimin açıklanması Değişik rotor türleri için, çıkış konumu, gövde geometrisi, gövde sacı kalınlığı, ve malzesi yönünden geniş bir seçme olanağı bulunmaktadır. Aşağıdaki açıklamalar standart

Detaylı