ĠSLAMĠ DEĞERLERĠN TIBBĠ ETĠK KURALLARA ETKĠLERĠ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ĠSLAMĠ DEĞERLERĠN TIBBĠ ETĠK KURALLARA ETKĠLERĠ"

Transkript

1 ĠSLAMĠ DEĞERLERĠN TIBBĠ ETĠK KURALLARA ETKĠLERĠ (The Influence of Islamic Values on Medical Ethics) Nazım İntepe Şifa University, Turkey ÖZET 2400 yıldır geçerliliğini koruyan tıbbi etik kuralların dayanaklarının ne olması konusundaki fikir ve görüşler ele alınarak konuya geçmişte İslami değerlerle yaklaşan hekimlerin görüşleri ve İslami değerlerin tıbbi etik kurallara dayanak olabilmeleri konusu örnekleriyle incelenmiştir. İslami değerlerin günümüz tıbbi etik kurallarına dayanak olarak katkı yapabileceği konusundaki görüşümüz ortaya konulmuştur. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Tıbbi Etik Kurallar; İslami Değerler; Hekimlik Ahlakı; Hekim Motivasyonu Tarihte birçok düşünür ahlakı tanımlama konusunu detaylı sorgulayarak, ona dayanak aramış ve bu konudaki problemleri çözmeye çalışmıştır. Dinler de insanlığa bir ahlak anlayışı getirmiştir. Sokrates, İnsanın ancak erdemlerle ve iyilik yapmakla mutlu olacağını söyler. Ona göre insan hayatın gayesi olan mutluluk için, insanın doğru ve iyi ahlaklı olması gerekmektedir. Bunlar için de Bilgi şarttır. İmmanuel Kant, İnsanın ahlaklı olmaya mecbur olduğunu ve onu mutluluğa layık kılan sebebin, ahlaklılık olduğunu söyler. Kant a göre, Ahlaken En yüksek iyiye ulaşma yolu ve mutluluk için iki postulatın yani ispata ihtiyacı olmayan kural veya kaziyenin ortaya konması gerekmektedir. Bunlar, Tanrının varlığı ve ölümsüzlüktür. Kai Nielsen, Neden ahlaklı olmalıyız? sorusunun Neden doğru olanı yapmalıyız? anlamına geldiğini söyler. Ancak bu gerçek bir karşılık oluşturmamaktadır. Çünkü neye ve kime göre doğru sorusunun yanında irdelenebilecek birçok yönü ve zorlukları olan bir önermedir. Akıl, Bir doğruya göre bir yargıya varır. Bu yargıya varan kişide veya ilgili kişilerde sorgulanma devam ediyorsa, vicdan bir üst mahkeme gibi devreye girmiş demektir. Bitinceye kadar devam eden sorgulamaya vicdan diyebiliriz. Her mesleğin etik kuralları olması gereği ve uygulayıcıların meslek ahlakına uyma zorunluluğu olması bir postulat olarak kabul edilmektedir. Tıbbın etik kurallarını ve hekim ahlakını yazılı olarak ilk Hipokrat ortaya koymuştur. Milattan önce yılları arasında yani günümüzden yaklaşık 2400 yıl önce yaşamış olan Hipokrat ın yazılı metinlerine dayanarak tıbbın dünyada etik kurallarını açıklayan ilk meslek veya mesleklerden biri olduğunu söyleyebiliriz. Süheyl Ünver in 24 maddede topladığı Hipokrat kurallarından ortak akıl ile kabul gören ilkeler günümüze kadar gelmiştir. Tıbbi etik kurallar zamanımızda değişik yıllarda yapıldıkları şehirlerin ismi ile yayınlanan deklarasyonlarla insanî, mesleki ve sosyal mutabakat diyebileceğimiz metinler haline getirilmiştir. Tıbbın gelişmesine paralel olarak günümüzde etik çözümler bekleyen birçok yeni problem ortaya çıkmıştır. Hipokrat ın koyduğu etik kuralların bazısı günümüze kadar değişmeden gelip uygulanırken bir kısmı da değişmiştir. Değişen kurallara örnek olarak kürtaj yasağı uygulamasının belli

2 şartlar altında değişikliğe uğramasını örnek verebiliriz. Ayrıca hekimlerin lüzumu halinde kendini yetiştiren hocalara ve çocuklarına ekonomik yardım vaadi sadece saygı göstereceğim şekline dönmüştür. Hipokrat ın, Primum non nocere- öncelikle zarar verme kuralı yüzyıllardır uygulanan ve son yüzyılımızda da ortaya konan etik bildirgelerin temelini oluşturur. 1-5 Hastaya yararzarar verme konusunda uygulamalar hakkında yüzde yüz objektif kanıtlar olmaması sebebiyle sağlık alanında doğru karar verecek hekimin neye göre hareket edeceği önemlidir. Hekim insan hayatının sorumluluğunu üstlenen, sonucunda yaşamına vesile veya vefatına sebep olabilecek operasyonlara karar veren ve uygulayan kişidir. Yapılacak tetkikler ve operasyonlar konusunda kendi veya hasta yararını gözetme ya da hasta ve yakınları tarafından bilinmeyen sınırlar konusunda hekimin kararını ne etkileyecektir. Mesleğini uygularken hekimin sadece kendi menfaatini ön planda tutmasını önleyecek mekanizma ne olmalıdır? Tıp eğitimi çok uzun ve zor bir süreçtir. Hekimlik çoğu zaman şahsi hayatından, mesaisinden fedakârlık yapmak durumunda kalınan ve etik kurallarına sıkı bağlı olmak zorunda olan bir meslektir. Hekim andında, Hekimden, hayatını tıp mesleğine ve insanlığa adaması istenir. Hekimin eğitim dahil bu ağır sorumlulukları üstlenmesi için özendirici ve isteklendirici sebepler nelerdir? Ayrıca hekimin dürüstlüğü nasıl sağlanacaktır. Uyması gereken tıbbi etik kuralların dayanakları nelerdir? Günümüzde kabul edilen etik kuralların, dayanakları, ortak alınan kararlar ve sosyal mutabakat ile olmaktadır. Etiğin bittiği yerde Hukuk başlamaktadır. Hekimin peternalizm (babacı) davranacağı kabul edilmektedir. Sokrates, Hipokrat, Kant, Nielsen ve birçok felsefeci ve tıp önderinin ahlak hakkındaki önermelerini hekimlik ile insanlara yardım etme konusunda isteklendirici ve tıp etiğine dayanak olacak önermeler olarak kabul edebiliriz. Hekime bu ağır işi yaptırtacak motivasyon kaynağı tam olarak belli değildir. Para, hazalma, prestij, şöhret gibi menfaatler ve toplumsal iş bölümünden doğan görev şuuru ve yasaları sayabiliriz. Bu sayılanların dışında hekime yapacağı fedakârlık ve göstereceği dürüstlük için ilave moral değerler verilmesine ihtiyaç vardır. Ahlakın kaynaklarından biri olan din kaynaklı ahlâk anlayışının temel özelliği Allahın varlığı ve ahret inancına dayanmalarıdır. Dini temeller ve ahlâkî teşvikler, ahlâk ilkelerini din dışından alan temellerin hiçbir zaman sağlayamayacağı bir boyutu ahlak sahasına kazandırır. Ayrıca dini teşviklerin insanları ahlaki fiillere isteklendirmesi ve yöneltmesi için güçlü argümanlara sahip olduğu bildirilmiştir. İslam daki ayet ve hadislere dayanan ahlaki teşviklerin ve onların uygulayıcısı olan Hz. Muhammed in yaşayışı ile insanlara rehber olacak pek çok ilkeyi barındırdığını görmekteyiz. Geçmiş asırlarda tıbbi kitap yazan Müslüman bilim insanları yazdıkları kitapların önsözlerinde kitap yazmaları için motivasyon kaynakları hakkında önemli ipuçları vermişlerdir. Razi, El mansuru fit Tıb adlı kitabını Allah ın rızasını kazanmak için kaleme aldığını yazmıştır yıllarında Müntehabı Şifa adlı kitabın yazan Hacı Paşa İnsanların hayırlısı, insanlara faydalı olandır hadisini kitabının girişine yazarak, kitabı insanlara faydalı olmak için yazdığını belirtmiştir. Şirvani, 1440 yıllarında Göz hastalıkları ile ilgili yazdığı Mürşid adlı kitabının önsözünde göz hastalıklarının insan hayatı için önemini anlattıktan sonra, Kim bir müminin dünya üzüntülerinden birini giderirse Allah da onun kıyamet günündeki üzüntülerinden birini giderir. Kim darda kalmışa kolaylık gösterirse, Allah da ona dünya ve ahrette kolaylık

3 gösterir. Kul kardeşine yardım ettiği sürece Allah da ona yardım eder. Kim ilim tahsili etmek için yola çıkarsa o ilim sebebiyle Allah o kimseye cennete giden yolu kolaylaştırır. hadisini yazmış ve ahretine azık olması niyetiyle o eserini kaleme aldığını söylemiştir. Abdülvehhab bin Yusuf, 1420 yılında yazdığı Kitabül Müntahab fit Tıp adlı eserinin ve Şaban Şifai nin 17. Yüzyılda yazdığı Tedbirül Mevlid adlı tıp kitabının girişine İlim ikidir, biri beden ilmi, diğeri din ilmi hadisini koyarak kitap yazma ve hekimlik yapmak sebebi olarak bu teşvikten ilham aldıklarını belirtmişlerdir. Mansur bin Muhammed bin Ahmed, Kitabül Teşrihül Ebdan Minet Tıb adlı anatomi kitabının ön sözüne Andolsun ki biz insanoğlunu şerefli kıldık yarattıklarımızın pek çoğundan üstün kıldık. Ayetini 1 yazmış. Ayrıca Kendini bilen, rabbini de bilir. Sözünü koyarak, kitabını yazarken bunlardan ilham ve teşvik aldığını belirtmiştir. Adı geçen eski tıp ve bilim insanlarına motivasyon kaynağı olan sözlerin günümüzde de isteklendirmeye devam ettiğini söyleyebiliriz. Hekimlik mesleğine girmek isteyen ya da yapmakta olanlara Maide suresinin 32. Ayetinde geçen Kim de bir kimseyi diriltirse (ölümden kurtarırsa) bütün insanları diriltmiş gibi olur." 2 Sözünü güçlü bir teşvik edici olarak alabiliriz. Kuranda geçen bu sözün insan hayatına verilen değeri ve ona yapılan hizmetin önemini göstermesi açısından önemli bir moral değer ve motive edici olduğunu söyleyebiliriz. İnsanlara faydalı olma konusunda Hacı Paşa nın da önsözüne aldığı, Hz. Muhammed in, Ġnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olandır. Sözü renk, ırk, din, dil ayrımı yapmadan sadece insan olmasını ön planda tutarak faydalı olmayı teşvik etmektedir. Hz. Muhammed in, Kim bir müminin dünya üzüntülerinden birini giderirse Allah da onun kıyamet günündeki üzüntülerinden birini giderir. Kim darda kalmışa kolaylık gösterirse, Allah da ona dünya ve ahrette kolaylık gösterir. Kul kardeşine yardım ettiği sürece Allah da ona yardım eder. Kim ilim tahsili etmek için yola çıkarsa o ilim sebebiyle Allah o kimseye cennete giden yolu kolaylaştırır. 3 Sözü hem ağır tıp bilimi tahsili için hem de hastaları tedavi etme, ağrılarını giderme yoluyla yardım etme konusunda büyük bir teşviktir. Hastaya zarar vermeme konusunda Hz. Muhammed in Zarar verme de yoktur, zarara zararla karşılık verme de yoktur. 4 Ve Kim tabib olmadığı halde tedavi edip zarara sebep olursa tazmin eder. 5 Sözleri ölçü olarak kabul edilebilir. Günümüzde sağlık hizmeti veren hekimlikte hekimin dürüstlüğü konusunda, Dürüst ve güvenilir tüccar ahrette Peygamberler, sıddikler ve şehitlerle beraber olacaktır. 6 sözü Sözünüzü ister gizleyin, ister açığa vurun; bilin ki O, kalplerin içindekini bilmektedir. 7 ayeti dürüst olmayı teşvik etmektedir. Toplumsal iş bölümünde hastayı toplumun hekime emaneti kabul edersek, hekimin sorumluluğunu aldığı emanetin hakkını vermesi gerekmektedir. Görev üstlenme ve emanet alma konusunda Hz. Muhammed in, "Ey Ebû Zerr, sen zayıfsın, memurluk ise bir emanettir. (Hakkını veremediğin taktirde) kıyamet günü rüsvalık ve pişmanlıktır. Ancak kim onu hak ederek alır ve onun sebebiyle üzerine düşen vazifeleri eksiksiz eda ederse o hariç" 8 sözü önemli bir teşviktir. Kuranda kurtulma müjdesi ile övülen kişilerin 1 İsra suresi 70 2 Maide suresi 32 3 Nevevi Riyâzu s Salihin Ankara 1970 S İbni Mâce, Sünen, Hadis No Buhari 6 İbni Mâce, Ticaret, 1 7 Mülk Suresi, 13 8 Müslim, İmâret, 17; Ebû Dâvud, Vesâyâ, 4

4 özellikleri sayılırken, Yine o kimseler ki, onlar emanetlerine ve sözlerine riayet edenlerdir. 9 Denilmiştir. Mahremiyete saygı konusunda bilinen İslami ölçülerin olduğu açıktır. Hekim hasta vücuduna müdahale etmeyi hastalığın gerektirdiği kadar yapmalıdır. Muayene ederken ve operasyonlarda gereğinden fazla açma ya da hasta ve yakınlarının kabul etmediği ihtiyaç fazlası elemanların hastayı görmesine izin vermemek mahremiyete saygının gereğidir. Örneklendirecek olursak, bayan hastaların seçeneği olduğu takdirde hekimini cinsiyetine göre seçme hakkı olmalıdır. Kadın Doğum hastalarının muayene öncesi ve sonrası soyunup giyinirken yanında bulunmamak, muayene, doğum veya müdahale sırasında sadece ilgili sağlık elemanlarının bulunması gibi hastanın hassasiyetlerine saygı gösterilmesi etik kural kabul edilmelidir. Hekim ve diğer sağlık çalışanlarının hasta odasına girerken hastanın müsait olup olmadığının sorularak, izin alıp girilmesi de mahremiyete saygı çerçevesinde görülmelidir. Hastanın sırlarını saklama önemli ve vazgeçilemez bir etik kural olarak kabul edilmektedir. Hz. Muhammed in, sır saklama konusundaki, İki kişiden birinin diğerinin duyulmasından hoşlanmadığı aralarında konuştukları bir şeyi başkasına söylemesi helal olmaz. Ve Kıyamet günü Allahu Tealaya göre en fena insan karısıyla mahremini paylaştıktan sonra onun sırrını ifşa eden kimsedir. Ayrıca, Bir adam bir adama sır söylerse bu ona emanettir. Kimseye söyleyemez. 10 sözleriyle sır saklamayı kesin hükme bağlamıştır. Hekimin hastaya karşı mesafeli olması ve kibirli tavrı kendisine ihtiyaç duyan hastayı ezebilir. Hekimin kendisinden bilgi, tedavi veya ameliyat gibi sağlık hizmeti almak için gelen hastalara karşı mütevazı olması hastayı rahatlatacaktır. Kuran da insanın mütevazı olması konusunda, "Ġnsanlara yanağını çevirip (büyüklenme) ve böbürlenmiş olarak yeryüzünde yürüme. Çünkü Allah, büyüklük taslayıp böbürleneni sevmez. Yürüyüşünde orta bir yol tut, sesinden de (yüksek perdeleri) eksilt. Çünkü seslerin en çirkin olanı gerçekten eşeklerin sesidir." 11 denilmektedir. Hastaların içinde bulundukları olumsuz şartlara ve endişelerine saygı, sabır ve şefkatle yaklaşmanın onları rahatlatacağı unutulmamalıdır. Hz. Muhammed, "Bir genç, ihtiyar bir kimseye yaşı sebebiyle ikramda bulunursa, Allah yaşlılığında ona ikram edecek kimseleri mutlaka takdir eder." 12 Diyerek yaşlı kişilere saygı ve yardımda bulunmayı teşvik etmiştir. SONUÇ Tıbbın dünyada etik kurallarını açıklayan ilk mesleklerden olduğu ve bu etik kuralların asırlardır sıkı bir şekilde uygulandığını söyleyebiliriz. Hekimlik mesleğinin kendine has hasta ve yakınları tarafından bilinmeyen bilgi ve kurallarının dürüstlükle ve sonuna kadar hasta lehine kullanılması için hekimlerin sahip oldukları tıbbi etik kuralları içten benimseyerek uygulaması gerekmektedir. Hekimlerin mesleklerini uygularken karşılaşacakları etik problemleri çözmek için konulmuş olan etik kurallar ile İslami değerlerin bir birini desteklediği görülmektedir. Hekimlerin 9 Mü'minun suresi 8. Ayet 10 Müslim, Nikâh ; Ebu Davud, Edeb, 3 11 Lokman Suresi Tirmizi, Birr, 75

5 hastaların iyileşmesi konusunda yapmak zorunda kaldıkları fedakârlıklara katlanabilmek için, teşvik örnekleri yazılan İslami moral değerlerden olumlu destek alacakları açıktır. Tıbbi etik kuralların Kuran ayetleri ve Hz. Muhammed in sözlerinden oluşan İslami moral değerler ile beslenmesi durumunda mevcut etik dayanaklara destek olacağını ve hekimleri mesleklerini severek uygulamak için güçlü bir şekilde motive edeceğini söyleyebiliriz. FAYDALANILAN KAYNAKLAR: Ali Haydar Bayat, Mürşid, Muhammed bin Mahmud-ı Şirvani, Ankara, 2006 Ali Haydar Bayat, Kitabül Müntahab fit Tıp, İstanbul, 2005 Aydın Erdem, Tıp Etiği, Ankara, 2010 Esin Kahya, Betül Bilgen, Mansur bin Muhammed bin Ahmed, Kitabu Teşrihül Ebdan Minet Tıb, Ankara, 2008 Füsun Sayek, Sağlıkla İlgili Uluslararası Belgeler, Ankara, 2. Baskı, 2009 Hilmi Özden, Kutadgu Bilig de Ahlak Kavramı ve Tıp Etiğine Etkisi, İstanbul, 2007 Hipokrat, İstanbul 2002 Hüseyin Karaman, Razi nin İlim ve Ahlak Felsefesi, İz Yayıncılık, İstanbul Immanuel Kant, Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi, Çev: Ioanna Kuçuradi, İstanbul, 2009 Kuranı Kerim Meali Âlisi. Diyanet Yayınları, 2001, İstanbul Nevevi, Riyâzu s Salihin, Ankara, 1970 Recep Kılıç, Ahlakın Dini Temeli, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 1996, Süheyl Ünver, Tıp tarihi, İstanbul, 1943 Şaban Şifai, Tedbirül Mevlid, Süleymaniye Kütüphanesi, İstanbul Zafer Önler, Müntehabı Şifa, Ankara, 1990

3 Her çocuk Müslüman do ar.

3 Her çocuk Müslüman do ar. TAHR C * 1 Sözlerin en güzeli Allah ın kitabı, yolların en güzeli Muhammed in yoludur. Buhari, Edeb, 70; tisam, 2. z Müslim, Cuma, 43. z Nesai, Iydeyn, 22. z bn Mace, Mukaddime, 7. z Darimî, Mukaddime,

Detaylı

ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI

ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI Sıra No ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN ADI SOYADI ÜNVANI YERİ TARİHİ GÜNÜ VAKTİ KONUSU Dr. İbrahim ÖZLER İlçe Müftüsü

Detaylı

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ

KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): da: - Yavrum ne oldu niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Bu soruya karşılık çocuk - Efendim,

Detaylı

Dua Dua, insan ile Allah arasında iletişim kurma yollarından biridir. İnsan, dua ederken Allah ın kendisini işittiğinin bilincindedir. İnsan dua ile dileklerini aracısız olarak Allah a iletmekte ondan

Detaylı

2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ

2015 2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ KONU VE ININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ Öğrenme Alanı: İNANÇ 1. ÜNİTE: KAZA VE KADER EYLÜL Öğrencilerle Tanışma, Dersin Amacı ve İşleniş Şekli. Öğretmeni tanır ve dersin amacı, derste işlenecek

Detaylı

Anlamı. Temel Bilgiler 1

Anlamı. Temel Bilgiler 1 Âmentü Haydi Bulalım Arkadaşlar aşağıda Âmentü duası ve Türkçe anlamı yazlı, ancak biraz karışmış. Siz doğru şekilde eşleştirebilir misiniz? 1 2 Allah a 2 Kadere Anlamı Ben; Allah a, meleklerine, kitaplarına,

Detaylı

2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ

2014 2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ DERSİ KONU VE KAZANIMLARININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ KONU VE ININ ÇALIŞMA TAKVİMİNE GÖRE DAĞILIM ÇİZELGESİ Öğrenme Alanı: İNANÇ 1. ÜNİTE: KAZA VE KADER EYLÜL Öğrencilerle Tanışma, Dersin Amacı ve İşleniş Şekli. İlk Ders Genelgesi 1. Allah Her Şeyi Bir Ölçüye

Detaylı

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma

1-Anlatım 2-Soru ve Cevap 3-Sunum 4-Tartışma DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS İslam Tarihi II ILH 214 4 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır.

Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır. İslam a göre kadınlar erkeklerden daha değersiz kabul edilmez. Kadınlar ve erkekler benzer haklara sahiptirler ve doğrusu bazı hususlarda kadınlar, erkeklerin sahip olmadığı bazı belirli ayrıcalıklara

Detaylı

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler

3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler 3. ÜNİTE: EN GÜZEL ÖRNEK HZ. MUHAMMED İN İBADETLERİ 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler KAZANIMLARIMIZ O Bu ünitenin sonunda öğrenciler Hz. Muhammed'in: O 1. Öncelikle bir kul olarak davrandığını kavrar.

Detaylı

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir.

Orucun tutulacağı günler olduğu gibi tutulmayacağı günlerde vardır. Resûlüllah sav bizzat bunu yasak etmiştir. Hastalık ve Yolculukta: Eğer bir insan hasta ise ve yolcu ise onun için oruç tutmak Kur an-ı Kerim de yasaktır. Bazı insanlar ben hastayım ama oruç tutabilirim diyor veya yolcuyum ama tutabilirim diyor.

Detaylı

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları

Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Kur ân-ı Kerim de Oruç Ey müminler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günler içinde Oruç tutmanız farz kılındı. Umulur ki, bu sayede, takva mertebesine

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun da acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): - Yavrum ne oldu, niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Çocuk da: - Efendim, namaza gidiyorum.

Detaylı

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.

Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz. Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece

Detaylı

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 11.05.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Prof. Dr. Köse: Organ Bağışının Dinen Sakıncası Yoktur İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İzmir İl Müftülüğü ve İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi

Detaylı

Hz. Mehdinin (A.S.) geleceği ile ilgili olarak üzerinde durmamız gereken bir konu daha vardır.

Hz. Mehdinin (A.S.) geleceği ile ilgili olarak üzerinde durmamız gereken bir konu daha vardır. Hz. Mehdinin (A.S.) geleceği ile ilgili olarak üzerinde durmamız gereken bir konu daha vardır. Bilindiği gibi bugün Müslümanların çoğu Hazret-i İsa nın (A.S.) hâla yaşamakta olduğuna ve gökte bulunduğuna

Detaylı

KURAN YOLU- DERS 3. (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti)

KURAN YOLU- DERS 3. (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti) KURAN YOLU- DERS 3 (Prof.Dr. Mehmet OKUYAN ın Envarul Kuran isimli 3 no lu dersinin ilk 50 dakikasının özeti) DERSTE GEÇEN KAVRAMLAR 1) Mübin : Açık ve Açıklayan. Kur an ın sıfatlarındandır. Kur an sadece

Detaylı

HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI. Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda;

HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI. Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda; HASTA HAKLARI VE SORUMLULUKLARI Bir Sağlık Kuruluşuna, Sağlık Hizmeti Almak İçin Başvurduğunuzda; HAKLARINIZ İnsan, sadece insan olmasından dolayı doğuştan bazı hakları kazanarak dünyaya adımını atmaktadır.

Detaylı

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız

7- Peygamberimizin aile hayatı ve çocuklarla olan ilişkilerini araştırınız 4. SINIFLAR (PROJE ÖDEVLERİ) Öğrenci No 1- Dinimize göre Helal, Haram, Sevap ve Günah kavramlarını açıklayarak ilgili Ayet ve Hadis meallerinden örnekler veriniz. 2- Günlük yaşamda dini ifadeler nelerdir

Detaylı

KUR AN NEDİR? Kur an Furkan dır. (Hakkı Batıldan Ayırandır.)

KUR AN NEDİR? Kur an Furkan dır. (Hakkı Batıldan Ayırandır.) KUR AN NEDİR? Kur an Furkan dır. (Hakkı Batıldan Ayırandır.) Âlemleri (insanlar ve cinleri) uyarsın diye kulu (Muhammed )e Furkân ı (hakkı batıldan ayıran Kur an ı) indiren (Allah )ın şânı yücedir (hayır

Detaylı

Kurban Nedir Ve Niçin Kesilir?

Kurban Nedir Ve Niçin Kesilir? Kurban sözlükte yaklaşmak, yakınlaşmak gibi anlamlara gelmektedir. Kurban, Allah a yaklaşmak ve onun hoşnutluğunu kazanmak amacıyla belirli bir zamanda uygun nitelikteki bir hayvanı kesmektir. Kesilen

Detaylı

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen

İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu

Detaylı

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır.

1.Birlik ilkesi: İslam inancına göre bütün varlıklar, bir olan Allah tarafından yaratılmıştır. İnsanın toplumsal bir varlık olarak başkaları ile iyi ilişkiler kurabilmesi, birlik, barış ve huzur içinde yaşayabilmesi için birtakım kurallara uymak zorundadır. Kur an bununla ilgili ne gibi ilkeler

Detaylı

TC GENELKURMAY BAŞKANLIĞI GÜLHANE ASKERİ TIP AKADEMİSİ KOMUTANLIĞI A N K A R A KADAVRA BAĞIŞ BROŞÜRÜ

TC GENELKURMAY BAŞKANLIĞI GÜLHANE ASKERİ TIP AKADEMİSİ KOMUTANLIĞI A N K A R A KADAVRA BAĞIŞ BROŞÜRÜ TC GENELKURMAY BAŞKANLIĞI GÜLHANE ASKERİ TIP AKADEMİSİ KOMUTANLIĞI A N K A R A KADAVRA BAĞIŞ BROŞÜRÜ İLETİŞİM ADRESİ GÜLHANE ASKERİ TIP FAKÜLTESİ, ANATOMİ ANABİLİM DALI, 06018, ETLİK/ANKARA ANATOMİ TEL:

Detaylı

(TDB Merkez Yönetim Kurulunun 25-26 Şubat 2009 Tarihli Toplantısında Kabul Edilmiştir.)

(TDB Merkez Yönetim Kurulunun 25-26 Şubat 2009 Tarihli Toplantısında Kabul Edilmiştir.) DİŞHEKİMLERİNİN ELEKTRONİK ORTAMLARDA YAPACAKLARI YAYINLARDA UYMALARI GEREKEN ETİK KURALLAR (TDB Merkez Yönetim Kurulunun 25-26 Şubat 2009 Tarihli Toplantısında Kabul Edilmiştir.) Dişhekimliği alanında

Detaylı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı

Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Salih AKYÜZ Hasta ve Çalışan Hakları ve Güvenliği Derneği Başkanı Hak Kavramı Herhangi bir varlığın, kanuni veya ahlaki gerekçelerle, sahip olması veya yapabilmesi olağan şeyler.. Hak Kavramı Kazanımlara

Detaylı

لا حرج من قضاء رمضان ا صف ا اk من شعبان

لا حرج من قضاء رمضان ا صف ا اk من شعبان Ramazan ayından kalan kaza orucunu, Şaban ayının ikinci yarısında tutmakta bir sakınca yoktur لا حرج من قضاء رمضان ا صف ا اk من شعبان ] تر [ Türkçe Turkish Muhammed Salih el-muneccid Terceme : Muhammed

Detaylı

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU Dr. MEHMET EMİN ÖZGÜL Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü Hukuk Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Elemanı YENİ TIBBİ YÖNTEMLERİN HUKUKA UYGUNLUĞU

Detaylı

BİRLİKTE YAŞAMA(KASIM-ARALIK)

BİRLİKTE YAŞAMA(KASIM-ARALIK) BİRLİKTE YAŞAMA(KASIM-ARALIK) Özel Ata Anadolu Lisesi Müdürü Bahriye Aksoy un başkanlığında Sosyal ve Fransızca Bölüm öğretmenleri Değerler Eğitimi nde yapacakları görevleri ve kendilerine yardımcı olacak

Detaylı

KİTABIN TANITIM YAZISI Cuma, 12 Ekim 2012 14:57

KİTABIN TANITIM YAZISI Cuma, 12 Ekim 2012 14:57 Eğitimci yazar M. Emin KARABACAK ın BAYRAMLIK İSTEMEYEN ÇOCUKLAR (Çocukların Okul Başarısını Artırmada Anne Babalara Düşen Görevler) kitabından sonra ikinci kitabı BİLİNÇALTI APTALDIR ŞAKADAN ANLAMAZ kitabı

Detaylı

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım.

5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetiyim. 6 Müslüman mısın? Elhamdülillah, Müslümanım. TEMEL DİNİ BİLGİLER 1 Rabbin kim? Rabbim Allah. 2 Dinin ne? Dinim İslam. 3 Kitabın ne? Kitabım Kur ân-ı Kerim. 4 Kimin kulusun? Allah ın kuluyum. 5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu

Detaylı

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34)

Kadınların Dövülmesi. Konusuna Farklı Bir Bakış. (Nisa [4] 34) Nisa [4] 34 Nuşûz Darabe Boşanmadan Önceki İşler Hz. Muhammed Hiç Kimseyi Dövmemiştir Dövmek Yasaklanmış Eşini Döven Hayırsızdır Ayetin Mantığı Kaynakça Kadınların Dövülmesi (Nisa [4] 34) Konusuna Farklı

Detaylı

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)

Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23) Dedikodu (Gıybet) Gıybet Dedikodu (gıybet), birisinin yüzüne söylenmesinden hoşlanmadığı şeyleri arkasından söylemektir. O kimse söylenen şeyi gerçekten yapmış ise bu gıybet, yapmamış ise iftira olur (Hadis,

Detaylı

ETİK VAKA TARTIŞMALARI. Öğr. Gör. Dr. Aslıhan AKPINAR HÜTF Tıp Tarihi ve Etik AD

ETİK VAKA TARTIŞMALARI. Öğr. Gör. Dr. Aslıhan AKPINAR HÜTF Tıp Tarihi ve Etik AD ETİK VAKA TARTIŞMALARI Öğr. Gör. Dr. Aslıhan AKPINAR HÜTF Tıp Tarihi ve Etik AD İstanbul da yaşayan AA rahatsızlığı sebebiyle tedavi görmeye başladı. Hastayı muayene eden doktor tahlil ve film sonuçlarına

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI EĞİTİM HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İLE

T.C. BAŞBAKANLIK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI EĞİTİM HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İLE T.C. BAŞBAKANLIK DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI EĞİTİM HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İLE T.C. GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI YÜKSEK ÖĞRENİM KREDİ VE YURTLAR KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE BAĞLI YURTLARDA KUR AN EĞİTİM VE

Detaylı

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.]

[Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] [Dünya Tabipler Birliği nin Eylül 1995, Bali, Endonezya da yapılan toplantısında kabul edilmiştir.] Giriş Hekimler, hastaları ve geniş toplum kesimleri arasındaki ilişkilerde son yıllarda önemli değişikler

Detaylı

MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine)

MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) MANASTIR TIBBI (Monastic Medicine) Hipokratik-Galenik Tıp ekolunun devamı Cerrahi teknikler bilinmesine rağmen, yüksek enfeksiyon riski nedeniyle zorunlu haller dışında pek uygulanmıyor Tam olarak hangi

Detaylı

AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE

AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE AİLE: HAYATA AÇILAN PENCERE Aile, tek başına olmaktan kurtulup, can yoldaşına kavuşmaktır Aynı çatı altında yalnızlık ve yabancılık değil! Ve O, iki eşi, erkeği ve kadını yarattı. (Necm, 53/45) Kadınlar,

Detaylı

11. Kullara rızık olması için birbirine girmiş, küme küme tomurcukları olan uzun boylu hurma

11. Kullara rızık olması için birbirine girmiş, küme küme tomurcukları olan uzun boylu hurma KURAN'I KERİM TÜRKÇE MEALİ (DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI) 50-KAF SURESİ Mekke'de inmiştir. 45 (kırkbeş) âyettir. "Kaf" harfi ile başladığı için bu adı almıştır. Rahmân ve Rahîm (olan) Allah'ın adıyla. 1.

Detaylı

17.10.2014 11:30-12:30 24.10.2014 11:30-12:30 31.10.2014 11:30-12:30 7.11.2014 11:30-12:30 14.11.2014 11:30-12:30 AYHAN KAYA 21.11.

17.10.2014 11:30-12:30 24.10.2014 11:30-12:30 31.10.2014 11:30-12:30 7.11.2014 11:30-12:30 14.11.2014 11:30-12:30 AYHAN KAYA 21.11. MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ İÇEL TV-YÖRÜK FM PROGRAM TABLOSU Cami ve Gençlik ( gençlerin camiye ilgisi,hz peygamber ve gençlik (kaynak : DİB cami-gençlik sayfası) İsraf duyarlılığı ya da Tüketim Ahlakı (Hasan

Detaylı

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 26 KASIM 2014 Saat: 11.20

T.C. 8. SINIF I. DÖNEM. ORTAK SINAVI 26 KASIM 2014 Saat: 11.20 T.. 8. SINIF I. DÖNEM ORTAK SINAVI 26 KASIM 2014 Saat: 11.20 1. İnsanın sorumlu bir varlık olması aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir? A) Düşünmesi B) Konuşması ) Yürümesi D) Beslenmesi 4. Hz. Muhammed

Detaylı

Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi

Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi İlke Beyanı: 3M çalışma ortamındaki herkes, kendisine saygıyla davranılmasını hak eder. Saygı göstermek, her bir kişiye eşsiz yetenekleri, geçmişi ve bakış

Detaylı

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6]

İmam-ı Muhammed Terkine ruhsat olmayan sünnettir der. Sünnet-i müekkededir.[6] K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp [1],Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi[2],daha sonra onun yerine koç

Detaylı

1)Verilen bilgiler, Hz. Muhammed'in (SAV) özellikleri ile aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

1)Verilen bilgiler, Hz. Muhammed'in (SAV) özellikleri ile aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir? I. İnsanların rahatını kendi rahatına tercih ederdi. II. Yapılacak olan bir işte arkadaşlarının görüşünü alırdı. III. Hristiyanlık ve Musevilik dinlerinde ahir zamanda geleceği müjdelenen bir kişidir.

Detaylı

Siz, Kimi Seviyorsunuz? Perşembe, 07 Ekim 2010 07:38

Siz, Kimi Seviyorsunuz? Perşembe, 07 Ekim 2010 07:38 Bütün mesele tam bir sevgi meselesidir. Sevgi kalpte başlar kalpte biter. Sevgi gönlün, kalbin eylemidir. Allah ın bir ismi de Vedud dur. Allah yarattıklarını sever ve bu dünya sevgi ile ayakta durur.

Detaylı

SON GÜN. için/içinde KURAN-HABER DE EZAN MUCĐZESĐ

SON GÜN. için/içinde KURAN-HABER DE EZAN MUCĐZESĐ SON GÜN için/içinde KURAN-HABER DE EZAN MUCĐZESĐ Ezan Mucizesi 1 Burada, yüce Al-lah tarafından hz. Muhammede (a.s.) öğretilip hediye edilmiş olan o mübarek Ezanda saklı olan 19 kodlu, en muazzam Simetrik

Detaylı

İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016. Hazırlayan: Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü

İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016. Hazırlayan: Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016 EN GÜZEL İSİMLER O NUNDUR Aziz Müminler! Okuduğum âyet-i kerimede Yüce Rabbimiz şöyle buyuruyor: O, yaratan, yoktan var eden, şekil veren Allah tır. Güzel isimler O nundur.

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TÜRK DİLİ I TRD103 1 2+0 2 2 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

Etik Nedir? Dr. Muhtar Çokar Tıp Tarihi ve Etik ABD

Etik Nedir? Dr. Muhtar Çokar Tıp Tarihi ve Etik ABD Etik Nedir? Dr. Muhtar Çokar Tıp Tarihi ve Etik ABD Örnek Önermeler Güneş bugün batıdan batacak Bu sınıfta Tolga ismini taşıyan 3 kişi var Futbol basketboldan iyidir HIV Pozitif kişilerin evlenmesi önlenmelidir

Detaylı

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE SADAKA-I FITR İbni Abbas (r.a) şöyle buyurmuştur:

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE SADAKA-I FITR İbni Abbas (r.a) şöyle buyurmuştur: ATEŞTEN KORUNMANIN YOLU: SADAKA Arınmak için, malını (sırf Allah rızası için) veren en takvâlı (Allah ın emirlerine en uygun yaşayan) kimse ise, o (ateşin azabı)ndan uzaklaştırılacaktır. Leyl/17-18 Sevdiğiniz

Detaylı

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ

DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ 215 DİN VEYA İNANCA DAYANAN HER TÜRLÜ HOŞGÖRÜSÜZLÜĞÜN VE AYRIMCILIĞIN TASFİYE EDİLMESİNE DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 25 Kasım 1981 tarihli ve 36/55 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı

Ü N İ T E L E N D İ R İ L M İ Ş Y I L L I K D E R S P L A N I

Ü N İ T E L E N D İ R İ L M İ Ş Y I L L I K D E R S P L A N I Ş U B A T 25.02.203 / 0.03.203 8.02.203 / 22.02.203 Tel : 0 26 39 59 38 Faks : 0 26 334 96 96 http://pamem.meb.k2.tr ÖĞRETİM YILI : 202 / 203 İN ADI : DİN KÜLTÜRÜ VE MESLEK AHLAKI ÖĞRETMENLERİ : YAVUZ

Detaylı

(1) BÜYÜK PEYGAMBER (S.A.A) KONULU, BÜYÜK YARIŞMA

(1) BÜYÜK PEYGAMBER (S.A.A) KONULU, BÜYÜK YARIŞMA (1) BÜYÜK PEYGAMBER (S.A.A) KONULU, BÜYÜK YARIŞMA Birinci Ehlibeyt (a.s) Kültür ve Sanat Festivaline Davet Kısa Filmler ve İngilizce Kitap Yazımı bölümlerinde Büyük Peygamber (s.a.a) konulu ve büyük hediyeli

Detaylı

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ

ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ a. 14.Yüzyıl Orta Asya Sahası Türk Edebiyatı ( Harezm Sahası ve Kıpçak Sahası ) b. 14.Yüzyılda Doğu Türkçesi ile Yazılmış Yazarı Bilinmeyen Eserler c.

Detaylı

Hekim Sorumluluk Sigortası

Hekim Sorumluluk Sigortası Hekim Sorumluluk Sigortası Prof.Dr. Ahmet Nezih KÖK Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanı Yüksek Sağlık Şurası Onursal Üyesi 1 Amaç / Hedef / Süre Hekim sorumluluğunun tarihsel

Detaylı

Abdestte başı mesh etmenin şekli

Abdestte başı mesh etmenin şekli Abdestte başı mesh etmenin şekli ] ريك Turkish [ Türkçe Bir Grup Âlim Terceme: Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 2012-1433 يفية مسح الرأس يف الوضوء» اللغة الرت ية «جاعة من العلماء رمجة: مد شاه مراجعة:

Detaylı

Organ bağışında bulunan herkesin organları kullanılabilir mi?

Organ bağışında bulunan herkesin organları kullanılabilir mi? Organ Doku Birimi ve Bağış Organ Bağışı Başka Hayatlara Can Katmaktır Organ bağışı nedir? Organ bağışı kişinin hayatta iken kendi özgür iradesiyle, organlarının bir kısmını veya tamamını ölümünden sonra

Detaylı

HASTA HAKLARI KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ

HASTA HAKLARI KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ HASTA HAKLARI KAVRAMI VE TARİHSEL GELİŞİMİ Hak sözcüğü, hukuka uygunluk, adalet; hukukun, adaletin gerektirdiği ve birine ayırdığı şey diye tanımlanmaktadır. Hasta hakları, esasta insan haklarının sağlık

Detaylı

CERRAHİDE ETİK İLKELER. Dr. Sadullah GİRGİN Genel Cerrahi A.D.

CERRAHİDE ETİK İLKELER. Dr. Sadullah GİRGİN Genel Cerrahi A.D. CERRAHİDE ETİK İLKELER Dr. Sadullah GİRGİN Genel Cerrahi A.D. Tıp Etiği Nedir? Ethos=Etik: Bir şeye alışmak, alışmış olmak Ethios: Güvenli, onurlu Felsefi anlamda etik: İyiyi ve doğruyu bulmaya yönelik

Detaylı

Recep in İlk Üç Orucunun Fazileti

Recep in İlk Üç Orucunun Fazileti Mektub-u Attar Muhammed İlyas Kadiri Razavi tarafından tüm İslami Erkek Kardeşlerine ve İslami Kız Kardeşlerine, Medaris El Medine ve Camiat El Medine nin erkek öğretmenler, erkek öğrenciler, kadın öğretmenler

Detaylı

İBADET KURBAN 9/24/2015 KURBAN BAYRAMI 2015/3. Dönem MODEL ŞAHSİYET HZ.

İBADET KURBAN 9/24/2015 KURBAN BAYRAMI 2015/3. Dönem MODEL ŞAHSİYET HZ. Ana Konu Alt Konu Tarih Vaaz Konusu Vaaz Dönem SOSYAL VE TOPLUMSAL HAYAT KOMŞU İLİŞKİLERİ 9/30/2015 KOMŞU HAKLARI SOSYAL VE TOPLUMSAL HAYAT KOMŞU İLİŞKİLERİ 9/29/2015 KOMŞU HAKLARI SOSYAL VE TOPLUMSAL

Detaylı

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır.

Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Yaratanlar arasında şerefli bir yere sahip olan insanın yaşam hakkı da, Allah tarafından lutfedilmiş bir temel haktır. Kur'an-ı Kerimde bir kimseye hayat vermenin adeta bütün insanlara hayat verme gibi

Detaylı

Hasta Hakları ve Uygulamaları Hasta Sorumlulukları. Özgül GÖKÇE ÜNGÜR Sosyal Hizmet Uzmanı Hasta Hakları Birim Sorumlusu

Hasta Hakları ve Uygulamaları Hasta Sorumlulukları. Özgül GÖKÇE ÜNGÜR Sosyal Hizmet Uzmanı Hasta Hakları Birim Sorumlusu Hasta Hakları ve Uygulamaları Hasta Sorumlulukları Özgül GÖKÇE ÜNGÜR Sosyal Hizmet Uzmanı Hasta Hakları Birim Sorumlusu HASTA HAKLARI 1) Hizmetten genel olarak faydalanma Adalet ve Hakkaniyet ilkeleri

Detaylı

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE KUR AN

ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE KUR AN KUR AN KARANLIKLARDAN AYIDINLIĞA ÇIKARIR Peygamber de (şikayetle): Ya Rabbi! Benim kavmim bu Kur an ı (okumayı ve hükümlerine uymayı bırakıp hatta menedip onu) terkettiler. dedi. (Furkân /30) Elif, Lâm,

Detaylı

Efendim, öğrendiklerimin ikincisi; çok kimseyi, nefsin şehvetleri peşinde koşuyor gördüm. Şu âyet-i kerimenin mealini düşündüm:

Efendim, öğrendiklerimin ikincisi; çok kimseyi, nefsin şehvetleri peşinde koşuyor gördüm. Şu âyet-i kerimenin mealini düşündüm: Hatim-i Esam hazretleri, hocası Şakik-i Belhi hazretlerinin yanında 33 sene kalır, ilim tahsil eder. Hocası, bu zaman içinde ne öğrendiğini sorduğu zaman, sekiz şey öğrendiğini söyler ve bunları hocasına

Detaylı

E T İ K HASTA HAKLARI

E T İ K HASTA HAKLARI E T İ K ve HASTA HAKLARI ETİK NEDİR? KURAMSAL AHLAK NEDİR? Etik değerler evrenseldir ve her ülkede geçerliliği olan kurallardır. T I P E T İ Ğ İ ( DEONTOLOJİ ) Deonto : Görev, Yükümlülük Logia : Bilgi

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı

Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Bilgilendirilmiş Onam Alımı ve Hukuki Anlamı Dr. Osman Celbiş Adli Tıp Profesörü, İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Şekil Değiştiren Hekimlik Sanatı İnsanlık tarihi ile başlayan süreç içerisinde belli kurallar

Detaylı

İş Etiği Kodu. İş Etiği Kodunun Temel İlkeleri 1. Doğru ve Dürüst Davranmak:

İş Etiği Kodu. İş Etiği Kodunun Temel İlkeleri 1. Doğru ve Dürüst Davranmak: İş Etiği Kodu Doğruluk ve dürüstlük, Coca-Cola İçecek A.Ş.'nin ( CCI veya Şirket ) sürdürülebilir ticari başarısının ve güçlü itibarının temelini oluşturmaktadır. Her ikisi de temel önem taşıyan doğruluk

Detaylı

ÖZEL ANAKENT İLKOKULU. 2013-2014 EĞİTİM ve ÖĞRETİM DÖNEMİ DEĞERLER EĞİTİMİ PROJESİ MART NİSAN FEDAKARLIK FEDAKARLIK BİLİNCİ

ÖZEL ANAKENT İLKOKULU. 2013-2014 EĞİTİM ve ÖĞRETİM DÖNEMİ DEĞERLER EĞİTİMİ PROJESİ MART NİSAN FEDAKARLIK FEDAKARLIK BİLİNCİ ÖZEL ANAKENT İLKOKULU 2013-2014 EĞİTİM ve ÖĞRETİM DÖNEMİ DEĞERLER EĞİTİMİ PROJESİ MART NİSAN FEDAKARLIK FEDAKARLIK BİLİNCİ FEDAKARLIK & YARDIMSEVERLİK 02.05.2014 3K Yardım Kampanyamızla Kardeş Okulumuza

Detaylı

HEKİMLERİN MECBURİ HİZMET YÜKÜMLÜLÜĞÜ

HEKİMLERİN MECBURİ HİZMET YÜKÜMLÜLÜĞÜ HEKİMLERİN MECBURİ HİZMET YÜKÜMLÜLÜĞÜ Çalışma hakkı evrensel bir haktır. Altı yıl üniversite eğitimi alan Tıp Fakültesi mezunları hâlihazırda özgürce hekimlik yapma hakkına sahip değildirler. Dünyada,

Detaylı

Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları. Muhammed b. Salih el-useymîn

Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları. Muhammed b. Salih el-useymîn Dînî yükümlülük bakımından orucun kısımları [ ثريك Turkish ] Türkçe Muhammed b. Salih el-useymîn Terceme : Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 2012-1433 أكسام احلكم اتللكييف للصيام «باللغة الرتكية»

Detaylı

SINIF DEFTERİ. Gurup. Muallim/e:

SINIF DEFTERİ. Gurup. Muallim/e: SINIF DEFTERİ Gurup Muallim/e: Yaz Okulu 2014 Devam Çizelgesi 18 Haziran 2014 Çarşamba 19 Haziran 2014 Perşembe 20 Haziran 2014 Cuma 23 Haziran 2014 Pazartesi S. No Öğrenci İsim Soyisim 1 2 3 4 5 6 7 8

Detaylı

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ . HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ GÖREVE YENİ BAŞLAYAN SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN UYUM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz T.C. Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Organizasyon Yapısı. Halk Sağlığı

Detaylı

İslâm, güzel ahlâktır. İslâm, güzel ahlâktır. İslâm, güzel ahlâktır.

İslâm, güzel ahlâktır. İslâm, güzel ahlâktır. İslâm, güzel ahlâktır. 1 2 لد ين لن ص ي ة ق ل ن : ل م ن (ي ر س ول لل ) ق ل : ل ل و ل ك ت ب و ل ر س ول و ل ء م ة ل م س ل م ين و ع م ت م ل س ل م ح س ن ل خ ل ق (Allah Rasûlü) Din nasihattır/samimiyettir buyurdu. Kime Yâ Rasûlallah?

Detaylı

ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK

ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK Etik Kavramı ETİK DEĞERLER VE DÜRÜSTLÜK Etik kelimesi köken olarak Eski Yunan'a kadar gider. Etik evrensel olarak kabul gören kurallardır. Etik; doğruyla yanlışı, haklı ile haksızı, iyiyle kötüyü, adil

Detaylı

Azrail in Bir Adama Bakması

Azrail in Bir Adama Bakması Mevlâna (1207 1273) Güçlü bir bellek, çağrışım yeteneği, üretkenlik, olağanüstü görüş ve anlatım gücü, derin duygusallık ve hüzün, her yönüyle İslam kültürüne hâkimiyet... İşte Mevlâna deyince akla gelen

Detaylı

Bu sektörün içerisinde, en karanlıkta kalan -belki pek çok meslektaşımın

Bu sektörün içerisinde, en karanlıkta kalan -belki pek çok meslektaşımın NEREYE GİDİYORUZ? BÖLÜM 3 1993 yılında Diş Teknisyeni olan büyük dayımın yanında çalışmaya başladım Kısa sürede laboratuar temizliğinden, çıraklığa terfi ettim Protez tamiri gibi işleri yapmayı öğrenerek,

Detaylı

Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar. Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF

Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar. Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Perinatoloji Pratiğindeki İnvaziv Girişimlerde Etik Sorunlar Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Etik Etik ya da etik analiz, açık, net bir soru ile başlar: hangi etkinlikler doğru ya da yanlıştır, iyi ya da kötüdür,

Detaylı

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni

SANAT FELSEFESİ. Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni SANAT FELSEFESİ Sercan KALKAN Felsefe Öğretmeni Estetik güzel üzerine düşünme, onun ne olduğunu araştırma sanatıdır. A.G. Baumgarten SANATA FELSEFE İLE BAKMAK ESTETİK Estetik; güzelin ne olduğunu sorgulayan

Detaylı

Almanya da ve Türkiye de Yafll l k ve Yafll lara Bak fl Güncel Durum, Sosyal ve Felsefi Tan mlar

Almanya da ve Türkiye de Yafll l k ve Yafll lara Bak fl Güncel Durum, Sosyal ve Felsefi Tan mlar Almanya da ve Türkiye de Yafll l k ve Yafll lara Bak fl Güncel Durum, Sosyal ve Felsefi Tan mlar Burhan Ersoy Bana verilen süreyi ekonomik kullanmak suretiyle Osmanlı ve Selçuklu Vakıflarında İnsan Olgusu

Detaylı

Örselenebilir Gruplar Hekim Tutumu. Doç.Dr. Aysun Balseven Odabaşı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp AD

Örselenebilir Gruplar Hekim Tutumu. Doç.Dr. Aysun Balseven Odabaşı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp AD Örselenebilir Gruplar Hekim Tutumu Doç.Dr. Aysun Balseven Odabaşı Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp AD Sunum Planı Olgu örnekleri Örselenebilirlik, incinebilirlik, savunmasızlık Tartışma Öneriler

Detaylı

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi]

[Tıp Eğitiminde HIV/AIDS Üzerine Savunuculuk Projesi] [TıpEğitimindeHIV/AIDSÜzerineSavunuculuk Projesi] [HIV/AIDSkonusundaTıpEğitimiiçerisindeMüfredatÖnerileri] [AuthorName] ÖZET [TıpMüfredatıiçerisindeHIV/AIDS intıbbi,sosyal,etiketkileşimlerivebunun yanındahastahaklarıvehastayayaklaşımkonularındasadecebilgianlamında

Detaylı

Meslek tanımı için gerekenler

Meslek tanımı için gerekenler MESLEK Belli bir eğitimle kazanılan, sistemli bilgi ve becerilere dayanan insanlara yararı olacak mal üretmek, hizmet vermek ve karşılığında para kazanmak için yapılan, kuralları belirlenmiş iş olarak

Detaylı

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir.

1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir.

Detaylı

Madde 8- Herkes, özel ve aile yaşamına, konutuna, ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.

Madde 8- Herkes, özel ve aile yaşamına, konutuna, ve haberleşmesine saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. Özel hayatın ve buna bağlı olarak kişinin kendisine ait sağlık verilerinin korunması ulusal ve uluslar arası mevzuatta açık ve ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerin tamamında hastaya ait kişisel

Detaylı

BĠLĠMSEL ÇALIġMALAR (SON 5 YIL)

BĠLĠMSEL ÇALIġMALAR (SON 5 YIL) BĠLĠMSEL ÇALIġMALAR (SON 5 YIL) A. YÖNETTĠĞĠ TEZLER Yüksek Lisans Tezleri 1. Fatma BENGİ, Mevlana nın Mesnevisinde Doğa Bilinci, (Devam Ediyor) 2. YAYA, Alim, Muhammed İkbal de Tanrı Anlayışı, Ondokuz

Detaylı

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS

Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS TASAVUF METİNLERİ İLH 319 5 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Seçmeli Dersin

Detaylı

KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yeri: Konya-Ereğli

KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yeri: Konya-Ereğli Prof.Dr. Öznur Özdoğan (Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Din Psikolojisi Anabilim Dalı Öğretim Başkanı) KİŞİSEL BİLGİLER Doğum Yeri: Konya-Ereğli EĞİTİM 2006- İlahiyat Fakültesi Din Psikolojisi Anabilim

Detaylı

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid

Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü. Muhammed Salih el-muneccid Abdest alırken kep ve şapka veya kufiyenin üzerini mesh etmenin hükmü ] ريك Turkish [ Türkçe Muhammed Salih el-muneccid Terceme: Muhammed Şahin Tetkik : Ali Rıza Şahin 202-433 ح م ملسح القبعة والكوفية

Detaylı

PATOLOJİ LABORATUARI ÇALIŞANLARININ YASAL SORUMLULUKLARI

PATOLOJİ LABORATUARI ÇALIŞANLARININ YASAL SORUMLULUKLARI 25. Ulusal Patoloji Kongresi 6. Sitopatoloji Kongresi 14-17 Ekim 2015 Bursa PATOLOJİ LABORATUARI ÇALIŞANLARININ YASAL SORUMLULUKLARI Av. Abdullah HIZAL Patoloji Dernekleri Federasyonu Hukuk Müşaviri Sağlık

Detaylı

8 ilçede 13 adet bilgievi bulunmaktadır. 19.738 adet öğrenci kayıtlı olarak hizmetlerden faydalanmaktadır. Bilgievlerinde Bilgi Destek Programı ve

8 ilçede 13 adet bilgievi bulunmaktadır. 19.738 adet öğrenci kayıtlı olarak hizmetlerden faydalanmaktadır. Bilgievlerinde Bilgi Destek Programı ve 8 ilçede 13 adet bilgievi bulunmaktadır. 19.738 adet öğrenci kayıtlı olarak hizmetlerden faydalanmaktadır. Bilgievlerinde Bilgi Destek Programı ve Kulüp Faaliyetleri yapılmaktadır. Bilgi Destek Programı

Detaylı

Aynı kökün "kesmek", "kısaltmak" anlamı da vardır.

Aynı kökün kesmek, kısaltmak anlamı da vardır. Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında

Detaylı