T.C. EGE ÜNVERSTES TIP FAKÜLTES KADIN HASTALIKLARI VE DOUM ANABLM DALI Bakan: Prof. Dr. Onur BLGN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. EGE ÜNVERSTES TIP FAKÜLTES KADIN HASTALIKLARI VE DOUM ANABLM DALI Bakan: Prof. Dr. Onur BLGN"

Transkript

1 T.C. EGE ÜNVERSTES TIP FAKÜLTES KADIN HASTALIKLARI VE DOUM ANABLM DALI Bakan: Prof. Dr. Onur BLGN STRES ÜRNER NKONTNANS OLGULARININ CERRAH TEDAVSNDE TRANSVAJNAL TAPE (TVT) VE TRANSOBTURATOR TAPE (TOT) UYGULAMALARININ ETKNLNN VE YAAM KALTES ÜZERNE ETKLERNN KARILATIRILMASI UZMANLIK TEZ HAZIRLAYAN Dr. Mahir MEHDYEV TEZ DANIMANI Prof. Dr. Niyazi AKAR ZMR -2007

2 ÖNSÖZ Uzmanlık eitimi sürecinde bilgi ve tecrübelerinden faydalandıım, akademiysen ufkumun ekillenmesinde büyük rolü olan bata kliniimizin bakanı sayın Prof. Dr. Onur BLGN hocam olmak üzere tüm hocalarıma teekkürlerimi bildiriyorum. Tez çalımalarım sırasında her konuda bana yol gösterici olan, tecrübelerinden devamlı faydalandıım tez danımanım sayın Prof. Dr. Niyazi AKAR hocama ve çalımamın her aamasında yardımlarını esirgemeyen sayın Prof.Dr. smail TL hocama teekkürlerimi bildiriyorum. Ayrıca çalımamdaki hastalarla birebir ilgilenen tetkik ve takiplerinde bana yardımcı olan Ürodinami Labaratuar sorumlu hemiresi Ayfer SÖNMEZ e teekkürlerimi bildiriyorum. Uzmanlık eitimi sürecinde birlikte çalıtıım asistan arkadalarıma, hemire ve personel ekibine ilgi ve destekleri için teekkür ederim. Youn çalıma sürecim içinde bana her zaman sonsuz maddi ve manevi destekte bulunan aileme ve eime minnettarlıımı bildiriyorum. 2

3 ÇNDEKLER 1. Kısaltmalar 4 2. Giri ve amaç 5 3. Genel bilgiler 6 4. Materyal ve metot Bulgular Tartıma Sonuçlar Özet Kaynaklar 69 3

4 KISALTMALAR TVT- Tension free vaginal tape (Gergisiz vajinal askı) TOT- Tension free obturator tape (Gergisiz obturator askı) SÜ- Stres üriner inkontinans CS- nternational continence society SY- ntrensek sfinkter yetmezlii VLPP- Valsalve leak point pressure ATFP- Arkus tendineus fasya pelvis ATLA- Arkus tendineus levator ani U- Urge inkontinans D- Detrussor instabilitesi DH- Detrussor hiperrefleksisi DÜSG- Direk üriner sistem grafisi USG- Ultrasonografi VP- ntravenöz pielografi CA- Kolporafi anterior MMK- Marshall-Marchetti-Krantz MÜ- Mikst üriner inkontinans -QoL- ncontinence quality of life (nkontinansın yaam kalitesi) BK- Beden kitle indeksi HRT- Hormon replasman tedavisi 4

5 GR ve AMAÇ Üriner inkontinans toplumda sık rastlanan ve özellikle bayanları etkileyen, yala insidansında artı görülen patolojik fonksiyonel bir durumdur. Günümüzde bayanların eitim düzeylerinin artması, cinsel yaam süresinin uzaması ve yaam kalitesine verilen önemin artması sonucu bu ikayetin ya ile ortaya çıkması normaldir inancı, yerini bu ikayet tedavi edilebilir bir hastalıın belirtisidir bilgisine devretmekte ve idrar kaçırma nedeniyle doktora ba vuran hastaların sayısı giderek artmaktadır. Üriner inkontinansın kadınlarda en yaygın tipi olan stres üriner inkontinansın (SÜ) tedavisi genellikle cerrahi olmaktadır. SÜ cerrahi tedavisinde son on yılda popülarite kazanan suburetral sling prosedürleri, üretral suspansiyon ameliyatlarının yerini alarak, daha ön plana çıkmaktadırlar. Bu yöntemler arasında da bir-birine kıyasla daha az invazif olanlar baarı oranından taviz verilmeksizin kefedilmekte. Gergisiz vajinal askı (TVT) ve gergisiz obturator askı (TOT) sling prosedürlerindendir. Benzer endikasyonlar için uygulanan bu ameliyatlardan TOT daha kısa surede ve daha az komplikasyon oluarak uygulanmaktadır. Çalımamızda, TOT ve TVT ameliyatlarının baarı oranlarının benzer olduunu ve hastaların yaam kalitelerini eit derecede iyi yönde etkilediklerini göstererek, daha az invazif olan TOT uygulamasının yaygınlatırılmasına ön ayak olunması amaçlanmaktadır. 5

6 GENEL BLGLER Üriner inkontinans tüm yalarda insanları etkileyebilen istemsiz idrar kaçırma sorunudur. Üriner inkontinansın sıklıı, 20 ya üstü genç erikin bayanlarda % 20-30, orta yalarda % ve daha sonraki yalarda % olarak rapor edilmitir (1). CS (nternational Continence Society) tarafından sosyal yada hijyenik problem haline gelen ve objektif olarak gösterilebilen istemsiz idrar kaçırma olarak tanımlanmaktadır (2). Üriner inkontinans yaam kalitesini olumsuz etkileyen, tıbbi olduu kadar sosyal bir problemdir. Hayatı tehdit eden bir sorun olmasa da devamlı ıslaklık ve tahrie balı rahatsızlık, depresyona kadar varan duygusal sorunlara neden olabilmektedir. Cinsel yaamları, günlük i ve ev içi aktiviteleri etkilenen hastalar, sosyal ve fiziksel aktivitelerini azaltmakta, sıvı alımlarını kısıtlamaktadırlar. Son yıllarda üriner inkontinans artan bir salık problemi olarak dikkati çekmekte, kadının fiziksel ve mental durumunu olumsuz olarak etkilemekte, özellikle yalı nüfusun fazla olduu endüstrilemi ülkelerde salık bakım harcamalarını önemli ölçüde artırmaktadır. Üriner inkontinans kadınlarda erkeklere oranla 2-5 kat daha fazla görülmektedir. Genellikle yalı multipar kadınları etkileyen bir durum olarak düünülmesine ramen, genç, nullipar kadınlarda da özellikle fiziksel aktivite sırasında görülebilmektedir. Türkiye de Maral ve ark. Ankara Gölbaı bölgesinde yaptıkları çalımada üriner inkontinans prevalansını %20.8 olarak bulmulardır, Demirci ise postmenopozal kadınlarda bu oranı %56.7 olarak saptamıtır (3,4). 6

7 Üriner inkontinans u ana balıklar altında sınıflandırılabilir (5): Stres inkontinans (Gerçek-Anatomik stres inkontinans ve intrensek sfinkter yetmezlii) Urge (Sıkıma) inkontinansı Nöropatik inkontinans Yalancı (Tama) inkontinans Travma veya giriim sonrası inkontinans Sürekli (Fistülöz) inkontinans Stres inkontinans: Kadınlarda üriner inkontinansın en yaygın görülen tipi, öksürme, gülme, aır kaldırma gibi karın içi basıncın arttıı durumlarda istemsiz idrar kaçırma olarak bilinen stres üriner inkontinanstır (SÜ). Gerçek SÜ ürodinamik olarak detrusor kontraksiyonu olmaksızın, intravezikal basıncın üretral kapanma basıncını aması sonucu gelien istemsiz idrar kaybıdır. Primer olarak pelvik taban yetmezliine balı olarak vezikoüretral segmentin hipermobilitesi sonucu oluur. Temel karakteristikleri primer salam bir sfinkterik mekanizma, zayıf bir pelvik taban destei ve bir anatomik bozukluktur. Temel patoloji karın içi basıncın arttıı durumlarda üretral basıncın mesane içindeki basınca karı koyamamasıdır. Üretranın retropubik pozisyonundaki deiiklik ve hipermobil olmasından dolayı üretraya olan basınç aktarımının azalması ve vajina ön duvarı ile periüretral destek dokulardaki defektler nedeni ile karın içi basıncın arttıı durumlarda üretrada yeterli sıkımanın oluamaması bunun nedenlerinden bilinenleridir. ntrensek sfinkter yetmezlii (SY): Düük karın içi basınçlarında ( 30 cm H 2 O un altında olan) hastaların idrar kaçırdıı inkontinans tipidir. SÜ-ın konservatif ve cerrahi tedavi seçenekleri mevcuttur. Cerrahi tedavideki amaç üretranın anatomik pozisyonunun ve desteinin düzeltilmesidir. 7

8 Rehabilitasyondaki amaç ise pelvik taban kaslarının gücünü arttırarak üretral stabiliteyi salamaktır. Özellikle cerrahi tedavi düünülen olgularda, üriner inkontinans incelemesinde, inkontinans tipinin belirlenmesi tedavi baarısını etkileyebilmektedir. Bu amaçla anamnez, fizik inceleme, öksürük-stres testi, ieme çizelgesi ve ped testi temel inceleme yöntemleridir (6). Stres inkontinansın tedavisinde birçok ameliyat ekli bulunmakta ve bunlardan biri olan sling ameliyatları çok eskilere dayanmaktadır de Von Giordano gracilis kasını, 1910 da Goebell piramidalis kasını kullanarak ilk sling operasyonlarını gerçekletirmilerdir. Sling ameliyatları balarda VLPP si (Valsalve Leak Point Pressure = Valsalva Kaçak Nokta Basıncı) düük olan (SY) veya stres inkontinans cerrahisi sonrası baarısız olgularda kullanılırken, son zamanlarda her tip stres inkontinans olgularında önerilen ilk seçenek ameliyat konumuna gelmitir. Sling ameliyatlarında otolog ya da sentetik materyal kullanılabilir. Chaikin ve ark. yaptıkları çalımada tip ayırt etmeksizin pubovaginal sling ameliyatı ile 251 hastada 3,1 yıl sonunda % 92 tam kuruluk elde etmitir (7).. Sling cerrahisi öncesi ürodinamik testlerin yapılmasının gereklilii tartımalıdır yılına kadar ürodinamik incelemelerin yapılmasının gereklilii kuvvetle vurgulanırken, bu tarihten sonra temel incelemelerin içinde ürodinamik testlerin yapılmasının gereksiz olduuna yönelik yayınlarda artı görülmektedir (8). SY nin ürodinamik olarak önceden tespit edilmesi tedavi biçimini deitirmekteydi. Son yıllarda ise stres inkontinansın cerrahi tedavisinde sling yönteminin geni uygulama alanı bulması ile SY nin olup olmaması tedavi baarısını etkilememektedir. Urge inkontinansı olmaksızın stres 8

9 inkontinansta sensitivitesi %78, spesifisitesi %84 ve pozitif öngörü deeri %84 olarak bulunmutur. Bu sonuçlar ürodinamik incelemenin yerini tartımalı hale getirmektedir. Buna karın deiik nedenlerden dolayı ameliyat öncesi rutin ürodinamik incelemeyi öneren ve yapan gruplar da vardır. Hastalardaki fizyopatolojinin ne olduunun örenilmesi daha doru tanı koyduracak ve daha efektif tedavi salayacaktır. Ayrıca yeni tedavi yöntemlerinin gelimesine de katkıda bulunacaktır. Anamnez ile ürodinamik inceleme korele çıkmayabilir. Pelvik organ prolapsusu olan olgularda gizli stres inkontinans varlıı %25 oranında tespit edilmitir. Bunu ürodinamik inceleme yapmadan tespit etmek mümkün deildir. Yapılan bazı çalımalarda stres inkontinansı olanlarda ürodinamik inceleme yapılmadan aırı aktif detrusorun tespit edilemeyecei de vurgulanmaktadır. Cerrahi sonrası uzamı üriner retansiyon (%5-20) görülmesi obstrüksiyonun yanı sıra hastada mevcut olan zayıf detrusor kontraksiyonuna da balanmaktadır (valsalva ile ieme-detrusor ieme basıncı 12 cm H 2 O nun altında olması). Bu nedenle ön inceleme aamasında ürodinamik çalıma yapılarak üriner retansiyon olabilirliinin öngörülmesi ve cerrahi ilem esnasında sling gerginliinin normalden daha az tutulması ile cerrahi sonrasında retansiyon oluumu azaltılabilir. Miller ve ark. yaptıkları bir çalımada zayıf detrusor ve/veya abdominal ieyen kadınlarda, sling ameliyatı sonrası üriner retansiyon gelimesinin daha fazla olduu tespit edilmiler ve ameliyat öncesi ürodinamik inceleme önermekteler (9). 9

10 GENTOÜRNER SSTEMN FONKSYONEL ANATOMS Pelvik taban: Abdominopelvik kavitenin alt sınırını oluturarak karın içi basınç artıı esnasında abdominopelvik kavitenin desteini salamaktadır. Üstte pelvik organlar ve periton ile altta ise vulva, perine ve anal deri ile sınırlanmıtır. Pelvik taban dört tabakadan olumaktadır: 1. Endopelvik fasya: ç organlar ve vasküler yapıları çevreler. Üretra, mesane, vajina, uterusun alt bölümü ve rektumu çevreleyen üç kısımdan olumaktadır. Pelvik organlar endopelvik fasya ile dinamik olarak desteklenmiler ve birbirine yakın pozisyondadırlar. Endopelvik fasya aaıdakilerden oluur: a. Uterusu destekleyen kardinal ve uterosakral ligamentler b. Serviks, mesane ve vajinayı destekleyen puboservikal fasya ve rektumu destekleyen rektovajinal fasya c. Üretral pozisyonu destekleyen puboüretral ligament. Mesane boynu pubovezikal kas ile arkus tendineus fasya pelvisin (ATFP) ön ve orta kısmı ile balanır. Vajina levator ani kasına sadece ATFP kaudalinde balanır. Üretra ve vajinanın yakın ilikisinden dolayı vajinolevator balantı üretral pozisyon ve mobilitenin kontrolünden sorumlu yapılardan biridir. Pelvik kasların kontraksiyonu süresince vajinolevator balantı üretrovajinal açının yükselmesine yardımcı olmaktadır. Doum 10

11 travması ve yükselen intraabdominal basınç vajinal destek yapısının yetersizliinde temel nedenlerdendir. d. Arkus tendineus fasya pelvis: fibroz bir banttır. Pubik kemikten spina ischiadikuma kadar uzanır. ATFP-in anterior kısmı levator ani kasının iç yüzeyine uzanmaktadır. 2. Pelvik taban kasları: levator ani kası, pubisten koksikse pelvik kaviteyi boydan boya geçen bir diafram olan, pelvik taban kası olarak bilinir. Levator ani kası aaıdakilerden olumaktadır: a. Pubokoksigeus kası: levator ani grubunun en büyük kasıdır. Arkus tendineus levator aninin (ATLA) proksimal parçası ve pubik kemiin iç kısmından baalar. Anüs içinde internal ve eksternal sfinkterler arasında sonlanır. Kasıldıında horizontal planda rektum, vajina ve üretrayı destekler. Mesaneye destek salar. b. Puborektalis kası: pubisin arkasından rektumun posterior kısmını ve levator hiatusu ters dönen U eklinde bir askı oluturur. Perineal cisme lifler gönderir. Distal kolonun kontinans kontrolünü salar, rektumu öne tutar. Mesane boynu, vajina, üretra orta kısmı ile arkasına ve pelvik tabana destek salar. c. leokoksigeus kası: ATLA nin arkasında internal obturator kasın iç yüzeyi üzerindeki membranöz bir insersiyondan balar. Alt sakral vertebra ve koksiksin lateral kenarı boyunca uzanır (ekil 1). 11

12 ekil 1: Pelvik diyaframın eması, pubovisseralis (PV), iliokoksigeus (IK), koksigeus (K), obturator internus (OI), arkus tendineus (AT) (10) 3. Ürogenital diafram (perineal membran): derin transvers perineal kas ile fasyası ve eksternal üretral sfinkter kası ile fasyasından oluur (ekil 2). ekil 2 : Perineal membran ve kompresör üretra ve üretrovajinal sfinkterle ilikisi (10). 12

13 4. Çıkıtaki yüzeyel kaslar: a. Anterior : bulbospongiozus, ischiokavernozus, süperfisiyal transvers perineal kas b. Posterior: eksternal anal sfinkter kası Pelvik taban yapılarındaki laksite ve güçsüzlük pelvik organların parsiyel veya total prolapsusuna neden olur (desensus uteri, üretrosel, sistosel, enterosel, rektosel). Perine: Önde urogenital üçgen vardır. Ürogenital üçgende perineal cisim, vajina ve üretranın dı açılımları vardır. Arkada anal üçgen bulunur. Bu üçgende yüzeyel perineal kaslar, sakrotuberöz ligamanlar ve anüs bulunur. Mesane: Üst yüzeyi ve arka yüzeyinin 1-2 cm kısmı peritonla örtülü olan, eksraperitoneal bir organdır. Pubik kemik ile sıkı komuluktadır. Pubik kemik ile mesane duvarı arasında adipoz doku, pubovezikal ligament ile kas ve venöz pleksus yer almaktadır. Mesane alt kısmı alt uterin segment ve anterior vajinaya sıkıca yapııktır. Mesane endopelvik fasya tarafından örtülür. Mesane duvarı içten dıa doru mukoza, submukoza, müsküler ve seröz tabakalardan oluur. Müsküler tabaka detrusor, trigon ve sfinkter kaslarından oluur. Detrusor kasının lifleri mesanenin internal orifisine yaklatıkça iç longitudinal, orta sirküler ve dı longitudinal olmak üzere üç belirgin tabakaya ayrılırlar. Üretra içine mukoza altından giren iç longitudinal tabaka tüm üretra boyunca devam eder. Mesane boynunda fonksiyonel iç sfinkterin yapısına katılan orta sirküler tabaka önde en kalındır. Dı longitudinal tabaka kadında çizgili sfinkter ile birleerek sonlanırken erkekte prostatın distalinde sonlanır. Mesane trigonu, tabanını üreterlerin açıldıı yerin ve tepesinin internal üretral orifisin oluturduu, üçgen eklinde bir bölgedir. 13

14 Trigonun fonksiyonları: 1. drar depolama fazında idrar çıkıının engellenmesi 2. eme fazında huni eklini alarak mesanenin efektif boaltımını kolaylatırmak 3. eme fazında vezikoüreteral reflüyü engellemek Kadın üretrası, 4-5 cm boyunda olup, iç longitudinal ve dı sirküler olmak üzere iki kas tabakasından olumaktadır. Bu bölge α-adrenerjik inervasyona sahiptir ve disfonksiyonu açık mesane boynuna sebep olmaktadır. Gerçek SÜ vakalarında açık mesane boynuna sık rastlanmaktadır. Mesane boynunda anatomik sfinkter bulunmaz. Mesane boynundan ve posterior üretranın bir bölümünden oluan fizyolojik iç sfinkter bulunur. Buraya fizyolojik sfinkter denmesinin sebebi mesane dolumu sırasında bu bölge tonusunun giderek artmasıdır. Böylelikle üretral basınç intravezikal basınçtan daha yüksee çıkarak idrar kontinansı salanmaktadır. Eksternal üretral sfinkter çizgili kas liflerinden olumaktadır. Erkekte membranöz üretrayı kadında ise orta üretrayı sarar. Eksternal üretral sfinkter kontinansın salanması ve istemli iemede önemlidir. Pelvis anatomisi ve fonksiyonları arasındaki açık zıtlıkların bazılarını açıklayan De Lancey tarafından yeni görüler ileri sürüldü. De Lancey kontinansin devamı için üç faktörün önemini vurgulamıtır: 1-) Üretra ve mesane duvarının tam destei 2-) nternal sfinkter 3-) Eksternal sfinkter (11). 14

15 ekil 3: Üretra (Ü), vajina (V), arkus tendineus fasya pelvis (ATFP) ve levator ani kasının süperior fasyasının(sfla) kesitsel görünümü, pubovezikal kas (PVK), paraüretral vasküler pleksusun (PVP), üretral destek (ÜD), levator ani (LA), levator ani kasının süperior fasyasına (SFLA), musküler yapıma (My), fasyal yapıma (Fy), vajina duvar kasları (VK), rektum (R), rektal pillar (RP) (10). Orijinal görüe göre intraabdominal basıncın üretraya aktarılması için, üretranın pelvik tabanın üzerinde bulunması gerekmekteydi. Bu görü sistoseli olan bir çok kadının kontinant kalmasını açıklamamaktadır. De Lancey e göre artmı intraabdominal basınç, üretra ve vajina ön duvarına itici bir etki yapar. Vagina ön duvarı her hangi bir seviyede destekli ise üretra bu basınçla ön duvar arasında komprese olur ve kontinans salanır. Bu görüe göre vajina ön duvarının destei, üretradan daha önemlidir. Kolposüspansiyon ameliyatlarında üretradan çok paravaginal doku fikse edilmelidir. Üretral skar oluumu üretranın komprese olmasını engellediinden, 15

16 kontinans salanamaz. Buna göre ATFP, levator ani kası ve üretra ile vajina etrafındaki endopelvik fasya destek komponentlerini oluturmaktadır (ekil 3). Üretral sfinkter De Lancey tarafından ikiye ayrılmıtır. nternal sfinkter üretrovesikal bilekede bulunur. Burada kapanma detrusor tarafından salanır (12). Eksternal sfinkter üç farklı elementin birlemesiyle olumutur: 1-) Sirküler bant- proksimal bölümdür 2-) Üretrovajinal sfinkter- üretranın distalindedir. 3-) Kompresör üretra- üretranın distalinde perineal membrandan kaynaklanır (ekil 4). ekil 4 : nternal ve eksternal sfinkter mekanizmalarının bileenleri ve yerleri (10). Pelvis tabanının; miksiyon, defekasyon, koitus ve doum gibi çok önemli ilevleri vardır. Pelvis tabanın ilevlerinin bozulması, pelvik taban yetmezlii adını alır. Pelvis tabanının anatomisi ve üriner inkontinans konusunda yapılan çalımalar, karın içi basıncın artmasına neden olan stres durumlarında üriner kontinansın salanması için mesane boynu ve proksimal üretranın destek sistemi 16

17 ile retropubik pozisyonda olması gerektiini vurgulamaktadır (ekil 5) (11). Gerçekten iki yanda pelvik diyaframa tutunan ön vajina duvarı mesane boynu ve proksimal üretraya bir askı oluturmakta, bu kısımların yaslandıı bir stabil taban tekil etmektedir. Stres ile artan karın içi basınç, bu ekilde mesane ve proksimal üretraya da eit düzeyde aktarılmakta ve kontinans salanmaktadır. Üretranın etkin bir ekilde kapanmasına, üretranın pelvisteki pozisyonundan ziyade subüretral tabakanın stabilitesinin daha önemli olduu da vurgulanmaktadır (11). ekil 5: A, stres esnasında normal mesane boynu; B, subüretral destek doku azaldıında stres esnasında mesane boynu; C, sistosel varlıında stres esnasında mesane boynu. Sfinkter üretra kasları üretranın proksimal ve orta kısmında bulunur. Pelvik sinirle uyarılan bu kaslar Tip I liflerinden oluur ve istirahat üretra tonusundan sorumludur. Kompresör üretra ve üretrovajinal sfinkter kasları pudendal sinirle uyarılır. Tip II liflerinden olumulardır. Bu kaslar abdominal basınç artıı esnasında kasılarak, üretral basınç artıını güçlendirir. 17

18 SÜ fizyopatogenezinde bir baka yeni teori P.E.Petros ve U.Ulmsten tarfından ortaya atılmıtır (13). ntegral teori olarak bilinen bu teoriye göre genellikle doumu takiben vajen ba dokusu ve destek ligamanlarının gevemesi sonucu patoloji ortaya çıkmaktadır. Pubouretral ligamanların (anterior bölge hasarı), orta vajenin ve uterosakral ligamanların (posterior bölge hasarı) gevemesi normalde mevcut olan vajenin üç yönlü desteini yetersiz yapmaktadır. Pelvik yapılara gereince tutunamayan vajen nedeniyle, batın içi basıncın yükseldii durumlarda veya ieme esnasında pelvik tabanın relaksasyonu sırasındaki normal nöromüsküler olaylar sırasıyla uretral kapanma veya açılma eylemine yeterince dönüememekteler. Böylece anatomik bozukluk nedeniyle nöromüsküler disfonksiyon ortaya çıkmaktadır. Fizyoloji : Normal ieme anatomik yapının intakt olmasına ve sinir sisteminin kontrolünün normal olmasına balıdır. Anatomi veya nöroanatomini bozan herhangi bir patoloji bu kompleks süreci önemli derecede etkiler. Kontinans mekanizmaları: 1. drar depolama fazı: ieme siklusunun depolama fazında kontinans mesane basıncının düük, üretral basıncın yüksek tutulması ile salanır. ntarüretral basınç mesane boynu ve üretranın internal ve eksternal sfinkter mekanizmaları ile pelvik tabanın istirahat kas tonusuyla devam ettirilir. Serebral korteks iemeye inhibitör etki yapar. Mesane distansiyonu ve arı, aferentlerle modifiye edilir. Sosyal olarak uygun zaman ve ieme yeri modifikasyonu yapılır. Mesane dolmaya balayınca mesane duvarı gerginlii artar. Sempatik detrussor inhibe edici refleks detrusor kontraktilitesini baskılar. Detrusor gerginlii arttıında sempatik sfinkter konstüktör refleks, sfinkterik düz kası kontraktilitesini uyarır. Pelvik taban ve perineal kaslarda istemli olarak artan gerginlie cevaben detrusor kontraksiyonu perineodetrussor inhibe edici refleks tarafından engellenir. Proksimal üretrada idrar varlıı veya trigon gerginliinin 18

19 artması sonucu üretranın eksternal sfinkterinin kasılması üretrosfinkterik koruma refleksi tarafından uyarılır. 2. eme fazı: ieme esnasında pelvik taban EMG aktivitesi azalır ve detrusor kontraksiyonundan önce üretral basınç düer. ntravezikal basıncın artması ieme hissini uyarır ve istemli ieme balatılır. Mesane içinde ml idrar biriktiinde sosyal olarak uygun yer ve zaman varlıında pelvik taban kasları bilinçli olarak gever. Mesane duvarının gerilimi arttıında proksimal üretra ve mesane boynu kontraksiyonu detrussoüretral inhibe edici refleks tarafından baskılanır. Detrusosfinkterik inhibe edici refleks üretral sfinkterin çizgili eksternal komponentini inhibe eder. Üretrada idrar bulunması sonucunda detrusor kası üretrodetrusor uyarıcı refleks tarafından uyarılır. Mesane basıncı intraüretral basıncın üzerine çıktıında sfinkterik mekanizmanın gevemesiyle birlikte detrusor kasılır ve ieme balar. 3. emenin sonlandırılması: normal koullar altında mesane tamamen boaltılmadan da ieme istemli olarak durdurulabilir. Perineal ve pelvik taban kaslarının istemli kasılması perineobulbar detrusor inhibe edici refleks yoluyla detrusorun kasılamasını inhibe eder. Bu refleksle ieme durdurulur ve depolama fazı balar (14). Alt üriner sistemin fonksiyonel bozuklukları Tümör, inflamasyon veya enfeksiyon yoksa alt üriner sistem disfonksiyonu nörolojik veya fizyolojik kontrol bozukluu, müsküler problemler veya yapısal anormalliklere balı olabilir. 19

20 CS alt üriner sistem disfonksiyonlarını u ekilde sınıflandırmaktadır: 1. Depolama fazı Mesane fonksiyonu: a. detrusor aktivitesi: normal veya aırı aktif b. mesane duyarlılıı: normal, hipersensitif, hiposensitif veya duyarsız c. mesane kapasitesi Üretra fonksiyonu: normal veya yetersiz 2. eme fazı a. Detrusor fonksiyonu: normal, atonik veya hipotonik mesane b. Üretra fonksiyonu: normal veya obstruktif Spontan veya provokasyonla meydana gelen ve tamamıyla baskılanamayan mesane kontraksiyonları bilinen bir nörolojik durumla açıklanamıyorsa unstabil mesane, açıklanabiliyor ise hiperrefleks mesane adını alır. Genellikle üriner urgensi ile birliktedir. Aktif detrusor fonksiyonunda artı söz konusu ise duyusal urgensi olarak adlandırılır. Üriner inkontinans tiplerinin sınıflandırılması: 1. Gerçek stres inkontinans (SÜ): öksürme, hapırma, aır kaldırma, koma vs batın içi basıncın artıına neden olan fiziksel aktiviteler esnasında istemsiz idrar kaçırma durumudur. Bu durumda detrusor aktivitesi olmaksızın intravezikal basıncın maksimum uretral kapanma basıncını aması gözlenmektedir. 2. Urge inkontinans (U): ani ve güçlü ieme istei ile istemsiz idrar kaçırma durumudur. nhibe edilemeyen detrusor kontraksiyonları var ise motor urgensi veya detrusor instabilitesi (D), yoksa duyusal urgensi veya detrusor hiperrefleksisi (DH) olarak adlandırılır. 20

21 3. Mikst üriner inkontinans(mü): hem stres hem de urge inkontinans semptomlarının bir arada görülmesi durumudur. 4. Detrusor sfinkter dissinerjisi: baka bir deyile refleks inkontinans, ieme sırasında normalde mevcut olan üretra sfinkterinin gevemesi ile detrusor kasının kontranksiyonu arasındaki koordinasyonun kaybolduu durumdur. Genellikle omurilik lezyonlarında veya pelvik kasları gevetememe durumunda ortaya çıkar. 5. Tama inkontinansı: çıkı obstuksiyonu, detrusor atonisi veya duyusal nöropatiye balı mesanenin aırı gerildii durumlarda istemsiz idrar kaçırma durumudur. Omurilik yaralanmaları, diabetik nöropati, bazı ilaçların kullanımı ve pelvik prolapsus veya geçirilmi inkontinans cerrahisine balı mesane çıkıı obstuksiyonu gibi durumlarda karımıza çıkmaktadır. 6. Fonksiyonel inkontinans: tuvalete ulamayı engelleyen bilisel, psikolojik veya fiziksel durumlarda görülmektedir. DAPPERS kısaltması mevcut etken durumları özetlemektedir: D: Delirium : nfeksiyon P: Farmokoloji anlar: sedatifler, diuretikler, antikolinerjikler, kalsium kanal blokerleri ve s. P: Psikolojik: depresyon E: Endokrin nedenler R: Hareketin kısıtlanması S: Stool (dıkı) baskısı 7. Anatomik anomali ve fistüller: uretral fistül veya divertikül, ektopik ureter ve s. drar inkontinansı: sosyal ve hijyenik problemlere neden olabilen ve objektif olarak gösterilebilen istemsiz idrar kaçırmadır. Üriner inkontinans normal yalanma süreci deildir. Ancak kadınların bir çou bu durumu çocuk 21

22 dourma ve yalanmanın doal bir sonucu olarak algılamaktadırlar. Üriner inkontinansı yaayanların ancak üçte biri bunu bir sorun olarak ifade eder. Pelvik Nöroanatomi Mesane ve onun çıkı yolu olan üretranın primer olarak iki fonksiyonu vardır. Birincisi, düük basınçlarda sızdırma olmaksızın idrarın depolanması ve ikinci olarak da, gevemi çıkı yolu direnciyle periyodik olarak idrarın atılmasıdır. Bu olaylar periferal, otonomik, somatik ve santral sinir sisteminin koordinasyonunu gerektirir. Alt idrar yollarının nöroanatomi ve nörofizyolojisinin bilinmesi hayvan ve insan deneyleriyle ortaya çıkarılmıtır. Nöral olayların karmaık integrasyonundan dolayı alt idrar yollarının inervasyonu metabolik bozukluklar, nörolojik hastalık, travma, ilaçlar ve yalanmadan etkilenir. 1. Efferent Parasempatik Yollar: Mesaneye giden parasempatik uyarı sakral parasempatik nükleustan köken alır (15,16). Sakral parasempatik nükleus S2 den S4 e spinal kordun lamina VII sindeki interomediolateral hücre sütununda bulunur. Kolinerjik preganglionik nöronlar pelvik siniri oluturmak için ventral spinal sinirlerle spinal korddan çıkarlar. Preganglionik lifler aynı zamanda mesanede intramural ganglionlarla sinaps yaparlar (17). Pelvik pleksus rektuma giden lateral pelvik fasya içindeki sinir liflerinin bir aıdır. Sa ve sol pelvik pleksuslar rektumun arkasında birbirleriyle balanır (18). Pelvik pleksus sempatik ve parasempatik liflerin bir karıımını içerir (ekil-6) (17). 22

23 inervasyonu. ekil 6. Mesane ve üretranın sempatik ve parasempatik 2. Efferent Sempatik Yollar Pelvik iç organları uyaran sempatik sinirler torakolomber spinal kordan çıkarlar. Mesaneyi ve üretrayı uyaran preganglionik nöronlar T11 den L2 ye kadar intermedial hücre sütunundan, spinal korddan ve nükleus interkalatustan çıkarlar. Bu kolinerjik preganglionikler ventral köklerden spinal korddan ayrılırlar. Pelvik sinirler hem sempatik hem de parasempatik komponentleri içerir (19, 20, 21). Eksternal üretral sfinkter veya rabdosfinkter ve pelvik taban kas yapısını inerve eden nöronlar S2 den S4 e spinal kordun ön boynuzundan köken alır. Bu motor nöronlar Onuf un nükleusu olarak isimlendirilen alandan çıkarlar (22). Bu nöronların aksonları pelvik diyafram kasları ve eksternal üretral siniri inerve etmesi için spinal korddan pudental sinir olarak çıkarlar. Eksternal üretral sfinkterin pelvik sinirler tarafından inerve edildiine dair kanıtlar vardır(ekil 7). 23

24 ON=Onuf nükleusu ekil 7. Mesane ve üretranın somatik afferent ve efferent inervasyonu. 3. Afferent Parasempatik Yollar Mesaneden gelen parasempatik yolun afferent dalları insanda S2 den S4 e kadar uzanan dorsal kök ganglionlarından köken alır (23). Bu nöronlar bipolardır ve üretraya olduu gibi mesanenin düz kasları ve epiteliyumuna uzanan kollar gönderir. Mekanoseptif afferentler pelvik sinirde ieme uyarısının balamasından sorumludurlar (24,25,26). Hipotalamus multipl organ sistemleri arasındaki otonomik aktiviteyi koordine eder. Dier yandan pons iemeyi de içeren iç organ fonksiyonlarını kontrol eder (27,28). 24

25 4. Afferent Sempatik ve Somatik Yollar Sempatik afferent yollar T11 den L2 ye dorsal kök ganglionlarında yerlemitir. Eksternal üretral sfinkterden gelen somatik afferentler pudental sinir içinde yol alırlar ve mesaneden gelen pelvik sinirlerdeki parasempatik afferentler ile çakıan bölgelerde sonlanır (28,29). Özet olarak kadın idrar tutma mekanizmasını pelvik diyaframı oluturan levator ani kasları ve fasyal uzantıları ile birlikte üretral sfinkterik sistemin nöroanatomik bütünlüü salar. Yalanma, hormonal deiiklikler, doum travması ve nörojenik hastalıklar gibi çeitli nedenler ile bu bütünlük bozulduunda pelvik organ prolapsusu, stres tipte idrar kaçırma ya da dier mesane ilev bozuklukları ortaya çıkmaktadır. Üriner inkontinansın nedenleriyle, belirti ve fizyopatolojik belirtilerinin ilikisi Tablo 1 de özetlenmitir. 25

26 Tablo 1: Üriner inkontinansın nedenleriyle, belirti ve fizyopatolojik belirtilerinin ilikisi ( 30 ). Semptom Sıkıma Hastalık Detrusor aırı Tıbbi veya Cerrahi Nedenler diopatik inkontinansı aktivitesi Nörojenik drar yolu enfeksiyonları Çıkım obstrüksiyonu Stres inkontinans Farkına varılmayan kaçırma Sürekli kaçırma idrar idrar Mesane kanseri Sfinkter Pelvis duvarı hipermobilitesi geveklii ntrensek sfinkter Geçirilmi üretral, yetmezlii vezikal veya pelvik cerrahi Nörojenik Detrusor aırı diopatik, nörojenik aktivitesi Sfinkter patolojileri Geçirilmi üretral, vezikal veya pelvik cerrahi Üretra dıı idrar Fistüller kaçırma Sfinkter patolojisi Detrusor kontraktilitesinde bozulma Üretra dıı idrar kaçırma Noktürnal Sfinkter patolojileri enürezis Detrusor aırı aktivitesi eme sonrası Postsfinkterik idrar damlama birikimi Ekstraüretral inkontinans Vezikoüretero veya üretrovajinal fistül Ektopik üreter Ektopik üreter Nörojenik Geçirilmi üretral, vezikal veya pelvik cerrahi Ektopik üreter Üriner/ vajinal fistül diopatik, nörojenik Çıkım obstrüksiyonu diopatik Üretra divertikülü Travma, cerrahi veya dier giriimler Doumsal 26

27 NKONTNANSIN ETYOLOJ VE PATOGENEZ Çok etmenli olan stres inkontinansta mekanik, nörolojik, hormanal ve biokimyasal deiiklikler suçlanmaktadır. Obezite, doum, sigara, sıvı alımı, ilaçlar ( diüretikler gibi ), daha önceki inkontinans cerrahisi ve histerektomi inkontinans için risk faktörleridir (1). Stres inkontinansın potansiyel etyolojik faktörleri aaıda özetlenmitir: Stres nkontinansın Potansiyel Etiyolojik Faktörleri (31) 1- Ya ve cinsiyet 2- Östrojen yetersizlii 3- Irk 4- Doum travması 5- Üretral kollajen sentezinin azalması, ba dokusu özellii 6- Sigara kullanımı, kronik konstipasyon ve obezite 7- Geçirilmi pelvik cerrahi 8- Radyoterapi 9- Üriner trakt enfeksiyonu 10- Nörolojik hastalıklar 1.Ya ve cinsiyet: Ü kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Prevalans yala birlikte artar. Ancak genç yalarda da görülebilmektedir. leri yalarda eklenen kalp yetersizlii, demans, diyabet, böbrek hastalıkları ve azalmı hareketlilik gibi problemler üriner inkontinansın iddetlenmesine katkıda bulunur. Yalanma SÜ'nın direk nedeni olmamasma ramen, üriner sistem ilevlerindeki yaa balı deiimler nedeni ile daha çok yalı kadınlarda izlenmektedir. Tüm toplumların yalandıı düünüldüünde, yakın gelecekte 27

28 SÜ prevalansında artı beklenmektedir. Yalanan hastalarda inkontinans ile birlikte artmı idrar yapma sayısı, noktüri ve urgency görülebilir; bunlar da santral sinir sisteminin alt üriner sistem üzerindeki kontrol mekanizmalarındaki yalanmaya balı deiikliklere iaret etmektedir (32,33). 2. Seks hormonları: Ortak embriyolojik kökenleri düünüldüünde, kadınlarda üriner ve genital sistemin her ikisinin de kadın seks hormonlarının etkisine duyarlı olması sürpriz deildir. Vajina, üretra, mesane ve pelvik tabanda östrojen ve progesteron reseptörleri mevcuttur. Gebelik, menstruel siklus esnasında ve menopozu takiben alt üriner sistemde semptomatik, sitolojik ve ürodinamik deiiklikler gözlenmitir. Menopozla ilikili ovaryan fonksiyon yetersizlii endojen östrojen üretiminde bir azalma ve dizüri, nokturi, urgensi ve inkontinans gibi üriner semptomların görülme sıklıında bir artıla sonuçlanır. Postmenopozal dönemde üriner inkontinans her ne kadar yaygın olsa da, östrojen eksikliinin rolü kesin deildir. Bazı çalımalar östrojen replasman tedavisinin SÜ semptomlarını iyiletireceini göstermitir (34). Fakat 1500 kadının 4 sene izlendii bir çalımada östrojen replasman tedavisinin semptomları aırlatırdıı izlenmitir (35). Gebelikte mesanenin kapasitesi ve kompliansı artmaktadır. Gebelikte sıklıkla inkontinans görülebilir, fakat genellikle geçicidir ve doumdan kısa süre sonra kaybolur (36). Benzeri deiiklikler menstruyel siklusun luteal fazında da gözlenmitir. Progesteron düz kaslarda gevetici etki yaptıı için D olan hastalarda yararlı olabilir. 3. Irk: Üriner ikayetlerin ifade ve algılanması kültürel faktörlere göre deiiklikler gösterdiinden, üriner inkontinansın prevalansını farklı ırklarda deerlendirmek güçtür. Mevcut verilere göre üriner inkontinans Çinli, Eskimo ve siyah kadınlarda daha az görülmektedir. 28

29 4. Doum: Tüm ya gruplarında dourmamı kadınlarda inkontinans görülme sıklıının daha az olduu bilinmektedir. Doum sayısı SÜ insidansında artıa neden olurken, D insidansını etkilememektedir. Gerçek SÜ ta doum travması major etiyolojik faktör olarak bildirilmekte. Vajinal yolla zor doumlar özellikle makat gelii sırasında çizgili sfinkter bebein baı ile pubis kemii arasında sıkııp ezilmekte, zafiyete uramaktadır. Doum sonrası salıklı genç kadınların % 3 ünde stres inkontinans görülmektedir. Doumu takiben pelvik taban yaralanması histolojik ve elektromiyografik bulgular ile gösterilmitir. ne elektromiyografisi kullanılarak yürütülen prospektif çalımalarda Deindl ve ark. doum yapmı ve yapmamı kadınlar arasında ortalama motor ünite potansiyelleri, pubokoksigeal kasın aktivasyon kalıpları açısından herhangi bir farklılık olmamasına ramen özellikle multipar kadınlarda istemli sfinkter kasma süresinin kısaldıını, asimetrik ve koordinasyonsuz levator kası aktivasyon kalıplarının görüldüünü bildirmilerdir. Çok doum yapmı bazı kadınlarda da pudendal sinir iletimi yavalamı, fonksiyonel üretra uzunluunun ve üretra kapanma basıncının dütüü gözlenmitir. Travaysız sezeryan ile dourtulan kadınların doum sonrası pelvik taban kasları daha güçlüdür ve bunlarda daha az üriner inkontinasa rastlanmaktadır (37). 5. Ba dokusu özellii: Tip I kollagen tip III kollagene göre daha kalın ve güçlüdür. Keane ve ark. gerçek SÜ olduu ürodinamik olarak dorulanmı nullipar 30 kadında periüretral biopsi yaparak tip I ve tip III kollagen miktarlarını karılatırdıklarında tip I kollagen miktarını düük bulmulardır. Aynı zamanda kontrol grubuna göre gerçek SÜ olan grupta total kollagen miktarını düük bulmulardır (38). Norton ve ark. Falconer ve ark. genital prolapsusu ve SÜ olan nullipar kadınlarda benzer bulgular rapor etmilerdir (39,40). 29

30 6. Sigara, obezite ve kabızlık: ntraabdominal basıncın kronik olarak artıına neden olan herhangi bir durum SÜ geliimi veya artması için bir risk faktörüdür. Obezite pelvik taban organlarına intraabdominal basıncı arttırır. BK en çok SÜ ile ilikilidir (41). Obez olan ve olmayan inkontinanslı hastalarda ürodinamik parametreler arasında anlamlı bir fark tespit edilmemitir (42). Sigara içenlerde üriner inkontinans görülme riski 2-3 kat yüksektir. Bu muhtemelen güçlü ve sık öksürmeye balıdır. 7. Geçirilmi pelvik cerrahi (43) - Antiinkontinans cerrahi - Üretral divertikülektomi - Radikal histerektomi - Rektum un abdominoperineal rezeksiyonu - Üretrotomi - Mesane boynu rezeksiyonu veya insizyonu Histerektomi : Üriner inkontinans histerektominin bir komplikasyonu olabilir. Histerektominin SÜ riskini arttırdıını gösteren çalımalar olduu gibi (44), laparoskopik histerektomi sonrasında SÜ riskinin azaldıını gösteren çalıma da vardır (45). Radikal histerektomi üretrovezikal disfonksiyon riskini arttırmaktadır (46). Histerektomi sonrası SÜ oluma riski, urge inkontinansa göre yüksek bulunmutur. Muhtemel nedenler kas, fasya, pelvik sinir yaralanması veya östrojen eksikliidir. 8. Radyoterapi : Evre I endometrium kanserinde uyulanan radyoterapi sonrası hastaların yaklaık % 50 de stres inkontinans, sık idrara çıkma ve urgensi gelimektedir. Bu semptomlar fibrotik mesane hasarı ve kısmen rabdosfinkterin denervasyonu sonucu gelimektedir (47). 30

31 9. Üriner sistem enfeksiyonu. 10. Nörolojik hastalıklar (43): -Myelodisplazi -Anterior spinal arter sendromu -Lumbosakral nörolojik durumlar -Shy-Drager sendromu STRES NKONTNANSTA DEERLENDRME VE TANI YÖNTEMLER Üriner inkontinansın ön deerlendirilmesi öykü, ieme çizelgesi ve fizik muayeneyi içerir. Üriner Öykü - Üriner inkontinansın süresi ve özelliklerini - Gündüz ve gece idrar yapma ve kaçırma sıklıını - Beraberinde var olan veya elik eden dier üriner sistem dıı yakınmaları - Beraberinde seyreden dier alt üriner sistem yakınmalarını - Sıvı alı düzenini - Daha önceki hastalıkla ilgili tedaviler ve sonuçlarını - Ped veya dier koruyucuları kullanıp, kullanmadıını içermelidir (48). eme Çizelgesi eme günlüü 24 saatlik periyotlarla hastanın sıvı alım ve atım miktarını gösterir. Ayrıca gün içindeki daılım ve bir seferdeki ieme miktarı belirlenir. Bu günlüe sıkıma ve sıkıma kaçırması aralıklarını, kullanılan pet sayısı iaretlenir. Düük hacimli iemeler kompliyansı azalmı mesaneyi düündürür. Gündüz az miktarda ve sık olan iemelerin gece normal olması psikojenik durumu düündürür. 31

32 Fizik Muayene Karın muayenesi yapılır. Ameliyat skarı, herni varlıı, glop veya karında kitle varlıı aratırılır. Pelvik muayene yapılır. Eksternal genitalya muayenesi yapılır. nternal genitalyada anormal vajinal sekresyon, östrojen eksiklii bulguları, pelvik organ prolapsusu ve anormal kitlenin varlıına bakılır. Vajende idrar görülmesi, fistül, üretrada bir defekti veya ektopik üretrayı düündürür. Prolapsusun varlıı aratırılır. Stres üriner inkontinans ile pelvik organ prolapsusu ayrı hastalıklardır, ancak birlikte de görülür. Rektal muayene sfinkter tonusunu ve fekal birikmeyi anlamak için yapılır. Nörolojik muayenede anal sfinkter tonusu, istemli anal kontraksiyonu ve perine duyusuna bakılır. Bir bozukluk saptanırsa kapsamlı nörolojik muayeneye geçilir. eme sonrası rezidü miktarı deikendir ve gün içinde deiiklikler gösterir. 50 ml altındakiler normal, 200 ml üstündekiler patolojik kabul edilmelidir. Öksürük-Stres testi: Stres inkontinans düünülen hastada mesane doldurulduktan sonra yatar pozisyonda ve gerekirse ayakta iken hastanın öksürmesi istenir. drar kaçaı görülür. Ped testi: drar kaçırmanın miktarını, idrarın pette yaptıı aırlıa spesifik olarak belirlemek için yapılan bir testtir. 24 saatlik test en güvenilir sonucu verir, 4 gram ve üstündeki aırlık artıı pozitif olarak kabul edilir. 32

33 Ürolojik deerlendirme 1.Direk Üriner Sistem Grafisi (DÜSG): DÜSG ta hastalıı üphesinde ilk uygulanan görüntüleme yöntemidir. yi bir DÜSG, T12 vertebra ve simfizis pubisi içine almalı ve batın temiz olmalıdır. Tanı için primer tetkik olarak veya VP çekiminde kontrast madde öncesi düz film olarak çekilir. Ta tanısında kullanıldıı gibi kemik yapılarda, baırsak gaz paterninde ve bazı yumuak doku anormalliklerinde de tanıya yardımcı olabilir. Karacier, dalak, böbrekler, mesane, çevre mezenter ve retroperitoneal ya dokusu ile karılatırılarak kontrast veren younlukları ile direk filmde tanınabilirler. Böbrek sınırları ve intrarenal kalsifikasyonlar, intrarenal kitleleri saptamak için yardımcı olabilir. Psoas kası gölgesinin silinmesi retroperitoniumda sıvı veya kitle düündürtebilir. Uterin fibroidler ve distandü mesane DÜSG de saptanabilir. DÜSG de saptanan spina bifida, sakral agenezis, kemik kırık ve metastazları ürolojik anormalliklerin önemli ipuçları olabilir. 2. Ultrasonografi (USG): Ultrasonografi, yüksek frekanslı ses dalgalarının kullanıldıı renal morfoloji ve perfüzyonu ile mesane hakkında deerli bilgiler veren arısız non invaziv bir yöntemdir. Bir transdüser tarafından üretilen yüksek frekanslı ses enerjisi hastaya iletilir. Bu enerji dokunun tipine göre abzorbe edilir veya yansıtılır. Örnein, hava bu enerjiyi %100 oranında yansıtırken, kemik %100 oranında abzorbe eder. USG birçok avantajlar içerir. Hasta uyumluluu, fleksibilitesi, radyasyon içermemesi, intravasküler kontrast ajan gerektirmemesi avantajlı yönleridir. Dezavantajları ise fonksiyonel bilgi vermemesi, dilate olmamı 33

34 üreteri ve retroperitoniumun birçok bölgesini gösterememesidir. Ayrıca USG yapan kiiye, ekipman kalitesine de balı bir yöntemdir. 3. Ürodinami: Ürodinamik inceleme detrussor sfinkter ilikisinin idrarı depolama ve boaltma ilevindeki etkinliini hidrodinamik yöntemler aracılıı ile sayısal verilere dayanarak grafik eklinde göstermenin ötesinde, pelvik adalelerin aktivitelerinin de elektromyografik olarak ölçümünü salar. Bu balamda ürodinami terimi üroflovmetri, sistometri, üretral basınç profili, basınç akım çalıması, videoürodinami ve pelvik taban kaslarının elektromyografisini kapsayan geni bir kavramdır (49). Ürodinami alt üriner trakt patofizyolojisinin deerlendirilmesinde kullanılan fonksiyonel bir yöntemdir. Ürodinamik çalıma bir seri testleri içerir. Deerlendirilmek istenen fonksiyon iyi belirlenmeli ve hasta için en uygun test seçilmelidir. Klinikte inkontinan bir hastada ürodinamik çalıma u durumlarda gereklidir ; - nkontinansa sebep olan faktörleri tanımlamak ve ayırıcı tanı salamak -Alt üriner sistem disfonksiyonunun dier nedenlerini belirlemek -Üst üriner traktusu etkileyen disfonksiyonu belirlemek -Planlanan bir tedavinin baarı ve istenmeyen yan etkilerini belirlemek -Tedavinin etkinliini belirlemek -nkontinans için daha önce uygulanmı tedavinin baarısızlıını aratırmak. 34

35 Kısaca ürodinamik çalımalar, alt üriner trakt fonksiyon ve disfonksiyonunu belirleyerek inkontinans ve elik eden patolojilere en uygun tedaviyi salamak için uygulanır. ÜRODNAM UYGULAMASININ GENEL KURALLARI 1.Çalıma öncesi deerlendirme: Ürodinamik çalıma öncesi iyi bir hikaye alınmalıdır. Fizik muayene ve ieme çizelgesi çalıma öncesi gereklidir. Bu bilgiler hangi ürodinamik çalımanın seçileceini belirlemek açısından gereklidir. Hasta ürodinami öncesi yazılı veya en azından sözel olarak bilgilendirilmelidir. lem öncesi alt üriner sistemi etkileyecek ilaç kullanımı kesilmelidir. 2.Hastanın pozisyonu: Ürodinami yapılan kii, çalıma esnasında uyanık olmalı, anestezi almamalıdır. Hasta pozisyonu dikkate alınmalı (otururken, yatarken, ayaktayken) ve raporda belirtilmelidir. Hasta pozisyonunu deitirilirse, ekipmanın referans seviyelerine göre tekrar ayarlanması gereklidir. Bazı durumlarda hasta pozisyonu hastanın genel durumuna göre belirlenmelidir. 3.Çalımacı : Ürodinamiyi uygulayan çalımacının rolü çok önemlidir. Çalımacı artefaktları belirleme ve minimale indirme, hasta ile iletiim gibi faaliyetlerle tüm çalımayı yönlendirmelidir. Çalımacı hasta ile devamlı konumalı, hastanın hissettiklerini örenmelidir. Sonuçlar net deilse çalıma tekrarlatılmalı, gerektiinde ekstra testler yapılmalıdır. 35

36 4.Kateterler ve transduserler: Çalıma esnasında mesane dolumu ve basınç ölçümü için kullanılan kateterler mümkün olduunca ince olmalıdır. Eer eksternal basınç transduserlerı kullanılıyorsa iki adet tek lümenli kateter veya çift lümenli kateterler, mesane doldurma/boaltma ve intravezikal basınç ölçümü için kullanılabilir. Ayrıca raporda rektal kateterlerin modeli ve üretici firması da ayrıntılı olarak belirtilmelidir. 5.Basınç ölçümü: Ürodinamik çalımada temel olarak ölçülen basınçlar intravezikal basınç, abdominal basınç ve üretral basınçtır. ntravezikal basınçtan abdominal basınç deeri çıkarılarak detrusor basıncı hesaplanır. Basınç ölçümleri ürodinamik testlerin temel amacıdır. Basınç ölçümlerinde meydana gelebilecek artefaktlar önemli sorunlardandır. Bu artefaktları anlayabilmek için dolum fazına balamadan önce, dolum fazı esnasında her 60 saniyede bir veya her 50 ml. serum infüzyonu sonrası ve çalıma tamamlandıktan hemen sonra hasta öksürtülmelidir. Bu öksürükler vezikal ve abdominal basınçlarda aynı artılara neden olmalıdır. Hastaya takılan kateterler ve balantı tüpleri kısa ve fleksibl olmalıdır. Balantı noktalarında kaçaa ve herhangi bir basınç deiimine sebep olmamalıdır. lem öncesi sistem tüm hava kabarcıklarından temizlenmelidir. a) ntravezikal basınç (P ves ): P ves, mesane içine doldurulan ve fiziksel olarak hissedilen gerçek basınçtır. ntravezikal basınç mesane duvarına etki eden internal basınç ve mesaneyi çevreleyen organlardan oluan güçten meydana gelir. P ves = P det + P abd b) Abdominal basınç (P abd ): P abd, mesaneyi çevreleyen organların mesaneye uyguladıı net etkileri temsil eder. Rektum ve vajenden ölçülen basınç abdominal basıncı yaklaık olarak belirler. P abd i ölçmek için eksternal 36

37 basınç transdüseri kullanılıyorsa, intravezikal basınç transdüseri gibi ilemden önce sıfırlanmalı ve vezikal basınç transdüseri ile aynı seviyeye getirilmelidir. c) Detrusor basıncı ( P det ): Detrusor basıncı intravezikal ve abdominal basınç bulunarak hesaplanır. Detrusor basıncı detrusor kasına etki eden aktif ve pasif güçleri gösterir. Öksürme, hastanın kendini kasması gibi eksternal etkiler elimine edilerek sadece detrusorun kendi hareketleri hesaplanır. P det = P ves P abd d) Üretral basınç (P ura ): Üretra içindeki basınç, dolum veya ieme esnasında ölçülebilir. Dolum esnasında üretra kapalı olduu için P ura ölçümü dolum fazında zordur. Bu evrede üretrada sıvı bulunmadıı için gerçek basınç saptanamaz. P ura, kapalı olan üretranın açılmasına ve idrarın rahatça akmasına neden olan sıvı basıncı olarak tanımlanmaktadır. P ura dan P ves çıkarılması ile üretral kapanma basıncı hesaplanır. Üretral kapanma basıncı = P ura P ves 6.drar kaçaının izlenmesi: nkontinan hastalarda en önemli husus idrar kaçaının izlenmesi olmasına ramen kaçaı tespit etme metodu halen standardize edilememitir. Distal elektrik iletiminin ölçülmesine dayanan elektriksel bir metod üretra içindeki idrarı belirlemek için sensitif bir yöntem gibi görünmektedir. Videoürodinami mevcut ise de, floroskopi ile idrar kaçaını gözlemek mümkündür. Hastanın altına yerletirilen flovmetre idrar kaçaını kaydedebilir. Birçok yerde ölçüm, çıplak gözle kaçaın izlenmesi ile olur. Eer kaçak çok ise sorun olmamakta fakat idrar kaçaı birkaç damla ise bu gözden kaçabilmektedir. Kuru bir pamuk veya koyu renkli bir bez çalımacıya idrar kaçaını takip etmek açısından yardımcı olabilir. 37

38 7.Ürodinami ekipmanları : Ürodinami ekipmanı en azından iki basınç kanalı (P ves, P abd ) ve P det hesaplama, kaydetme kapasitesinde olmalıdır. P det kanalı pozitif deerleri hesaplayabildii gibi negatif deerleri de kaydedebilmelidir. Testlerin komplekslii arttıkça infüze edilen sıvı için bir kanal olmalıdır. Üretral basınç, ieme akım oranı, ienen hacim ve EMG için kayıt ve görüntüleme yapılabilmelidir. 8.Çalıma sonuçlarının deerlendirilmesi : Ürodinamik test sonuçları klinik bulgu ve semptomlarla birlikte deerlendirilmelidir. Hastanın klinik verileri ile deiik ürodinamik bulgular elde edilebilir veya deiik semptomları olan hastalardan benzer ürodinamik sonuçlar elde edilebilir. Valsalva Kaçırma Noktası Basınçları (VLPP): VLPP mesane kontraksiyonu olmadıında idrar kaçırmaya neden olan basıncı ifade eder. Bu inceleme üretra fonksiyonunun alternatif bir deerlendirmesidir. Sistometri sırasında mesane ml doldurulur. leri derecede aırı aktivite varsa mesane kapasitesinin yarısına kadar doldurulur daha sonra hastaya idrar kaçırana kadar Valsalva manevrası yapması söylenir. nkontinansın olutuu en düük abdominal basınç VLPP olarak tanımlanır. VLPP inkontinansın boyutu ile korelasyon gösterir. Mesanenin aırı doluluunda VLPP deerleri düük olarak kaydedilebilir. leri derecede SY nde VLPP 30 cm H 2 O nun altındadır. 38

39 Ürodinami tetkiklerindeki normal deerler: Sistometri: Maksimum sistometrik kapasite: lk hissetme:150cc Komplians:%100 Üroflovmetri: Qmax: 15-25ml/sn eme zamanı: 30sn 39

40 STRES NKONTNANSIN TEDAVS Kadında yukarıda sözü edilen tanısal yöntemlerle nedensel faktörler tanımlandıktan sonra, cerrahi tedaviyi düünmeden önce hasta konservatif seçeneklerle tedavi edilmelidir. Konservatif tedavide oluacak zaman kaybını da düünerek, tedavi için hasta ikayetlerinin hayat kalitesi üzerine etkisini de göz önünde bulundurulmalıdır. Bu nedenle direkt cerrahi tedavi de düünülebilir. Konservatif tedavide baarısız olunursa pelvik taban geveklii, üretral hipermobilite, sfinkter yetmezliini düzeltmek için cerrahi tedavi seçenekleri düünülmelidir. (50). Stres inkontinanslı hastaların tedavi seçenekleri aaıda gösterilmitir CERRAH DII TEDAV: Sıvı kısıtlaması Pelvik taban egzersizleri Östrojenler Biyolojik geribildirim Alfa sempatomimetikler Koruyucu iç çamaırları Kateter drenajı Perineal elektromanyetik stimülasyon 40

41 CERRAH TEDAV (51): Kolporrafi anterior ve Kelly mesane boynu plikasyonu Üretral hipermobiliteye balı inkontinansı düzeltmeye yönelik abdominal mesane boynu süspansiyon operasyonları - Retropubik: Burch kolposuspansiyon (açık/laparoskopik), Marshall-Marchetti-Krantz - Paravajinal: Paravajinal defekt tamir, vajinal-obturator raf operasyonu - ne süspansiyonu: Pereyra ve modifikasyonları (Stamey, Raz, Gittes) ntrinsik sfinkter yetmezliine balı inkontinansı düzeltmeye yönelik operasyonlar - Askı (sling) operasyonları - Otolog materyaller: Rektus fasyası, fasya lata - Heterolog materyaller: Domuz dermisi, dura mater - Sentetik materyaller (midüretral askılar): Tension-free vaginal tape (TVT), intravajinal slingplasti, suprapubik ARC, obturator askı, tensionfree vaginal tape obturator sistem - Periüretral enjeksiyon: Teflon, kollajen - Yapay sfinkter 41

42 A. Kolporafi Anterior (CA) ve Kelly Plikasyonu: lk olarak 1911 de Howard Kelly nin gelitirdii CA ve üretranın plikasyonu ameliyatıdır (52). Vajina ön duvarına üçgen eklinde insizyon yapılarak mukoza eksize edilir. Diseksiyonla mesane serbestletirilerek yukarı doru mobilize edilir. Üretrovezikal birleim yerinin tabanına büklüm yapıcı sütürler konur ve bunlarla üretrovezikal bileke yukarı itilerek desteklenmeye çalıılır. Yani endopelvik fasya, yine endopelvik fasya ile desteklenmektedir. Subjektif kür oranları %48-90 gibi geni bir marjda deikendir (53). Objektif kür oranları %30-70 arasındadır (54,55). Vajina ön duvarı prolapsusunun tedavisinde muhtemelen en iyi ameliyat olmakla birlikte, SÜ tedavisinde en iyi ameliyat olmadıı kesindir. Komplikasyonları arasında mesane, üretra ve üreter yaralanması, üriner retansiyon ve hematom oluumu sayılabilir. Uzun dönemdeki objektif baarı oranının düük olması nedeniyle uygulanma sıklıı hızla azalmıtır ve günümüzde ürojinekologlar tarafından tercih edilmemektedir. Yapılan prospektif randomize bir çalımada CA/Kelly plikasyonu, ine süspansiyonu ve Burch kolposuspansiyonu 3. ay, 12.ay ve 5. yıl sonuçları karılatırılmı ve CA/Kelly plikasyonunun dier inkontinans müdahalelerine oranla daha az etkin olduu görülmütür. Dolayısı ile CA üretral sfinkter yetmezliinin tedavisinde önerilmemektedir (56). Morbiditesinin düük, uygulamasının nispeten kolay ve postoperatif arısının az olması nedeniyle özellikle yalı hastalarda endikasyon alanı bulabilir. B. Marshall-Marchetti-Krantz (MMK) Ameliyatı: Kelly ameliyatını takip eden gelime, destekleyici periüretral dokuların pelvis içindeki deiik yapılara retropubik fiksasyonu oldu. MMK ilemi, 1949 da tarif edilmitir. Bu ameliyatta periüretral dokuların os pubisin periostuna asılması ile mesane yükseltilmektedir (57). Subjektif baarı oranı %89-90 a varan yüksek oranlarda bildirilmise de, objektif deerlendirme sonuçları daha düüktür (%70-%89) 42

43 (58,59). Balıca komplikasyonu, %2,5-7 oranında görülen osteitis pubis (58) ve apse oluumudur. MMK ameliyatının kısa ve orta dönemde baarı oranı % 82 olup daha uzun vadede bu oran % 33 e inmektedir (60,61). Baarı oranlarının istenildii kadar yüksek olmaması ve komplikasyonları nedeniyle zaman içinde popülaritesi azalmı ve yerini yava yava yeni yöntemlere bırakmıtır. C. Burch kolposüspansiyonu: MMK ameliyatının sistoselleri ortadan kaldırmadıının görülmesi üzerine 1961 de Burch, Cooper ligamanını kullanarak yeni bir retropubik askı ameliyatı tanımladı. Bu ameliyatta fiksasyon için simfizis pubis yerine ileopectineal ligamanlar kullanıldıından üretral hamak daha anterolateralde olumakta ve küçük ve orta büyüklükteki sistoseller ortadan kalkmaktadır. TVT'nin uzun dönem sonuçları henüz elde edilemediinden, bazı aratırmacılar tarafından halen gold standard olarak kabul edilmektedir (62). Bu teknikte 2-3 adet geç emilen ya da emilmeyen sütür ipsilateral paravajinal fasya ile iliopektineal (Cooper) ligament arasına konulur. En proksimal sütür mesane boynu hizasına atılır; geri kalan sütürler l cm aralıklarla distale konulur. Burch tarafından bildirilen orijinal subjektif baarı oranı %100 (63), daha sonra yine kendisi tarafından bildirilen daha geni bir çalımada %93 (64) ise de objektif sonuçlar %73-90 arasındadır (58,65). Uzun dönemde % 69 oranında baarılı olduu bildirilmitir (66) yılından beri laparoskopik olarak da yapılmaktadır (67). D. Vajinal ve suprapubik teknikler: 1959 da Pereyra, periüretral dokuları anterior rectus fasyasına sabitleyen ilk transvajinal mesane boynu süspansiyonunu yapmıtır (68). Bu cerrahi teknik, daha sonra gelitirilen Stamey (69), Raz (70), Gittes-Loughlin (71) ve daha baka tekniklerin temelini oluturmutur. Yeni tekniklerin farkı, periüretral dokulara yapılan diseksiyonun genilii, graft maddesi kullanımı, periüretral dokuları destekleyen sütürlerin sayısı ve lokalizasyonundaki farklar ve farklı ine taıyıcılarının kullanılmasıdır. MMK ve Burch de olduu gibi, transvajinal teknikler de mesane boynunu 43

44 yükseltirler fakat ek bir subüretral destek salamazlar. Objektif baarı oranları, Pereyra için 1 yıllık takipte %63-70 tir (72). Gittes için %83, Stamey için %40-83 (73) arasındadır. Raz yönteminin baarısı genelde %75-90 arasında bildirilmitir (74). Ne yazık ki, uzun dönem sonuçları bu kadar iyi deildir. Trockman ve ark. yaptıı 10 yıllık izlemde baarı oranını % 20 civarında bulmular (75). Bu operasyonların baarısı doku iyilemesine deil, iki tarafta da atılan sütürlerin kalitesine balıdır. Dolayısı ile cerrahinin optimal olmadıı koullarda rekürrens oranı yüksektir (76). E. Periüretral Enjeksiyon: lk kez 1938 yılında Murless tarafından ortaya atılmıtır; fakat uygun materyal bulunmadımdan uzun yıllar popüler hale gelmemitir (77) Enjekte edilecek madde, sistoskopi ya da ultrasonografi altında periüretral ya da transüretral yoldan enjekte edilebilir. Mesane boynunun submukozası altına enjekte edilerek mesane boynunun kapanması salanır. Enjeksiyon 2 ya da daha fazla noktaya yapılır, standart hacim 5 ml'dir. Hasta öksürtülerek ya da üretroskopi ile yeterli mesane boynu kapanması salanıp salanmadıı kontrol edilir. lk kez politetrafluoroetilen mikropolimer parçacıkla (Teflon) 1973 yılında Berg tarafından kullanılmı ancak parçacıkların vücutta daılıp granülomlar oluturması nedeni ile terkedilmitir (78). Otolog ya dokusu kolay yıkıldıı için uzun dönemde etkisizdir. Günümüzde sıır dermisinden üretilen kolajene çapraz balı glutaraldehid (Contigen), silikon içermeyen bir taıyıcı jel içinde süspansiyon hale getirilmi polidimetilsiloksan (Macroplastique), hyalurinik asit (Microplastique) karbon kaplı zinkonyum bilyeleri (Durasphere) en sık kullanılan ajanlardır. Kısa dönem kontinans oranları %70 civarında olsa da, etkinlii zaman içinde azalarak 2 yıllık kontinans oranı %48'e kadar düer. Sık reenjeksiyon gerekmektedir (62). 44

45 F. Sling ameliyatları: Stres inkontinansın tedavisinde birçok ameliyat ekli bulunmakta ve bunlardan biri olan sling ameliyatları çok eskilere dayanmaktadır de Von Giordano gracilis kasını, 1910 da Goebell piramidalis kasını kullanarak ilk sling operasyonunu gerçekletirmilerdir. Sling ameliyatları balarda VLPP si düük olan SY veya stres inkontinans cerrahisi sonrası baarısız olgularda kullanılırken, son zamanlarda her tip stres inkontinans olgularında tavsiye edilen ilk seçenek ameliyat konumuna gelmitir. Sling ameliyatlarında otolog ya da sentetik materyal kullanılabilir. Askı ameliyatlarının ortak noktası, üretra ya da mesane boynunun tamamen altından geçip karın duvarına asılan erit eklinde bir materyal kullanılmasıdır. Kombine vajinal ve abdominal yol, yalnızca vajinal yol, üretra ve mesane tabanı altından kör disseksiyon ile askı uygulanması eklinde pek çok teknik öne sürülmütür. Fakat hangi cerrahi giriimin dierlerine üstün olduu konusunda görü birlii yoktur. Daha çok kullanılan materyal ve askının gerginlii askı cerrahisinin baarısını etkilemektedir (79). Hem mesaneyi yükseltmeleri, hem de daha güçlü bir subüretral destek salamaları nedeniyle popüler hale gelmilerdir. Bu amaçla, vajina ön duvarı, otolog kas veya fasya (fasya lata, rektus fasyası, m. gracilis), kadavra fasyası ve sentetik maddeler (Teflon, Gore-Tex, Mersilene ve Marlex) kullanılmıtır. Amerikan Üroloji Dernei ve Kadın Stres Üriner nkontinans Klinik Önerileri Paneli, 1997 yılında, sling ilemi ve retropubik süspansiyonların kadın stres inkontinansında en etkili cerrahi tedaviler olduu sonucuna varmıtır (80). Endikasyonları arasında, gerçek stres inkontinans (internal sfinkter yetmezlii ve/veya üretral mobiliteye balı) ve MÜ vardır. MÜ de hastaya yapılacak ameliyatın stres komponentine yönelik olduu, urge komponentinin düzelebilecei, aynı kalabilecei ya da iddetlenebilecei hastaya anlatılmalıdır. Sentetik materyal kullananlarda sling erozyonlarının daha fazla olduu dikkati çekmektedir. Sling ameliyatları arasında en çok rabet edilenlerden birisi 45

46 de vajinal duvar slingidir. Raz tarafından 1989 da tarif edilen bu teknikte sling için orta hattan bir vajinal flep, vajen mukozası ve altındaki periüretral destek ile birlikte yukarı asılarak hamak oluturulur. Sistosel tamiri yapılacaı zaman beraberinde sling ameliyatını da yapmak ve olası bir inkontinansı önlemek gerekir. Üretra divertikülleri ve çeitli nedenlerle doku kaybına uramı üretralarda Martius flap veya benzeri bir tamir ilemini takiben sling ameliyatı yapılıp inkontinans önlenmelidir. Sonuç olarak ister otolog, ister alloplastik, isterse de sentetik materyallerle yapılsın sling ameliyatları son yıllarda çok popülarite kazanmı ve her tip stres inkontinansta kullanılır hale gelmitir. Deiik serilerde pubovajinal sling ameliyatlarının uzun dönem baarı oranı %73 ile %97 arasında bildirilmitir (Tablo 2). Tüm yararlarına karın sling ameliyatları sonrasında bazı istenmeyen komplikasyonlar görülebilir. Bunların en belirgin olanları erozyon, detrusor aırı aktivitesi, idrar retansiyonu, infeksiyon ve pelvik hematomdur (Tablo 3). Tablo 2: Bazı aratırmacılara göre pubovajinal sling ameliyatlarının baarı oranları (81). Aratırmacı Hasta zlem yileme sayısı süresi oranı (ay) (%) Chaikin Raz Wright Morgan Carbone

47 Tablo 3: Rektus fasyası kullanılan pubovajinal sling ameliyatlarının komplikasyonları (82). Operasyon baarısızlıı % 3,2 Aırı gergin, üretrayı sıkıtıran askı % 2,4 Pelvik hematom % 0,8 nsizyonel herni % 0,8 Derin ven trombozu % 0,4 Akcier embolisi % 0,4 Miduretral sling prosedürleri: 1. TVT Operasyonu: lk olarak 1995 yılında Ulmsten tarafından intravajinal slingplasti adı altında tarif edilmitir (83). Daha sonra bu orijinal ameliyat modifiye edilerek tension-free vaginal tape (TVT) olarak adlandırılmıtır (84). SÜ'nın cerrahi tedavisinde minimal invazif ameliyatlar arasında dönüm noktasıdır. Lokal, rejyonel ya da genel anestezi altında uygulanabilir. Dier askı ameliyatlarından farklı olarak TVT'de askı mesane boynuna deil midüretraya yerletirilmektedir (ekil 8). Operasyonun üretral mobiliteyi etkilemedii düünülmektedir. ekil 8: TVT de prolen bandın retropubik yerleimi 47

ALT ÜRİNER SİSTEM VE PELVİK TABAN FONKSİYONEL ANATOMİSİ

ALT ÜRİNER SİSTEM VE PELVİK TABAN FONKSİYONEL ANATOMİSİ ALT ÜRİNER SİSTEM VE PELVİK TABAN FONKSİYONEL ANATOMİSİ Prof.Dr.Niyazi Aşkar Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Ürojinekoloji Ünitesi Kontinansın devamlılığının sağlanması

Detaylı

ÜRODĠNAMĠK DEĞERLENDĠRME

ÜRODĠNAMĠK DEĞERLENDĠRME ÜRODĠNAMĠK DEĞERLENDĠRME Prof. Dr. Niyazi Aşkar EÜTF Kadın Hast. ve Doğum Anabilim Dalı Ürodinamik inceleme Amaç: Alt üriner sistem dolum ve boşaltım fonksiyon bozukluklarını saptamaktır Ürodinamik tetkiklerin

Detaylı

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR?

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki

Detaylı

ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE PELVİK TABAN EGZERSİZLERİ NÖROMODÜLASYON-BİOFEEDBACK İÇİN EVDE EGZERSİZ EĞİTİM UYGULAMASI KISA DÖNEM SONUÇLARI

ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE PELVİK TABAN EGZERSİZLERİ NÖROMODÜLASYON-BİOFEEDBACK İÇİN EVDE EGZERSİZ EĞİTİM UYGULAMASI KISA DÖNEM SONUÇLARI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ I. KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ Klinik Şefi Doç.Dr. AHMET BİRTAN BORAN ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE PELVİK TABAN EGZERSİZLERİ NÖROMODÜLASYON-BİOFEEDBACK

Detaylı

ÜRİNER İNKONTİNANS. Doç Dr Haluk EMİR. Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı

ÜRİNER İNKONTİNANS. Doç Dr Haluk EMİR. Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı ÜRİNER İNKONTİNANS Doç Dr Haluk EMİR Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı Alt Üriner Sistem Mesane ve mesane boynu (İnternal sfinkter) Üretra Peri üretral çizgile adele (Eksternal sfinkter)

Detaylı

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ

Kadın İdrar İnkontinansı. Dr. M.NURİ BODAKÇİ Kadın İdrar İnkontinansı Dr. M.NURİ BODAKÇİ Genel populasyonun çoğunda özellikle kadınlarda ve yaşlılarda mesane disfonksiyonu vardır. ICS üriner inkontinansı; objektif olarak gösterilebilen ve sosyal

Detaylı

(Uzmanlık Tezi) Dr. Mevlüt Akın Azman

(Uzmanlık Tezi) Dr. Mevlüt Akın Azman T.C. Sağlık Bakanlığı Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Klinik Şefi Op. Dr. Gültekin Köse TENSION FREE VAGİNAL TAPE(TVT) OPERASYONUNUN UYGULANMASI ve KISA

Detaylı

STRES ÜRİNER İNKONTİNAS TEDAVİSİNDE TRASOBTURATOR TAPE (TOT) OPERASYONUNUN ETKİNLİĞİNİN ÜRODİNAMİ VE ANKET FORMLARIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ

STRES ÜRİNER İNKONTİNAS TEDAVİSİNDE TRASOBTURATOR TAPE (TOT) OPERASYONUNUN ETKİNLİĞİNİN ÜRODİNAMİ VE ANKET FORMLARIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ I.KADIN DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ: Doç. Dr. A. Birtan BORAN STRES ÜRİNER İNKONTİNAS TEDAVİSİNDE TRASOBTURATOR TAPE (TOT) OPERASYONUNUN ETKİNLİĞİNİN

Detaylı

İDRAR KAÇIRMA Dr. Bülent Çetinel. idrar kaçırma(üriner inkontinans) idrar tutamama hali

İDRAR KAÇIRMA Dr. Bülent Çetinel. idrar kaçırma(üriner inkontinans) idrar tutamama hali İDRAR KAÇIRMA Dr. Bülent Çetinel idrar kaçırma(üriner inkontinans) idrar tutamama hali Görülme Sıklığı kadında % 4.5-53 erkekde %1.6-24 Üroloji ve Jinekoloji Polikliniklerine İdrar Kaçırma Yakınması Dışında

Detaylı

STRES ÜRİNER İNKONTİNANS HASTALARINDA TRANSOBTURATOR TAPE (TOT) OPERASYONU BAŞARISININ KİNG s SAĞLIK ANKETİ VE PERİNEAL ULTRASONOGRAFİ İLE

STRES ÜRİNER İNKONTİNANS HASTALARINDA TRANSOBTURATOR TAPE (TOT) OPERASYONU BAŞARISININ KİNG s SAĞLIK ANKETİ VE PERİNEAL ULTRASONOGRAFİ İLE T.C. Sağlık Bakanlığı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Şef: Doç. Dr. Orhan ÜNAL Tez Danışmanı: Dr. Bülent KARS STRES ÜRİNER İNKONTİNANS HASTALARINDA

Detaylı

Prof. Dr. M. İhsan Karaman. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Üroloji Kliniği

Prof. Dr. M. İhsan Karaman. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Üroloji Kliniği Prof. Dr. M. İhsan Karaman Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Üroloji Kliniği İşeme Bozukluğu-Tanım Sağlıklı çocuklarda yanlış tuvalet eğitimi yada psikolojik yada ailesel nedenlerle gelişen

Detaylı

PELVİK RELAKSASYON VE İNKONTİNANS DA HASTA DEĞERLENDİRMESİ. Prof. Dr. Haldun Güner

PELVİK RELAKSASYON VE İNKONTİNANS DA HASTA DEĞERLENDİRMESİ. Prof. Dr. Haldun Güner PELVİK RELAKSASYON VE İNKONTİNANS DA HASTA DEĞERLENDİRMESİ Prof. Dr. Haldun Güner Üriner inkontinans, birçok nedenle ortaya çıkabilen, kompleks-multifaktöriyel ve hijyenik ya da sosyal bir sorun haline

Detaylı

Cerrahi ne zaman gerekli. Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar. Mini-slingler. Mid-slingler. MiniArc MUS yerleştirme. MiniArc MUS yerleştirme

Cerrahi ne zaman gerekli. Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar. Mini-slingler. Mid-slingler. MiniArc MUS yerleştirme. MiniArc MUS yerleştirme Cerrahi ne zaman gerekli Mini-slingler Periuretral enjeksiyonlar Dr Tevfik Yoldemir Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. Konservatif veya medikal tedavi faydalı olmazsa Urodinamik

Detaylı

KADINLARDA İDRAR KAÇIRMA NEDİR VE NASIL TEDAVİ EDİLİR? İdrar kaçırma nedir- nasıl tanımlanır? Bu bir hastalık mıdır?

KADINLARDA İDRAR KAÇIRMA NEDİR VE NASIL TEDAVİ EDİLİR? İdrar kaçırma nedir- nasıl tanımlanır? Bu bir hastalık mıdır? KADINLARDA İDRAR KAÇIRMA NEDİR VE NASIL TEDAVİ EDİLİR? İdrar kaçırma nedir- nasıl tanımlanır? Bu bir hastalık mıdır? İdrar kaçırma her türlü istem dışı idrarın tutulamaması yani kaçırma halidir. Bu durum,

Detaylı

Üriner kontinans değerlendirme formu

Üriner kontinans değerlendirme formu Üriner kontinans değerlendirme formu Ad-Soyad: Doğum Tarihi: Adres: Ev telefonu: İş/Hobiler: Sevk: Problem: Devam süresi: Yaş: İş telefonu: G.P.: Başlangıç Boşaltım Başlangıç Boşaltım Semptomlar Şiddet

Detaylı

Rektovaginal fistül perianal fistül kategorisinde ele alınan bir hastalıktır ve barsak içeriğinin vagenden gelmesi ile karakterizedir.

Rektovaginal fistül perianal fistül kategorisinde ele alınan bir hastalıktır ve barsak içeriğinin vagenden gelmesi ile karakterizedir. REKTOVAGİNAL FİSTÜL Rektovaginal fistül perianal fistül kategorisinde ele alınan bir hastalıktır ve barsak içeriğinin vagenden gelmesi ile karakterizedir. KLİNİK-TANI: Vagenden gaz ve gaita gelmesi en

Detaylı

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Derin İnfiltratif Endometriozis Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endometriozis Peritoneal Ovarian Derin infiltratif Anterior Mesane Posterior P1-Uterosakral ligament P2-Vajinal

Detaylı

Fonksiyonel İnkontinans

Fonksiyonel İnkontinans Fonksiyonel İnkontinans Anatomik, nörolojik sorunu olmayan çocuklarda görülen anormal idrar tutma ya da idrar kaçırma gibi işeme bozukluğu durumlarıdır 7 yaş Kız çocuklar %6 Erkek çocuklar %3.8 GÜNDÜZ

Detaylı

Üriner inkontinans terimleri sözlüğü

Üriner inkontinans terimleri sözlüğü Hasta Bilgilendirme Formu Türkçe Üriner inkontinans terimleri sözlüğü Açık cerrahi Organlara doğrudan ulaşabilmek için cerrahın cildi ve dokuları kestiği bir cerrahi işlemdir. Anestezi (genel, spinal veya

Detaylı

Başarısız MÜS Cerrahisi Ne Yapılmalı? M.Levent Emir

Başarısız MÜS Cerrahisi Ne Yapılmalı? M.Levent Emir Başarısız MÜS Cerrahisi Ne Yapılmalı? M.Levent Emir İzzet Koçak-Adnan Menderes Üniv (Aydın) Fuat Demirel-Dışkapı Yıldırım Beyazıt EAH Oğuz Mertoğlu- Tepecik EAH Dirençli stres üriner inkontinans Postoperatif

Detaylı

DR. AYŞEGÜL KORUR UZMANLIK TEZİ

DR. AYŞEGÜL KORUR UZMANLIK TEZİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI GÖZTEPE EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ Aile Hekimliği Koordinatörü: Prof. Dr. Aytekin Oğuz KADINLARDA İDRAR KAÇIRMA ŞİKAYETİNİN GENEL SAĞLIK, PSİKOSOSYAL VE SEKSÜEL

Detaylı

İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi. Dr. Öztuğ Adsan

İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi. Dr. Öztuğ Adsan İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi Dr. Öztuğ Adsan Radikal Sistektomi Radikal sistektomi pelvik lenfadenektomi ile birlikte kasa invaze ve

Detaylı

İşeme disfonksiyonu external üretral sfinkter veya pelvik taban kaslarının istemli işeme sırasında aktivitelerindeki artış olarak tanımlanabilir.

İşeme disfonksiyonu external üretral sfinkter veya pelvik taban kaslarının istemli işeme sırasında aktivitelerindeki artış olarak tanımlanabilir. Dr. Abdullah Gedik İşeme disfonksiyonu external üretral sfinkter veya pelvik taban kaslarının istemli işeme sırasında aktivitelerindeki artış olarak tanımlanabilir. Rahatsızlık hissi, duraksama semptomları

Detaylı

STRES ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TENSİON-FREE VAGİNAL TAPE OPERASYONU VE UZUN DÖNEM TAKİP SONUÇLARI

STRES ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TENSİON-FREE VAGİNAL TAPE OPERASYONU VE UZUN DÖNEM TAKİP SONUÇLARI TC. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ ÜROLOJİ KLİNİĞİ STRES ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TENSİON-FREE VAGİNAL TAPE OPERASYONU VE UZUN DÖNEM TAKİP SONUÇLARI ( UZMANLIK TEZİ ) DR.

Detaylı

SAKRAL NÖROMODÜLASYON

SAKRAL NÖROMODÜLASYON SAKRAL NÖROMODÜLASYON Dr. Ali Ergen Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Refrakter Aşırı Aktif Mesane Alternatif tedavilerin uygun zamanda kullanılması için RAAM nin daha spesifik

Detaylı

DOĞURGAN ÇAĞDA KADINLARDA GÖRÜLEN ÜRİNER İNKONTİNANSIN SAĞLIK, SOSYAL, SEKSÜEL VE YAŞAM KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ YÜKSEK LİSANS TEZİ

DOĞURGAN ÇAĞDA KADINLARDA GÖRÜLEN ÜRİNER İNKONTİNANSIN SAĞLIK, SOSYAL, SEKSÜEL VE YAŞAM KALİTESİ ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ YÜKSEK LİSANS TEZİ T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİMDALI DOĞURGAN ÇAĞDA KADINLARDA GÖRÜLEN ÜRİNER İNKONTİNANSIN SAĞLIK, SOSYAL, SEKSÜEL VE YAŞAM KALİTESİ ÜZERİNE

Detaylı

NÖROJEN MESANE (alt üriner sistemin nörojenik disfonksiyonu)

NÖROJEN MESANE (alt üriner sistemin nörojenik disfonksiyonu) NÖROJEN MESANE (alt üriner sistemin nörojenik disfonksiyonu) tanımı, etiyolojisi, epidemiyoloji, sınıflama Dr. Tarık Yonguç İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tanım: İşemeyi kontrol eden, santral

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI ÜROJİNEKOLOJİK CERRAHİ GİRİŞİMLER HASTA ONAM FORMU

KADIN HASTALIKLARI ÜROJİNEKOLOJİK CERRAHİ GİRİŞİMLER HASTA ONAM FORMU SAYFA NO 1/5 Hasta olarak size uygulanacak olan işlem hakkında karar verebilmeniz için, işlem öncesinde, durumunuz ve önerilen cerrahi, tibbi ya da tanısal işlem ve diğer tedavi seçenekleri hakkında bilgi

Detaylı

STRES ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TENSİON FREE VAGİNAL TAPE AMELİYATININ KISA DÖNEM SONUÇLARININ BURCH AMELİYATI SONUÇLARIYLA KARŞILAŞTIRILMASI

STRES ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TENSİON FREE VAGİNAL TAPE AMELİYATININ KISA DÖNEM SONUÇLARININ BURCH AMELİYATI SONUÇLARIYLA KARŞILAŞTIRILMASI T. C. HASEKİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Klinik Şefi Op. Dr. Ahmet ÇETİN STRES ÜRİNER İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TENSİON FREE VAGİNAL TAPE AMELİYATININ KISA DÖNEM SONUÇLARININ

Detaylı

Aktif Yaşamınızın Kontrolünü Yeniden Kazanın İnkontinans ve Pelvik Organ Sarkmasında Tedavi Seçenekleri

Aktif Yaşamınızın Kontrolünü Yeniden Kazanın İnkontinans ve Pelvik Organ Sarkmasında Tedavi Seçenekleri Aktif Yaşamınızın Kontrolünü Yeniden Kazanın İnkontinans ve Pelvik Organ Sarkmasında Tedavi Seçenekleri ABD deki kadınların yaklaşık üçte birinde üriner veya dışkıyı tutamama gibi bir pelvik taban bozukluğu

Detaylı

TENSİON-FREE VAGİNAL TAPE OPERASYONUNUN POSTMİKSİONEL REZİDÜEL İDRAR VOLUMU ÜZERİNE ETKİSİ

TENSİON-FREE VAGİNAL TAPE OPERASYONUNUN POSTMİKSİONEL REZİDÜEL İDRAR VOLUMU ÜZERİNE ETKİSİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIRKÖY DOĞUMEVİ KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM HASTANESİ TEZ DANIŞMANI Klinik şefi Op. Dr. Hasan Cemal Ark TENSİON-FREE VAGİNAL TAPE OPERASYONUNUN POSTMİKSİONEL REZİDÜEL İDRAR

Detaylı

Pelvik Taban Onarımında Profilaktik Antiinkontinans Cerrahisi Gerekli mi? Hangi Olgulara? Nasıl? Dr. Yusuf Üstün

Pelvik Taban Onarımında Profilaktik Antiinkontinans Cerrahisi Gerekli mi? Hangi Olgulara? Nasıl? Dr. Yusuf Üstün Pelvik Taban Onarımında Profilaktik Antiinkontinans Cerrahisi Gerekli mi? Hangi Olgulara? Nasıl? Dr. Yusuf Üstün Özellikle 5.ve 6. dekatta POP cerrahisi Sonrası % 11-22 SUI oç POP & UI Birliktelik gösterebilir

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞI İŞEME BOZUKLUKLARI. Prof. Dr. Şaban SARIKAYA

ÇOCUKLUK ÇAĞI İŞEME BOZUKLUKLARI. Prof. Dr. Şaban SARIKAYA ÇOCUKLUK ÇAĞI İŞEME BOZUKLUKLARI Prof. Dr. Şaban SARIKAYA Sunum planı: İdrar kontrolünün gelişimi Çocuklarda işeme bozukluğu tanımı Terminoloji ve standardizasyon çalışmaları Tanı ve tedavi algoritmaları

Detaylı

AŞIRI AKTİF F MESANE DEĞERLEND ERLENDİRMERME. Çetinel. Üroloji Anabilim Dalı

AŞIRI AKTİF F MESANE DEĞERLEND ERLENDİRMERME. Çetinel. Üroloji Anabilim Dalı AŞIRI AKTİF F MESANE DEĞERLEND ERLENDİRMERME Dr.Bülent Çetinel İ.Ü.. Cerrahpaşa a Tıp T p Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Detrusor Aşırı Aktivite(nörojenik rojenik)+dsd AŞIRI AKTİF F MESANE (Semptoma dayalı

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

PELVİK ORGAN PROLAPSUSUNA EŞLİK EDEN GİZLİ STRES İNKONTİNANS OLGULARINDA PROFİLAKTİK ANTİİNKONTİNANS CERRAHİSİNİN ETKİNLİĞİ

PELVİK ORGAN PROLAPSUSUNA EŞLİK EDEN GİZLİ STRES İNKONTİNANS OLGULARINDA PROFİLAKTİK ANTİİNKONTİNANS CERRAHİSİNİN ETKİNLİĞİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL BAKIRKÖY DOĞUMEVİ KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Klinik Şefi: Op.Dr.H.Cemal Ark PELVİK ORGAN PROLAPSUSUNA EŞLİK EDEN GİZLİ STRES İNKONTİNANS OLGULARINDA

Detaylı

Doç.Dr.Onur POLAT. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

Doç.Dr.Onur POLAT. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Doç.Dr.Onur POLAT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Pelvik travma ciddi,kontrol edilemeyen ve ölüme sebep olan kanamalara yol açılabilir Retroperitoneal hematomların önemli nedenlerinden

Detaylı

KADINDA STRES TİP İDRAR KAÇIRMA TEDAVİSİNDE MEDİKAL AJANLARIN YERİ

KADINDA STRES TİP İDRAR KAÇIRMA TEDAVİSİNDE MEDİKAL AJANLARIN YERİ KADINDA STRES TİP İDRAR KAÇIRMA TEDAVİSİNDE MEDİKAL AJANLARIN YERİ Yrd.Doç.Dr.Gökhan TEMELTAŞ Celal Bayar Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Üroloji AD Ulusal Bilinçle Güncel Üroloji 14-15 Mart 2009, Aydın 1

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

İdrar kaçıran çocukta tanı. Dr. Alper Soylu Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji Bilim Dalı İzmir

İdrar kaçıran çocukta tanı. Dr. Alper Soylu Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji Bilim Dalı İzmir İdrar kaçıran çocukta tanı Dr. Alper Soylu Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji Bilim Dalı İzmir Yararlanılan kaynaklar International Children s Continence Society (ICCS) Standardization

Detaylı

İçindekiler. X. İdrar transport, depoloma ve boşaltma

İçindekiler. X. İdrar transport, depoloma ve boşaltma İçindekiler X. İdrar transport, depoloma ve boşaltma 10.1 Alt üriner sistem disfonksiyonunun sınıflandırılması 10.1.1 Patofizyoloji //Fuat Demirel, Erdem Öztürk 10.1.2 Sınıflama sistemleri 10.1.3 Alt üriner

Detaylı

PROSTAT ANATOMİSİ PROSTAT FİZYOLOJİSİ AMELİYAT TÜRLERİ

PROSTAT ANATOMİSİ PROSTAT FİZYOLOJİSİ AMELİYAT TÜRLERİ PROSTAT ANATOMİSİ PROSTAT FİZYOLOJİSİ AMELİYAT TÜRLERİ Prof. Dr. Özkan POLAT Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı Ulusal Bilinçle Güncel Üroloji 9-10 Mayıs 2009, Sarıkamış/Kars Prostat

Detaylı

T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI

T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI T.C. PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI TOTAL PROLAPSUS NEDENİYLE LEFORT OPERASYONU YAPILAN HASTALARIN PREOPERATİF VE POSTOPERATİF LABORATUAR VE GÖRÜNTÜLEME

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

Çocuk Ürolojisinde Tanı Yöntemleri. Doç Dr Haluk EMİR Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı

Çocuk Ürolojisinde Tanı Yöntemleri. Doç Dr Haluk EMİR Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı Çocuk Ürolojisinde Tanı Yöntemleri Doç Dr Haluk EMİR Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Çocuk Ürolojisi Bilim Dalı Ürinerogenital Sistem Böbrekler Üreterler Mesane Mesane boynu ve Üretra Penis Testis Epididim

Detaylı

KÜNT ve DELİCİ/KESİCİ KARIN TRAVMALARI

KÜNT ve DELİCİ/KESİCİ KARIN TRAVMALARI KÜNT ve DELİCİ/KESİCİ KARIN TRAVMALARI Dr. Ömer USLUKAYA DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GENEL CERRAHİ ANABİLİM DALI Karın travması Karın travmaları, baş, boyun ve toraks travmalarından sonra üçüncü en

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA ÜRİNER İNKONTİNANSA YAKLAŞIM

BİRİNCİ BASAMAKTA ÜRİNER İNKONTİNANSA YAKLAŞIM BİRİNCİ BASAMAKTA ÜRİNER İNKONTİNANSA YAKLAŞIM Dr. Didem Adahan Sunay Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Koordinatörlüğü Kontinans idrarı tutabilme, sosyal olarak uygun zamanda, uygun

Detaylı

Prostat anatomisi, fizyolojisi ve ameliyatları. Dr. Tayfun Şahinkanat Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD

Prostat anatomisi, fizyolojisi ve ameliyatları. Dr. Tayfun Şahinkanat Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD Prostat anatomisi, fizyolojisi ve ameliyatları Dr. Tayfun Şahinkanat Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD Prostatın anatomik yapısı Prostat symphysis pubis`in inferior kollarının

Detaylı

ÜRİNER İNKONTİNANS SEMPTOMU OLAN KADINLARDA MESANE EĞİTİMİ İLE BİRLİKTE PELVİK TABAN KAS EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI

ÜRİNER İNKONTİNANS SEMPTOMU OLAN KADINLARDA MESANE EĞİTİMİ İLE BİRLİKTE PELVİK TABAN KAS EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÜRİNER İNKONTİNANS SEMPTOMU OLAN KADINLARDA MESANE EĞİTİMİ İLE BİRLİKTE PELVİK TABAN KAS EĞİTİMİNİN ETKİNLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI Dr. Fzt. Serap KAYA

Detaylı

BİOFEEDBACK. Disfonksiyonel İşeme nedir?

BİOFEEDBACK. Disfonksiyonel İşeme nedir? BİOFEEDBACK Disfonksiyonel İşeme nedir? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki bozuklukları ifade

Detaylı

Pelvik taban kaslarının 4 önemli görevi vardır:

Pelvik taban kaslarının 4 önemli görevi vardır: PELVİK TABAN REHABİLİTASYONU İnsan vücudunun gövde kısmı ; Göğüs (Toraks),Karın (Abdomen) ve Leğen (Pelvis) olmak üzere 3ana bölümden oluşur.karnın alt kısmında kasıklar olarak da bilinen pelvis; leğen

Detaylı

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık

PELVİS KIRIKLARI. Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Prof. Dr. Mehmet Aşık PELVİS KIRIKLARI Pelvis, lokomotor sistemin en fazla yük taşıyan bölümüdür. İçindeki majör damar, sinir ve organ yapıları nedeniyle pelvis travmaları kalıcı sakatlık

Detaylı

ÜRİNER İNKONTİNANS VE PELVİK ORGAN PROLAPSUSU: TANI VE TEDAVİ SEÇİMİ. Konu Yazarı Prof. Dr. Önay YALÇIN Dr. Hande DELİER

ÜRİNER İNKONTİNANS VE PELVİK ORGAN PROLAPSUSU: TANI VE TEDAVİ SEÇİMİ. Konu Yazarı Prof. Dr. Önay YALÇIN Dr. Hande DELİER Konu Yazarı Prof. Dr. Önay YALÇIN Dr. Hande DELİER Yazışma adresi İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Çapa-İSTANBUL ÜRİNER İNKONTİNANS VE PELVİK ORGAN PROLAPSUSU: TANI VE TEDAVİ

Detaylı

olmaması, sistemik hastalık öyküsü olmaması, NSA lara karı bilinen allerjisi olmaması, çalıma süresince analjezik etki oluturabilecek herhangi bir medikasyon (antidepresan, analjezik, trankilizan, hipnotik,

Detaylı

Radikal Prostatektomi. Üroonkoloji Derneği. Prof.Dr.Bülent Soyupak. 2005 Diyarbakır

Radikal Prostatektomi. Üroonkoloji Derneği. Prof.Dr.Bülent Soyupak. 2005 Diyarbakır Radikal Prostatektomi Prof.Dr.Bülent Soyupak 2005 Diyarbakır Tarihçe İlk perineal radikal prostatektomi: 1867, Theodore Billroth Standardize perineal yaklaşım: 1900-1904, Hugh Hampton Young Retropubik

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA ÜRİNER İNKONTİNANSA YAKLAŞIM

BİRİNCİ BASAMAKTA ÜRİNER İNKONTİNANSA YAKLAŞIM BİRİNCİ BASAMAKTA ÜRİNER İNKONTİNANSA YAKLAŞIM Dr. Didem Adahan Sunay Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Koordinatörlüğü Kontinans idrarı tutabilme, sosyal olarak uygun zamanda, uygun

Detaylı

Pelvik Taban Kas Egzersizleri Bilgi Notu Pelvik taban kasları nelerdir?

Pelvik Taban Kas Egzersizleri Bilgi Notu Pelvik taban kasları nelerdir? Pelvik Taban Kas Egzersizleri Bilgi Notu Pelvik taban kasları nelerdir? Pelvis, erkek ve kadınlarda üreme ve üriner sistem (idrarın toplanması ve atılmasını sağlayan) organlarını barındıran vücut boşluğudur.

Detaylı

Stres Tipinde İdrar Kaçırması Olan Kadınlar İçin Cerrahi Tedavi

Stres Tipinde İdrar Kaçırması Olan Kadınlar İçin Cerrahi Tedavi Hasta Bilgilendirme Formu Türkçe 35 Stres Tipinde İdrar Kaçırması Olan Kadınlar İçin Altı çizili terimler sözlükte listelenmiştir. Bazen kendi kendinize aldığınız ya da doktorunuz tarafından verilen ilaçlar

Detaylı

tedavisinde Minimal İnvazif Yaklaşı şımlar Doç.. Dr. Rahmi Onur Fırat Üroloji AD-Elaz Elazığ

tedavisinde Minimal İnvazif Yaklaşı şımlar Doç.. Dr. Rahmi Onur Fırat Üroloji AD-Elaz Elazığ Kadın n SÜİS tedavisinde Minimal İnvazif Yaklaşı şımlar Doç.. Dr. Rahmi Onur Fırat Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Üroloji AD-Elaz Elazığ Üriner İnkontinans - Egzersiz veya eforla, öksürme ya da hapşı şırma

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

40 YAŞ ÜSTÜ KADINLARDA PELVİK ORGAN PROLAPSUSU SIKLIĞI VE HAYAT KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ

40 YAŞ ÜSTÜ KADINLARDA PELVİK ORGAN PROLAPSUSU SIKLIĞI VE HAYAT KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN İNCELENMESİ T.C TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Tez Yöneticisi Doç. Dr. Petek BALKANLI KAPLAN 40 YAŞ ÜSTÜ KADINLARDA PELVİK ORGAN PROLAPSUSU SIKLIĞI VE

Detaylı

ABDOMİNAL SAKROKOLPOPEKSİ VE SAKROSPİNÖZ FİKSASYON. PROF.DR.HALDUN GÜNER lx. Türk Alman Jinekoloji Kongresi Ürojinekoloji Kursu,2011

ABDOMİNAL SAKROKOLPOPEKSİ VE SAKROSPİNÖZ FİKSASYON. PROF.DR.HALDUN GÜNER lx. Türk Alman Jinekoloji Kongresi Ürojinekoloji Kursu,2011 ABDOMİNAL SAKROKOLPOPEKSİ VE SAKROSPİNÖZ FİKSASYON PROF.DR.HALDUN GÜNER lx. Türk Alman Jinekoloji Kongresi Ürojinekoloji Kursu,2011 SAKROSPİNÖZ FİKSASYON Richter, 1968 Randall ve Nichols dan sonra popülarite

Detaylı

Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi

Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi Diastomatomiyeli Ameliyatı Sonrası Mentamove İle Tedavi Dr. Mustafa Akgün, Dr. Zehra Akgün, Dr. Christoph Garner Mentamove Eğitim Merkezi Bursa Turkiye Keyword: mentamove, diastomatomiyeli, postoperative

Detaylı

POSTMENOPOZAL DÖNEMDEK KADINLARA UYGULANAN HORMON TEDAVS VE ANTMUSKARNK LAÇLARIN ÜRNER NKONTNANS ÜZERNE ETKS

POSTMENOPOZAL DÖNEMDEK KADINLARA UYGULANAN HORMON TEDAVS VE ANTMUSKARNK LAÇLARIN ÜRNER NKONTNANS ÜZERNE ETKS T.C. ÇUKUROVA ÜNVERSTES TIP FAKÜLTES KADIN HASTALIKLARI VE DOUM ANABLM DALI POSTMENOPOZAL DÖNEMDEK KADINLARA UYGULANAN HORMON TEDAVS VE ANTMUSKARNK LAÇLARIN ÜRNER NKONTNANS ÜZERNE ETKS Dr. Svetlana KULYEVA

Detaylı

Üriner Diversiyonlar ve Seçim Kriterleri. Dr. Gökhan Toktaş İstanbul Eğt. ve Arş. Hastanesi Üroloji Kl.

Üriner Diversiyonlar ve Seçim Kriterleri. Dr. Gökhan Toktaş İstanbul Eğt. ve Arş. Hastanesi Üroloji Kl. Üriner Diversiyonlar ve Seçim Kriterleri Dr. Gökhan Toktaş İstanbul Eğt. ve Arş. Hastanesi Üroloji Kl. Sözlük Anlamları Diversiyon : saptırma, yoldan çevirme Heterotopik, : olmaması gereken bir yerde oluşmuş

Detaylı

Stres Üriner İnkontinans Cerrahisi Komplikasyonu : MESH EROZYONU DENİZ ŞİMŞEK EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

Stres Üriner İnkontinans Cerrahisi Komplikasyonu : MESH EROZYONU DENİZ ŞİMŞEK EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Stres Üriner İnkontinans Cerrahisi Komplikasyonu : MESH EROZYONU DENİZ ŞİMŞEK EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Üriner inkontinans Üriner inkontinans ; istemsiz idrar kaçırma olarak tanımlanmakla beraber,

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener

EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller. Uzm Dr Pınar Gelener EMG nin Kullanım Alanları ve Uyarılmış Potansiyeller Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Sinir ve kas hücreleri elektrik üretebilen, dışarıdan elektrik ile uyarılabilen ve elektriği iletebilen dokulardır

Detaylı

İŞEME DİSFONKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ

İŞEME DİSFONKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ 4. İşlevsel Üroloji ve Kadın Ürolojisi Kongresi Ürodinami Kursu İŞEME DİSFONKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ Doç. Dr. Ali Ersin Zümrütbaş Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 23.10.2015

Detaylı

ÜRİNER İNKONTİNANSLI KADINLARIN TEDAVİSİNDE TOLTERODİNE VE TROSPİUM CHLORİDE TEDAVİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. (Uzmanlık Tezi) DR.

ÜRİNER İNKONTİNANSLI KADINLARIN TEDAVİSİNDE TOLTERODİNE VE TROSPİUM CHLORİDE TEDAVİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. (Uzmanlık Tezi) DR. T.C. Sağlık Bakanlığı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Klinik Şefi: Doç.Dr. M. Cem Turan ÜRİNER İNKONTİNANSLI KADINLARIN TEDAVİSİNDE TOLTERODİNE

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 Eğitim Yılı Dönem III 7. Ders Kurulu ÜROGENİTAL SİSTEM Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü Dönem Koordinatörü Koordinatör Yardımcısı Ders kurulu başkanı Başkan Yardımcısı :Doç. Dr. Erkan Melih

Detaylı

. chröder, P. brams (E -ba kan), K.-E. ndersson,. rtibani,.r. happle,.. Drake,. Hampel,. eisius,. ubaro,.. hüroff (Ba kan)

. chröder, P. brams (E -ba kan), K.-E. ndersson,. rtibani,.r. happle,.. Drake,. Hampel,. eisius,. ubaro,.. hüroff (Ba kan) (Metin güncelleme Mart 2009). chröder, P. brams (E-bakan), K.-E. ndersson,. rtibani,.r. happle,.. Drake,. Hampel,. eisius,. ubaro,.. hüroff (Bakan) riner inkontinans () erkeklere göre kadnlarda çok daha

Detaylı

Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği

Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği Sakrum Kırıkları ve Biyomekaniği Dr.Hakan BOZKUŞ VKV Amerikan Hastanesi, Nöroşirurji Bölümü İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü AMERİKAN HASTANESİ Embriyoloji Tüm vertebral kolon 44 mesodermal somatomerden oluşur

Detaylı

PELVİK ORGAN PROLAPSUSU OLAN KADINLARDA VAJİNAL EPİTELİN İNNERVASYON DERECESİ VE SUBEPİTELYAL KONNEKTİF DOKUNUN İMMÜNOHİSTOKİMYASAL ANALİZİ

PELVİK ORGAN PROLAPSUSU OLAN KADINLARDA VAJİNAL EPİTELİN İNNERVASYON DERECESİ VE SUBEPİTELYAL KONNEKTİF DOKUNUN İMMÜNOHİSTOKİMYASAL ANALİZİ T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI Tez Yöneticisi Doç. Dr. Petek BALKANLI KAPLAN PELVİK ORGAN PROLAPSUSU OLAN KADINLARDA VAJİNAL EPİTELİN İNNERVASYON DERECESİ

Detaylı

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR. SAYFA NO 1/5 ÜROJİNEKOLOJİ CERRAHİ GİRİŞİMLER AYDINLATILMIŞ ONAM FORMU Hasta Adı Dosya No Tarih / Saat..... Yöntem: Ürojinekolojik cerrahi girişimler hazneden (vajinal) ya da karından kesi ile ya da karına

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz

Spondilolistezis. Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Prof. Dr. Önder Aydıngöz Spondilolistezis Bir vertebra cisminin alttaki üzerinde öne doğru yer değiştirmesidir. Spondilolizis Pars interartikülaristeki lizise verilen isimdir. Spondilolistezis

Detaylı

Apikal Prolapsusta Uterus Koruyucu Cerrahi

Apikal Prolapsusta Uterus Koruyucu Cerrahi Prof.Dr.Fuat Demirci Apikal Prolapsusta Uterus Koruyucu Cerrahi Prof. Dr. Fuat Demirci Kadıköyşifa Sağlık Grubu Uterus koruyucu yöntemler Vajinal yol Manchester Sakrospinöz histeropeksi Kolpokleizis Transvajinal

Detaylı

LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE

LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE LOKAL ILERI REKTUM TÜMÖRLERINDE NEOADJUVAN KıSA DÖNEM VE UZUN DÖNEM KEMORADYOTERAPI SONRASı HAYAT KALITESI DEĞERLENDIRILMESI SORUMLU ARAŞTIRMACI: Prof.Dr.ESRA SAĞLAM YARDIMCI ARAŞTIRMACI: Dr. ŞÜKRAN ŞENYÜREK

Detaylı

Aşırı Aktif Mesane (AAM) semptomları hakkında temel bilgiler

Aşırı Aktif Mesane (AAM) semptomları hakkında temel bilgiler Hasta Bilgilendirme Formu Türkçe Aşırı Aktif Mesane (AAM) semptomları hakkında temel bilgiler Altı çizili terimler sözlükte listelenmiştir. Mesane nedir? pubik kemik mesane seminal veziküller prostat rektum

Detaylı

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

İŞEME DİSFONKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ

İŞEME DİSFONKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ 4. İşlevsel Üroloji ve Kadın Ürolojisi Kongresi Ürodinami Kursu İŞEME DİSFONKSİYONUNUN PATOFİZYOLOJİSİ Doç. Dr. Ali Ersin Zümrütbaş Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji Anabilim Dalı 23.10.2015

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ

DÖNEM II 4. DERS KURULU 10 Şubat 4 Nisan 2014. Prof.Dr. Mustafa SARSILMAZ DÖNEM II. DERS KURULU 0 Şubat Nisan 0 Dekan : Dönem II Koordinatörü : Ders Kurulu Başkanı : Prof.Dr. Yrd.Doç.Dr. Yrd.Doç.Dr. KURUL DERSLERİ TEORİK PRATİK TOPLAM AKTS DERS VEREN ÖĞRETİM ÜYELERİ 0 (x) -

Detaylı

İdrar Kaçırma Epidemiyolojisi & Risk Faktörleri

İdrar Kaçırma Epidemiyolojisi & Risk Faktörleri İdrar Kaçırma Epidemiyolojisi & Risk Faktörleri Dr. Turgay Akgül SB Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2. Üroloji Kliniği 18 Nisan 2009-Ankara İdrar Kaçırma İdrarın herhangi bir şekilde istemsiz olarak

Detaylı

BENİGN PROSTAT HİPERPLAZİSİ. Dr. Necmettin PENBEGÜL

BENİGN PROSTAT HİPERPLAZİSİ. Dr. Necmettin PENBEGÜL BENİGN PROSTAT HİPERPLAZİSİ Dr. Necmettin PENBEGÜL Prostat Mesane tabanı ile üretranın birleşim yerinin etrafını sarar. Seminal sıvının bir kısmını üreten bir seks bezidir. Esas olarak epitelyal ve stromal

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ SAĞLIKLI OBEZLERDE FİZYOTERAPİ VE REFLEKSOLOJİ UYGULAMALARININ ZAYIFLAMAYA ETKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAZIRLAYAN:FZT.MELTEM ERASLAN DANIŞMAN:PROF.DR.İSMET MELEK Obezite (şişmanlık),vücutta aşırı ölçüde

Detaylı

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi)

OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) OTONOM SİNİR SİSTEMİ (Fonksiyonel Anatomi) Otonom sinir sitemi iki alt kısma ayrılır: 1. Sempatik sinir sistemi 2. Parasempatik sinir sistemi Sempatik ve parasempatik sistemin terminal nöronları gangliyonlarda

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

STRES İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TRANSOBTURATOR TAPE UYGULAMASI ve KISA DÖNEM SONUÇLARI

STRES İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TRANSOBTURATOR TAPE UYGULAMASI ve KISA DÖNEM SONUÇLARI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TAKSİM EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ Klinik Şefi Op.Dr.Yavuz Tahsin AYANOĞLU STRES İNKONTİNANS TEDAVİSİNDE TRANSOBTURATOR TAPE UYGULAMASI ve KISA

Detaylı

LAPAROSKOPİK KOLOREKTAL KANSER CERRAHİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI:251 OLGU

LAPAROSKOPİK KOLOREKTAL KANSER CERRAHİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI:251 OLGU LAPAROSKOPİK KOLOREKTAL KANSER CERRAHİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI:251 OLGU TÜRKİYE YÜKSEK İHTİSAS HASTANESİ GASTROENTEROLOJİ CERRAHİSİ KLİNİĞİ DR.TAHSİN DALGIÇ GİRİŞ Laparoskopik kolorektal cerrahi son

Detaylı

GECE YATAK ISLATMA-GÜNDÜZ ISLATMA GECE YATAK ISLATMA

GECE YATAK ISLATMA-GÜNDÜZ ISLATMA GECE YATAK ISLATMA GECE YATAK ISLATMA-GÜNDÜZ ISLATMA GECE YATAK ISLATMA Gece yatak ıslatma sorunu insanlık tarihinde kayıtları bulunan en eski sağlık problemlerinden biridir. 5 yaşına gelmiş bir çocukta yatak ıslatma normal

Detaylı

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02.

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015) KADIN HASTALIKLARINDA UYGULANAN MUAYENE METOTLARI Slayt No: 25 JİNEKOLOJİK MUAYENE 1.) Anamnez 2.) Genel Fizik Muayene

Detaylı

The relationships between preoperative urodynamic parameters and clinical outcomes in urinary stress incontinence

The relationships between preoperative urodynamic parameters and clinical outcomes in urinary stress incontinence Dicle Tıp Dergisi, 2008 ARAŞTIRMA YAZISI Cilt: 35, Sayı:4, (254-259) Üriner Stres İnkontinansda Sling Cerrahisi Öncesi Ürodinamik Değişkenlerin Preoperatif ve Postoperatif Klinik Yansımaları Yaşar Bozkurt

Detaylı

M. Stöhrer (ba kan), B. Blok, D. Castro-Diaz, E. Chartier- Kastler, P. Denys,. Kramer,. Pannek,. del Popolo, P. Radzisze ski, -.

M. Stöhrer (ba kan), B. Blok, D. Castro-Diaz, E. Chartier- Kastler, P. Denys,. Kramer,. Pannek,. del Popolo, P. Radzisze ski, -. (Metin güncelleme Mart 2009) M. Stöhrer (ba kan), B. Blok, D. Castro-Diaz, E. Chartier- Kastler, P. Denys,. Kramer,. Pannek,. del Popolo, P. Radzisze ski, -. Wyndaele 1980 lerden önce, nörojenik alt üriner

Detaylı