BĠY 4008 GENETĠK MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ. Doç. Dr. Nurettin YÖREK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BĠY 4008 GENETĠK MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ. Doç. Dr. Nurettin YÖREK"

Transkript

1 BĠY 4008 GENETĠK MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ Doç. Dr. Nurettin YÖREK

2 DNA Manipüle Edici Enzimler DNA manipüle edici enzimler, katalizledikleri reaksiyonların tipine göre 5 ana sınıfa ayrılabilirler: 1) Nükleazlar 2) Ligazlar 3) Polimerazlar 4) Modifiye edici enzimler 5) Topoizomerazlar

3 Nükleazlar Nükleazlar bir DNA zincirinde bir nükleotidin sonraki ile bağlantısını, fosfodiester bağlarını kırarak yıkar. İki farklı tip nükleaz çeşidi vardır: 1) Ekzonükleazlar: DNA molekülünün bir ucundan bir kerede bir nükleotidi uzaklaştırır. 2) Endonükleazlar: DNA molekülünde içteki fosfodiester bağlarını kırar.

4

5 Ligazlar Hücredeki DNA ligazın işlevi, çift zincirli DNA molekülünün tek zincirde meydana gelen kırıkları tamir etmektir. Pekçok organizmadan elde edilen DNA ligazlar çift zincirli DNA nın iki ayrı fragmentini (3 -OH ve 5 -P) fosfodiester bağı ile birbirine bağlayabilir.

6 Polimerazlar DNA polimerazlar, mevcut bir DNA yada RNA kalıbına komplememnter olan yeni bir zinciri sentezleyen enzimlerdir. Dört tip DNA polimeraz genetik mühendisliğinde rutin olarak kullanılmaktadır: 1-Genellikle E. coli den elde edilen DNA polimeraz I dir. Çoğunlukla çift zincirli bir DNA molekülünün, kısa tek zincirli bir bölgesine bağlanır ve daha sonra ilerledikçe mevcut zinciri yıkarak bütünüyle yeni bir zincir sentezler. Yani hem sentez hem de yıkım yapabilen çift aktiviteli bir enzimdir. 2- Klenow fragmenti: DNA pol I in polimeraz ve nükleaz aktivitelerienzimin iki farklı alt birimi tarafından kontrol edilir. Nükleaz aktivitesi polipeptidin ilk 323 amino asidindedir. Bu yüzdenbu kısmın uzaklaştırılması polimeraz aktivitesi devam eden ancak DNA yı yıkamayan modifiye bir enzim bırakır. Klenow fragmenti denen bu modifiye enzim hala tek zincirli kalıp üzerinde komplementer bir zincir sentezleyebilir, fakat nükleaz aktivitesi olmadığı için, bir kere çentik doldurulunca sentezi sürdüremez. Klenow DNA dizi analizinde kullanılır.

7 3- Taq DNA polimeraz: Thermus aquaticus bakterisinden elde edilen ve yüksek sıcaklıklarda aktivite gösterebilen polimeraz enzimidir. 4- Revers Transkriptaz : Çeşitli virüslerin çoğalmasında görev alan bir enzimdir. Kalıp olarak DNA yerine RNA kullanır ve RNA kalıbına komplementer olan bir DNA zinciri (cdna) sentezleme yeteneği klonlama tekniği için temeldir.

8 DNA Modifiye Edici Enzimler Alkalin fosfataz: (E. Coli, dana barsakdokusundan ya da karidesten) DNA molekülünün 5 ucunda bulunan fosfat grubunu uzaklaştırır. Polinükleotid kinaz(t4 fajıyla enfekte olmuş E coliden) Alkalin fosfatazın aksine, serbest 5 uca fosfat grubu bağlar. Terminal deoksinükleotidil transferaz: (dana timus dokusundan) DNA molekülünün 3 ucuna bir yada daha fazla deoksinükleotidler ekler.

9 Topoizomerazlar Süper kıvrımlar yaratarak yada uzaklaştırarak kovalent olarak kapalı-halkasal DNA nın (yani plazmid moleküllerinin) konformasyonunu değiştirebilen enzimlerdir. Her ne kadar bunlar DNA replikasyonu çalışmalarında önemli ise de, genetik mühendisliğinde henüz gerçek kullanım alanını bulamamışlardır.

10 Tanım ve Tarihçe Restriksiyon endonükleaz (RE) enzimleri, DNA dizilimlerini özgül olarak tanıyan ve dizilimlere yakın bölgelerden veya bu dizilimler içindeki spesifik bölgelerden DNA yı kesen yapılardır.

11 Luria ve arkadaşları konak tarafından kontrol edilen restriksiyon modifikasyon olarak isimlendirdikleri bir olguyu 1950 li yılların başında bildirmişlerdir. Yaptıkları çalışmalarda bir bakteriyel suşta (Escherichia coli K) iyi üreyen bakteriyofajın aynı bakterinin farklı suşunda (E. coli C) zayıf bir şekilde ürediğini belirlemişlerdir. Daha sonraki yıllarda, Arber ve Dussoix konak-kontrol restriksiyon modifikasyonunu açıklayabilmek için moleküler bir metot oluşturmuştur. Bu metotla, bazı bakteriyel suşların DNA yı kesebilen endonükleazlara ve bu arada kendi DNA larını koruyabilmek için ise suş-spesifik modifikasyon sistemine sahip oldukları ortaya konmuştur. Yabancı bir DNA bakteriyi infekte ettiğinde, infektif faj DNA sı modifiye edilmemiş bu enzimler tarafından kesilebilir. Bununla birlikte, faj DNA sının küçük bir kısmı endonükleazlar tarafından kesilmeden önce modifiye edilebilir. Modifiye DNA başarılı bir şekilde çoğalabilmekte ve ikinci bir konağı infekte edebilmektedir. Ancak, modifiye olmuş faj DNA sı orijinal konakta çoğalabilme yeteneğini kaybetmektedir

12 İlk olarak, 1968 de, Arber ve Linn EcoB RE ın nükleaz aktivitesini göstermişlerdir. Aynı yıl Meselson ve Yuan E.coli K da benzer bir enzimi elde etmişlerdir. Daha sonraki yıllarda, bu enzimlerin Tip I RE lar oldukları belirlenmiştir 1970 de Smith ve arkadaşları HindII yi saflaştırıp, kesim ve tanıma bölgelerini karakterize etmişlerdir. Bu yıldan sonra pek çok RE saf olarak elde edilmiştir

13 Binlerce sayıda olan enzimlerin isimlendirilmesi Smith ve Nathans tarafında belirlenen basit bir sisteme göre yapılmaktadır. Bu isimlendirmede, enzimin elde edildiği cinsin ilk harfi, daha sonra bakteri türünün ilk iki harfi ve en son olarak bazen soya ait bir harfle birlikte ilk izolasyondan başlayarak Romen rakamıyla enzimin izolasyon sırası belirtilir (E. coli RY 13 soyu; EcoRI). Enzimlerin isimleri, yalnızca enzimlerin orijinleri hakkında bilgi vermekte, kestiği dizilimler hakkında bilgi sağlamamaktadır

14 RE ların Sınıflandırılması ve Endonükleaz Özellikleri Restriksiyon endonükleazlar; metilaz aktivitelerine, alt unite yapılarına, kesim özgüllüklerine ve kofaktör ihtiyaçlarına göre, tip I, II, III ve homing endonükleazlar olarak 4 genel grupta sınıflandırılmaktadır

15 Tip I enzimler Tip I enzimler: Hem metilasyon hem de modifikasyon yapabilen iki fonksiyonlu enzimlerdir. Metilazda 5-adenosylmethionin (adomet) kofaktör görevi görür ve metiltransferaz için metil vericisidir. Bu enzimler endonükleaz aktiviteleri için ATP, adomet ve Mg+2 ye ihtiyaç duyarlar. Tip I tarafından tanınan nükleotitler asimetriktir. Bilinen tüm tip I enzimler hedef dizilimdeki adenin residülerini metilasyona uğratmaktadır. Bu enzimler hedef dizilimlerine bağlanmalarına rağmen Kesimleri dizilim dışında tesadüfü olarak gerçekleştirmektedir. Kesim Olayında belirleyici faktör enzimin metilasyon aktivitesidir

16 Bu enzimler birbirine çok yakın iliģkide olan üç gen (host specifity of DNA; hsdr, hsdm ve hsds) tarafından kodlanan üç alt üniteden oluģmaktadır. Bunlardan, hsdm ve hsds aynı promotor bölgeden transkripsiyonla sentezlenirken hsdr nin kendi promotor bölgesi bulunmaktadır. hsdm ve hsds tarafından sentezlenen alt üniteler metil transferaz aktivitesi görmektedir. Son alt ünite ise kesim aktivitesi için gerekli bulunmuģtur. hsds alt ünitesi iki adet hedef tanıma bölgesine sahiptir. Bu yapı hem restriksiyon hem de metilasyon hedeflerini tanımaktadır. Tip I enzimi kesim aktivitesi için ATP ye ihtiyaç duymaktadır ve hsdr alt ünitesi ATP nin hidrolizi için aktif bölge içermektedir

17 Tip II enzimler Tip II enzimler: Biyolojik alanların hemen tamamında restriksiyon endonükleazlar terimi çoğunlukla bu tür (tip II) RE leri için kullanılan bir terimdir. Çünkü tip II enzimleri tam hedef nükleotitten kesim yapma özellikleri nedeniyle klonlama ve moleküler biyoloji araştırmaları için ideal enzimlerdir. Tip II RE enzimleri Mg+2 iyonlarının varlığında çift iplikcikli DNA üzerindeki palindromik dizilimleri tanıyan ve bu dizilim içindeki özel bir bölgeden kesen homodimerik enzimlerdir. Moleküler biyoloji çalışmalarında değerli bir araç olmalarına ek olarak, tip II endonükleazlar, fosfodiester bağının hidroliz mekanizmasının anlaşılması ve spesifik DNA-protein ilişkisinin belirlenmesi çalışmaları için model sistemdir. Özellikle, EcoRV, PvuII, EcoRI, BamHI ve son zamanlarda daha sık kullanılan Cfr101 ve BgII gibi enzimler hidrolitik enzimlerin yapısının ve fonksiyonunun anlaşılmasında faydalı bilgiler sağlamıştır.

18 Tip II RE ler kesim sonucunda DNA da oluşturdukları uçların motiflerine göre kabaca iki alt gruba ayrılmaktadır. Bunlardan BamHI, EcoRI ve Crf101 gibi enzimler DNA nın 5 ucunda yapışkan uç (sticky end) oluşturacak şekilde kesim yapar ve bunların üç boyutlu yapıları birbirlerine çok benzerdir. Bu enzimlerin oluşturduğu uçların ligasyon etkinlikleri yüksektir. Bu nedenle klonlama çalışmalarında tercih edilmektedirler. Tip II enzimlerden, EcoRV, HaeIII ve PvuII gibi enzimler ise;dna da küt uç oluşturacak şekilde kesim yaparlar. Bu tür uçların ligasyon etkinlikleri düşüktür. Ayrıca belirli bir enzimle kesilmiş bu uçların başka enzimle şekillenen küt uçlarla da yapışmaları mümkündür. Bu tür uçlar genellikle klonlama çalışmalarında önerilmemektedir. Ancak, bunlar özellikle DNA parçalarının ucuna bir ya da birden fazla RE tanıma bölgesi bağlamak için kullanılmaktadırlar

19 Gerek yapışkan uç gerekse küt uç oluşturan RE lardan bazıları DNA üzerinde aynı dizilimleri tanıyabilmektedirler. Bunlar izoşizomerler olarak isimlendirilmektedir Örneğin; Bam HI G/GATCC----3 Bst I G/GATCC----3 Az sayıda da olsa bazı RE ları birden fazla tanıma ve kesme bölgelerine sahiptirler. Örneğin; Hind II GTC/AAC GTT/AAC GTT/GAC GTC/GAC---3

20 Tip III enzimler Tip III enzimler: Tip I ler gibi bunlar da metilasyon ve modifikasyon yapabilen çok fonksiyonlu enzimlerdir ve ATP ye bağlı kesim gerçekleştirmektedirler. Bu enzimler DNA ya tanıma bölgelerinden bağlanmalarına rağmen kesimi farklı bölgeden ve rastgele yapmaktadır. Kesim tanıma bölgesine yakın bir konumda gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle tip III enzimler klonlamada kullanılmamaktadır

21 Homing endonükleazlar Homing endonükleazlar: Diğer restriksiyon enzimlere kıyasla iyi derecede korunmuş ve benzerlik gösteren protein yapılarına (LAGLIDADG, GIY-YIG, H-N-H, Ile-Cys) sahip, uzun (12-40 baz çifti) ve asimetrik bölgeleri tanıyıp kesen, aktivitesi için protein ve RNA ya ihtiyaç duyan enzim grubudur. Diğer RE lerden farklı olarak, bunlar daha az tanıma özgüllüğü göstermekte ve tanıma bölgelerindeki tek baz değişimini tolere edebilmektedirler. Bu enzimler, en son belirlenen restriksiyon enzim gruplarıdır ve DNA nın yeniden yapılanmasında fonksiyonel oldukları bilinmektedir. Tüm biyolojik sistemlerde (bakteri, ökaryot, alg) bulunmaktadırlar

22 Restriksiyon Endonükleaz Enzimlerinin Yapısı ve DNA ya Bağlanma Mekanizmaları Homing endonükleazlar hariç, mevcut RE lerin amino asit dizilimleri kıyaslandığında, aralarında çok az amino asit benzerliği olduğu gösterilmiştir. Ancak, Tip II enzimlerin primer dizilimleri benzememesine rağmen tersiyer yapılarının benzerlik gösterdiği belirlenmiştir. Restriksiyon endonükleazlar, çift sarmal DNA ya tanıma bölgelerinden bağlanabildikleri gibi tanıma bölgeleri dışından da bağlanmaktadırlar. Tanıma bölgeleri dışına bağlandıktan sonra, bu enzimler çizgisel DNA boyunca kaymaktadırlar. Bu işlem esnasında DNA ile enzim arasını su molekülleri doldurmaktadır. Enzim tanıma bölgeleri bulunduğu zaman su moleküllerinin pek çoğu uzaklaştırılmaktadır. Örneğin EcoRI enzimi tanıma bölgesine geldiği zaman yaklaşık 50 molekül su ortaya çıkarılmaktadır. Genel olarak özgül tanıma bölgelerine yakın olan 2-3 adet nükleotit, enzimin bağlanması için gerekli bulunmaktadır. Spesifik kompleks formunda hem enzimde hem de bu dizilimlerde konformasyonal değişiklikler meydana gelmektedir Tanıma bölgelerine bağlanan enzimlerin kristal yapıları kullanılarak DNA nın kesilme mekanizmaları ortaya konmuştur. Çalışılan pek çok enzimde elde edilen veriler kesimi katalize eden bir substratın varlığına işaret etmektedir. Bu modellerde kesilme bölgesinde korunmuş amino asitler ve bunlara bağlanmış olan Mg+2 iyonlarının bulunduğu gösterilmiştir. Hidroliz ise aktive olmuş bir su molekülünün nükleofilik atağıyla başlamaktadır.

23 Star Aktivitesi Restriksiyon endonükleazların özellikleri üzerine yapılan çalışmalar, bunların çok ilginç özelliklere sahip olduklarını ortaya koymuştur. Özelliklerin en dikkate değer olanı, bu enzimlerin optimal şartlarda özgül DNA yı en yakın dizilimden ayırt edebilme başarılarının, optimal olmayan şartlarda oldukça değişmesidir. Örneğin, EcoRI enziminin tanıma bölgesi (5 -GAATTC-3 ) ne bağlanma oranı en yakın tanıma bölgesi (5 -TAATTC) ne kıyasla 105 kat daha fazladır. Ancak, enzim için optimal olmayan şartlar altında oran oldukça değişmekte ve pek çok enzim için bu Durum söz konusu olmaktadır. Benzer bölgeleri kesme işlemine, bir enzimin star aktivitesi denilmektedir. Bu durum moleküler biyoloji çalışmalarında oldukça önemli olmakta ve çalışmanın başarısında belirleyici konuma yükselebilmektedir. Bu nedenle kullanılan enzimlerin star aktiviteye sahip olup olmadıkları bilinmelidir. Enzimlerin star aktivitelerini artıran parametrelerin en önemlileri ph, Mg+2, metal iyonlarının varlığı (özellikle Mn+2), gliserol ve etanol gibi maddelerin bulunması ve kesilen DNA ile enzim oranı arasındaki ilişkidir. Yukarıda belirtilen parametrelerin star aktivitesine etkileri bir kaç mekanizmayla açıklanabilmektedir. Bunlardan biri özgül olmayan bağlanma esnasında RE leri ile DNA arasında bulunan su moleküllerinin fazlalığıdır. Bu ise katalizi etkilemektedir. Örneğin, alkali ph da artan OHiyonlarının kesim esnasında kullanılan suya olan ihtiyacı azaltıcı etkisi, katalizi etkilemektedir

24 Restriksiyon Endonükleazların Tepkime Şartları Restriksiyon endonükleazlar gerek uzun süreli saklamada gerekse Aktivite göstermede farklı koşullara gereksinim duymaktadırlar. Bir enzimden en iyi şekilde yararlanabilmek için üretici firma tarafında bu şartlar kullanıcıya iletilmektedir. Enzimlerin aktivitesini etkileyen faktörlerin bazıları; ısı, ph, enzim kofaktörleri, tuz konsantrasyonu, iyon varlığı ve stabilizatör maddelerdir

25 Reaksiyon şartları PH: Pek çok RE ph arasında aktiftir.mn+2: Ticari olarak mevcut RE ler kofaktör olarak yalnızca Mg+2 ye ihtiyaç duymaktadır. Reaksiyon şartlarında özellikle Mn+2 varlığı enzimin star aktivitesini ortaya çıkarmaktadır. Tuz konsantrasyonu: RE lerin pek çoğu mm NaCl yada KCl ortamında kesim yaparken bazı enzimler için 20 mm dan fazla tuz konsantrasyonu enzimin etkinliğini ortadan kaldırmaktadır. Bovin serum albumin (BSA): Enzimin stabilitesini sağlamak amacıyla saklama ve çalışma tamponu içerisinde BSA bulundurulmaktadır. BSA ile enzim; proteaz, spesifik olmayan adsorbsiyon ve ısı gibi çevresel zararlardan korunmaktadır. Gliserol: RE ler 20 C de saklanırken saklama tamponu içerisine gliserol katılmaktadır. Bu tedbir enzimin donmasını engellemektedir. Böylece enzimin dondurulup çözdürülmesi esnasında göreceği zarar azaltılmaktadır. Pek çok enzim için son konsantrasyonda %5 ten fazla gliserol, enzimin star Aktivitesine sebep olmaktadır. Ancak, bazı enzimlerin %10 gibi yüksek gliserol konsantrasyonunda da normal kesim yaptıkları ortaya konmuştur

26 Ġnkübasyon ısısı: Pek çok RE maksimum aktivitesini 37 C de göstermektedir. Genel olarak bu enzimlerin inkübasyon ısıları orijin aldıkları bakterinin üreme özelliklerini yansıtmaktadır. Bu Nedenle enzimlerin farklı ısı ihtiyaçları bulunmaktadır. DNA konsantrasyonu: Substrat olarak kullanılan DNA nın miktarı RE kesimini etkilemektedir. Az bir hacim içinde çok miktarda DNA bulunması, enzimin difuzyonunu engellemekte ve etkinliğini büyük ölçüde düģürmektedir. Oldukça düģük DNA konsantrasyonları da enzim tarafından kesimin Verimini etkilemektedir

RESTRİKSİYON ENDONÜKLEAZLAR

RESTRİKSİYON ENDONÜKLEAZLAR RESTRİKSİYON ENDONÜKLEAZLAR RE enzimleri, kısa DNA dizilerini özgül olarak tanıyan ve bu dizilimlere yakın bölgelerden veya bu dizilimler içindeki spesifik bölgelerden DNA yı kesen yapılardır. Günümüzde

Detaylı

cdna Kitaplık Hazırlanışı

cdna Kitaplık Hazırlanışı cdna Kitaplık Hazırlanışı Uzm.Bio.Veysel Sabri HANÇER İstanbul Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Doktora Programı 2602043040 Genetik Bilginin İki Kaynağı Vardır; Genomik DNA mrna Ökaryotlardaki

Detaylı

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ

BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ BAKTERİLERİN GENETİK KARAKTERLERİ GENETİK MATERYALLER VE YAPILARI HER HÜCREDE Genetik bilgilerin kodlandığı bir DNA genomu bulunur Bu genetik bilgiler mrna ve ribozomlar aracılığı ile proteinlere dönüştürülür

Detaylı

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri

Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli

Detaylı

Hücrede Genetik Bilgi Akışı

Hücrede Genetik Bilgi Akışı Hücrede Genetik Bilgi Akışı 1) Genomun korunması DNA nın tam olarak kopyalanması ve hücre bölünmesiyle yeni kuşak hücrelere aktarılması 2) Genetik bilginin çevrimi Hücre içerisinde bilginin DNA dan RNA

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM)

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA (5. BÖLÜM) TRANSKRİPSİYONU (ÖKARYOTİK) STOPLAZMA DNA Transkripsiyon hnrna RNA nın işlenmesi mrna G AAA Eksport G AAA NÜKLEUS TRANSKRİPSİYONU (PROKARYOTİK) Stoplazma

Detaylı

DNA REPLİKASYONU. Doç.Dr. TUĞBA YILMAZ ÖZDEN

DNA REPLİKASYONU. Doç.Dr. TUĞBA YILMAZ ÖZDEN DNA REPLİKASYONU Doç.Dr. TUĞBA YILMAZ ÖZDEN DNA sentezi (replikasyon) DNA çift heliksini oluşturan iki zincir birbirinden ayrıldığında, bu zincirlerden her biri sentezlenecek yeni zincir için kalıp olarak

Detaylı

Gen Klonlanması. & DNA kütüphanelerinin oluşturulması. Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Gen Klonlanması. & DNA kütüphanelerinin oluşturulması. Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 8. Ha&a Gen Klonlanması & DNA kütüphanelerinin oluşturulması Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Gen Klonlanması Klonlama ne demektir? Gen klonlaması nedir? Bütün bir organizmayı klonlamadan farkı nedir? Gen klonlaması

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

DNA REPLİKASYONU. Dr. Mahmut Cerkez Ergoren

DNA REPLİKASYONU. Dr. Mahmut Cerkez Ergoren DNA REPLİKASYONU Dr. Mahmut Cerkez Ergoren Arthur Kornberg 1959 Nobel Ödülü "the mechanisms in the biological synthesis of DNA DNA Replikasyonu Replikasyon genetik materyalin tamamen kendi benzeri yeni

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

DNA TAMİR MEKANİZMALARI. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER

DNA TAMİR MEKANİZMALARI. Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER DNA TAMİR MEKANİZMALARI Prof. Dr. Filiz ÖZBAŞ GERÇEKER Baz kaybı DNA hasarları Baz modifikasyonları Deaminasyon Kimyasal modifikasyon Işık hasarı (UV) Replikasyon hataları Zincirler arası çapraz bağlantıları

Detaylı

Genetik materyal: DNA replikasyonu

Genetik materyal: DNA replikasyonu Genetik materyal: DNA replikasyonu Umut Fahrioglu, PhD MSc DNA Replikasyonu DNA replikasyonu genomların ve içerdikleri genlerin nesilden nesile aktarılmasında çok önemli bir rol oynar. Hücreden hücreye

Detaylı

Gen Mühendisliği ve klonlama

Gen Mühendisliği ve klonlama Gen Mühendisliği ve klonlama Moleküler biyologlar, canlı hücredeki moleküllerin, hücre yapısı ve fonksiyonuna nasıl katıldıklarını anlamak isterler. Proteinler hücrenin yapı taşlarını oluştururlar ve bunlar

Detaylı

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler proteindir. Katalitik aktiviteleri doğal protein konformasyonunun

Detaylı

Bir zamanlar kaderimizin yıldızlarda yazılı olduğunu sanıyorduk; şimdi ise büyük oranda genlerimizde yazılı olduğunu biliyoruz James Watson

Bir zamanlar kaderimizin yıldızlarda yazılı olduğunu sanıyorduk; şimdi ise büyük oranda genlerimizde yazılı olduğunu biliyoruz James Watson Tanıl Kocagöz Bir zamanlar kaderimizin yıldızlarda yazılı olduğunu sanıyorduk; şimdi ise büyük oranda genlerimizde yazılı olduğunu biliyoruz James Watson GEN TEDAVİSİ İşlevsiz bir genin, hatasız bir kopyesinin

Detaylı

Rekombinant DNA Teknolojisi

Rekombinant DNA Teknolojisi KİM 458 Biyoteknolojinin Temelleri Rekombinant DNA Teknolojisi Prof. Dr. Y. Murat ELÇİN Rekombinant DNA teknolojisi (genetik mühendisliği), bir organizmadan herhangi bir yolla izole edilen bir genin (DNA

Detaylı

TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON

TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON TRANSLASYON VE TRANKRİPSİYON GEN İFADESİ (GEN EKSPRESYONU) Gen ifadesinin düzenlenmesi çeşitli aşamalarda olur: 1) Primer transkriptlerin oluşumu 2) Primer mrna dan matür (olgun) mrna oluşumu 3) mrna nın

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12. Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12. Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 12 Prokaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

Çukurova Üniversitesi

Çukurova Üniversitesi RESTRİKSİYON ENDONÜKLEAZLAR RE enzimleri, kısa DNA dizilerini özgül olarak tanıyan ve bu dizilimlere yakın bölgelerden veya bu dizilimler içindeki spesifik bölgelerden DNA yı kesen yapılardır. Günümüzde

Detaylı

Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir

Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir DNA REPLİKASYONU Hücre Neden DNA sını Replike Eder? ÇÜNKİ Mitoz Bölünmenin Gerçekleşmesi İçin S Evresinde DNA nın 2 Katına Çıkması Gerekmektedir Hücre yaşam döngüsü G 1, S, G 2, Mitoz,evreleri ile tamamlar.

Detaylı

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER

BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS YÖNETİCİ MOLEKÜLLER NÜKLEİK ASİTLER Nükleik asitler, bütün canlı hücrelerde ve virüslerde bulunan, nükleotid birimlerden

Detaylı

A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ

A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ DNA nın Yapısı ve Replikasyonu Biyoloji Ders Notları A. DNA NIN KEŞFİ VE ÖNEMİ İlk olarak Friedrich Miescher (1869) akyuvar hücreleri ve balık sperminde yönetici molekülleri tespit etmiştir. Çekirdekte

Detaylı

DNA Replikasyonu. Doç. Dr. Hilal Özdağ. A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: /202 Eposta:

DNA Replikasyonu. Doç. Dr. Hilal Özdağ. A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: /202 Eposta: DNA Replikasyonu Doç. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/202 Eposta: hilalozdag@gmail.com 1 Watson ve Crick Gözümüzden kaçmamış olan bir nokta da.. Replikasyon

Detaylı

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi

Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13. Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Biyoteknoloji ve Genetik I Hafta 13 Ökaryotlarda Gen İfadesinin Düzenlenmesi Prof. Dr. Hilal Özdağ A.Ü Biyoteknoloji Enstitüsü Merkez Laboratuvarı Tel: 2225826/125 Eposta: hilalozdag@gmail.com Gen İfadesi

Detaylı

GENETİK. Öğt. Gör. Meltem KÖKDENER

GENETİK. Öğt. Gör. Meltem KÖKDENER GENETİK Öğt. Gör. Meltem KÖKDENER 2 5.1. TRANSKRİPSİYONUN AŞAMALARI 5.2. PROTEİN SENTEZİ (Translasyon ) 5.3. GENETİK İFADENİN DÜZENLENMESİ 5 GENETİK TRANSKRİPSİYON ÜNİTE 5 TRANSKRİPSİYON Öğr. Gör. Meltem

Detaylı

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA

6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 6. BÖLÜM MİKROBİYAL METABOLİZMA 1 METABOLİZMA Hücrede meydana gelen tüm reaksiyonlara denir Anabolizma: Basit moleküllerden kompleks moleküllerin sentezlendiği enerji gerektiren reaksiyonlardır X+Y+ENERJİ

Detaylı

LYS ANAHTAR SORULAR #4. Nükleik Asitler ve Protein Sentezi

LYS ANAHTAR SORULAR #4. Nükleik Asitler ve Protein Sentezi LYS ANAHTAR SORULAR #4 Nükleik Asitler ve Protein Sentezi 1) İncelenen bir nükleotidin DNA ya mı yoksa RNA ya mı ait olduğu; I. Bağ çeşidi II. Pürin bazı çeşidi III. Pirimidin bazı çeşidi IV. Şeker çeşidi

Detaylı

Amaç. Bu pratiğin amacı öğrencilerin polimeraz zincir reaksiyonu ve kullanım alanları hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak

Amaç. Bu pratiğin amacı öğrencilerin polimeraz zincir reaksiyonu ve kullanım alanları hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak BİYOFİZİK 2015 1 Amaç Bu pratiğin amacı öğrencilerin polimeraz zincir reaksiyonu ve kullanım alanları hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak 2 Hedefler Bu pratiğin sonunda öğrenciler, polimeraz zincir

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 6 GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ 2

12. SINIF KONU ANLATIMI 6 GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ 2 12. SINIF KONU ANLATIMI 6 GENETİK ŞİFRE VE PROTEİN SENTEZİ 2 SANTRAL DOGMA Hücredeki bilgi aktarım mekanizmasının tamamına SANTRAL DOGMA denir. Santral dogma tek yönlü bilgi aktarımıdır. Geri dönüşümü

Detaylı

YAPAY KROMOZOMLAR. cerevisiae. de kurulmuştur. Halkasal. Yapay kromozomlar ilk defa tomurcuklanan maya olan Saccharomyces

YAPAY KROMOZOMLAR. cerevisiae. de kurulmuştur. Halkasal. Yapay kromozomlar ilk defa tomurcuklanan maya olan Saccharomyces YAPAY KROMOZOMLAR Yapay kromozomlar ilk defa tomurcuklanan maya olan Saccharomyces cerevisiae. de kurulmuştur. Halkasal plazmid maya sentromerinden,replikasyon orijininden, seçici bir işaret geninden ve

Detaylı

Ders 5 - mrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri - I -

Ders 5 - mrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri - I - Ders 5 - mrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri - I - Pre-mRNA (hnrna) cap mrna AAAAAAAAAAAAA REPLİKASYON DNA nın kendini eşlemesi TRANSKİPSİYON DNA dan RNA ya gene

Detaylı

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE

YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI. 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE YAZILIYA HAZIRLIK SORULARI 12. Sınıf 1 GENDEN PROTEİNE Protein sentezini tüm canlılar gerçekleştirir. Bir mrna molekülünde en fazla 64 çeşit kodon bulunur. DOĞRU YANLIŞ SORULARI Canlıların heterotrof beslenenleri

Detaylı

VEKTÖRLER Halime Nebioğlu

VEKTÖRLER Halime Nebioğlu VEKTÖRLER Halime Nebioğlu İstanbul Üniversitesi Gen klonlamasında kullanılan aracı moleküllere vektör denir. Vektörler konakçı organizmada, konakçı organizmadan bağımsız olarak replikasyon (çoğalma) gösterirler.

Detaylı

8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için

8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için 8. KONU: VİRAL KOMPONENTLERİN BİYOLOJİK FONKSİYONU Kodlama: Her virüs kendine özgü proteini oluşturmakla birlikte, proteinde nükleik asidi için koruyucu kalkan görevi görmektedir. Protein kendi kendine

Detaylı

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ. Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ. Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ Doç. Dr. Funda BAĞCIGİL Biyoteknoloji; Genetik materyallerde moleküler düzeyde yapılan manipulasyonlarla yeni ve istenilen fenotipte organizmalar ve faydalı ürünler elde etmektir

Detaylı

11. Hafta: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI NÜKLEOTİDLER

11. Hafta: Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI NÜKLEOTİDLER 11. Hafta: Nükleik Asitler: Nükleik asitlerin yapısal üniteleri, nükleozitler, nükleotidler, inorganik fosfat, nükleotidlerin fonksiyonları, nükleik asitler, polinükleotidler, DNA nın primer ve sekonder

Detaylı

TRANSKRİPSİYON AŞAMASINDA KROMATİN YAPININ DÜZENLENMESİ

TRANSKRİPSİYON AŞAMASINDA KROMATİN YAPININ DÜZENLENMESİ İ.Ü Fen Bilimleri Enstitüsü Moleküler Biyoloji ve Genetik TRANSKRİPSİYON AŞAMASINDA KROMATİN YAPININ DÜZENLENMESİ Merve YILMAZER 2601120219 İÇERİK Kromatin ve nükleozom yapısı Transkripsiyon aşamasında

Detaylı

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören

Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu. Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik Bilgi: DNA Yapısı, Fonksiyonu ve Replikasyonu Dr. Mahmut Çerkez Ergören Genetik materyal; Kendini çoğaltır. Bilgi depolar. Bilgiyi ifade eder. Mutasyonla varyasyonlara izin verir. Genetik Tarihçe

Detaylı

PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI

PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI PROTEİN SENTEZİNİN DÜZENLENMESİ VE AŞAMALARI Protein Sentezinin Düzenlenmesi Edward TATUM 1940 yılında bir gen bir enzim hipotezini ileri sürmüştür. Bu hipotez daha sonra bir gen bir protein haline gelmiştir.

Detaylı

KALITIMIN MOLEKÜLER TEMELİ

KALITIMIN MOLEKÜLER TEMELİ KALITIMIN MOLEKÜLER TEMELİ MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Genetik Bilgi Kaynağımızın Doğası 1928 de Frederick Griffith bakteri hücrelerinin kendini transforme edilebildiğini gösterdi.

Detaylı

DNA REPLİKASYONU VE REKOMBİNASYONU

DNA REPLİKASYONU VE REKOMBİNASYONU DNA REPLİKASYONU VE REKOMBİNASYONU Replikasyon Watson ve Crick in DNA nın yapısını önermelerinin ardından bilim adamları DNA nın nasıl kopyalandığı üzerinde yoğunlaşmıştır. DNA nın kendini kopyalamasına

Detaylı

GEN KLONLAMASI. copyright cmassengale

GEN KLONLAMASI. copyright cmassengale GEN KLONLAMASI copyright cmassengale 1 Klonlama nedir? Bir genin vekto re yerleştirilmesi ve bu vekto ru n bakteri hu crelerine transformasyonu sonucunda hu crelerin bo lu nmesi sırasında vekto ru n de

Detaylı

PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU. ve REGÜLASYONU. (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler)

PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU. ve REGÜLASYONU. (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler) PROKARYOTLARDA GEN EKSPRESYONU ve REGÜLASYONU (Genlerin Gen Ürünlerine Dönüşümünü Kontrol Eden Süreçler) Nihal EYVAZ (050559015) Şerife OKAY (050559025) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi Gen

Detaylı

BAKTERİLERDE EKSTRAKROMOZAL GENETİK ELEMENTLER

BAKTERİLERDE EKSTRAKROMOZAL GENETİK ELEMENTLER BAKTERİLERDE EKSTRAKROMOZAL GENETİK ELEMENTLER Plazmid ve Epizomlar Bakterilerin kendi kromozomlarının yanı sıra, kromozom dışı bazı genetik parçacıklar bulunmaktadır Bakteri kromozomundan daha küçük yapıda

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D

Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri. Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D Mikrobiyolojide Moleküler Tanı Yöntemleri Dr.Tuncer ÖZEKİNCİ Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D 1 Enfeksiyonun Özgül Laboratuvar Tanısı Mikroorganizmanın üretilmesi Mikroorganizmaya

Detaylı

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ

MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ MİKROBİYOLOJİDE BİYOTEKNOLOJİ Biyoteknoloji; Genetik materyallerde moleküler düzeyde yapılan manipulasyonlarla yeni ve istenilen fenotipte organizmalar ve faydalı ürünler elde etmektir 1920 li yıllar...

Detaylı

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015 Mikrobiyal Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde funguslarda görülen

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİDE KULLANILAN YÖNTEMLER GİRİŞ Ara Sınav 50 Ödev 30 Performans Görevi (Seminer) 20

MOLEKÜLER BİYOLOJİDE KULLANILAN YÖNTEMLER GİRİŞ Ara Sınav 50 Ödev 30 Performans Görevi (Seminer) 20 MOLEKÜLER BİYOLOJİDE KULLANILAN YÖNTEMLER Dersin içeriği Nükleik asitler Hücre parçalama yöntemleri Ayırma ve saflaştırma yöntemleri (filtrasyon, diyaliz, çöktürme santrifüjleme vb) DNA izolasyonu ve analizi

Detaylı

Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013)

Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013) Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 3. Hafta (01.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü 1 DNA moleküllerinin analizinde çok çeşitli yöntemler

Detaylı

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP)

POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) Deney: M 1 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) a) PCR yöntemi uygulaması b) RPLF sonuçları değerlendirilmesi I. Araç ve Gereç dntp (deoksi Nükleotid

Detaylı

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University

Biochemistry Chapter 4: Biomolecules. Hikmet Geçkil, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry Chapter 4: Biomolecules, Professor Department of Molecular Biology and Genetics Inonu University Biochemistry/Hikmet Geckil Chapter 4: Biomolecules 2 BİYOMOLEKÜLLER Bilim adamları hücreyi

Detaylı

Prokaryotik promotor

Prokaryotik promotor Transkripsiyon Transkripsiyon-Replikasyon Farkları 1.Replikasyon sırasında tüm kromozom kopyalanır fakat transkripsiyonda sadece bir gen bölgesi kopyalanabilir. 2. Transkripsiyon düzeyi organizmanın o

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

Polimeraz Zincir Reaksiyonu. Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Polimeraz Zincir Reaksiyonu. Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 4. Ha&a Polimeraz Zincir Reaksiyonu Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Sunu içeriği PCR ın tanımı PCR ın kısa tarihçesi Hücre içi DNA replikasyonu PCR bileşenleri PCR temel prensipler PCR ın kullanım alanları

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

RT-PCR. (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler

RT-PCR. (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler RT-PCR (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) Dr Gülnur Güler RT-PCR (reverse transckripsiyon-polimeraz zincir reaksiyonu) mrna ekspresyon seviyelerini belirlemek için sensitiv bir metod

Detaylı

RNA Sentezi (Transkripsiyon) Prof.Dr.T

RNA Sentezi (Transkripsiyon) Prof.Dr.T RNA Sentezi (Transkripsiyon) Prof.Dr.T.Tülay Akçay Sistron genetik ekspresyon un(ifadenin) en küçük k birimidir.tek bir mrna birden fazla protein transle ediyorsa polisistronik mrna dır. Operonlar ve polisistronik

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 1 Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller)

NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller) NÜKLEİK ASİTLER ( DNA VE RNA)(Yönetici Moleküller) NÜKLEİK ASİTLERİN KEŞFİ *FRIEDRICH MIESCHER * Balık spermlerinin çekirdeklerini ve akyuvar çekirdeklerini ayrıştırarak yaptığı çalışmalarda, bu hücrelerin

Detaylı

PCR Bir reaksiyonun kurulması ve optimize edilmesi

PCR Bir reaksiyonun kurulması ve optimize edilmesi Hafta V PCR Temelli Genetik Analiz Yaklaşımları PCR Bir reaksiyonun kurulması ve optimize edilmesi Doç. Dr. Hilâl Özdağ F Đ Z Đ K Đ A L T Y A P I Reaksiyonda kullanılanlar: P C R I. Kalıp DNA a) PCR degrade

Detaylı

Transkripsiyon (RNA Sentezi) Dr. Mahmut Çerkez Ergören

Transkripsiyon (RNA Sentezi) Dr. Mahmut Çerkez Ergören Transkripsiyon (RNA Sentezi) Dr. Mahmut Çerkez Ergören Transkripsiyon Transkripsiyon DNA molekülündeki bilginin RNA nükleotid dizisi haline çevrilmesi işlemidir. (DNA dan RNA sentezlenmesi) Hücre içi genetik

Detaylı

ÜNİTE 4:VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ

ÜNİTE 4:VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ ÜNİTE 4:VİRÜS VE BAKTERİ GENETİĞİ En küçük virüsler yaklaşık 20nm çapında dırlar ve bir ribozom dan daha küçüktürler. Virüsler bir hücre yapısı olarak kabul edilmezler çünkü normal hücreler kristalize

Detaylı

Biyoteknolojinin Önemi, Kısa Tarihçesi, Restriksiyon Endonukleazlar ve RNA'dan cdna Elde Edilmesi

Biyoteknolojinin Önemi, Kısa Tarihçesi, Restriksiyon Endonukleazlar ve RNA'dan cdna Elde Edilmesi Biyoteknolojinin Önemi, Kısa Tarihçesi, Restriksiyon Endonukleazlar ve RNA'dan cdna Elde Edilmesi Prof. Dr. Mustafa Arda Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Temel Mikrobiyoloji 1 01. Genel Bilgiler

Detaylı

DNA ARAÇLARI ve BİYOTEKNOLOJİ

DNA ARAÇLARI ve BİYOTEKNOLOJİ DNA ARAÇLARI ve BİYOTEKNOLOJİ Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER Yrd.Doç.Dr.Yosun MATER DNA Düzenlenmesi İnsan DNA sı ile yapılan ilk çalışmalar için yani çalışma yöntemi geliştirilmesi için yaklaşık 1 milyon dolar

Detaylı

Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri

Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri Ders 8 trna-rrna yapısı, İşlenmesi ve İşlevleri mrna trna - rrna Taşıyıcı (transfer) RNA (trna) Nispeten küçük moleküllerdir. Bir öncu molekülün nükleusta işlenmesiyle oluşurlar. trna molekülleri, mrna

Detaylı

Kathleen Danna ve Daniel Nathans tarafından 1971 de yayınlanan bir makale, rekombinant DNA çağının başlangıcını işaret etmiştir. Makale, bir bakteri

Kathleen Danna ve Daniel Nathans tarafından 1971 de yayınlanan bir makale, rekombinant DNA çağının başlangıcını işaret etmiştir. Makale, bir bakteri Kathleen Danna ve Daniel Nathans tarafından 1971 de yayınlanan bir makale, rekombinant DNA çağının başlangıcını işaret etmiştir. Makale, bir bakteri suşundan bir enzimin ayrıştırılmasını ve enzimin viral

Detaylı

Bir enzim olarak RNA ve Riboşalterler

Bir enzim olarak RNA ve Riboşalterler Bir enzim olarak RNA ve Riboşalterler RNA Doğada mevcut en az 8 çeşit RNA enzim vardır. Bu RNA enzimlerinin RNA Dünyasında var olan bir yaşam formunun kalınaları oldukları düşünülmektedir. RNA RNA nın

Detaylı

Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli

Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli Niçin PCR? Dr. Abdullah Tuli 1980 lerin Başı Bir yöntem düşünün Tepkimeyi gerçekleştirmek kolay mıdır? Bu yöntem çok mu karmaşıktır, yoksa basit mi? Yöntemde kullanılan örnek, saf mı ya da son derece karmaşık

Detaylı

www.demiraylisesi.com

www.demiraylisesi.com YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin

Detaylı

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız?

Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? * * 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? Adı ve Soyadı : Sınıfı ve Numarası : A 1- DNA molekülünün görevlerini yazınız? 2- ATP molekülünün görevini açıklayınız? 3- Hücre teorilerinin açıklayınız? 4- Ökaryatik hücre yapısına sahip canlıları yazınız?

Detaylı

-Conservative Ökaryotlarda Yarı-Saklı (Semikonservatif) Replikasyon J. Herbert Taylor, Philip Woods ve Walter Hughes 1957 de Meselson ve Stahl ın çalışmasının yayınlanmasından bir yıl önce ökaryotlarda

Detaylı

REKOMBİNAT DNA TEKNOLOJİSİ TEMEL İLKELERİ VE UYGULAMA ALANLARI. Yard.Doç.Dr. Gülay Büyükköroğlu Eczacılık Fakültesi Farmasötik Biyoteknoloji ABD.

REKOMBİNAT DNA TEKNOLOJİSİ TEMEL İLKELERİ VE UYGULAMA ALANLARI. Yard.Doç.Dr. Gülay Büyükköroğlu Eczacılık Fakültesi Farmasötik Biyoteknoloji ABD. REKOMBİNAT DNA TEKNOLOJİSİ TEMEL İLKELERİ VE UYGULAMA ALANLARI Yard.Doç.Dr. Gülay Büyükköroğlu Eczacılık Fakültesi Farmasötik Biyoteknoloji ABD. Tarihçe Rekombinant DNA teknolojisine ilişkin deneysel çalışmalar

Detaylı

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA

MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA MOLEKÜLER BİYOLOJİ DOÇ. DR. MEHMET KARACA RİBOZOMLAR Ribozom RİBONÜKLEOPROTEİN (RNP) yapısındadır. Ribozomlar hem protein hem de RNA moleküllerinden oluşur. Ribozomlar protein ve RNA moleküllerinden oluşan

Detaylı

EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 102 Hücre Bilimleri II

EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 102 Hücre Bilimleri II 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 102 Hücre Bilimleri II Ders Kurulu Başlangıç Tarihi: 21 Kasım 2016 Ders Kurulu Bitiş Tarihi: 13 Ocak 2017 Teorik Lab Toplam Biyoistatistik 16-16 27 5 32 Organik

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #18 1) Bakterilerin gerçekleştirdiği, I. Kimyasal enerji sayesinde besin sentezleme II. Işık enerjisini kimyasal bağ enerjisine dönüştürme III. Kimyasal bağ enerjisini ATP enerjisine

Detaylı

Rekombinant DNA Teknolojisi-I

Rekombinant DNA Teknolojisi-I BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Rekombinant DNA Teknolojisi-I Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Dr. Eda Çelik-AKDUR edacelik@hacettepe.edu.tr İçerik (2

Detaylı

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA

12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA 12. SINIF KONU ANLATIMI 2 DNA VE RNA DNA (DEOKSİRİBONÜKLEİK ASİT) Temel nükleik asittir. Prokaryot hücrelerin sitoplazmasında, ökaryot hücrelerde çekirdek, mitokondri ve kloroplast organelinde bulunur.

Detaylı

hendisliği BYM613 Genetik MühendisliM Tanımlar: Gen, genom DNA ve yapısı, Nükleik asitler Genetik şifre DNA replikasyonu

hendisliği BYM613 Genetik MühendisliM Tanımlar: Gen, genom DNA ve yapısı, Nükleik asitler Genetik şifre DNA replikasyonu BYM613 Genetik MühendisliM hendisliği Hacettepe Üniversitesi Biyomühendislik BölümüB 2012-2013 2013 Güz G z DönemiD Salı 9.00-11.45, D9 Dr. Eda Çelik-AKDUR edacelik@hacettepe.edu.tr İçerik Tanımlar: Gen,

Detaylı

KALITIMIN MOLEKÜLER TEMELİ

KALITIMIN MOLEKÜLER TEMELİ KALITIMIN MOLEKÜLER TEMELİ Kalıtsal madde ile ilgili araştırmalar Morgan ve arkadaşları genlerin kromozomlar üzerinde yer aldığını gösterince kromozomların iki kimyasal bileşeni (DNA ve proteinler) kalıtsal

Detaylı

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ

NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ T.C. FIRAT ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOLOJİ BÖLÜMÜ NÜKLEİK ASİTLERİN ELEKTROFOREZİ Yüksek Lisans Semineri Hazırlayan: Venhar ÇELİK Danışman: Yrd.Doç.Dr. Dilek Turgut-BALIK NÜKLEİK ASİTLERİN

Detaylı

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2

YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2 YGS YE HAZIRLIK DENEMESi #2 1) Aşağıdaki grafikte, ph derecesi ile X, Y ve Z enzimlerin tepkime hızı arasındaki ilişki gösterilmiştir. 2) Aşağıdaki şemada kloroplast ile mitokondri arasındaki madde alış

Detaylı

Soru 1: DNA miktarını saptamak için spektrofotometrik yöntemin arkasındaki prensibi açıklayınız:

Soru 1: DNA miktarını saptamak için spektrofotometrik yöntemin arkasındaki prensibi açıklayınız: Ara Sınav Soruları Soru 1: DNA miktarını saptamak için spektrofotometrik yöntemin arkasındaki prensibi açıklayınız: Cevap1: 260 nm de 1 cm yol uzunluğundaki OD = 50 μ g/ml çift sarmal DNA için, 40 μ g/ml

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 102 Hücre Bilimleri II

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 102 Hücre Bilimleri II 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM I TFT 102 Hücre Bilimleri II Ders Kurulu Başlangıç Tarihi:30 Kasım 2015 Ders Kurulu Bitiş Tarihi: 22 Ocak 2016 Teorik Lab Toplam Biyoistatistik 16-16 28 5 33 Organik

Detaylı

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ

SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ SALGIN ARAŞTIRMASINDA KULLANILAN TİPLENDİRME YÖNTEMLERİ Prof.Dr. Meltem Yalınay Çırak Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. fenotipik yöntemler genotipik yöntemler

Detaylı

Doç.Dr.Erdal BALCAN 1

Doç.Dr.Erdal BALCAN 1 www2.bayar.edu.tr/biyoloji/erdal.balcan E.Coli gibi bakteriler kısa yaşam süreleri içinde çeşitli çevresel koşullarla karşılaşırlar (ortam ile etkileşimleri fazla). Bakteriler ve diğer prokaryotlar evrimsel

Detaylı

Nükleik asitler. Deoksiribonükleik asit Ribonükleik asit 18.11.2008. DNA nın YAPISI ve ÖZELLİKLERİ

Nükleik asitler. Deoksiribonükleik asit Ribonükleik asit 18.11.2008. DNA nın YAPISI ve ÖZELLİKLERİ Nükleik asitler Sıcaklıkla öldürülmüş S suşları Canlı R suşlarını canlı S suşuna dönüştürür a) Farelere virulan S suşu enjekte edildiğinde ölür b) R suşu enjekte edildiğinde yaşar c) Isıyla öldürülmüş

Detaylı

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( )

I. DÖNEM - 2. DERS KURULU ( ) Açıklamalar: I. DÖNEM - 2. DERS KURULU (2014-2015) Kısaltmalar: DK: Ders kurulu, IHU: İyi hekimlik uygulamaları, Mİng: Akademik/Medikal İngilizce, TDE: Türk Dili ve Edebiyatı, Bilgisayar Okur yazarlığı:

Detaylı

Tüm yaşayan organizmalar suya ihtiyaç duyarlar Çoğu hücre suyla çevrilidir ve hücrelerin yaklaşık %70 95 kadarı sudan oluşur. Yerküre içerdiği su ile

Tüm yaşayan organizmalar suya ihtiyaç duyarlar Çoğu hücre suyla çevrilidir ve hücrelerin yaklaşık %70 95 kadarı sudan oluşur. Yerküre içerdiği su ile Su Kimyası Tüm yaşayan organizmalar suya ihtiyaç duyarlar Çoğu hücre suyla çevrilidir ve hücrelerin yaklaşık %70 95 kadarı sudan oluşur. Yerküre içerdiği su ile canlılık için gerekli ortamı sunar. Canlıların

Detaylı

CANLILARDA TAMPONLAMA

CANLILARDA TAMPONLAMA CANLILARDA TAMPONLAMA ph= -log [H + ] / Sorensen, H potansiyeli örnekler Hücreler ve organizmalar özgül ve sabit bir sitozol ve hücre dışı sıvı ph sını korurlar Böylece biyomoleküllerin en uygun iyonik

Detaylı

REKOMBİNANT DNA TEKNOLOJİSİ

REKOMBİNANT DNA TEKNOLOJİSİ REKOMBİNANT DNA TEKNOLOJİSİ Giriş q Kethleen Danna ve Daniel Nathans tarafından 1971 de yayınlanan bir makale, rekombinant DNA çağının başlangıcına işaret etmiştir. q Makale, bir bakteri suşundan bir enzimin

Detaylı

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DOKTORA DERS KATALOĞU

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DOKTORA DERS KATALOĞU DOKTORA DERS KATALOĞU ERCİYES ÜNİVERSİTESİ GDM 638 Lipid Kimyası Zorunlu DERS SAATİ: 3 Bahar Yrd. Doç. Dr. Hasan YALÇIN KREDİSİ :3 Tel:(352) 4374901 (32731), E-mail: hyalcin@erciyes.edu.tr, Web sayfası

Detaylı

Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI

Prof. Dr. Şule PEKYARDIMCI 13. Hafta: Vitaminler ve Koenzimler: Vitamin tanımı, vitaminlerin görevleri, vitaminlerin sınıflandırılmaları, koenzim tanımı, önemli vitaminler, suda çözünen vitaminler, yağda çözünen vitaminler, vitaminlerin

Detaylı

MİTOKONDRİ Doç. Dr. Mehmet GÜVEN

MİTOKONDRİ Doç. Dr. Mehmet GÜVEN MİTOKONDRİ Doç.. Dr. Mehmet GÜVENG Hemen hemen bütün b ökaryotik hücrelerde ve ökaryotik mikroorganizmalarda bulunur. Eritrositlerde, bakterilerde ve yeşil alglerde mitokondri yoktur. Şekilleri (küremsi

Detaylı

Biyokimya (CEAC 212) Ders Detayları

Biyokimya (CEAC 212) Ders Detayları Biyokimya (CEAC 212) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Biyokimya CEAC 212 Güz 3 0 0 3 5 Ön Koşul Ders(ler)i CEAC 202 Dersin Dili Dersin Türü

Detaylı

OKSİJENLİ SOLUNUM

OKSİJENLİ SOLUNUM 1 ----------------------- OKSİJENLİ SOLUNUM ----------------------- **Oksijenli solunum (aerobik): Besinlerin, oksijen yardımıyla parçalanarak, ATP sentezlenmesine oksijenli solunum denir. Enzim C 6 H

Detaylı

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý

LYS BÝYOLOJÝ. Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý LYS BÝYOLOJÝ Soru Çözüm Dersi Kitapçığı 1 (MF) Biyolojiye Giriþ ve Bilimsel Yöntem Canlýlarýn Temel Bileþenleri Enzimler Canlýlarýn Sýnýflandýrýlmasý Bu yayýnýn her hakký saklýdýr. Tüm haklarý bry Birey

Detaylı