İNFERTİL OLGULARDA GONADOTROPİNLİ SÜPEROVULASYON SİKLUSLARI İLE KLOMİFEN SİTRATLI MİNİMAL STİMÜLASYON SİKLUSLARININ SONUÇLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İNFERTİL OLGULARDA GONADOTROPİNLİ SÜPEROVULASYON SİKLUSLARI İLE KLOMİFEN SİTRATLI MİNİMAL STİMÜLASYON SİKLUSLARININ SONUÇLARI"

Transkript

1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIRKÖY DOĞUMEVİ KADIN ve ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM HASTANESİ Klinik Şefi Jinekolog Operatör Dr. Ali İsmet TEKİRDAĞ İNFERTİL OLGULARDA GONADOTROPİNLİ SÜPEROVULASYON SİKLUSLARI İLE KLOMİFEN SİTRATLI MİNİMAL STİMÜLASYON SİKLUSLARININ SONUÇLARI Dr. Bahar ÇAĞLAR (Uzmanlık Tezi) Ocak 2005 İSTANBUL 1

2 İÇİNDEKİLER Önsöz Kısaltmalar Giriş Genel Bilgiler İnfertilite -Erkek infertilitesi -Kadın infertilitesi Medikal ovulasyon indüksiyonu Klomifen sitrat -Etki mekanizması -Hasta seçimi -Yan etkileri Eksojen Gonadotropinler Human Menopozal Gonadotropinler -Etki mekanizması -Yan etkiler Intrauterin inseminasyon Gereç ve Yöntem Bulgular Tartışma Özet Abstract 2

3 Kaynaklar ÖNSÖZ Yetişmemde büyük emeği geçen, asistanlığım süresince ilgi ve desteğini esirgemeyen ve her zaman saygıyla anacağım Klinik Şefim Op. Dr.Ali İsmet TEKİRDAĞ a ve diğer klinik şefleri Op.Dr.Yavuz CEYLAN, Doç Dr.Ahmet GÜLKILIK, Op.Dr.H.Cemal ARK, hastanemiz Başhekimi sayın Uz.Dr.Hüseyin ALDEMİR e, eski Başhekim Op.Dr.Metin Nurluoğlu na saygı ve teşekkürlerimi sunarım. Tezimin hazırlanmasında yardımlarını esirgemeyen Op.Dr.Ebru Alper e ve İnfertilite Polikliniği ekibine teşekkür ederim. Asistanlığım süresince bilgi ve deneyimlerinden faydalandığım klinik şef yardımcılarına, uzman hekimlere ve beraber çalışmaktan zevk aldığım asistan arkadaşlarıma, ebe, hemşire, laborant ve tüm hastane personeline teşekkür ederim. Her zaman yanımda olan ve desteklerini esirgemeyen eşime, oğluma ve sevgili aileme de sonsuz teşekkürlerimi sunarım. Dr.Bahar Çağlar İstanbul

4 KISALTMALAR ASA; Antisperm antikor E 2 ; Estradiol FSH; Folikül stimule edici hormon FDA; American Food and Drug Administration HCG; Human chorionic gonadotrapin hmg; Human menopozal gonadotropin HSG; Histerosalpingografi HZT; Hemizona testi IUI; Intrauterin inseminasyon KS; Klomifen sitrat LH; Luteinize edici hormon PCOS; Polikistik over sendromu PG; Prostoglandin TVUSG; Transvajinal ultrasonografi USG; Ultrasonografi WHO; Dünya Sağlık Örgütü 4

5 GİRİŞ İnfertilite tüm dünyada yıllardan beri evli çiftlerin en yaygın sorunu olarak bilinmektedir. Bu soruna çözüm bulmak için çok sayıda araştırma yapılmış ve önemli gelişmeler elde edilmiştir (27). Sorunların aşılmasına yönelik tedavi yöntemleri arasında ovulasyon indüksiyonu intrauterin inseminasyon ile beraber infertilite tedavisinin temelini oluşturur (1). Ovulasyon indüksiyonu kapsamında kontrollü ovaryen stimulasyon için genellikle klomifen sitrat (KS) kullanılır (3). Klomifen sitrat anovulatuar veya normal ovulasyonu gerçekleştiren ama yetersiz foliküler ve lüteal gelişmesi olan hastalarda infertilite tedavisinde ilk seçenek olarak yerini almıştır (13). Klomifen sitrat tedavisine yanıt vermeyen hastalara bir üst basamak olarak, human menopozal gonadotropın (hmg) ile tedavi denenmektedir. Tedavinin yüksek maliyeti, sık enjeksiyon yapılması,ultrason ve serum hormon düzeyi bakılması gerekliliği gonadotropinlere altenatif olacak tedavi protokolleri arayışını gündeme getirmiştir (4). Aynı siklusta klomifen sitratı takiben hmg kullanılması gonadotropinin sayısını ve maliyetini düşürerek bir alternatif olarak düşünülmüştür. İlk olarak 1972 yılında Kistner ve ark. (33-34) Sonrasında 1973 yılında Taymor ve ark. (55), 1975 yılında March ve ark. (40) klomifen sitrat ve gonadotropinleri beraber kullanmışlardır. Bu çalışmalarda yüksek gebelik oranları verilmekle birlikte hasta sayılarındaki azlık, klomifen sitrat veya gonadotropinlerle karşılaştırma olmaması ve sonuçların siklus bazında bildirilmemesi yorum yapmamızı engellemektedir yılında Lu ve ark. beş gün klomifen sitrat 100 mg\gün olarak kullanıp arkasından tek doz 150IU hmg kullanmışlar ve bu protokolü minimal stimulasyon olarak ilk kez adlandırmışlardır (37). Bu protokol bazı çalışmalarda modifiye edilmiştir. hmg yerine saf FSH kullanılmış (52) veya tek doz yerine birkaç gün dominant folikül elde edilene kadar gonadatropin verilmiş (7,37,51), intrauterin inseminasyon eklenmiştir (7,11,37,45). Çalışmalar değişik başarı oranları vermektedir. 5

6 . Tezimin amacı hastanemiz İnfertilite Polikliniğine başvuran ve klomifen tedavisine yanıtsız kalan infertil kadınlarda, klomifen sitrat tedavisine minimal gonadotropin ilave edilmesi (minimal stimulasyon) ile klasik gonadotropin sikluslarının sonuçlarının karşılaştırılmasıdır.her iki yöntemde IUI rutin uygulanmıştır. 6

7 GENEL BİLGİLER İnfertilite İnfertilite, bir yıllık korunmasız ilişki sonrasında gebelik olmaması olarak tanımlanmaktadır. Daha önce hiç gebelik olmamışsa primer infertilite, daha önce canlı doğumla sonuçlansın veya sonuçlanmasın en az bir gebelik olmuşsa sekonder infertilite olarak sınıflandırılabilir. Doğurganlık çağındaki çiftlerin % inde infertiliteye rastlanır. İnfertilitenin sıklığı ve nedenleri bir toplumdan diğerine farklılık gösterir. Çiftlerin yaklaşık %30-40 ında erkek, %40-50 sinde ise kadın infertiliteden sorumludur. Yüzde çiftte ise günümüzdeki mevcut standart tanısal testler ile izah edilemeyen (açıklanamayan) infertilite mevcuttur (35,51). Erkek infertilitesi: Erkeğe bağlı infertilitenin araştırması nispeten daha kolay olup hikaye, fizik muayene ve semen analizine dayanır. Erkekte ilerleyen yaş ile fekunditenin azalması cinsel ilişki sıklığında azalma ve çevresel toksinlere temasdaki kumulatif birikim ile ilişkilidir (4,35). Hikayede gelişimsel bozukluklar, testiküler infeksiyonlar, travmalar, kullanılan ilaçlar, alışkanlıklar sorulur. Fizik muayenede genital muayenenin yanında tiroid bezi ve jinekomasti açısından meme muayenesi de olmalıdır. Semen analizi ejakulatın değerlendirilmesidir. Fertilite potansiyeline tek bir sperm analizi ile karar verilmemelidir, çünkü spermatogenez 70 günlük bir süreç içinde olmaktadır. Bu süre epididimisteki sperm maturasyonu ve transportu için gereken günlük süreyi de kapsamaktadır.yakın geçmişte olan ateşli bir hastalık semen kalitesinde 3 aya kadar süren bozukluğa neden olabilir. Bu nedenle 6-8 hafta içerisinde iki veya üç semen analizi ile değerlendirme yapılmalıdır. Klasik semen analizi sırasında incelenecek ejakulat 3 ila 8 günlük cinsel perhiz sonrasında olmalıdır (4,35). Ejakulatın, makroskopik muayenesinde görünümü, miktarı, likefaksiyon zamanı, viskositesi ve ph sı değerlendirilir. Semen analizinin en önemli kısmını mikroskopik inceleme oluşturur. Kullanılacak yöntem ve alet çok iyi seçilmelidir. Mikroskopik 7

8 incelemede sperm sayısı, hareketliliği, yuvarlak hücre sayısı, varsa aglütinasyonun derecelendirilmesi, morfoloji ve yuvarlak hücrelerin sınıflandırılması incelenir. Sperm analizi Sayı: Kullanılan alete bağımlı olarak tek karedeki ortalama sperm sayısı temel alınıp sayım x milyon/ml olarak ifade edilir (35). Hareketlilik: Hareketlilik Dünya Sağlık Örgütü (WHO) nün koyduğu 4 sınıfta incelenir: a-hızlı çizgisel progresif hareket b-yavaş çizgisel ya da çizgisel olmayan hareket c-progresif olmayan hareketlilik d-hareketsiz (35) Morfoloji: Spermin fertilite kapasitesinin morfolojik inceleme ile etkin bir index olarak değerlendirilmesi 1951 yıllarına kadar uzanır. Kruger ve arkadaşları tarafından Strict kriterler ile morfoloji değerlendirilmesinin tanımlanmasıyla bu parametre giderek artan bir önem kazanmıştır (35). Bu testlerin yanında immünolojik testlerden anti sperm antikorlarının (ASA) değerlendirilmesi, sperm servikal mukus etkileşimi, bioassaylerde kreatin kinaz değerlendirmesi, akrozomal enzim aktivitesi tayini,fonksiyon testlerinden hipoosmotik şişme testi, sperm penetrasyon testi, hemizona testi (HZT) de diğer sperm değerlendirme yöntemleri içindedir (35).(Tablo 1) 8

9 Tablo. Standart semen parametrelerinin normal değerleri (35) Klasik semen analizi Volüm >2 ml ph Sperm sayısı > 20 x 10 6 spermatozoa / ml Total sperm sayısı > 40 x 10 6 spermatozoa / ml Hareketlilik > %50 Progresif hareket > %50 Progresif hareketli sperm sayısı (PHSS) > 3 x 10 6 spermatozoa / ml Morfoloji (WHO) >%50 normal Vitalite >%75 Beyaz küre < 1 x 10 6 / ml Immünobead test < % 20 partikülle kaplı sperm MAR testi < % 10 partikülle kaplı sperm Bio-assayler Hemizona index > %35 HOS test > %60 Sperm penetrasyon assay > %10 penetrasyon Diğer testler -glukozidaz (nötral) > 20 Mu Çinko (total) > 2.4 mmol Sitrik asit (total) > 52 mmol Asit fosfotaz (total) > 200 U Fruktoz (total) > 13 mmol Kadın infertilitesi: Kadın infertilitesinin araştırılmasında öykü ve fizik muayene çok önemlidir. Nedenler arasında tubo-peritoneal,ovulatuar, uterin nedenler sırasıyla yerini alır (54). Özellikle ovulatuar faktörlere yönelik öykü çok şey anlatabilir. Düzenli adet öyküsü %91-97 ihtimalle ovulasyonun var olduğunu gösterir. Ovulasyonun varlığı ve kalitesi için kullanılan testler bazal ısı grafisi, serum progesteron ölçümü ve endometrial biyopsidir. Uterin, tubal ve peritoneal faktörler için ultrason, histerosalpingorafi, 9

10 laparoskopi, histeroskopi kullanılmaktadır. USG ile Müller sistemine ait konjenital anomaliler, intramural ve submüköz myomlar, endometrial polipler, endometriomalar veya dermid kistler gösterilebilir. İnfertilite araştırmasında erken dönemde çekilecek HSG ile uterin anomaliler ve intrauterine lezyonlar, intramural oklüzyonlar ve /veya intramural lezyonlar (tubal açıklık korunmuş olsa dahi), distal tubal oklüzyon ve bu olgularda gebelik açısından prognostik önemi olan intratübal mukozal katlantılar değerlendirilebilir. Histeroskopi ile intraservikal ve intrauterin lezyonlar değerlendirilir ve aynı seansta cerrahi işlem uygulanabilir (56). Ovulasyon indüksiyonu: İnfertil kadınlarda ovulasyon indüksiyonu ile normal populasyondakine yakın bir ovulasyon oranı elde edilmektedir. Tedavinin başarısı hasta seçimi,anovulasyonun türü, diğer infertilite faktörlerinin var olup olmaması ile ilgilidir. Kadının yaşı ve daha önceki başarısız ovulasyon indüksiyonu denemeleri de prognozu etkileyen faktörler arasındadır.lunenfeld ve Insler tarafından tanımlanan ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından benimsenen anovulatuar bozuklukların klasifikasyonu tedavide faydalı bir çerçeve oluşturur (51,55). Anovulasyonun WHO na göre sınıflandırılması (4): Grup 1:Hipotalamo-Hipofizer Yetmezlik Bu kadınlarda endojen östrojen sekresyonu yoktur.prolaktin seviyeleri normaldir. FSH normal veya düşük olabilir. Hipotalamo-hipoflzer bölgede yer kaplayan lezyon yoktur. Grup 2:Hipotalamo-hipofizer Disfonksiyon Bu gruptaki kadınlarda menstruel siklusta çeşitli bozukluklar vardır. Örneğin; luteal faz yetmezliği, anovulatuar sikluslar, veya endojen östrojen sekresyonun mevcut ve PRL nin normal olduğu amenore gibi durumlar bu gruba girer. Grup 3:Ovarian yetmezlik Endojen östrojen sekresyonu olmayan, FSH seviyeleri yüksek PRL seviyeleri normal olan kadınlar bu gruba girerler. 10

11 Grup 4:Konjenital veya akkiz genital yol bozuklukları Endometriumun mevcut olduğu ancak estrojen verilmesi ile çekilme kanaması sağlanamayan amenoreik kadınlar bu gruba girerler. Grup 5:Hipotalamo-hipofizer bölgede yer kaplayan lezyonu olan hiperprolaktinemik infertil kadınlar Bu grupta hipofiz lezyonu olan ve hiperprolaktinemisi mevcut amenoreik veya anovulatuar kadınlar yer almaktadır Grup 6:Hipotalamohipofizer bölgede yer kaplayan lezyonu olmayan hiperprolaktinemik infertil kadınlar Grup 7:Hipotalamohipofizer bölgede yer kaplayan lezyonu olan normoprolaktinemik infertil kadınlar Tedavi öncesi araştırma ovulasyonun olup olmadığının anlaşılması ile başlamalıdır. Adet düzeni öyküsü, bazal vücut ısısı eğrileri veya luteal faza zamanlanmış progesteron ölçümleri ile ovulasyon anlaşılabilir. Serum progesteron değerinin 5 ng/ml nin üzerinde olması ovulasyonun varlığını göstermektedir (54). Tedaviye baslanmadan önce anovulatuar kadının WHO kategorilerinden hangisine uyduğunun saptanması gereklidir. Hormon profili ve semen analizinden sonra daha invazif incelemelere gereksinim olup olmadığına hastanın öyküsü ve fizik muayene bulguları ile karar verilir. Öyküsü ve pelvik muayene bulguları negatif olan kadınlarda KS veya bromokrıptın gibi ilk basamak ovulasyon indüksiyon ajanlarının kullanılmasından önce tubal açıklığın gösterilmesi çok şart değildir. Ancak bu ajanlara yanıt vermeyen hastalarda eksojen gonadotropin tedavisine geçmeden önce en azından bir HSG veya Laparoskopik inceleme gereklidir (51). Eğer mümkünse ovulasyon indüksiyonuna baslamadan önce önemli patolojik bulguların düzeltilmesi yerinde olacaktır. Kilo, diet problemleri ve stress mümkünse indüksiyona başlamadan önce giderilmeli veya en aza indirilmelidir. Medikal Ovulasyon İndüksiyonu 11

12 Estrojen Antagonistleri Estrojen antagonistleri veya antiestrojenler dietilstilbesterol ile yapısal yakınlık gösteren nonsteroidal bileşiklerdir. Bunların arasında ovulasyon indüksiyonu amacı ile en sık kullanılan ajan klomifen sitrattır. Diğer ajanlar tamoksifen ve siklofenildir. Klomifen Sitrat KS bir trifeniletilen derivesidir. Enklomifen ve zuklomifen olmak üzere iki izomerin karışımından oluşmaktadır.enklomifen daha fazda oranda antiöstrojenik aktiviteye sahiptir. KS östrojen receptörüne bağlanarak bu reseptörü birkaç haftaya varan sürelerde işgal etmektedir. KS gastrointestinal yoldan iyi absorbe olmakta ve büyük oranda feçesle atılmaktadır. KS tek doz oral alımından bir ay sonra bile plazmada önemli konsantrasyonlarda saptanmıştır. Etki mekanızması; Klomifen sitrat ovaryen stimulasyon için genelde ilk kullanılan ajandır. İlacın etki mekanizması gözönünde bulundurulursa ilacı kullanacak hastalarda hipotalamik-pitüiterovaryen yolun fonksiyonel olması gerekmektedir. Klomifen sitrat zayıf bir sentetik östrojen olmasına karşın ovulasyon indüksiyonu için kullanılan dozlarda antiöstrojenik etki gösterir. Klomifen sitrat hipotalamusta antiöstrojenik etki ile ovulasyon indüksiyonu yapmakla birlikte östrojene duyarlı diğer dokularda primer olarak agonistik veya antagonistik etki gösterebilir. Hipotalamusta klomifen sitrat östrojen reseptörlerine uzun süre bağlanarak ve bloke ederek, normal ovaryen hipotalamik feedback yolun fonksiyonunu azaltır. Bu etki mekanizmasının bazı anovulatuar hastalarda GnRH salınımını arttırdığı gözlenmiştir. Artan GnRH hipofizden gonadotropin salınımını uyarır. Ayrıca klomifen sitrat direk olarak hipofiz ve over üzerinde etki göstererek ovulasyonu uyarabilir (2,21,32). Klomifen sitratın endometrium (17) ve serviks (58) üzerindeki antiöstrojenik etkileri tartışmalı olup dışarıdan östrojen eklenmesi gündeme gelmiştir. Vajende kornifikasyon yavaşlar ve servikal mukus ve endometriumdaki östrojen etkisini antagonize eder. Bunlar sperm transportu, implantasyon ve erken gelişmeyi etkileyen 12

13 önemli faktörlerdir. Östrojenden farklı olarak KS östrojen reseptörlerini saatlerce değil haftalarca süren bir periodda işgal eder.ks ın major etkisi hipotalamusta hücre içi östrojen reseptörlerinin konsantrasyonunu etkileyerek, hipotalamik aktiviteyi düzenlenmesi ile görülür (31). KS ile östrojen reseptörlerinin işgal edilmesi sonucu reseptör kapasitesi azalarak gerçek östojen uyarıları azalmış olarak algılanır, böylece östrojenin hipotalamus üzerindeki negatif feedback etkisi ortadan kalkarak GnRH salgılanması aktive edilir. KS normal ovulasyonlu kadınlara verildiğinde hipotalamustan GnRH salgısının artışına ve hipofizden LH ve FSH salgılarının miktarında değişiklik yapmadan sıklıklarının artışına neden olur. Anovulatuar kadınlarda ise GnRH salgısının maksimal sıklıkta gerçekleşmesine bağlı olarak zaten artmış olan LH ve FSH salgılanma sıklığına ek olarak salgılanma miktarında da artış olur. KS doğrudan ovulasyonu uyarmaz. Normal menstrüel siklüsün fizyolojik değişikliklerini gerçekleştirerek ovulasyon oluşumuna yardım eder. Overler üzerine doğrudan etki ile granülosa hücrelerini gondotropinlere karşı hassas kılar. Hücrelerdeki LH reseptörlerinin FSH tarafından uyarılması ve aromatizasyonunu artırır (4). KS kullanımı için uygun hasta seçimi: Kullanımı kolay ve yan etkileri az olduğu için ilk seçilen drogdur. Başlıca endikasyonu hipotalamo-hipofizer aksı normal çalışan varolan endojen östrojen üretimine bağlı olarak progesteronlara normal çekilme kanaması ile cevap verebilen oligoanovulatuar hastalardır. WHO Grup 2 hasta grubunda klomifen sitratin etkilerini gösterebileceği yeterli düzeyde endojen estrojen vardır. Bu hastalara KS verildiği zaman hipotalamo-hipofizer seviyede estradiolun negatif feedback etkisi ortadan kalkmakta ve gonadotropin salgılanımı artmaktadır. Gonadotropinlerin artması ile folikül gelişimi uyarılmakta ve ovulasyonun sağlanmasında ilk tetik çekilmektedir. Inseminasyon yapılacak hastalarda ovulasyon zamanını düzenlemek için kullanılır. Açıklanamayan infertilite vakalarında da kullanılır. Progestasyonel bir ajanla yapılan Progesteron Challange Test e çekilme kanaması ile cevap vermeyen ovaryen yetersizlik olguları KS ada cevapsız kalacaktır (54). Kontrendikasyonları: 13

14 Klomifen sitrat gebelik, aktif karaciğer hastalığı, tanı almamış genital kanama, memenin malign ve premalign lezyonları olan ve daha önceden klomifen sitrata bağlı şiddetli yan etkilerin gözlendiği, psikiyatrik ve sistemik hastalıklara sahip hastalarda kontrendikedir (23). Uygulanımı: Klomifen sitrat ovulasyon indüksiyonu şekilde uygulanır. İlaç 50 mg lık tabletler halinde bulunmaktadır, genellikle 50 mg/gün dozu ile başlanır. Tedaviye tipik olarak spontan veya progesteronla uyarılan siklusun günü başlanır. Beş gün kullanılır (4). Ovulasyon olup olmadığı luteal fazda (adetin günü) alınan progesteron düzeyi (5 ng/dl den büyük) veya endometrial biyopsi ile saptanabilir. Eğer ovulasyon olmadı ise bir sonraki siklusta doz 50 mg daha artırılır. FDA (American Food and Drug Administration) bu konuda max.100 mg/gün dozu önermekle birlikte, %11.8 hastada 150 mg/gün ve üzerinde doz ile ovulasyon sağlanabilmektedir (20). Beş gün KS kullanımından sonra, son dozun alımından beş ila on gün arasında herhangi bir zamanda ovulasyon gerçekleşebilir bu nedenle adetin 12. gününden itibaren 10 gün süre ile günaşırı cinsel temas önerilir. Ovulasyonda Prostaglandinlerin (PG) rolü olduğundan, ovulasyonun olacağı zamanlarda PG sentez inhibitörü ilaçlar kullanılmamalıdır. Eğer inseminasyon yapılacaksa ovulasyonun zamanının daha kesin bilinmesi gerekir. En yüksek dozda KS uygulanan ve ovulasyonun gerçekleşmediği veya luteal fazın kısa olduğu belirlendiğinde Human Chorıonic Gonadotropin (HCG) kullanımı önerilebilir. Erken HCG uygulanması, LH reseptörlerini azaltarak normal ovulasyon mekanizmasını bozabilir. HCG yapılması için uygun zamanın belirlenmesinde kan E2 düzeyi (folikül başına pg/ml) ölçümü ve USG ile folikül çapının mm ye ulaştığının saptanması gerekir. KS yağ dokusunda depolandığı için kullanılan dozu vücut ağırlığı ile uyum gösterir. Obez ve daha yüksek androjen düzeylerine sahip olan hastalarda daha fazla KS a ihtiyaç olabilir. Ancak ovulasyon için gerekli KS dozunu belirleyecek hiçbir klinik ve laboratuar parametre yoktur. Klomifen sitrata yanıt vermeyen hastalarda tedaviye gonadotropin eklenmelidir (4). 14

15 Yan Etkiler Klomifen sitratın yan etkileri; vazomotor kızarıklıklar %10, bulantı %2.2, pelvik ağrı %5 göğüslerde ağrı %2, ve görme bozuklukları %1.5, başağrısı %1.3 ve saçlarda dökülme % 0.3 (2). Klomifen sitrat kullanıldığında %35-60 oranında multifoliküler gelişim elde edilmesine (4) karşın çoğul gebelik oranı %5-8 olup bunların büyük bölümü ikiz gebeliktir. Spontan abortus ve teratojenite riskinde bir artışa yol açmaz (52). Overlerde kist gelişmesi %5.7 ve overlerde büyüme %13.5 oranında görülür. Kistler kendiliğinden geriler, devam ederlerse tedavi bırakılır. Eğer büyüme semptomatikse muayene, egzersiz ve koit yasaklanır. Overler normal boyutlarına inince tedaviye düşük doz ile tekrar başlanır. Görme şikayetleri görmede bulanıklık, skotom şeklindedir. Nedeni bilinmemekle birlikte, ilacın kesilmesinden sonraki birkaç günde normale döner (17). KS ile ovulasyon indüksiyonunda en yüksek doz uygulandığında bile %10-20 oranında başarısızlık olabilir. Başka bir infertilite nedeni olmadığı halde tedaviye 6 ay cevap alınmazsa diğer tedavi seçeneklerine geçilir. İnsan menopozal gonadotropinleri klasik olarak ikinci seçilecek ilaçlardır. Ancak pahalı olmaları, yan etkilerin morbidite ve mortalite açısından önem taşıması, tedavinin yakın takibinin zorunlu olmasının maliyeti artırmasından dolayı KS kullanımında alternatif bazı protokoller geliştirilmiştir (29). KS ve ek drog etkileri: KS+Dekzametazon: Özellikle PCOS olgularında artmış androjen üretiminin follikülogenez ve aromataz aktivitesini bozmasından dolayı KS a ovulatuar cevap oluşmaz. Bu amaçla KS tedavisine adrenal androjen üretimini baskılamak için glukokortikoidler eklenir. Standart bir KS- Deksametazon rejiminde, klomifen sitratın başlandığı siklusun foliküler evresinde veya bir önceki siklusun luteal fazında günde 0.5 mg deksametazon başlanır ve ilaç hasta yatarken verilir. Tedaviye mentrüasyon başlayıncaya veya gebelik oluşuncaya kadar devam edilir (4). KS+Bromokriptin: 15

16 Yüksek Prolaktin değerleri veya galaktore bromokriptin kullanımı için endikasyon oluşturur. Prolaktin düzeyi normal olan ve galaktoresi bulunmayan, KS a cevapsız hastalarda KS a bromokriptin eklenmesinin ovulasyon indüksiyonunda etkili olduğu bildirilmiştir (44). KS+HCG: Klomifen sitrat tedavisine yanıt vermeyen olguların % 85 inde yetersiz FSH uyarılması nedeniyle folikül gelişmesi olmamakta, kalan % 15 inde ise yeterli folikül gelişmesi olduğu halde ovulasyon gerçekleşmemektedir. İkinci grup hastada tedaviye hcg eklenmesi yararlıdır. Serum östradiol ölçümü ve ultrasonografi ile yeterli hormonal ve foliküler yanıtın gösterildiği olgularda IU hcg intramusküler olarak uygulanır. Klomifen sitrat tedavisi sırasında luteal faz yetmezliği gelişen olgularda da tedaviye hcg eklenmesinin yararı olduğu gösterilmiştir. Sonuçlar Klomifen sitrat ile yapılan ovulasyon indüksiyonunda basarı oranları oldukça iyi olup % 80 oranında ovulasyon % 40 oranında gebelik bildirilmiştir (20,22). Ovulasyon oranları ve gebelik oranları arasındaki bu farklılık büyük oranda ek olarak ovulasyon dışı faktörlerin olmasına bağlıdır. Gebeliklerin çoğu ilk 6 ayda elde edilmektedir (20). KS sonucu oluşan gebeliklerde abortus oranı ve konjenital malformasyon oranı artmaz. Yenidoğanların izleminde büyüme ve gelişme açısından da normal yenidoğanlardan elde edilen sonuçlara yakın veriler elde edilmiştir (52). Pulsatil Gonadotropin Salgılatıcı Hormon (pgnrh): Fizyolojik prensiplere uygun olarak pulsatil şekilde verilen eksojen GnRH genellikle WHO Grup 1 hastalarda monofoliküler ovaryen yanıt oluşturur ve bu grup hastalarda ilk tercih edilmesi gereken tedavi yöntemidir. Ancak pahalı infüzyon pompalarına gereksinim göstermesi ve doktorların bu konuda pratiklerinin çok olmaması nedeni ile yaygın 16

17 kullanılmamaktadır. Pulsatil GnRH tedavisi ile çoğul gebelik ve hiperstimulasyon oranları klomifen sitrat tedavisindekine benzerlik gösterir. Çoğul gebelikler %7 oranındadır. Hiperstimulasyon riski %1 in altındadır.spontan abortus, gebelik komplikasyonları ve konjenital anomalilerde artma bildirilmemiştir. Eksojen Gonadotropinler Son yıllarda eksojen gonadotropin tedavisinin şeklinde, uygulanma biçiminde, endikasyonlarında artma olmuştur. Bugün için klinik kullanıma girmiş gonadotropinler şunlardır (54): 1.Human Menopozal Gonadotropin(hMG) 2.Pure Foliculle Stimulating hormone (pfsh) 3.Recombinant FSH(recFSH) 4.Human Chorionic Gonadotropin(hCG) Human Menopozal Gonadotropin (hmg):. İlk olarak 1958 de Gemzell ve arkadaşları tarafından kullanıma sunulmuştur. Bu tedavi ile ilk gebelik oluşumu 1960 da Gemzell ve 1962 de Lunenfeld tarafından bildirilmiştir (38). Menapozdaki kadın idrarından elde edilen 75IU FSH ve 75 IU LH içeren gonadotropinlerdir. hmg ler oral yoldan inaktif olup intramüsküler kullanılırlar. 75 IU FSH ve 75 IU LH içeren ampullerde bulunurlar. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) nün yaptığı sınıflandırmaya göre gonadotropinler ile ovulasyon indüksiyonu endikasyonu olan iki hasta vardır. WHO Grup 1 Düşük gonadotropin düzeyleri, düşük veya saptanamayan östrojen üretimi ve normal PRL düzeyi ile karakterize hipogonadotropik hipogonadizm olgularından oluşur. WHO Grup 2 ise normal gonadotropin düzeyleriyle endojen östrojen üretimine ve normal PRL düzeyine sahip olan normogonadotropik normogonadizm veya hipotalamo hipofizer disfonksiyon vakalarını içerir. Diğer endikasyonlar arasında açıklanamayan infertilite, luteal faz yetersizliği, erkek infertilitesinde intrauterin inseminasyona adjuvan olarak, minimal ve hafif endometriosiste ampirik olarak, yardımla üreme tekniklerinde kontrollü ovaryen hiperstimulasyon amacı ile bulunmaktadır (5). 17

18 Gonadotropinlerle ovulasyon indüksiyonunda spontan LH piki % 20 olguda gerçekleştiğinden ovulasyon için LH piki oluşturmak amaçlı tedaviye HCG eklenmelidir. HCG nin yarı ömrü saat iken LH ın ise 1 saattir. Bu nedenle indüksiyonda HCG tercih edilir.(24) Etki mekanizması: KS a göre etki mekanizması daha iyi bilinmektedir. Tedavinin başarılı olabilmesi için fonksiyone overlere ihtiyaç vardır, çünkü verilen hmg endojen gonadotropinlerin yerini alarak ovulasyon indüksiyonu yapmaktadır. Spontan sikluslarda olduğu gibi FSH primer olarak granulosa hücreleri, LH teka lütein hücreleri üzerinde etki göstererek follikülogenezi uyarırlar. Tedaviye oosit maturasyonunun sağlanması, ovulasyonun uyarılması,korpus luteum oluşumu ve fonksiyonların devam etmesi için hcg eklenir. Hipogonadotropik hipogonadizmde tedavi oldukça etkin olup,altı siklus sonrasında %91.2 oranında gebelik elde edilmektedir (16). Diğer endikasyonlar nedeniyle gonadotropinler kullanıldığında 12 aylık ovulasyon indüksiyonu sonrasında %50 oranında gebelik elde edilmektedir. Ancak pratikte tedavi süreleri bu kadar uzun tutulmamakta ve 3-6 aylık sürede hmg ye yanıt vermeyen hastalarda alternetif tedavi yöntemlerine geçilmektedir. Yan Etkiler: HMG nin en önemli iki yan etkisi ovaryen hiperstimulasyon ve çoğul gebeliktir. Bu iki etkinin de oluşturabileceği sorunlar hasta ile konuşulmalıdır. Ovaryen Hiperstimulasyon Sendromu (OHSS) Ovaryen hiperstimulasyon sendromu tamamen iyatrojeniktir. OHSS çok nadir olarak PCOS lu hastaların spontan sikluslarında ve klomifen sitrat tedavisini takiben gelişebilse de pratikde eksojen gonadotropin tedavisinin postovulatuar bir komplikasyonu olarak sayılmaktadır. OHSS nin iki önemli komponenti vardır; birincisi ani ve bilateral over büyümesi, ikincisi ise intravasküler sıvının akut olarak üçüncü alana sızmasıdır. Overler 5-12 cm çapa ulaşabilirler. Tipik olarak hcg verildikten 7-12 gün sonra başlar ve hafif olabileceği gibi çok şiddetli de olabilir. Hastaların % ünde hafif hipertimulasyon 18

19 görülür ki bu overlerde hafif büyüme ve minimal semptomlarla karakterizedir. Orta derecede hiperstimulasyon hastaların %6-7 sinde ve şiddetli hiperstimülasyon %0.8-2 sinde görülür (58). Orta derecedeki formunda hafif hiperstimulasyon bulgularına ek olarak ultrasonografik olarak saptanabilen asit de mevcuttur. Şiddetli formu oldukça kötü sonuçlara yol açabilir. Overlerde ileri derecede büyüme, asit, plöral efüzyon, hemokosantrasyon ve hiperkoagubilite, over torsiyonu ve rüptürü, ileri derecede elektrolit bozuklukları, epileptik nöbet, solunumda bozulma, böbrek yetmezliği ve ölüme kadar giden bir tabloya yol açabilir. Ovaryen hiperstimulasyon sendromu şöyle sınıflandırılabilir; Grade1:Abdominal distansiyon Grade2:Abdominal distansiyon, bulantı, kusma ve /veya diare Grade3:Hafif hiperstimulasyon bulgularına ek olarak ultrasonografik olarak saptanan asit Grade4:Klinik asit, hidrotoraks, dispne Grade5:Hemokonsantrasyon, koagulasyon bozuklukları, böbrek fonksiyonunda bozulma Genelde OHSS lu hastalar hipovolemik, hiperkalemik ve azotemiklerdir. OHSS nin açıklanmasında pek çok faktör öne sürülmüştür. Özellikle intravasküler sıvı kaçağının etiyolojideki yeri önemlidir. Bu bağlamda histamin, serotonın, büyüme faktörleri, reninangiotensin sistemi suçlanmıştır. OHSS geliştirme riski hcg verilen gündeki serum östradiol düzeyinin 2000 pg/ml nin üzerinde ve özellikle mm çapındaki orta büyüklükdeki folikül sayısının 10 dan fazla sikluslarda daha yüksektir. Olgunun PCOS olması, yaşının genç olması ve zayıf olması da risk faktörleri arasındadır. OHSS una klinik yaklaşım olgunun OHSS geliştirme riskinin görüldüğü andaki önlemler ve OHSS geliştikten sonraki tedavi şeklinde olmalıdır. OHSS na klinik yaklasım; 1.Aşırı stimule edilmiş olgularda HCG öncesi önlemler a.hcg uygulamasının yapılmayarak siklusun iptalı b.siklusun sürüklenerek E2 istenilen düzeye indikten sonra HCG uygulanması 2.Aşırı stimule edilmiş olgularda hcg sırasındaki önlemler a.düşük doz hcg verilmesi b.hcg yerine endojen LH ı uyarmak amacıyla GnRHa verilmesi 19

20 c.hcg sırasında intravenöz albumin infüzyonu d.ovulasyon indüksiyonu siklusunun IVF-ET sklusuna dönüştürülmesi 3.OHSS gelişen olgularda tedavi a.sıvı elektrolit tedavisi b.parasentez c.dopamin infüzyonu d.asit sıvısının otoinfüzyonu OHSS geliştiği zaman tedavide öncelikle konservatif yaklaşılır. OHSS nin zamanla dereceli olarak iyileşebileceği unutulmamalıdır. Gebelik olmazsa 7 olursa günde geriler. Kilo artımı çoksa, batında ağrı fazla ise, hematokrit % 50 olmuşsa, oligüri, dispne ve postural hipotansiyon varsa hospitalize edilmelidir. Pelvik ve abdominal muayene, fiziksel aktivite ve cinsel ilişki yasaklanır. Yatak istirahati, günlük kilo takibi, aldığıçıkardığı sıvı takibi önerilir. Hematokrit, BUN, elektrolitler, total protein, albumin / globulin oranı, koagulasyon faktörleri ve üriner sodyum potasyum ölçümleri seri olarak tekrarlanır. EKG hiperkaleminin takibi açısından kullanılabilir. Elektrolit dengesizlikleri için gerekli tedaviler yapılır. Su ve tuz alımının kısıtlanması tartışmalı bir konudur. Htc takibi herhangi bir kanamayı belirlemek açısından anlamlıdır. Ciddi vakalarda overlere dikkat edilerek asit aspirasyonu solunumu rahatlatır.tekrarlanan aspirasyonlarda kayıp olan plazma proteinlerinin yerine konulmasına dikkat edilmelidir. Bu hastalarda cerrahi girişimden kaçınmak gerekir (54). Çoğul gebelik: Gonadotropin kullanan hastalarda çoğul gebelik görülme insidansı % olup,bunların çoğunluğu ikiz gebeliktir (16). Gonadotropin ile uyarılan sikluslardan oluşan gebeliklerin % 25 i ikiz, 5 i ise üç veya daha fazla fetusdan oluşur. hmg ile oluşan tek veya çoğul gebeliklerde ortalama progesteron düzeylerinin benzer olması, hmg gebeliklerinin çoğunluğunda çok sayıda ovumun salınarak fertilize olduğu, fakat yalnızca bir veya ikisinin fetus oluşturabildiğini düşündürür. Çoğul gebeliği olanlarda fetus sayısı güvenli bir şekilde ve efektif olarak azaltılabilmekle birlikte bu işlem nedeniyle gebeliğin tamamen sonlanma olasılığının bulunması uzun süredir infertil olan bu hastalar üzerinde emosyonel yönden kötü etkiler gösterebilir (46). 20

21 Spontan Abortus Sıklığının artması: HMG kullanıldığında spontan abortus oranını % 21 olarak bildirilmiştir (38). Spontan abortus ilk gebeliklerde ikinci veya üçüncü gebeliklerden daha sık görülür. Abortus oranının artması ; 1-Endometriumun yapısal ve fonksiyonel, embryonun uygun zaman ve koşullarda nidasyona imkan vermemesi, 2-Corpus luteumun fonksiyonel yetersizliği, 3-Çoğul gebelik, 4-Emosyonel faktörlere bağlı olabilir. Bunlarla beraber abortusların en önemli nedeninin ovum kalitesindeki düşüklük olduğu saptanmıştır (38). HMG kullanımı fetal malformasyon insidansını artırmamakta ancak ektopik gebelik oranı artmaktadır (36). Tedavi protokolü: Tedaviye spontan veya ilaçla başlatılan siklusun 2, 3 veya 4. günü başlanır. Endojen östrojen aktivitesi olan hastalarda tedaviye günde 1 veya 2 ampul hmg ile başlanır. Siklusun 6. veya 7. gününe kadar aynı hızda devam edilir ve serum östradiol düzeyine bakılarak ovaryen yanıt değerlendirilir. Eger yanıt yoksa 3-4 gün boyunca günlük hmg dozu 1-2 ampul artırılarak östradiol düzeyleri artıncaya veya maksimal ilaç dozuna ulaşıncaya kadar devam edilir. Overler tedaviye istenen yanıtı verdikten sonra ilaca aynı dozda devam edilir. Vajinal ultrasonografi ile 2-3 günde bir folikül çapı, sayısı ve kalitesine bakılır ve serum ostradiol düzeyleri ölçülür. Maksimal follikül çapı mm olduğu zaman ve serum östradiol düzeyi matür follikül başına pg/ml olduğu zaman over yanıtı olumlu kabul edilir. Follükülogenez ve oosit matürasyonuna bağlı olan serum ostradiol düzeyleri folikül sayısına bakılan laboratuara göre değişmekle birlikte, genel olarak 600 pg/ml den yüksek olmalı ve pg/mg yi geçmemelidir. Yeterli folikül çapı ve ostradiol düzeyleri elde edilince IU hcg im olarak verilir. Ovulasyonun 36 saat sonra 21

22 olması beklendiğinden cinsel ilişki veya inseminasyon zamanı ona göre belirlenir. Folikülogenezisin tamamlanması için geçen süre yaklaşık gündür. Eğer gebelik elde edilmemişse, bir sonraki siklusta hastanın yanıtını artırmak için hmg dozu artırılabilir (10). Gebelik oranlarının artırılması ve tedavi maliyetinin azaltılması için değişik rejimler önerilmiştir. Klomifen sitrat ile hmg nin kombine olarak kullanılması minimal stimulasyon ile ilgili çalışmalarda hmg ile karşılaştırıldığında gebelik, implantasyon ve siklusun iptal edilmesi oranlarında bir değişiklik olmadığı, ancak maliyetin düştüğü görülmüştür (14). Ovulasyon indüksiyonunda hmg ye yanıtı kötü olan hastalarda tedaviye growth hormon eklenmesi konusu oldukça ilgi çekmesine karşın, bu konuda yapılan çalışmalarda çelişkili sonuçlar elde edilmiştir (26,28). Saf FSH Saf insan FSH sı da postmenopozal kadınların idrarından elde edilmektedir ve hmg yerine kullanılmaktadır. Saf preparatlar 1 IU den az LH ve 75 IU FSH içermektedir. Ovulasyonun olması için hem FSH hem LH gerekli olduğundan saf FSH kullanımı daha çok PCO sendromlu hastalarda uygundur. Pulsatil GnRH Pulsatil GnRH uygulaması da infertilite tedavileri arasındadır. GnRH ile ovulasyon indüksiyonu için en uygun hastalar hipotalamik yetmezliğe bağlı ovulatuar faktör infertilitesi olan hastalardır. Travma, strese bağlı sekonder hipotalamik amenorede de kullanılır. Hiperprolaktinemi, LFY, PCOS diğer endikasyonları oluşturur (5). Kullanımı: 22

23 GnRH subkutan veya intravenöz yoldan pulsatil salınımı sağlayan küçük infüzyon pompaları yardımıyla kullanılır. Bu pompalar sabit veya değişken hacimde GnRH uygularlar. Puls aralığı dk olmalıdır.doz konusunda bireysel farklılıklar saptandığından doz ayarlaması için ilk siklus yakın takip gerekir. Subkutan uygulama kolay ancak hematom ve irritasyon riski çoktur. İntravenöz uygulama ise daha ucuz, alınan yanıt iyi ama flebit ve tromboz riski yüksektir (35). GnRH tedavisinin,standart tedavilere yanıt vermeyen PCOS lu olgularda kullanımı alternatif oluşturur. Bu hastalarda dışarıdan verilen GnRH un anormal salgılanım şeklini iyileştirerek normal gonadotropin şekli ve ovulasyonu sağladığı veya endojen GnRH un hipofiz uyarısını arttırarak FSH a olan inhibisyonu ortadan kaldırdığı ileri sürülmektedir (35). Gonadotropin-releasing Hormone Agonistleri(GnRH-A) Östrojen, androjen ve gonadotropinleri yüksek olanların ovulasyon indüksiyonuna iyi cevap vermedikleri anlaşıldığında endojen üreme hormon üretimlerinin kontrol altına alınmasının uygun olacağı düşünülmüştür. Bu amaçla GnRH-A kullanılmaktadır.gnrh-a parenteral, nazal sprey ya da vajinal pesserler aracılığıyla kullanılabilir. GnRH-A, gonadotropinler ile ovulasyon indüksiyonu protokollerinde kullanılırlar. Agonistler, hipofizer GnRH reseptörüne bağlandıktan kısa bir süre FSH ve LH salınımını arttırırlar. Sonra hipofizi baskılayarak gonadotropinler ve buna bağlı olarak overlerden steroid hormon sekresyonunun azalmasına neden olurlar (29). Gonadotropinler ile ovulasyon indüksiyonu protokollerinde GnRH-A uygulamasının iki yöntemi vardır. Birincisi kısa protokol, ikincisi uzun protokol olarak adlandırılır.kısa protokolde; adetin birinci-üçüncü günleri arasında, gonadotropinler ile GnRH-A uygulamasına başlanır. Her ikisi birlikte hcg uygulanana kadar kullanılır. Adetin birinciüçüncü günlerinde gonadotropinler tedaviye eklenir. HCG uygulanana kadar birlikte kullanıma devam edilir. Kısa ya da uzun agonist/gonadotropin protokollerinin seçimi; stimulasyon yöntemi, takip sistemi, hasta populasyonu, doktorun deneyim alanına göre yapılır (41). 23

24 GnRH A nın ovulasyon indüksiyon protokollerine eklenmesinin gebelik oranlarına etkisi açık değildir. Bazı çalışmalarda, yardımla üreme tekniklerinde GnRH A nın gonadotropinlere eklenmesinin,yalnızca gonadotropin kullanımına göre gebelik oranlarını arttığı bildirilmiştir (8). Diğerleri bu konuda yaptıkları çalışmalarda, gebelik açısından fark bulamamışlardır (47). Ovulasyon İndüksiyon Takibi Ovulasyon indüksiyonunda kullanılan yöntemler; bazal vücut sıcaklığı, vajinal sitoloji, servikal mukusun incelenmesi, LH, östrojen ve progesteron düzeylerinin ölçümü, endometrial biyopsi, USG ve son zamanlarda Doppler USG ile monitörizasyondur. En sık kullanılanlar hormon ölçümleri ve USG dir (50). Hormon ölçümleri LH ölçümleri: Normal ovulasyonun gerçekleşmesi LH pikine bağlıdır. Yıllardan beri ovulasyonun takibinde kullanılan LH, günümüzde RİA, İRMA; ELİSA, gibi laboratuar yöntemleri ve monoklonal antikor teknikleri ile kolayca izlenebilmektedir.(50) İntra Uterin İnseminasyon (IUI) Sperm hücrelerinin seminal plazmadan ayrılıp stimüle edildikten sonra uterus içerisine verilmesi olup aşılama olarak da adlandırılmaktadır. IUI Seminal plazma içerisindeki prostaglandinlerin şiddetli uterus kasılmalarına neden olması ve olası bakteriyel kontaminasyondan dolayı uygun hazırlama yöntemleri kullanılıp seminal plazmadan arındırılmış,hareketli spermler ile yapılmalıdır. Ovaryumların hormonal stimulasyonu ile multiple folikül sağlanması IUI için rutin kullanılan yöntemlerden biridir. Erkek faktörüne bağlı infertilite olgularında Klomifen sitrat ile stimulasyon sonucu siklus başına gebelik % 6-8 arasındadır. Stimulasyon hmg ile yapıldığında siklus başına gebelik oranları % arasındadır. IUI nın başarı oranını etkileyen en önemli kriter kruger strict kriterleri ile değerlendirilmiş sperm morfolojisi olup IUI için limit % 4 ve üzeri normal morfoloji de sperm olmasıdır. IUI yöntemine alternatif olarak intraservikal inseminasyon (ICI) 24

25 intraperitoneal inseminasyon (IPI) yöntemleri de tanımlanmıştır. ICI nın hipospadias gibi mekanik nedenlerle oluşumu erkek infertilitesinin dışında erkek infertilitesinde yeri yoktur. IPI ise yapılan kontrollü çalışmalarla gebelik oranları açısından IUI a üstünlük göstermediği için yalnızca servikal stenoz nedeniyle uterusa ulaşılamayan durumlarda kullanılacak bir yöntem olduğundan erkek infertilitesi tedavisinde yeri yoktur. IUI nın bir diğer özel kullanım alanı ise retrograd ejakülasyon olgularıdır. Burada önce mesane içi kültür solüsyonu ya da ağızdan bikarbonat verilerek bazik hale getirilir, takiben hastadan idrar örneğini steril bir kaba alması istenir. Bu materyalden elde edilecek spermler ile IUI veya diğer ART teknikleri kullanılarak inseminasyon yapılabilir (50). Gereç ve Yöntem: 25

26 Bu çalışmada, Haziran 2003-Eylül 2004 tarihleri arasında SSK Bakırköy Doğumevi Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim Hastanesi İnfertilite Polikliniği ne başvuran 79 hasta toplam 152 siklus süresince izlendi. Olgulardan 39 una gonadotropin ve IUI (grup A), 40 ına tanesine klomifen sitrat ve gonadotropin IUI ile birlikte (grup B) uygulandı.tez çalışmasına etik kurulun tarihli 8 nolu kararı üzerine başlanıldı. Hastalar asgari bir yıllık infertilite sorunu olan ve en az üç siklus klomifen sitrata rağmen gebelik oluşmamış çiftlerden seçildi. Çalışmaya dahil edilen çiftlerin infertilite teşhisleri hafif endometriosis, tek taraflı tubal hastalık, ovulatuar disfonksiyon, hafif düzeyde erkek faktörü ve açıklanamayan infertiliteyi kapsamaktaydı. Bütün çiftlerin başlangıç infertilite tetkikleri (hormon analizi, semen analizi, tam jinekolojik muayene) yapıldı. Hipogonadotropik hipogonadism tanısı alanlar, ileri evre endometriosis olguları, şiddetli erkek faktörü olanlar, bilateral tubal oklüzyonu olanlar, BMI i 27 nin üstünde olanlar çalışma dışı bırakıldı. Bütün hastalara HSG ve/veya laparaskopi yapılarak tubal pasaj değerlendirildi. Oligoanovulatuar, hiperprolaktinemik, hipotalamik amenoresi olan olgular ovulatuar disfonksiyon grubunda yer aldı. Hiperprolaktinemik hastalar medikal tedavi sonrası prolaktin değerlerinin normale döndüğü görülmesi üzerine çalışmaya dahil edildi. Endometriosisin LSK ile tanısı konuldu, AGOC endometriozis kriterlerine göre sınıflandırıldı (54). Erkek değerlendirilmesi için sperm konsantrasyonunu 20 milyon/ml den az, hareketli sperm sayısının % 50 den az olması, sperm morfolojinin % 50 den az olması şartları sorgulandı. Bütün hastalara hastanemiz androloji laboratuarında swim-up yöntemiyle hazırlanan sperm numunesiyle intauterin inseminasyon yapıldı Spermiogramlar WHO standartlarına göre değerlendirildi (sperm sayısı > 20x10 6 /ml, toplam sperm sayısı > 40x10 6 /ml,ileri hareketli > 50%,normal morfoloji > 50%). Semen analizlerinin normal veya hafif bozuk olanları çalışmaya dahil edildi. Hafif erkek faktörü için morfoloji ve motilitesi % 40 ın altında ama diğer parametrelerin normal olması arandı (10). Sperm hazırlığı Earle s Balanced Salt (Sigma ) ve IVF-30 (Vitrolife) solüsyonları kullanılarak swim up tekniği ile hastanemiz Androloji Laboratuarı tarafından yapıldı. IUI hazırlığı yapılırken yıkama öncesi hareketli sperm sayısının 5 milyon/ml in üzerinde olması dikkate alındı. 26

27 Olgular hasta seçim kriterlerine uyanlar arasından seçilerek, uygulanacak işlemler hakkında bilgilendirilerek kendi istekleri doğrultusunda imzaları alınarak çalışmaya dahil edildi. Hastaların tümü Haziran 2003 den itibaren infertilite polikliğinimiz tarafından takip edilen olgular arasından seçildi. Minimal stimulasyon sikluslarında,hastalara başlangıç USG si yapılarak adetin üçüncü günü klomifen sitrat 100 mg (2x1 tablet) olarak başlandı. KS beş gün süreyle kullanıldı. Adetin günlerinde hergün bir ampul olarak toplam 225 IU human menapozal gonadotropin verildi. Adetin 12. Günü transvajinal ultrason planlandı ve 18 mm yi geçen en az bir folikül varlığında 5000 ünite (IU) human korionik gonadotropin (hcg) verilerek saat sonrasında tek seans inseminasyon yapıldı. En fazla 3 siklus minimal stimulasyon protokolü uygulandı. Başarısızlık durumunda, hastalar diğer ovulasyon indüksiyonu yöntemlerine yönlendirildi. Sadece gonadotropin uygulanan sikluslarda, adetin 3. günü hastalara başlangıç USG si, adetin 3. günü FSH, E2 değerlerine bakılarak kişilere göre değişim gösteren toplam dozlarda hmg uygulandı ve alınan cevaba göre karar verilen günlerde (maximum 3 gün ara ile) transvajinal USG ile takip edildi. 18 mm yi geçen en az bir folikül varlığında 5000 IU hcg verildi ve saat sonrasına inseminasyon planlandı. Spermiogramdaki inseminasyon kriterleri minimal stimulasyon protokolü uygulanan hastalar ile aynı olarak belirlendi. Grupların karşılaştırma kriterleri olarak endometrial kalınlık, elde edilen dominant folikül sayısı, foliküler faz uzunluğu, endometrial kalınlık paterni, kullanılan gonadotropin ampul sayısı ve gebelik oranlarının karşılaştırılması planlandı. TVUSG de dominant folikül görüldüğünde, endometrial kalınlık ve patern (üç katman veya homojen) ölçüldü. Ölçümler corpus uteri hizasında longitudinel düzlemde yapıldı. Endometrial kalınlık iki basalis tabakasının dıştaki sınırlarından ölçüldü. Endometrial patern, homojen ve üç katman olarak sınıflandırıldı. Dominant folikül en az 18 mm lik bir tane ovulatuar folikül olarak tanımlandı. Foliküler faz uzunluğu, mensin başlamasından hcg uygulanan güne kadar geçen süre olarak belirlendi (23). Her iki gruba da human 27

28 menopozal gonadotropin kullanıldı. Klinik gebelik, 4 haftalık gestasyonel kesenin transvaginal USG ile görüntülenmesi ve hcg değerinin iu olması olarak tanımlandı (23). İstatistiksel analizler SPSS Windows 10.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Gruplardaki değerler sunulurken dağılımların merkez ölçüsü olarak Aritmetik ortalama, yaygınlık ölçüsü olarak da Standart Sapma kullanılmıştır. Veri değerleri ± standart sapma olarak belirtilmiş, p değeri < 0.05 (çift kuyruk) kabul edilmiştir. İstatistiksel değerlendirilmesinde Student t ve Ki-kare testleri uygulanmıştır. BULGULAR 28

29 Çalışmamız 15 aylık bir sürede tamamlandı. Toplam 79 hasta 152 ovulasyon indüksiyon siklusu boyunca takip edildi. Bu olgulardan 39 olguda (grup A) gonadotropin ve IUI protokolü 80 siklus boyunca, 40 olguda (grup B) ise klomifen sitrat ile gonadotropin ve IUI (minimal stimulasyon ) protokolü 72 siklus boyunca uygulandı. Bu iki grup arasında ortalama hasta yaşı, ortalama infertilite süresi, parite, çalışmaya alınmadan önce kaç ay klomifen sitrat kullandıkları ve insemine edilen hareketli sperm volümü açısından anlamlı fark bulunmaz iken (p>0.05), eş yaşlarının ortalaması açısından değerlendirildiğinde Grup A nın yaş ortalamasının anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0.043). Bu karşılaştırmalı sonuçlar Tablo 1 ve Tablo 2 de sunulmuştur. Grup A ve Grup B için indüksiyon sebeplerine bakıldığında infertilite türleri açısından en büyük yüzdeyi ovulatuar disfonksiyon oluşturmaktadır ( Grup A için %38.46 ve Grup B için %42.50). Her iki grup için infertilite türleri Tablo 3 de gösterilmiştir. Siklus başına kullanılan hmg ampul sayısı çalışmamızın dizaynından dolayı grup A da belirgin derecede fazladır (Grup A da 13,33 ampul iken Grup B de 3,00 ampul ) ( p=0.00). Foliküler faz uzunluğu ve dominant folikül sayısı açısından iki grup arasında fark bulunamamıştır (p>0.5). (Tablo 4) Endometrium kalınlığı grup A da daha fazladır (p=0.01). Endometrial patern açısından iki grup arasında hem üç katman hem de homojenite açısından anlamlı fark bulunmuştur (p=0.01). Tablo 5 ve Tablo 6 da karşılaştırılan parametreler gösterilmiştir. Gebelik oranları siklus başına hesaplanmış olup Grup A da %11.25 Grup B de %5.55 bulunmuştur ki bu değer de ileri derecede anlamlıdır (p=0.00), (Tablo 7). Grup A da bir siklusta hafif hiperstimulasyon sendromuna rastlanmıştır. Yine grup A da bir siklusta ikiz gebelik oluşmuştur. Sonuç olarak; karşılaştırılan parametreler açısından Grup B daha ince endometrium kalınlığına daha çok homojen endometrial paterne ve az gebelik oranlarına sahip olarak bulunmuştur. Tablo 1. Hastaların karakteristik özellikleri 29

30 Parametre Grup A (Gonadotropin) Grup B (Minimal stimülasyon) Hasta sayısı (n) Siklus sayısı (n) Yaş (yıl ± S.D) ± 4.55*** ± 4.24*** İnfertilite süresi (yıl ± S.D) 5.12 ± 3.86*** 5.6 ± 3.74*** KS kullanımı (ay) 5.61 ± 1.95*** 5.80 ± 2.44*** Parite : Primer infertil Sekonder İnfertil n % N % 30*** 76 35*** 85 9*** 23 5*** 12 *** p>

31 Tablo 2. Hasta eşlerinin karakteristik özellikleri Parametre Grup A (Gonadotropin) Grup B (Minimal stimülasyon) Hasta eşi yaşı (yıl ± S.D) ± 4.59** 31.1 ± 3.84** Siklus başına inseminasyondaki hareketli sperm miktarı (x10 6 ± S.D) ± 10.96*** 43 ± 24.41*** ** p<0.05, *** p>

32 Tablo 3. Grupların infertilite türleri Parametre Grup A (Gonadotropin) Grup B (Minimal stimülasyon) n % n % Tubal faktör Ovulatuar disfonksiyon Minimal erkek faktörü Açıklanamayan infertilite Hafif endometriozis Tablo 4. Siklus parametreleri Parametre Grup A (Gonadotropin) Grup B (Minimal stimülasyon) Siklus başına hmg ampul (n ± S.D) ± 5.04* 3, * Foliküler faz uzunluğu (gün ± S.D) ± 1.25*** ± 2.16*** Siklus başına dominant folikül (n ± S.D) 1.37 ± 0.47*** 1.57 ± 0.74*** S.D: , * p<0.01, *** p>

33 Tablo 5. Endometrial kalınlık ortalamaları Parametre Grup A (Gonadotropin) Grup B (Minimal stimülasyon) Endometrial kalınlık (mm ± S.D) ± 1.85* 8.66 ± 1.83* *p<0.05 Tablo 6. Endometrium paterni açısından grupların karşılaştırılması Emdometrium patern Grup A (Gonadotropin) Grup B (Minimal stimülasyon) n % n % Üç katman * * Homojen * * *p<

34 Tablo 7. Gruplardaki klinik sonuçlar Parametre Grup A (Gonadotropin) Grup B (Minimal stimülasyon) n % n % Siklus başına gebelik oranı * * Hipersitumülasyon Sendromu İkiz gebelik * p<

35 TARTIŞMA Bu çalışmanın amacı daha önce en az 3 siklus klomifen sitrat kullanıp başarılı sonuç elde edemeyen çiftlerde, minimal stimulasyon veya sadece gonadotropin protokolü kullanılan sikluslardaki performansların karşılaştırılmasıdır. Klomifen sitrat (KS) infertilite tedavisinde en yaygın kullanılan ilaç olup özellikle anovulatuar hastalar üzerindeki faydaları tartışmasızdır. KS tedavisinde başarı elde edemeyen hastalara bir üst basamak tedavi olarak gonadotropin önerilir. Bütün siklus sadece gonadotropin kullanımı hastalar için maliyeti yüksek, sık kontrol gerektiren, riskleri bulunan bir protokoldür. Minimal Stimulasyon olarak adlandırılan KS a gonadotropin eklenen protokol hastaya sağladığı rahatlık, düşük maliyet, güvenlik konularında avantajlıdır.minimal stimulasyonun esas sorgulanacak yönü; sayılan avantajlarının yanında sadece gonadotropin kullanılan protokol ile aynı etkiyi gösterip gösteremeyeceğidir. İlk olarak 1972 yılında Kistner ve ark.(33-34), 1973 yılında Taymor ve ark.( 55 ), 1975 yılında March ve ark.( 40 ) klomifen sitrat ve gonadotropinleri beraber kullanmışlardır. Bu çalışmalarda yüksek gebelik oranları bildirmekle birlikte hasta sayılarındaki yetersizlik, klomifen sitrat veya gonadotropinlerle karşılaştırma yapılmaması ve sonuçların siklus bazında bildirilmemesi, yorum yapmamızı, çalışmamızla karşılaştırmamızı engellemektedir yılında Lu ve ark. beş gün klomifen sitrat 100 mg\gün olarak kullanıp arkasından tek doz 150IU hmg kullanmışlar ve bu protokolü minimal stimulasyon olarak ilk kez adlandırmışlardır (37). Bu protokol bazı çalışmalarda modifiye edilmiştir. HMG yerine saf FSH kullanılmış (59) veya tek doz yerine birkaç gün dominant folikül elde edilene kadar gonadotropin verilmiş (7, 37, 59), bazen de intrauterin inseminasyon eklenmiştir (7,11,37,45). Çalışmalarda değişik sonuçlar mevcut olmakla beraber son yıllardaki verilerde, ilk yapılan çalışmalardaki kadar yüksek gebelik değerlerine rastlanmamaktadır. 35

36 Çalışmamızda değişik minimal stimulasyon protokolleri arasından en sık kullanılan 3 gün üstüste bir ampul hmg yi seçerek her siklusta sadece 3 ampul kullanılmasını hedefledik (11,45). Sadece siklusun 9. gününde tek doz (2 ampul) veya değişen dozlarda maximum 6 ampule kadar uygulanan çalışmalar mevcuttur (10,25). Her iki grupta da hafif erkek faktörü ve açıklanamayan infertilite sorunu olan çiftler mevcut olduğundan bütün sikluslara IUI eklenmiştir (39,49). Çalışmamızda oluşturulan iki grup A ve B deki hastalar kişisel özelikleri açısından benzer olgulardır. Ortalama yaş açısından (grup A için yaş ve Grup B için yaş ) çalışmamızdaki olgular benzer çalışmalardaki olgulara göre daha genç bir populasyonu kapsamaktadır (15,59). Bu da hastanemize başvuran hastaların sosyokültürel yapılarına uygun olarak genç yaşta evlenmelerine bağlanabilir. Brenda ve ark. yaptıkları çalışmada minimal stimulasyon protokol başarısını etkileyen sebepleri araştırmışlar ve en etkili faktörün anne yaşı olduğunu, özelikle 35 yaş üstü olgularda başarının düştüğünü gözlemişlerdir (25). Gonadotropinlerle yapılan ovulasyon indüksiyonlarında da hasta yaşı 35 yaş üstünde olduğunda klinik gebelik oranının düştüğü gözlenmiştir (7). Çalışmamızdaki olgularda en yüksek yaş 39 olup; 35 yaş üstü Grup A da 2 hasta ve Grup B de 3 hasta mevcuttur ki bu da istatistiki olarak anlamlı değildir ( p>0.5). Yapılan çalışmalarda hasta yaşından bağımsız olarak infertilite süresinin 3 yıldan fazla olan olgularda minimal stimulasyon protokol başarısının düştüğü saptanmıştır (43,57). Grup A ve Grup B de benzer olmakla beraber çalışmamızdaki hastaların ortalama infertilite süreleri %5,12 ve %5,60 olarak hesaplanmıştır. Ülkemizdeki erken evlilik yaşı gözönüne alındığında bu fazla uzun olmayan bir değer olarak düşünülebilir. Tedaviye alınmadan önce her iki grup benzer sürelerde KS kullanmışlardır. (5.61 ve 5.80 ay sırasıyla ). Yapılan çalışmalarda KS ın tek başına 6. aydan sonra başarısının düştüğü saptanmıştır (25). İki grup arasında parite özelikleri açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır, bu da grupların karakteristik özelikleri açısından birbirlerine yakın olduğunu gösterir. 36

Oral ajanlarla ovulasyon induksiyonu. Doc. Dr. Fatma Ferda Verit Suleymaniye Kadin Hastaliklari ve Dogum Egitim ve Arastirma Hastanesi

Oral ajanlarla ovulasyon induksiyonu. Doc. Dr. Fatma Ferda Verit Suleymaniye Kadin Hastaliklari ve Dogum Egitim ve Arastirma Hastanesi Oral ajanlarla ovulasyon induksiyonu Doc. Dr. Fatma Ferda Verit Suleymaniye Kadin Hastaliklari ve Dogum Egitim ve Arastirma Hastanesi Klomifen sitrat Ovulasyon induksiyonu amaciyla ilk kez 1961 yilinda

Detaylı

Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD

Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Semen analizi Ovülasyon değerlendirilmesi HSG vardır. Endike ise; Over rezervi tayini Laparoskopi söz konusudur.

Detaylı

OVULASYON İNDÜKSİYONU VE İNTRAUTERİN İNSEMİNASYON YAPILAN OLGULARDA BAŞARIYI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ

OVULASYON İNDÜKSİYONU VE İNTRAUTERİN İNSEMİNASYON YAPILAN OLGULARDA BAŞARIYI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN RETROSPEKTİF DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI Tez Yöneticisi Prof. Dr. Mehmet Ali YÜCE OVULASYON İNDÜKSİYONU VE İNTRAUTERİN İNSEMİNASYON YAPILAN OLGULARDA BAŞARIYI ETKİLEYEN

Detaylı

FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ

FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ IM/SC Enjeksiyon İçin Liyofilize Toz İçeren Flakon Steril, Apirojen FORMÜLÜ : Her bir flakon etkin madde olarak, İnsan Menopozal Gonadotropin (hmg; Menotropin) 150 IU (150 IU FSH ve 150 IU LH) ve katkı

Detaylı

Gebelik nasıl oluşur?

Gebelik nasıl oluşur? Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması

Detaylı

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim İLK TRİMESTERDE PROGESTERON Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Progesteron Gebeliğin oluşumu ve devamında çok önemli bir hormondur Progestinler Progesteron (Progestan

Detaylı

IVF DE KULLANILAN İLAÇLAR VE PROTOKOLLER

IVF DE KULLANILAN İLAÇLAR VE PROTOKOLLER IVF DE KULLANILAN İLAÇLAR VE PROTOKOLLER Hem. Meral IŞIK Acıbadem Kadıköy Hastanesi IVF Ekip Lideri 16 Ekim 2012 de Acıbadem Kadıköy Hastanesi nde I. Üreme Sağlığı ve İnfertilite Hemşireliği Seminerinde

Detaylı

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Olgu EKTOPİK GEBELİK Dr. Mutlu Kartal AÜTF Acil Tıp AD Nisan 2010 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Gebelik olabilir, vajinal spotting kanama

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

IM/SC ENJEKSİYON İÇİN LİYOFİLİZE TOZ İÇEREN AMPUL

IM/SC ENJEKSİYON İÇİN LİYOFİLİZE TOZ İÇEREN AMPUL Pregnyl 5000 IU IM/SC ENJEKSİYON İÇİN LİYOFİLİZE TOZ İÇEREN AMPUL FORMÜLÜ PREGNYL, enjeksiyonluk liyofilize toz içeren ampul ile çözücü içeren ampulden oluşur. Etken madde insan koriyonik gonadotropini

Detaylı

İNFERTİL OLGULARDA GONADOTROPİNLİ SÜPEROVULASYON SİKLUSLARI İLE KLOMİFEN SİTRATLI MİNİMAL STİMÜLASYON SİKLUSLARI SONUÇLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

İNFERTİL OLGULARDA GONADOTROPİNLİ SÜPEROVULASYON SİKLUSLARI İLE KLOMİFEN SİTRATLI MİNİMAL STİMÜLASYON SİKLUSLARI SONUÇLARININ KARŞILAŞTIRILMASI T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI Tez Yöneticisi Prof. Dr. Mustafa KÜÇÜK İNFERTİL OLGULARDA GONADOTROPİNLİ SÜPEROVULASYON SİKLUSLARI İLE KLOMİFEN SİTRATLI

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD. Jinekolojik Onkoloji Departmanı Polikistik Over Sendromu(PKOS)

Detaylı

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ

KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ KADIN İNFERTİLİTESİNDE LABORATUVARIN ROLÜ OVERYEN REZERV PREMATÜR OVARYEN YETMEZLİK POLİKİSTİK OVER SENDROMU Dr.MURAT ÖKTEM Menstrüel siklusların düzenli olması %95 ovülasyon olduğunu gösterir. Fakat yeterli

Detaylı

OVITRELLE 250 mikrogram/0.5 ml kullanıma hazır şırıngada enjeksiyonluk çözelti steril, apirojen, sc. Formülü

OVITRELLE 250 mikrogram/0.5 ml kullanıma hazır şırıngada enjeksiyonluk çözelti steril, apirojen, sc. Formülü OVITRELLE 250 mikrogram/0.5 ml kullanıma hazır şırıngada enjeksiyonluk çözelti steril, apirojen, sc Formülü 1 kullanıma hazır şırınga etkin madde olarak 250 mikrogram koriogonadotropin alfa (yaklaşık 6500

Detaylı

İntrauterine İnseminasyonda prognostik faktörler. Dr. Mehmet Erdem Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D.

İntrauterine İnseminasyonda prognostik faktörler. Dr. Mehmet Erdem Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D. İntrauterine İnseminasyonda prognostik faktörler Dr. Mehmet Erdem Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.B.D. IUI da prognostik faktörler İntrauterine inseminasyon: Sperm hazırlama

Detaylı

İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU

İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU İNFERTİL HASTANIN HORMON DEĞERLENDİRMESİ NASIL YAPILMALIDIR? DOÇ. DR. ERCAN BAŞTU İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Reprodük>f Endokrinoloji ve İnfer>lite

Detaylı

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir?

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? 109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? A) Subserozal B) Pedinküle subserozal C) İntramural D) Servikal E) Tip 0 submukozal Soru kalitesiz

Detaylı

GONADOTROPİNLERLE OVULASYON İNDÜKSİYONU: KRİTİK NOKTALAR

GONADOTROPİNLERLE OVULASYON İNDÜKSİYONU: KRİTİK NOKTALAR GONADOTROPİNLERLE OVULASYON İNDÜKSİYONU: KRİTİK NOKTALAR III. ÜREME TIBBI ve CERRAHİSİ DERNEĞİ İnfertilite Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Dr.Gamze S. ÇAĞLAR Ufuk Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum

Detaylı

ĐNFERTĐLĐTE : GENEL BĐR BAKIŞ

ĐNFERTĐLĐTE : GENEL BĐR BAKIŞ ĐNFERTĐLĐTE : GENEL BĐR BAKIŞ Đnfertilite, düzenli ve korunmasız cinsel birliktelik olmasına rağmen bir yıl sonunda gebeliğin gerçekleşememesi olarak tanımlanmaktadır.eğer bir yıl veya daha fazla süredir

Detaylı

Prof Dr Bülent GÜLEKLİ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Reprodüktif Endokrinoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi

Prof Dr Bülent GÜLEKLİ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Reprodüktif Endokrinoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Üreme Tıbbı Derneği ve TJOD Ankara Şubesi Ortak Eğitim Toplantısı HER YÖNÜYLE PCOS 24 Şubat 2013 Prof Dr Bülent GÜLEKLİ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Reprodüktif

Detaylı

PCOS da OVÜLASYON İNDÜKSİYONU. Prof. Dr. Erbil Doğan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi TJOD İZMİR Kasım 2012

PCOS da OVÜLASYON İNDÜKSİYONU. Prof. Dr. Erbil Doğan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi TJOD İZMİR Kasım 2012 PCOS da OVÜLASYON İNDÜKSİYONU Prof. Dr. Erbil Doğan Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi TJOD İZMİR Kasım 2012 PCOS açıklanamayan hiperandrojenik kronik anovülasyonla seyreden heterojen bir hastalıktır.

Detaylı

Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Üroloji ABD

Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Üroloji ABD Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Üroloji ABD Tanım İnfertilite, cinsel yönden aktif ve kontrasepsiyon uygulamayan bir çiftin bir yıl içerisinde gebelik elde edememesi durumudur (WHO). Epidemiyoloji Çiftlerin yaklaşık

Detaylı

DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ

DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ 4 DR. DENİZ CAN ÖZTEKİN T.C.S.B. İZMİR EGE DOGUMEVİ VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TÜP BEBEK MERKEZİ İnfertilite nedenleri %15 ovulatuar faktorler %30-40 tuboperitoneal faktörler %30-40

Detaylı

Erkek infertilitesinde tedavi prensipleri. Doç.Dr.Cem ÇELİK Bahçeci Sağlık Grubu

Erkek infertilitesinde tedavi prensipleri. Doç.Dr.Cem ÇELİK Bahçeci Sağlık Grubu Erkek infertilitesinde tedavi prensipleri Doç.Dr.Cem ÇELİK Bahçeci Sağlık Grubu ÜCD Ege Şubesi - Ege Üroloji Derneği 20.02.2014 3 % 30-40 Anamnez N Fizik muayene N Endokrin testler N SEMEN ANALİZİ SAYI

Detaylı

2007 yılı Bütçe Uygulama Talimatı (BUT) ve 2007 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Uygulama Tebliği (SUT)

2007 yılı Bütçe Uygulama Talimatı (BUT) ve 2007 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Uygulama Tebliği (SUT) 2007 yılı Bütçe Uygulama Talimatı (BUT) ve 2007 Yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Uygulama Tebliği (SUT) Sosyal Güvenlik Güvencesinden dolayı sağlık yardımı kullanan kişilerin, sağlık yardımından faydalanmasına

Detaylı

GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA. Dr.Müjdat ŞİMŞEK

GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA. Dr.Müjdat ŞİMŞEK GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA Dr.Müjdat ŞİMŞEK EPİDEMİYOLOİ Üreme çağındaki kadınların vajinal kanama nedeniyle acil servise başvurmaları sıktır. Menoraji sağlıklı kadında %9 14 oranında görülür.

Detaylı

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği En İyi Genç Araştırıcı Ödülü-2011 Dr. Serhat IŞIK 13.10.2011 TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD PARATİROİD TİROİD

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. rekombinant DNA teknolojisi ile çin hamster yumurtalık hücrelerinde üretilmiş insan FSH ı.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. rekombinant DNA teknolojisi ile çin hamster yumurtalık hücrelerinde üretilmiş insan FSH ı. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI GONAL-f 300 IU/0.5 ml (22 mikrogram/0.5 ml) 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Herbir kartuş etkin madde olarak 300 IU (22 mikrograma eşdeğer)/0.5

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 1. GÜN 08.15-09.00 Pratik Ders Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinin Tanıtılması 09.15-10.00 Teorik Ders Jinekolojik Anamnez M. ÇOLAKOĞLU 10.15-11.00 Teorik Ders Jinekolojik

Detaylı

OLGULARLA KOH PROTOKOL SEÇİMİ. Prof.Dr.Ahmet Zeki IŞIK İzmir Üniversitesi ÜYTE Merkezi

OLGULARLA KOH PROTOKOL SEÇİMİ. Prof.Dr.Ahmet Zeki IŞIK İzmir Üniversitesi ÜYTE Merkezi OLGULARLA KOH PROTOKOL SEÇİMİ Prof.Dr.Ahmet Zeki IŞIK İzmir Üniversitesi ÜYTE Merkezi Ç.B. -1- YAŞ: 24 BMI: 18.5 3 YILLIK EVLİ 3 YILLIK PRİMER İNFERTİL MENS: DÜZENLİ EK SİSTEMİK HASTALIK YOK SİGARA: 3-4

Detaylı

MENAPOZ DÖNEMİ MENAPOZ DÖNEM VE HORMONLAR

MENAPOZ DÖNEMİ MENAPOZ DÖNEM VE HORMONLAR MENAPOZ DÖNEMİ VE HORMONLAR DR.ALEV ÖKTEM Menapozun Nedeni Overlerdeki oositlerin üreme yaşlanması sırasında ovülasyon ve atrezi nedeniyle tükenmesidir Kronolojik yaş üreme yaşlanmasının tespiti için çok

Detaylı

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kadın ve erkek üreme sistemi dölün üretilmesi amacı ile özelleşmiş özel organlardan oluşmaktadır. Bazı üreme organları cinsiyet hücrelerini üretir, diğerleri

Detaylı

OVITRELLE KULLANIMA HAZIR ŞIRINGADA ENJEKSİYONLUK ÇÖZELTİ 250 mikrogram/0.5 ml

OVITRELLE KULLANIMA HAZIR ŞIRINGADA ENJEKSİYONLUK ÇÖZELTİ 250 mikrogram/0.5 ml OVITRELLE KULLANIMA HAZIR ŞIRINGADA ENJEKSİYONLUK ÇÖZELTİ 250 mikrogram/0.5 ml FORMÜLÜ 1 kullanıma hazır şırınga etken madde olarak 250 mikrogram koriogonadotropin alfa (6500 İnternasyonal Üniteye eşdeğer)

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1- BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MERIONAL 150 IU i.m./s.c. enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1- BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MERIONAL 150 IU i.m./s.c. enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1- BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MERIONAL 150 IU i.m./s.c. enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon 2- KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Menotropin 150 IU [150 IU İnsan folikül

Detaylı

T.C SAĞLIK BAKANLIĞI SÜLEYMANİYE KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

T.C SAĞLIK BAKANLIĞI SÜLEYMANİYE KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ T.C SAĞLIK BAKANLIĞI SÜLEYMANİYE KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İNTRAUTERİN İNSEMİNASYON UYGULANAN HASTALARDA KONTROLLÜ OVERYAN HİPERSTİMULASYONDA GNRH ANTAGONİST UYGULANAN VE

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri

TESTOSTERON (TOTAL) Klinik Laboratuvar Testleri TESTOSTERON (TOTAL) Kullanım amacı: Erkeklerde ve kadınlarda farklı kullanım amaçları vardır. Erkeklerde en çok, libido kaybı, erektil fonksiyon bozukluğu, jinekomasti, osteoporoz ve infertilite gibi belirti

Detaylı

Puregon 300 IU Kartus ENJEKSIYON IÇIN SOLÜSYON FORMÜLÜ FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ

Puregon 300 IU Kartus ENJEKSIYON IÇIN SOLÜSYON FORMÜLÜ FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ Puregon 300 IU Kartus ENJEKSIYON IÇIN SOLÜSYON FORMÜLÜ Puregon kartuş, 0.36 ml lik enjeksiyonluk solüsyonda, net olarak toplam 300 IU rekombinant folikül uyarıcı hormon (FSH) (follitropin beta) aktif maddesini

Detaylı

İNVİTRO FERTİLİZASYON PLANLANAN ZAYIF YANITLI HASTALARDA UYGULANAN MİKRODOZ PROTOKOLÜ İLE MİKRODOZ STOP PROTOKOLÜNÜN KARŞILAŞTIRILMASI

İNVİTRO FERTİLİZASYON PLANLANAN ZAYIF YANITLI HASTALARDA UYGULANAN MİKRODOZ PROTOKOLÜ İLE MİKRODOZ STOP PROTOKOLÜNÜN KARŞILAŞTIRILMASI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI SÜLEYMANİYE KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTENİS Başhekim Klinik Şefi Doç. Dr. Süha Sönmez İNVİTRO FERTİLİZASYON PLANLANAN ZAYIF YANITLI HASTALARDA UYGULANAN MİKRODOZ

Detaylı

1 ampulde: 5000 I.U. insan koryonik gonadotropini (hcg) ve mannitol 1 çözücü ampulde: 1 ml izotonik sodyum klorür çözeltisi bulunur.

1 ampulde: 5000 I.U. insan koryonik gonadotropini (hcg) ve mannitol 1 çözücü ampulde: 1 ml izotonik sodyum klorür çözeltisi bulunur. CHORAGON 5000 I.U. I.M. Enjeksiyonluk Çözelti için Toz ve Çözücü Ampul Steril Apirojen FORMÜLÜ 1 ampulde: 5000 I.U. insan koryonik gonadotropini (hcg) ve mannitol 1 çözücü ampulde: 1 ml izotonik sodyum

Detaylı

PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI. Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D.

PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI. Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. PCOS ve GEBELİK KOMPLİKASYONLARI Prof. Dr. Nazan Başak Yıldırım Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. PCOS hiperandrojenism, anovulasyon, overde polikistik görünüm Obezite

Detaylı

Aromataz İnhibitörlerinin Ovulasyon İndüksiyonunda Kullanımı. The use of aromatase inhibitors for ovulation induction

Aromataz İnhibitörlerinin Ovulasyon İndüksiyonunda Kullanımı. The use of aromatase inhibitors for ovulation induction Aromataz İnhibitörlerinin Ovulasyon İndüksiyonunda Kullanımı The use of aromatase inhibitors for ovulation induction Anat Hershko Klement a,b and Robert F. Casper a,b a Division of Reproductive Sciences,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SEROPHENE, blister ambalajında 10 tablet içerir. Bunlar beyaz, çentikli, S işaretli yuvarlak tabletlerdir.

KULLANMA TALİMATI. SEROPHENE, blister ambalajında 10 tablet içerir. Bunlar beyaz, çentikli, S işaretli yuvarlak tabletlerdir. KULLANMA TALİMATI SEROPHENE 50 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Klomifen sitrat 50 mg. Yardımcı maddeler: Laktoz, sodyum nişasta glikolat, nişasta (maize starch), mikrokristalin selüloz, kolloidal

Detaylı

IUI da Başarıyı Etkileyen Faktörler

IUI da Başarıyı Etkileyen Faktörler IUI da Başarıyı Etkileyen Faktörler Ayşin Akdoğan Ege Üniversitesi Aile Planlaması ve Kısırlık Araştırma ve Uygulama Merkezi İZMİR Dünyada %13-15 çift infertilite sorunu yaşıyor Prevalansı gelişmekte olan

Detaylı

MENOPUR. Enjeksiyon Ġçin Toz Ġçeren Flakon

MENOPUR. Enjeksiyon Ġçin Toz Ġçeren Flakon MENOPUR Enjeksiyon Ġçin Toz Ġçeren Flakon FORMÜL Liyofilize toz içeren bir flakonda: 75I.U.FSH (follikül stimüle eden hormon) ve 75I.U.LH a (luteinizan hormon) tekabül eden yüksek derecede saflaģtırılmıģ

Detaylı

OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım. Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD.

OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım. Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD. OPU Komplikasyonlarına Yaklaşım Doç. Dr. Gamze Sinem Çağlar Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD. IVF e bağlı mortalite 100,000 canlı doğumda 6 OPU IVF ilk 10 yılında Laparoskopi ile

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI PUREGON 900 IU/1.08 ml s.c. enjeksiyon için solüsyon içeren kartuş

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI PUREGON 900 IU/1.08 ml s.c. enjeksiyon için solüsyon içeren kartuş KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI PUREGON 900 IU/1.08 ml s.c. enjeksiyon için solüsyon içeren kartuş 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Bir kartuş, 1.08 ml sulu solüsyonda net toplam 900 IU

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ. * rekombinant DNA teknolojisi ile çin hamster yumurtalık hücrelerinde üretilmiştir.

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ. * rekombinant DNA teknolojisi ile çin hamster yumurtalık hücrelerinde üretilmiştir. KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI GONAL-f 450 IU/0.75 ml (33 mikrogram/0.75 ml) 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM Etkin madde: Herbir kartuş etkin madde olarak 450 IU (33 mikrograma eşdeğer)/0.75

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. CHORAGON 5000 I.U. I.M. Enjeksiyonluk Çözelti İçin Toz ve Çözücü Ampul

KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI. CHORAGON 5000 I.U. I.M. Enjeksiyonluk Çözelti İçin Toz ve Çözücü Ampul 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI KISA ÜRÜN BİLGİSİ CHORAGON 5000 I.U. I.M. Enjeksiyonluk Çözelti İçin Toz ve Çözücü Ampul 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her bir liyofilize toz içeren ampul 5000

Detaylı

AROMATAZ İNHİBİTÖRLERİNİN TEK BAŞINA VEYA GONADOTROPİNLERLE KULLANILMASI

AROMATAZ İNHİBİTÖRLERİNİN TEK BAŞINA VEYA GONADOTROPİNLERLE KULLANILMASI AROMATAZ İNHİBİTÖRLERİNİN TEK BAŞINA VEYA GONADOTROPİNLERLE KULLANILMASI Dr. Koray ELTER EUROFERTIL Tüp Bebek Merkezi Androstenedion Estron AROMATAZ Testosteron Hız Belirleyici Estradiol Basamak Overlerin

Detaylı

Prof Dr Faruk Buyru İÜ İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Prof Dr Faruk Buyru İÜ İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Prof Dr Faruk Buyru İÜ İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD PCOS: HETEROJEN Reprodüktif sorunlar Hiperandrojenizm Anovulasyon: Menstruel bozukluklar, infertilite Polikistik overler Abortus

Detaylı

Menogon 75 I.U. Liyofilize Ampul

Menogon 75 I.U. Liyofilize Ampul 1. Tıbbi farmasötik ürünün adı : Menogon 75 I.U Liyofilize Ampul 2. Kalitatif ve kantitatif terkibi : Liyofilize toz içeren bir ampulde: Menotropin 75 IU FSH + 75 IU LH Laktoz monohidrat Sodyum hidroksit

Detaylı

ADOLESAN VE PERİMENOPOZDA İNFERTİLİTE TEDAVİSİ YAPILMALI MIDIR? Prof. Dr. Yusuf ÜSTÜN

ADOLESAN VE PERİMENOPOZDA İNFERTİLİTE TEDAVİSİ YAPILMALI MIDIR? Prof. Dr. Yusuf ÜSTÜN ADOLESAN VE PERİMENOPOZDA İNFERTİLİTE TEDAVİSİ YAPILMALI MIDIR? Prof. Dr. Yusuf ÜSTÜN ADOLESAN Çocukluktan erişkinliğe geçiş süreci DSÖ 10-19 yaş arasını kapsar Menarş sonrası ilk 2 yıl anovulatuar siklustan

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Derin İnfiltratif Endometriozis. Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Derin İnfiltratif Endometriozis Prof.Dr.Ahmet Göçmen Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endometriozis Peritoneal Ovarian Derin infiltratif Anterior Mesane Posterior P1-Uterosakral ligament P2-Vajinal

Detaylı

PROSPEKTÜS Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır Buserin Enjeksiyonluk Çözelti Hormon GnRH analoğu

PROSPEKTÜS Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır Buserin Enjeksiyonluk Çözelti Hormon GnRH analoğu PROSPEKTÜS Sadece Hayvan Sağlığında Kullanılır Buserin Enjeksiyonluk Çözelti Hormon GnRH analoğu BILEŞIMI : Buserin, berrak, renksiz, steril çözelti olup, her ml.sinde 0.004 mg buserelin e eşdeğer 0.0042

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. CHORIOMON 5000 IU i.m./s.c. enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. CHORIOMON 5000 IU i.m./s.c. enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1-BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI CHORIOMON 5000 IU i.m./s.c. enjeksiyon için liyofilize toz içeren flakon 2-KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin Madde: İnsan koriyonik gonadotropin(hcg) 5000

Detaylı

VÜCUT KİTLE İNDEKSİNİN İN VİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO TRANSFER SONUÇLARINI ÖNGÖRMEDE KLİNİK ETKİSİ

VÜCUT KİTLE İNDEKSİNİN İN VİTRO FERTİLİZASYON VE EMBRİYO TRANSFER SONUÇLARINI ÖNGÖRMEDE KLİNİK ETKİSİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ: Op. Dr. Mehmet ULUDOĞAN VÜCUT KİTLE İNDEKSİNİN İN VİTRO FERTİLİZASYON

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.2 Pozoloji ve uygulama şekli ELONVA fertilite problemlerinin tedavisinde deneyimli hekim gözetiminde yapılmalıdır.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4.2 Pozoloji ve uygulama şekli ELONVA fertilite problemlerinin tedavisinde deneyimli hekim gözetiminde yapılmalıdır. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI ELONVA 100 mikrogram/0,5ml enjeksiyonluk çözelti 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Korifollitropin alfa...100 mikrogram Korifollitropin alfa,

Detaylı

Zoladex 3.6 mg Depot. (Subkütan Implant)

Zoladex 3.6 mg Depot. (Subkütan Implant) 1 Zoladex 3.6 mg Depot (Subkütan Implant) Zoladex 3.6 mg Depot (Subkütan İmplant ) Formül Beher 'Zoladex' Subkütan İmplant; enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz ile krem beyazı renginde, 3.6 mg Goserelin'e

Detaylı

Reprodüktif Endokrinoloji. Prof. Dr. Mithat EVECEN

Reprodüktif Endokrinoloji. Prof. Dr. Mithat EVECEN Reprodüktif Endokrinoloji Prof. Dr. Mithat EVECEN TANIMLAR: Hormon: Yunanca = uyarma, canlandırma, harekete geçirme. Tanım: Bir hücre ya da dokuda sentezlenen ve buralardan kan, lenf ve sinir yoluyla vücudun

Detaylı

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME Adolesans ; çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir * Fiziksel Büyüme * Cinsel Gelişme * Psikososyal Gelişme Büyüme ve gelişme, adolesansta belirgin bir

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ: Op. Dr. Mehmet ULUDOĞAN NORMAL OVER REZERVİ OLAN VE LONG PROTOKOL

Detaylı

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu Tanım Purbertiye ulaşan bir dişide hormonların kontrolü (hipotalamus, hipofiz ve ovaryum dan salınan) altında ovaryum ve uterusta meydana gelen değişiklikler Genital siklus

Detaylı

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ. GONAL-f 75 IU (5.5 mikrogram) enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü

KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ. GONAL-f 75 IU (5.5 mikrogram) enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü KISA ÜRÜN BĐLGĐSĐ 1. BEŞERĐ TIBBĐ ÜRÜNÜN ADI GONAL-f 75 IU (5.5 mikrogram) enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü 2. KALĐTATĐF VE KANTĐTATĐF BĐLEŞĐM Etkin madde: Bir flakon 75 IU ya eşdeğer 5.5 mikrogram

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. CHORAGON 5000 I.U. I.M. enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü ampul

KULLANMA TALİMATI. CHORAGON 5000 I.U. I.M. enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü ampul KULLANMA TALİMATI CHORAGON 5000 I.U. I.M. enjeksiyonluk çözelti için toz ve çözücü ampul Kas içine enjekte edilerek kullanılır. Etkin madde: Her bir liyofilize toz içeren ampul 5000 IU insan koryonik gonadotropini

Detaylı

AKUT PELVİK AĞRI. Prof. Dr. Deniz Akata H.Ü.T.F RADYOLOJİ ABD

AKUT PELVİK AĞRI. Prof. Dr. Deniz Akata H.Ü.T.F RADYOLOJİ ABD AKUT PELVİK AĞRI Prof. Dr. Deniz Akata H.Ü.T.F RADYOLOJİ ABD Akut Pelvik Ağrı da Değerlendirilme Klinik bilgi ve fizik muayene Ağrının yeri Ateş TA Tetkik sırasında anamnez: Yaş, risk faktörler, menapozal

Detaylı

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu

Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma. Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış

Detaylı

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi HİPERKALSEMİ Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi Tanım: Hiperkalsemi serum kalsiyum düzeyinin normalden (9-11 mg/dl) yüksek olduğunda meydana gelen

Detaylı

her hakki saklidir onderyaman.com

her hakki saklidir onderyaman.com Andropoz: Yaşlanan Erkek: Tarihsel yaklaşım Yaşlanma ile beraber gonadal (testis) fonksiyonlarda azalma ve bu durumun kişi üzerine etkileri antik çağlardan beri bilinmekte ve araştırılmaktadır. Örneğin

Detaylı

İNFERTİLİTE TEDAVİSİNE YENİ YAKLAŞIM. Dr.Osman FIRATLI osman.firatli@firatlilaser.com

İNFERTİLİTE TEDAVİSİNE YENİ YAKLAŞIM. Dr.Osman FIRATLI osman.firatli@firatlilaser.com İNFERTİLİTE TEDAVİSİNE YENİ YAKLAŞIM Dr.Osman FIRATLI osman.firatli@firatlilaser.com Üreme yaşındaki çiftlerin yaklaşık %20si infertildir. İnfertilitenin %40ı kadına,%40ı erkeğe bağlıdır. Vak aların %12

Detaylı

Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi

Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi Polikistik Over Sendromu ve Hiperandrojenemi Ayırıcı Tanı Nasıl Yapılmalı? Prof. Dr. Kürşad Ünlühızarcı Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji Bilim Dalı Kayseri PKOS Tanı Kriterleri NIH 1990

Detaylı

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ GEBELİKTE TİROİD FONKSİYONLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Doç. Dr. Habib BİLEN Atatürk Üniversitesi Tıp fakültesi İç Hastalıkları ABD Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı SUNU PLANI Örnek olgu

Detaylı

Puregon 100 IU ENJEKSİYON İÇİN SOLÜSYON

Puregon 100 IU ENJEKSİYON İÇİN SOLÜSYON Puregon 100 IU ENJEKSİYON İÇİN SOLÜSYON FORMÜLÜ 1 flakon 0.5ml sulu solüsyon; 100 IU FSH aktivitesi, 25mg sukroz, 7.35mg sodyum sitrat, 0.1mg polisorbat 20, 0.25mg L-metionin ve y.m. enjeksiyonluk su içerir.

Detaylı

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü

İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü İnfertil çiftlerde bağlanma ve mizaç özellikleri tedavi başarısını etkiler mi? Stresin aracı rolü Dr. Fatma Fariha Cengiz, Dr. Gülhan Cengiz, Dr. Sermin Kesebir Erenköy RSHEAH, İstanbul 29 Mayıs Hastanesi,

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 2013 2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM

Detaylı

OHSS SİZ KLİNİK. Prof. Dr. Cemal Posacı. D.E.U.T.F İzmir

OHSS SİZ KLİNİK. Prof. Dr. Cemal Posacı. D.E.U.T.F İzmir OHSS SİZ KLİNİK Prof. Dr. Cemal Posacı D.E.U.T.F İzmir OHSS Tanım Epidemiyoloji Önleme Yaklaşımları Tedavi OHSS OHSS ovülasyon indüksiyon tedavisinde kullanılan fertilite ilaçlarına bağlı gelişen iyatrojenik

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

Anahtar kelimeler: ektopik gebelik, IVF, metotreksat, ovarian cevap, salpinjektomi

Anahtar kelimeler: ektopik gebelik, IVF, metotreksat, ovarian cevap, salpinjektomi Ektopik gebeliğin metotreksat veya salpinjektomi ile tedavisinin daha sonraki IVF siklusuna etkisi Amir Wiser,*, Audrey Gilbert, Ravit Nahum, Raoul Orvieto, Jigal Haas, Ariel Hourvitz, Ariel Weissman,

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Klinik çalışmalarda ORGALUTRAN, rekombinant folikül stimüle edici hormon (FSH) ile birlikte kullanılmıştır.

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. Klinik çalışmalarda ORGALUTRAN, rekombinant folikül stimüle edici hormon (FSH) ile birlikte kullanılmıştır. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI KISA ÜRÜN BİLGİLERİ ORGALUTRAN 0.25 mg/0.5 ml enjeksiyonluk çözelti 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her kullanıma hazır dolu enjektör 0.5 ml sulu çözelti içerisinde

Detaylı

GEBELİK VE MEME KANSERİ

GEBELİK VE MEME KANSERİ GEBELİK VE MEME KANSERİ Doç. Dr. Ramazan YILDIZ Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı, 27 Kasım 2014, Ankara Gebelikte Kanser Gebelikte kanser insidansı % 0.07-0.1 arasında Gebelik

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (01.09.2014 10.10.2014) 1 EYLÜL 2014 PAZARTESİ 09.30-10.20

Detaylı

Üreme siklusu anomalileri. Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov

Üreme siklusu anomalileri. Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov Üreme siklusu anomalileri Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov Menstrual düzensizlikler Normal siklusu yöneten hipotalamus-hipofizovaryum fonksiyon ünitesinin her basamağındaki bir yetersizlik anormal siklus

Detaylı

T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI

T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI T.C. HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI İNTRASTOPLAZMİK SPERM İNJEKSİYONU (ICSI) YAPILAN FAZLA KİLOLU VE OBEZ HASTALARDA 250 µg ve 500 µg REKOMBİNANT İNSAN KORYONİK

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

TESE ÖNCESĠ HORMONAL TEDAVĠNĠN YERĠ VE ENDĠKASYONLARI. Doç. Dr. Barış ALTAY Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı, ĠZMĠR

TESE ÖNCESĠ HORMONAL TEDAVĠNĠN YERĠ VE ENDĠKASYONLARI. Doç. Dr. Barış ALTAY Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı, ĠZMĠR TESE ÖNCESĠ HORMONAL TEDAVĠNĠN YERĠ VE ENDĠKASYONLARI Doç. Dr. Barış ALTAY Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji Anabilim Dalı, ĠZMĠR Giriş Erkeğe ait infertiliteye yol açan faktörler %50 oranında bildirilmektedir.

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

4. S I N I F - 2. G R U P 2. D E R S K U R U L U (Nefroloji, Endokrin, Üroloji, Jinekoloji, Obstetrik)

4. S I N I F - 2. G R U P 2. D E R S K U R U L U (Nefroloji, Endokrin, Üroloji, Jinekoloji, Obstetrik) Ü R O G E N İ T A L S İ S T E M H A S T A L I K L A R I - D O Ğ U M B İ L G İ S İ ( 0 2 Ş U B A T 2 0 1 5 1 0 N İ S A N 2 0 1 5 ) Dekan : Prof. Dr. Enr İHTİYAR Dekan Yardımcısı (Eğitimden Sorumlu) : Prof.

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

Op.Dr. Meryem Hocaoğlu Prof. Dr. Atıl Yüksel Prof. Dr. Cem Batukan 10/11/2013

Op.Dr. Meryem Hocaoğlu Prof. Dr. Atıl Yüksel Prof. Dr. Cem Batukan 10/11/2013 Op.Dr. Meryem Hocaoğlu Prof. Dr. Atıl Yüksel Prof. Dr. Cem Batukan 10/11/2013 İntrauterin adezyonlar (IUA), ilk olarak 1894 de Fritsch tarafından tarif edilmiştir. 1946 da Joseph G. Asherman, yayınladığı

Detaylı

OVER REZERVĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ DOÇ.DR. ERBĠL DOĞAN DOKUZ EYLÜL ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABĠLĠM DALI

OVER REZERVĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ DOÇ.DR. ERBĠL DOĞAN DOKUZ EYLÜL ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABĠLĠM DALI OVER REZERVĠNĠN DEĞERLENDĠRĠLMESĠ DOÇ.DR. ERBĠL DOĞAN DOKUZ EYLÜL ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABĠLĠM DALI OVER REZERVĠ OVERĠN FONKSĠYONEL KAPASĠTESĠNĠ VE OVERDE BULUNAN OOSĠTLERĠN

Detaylı