Türkiye de tarım işletmelerinin % 99,77 si, toplam arazinin ise % 97,672 si tek bir hane halkı tarafından işletilmektedir (DİE, 2001).

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de tarım işletmelerinin % 99,77 si, toplam arazinin ise % 97,672 si tek bir hane halkı tarafından işletilmektedir (DİE, 2001)."

Transkript

1 1 1. GİRİŞ Hayvancılık binlerce yıllık geçmişi içersinde, insan toplumlarının sosyo ekonomik yaşamında, kültür ve geleneklerinde önemli bir yere sahip olmuştur. Başlangıçta karın doyurmak ve örtünmek için hayvanla ilgilenen insanoğlu zamanla onu evcilleştirerek, hayvandan ve ürünlerinden birçok alanlarda yararlanmıştır. İnsanlığın sürekli artan dünya nüfusu karşısında en önemli sorunu, yeterli ve dengeli, diğer bir ifade ile sağlıklı beslenme ihtiyacıdır. İnsan beslenmesinde, hayvansal gıdalar özellikle et, balık, süt ve yumurtanın içerdikleri aminoasitlerden dolayı büyüme, gelişme ve yaşamın devamı yanı sıra, beyin gücünün de gelişmesi bakımından önemlidir (Tekinsen ve ark., 1997). Türkiye de toplam adet tarımsal işletme mevcuttur. Bu işletmelerin tasarrufunda bulunan arazi miktarı ise dekar dır (DİE, 2001). Türkiye de tarım işletmelerinin % 99,77 si, toplam arazinin ise % 97,672 si tek bir hane halkı tarafından işletilmektedir (DİE, 2001). Türkiye de bulunan toplam adet tarımsal işletmenin % 67,42 sin de hem bitkisel üretim, hem de hayvan yetiştiriciliği, % 30,22 sin de yalnız bitkisel üretim, % 2,36 sın da ise yalnız hayvan yetiştiriciliği yapılmaktadır. Toplam dekar arazinin; % 72,38 i hem bitkisel üretim, hem de hayvancılık yapan işletmeler, % 27,38 i yalnız bitkisel üretim yapan işletmeler, % 0,23 ü ise yalnız hayvancılık yapan işletmelerdir (DİE, 2001). Türkiye de ki tarım işletmelerinin % 65,03 ünde büyükbaş hayvan, % 34,5 in de küçükbaş hayvan bulunur. İşletmelerin % 91,93 ü 1-9 baş arasında büyükbaş hayvana sahiptir baş arasında büyükbaş hayvana sahip işletmelerin oranı ise % 6,57 dir (Sönmez ve Kaymakçı, 1997).

2 2 Türkiye hayvan varlığı açısından son yıllarda azalmalara karşın büyük bir potansiyele sahiptir yılı itibariyle baş Sığır, baş Koyun, baş Kıl Keçisi, baş Tiftik Keçisi, baş Manda vardır (DİE, 1994).Tarım ve Köyişleri Bakanlığı nın kayıtlarına göre ise, 2004 yılında Türkiye de baş Sığır, baş Manda, baş Koyun, baş Kıl Keçisi, baş Tiftik Keçisi vardır (DİE, 2004) yılları arasındaki rakamlara bakıldığında hayvan sayısında önemli azalmalar gözlenmektedir. Yetiştiricilerin düşük verimli yerli ırklar yerine, yüksek verimli kültür veya melez ırkları işletmelerinde tutmaları hayvan sayısının azalmasına neden olan sebeplerden biridir. Türkiye de bulunan baş sığır varlığının yaklaşık % 32,70 ı verim potansiyeli düşük, ancak çevre şartlarına adapte olmuş yerli ırklardan, % 51,90 nı kültür ırkı melez inden, % 15,40 ı da kültür ırkı hayvanlardan oluşmuştur (DİE, 2004). Ancak bu rakamlar son 15 yıllık bir dönemle karşılaştırıldığında kültür ırklarının payı % 20 ye, kültür ırkı melezlerinin payı da % 44 e yükselmiş, yerli ırkların payı ise % 36 ya inmiştir. Yıllar itibariyle sığır varlığında çeşitli genotip guruplarının payı (%), EK-1 de verilen Çizelge 1 de gösterilmiştir (DİE, 2004). Ülkemizde, kültür ırkı hayvanlara uygun işletmelerin sayılarının azlığı ve seçimlerindeki isabetsizlik, organizasyon yetersizliği, teknik bilgi eksikliği vb. nedenlerle saf kültür ırkı yetiştiriciliği pek başarılı olamamıştır. Toplam sığır varlığımızda kültür ırklarının bu günkü payı, getirilen ırkların orijinal bölgelerindeki verimleriyle, ülkemizdeki verimleri arasında çok büyük farklar göstermektedir (Soysal, 1992). Verimli ve karlı hayvancılıkta damızlık hayvan önde gelen bir üretim aracıdır. İyi nitelikli damızlıklar da, bilinçli olarak uygulanan seleksiyon programları ile elde edilebilmektedir. Sığır yetiştiriciliğinde bir boğa ya da ineği damızlık olarak ayırırken

3 3 bu hayvanların kendilerinin olduğu kadar yavrularına aktarabilecekleri yüksek verim yetenekleri de yetiştiriciyi yakından ilgilendirmektedir. Ebeveynin verim üstünlüğünün ne kadarının döllere geçebileceğini gösteren ölçü ise kalıtım derecesidir. Şu halde seleksiyon uygulanırken üzerinde durulan ırkın kalıtım derecesinin de (heriability) bilinmesi gerekmektedir ( Korhan ve ark.,1988). Kalıtım derecesinin asıl önemi, bir sürüde seleksiyon yolu ile ilerleme sağlanıp sağlanmayacağı hakkında bilgi verir. Bir sürüde genotipik varyasyon varsa seçme işlemi (seleksiyon) söz konusu olabilir. Bu da ancak üzerinde çalışılan sürüde fenotipik varyasyon içinde genotipin payının yüksek olması, yani kalıtım derecesinin yüksek çıkması ile mümkündür ( Soysal,1989). Dünyada inek başına laktasyon verimi ortalama kg/yıl dır. Bu rakam A.B.D. de kg/yıl; Yunanistan da kg/yıl; Türkiye de ise en iyimser tahminlere göre ortalama 1230 kg/yıl dır. Ülkemiz için verilen bu değer kültür ırklarında 3000 kg/yıl, melezlerde 2000 kg/yıl, yerli ırklarda 750 kg/yıl dır (Anonim,1989). Bu düşüklük başlıca kalıtsal içeriği yetersiz damızlıklar, besleme ve yem sorunları, bakım ve hastalıklara ilişkin sorunlar ile pazarlama sorunlarından kaynaklanmaktadır. Dünya ve çeşitli ülke grupları ile Türkiye de, et ve süt üretiminde sığırın katkısı; 2003 yılı dünya süt üretiminde % 84,4 dür. Bu değer AB ülkelerinde % 97, Türkiye de ise % 87 civarındadır. Gelişmiş ülkelerin et üretiminde ise sığırın payı % 27,4, süt üretiminde de %98,4 dür. Buna karşılık gelişme yolundaki ülkeler süt üretimlerinin % 64,6 sı nı, et üretimlerinin de % 20 si ni sığırdan sağlamaktadır Yılı et ve süt üretiminde sığırın payı (%) EK-1 verilen Çizelge 1.2 de gösterilmiştir (FAO,2004). Türkiye nin toplam et üretiminde sığırın payı gelişmiş ülkelere, süt üretiminde de dünya ortalamasına yakındır.

4 4 Ülkemizde sağılan toplam hayvan varlığından yıllara göre ufak değişmeler olsa da, EK-1 Çizelge 1.2 de görüldüğü gibi süt üretiminde % 87 payı olan sığırdan yıllık 10 milyon ton civarında süt üretilmektedir (FAO, 2004). Yıllara göre Türkiye de sağılan sığır sayısı, üretilen süt miktarı ve toplam sığır sayısı, EK-1 de Çizelge 1.3 de ayrıntılı olarak gösterilmiştir (DİE, 2004). Yıllar itibariyle toplam kırmızı et ve süt üretimi ve kişi başı üretim (kg/kişi) miktarları ayrıntılı olarak, EK-1 Çizelge 1.4 de verilmiştir (DİE ve DTP, 2004). Çizelgede de görüldüğü gibi, üretilen toplam süt miktarı, yılları arasında artmasına karşın yine aynı kabullerle kişi başına üretim (tüketim) 171 kg dan 157 kg a düşmüştür. Ülkemizde kişi başına tüketilen hayvansal protein miktarı hayvancılığı gelişmiş ülkelere oranla çok düşük düzeydedir. Bu nedenle bir yandan artan nüfusun hayvansal besin ihtiyacının yeterli düzeyde karşılanması, diğer yandan dış satım olanaklarının geliştirilmesi yönünde hayvancılığa daha fazla önem verilmesi ve üretimi arttırıcı tedbirlerin alınması gereklidir (Baraz, 1992). Süt sığırcılığı konusunda ülkemizde, araştırma enstitüleri, üniversiteler ve diğer ilgili kuruluşlar tarafından çeşitli araştırmalar yapılmış olmakla birlikte, bu araştırmaların bir çoğunluğu işin daha ziyade teknik yönü ile ilgili bulunmakta ve zaman zamanda ekonomik yönüne girmiştir. Süt üretiminin, bu konuda ileri gitmiş ülkeler seviyesine ulaştırılabilmesi bakımından, konunun ülke ve bölge düzeyinde ele alınması ve geliştirme politikalarının buna göre şekillendirilmesi gerekir. Söz konusu politikaların ortaya konulabilmesi ise özellikle işletmeler ve işletmede kullanılan damızlık boğaların performansları üzerinde yapılacak çalışmalarla çok sıkı bağlantılıdır. Yapılacak bu çalışmaların artması ölçüsünde konunun aydınlanması sağlanacak ve ortaya çıkabilecek sorunların çözümü kolaylaşacaktır.

5 5 Tarımsal yapının gelişmesine ilişkin gerekli tedbirlerin alınması, üretim ünitesi olan işletmelerin yakından tanınması ve sorunları ortaya koymakla mümkündür. Ülkemizde doğal ve ekonomik koşulların bölgeler ve hatta iller itibari ile farklı oluşu her bölgenin veya ilin tarımsal yapısını ve problemlerini işletme seviyesine inerek bilimsel açıdan inceleyen araştırmaların yapılması gerekmektedir (Bülbül, 1973). Araştırma yöntemleri ne olursa olsun öncelikle sığır yetiştiriciliğinin mevcut sorunlarını ve ekonomik yapısını ortaya koyacak araştırmaların yapılması gerekmektedir (Eliçin ve ark,1990). Bu bağlamda süt sığırı yetiştiricilerinin genel kurallarını göz önünde tutarsak, yetiştirici ve ülke bazında oluşabilecek maddi kayıpların en aza indirilmesi bakımından ithal yolu ile getirilen kültür ırkı boğaların bölge koşullarındaki performanslarının tespiti önem taşımaktadır. Bu araştırma, Tekirdağ İli Damızlık Sığır Yetiştirici Birliğinde kullanılan Holstein Irkı Boğalardan elde edilen dişi döllere ait laktasyon süt verimlerinin belirlenerek boğaların bölgemizde gerçekleşen süt verim özelliklerinin ortaya konulması amacı ile yapılmıştır.

6 6 2.KAYNAK ARAŞTIRMASI 2.1.Tekirdağ İlinin Genel Özellikleri İlin Coğrafi Yapısı İl 6217,88 km 2 alana sahip olup, batı ve güneybatı yöreleri yüksek, doğu kesimi hafif dalgalı düzlükler halindedir. Deniz kıyısı yüksek topografya yapısına sahiptir. Tarıma elverişli geniş ve verimli ovalar iç kısımlarda yer almaktadır İlin İklimi Tekirdağ büyük akarsulara sahip değildir. Başlıca akarsular, Hayrabolu Deresi ve Ergene Nehri dir. Bölgede nemli iklim tipi hakimdir. Sahil şeridinde ılıman, iç kısımlarda karasal iklim görülür. Uzun yıllar ortalama verilerine göre yıllık yağış ortalaması 642,7 mm 2 dir. İlin toprak yapısı ve yağış rejimi kültürel tarım için oldukça elverişlidir yılında düşen yağış toplamı 578,8 mm olup en fazla yağışın görüldüğü ay 148,3 mm ile ocak, en kurak ay ise eylül ayıdır (Anonim,2004 ) İlin Nüfus Durumu İlin toplam nüfusu 1975 sayımı sonuçlarına göre iken, 1980 de , 1990 da ve 1997 de a, 2000 yılı sayımı kesin sonucuna göre e ulaşmıştır. Son 25 yılda ilimizin toplam nüfusu % 94,87 lik artış göstermiş, nüfus yoğunluğu 51 kişi/km2 den 100 kişi/km2 ye ulaşmıştır. Toplam nüfusun %36 sı köylerde yaşamaktadır.

7 İlin Arazi Varlığı ve Kullanışlarına Göre Dağılımı İlin toplam arazi varlığı hektardır. Bu sahanın % 63,17 si işlenen tarım arazisi ( ,5 ha), % 5,08 çayır-mera alanı ( ha), % 14,89 tarım dışı arazisi (92.618,3 ha), % 16,86 sı ormanlık ( ha) alandır Tekirdağ İlinde Mevcut İşletme Sayısı Tekirdağ ilinde son tarım sayımına göre tarım işletmesi bulunmaktadır. Bunlardan 644 ü (%1,7) sadece hayvancılık yaparken, 9472 işletme (% 25,01) yalnızca bitkisel üretim yapmaktadır. Geriye kalan sı ise ( % 73,28 ) hem bitkisel hem de hayvansal üretimi birlikte yapmaktadır. Sadece hayvancılık yapan işletmelerde işletme başına ortalama olarak 6,3 büyükbaş ve 21,47 baş küçükbaş hayvan düşmektedir. Her iki dalda da üretim yapan işletmelerde ise işletme başına düşen hayvan sayısı 4,2 büyükbaş hayvan ve 7,8 küçükbaş hayvan isabet etmektedir (Anonim, 2000) Hayvansal Üretim Tarımsal gayri safi üretim değerimizin % 26,8 ini oluşturan hayvancılık alt sektörü, ilimiz için önem taşıyan tarımsal faaliyet koludur. Son yıllarda hayvancılığımız, özellikle de süt hayvancılığımız ekonomik konjüktürden olumsuz etkilenerek beklenilen gelişmeyi gösterememiştir yılı tarımsal gayri safi üretim değerleri dikkate alındığında hayvansal üretimin, tarımsal üretim içindeki payında % 1,81 lik azalma olmuştur yılına göre son yılda büyükbaş hayvan sayısında % 3,41 lik artış olmuştur (Anonim, 2004 ). Türkiye süt üretiminin % 2 sini, ülke toplam sığır varlığının % 0,87 sine sahip olan Tekirdağ ili karşılamaktadır (Anonim, 2000). Tekirdağ ili nde hayvansal ürünlerden olan süt üretimimiz ton, et üretimimiz 8398 ton, yumurta üretimimiz ise adettir.

8 8 Tekirdağ İlinde, ilçeler ve hayvan türleri bazında üretilen süt miktarı ayrıntılı olarak, EK-1 de verilen Çizelge da gösterilmiştir (Anonim, 2004) Tekirdağ İli Hayvan Varlığı Tekirdağ İli nde toplam baş sığır mevcuttur baş sığırın; başı sağılan sığırdır. Mevcut olan toplam sığırların % 97,90 ı Siyah-Alaca, % 0,78 i Simmental, % 0,77 si Yerli Sığır, % 0,45 i Brown Swiss, % 0,06 sı Jersey, % 0,03 ü Charole, % 0,01 i Kırmızı Alacadır (Anonim, 2005). Tekirdağ İli nde ilçeler bazında mevcut olan büyükbaş hayvan sayıları EK-1 de verilen Çizelge de gösterilmiştir (Anonim, 2004 ). İl sığır varlığının % 41 i Malkara İlçesinde bulunurken bunu Hayrabolu ve Merkez İlçeleri izlemektedir. İlimizde hemen hemen yerli sığır bulunmamaktadır. Saf kültür ırkı ilçe dağılımı dikkate alındığında, Malkara ilçesi % 51, Hayrabolu ilçesi % 21 lik oranla ilk iki sırada yer almaktadır Tekirdağ İli Süt Sığırcılığı İşletme Kapasiteleri Tekirdağ ilinde toplam adet sığırcılık işletmesi bulunmaktadır. Bu işletmelerin kapasiteleri, EK-1 deki Çizelge de gösterilmiştir (Anonim, 2004). Çizelgedeki rakamlardan da anlaşıldığı üzere, Tekirdağ İli nde küçük çapta aile işletmeciliği tipinde hayvancılık yapılmaktadır. 2.2.Türkiye de Suni Tohumlamanın Tarihsel Gelişimi ve Türkiye de Uygulanan Sığır Islah Çalışmaları Dünyada ilk bilimsel suni tohumlama uygulaması, 1780 yılında Lazaro Spallanzani tarafından gerçekleştirilmiş ve 1782 de Branchi ve Rossi bu tekniğin bilimselliğini ortaya koymuşlardır. Modern anlamda suni tohumlamanın, önemli

9 9 ekonomik yararlar sağlaması bakımından hayvancılıkta; özellikle de hayvan ıslahında kullanılması gerekliliği 1902 yılında Danimarka da gündeme getirilmiştir. Suni tohumlama tekniği, ilk kez köpek ve atlarda denenmiş; sığır ve koyunlar 1912 yılından itibaren uygulama alanına dahil edilmiştir. İkinci Dünya Savaşı ndan sonra, suni tohumlama alanında önemli gelişmeler kaydedilmiş; bu tekniğin yaygınlaştırılmasının yanı sıra, spermatozoitlerin uygun sulandırıcılarda dölleme gücünü yitirmeden saklanması, sulandırılan spermalara antibiyotik ilave edilmesi ve spermaların özel yöntemlerle dondurularak saklanması gibi yöntemler geliştirilmiştir. Türkiye de, Cumhuriyetin ilk yıllarında Hayvan Islah Kanununun yürürlüğe konmasından sonra, Tarım Bakanlığına bağlı hara, inekhane, aygır depoları ve suni tohumlama istasyonları gibi hayvan ıslah kurumlarının sayıları hızla arttırılmıştır. Suni tohumlama ilk olarak 1926 yılında Karacabey Harasında bulunan atlara ve aynı yıl sığırlara; 1928 yılında da koyunlara uygulanmıştır. Yöntem, 1935 den itibaren koyunlarda ve 1949 dan itibaren de sığırlarda yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır (Özgür ve ark, 2005). Ülkemizde suni tohumlama çalışmalarının başlamasıyla, yıllarında yerli ırkların genetik ve fenotipik özellikleri belirlenmeye ve kamu tarım işletmelerinde saf yetiştirme ve seleksiyon yöntemiyle ıslah edilmelerine çalışılmıştır. Bu arada, çeşitli yıllarda Esmer, Siyah Alaca ve Jersey gibi kültür ırklarından sığırlar ithal edilmiş ve kamu işletmelerinde saf olarak yetiştirilmişlerdir ten itibaren, verim düzeylerinin düşük ve ıslah olanaklarının zayıf olduğu gerekçesiyle yerli ırkların saf yetiştirilmesinden vazgeçilmiş ve bahsedilen bu 3 kültür ırkı ile melezlenerek ıslah edilmeye çalışılmıştır. Başlangıçta birleştirme melezlemesi öngörülmüşse de, melezleme çalışmaları ileriki yıllarda kontrolsüz çevirme melezlemesine dönüşmüştür. Uygulanan çevirme melezlemesi sonucunda birçok yerli ırk yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmış, bazıları ise yok olmuştur. Aynı yıllarda Dünya Bankası desteği ile uygulanan Hayvancılığı Geliştirme Projeleri kapsamında, Holstein ve Esmer sığırları saf olarak yetiştiren nüve işletmeler oluşturulmuştur. Gerek saf yetiştirmede, gerek melezlemede kullanılmak üzere kamuya ait tohumlama istasyonlarında yavru testinden

10 10 geçmemiş Siyah-Alaca, Esmer, Jersey ve Simmental boğalardan sperma üretilmiş ve Tarım İl Müdürlükleri aracılığıyla suni tohumlama hizmetleri sunulmuştur (Kumlu, 1999). Türkiye de 1985 yılından sonra özel kişi ve kuruluşlara da ıslah yetkisi tanınmış ve bunların damızlık sığır ile sperma ithal etmeleri veya sperma üretmek amacıyla istasyon kurmalarına olanak sağlanmıştır yılları arasında çoğunluğu holsteın olmak üzere 280 bin gebe düve ile binlerce doz sperma ithal edilmiştir. İthal edilen ve yetiştiricilere dağıtılan gebe düveler ve yavrularıyla ilgili, öngörülmüş olmasına karşı, soykütüğü ve verim kayıtları tutulması sağlanamamış; ıslah populasyonu girişimleri sonuçsuz kalmıştır yılından başlamak üzere Türk-İtalyan ve Türk- Alman Teknik İşbirliği ile uygulamaya konulan iki ayrı projede ise Holsteın ırkı sığırlarda ıslah programı benzeri bir uygulama başlatılmış; buna göre soykütüğü ve verim kayıtları toplanmış, damızlık değer tahminleri yapılmış, denenmiş boğalardan sperma kullanılmış ve aday boğa testine başlanmıştır yılından itibaren kurulmaya başlanan Holsteın Damızlık Sığır Yetiştirici Birliklerinin sayısı hızla artmış ve bunlardan 17 il birliğinin katılımıyla 1998 yılında Merkez Birliği kurulmuştur. Tarım ve Köyişleri bakanlığı desteğiyle faaliyetini sürdüren Merkez Birliği 1998 yılı sonu itibariyle Ulusal Hosteın Damızlık Yetiştirme Programını uygulamaya koymuştur ( Kumlu, 2000). Yapılan tüm bu çalışmalar ile, iller bazında ineklerin süt verim kayıtları tutulmakta ve bu kayıtlara bağlı kalınarak suni tohumlama boğalarının bölgede gerçekleşen performansları ortaya konması sağlanmaktadır. Akman ve Kumlu (2003), tarafından yapılan bir çalışmaya göre, Merkez Birliği nce yürütülen ıslah programıyla süt verimi bakımından populasyonun genetik seviyesini yılda ortalama 84 kg dolayında yükseltilebileceği ve bunun, elde edilmesi mümkün olan ilerlemenin yaklaşık % 70 i dolayında olduğu ileri sürülmüştür Siyah Alaca Irkı Genel Özellikleri Siyah-Alaca ırkı sığırlar, Bos Taurus Primigenus tan kök almış olup bunlara Bos Taurus Brachyceros kanıda karışmıştır. Tipik sütçü bir ırk olan Siyah Alaca lar içinde çok az sayıda Kırmızı-Alaca renkte olanı na da rastlanmaktadır. Siyah-Alaca larda deri

11 11 ince ve yumuşak, kıllar kısa ve ince, baş uzun ve dar, boyun dar ve uzun, vücut uzun, sağrı geniş, süt işaretleri çok iyi ve belirgindir (Yarkın,1961) yılından beri yurdumuzun muhtelif yörelerine, muhtelif zamanlarda siyah- Alaca sığır ırkları getirilmiştir. İthal olunan Siyah-Alacalar, büyük çoğunluğu Almanya olmak üzere, Avrupa ve Amerika orijinlidir (Şekerden,1988). Holstein, canlı ağırlık, bakım ve besleme şartlarına göre değişmekle birlikte ergin ineklerde , boğalarda ise kg dır. Vasat işletme koşullarında % 3,5yağlı, 4000 kg dolayında laktasyon verimine sahiptir (Şekerden,1988). Avrupa Siyah Alaca sı süt ve et olmak üzere kombine verimlidir. Yapılan çalışmalarda Hollanda ve Almanya da seleksiyonda süt verimine ağırlık verildiğinden, sözü geçen ülkelerde ırkın süt verim ortalamasında önemli derecede artış olmuştur. Hollanda Siyah-Alaca sı sığırların Avrupa ülkelerindeki yerli ırklarla melezlenmesi sonucunda oluşmuştur. Ergin hayvanlarda ortalama canlı ağırlık, dişilerde kg, erkeklerde 800 kg dır. Laktasyon verimi % 3-3,5 yağlı olup, 4500 kg dolayındadır. Gerek ova, gerekse dağlık bölgelerde uyum sağlayabilmekle birlikte ovada daha yüksek performans göstermektedir. Holstein Friesıan, Avrupa orijinli Siyah-Alaca ların süt verim yönünde sürekli olarak ve sıkı seleksiyona tabi tutulmaları sonunda A.B.D. de geliştirilmiştir.bu gün dünyada en fazla yayılma oranı bulmuş ırk, A.B.D. de Holstein Frıesıan veya sadece Holsteın olarak isimlendirilen bu ırktır. Ergin hayvanlarda canlı ağırlık dişilerde kg, erkeklerde ise kg dır. Ortalama % 3,5 yağlı, 6000 kg laktasyon verim kabiliyetindedirler. Renk genelde siyah-beyaz alaca olmakla birlikte kırmızı-beyaz alaca olan safkan Holsteın Friesıan lar da vardır (Şekerden,1988). İsrail de Avrupa ve Amerika orijinli Siyah-Alaca ların, yerli sığır ırkı Domascus ile 2-3 generasyon melezlenmesi ve uygulanan sıkı ve sürekli seleksiyonla İsrail Friesıanı denilen bir Siyah-alaca alt ırkı oluşturulmuştur. İsrail Friesıanları gerek Avrupa ve gerekse Amerika orjinli olan Siyah- Alaca lardan daha yüksek süt verim ortalamasına sahiptir. Ayrıca, sıcağa dayanıklı bir ırk olup, elde edilmelerinde

12 12 kullanılan Domascuslar ile Güney Anadolu Bölgesinin yerli dominant ırkı olan Kilis sığırları her bakımdan aynı özelliği taşımaktadırlar (Payne,1970). Ortalama laktasyon verimi 7500 kg dır. Sıcağa dayanıklı olması nedeniyle İsrail den, gelişmekte olan Avrupa ve İran a bu ırktan damızlık ihracı olmuştur. Türkiye de çok az miktarda İsrail Friesian ırkı sığır vardır. Amasya da laktasyon ortalaması, gün, süt verim ortalaması 5147 lt dir (Şekerden,1988) Süt Verim Özellikleri Sığırlarda bir laktasyon için kabul edilen standart uzunluk 305 gündür. Ülkemizde, suni tohumlama yapılan işletmelerdeki Siyah-Alaca ları konu alan bazı çalışmalar yapılmıştır. Yapılan bu çalışmalarla, Siyah-Alaca lara ait laktasyon süreleri ve süt verimlerinin değişiklik gösterdiği ortaya konmuştur. Karasu inekhanesi Siyah-Alaca larında süt verimi yılları için kg ve tüm yılların ortalaması olarak kg dır (Arıtürk ve Arpacık,1968). Karacabey Harası Siyah-Alaca larında 305 günlük süt verimi 3838 kg olarak bildirilmiştir (Alpan ve Arıtan,1970). Ankara Çayır Mera Enstitüsü Siyah-Alaca larında 3.laktasyon süt verimi 4233 kg, laktasyon süreleri ise 1966, 1967, 1968 yılları için sırasıyla 318 gün, 311 gün, 317 gün olarak bildirilmiştir ( Güney, 1971). Özcan ve Pekel (1976), Çukurova Bölgesi entansif tarım işletmesindeki Avrupa orijinli Siyah-Alaca ların 1.Laktasyon gerçek süt verim ortalaması kg, Laktasyon süresi gün olarak hesaplanmıştır. Şekerden ve Pekel (1982), Reyhanlı Devlet Üretme Çiftliği Siyah-alaca lar için Laktasyon süt verim ortalamasını ± 37.8 kg, laktasyon süresi ortalamasını gün olarak bildirmişlerdir.

13 13 Tümer ve ark (1985), Siyah-Alaca larda Laktasyon süresi gün, 305 günlük süt verimi kg, gerçek süt verimi kg olarak saptanmıştır. Özkütük ve Pekel (1986), Hatay ili entansif süt sığırcılığı projesi kapsamında yer alan 28 işletmede Avrupa orijinli Siyah-Alaca populasyonunun 305 gün süt verim ortalamasını 4046 kg, Laktasyon süresi ortalamasını 292 gün olarak bildirmektedirler. Araştırmacılar, ve 4. Laktasyon süt verim ortalamalarını ve Laktasyon sürelerini sırası ile 3305 kg, 3703 kg, 4566 kg ve 3646 kg; 293 gün, 287 gün, 286 gün ve 239 gün olarak saptamışlardır. Şekerden ve ark (1987), Amasya ili entansif süt sığırcılığı projesi kapsamındaki 31 işletmede 305 günlük süt verim ortalamasını alman orijinlilerde kg, Danimarka orijinlilerde ise kg, Laktasyon süresi ortalamalarını Alman orijinlilerde gün, Danimarka orijinlilerde ise gün olarak bildirmektedirler. Gündoğdu (1993), Sarımsaklı Tohum Üretme Çiftliğinde Yetiştirilen Siyah- Alaca Süt sığırlarının yılları arasındaki süt verim özelliklerine ilişkin veriler üzerinde bir araştırma yapılmış ve buna göre, birinci laktasyondaki süt verim ortalamalarını 7970 kg olarak saptamışlardır. Soysal ve Özder (1989), Tekirdağ da özel bir süt sığırcılığı işletmesindeki Siyah-Alacaların birinci laktasyondaki süt verim ortalamalarını 4839 kg olarak saptamışlardır. Soysal ve Özder (1991), Gökçeada Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Siyah- Alacaların laktasyon süt verim ortalamalarını kg olarak saptamışlardır. Soysal ve Özder (1992), Kumkale Tarım İşletmesinde yetiştirilen Siyah- Alacaların birinci laktasyondaki süt verim ortalamalarını 3057 kg olarak tespit etmişlerdir.

14 14 Soysal ve Özder (1992), Türkgeldi Tarım İşletmesinde yetiştirilen Siyah- Alacaların birinci laktasyondaki süt verim ortalamalarını 4668 kg olarak saptamışlardır. Kaygısız (1997), Kahramanmaraş Tarım İşletmesinde yetiştirilen Siyah-Alaca sığırların 305 günlük süt verimi, Laktasyon süresi ve kuruda kalma süresi için sırasıyla 4389 kg, 307 gün ve 91 gün olarak bildirmektedir. Türkiye de 17 ilde toplam 1207 yetiştirici işletmesinde soykütüğü ve süt verimleri kayıtları tutulan baş ineğe ait laktasyon kaydı değerlendirilip, Siyah-Alaca sığır ırkına ait süt ve döl verimi özelliklerine ait tanımlayıcı değerler belirlenmiştir. Bu çalışmaya göre 305 günlük süt verimi, Laktasyon süresi ve kuruda kalma süresi ile süt verimi etkenliği ortalamaları sırasıyla 5592 kg, 331 gün, 74.0 gün ve 5203 kg olarak bulunmuştur (Kumlu ve Akman, 1999). Bilgiç ve Yener ( 1999), Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi zootekni Bölümü sığırcılık işletmesinde yetiştirilen Siyah-Alaca ineklere ait kayıtları değerlendirerek süt verim özelliklerini tespit etmişlerdir. Gerçek süt verimi, 305 günlük süt verimi ve laktasyon süresi sırasıyla, 4493 kg, 4537 kg ve gün olarak bildirilmiştir. Reyhanlı Tarım İşletmesinde yetiştirilen 110 baş Siyah-Alaca sığırın yılları arasındaki, Laktasyon süresi, Laktasyon süt verimi, 305 günlük süt verimi, EÇ- 305 günlük süt verimi ve kuruda kalma süresi için ortalamalar sırasıyla, ± gün, kg, kg, kg, gün olarak bildirmişlerdir (Bakır ve Çetin, 2001). Koçaş Tarım İşletmesinde yetiştirilen 275 baş Hosteın Irkı sığırların, yıllarına ait süt verim kayıtları incelenmiş ve laktasyon süt verimi 6400 kg olarak bulunmuştur ( Sehar ve Özbeyaz, 2001). Duru ve Tuncel (2002), Koçaş Tarım İşletmesi nde yetiştirilen Siyah-Alaca sığırların süt verim özelliklerine ait laktasyon süresi, laktasyon süt verimi ve 305 günlük süt verimi sırasıyla; gün, 4966 kg ve 4784 kg olarak bildirmişlerdir.

15 15 Polatlı Tarım İşletmesi nde yılları arasında yetiştirilen ve 435 Laktasyon kaydı bulunan Siyah-Alaca ineklerin bazı süt verim özellikleri incelenmiş ve bu özelliklere ait Laktasyon süresi, Laktasyon süt verimi ve 305 güne göre düzeltilmiş süt verimi sırasıyla; gün, kg ve kg olarak bulunmuştur (Bilgiç, 2004) Süt Verimine Ait Genetik Parametreler Kalıtım Derecesi Tahminleri Kullanım alanı çok geniş olan bu katsayının en önemli özelliklerinden birisi, herhangi bir özellik bakımından hayvanın fenotipik üstünlüğünün ne kadarını döllerine aktarabileceğini göstermektedir. Hayvanın fenotipik üstünlüğü ise, aynı koşullarda (çevrede) yetiştirilen hayvanların ortalamasından olan sapmadır (Kumlu, 2003). Kısaca kalıtım derecesi (h 2 ), genotipik varyansın fenotipik varyanstaki payı olarak ta ifade edilmektedir. Kalıtım derecesi hangi özellik için hangi ıslah metodunun kullanılacağını belirten en önemli bir kriter dir. Süt sığırcılığında, bazı süt verim özelliklerine ait kalıtım derecesinin tahminine ilişkin yapılan çalışmalarda saptanan kalıtım derecesi değerleri değişiklik göstermektedir. Yener (1979), Orta Anadolu D.Ü.Ç.sürülerinde baba bir üvey kardeşler benzerliği yöntemini uygulayarak süt veriminin kalıtım derecesini (h 2 ) Malya, Koçaş, Polatlı, Çiçekdağı, Konuklar ve Gözlü de sırasıyla; 0.66, 0.22, 2.15, 0.54, 0.14, olarak bulmuştur. Danell (1981), Holstein-Friesian ırkında yıllarına ait süt verimlerinin kalıtım derecesini 0.33 olarak belirtmektedir.

16 16 Şekerden ve Pekel (1982), Reyhanlı Devlet Üretme Çiftliği nde yetiştirilen Siyah-Alaca ırkı sığırların, süt verimlerine ait kalıtım derecesini 0,34 olarak bildirmişlerdir. Lak (1987), Ankara Şeker Fabrikası Çiftliği Esmer Sığırlarında Yapmış olduğu çalışmasında kalıtım derecesini 0.52 olarak bulmuştur. Gürdoğan ve Alpan (1990), Ankara Şeker Fabrikası Çiftliğinde yetiştirilen Holstein sürüsünde ergin çağa göre düzeltilmiş süt verimlerinden ve yılların toplam değerleri üzerinden hesaplanan kalıtım derecesini 0.45 bulmuştur. Kahramanmaraş Tarım İşletmesinde yetiştirilen Siyah-Alaca sığırların verim özellikleri incelenmiştir. İncelenen süt verim özelliklerinden en küçük kareler ortalamaları 305 günlük süt verimi, 2x-305 EÇ süt verimi, laktasyon süresi ve kuruda kalma süresi için sırasıyla 4398 kg, 307 gün ve 91 gün olarak bulunmuştur. Buzağılama yılı etkisi tüm süt verimi özellikleri için çok önemli (P<0,01) bulunmuştur. Laktasyon sırası etkisi 305 günlük süt verimi ve kuruda kalma süresi için çok önemli (P<0,01) bulunmuştur. Buzağılama mevsimi etkisi 305 günlük süt verimi, laktasyon sırası ve laktasyona başlama yılında farklılıklarında ileri variyasyonunun toplam variyasyondaki % payı sırasıyla; 305 günlük süt veriminde 1.02, 6.87 ve 20.12; 2x305-EÇ süt veriminde 8.54, 5.33 ve 19.55; laktasyon süresinde 0.44, 0.00 ve 4.0; kuruda kalma süresinde 0.00, 0.30 ve 2.26 olarak bulunmuştur (Kaygısız, 1997). Tuna (1997), Tigem Tahirova Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Siyah Alaca sığırlarda, 305 günlük süt verimine ait kalıtım derecesini 0,27 olarak saptamıştır. Ulutaş ve ark. (2001), Gelemen Tarım İşletmesi Siyah-Alaca sürüsünde, yılları arasında buzağılayan hayvanların ebeveyn bilgileri ile 305 gün süt verimi kayıtları kullanılarak, 305 günlük süt verimine ait varyans bileşenleri ve genetik parametrelerden, süt verimine ait kalıtım derecesini (h 2 ) 0.16 olarak bildirmişlerdir.

17 17 Erdoğdu ve Akman (2003), Türkiye Damızlık sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği veri tabanında bulunan Siyah-Alaca ırkı 6791 baş ineğin, yılları arasında başlamış ilk laktasyon süt verimleri incelenerek süt verimine ait varyans unsurlarından kalıtım derecesini (h 2 ) süt verimi düşük gurup için 0.03, yüksek grup için 0.22 olarak bildirmişlerdir. Koç (2003), Dalaman TİGEM de bulunan süt sığırı sürüsünün yılları arasında tutulmuş süt verim denetimi kayıtlarından süt verimi özelliklerine ait fenotipik ve genetik parametreler tahmin edilmiş, süt verimi özelliklerinden 458 baş ineğin 1314 laktasyon kaydından, LS, GLSV ve 305 GSV ortalamaları sırasıyla; ±0.55 gün, 7300 kg ve 7290 kg; Bireysel Hayvan Modeli ne göre bu özelliklerin kalıtım derecesi (h 2 ) sırasıyla 0.01, ve 0.126, sabit (kalıcı) çevre etkisi sırasıyla 0.00, ve olarak bulunmuştur. Akman ve Kumlu (2004), Türkiye Damızlık sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği nin veri tabanında bulunan, 9655 baş ineğin yılları arasında başlamış ilk 3 laktasyonuna ait toplam laktasyon kaydına ait eklemeli genetik varyans, sabit çevre varyansı, fenotipik varyans, kalıtım derecesi, sabit çevre varyansının payı, ve fenotipik varyasyon katsayısı sırasıyla; , , , 0.222, ve % 21,8 olarak bildirmişlerdir Tekrarlama Derecesi Tahminleri Döl ve süt verimi gibi zaman içinde tekrarlanan verimler arasındaki grup içi korelasyon katsayısı ile ifade edilen ilişkiye tekrarlanma derecesi denilmektedir (Falconer, 1960). Verimlerin aynı şekilde tekrarlanması bir yandan onu meydana getiren genetik determinasyonun ve kalıcı çevre şartlarının etki derecesine, diğer yandan da geçici ve şansa bağlı çevre şartlarının işleyişine bağlıdır ( Karataş, 1967). Süt sığırcılığında, bazı süt verim özelliklerine ait tekrarlama derecesinin tahminine ilişkin yapılan çalışmalarda saptanan tekrarlanma derecesi değerleri değişiklik göstermektedir.

18 18 Şekerden ve Pekel (1982), Reyhanlı Devlet Üretme Çiftliği nde yetiştirilen Siyah-Alaca ırkı sığırların, süt verimlerine ait tekrarlanma derecesini 0,14 olarak bildirmişlerdir. Akbulut (1990), Atatürk Üniversitesi Tarım İşletmesinde yetiştirilen Siyah Alaca ırkı sığırların süt verimlerine ait tekrarlanma derecesini 0,34 olarak bildirmiştir. Gürdoğan ve Alpan (1990), Ankara Şeker Fabrikası Çiftliğinde yetiştirilen Siyah Alaca sürüsünde hesaplanan süt verimine ait tekrarlanma derecesi 0,50 olarak bildirilmiştir. Kayaalp ve Bek (1991), Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi nde yapmış oldukları çalışmada Siyah Alaca ırkı sığırların 305 günlük süt verimlerine ait tekrarlanma derecesi 0,04 olarak bildirilmiştir. Tuna (1997), Tigem Tahirova Tarım İşletmesinde Yetiştirilen Siyah Alaca sığırlarda, 305 günlük süt verimine ait tekrarlama derecesini 0,072 olarak bildirmiştir. Ulutaş ve ark. ( 2001 ), Gelemen Tarım İşletmesi Siyah Alaca sürüsünde, yılları arasında tutulan süt verim kayıtlarına göre, süt verimine ait tekrarlanma derecesi 0,35 olarak bildirilmiştir. Koç (2003), Dalaman TİGEM de bulunan süt sığırı sürüsünün, yılları arasında tutulan süt verim kayıtlarına göre; LS, GLSV ve 305 GSV ait tekrarlanma derecesi sırasıyla, 0.01, ve olarak bildirilmiştir. Akman ve Kumlu (2004), Türkiye Damızlık sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği nin veri tabanında bulunan, 9655 baş ineğin laktasyon süt verimine ait tekrarlanma derecesi olarak bildirilmiştir.

19 Boğaların Süt Verimlerine Göre Damızlık Değerleri Boğa ve ineklerin gerçek genetik içeriklerine göre doğru bir şekilde değerlendirilmeleri, süt sığırı yetiştirme ve ıslah programlarının yürütülmesinde bilimsel temeli oluşturur. Özellikle süt tipi boğaların damızlık değerlerinin belirlenmesinde zaman içinde çeşitli tahmin yöntemleri geliştirilmiştir. Pirchner (1984), damızlık değerlerin saptanmasında kullanılan ilk yöntemin, 1913 yıllarında geliştirilen ve 1925 yılında güncellenen Hannson-Yapp indeksi olduğunu belirtmiştir. Daha sonraki yıllarda Henderson (1953) un Sürü Arkadaşlarını Karşılaştırma (SAK) Yöntemi ve Robertson un Çağdaşları Karşılaştırma (ÇK) Yöntemi 1980 li yıllara kadar birçok değişiklikle ülkemizde ve birçok ülkelerde kullanılmıştır. Son olarak yine Henderson (1985), tarafından geliştirilen En İyi Doğrusal Sapmasız Tahminleme (BLUP) yöntemi yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Damızlık değer tahminine ilişkin yapılan çalışmalarda saptanan damızlık değerler arasındaki korelasyon (isabet derecesi) katsayısı değerleri değişiklik göstermektedir. Geissler ve Zelfel (1988), Almanya da yapmış oldukları çalışmalarında, ÇK ve BLUP yöntemlerine göre, tahmin edilen damızlık değerler arasındaki korelasyonu 0,14 olarak bildirmişlerdir. Kızılkaya (1993), Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi nde yapmış olduğu çalışmasında, tahmin edilen damızlık değerler arasındaki korelasyonu 0,85-0,99 olarak bildirmiştir. Tuna (1997), Tigem Tahirova Tarım İşletmesi nde yetiştirilen Siyah Alaca Sığırlarda, ÇK, SAK ve BLUP yöntemine göre tahmin edilen damızlık değerler arasındaki korelasyonu -0,012-0,8158 olarak bildirmiştir.

20 20 Akman ve Kumlu (2004), Türkiye Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği ne kayıtlı, 9655 baş ineğin yılları arasında başlamış ilk 3 laktasyonuna ait toplam laktasyon kaydı üzerinde yaptıkları çalışmada, boğalara ait gerçek ve tahmin edilen damızlık değerleri arasındaki korelasyon katsayısı olarak tanımlanan isabet derecesini % 54,8 olarak bildirmişlerdir.

21 21 3.MATERYAL VE METOD 3.1.Materyal Tekirdağ Damızlık Sığır Yetiştirici Birliği ve Kuruluş Amacı Birlik, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu na göre Tarım Bakanlığı tarafından 1995 yılında 7 kurucu üye ile kurulmuş olan tüzel kişiliğe ait bir kamu kuruluşudur. İdare şekli üyeler arsından seçilen 7 yönetim kurulu ve 5 denetleme kurulu olmak üzere toplam 12 kişidir. Birliğin kuruluş amacı, hayvan ıslahı çalışmalarını bölgede planlayıp uygulayarak bölge hayvancılığını ekonomik şartlarla verim bakımından daha üstün seviyelere çıkarmayı amaçlamakta ve çalışmalarını bu doğrultuda yapmaktadır. Birliğe 2006 yılı itibariyle toplam üye sayısı 1546 ve soykütüğüne kayıtlı hayvan sayısı ise baş dır Hayvan Materyali Bu araştırmanın materyalini, Tekirdağ İli Damızlık Sığır Yetiştirici Birliği tarafından bölgede kullanılan ve kayıtları tutulan 44 adet Siyah-Alaca ırkı boğalar ile, birliğe üye işletmelerde 1994 ve daha sonraki yıllarda doğan 662 Siyah-Alaca ineğin, yılları arasında elde edilmiş 1294 laktasyon süt verim kaydı oluşturmuştur (Çizelge )

22 22 Çizelge Araştırmada kullanılan laktasyon verilerinin laktasyon sırası, yıllara ve Baba gruplarına göre dağılımı Laktasyon Sırası Sürü (n) Verim Ort.(lt) Yıllar Sürü (n) Verim Ort.(lt)

23 23 Çizelge in devamı Baba No N Verim Ort.(lt) Baba No N Verim Ort.(lt) N: Boğalara ait, değerlendirmeye alınan kızlarının sayısı.

24 Tekirdağ Damızlık Sığır Yetiştirici Birliği nde Tutulan Süt Sığırı Verim Kayıtları Tekirdağ Damızlık Sığır Yetiştirici Birliği ne üye olan işletmelerde yetiştirilen Siyah-Alaca ineklere ait bilgiler, birliğin soykütüğü elemanları tarafından, işletme güncelleme formuna yazılarak işletmelerden aylık olarak toplanmakta ve bilgi işlem merkezindeki ulusal soykütüğü programına işlenmektedir. Süt verimi ile ilgili bilgiler ise üyeler tarafından işletmelerde bulunan Süt Kontrol Defteri ne yazılmakta ve ayda bir kez olmak üzere birliğe teslim edilerek soykütüğü programına kaydedilmektedir. İşletme Güncelleme Formu: Bu formda ineğin ırkı, doğum tarihi, babası ve anası ile süt verimine ilişkin bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgiler; - Laktasyona Başlama Yılı, - Laktasyon Süresi, - Laktasyon Sayısı, - Kuruda Kalma Süresi, - Süt Verimi dir. Süt Kontrol Defteri: Birlik tarafından üye işletmelere dağıtılan ve kullanılması mecburi olan bu defterlerde; Üye işletme numarası, işletmenin adresi, İşletmede mevcut olan sağılır ineklerin kulak numarası, ineğin adı, tohumlama tarihi, doğurduğu tarih, sağıma başladığı gün, kontrol tarihleri ve kuruya ayrılma tarihi ile buzağılarına ait; - Buzağının Kulak Numarası ve Adı, - Doğum Tarihi, - Doğum Şekli, - Cinsiyet, - Doğum Ağırlığı, - Babasının Kulak Numarası ile Akıbetine ilişkin bilgiler ve düşünceler yer almaktadır.

25 İncelenen Özellikler Bu çalışmada, yukarıda belirttiğimiz bilgi kaynakları kullanılarak, birliğe üye işletmelerde yetiştiriciliği yapılan Siyah-Alaca sürünün, Laktasyon süt verimi üzerinde durulmuştur. Ayrıca boğaların; (Henderson, 1985) tarafından geliştirilen En İyi Doğrusal Sapmasız Tahminleme (BLUP) yöntemi ile SAS (1998) paket programı kullanılarak damızlık değerleri tahmin edilmiştir. 3.2.Metod Bu bölümde öncelikle süt verim kayıtlarından yararlanarak laktasyon süt verimlerinin hesaplanması hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra süt verimi ile ilgili incelenen özelliklere ait genetik parametrelerin tahmin edilmesinde kullanılan eşitlikler ile boğaların damızlık değerlerini tahmin etmek için kullanılan, En İyi Doğrusal Sapmasız Tahminleme (BLUP) yöntemine ilişkin eşitlikler sunulmuştur Laktasyon Süt Verimlerinin Hesaplanması Bu çalışmada, işletmede her bir hayvana ait, tüm laktasyonlar için günlük ortalama süt verimi (G.O.S.V.) aşağıdaki formülle hesaplanmıştır. G.O.S.V = ki/ n ki = Kontroldeki Süt Verimi n = Kontrol Sayısı Doğum ve kuruya çıkma tarihlerinden yararlanarak hesaplanan laktasyon süresi (LS) ile günlük ortalama süt verimi çarpılarak, laktasyon süt verimi hesaplanmıştır. Laktasyon süresinin hesaplanmasında ise aşağıdaki formülden yararlanılmıştır.

26 26 L = n.a ( a / 2 A ) Formülde, L = Laktasyon Süresi, n = Kontrol Sayısı, a = İki Kontrol Arası Süre A = Doğum İlk kontrol Arası Süre, olarak verilmiştir. Burada mevcut kayıtlar, laktasyon sırası ve yılına göre gruplanmıştır. İşletmelerde kontroller ayda bir, sabah ve akşam olmak üzere 2 sağım şeklinde yapılmakta ve süt defterine işlenerek bilgi işleme kaydettirilmektedir Genetik Parametrelerin Tahmini Varyans ve kovaryans bileşenlerin tahminlenmesinde kullanılan çok sayıda metod vardır. Bunlardan; (Patterson ve Thampson,1971) tarafından geliştirilen ve dilimize Kısıtlanmış En Yüksek Olabilirlik yöntemi olarak aktarılan REML (Restricted Maximum Likelihood) yöntemi yaygın olarak kullanılmaktadır. Buna göre genetik parametrelerin tahmini; (Patterson ve Thampson, 1971) tarafından geliştirilen REML tekniği ve süt verim özellikleri üzerine etkili şansa bağlı ( inek, boğa ) etkiler ile sabit ( yıl, sürü, mevsim, laktasyon sırası gibi ) etkileri birlikte dikkate alan, (Henderson, 1984) Karışık Model Eşitlikleri (KME) ne göre yapılmıştır. Söz konusu model aşağıda verilmiştir. Y ijk = µ + α i + ß j + e ijk Bu Modelde; Y ijk = i etkiye ait j.gözlem değeri, µ = populasyona ait genel ortalama, α i ß j = i. şansa bağlı etkiler, = j. sabit etkiler, e ijk = normal dağılış gösteren bağımsız hata değişkenidir.

27 27 Buna göre, süt verim özellikleri için kalıtım derecesi ve tekrarlanma derecesinin tahmininde aşağıda verilen doğrusal model kullanılmıştır. Y i j k l m n = µ + b i + LY j + LS k + M l + S m + e i j k l m n Bu modelde; Y i j k l m b i LY j LS k M l S m = m. Sürüde yer alan herhangi bir ineğe ait süt verimi, = i. Boğaya ait etki, = j. Laktasyon yılının etkisi, = k. Laktasyon sırasının etkisi, = l. Mevsiminin etkisi, = m.sürüsünün etkisi, e i j k l m n = Süt verimini etkileyen tüm etkileri içine alan şansa bağlı hata faktörü dür. Varyansı σ 2 e dir. Süt verim özelliklerine ilişkin tekrarlanma derecesinin tahmininde en az iki laktasyon süt verim kaydı bilinen ineklerin bu verimlerinin benzerliğinden ( grup içi korelasyon katsayısı), kalıtım derecesinin tahmininde ise baba-bir üvey kardeşler arasındaki korelasyondan ( t ) yararlanılmıştır. Kalıtım derecesi tahmininde en az iki verimi bulunan boğalar hesaplamaya katılmıştır. Tekrarlanma derecesinin tahmini (Falconer, 1984), σ 2 i göstermek üzere, inekler arası varyansı σ i 2 r = σ i 2 + σ e 2

28 28 Kalıtım derecesinin tahmini, σ ara 2 boğalar arası varyansı göstermek üzere, σ ara 2 t = , ise h 2 = 4 t σ y 2 σ y 2 = Fenotipik varyans olup, σ ara 2 + σ i 2 eşitliği ile tahmin edilmiştir. Karışık Model Eşitliklerinin çözümü; SAS (1998), paket programı kullanılarak yapılmıştır Boğaların Süt Verimine Göre Damızlık Değerleri Çalışmada inceleme konusu sürünün, BLUP yöntemi kullanılarak laktasyon süt verimine göre damızlık değerleri tahmin edilmiştir. İneklerin damızlık değerlerinin hesaplanmasında kendi değerleri, boğaların damızlık değerlerinin hesaplanmasında ise kızlarının verimleri dikkate alınmıştır En İyi Doğrusal Sapmasız Tahmin ( BLUP ) Metodu Bu çalışmada, Tekirdağ Damızlık sığır Yetiştirici Birliği ne üye işletmelerde yetiştirilen Siyah Alaca sığırı sürüsüne ilişkin damızlık değerlerinin tahminlenmesinde, 662 Siyah alaca ineğe ait toplam 1294 laktasyon verim kaydından yararlanılarak boğa ve ineklerin etkilerinin bir arada saptanılmasını sağlayan BLUP yöntemi Baba (sire) modeli kullanılmıştır. BLUP yöntemi ile damızlık değer tahmini için kullanılan Baba ( sire) modeli eşitliği aşağıda verilmiştir.

29 29 Y i j k = µ i + a j + e i j k Y i j k = i. Sürüdeki, j.babanın, k. çevredeki süt verimi, µ i = i.sürünün ortalaması, a j = j. Babanın eklemeli genetik etkisi e i j k = Hata. Model eşitliğinde, her bir fenotipik değerin 3 unsurdan oluştuğu kabul edilmiştir. Bunlardan ilki, ineğin yetiştirildiği sürüdür. Sürü, sabit etkili faktör olarak modele konulmuştur. İkinci unsur, her babanın eklemeli genetik etkisidir ve şansa bağlı etkiye sahip faktör olarak modele konulmuştur. Üçüncüsü ise, ölçülemeyen faktörlerin etkisi anlamındaki hata etkileridir. Bu metotla, ineklerin ve boğaların damızlık değerleri aşağıdaki eşitlikler ile hesaplanmıştır. İneklerin Damızlık Değer Tahmini Hesaplamasında Kullanılan Eşitlik; ( Y i j k - µ i ) DD İ = h 2 n x n DD i = i. İneğin damızlık değeri, Y i j k = i. Sürüdeki, j.babanın, k. çevredeki süt verimi, µ i = i.sürünün ortalaması, h 2 n n = İneğin farklı dönemlerdeki verimlerine ait kalıtım derecesi, = İneğin değerlendirmeye alınan verimlerinin sayısı, n h 2 h 2 n = olup, burada; (n r ) r = Tekrarlanma derecesi ( 0,49 ), h 2 = Kalıtım derecesi ( 0,03 ) alınmıştır.

30 30 Boğaların Damızlık Değer Tahmini Hesaplamasında Kullanılan Eşitlik; ( Y i j k - µ i ) DD j = b AY x n DD j = j. Babaya ait damızlık değeri, b AY = Kızlarının fenotipik ortalamasına göre babanın damızlık değerinin regresyon katsayısı, Y i j k = i. Sürüdeki, j.babanın, k. çevredeki süt verimi, µ i = i.sürünün ortalaması, n = Üzerinde durulan boğanın kızlarının sayısı, Babanın damızlık değerinin regresyon katsayısı ( b AY ) nın hesaplanmasında aşağıdaki eşitlik kullanılmıştır. 2 n h 2 2 n b AY = = ( n 1 ) h 2 n + k h 2 k = Süt verimin kalıtım derecesi. ( 0,03 ) alınmıştır, = Sabit katsayı. Sabit katsayının ( k ) hesaplanmasında ise aşağıdaki formül kullanılmıştır. 4- h 2 k = h 2 Damızlık değerlerine ait isabet derecesi ( r AY ) hesabı aşağıdaki eşitliğe göre yapılmıştır. Kov ( A, Y ) n.h 2 n r AY = = = σ 2 A σ 2 Y n. h 2 + ( 4- h 2 ) n + k

31 31 Tahmini damızlık değerlerinin standart hatası hesaplamasında ise aşağıdaki eşitlik kullanılmıştır. S A = σ ara 1- r 2 AY Baba ( sire ) modeline ilişkin BLUP çözümü için, SAS (1998), paket programı kullanılmıştır. REML temelinde analiz yapan SAS (1998), paket programı ile her bir hayvana ait damızlık değerleri tahmin edilmiştir.

32 32 4. ARAŞTIRMA BULGULARI VE TARTIŞMA Bu bölümde incelenen süt verim özelliklerine ilişkin genetik parametreler ve BLUP ın Baba Modeli (sire model) kullanılarak tahmin edilen damızlık değerleri sunulmuştur. Elde edilen bulgular literatür bilgileri ile karşılaştırılmıştır. 4.1.Süt Verim Özellikleri Laktasyon Süt Verimi ( LSV ) Bir ineğin laktasyon verimini etkileyen faktörlerin başında laktasyon sırası gelmektedir. İneğin süt verimi yaşı ilerledikçe artar. Araştırmamızda, süt verim ölçütlerinin değerlendirilmesinde, laktasyon süt verimleri kullanılmıştır. Bu verilerde laktasyon sırasına göre yapılan analiz sonuçları çizelge de verilmiştir. Çizelge Laktasyon Sırasına Göre Laktasyon Süt Verim Ortalaması Laktasyon Sırası N Süt Verimi X ± Sx t P I ,05 ± 51,4 110,94 <.0001 II ,15 ± 63,2 98, III ,14 ± 80,2 81, Genel Ortalama 6164,78 ± 64,93 97, Çizelge İstatistiksel Analizler Varyasyon Kaynakları SD KO Sx Z P Boğalar arası , ,27 0,3945 Boğalar içi kızlar ,52 < Hata ,11 <

33 33 Çizelge de görüldüğü gibi laktasyon süt verimine ait genel ortalama 6164,78 ± 64,93 kg olarak bulunmuştur. Bulunan bu değer, Bakır ve Çetin (2001) in bildiriminden düşük, Arıtürk ve Arpacık (1968), Alpan ve Arıtan (1970), Güney (1971), Şekerden ve Pekel (1982), Tümer ve Ark. (1985), Özkütük ve Pekel (1986), Şekerden ve ark (1987), Soysal ve Özder (1989), Soysal ve Özder (1991), Soysal ve Özder (1992), Duru ve Tuncel (2002) ile Bilgiç (2004) in bildirimlerinden ise yüksektir. Araştırmada, laktasyon süt verimi üzerine laktasyon sırasının etkisinin önemli olduğu bulunmuştur (P < 0,01). Boğaların laktasyon süt verimi üzerine etkisi ise önemsiz bulunmuştur Genetik Parametreler Kalıtım Derecesi Tahmini Kalıtım derecesi, genetik varyasyonu en iyi tanımlayan ve ele alınan herhangi bir karakter bakımından sürünün ıslah potansiyelini belirleyen bir ölçüttür. Yapılan araştırmamızda süt veriminin kalıtım derecesi oldukça düşük bulunmuştur. Bunun sebebinin ise, değerlendirmeye alınan boğaların kızlarına ait verim dönemi sayılarının az olmasından kaynaklanmış olabileceği düşünülmektedir. Araştırma sonucunda bulunan kalıtım derecesi çizelge de gösterilmektedir. Çizelge Süt Verim Özelliklerine Ait Kalıtım Derecesi Verim Özelliği Kalıtım Derecesi ( h 2 ) Laktasyon Süt Verimi 0,03 Tahmin edilen bu kalıtım derecesi değeri, Erdoğan ve Akman ( 2003 ) ın düşük verim seviyesine sahip Siyah Alaca sürüsü için bildirdiği değer ile aynı olup, Yener (1979), Danell (1981), Şekerden ve Pekel (1982), Lak (1987), Gürdoğan ve Alpan (1990), Kaygısız (1997), Tuna (1997), Ulutaş ve ark. (2001), Koç (2003) ile Akman ve Kumlu (2004) un bildirimlerinden ise düşüktür.

34 34 Laktasyon süt verimine ait kalıtım derecesinin düşük çıkmasından dolayı, araştırmamıza konu oluşturan sürünün laktasyon süt verimi yönünden genetik ıslahı için önemli bir potansiyele sahip olamayacağı düşünülmektedir Tekrarlanma Derecesi Tahmini Araştırmaya konu olan sürünün, bölgede gerçekleşen süt verim özelliklerine ait performanslarını ortaya koyabilmek amacıyla, süt verim özelliğine ait tekrarlanma derecesi tahmin edilmiştir. Araştırmamızda tahmin edilen tekrarlanma derecesi değeri, literatür de bildirilen değerler arasında bulunmuştur. Araştırmada sonucunda bulunan süt veriminin tekrarlanma derecesi çizelge de verilmiştir. Çizelge Süt Verim Özelliklerine Ait Tekrarlanma Derecesi Verim Özelliği Tekrarlanma Derecesi ( r ) Laktasyon Süt Verimi 0,49 Tahmin edilen bu tekrarlanma derecesi değeri, Gürdoğan ve Alpan ( 1990 ) ile Akman ve Kumlu ( 2004 ) nun bildirimlerine yakın, Şekerden ve Pekel (1982), Akbulut (1990), Kayaalp ve Bek (1991), Tuna (1997), Ulutaş ve ark. (2001) ile Koç (2003) un bildirimlerinden ise yüksektir. Yapılan istatistik analizler sonucunda elde edilen süt verimine ait varyans bileşenleri ve genetik parametre tahminleri çizelge de gösterilmiştir. Çizelge Süt Verim Özelliklerine Ait Varyans Bileşenleri ve Genetik Parametre Tahminleri Özellikler σ 2 A σ 2 İÇ σ 2 e t h 2 r µ 1 µ 2 µ 3 LSV (kg) 5031, ,0063 0,03 0, , , ,14

35 Boğaların Süt Verimine Göre Damızlık Değerleri En İyi doğrusal Sapmasız Tahmin Metodu ( BLUP ) Baba Modeli ( Sire Model ) BLUP ın Baba Modeli ile değerlendirmeye alınan ineklerle birlikte boğaların damızlık değerleri de tahmin edilmiştir. Bu amaçla 44 boğanın 662 kızına ait 1294 laktasyon süt verim kaydı değerlendirilmiştir. İncelenen verilere göre, boğaların damızlık değerleri boğalara göre gruplandırılan kızlarının damızlık değer ortalamasının kız sayısını da dikkate alan ( ) no lu eşitlikle elde edilen tartı faktörleri ile çarpılarak tahmin edilmiştir. Elde edilen sonuçlar çizelge de verilmiştir. İneklerin damızlık değerleri ise, çizelge de verilen bilgilerden yararlanılarak ( ) no lu eşitlik yardımıyla tahmin edilmiştir. Tahmin edilen değerler Ek- II de verilmiştir ( ). Araştırmamız sonucunda, tahmin edilen damızlık değerine ait korelasyon katsayısı ve standart hata; 0,27 ± 69,07 olarak bulunmuştur. Bulunan bu değer, Geissler ve Zelfel ( 1988 ) in bildirimlerinden yüksek, Kızılkaya (1993), Tuna (1997) ile Akman ve Kumlu (2004) un bildirimlerinden ise düşüktür.

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar;

Türkiye de hayvancılık sektörünün önündeki sorunları iki ana başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar; Tarımı gelişmiş ülkelerin çoğunda hayvancılığın tarımsal üretim içerisindeki payı % 50 civarındadır. Türkiye de hayvansal üretim bitkisel üretimden sonra gelmekte olup, tarımsal üretim değerinin yaklaşık

Detaylı

Türkiye de Simental Genotipinin Yaygınlaştırılması. Araş. Gör. Ayşe Övgü ŞEN Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Türkiye de Simental Genotipinin Yaygınlaştırılması. Araş. Gör. Ayşe Övgü ŞEN Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Türkiye de Simental Genotipinin Yaygınlaştırılması Araş. Gör. Ayşe Övgü ŞEN Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dünyada yaklaşık Simental varlığı 42 milyon baştır. Dünyada yetiştiriciliği yapılan en yaygın

Detaylı

Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ

Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Bölgesi Sığır Yetiştiriciliğinin Yapısı Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Memeli hayvanlardan elde edilen süt, bileşimi türden türe farklılık gösteren ve yavrunun ihtiyaç duyduğu bütün besin unsurlarını içeren

Detaylı

Damızlık İnek Seçimi. Zir. Müh. Zooteknist. Tarım Danışmanı Fatma EMİR

Damızlık İnek Seçimi. Zir. Müh. Zooteknist. Tarım Danışmanı Fatma EMİR Damızlık İnek Seçimi Zir. Müh. Zooteknist Tarım Danışmanı Fatma EMİR Süt sığırcılığını iyi seviyelere çıkarmak için seleksiyon ve çevre şartları önemlidir. Seleksiyon? Her yılın farklı dönemlerinde çeşitli

Detaylı

Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede

Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede BESİLİK BÜYÜKBAŞ SIMMENTAL (SİMENTAL) Simental sığır ırkının anavatanı İsviçre dir. Simental hem süt ve hemde etçi olmalarından dolayı kombine bir sığır ırkıdır. Dünyada bir çok ülkede yetiştirilmektedir.

Detaylı

Siyah Alaca Sığırlarda Kısmi Süt Verimlerinden Yararlanılarak 305 Günlük Süt Veriminin Tahmini

Siyah Alaca Sığırlarda Kısmi Süt Verimlerinden Yararlanılarak 305 Günlük Süt Veriminin Tahmini Siyah Alaca Sığırlarda Kısmi Süt Verimlerinden Yararlanılarak 305 Günlük Süt Veriminin Tahmini İ. Keskin S. Boztepe Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Konya Bu çalışmada, Konya nın

Detaylı

Siyah Alaca Sığırlarda Kuruda Kalma Süresi, Servis Periyodu ve İlkine Buzağılama Yaşı ile Bazı Süt Verim Özellikleri Arasındaki İlişkiler

Siyah Alaca Sığırlarda Kuruda Kalma Süresi, Servis Periyodu ve İlkine Buzağılama Yaşı ile Bazı Süt Verim Özellikleri Arasındaki İlişkiler Ulud. Üniv. Zir. Fak. Derg., (2004) 18(1): 69-79 Siyah Alaca Sığırlarda Kuruda Kalma Süresi, Servis Periyodu ve İlkine Buzağılama Yaşı ile Bazı Süt Verim Özellikleri Arasındaki İlişkiler Serdar DURU *

Detaylı

TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ

TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ TÜRKİYE DE SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ Prof. Dr. Salahattin KUMLU DGRV-Türkiye Temsilciliği Eğitim Ekibi Merzifon, 2012 Türkiye de sığır varlığı ve süt verimi Eylül 2012 2 Sığır varlığı ve süt verimi İnek sayısı

Detaylı

İLİMİZDE HAYVANCILIĞIN DURUMU

İLİMİZDE HAYVANCILIĞIN DURUMU İLİMİZDE HAYVANCILIĞIN DURUMU 1.AMASYADA TARIMSAL YAPI İlimiz ekonomisinde Tarım ilk sırada yer almakta olup 29.390 çiftçi ailesinden 146.948 kişi bu sektörden geçimini sağlamaktadır. 2011 yılı Bitkisel

Detaylı

BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014

BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014 BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014 SUNU PLANI Çalışma Grubu Bağlı Enstitüler/İstasyonlar Dünya ve Türkiye de Büyükbaş Hayvancılık Verileri Devam Eden, Sonuçlanan,

Detaylı

SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM. Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM. Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü SÜT SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM Yusuf GÜÇER Ziraat Mühendisi İzmir İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü TARIMSAL ÜRETİM DEĞERİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ÜRETİMDE İZMİR İN ÜLKE SIRALAMASINDAKİ YERİ (TUİK-2014)

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Edirne İlinde Yem Bitkileri Ekilişi Kaba Yem Üretiminin İhtiyacı Karşılama Oranı EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ EDİRNE İLİNDE YEM BİTKİLERİ EKİLİŞİ, MERALARIN DURUMU

Detaylı

Mehmet Halis BİLDEN Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Başkanı

Mehmet Halis BİLDEN Genel Müdür ve Yönetim Kurulu Başkanı ÖNSÖZ Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü, işletmelerinin tarihleri göz önünde bulundurulduğunda, ülkemizin en eski kurumlarından birisidir. Zirai Kombinalar, Devlet Ziraat İşletmeleri, Hara ve İnekhaneler

Detaylı

Akın Pala, akin@comu.edu.tr. http://akin.houseofpala.com

Akın Pala, akin@comu.edu.tr. http://akin.houseofpala.com Akın Pala, akin@comu.edu.tr http://akin.houseofpala.com 1 Küçükbaş Hayvan Yetiştirme 2 3 Kaç tür koyun var, verimlerine göre Etçi ırklar, Sütçü ırklar, Yapağıcı ırklar 4 Kaç tür koyun var, anatomi Yurdumuzda

Detaylı

Prof.Dr. Selahattin Kumlu

Prof.Dr. Selahattin Kumlu Döl Verimi Sürü Yönetim Programı Prof.Dr. Selahattin Kumlu Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Antalya Amaç; Sürü Yönetim Programı Asgari kayıpla üretim Koruma yoluyla tedavi ihtiyacını

Detaylı

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM

ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 2.ÜLKEMĠZ SÜT HAYVANCILIĞINDA MEVCUT DURUM ULUSAL SÜT KONSEYĠ ARAġTIRMA VE DANIġMA KURULU SÜT SEKTÖRÜ 2010 YILI GENEL DEĞERLENDĠRME RAPORU 1.GĠRĠġ Ülkelerin teknolojik alanda hızlı gelişmeleri, ülkede yaşayan bireylerin sağlıklı ve yeterli beslenmeleri

Detaylı

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI

2013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 013 YILI DESTEKLEME BİRİM FİYATLARI 1 3 MAZOT, GÜBRE VE TOPRAK ANALİZİ DESTEĞİ Mazot Gübre Destekleme Ürün Grupları Destekleme Tutarı Tutarı Peyzaj ve süs bitkileri, özel çayır, mera ve orman emvali alanları,9

Detaylı

Tekirdağ&Ziraat&Fakültesi&Dergisi&

Tekirdağ&Ziraat&Fakültesi&Dergisi& NamıkKemalÜniversitesi ISSN:1302*7050 TekirdağZiraatFakültesiDergisi JournalofTekirdagAgriculturalFaculty AnInternationalJournalofallSubjectsofAgriculture Cilt/Volume:11Sayı/Number:3Yıl/Year:2014 Sahibi/Owner

Detaylı

ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ. Vet. Hek. Ümit Özçınar

ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ. Vet. Hek. Ümit Özçınar ORGANİK MANDA YETİŞTİRİCİLİĞİ Vet. Hek. Ümit Özçınar ORGANİK TARIM VE HAYVANCILIK NEDİR? Organik tarımın temel stratejisi, kendine yeterli bir ekosistem oluşturarak, bu ekosistemdeki canlıların optimum

Detaylı

Türkiye Sığırcılık Sektöründe Yetiştirici Birliklerinin Yeri

Türkiye Sığırcılık Sektöründe Yetiştirici Birliklerinin Yeri Türkiye Sığırcılık Sektöründe Yetiştirici Birliklerinin Yeri Hayvancılığı gelişmiş ülkelerin, üretim ve ürün kalitesi açısından sağladıkları gelişimin temelinde yetiştirici örgütleri tarafından yürütülen

Detaylı

BİRLİĞİN KURULUŞU: 1995 yılında 13 kişi. Türkiye nin 2. Birliği.

BİRLİĞİN KURULUŞU: 1995 yılında 13 kişi. Türkiye nin 2. Birliği. 1 BİRLİĞİN KURULUŞU: 1995 yılında 13 kişi. Türkiye nin 2. Birliği. BİRLİĞİN MEVZUATI :5996 sayılı Veteriner Hizmetleri Bitki sağlığı Gıda ve Yem Kanununun 10.maddesi ve 17.02.2015 tarihli 6589 sayılı kanun,ıslah

Detaylı

TEKİRDAĞ İLİNDE KABA YEM ÜRETİMİ VE İHTİYACI KARŞILAMA ORANI

TEKİRDAĞ İLİNDE KABA YEM ÜRETİMİ VE İHTİYACI KARŞILAMA ORANI T.C. NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS SEMİNERİ TEKİRDAĞ İLİNDE KABA YEM ÜRETİMİ VE İHTİYACI KARŞILAMA ORANI Abdurrahman ERDOĞAN ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI DANIŞMAN: DOÇ. DR. FİSUN

Detaylı

TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İçindekiler 1.GİRİŞ... 5 2. DÜNYADA HAYVANCILIK SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 6 3.TÜRKİYE DE HAYVANCILIK SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ... 8 3.1. Büyükbaş Hayvancılık Faaliyetleri... 9 3.2. Küçükbaş Hayvancılık Faaliyetleri...

Detaylı

Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi Soyak ve ark., 2007 4(3) Journal of Tekirdağ Agricultural Faculty

Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi Soyak ve ark., 2007 4(3) Journal of Tekirdağ Agricultural Faculty Tekirdağ İli Süt Sığırcılığı İşletmelerinin Yapısal Özellikleri ve Bu İşletmelerdeki Siyah Alaca Süt Sığırlarının Çeşitli Morfolojik Özellikleri Üzerine Bir Araştırma A. Soyak M. İ. Soysal 2 E.K. Gürcan

Detaylı

YÖNETİCİ ÖZETİ. Proje ile yüksek genetik kapasiteli damızlıklar öncelikle yurt içinden temin edilmeye çalışılacaktır.

YÖNETİCİ ÖZETİ. Proje ile yüksek genetik kapasiteli damızlıklar öncelikle yurt içinden temin edilmeye çalışılacaktır. YÖNETİCİ ÖZETİ Önerilen projenin kapasitesi 100 Baş Ana kadrolu Damızlık Süt Sığırcılığı ve işletmede doğan erkek buzağıların besiye alınarak değerlendirilmesidir. Proje, 100 ana başlık bir damızlık süt

Detaylı

Dr. AKIN PALA. Zooteknist? Zootekni-Zooteknist? Zooteknist? Zooteknist? Islah, genotip-çevre

Dr. AKIN PALA. Zooteknist? Zootekni-Zooteknist? Zooteknist? Zooteknist? Islah, genotip-çevre Zootekni- 200tekni? Verimleri ekonomiyi göz önüne alarak yükseltmek Zootekni Çevre ve genotipin verime etkisini bilerek işletmenin yararına kullanan eleman Zooteknist 1 2 Zootekni- Zooteknist şunlara karar

Detaylı

SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE BESİCİLİĞİ

SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE BESİCİLİĞİ SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ VE BESİCİLİĞİ Prof Dr. Orhan ALPAN Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Zootekni AnabilimDalı Emekli Öğretim Üyesi Prof Dr. Ali Rıza AKSOY Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi

Detaylı

TÜRKİYE DE HAYVANCILIK

TÜRKİYE DE HAYVANCILIK TÜRKİYE DE HAYVANCILIK Geniş anlamda hayvancılık tarımsal etkinlerin bir koludur. Tarımla uğraşan nüfus bir yandan toprağı işleyip çeşitli ürünler elde ederken, diğer yandan da hayvan besler. Tarımın

Detaylı

Genler ve Çevre fenotipik varyansa ne kadar katkıda bulunuyor?

Genler ve Çevre fenotipik varyansa ne kadar katkıda bulunuyor? Genler ve Çevre fenotipik varyansa ne kadar katkıda bulunuyor? Akin Pala akin@comu.edu.tr Genlerin katkısı Neden aile bireyleri birbirine benzer? Ortak genler paylaşırlar Neden verimlerin genotip tarafından

Detaylı

Batı Anadolu İçin Bir Süt Keçisi: Bornova Keçisi

Batı Anadolu İçin Bir Süt Keçisi: Bornova Keçisi Hayvansal Üretim 43(2): 79-85 (2002) Batı Anadolu İçin Bir Süt Keçisi: Bornova Keçisi Metin Şengonca 1 Mustafa Kaymakçı 1 Nedim Koşum 1 Turgay Taşkın 1 Jörg Steinbach 2 1 Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Detaylı

Norveç Kırmızısı (NRF) ile Melezleme

Norveç Kırmızısı (NRF) ile Melezleme Süt Sığırcılığında Norveç Kırmızısı (NRF) ile Melezleme Daha iyi bir yaşam için ıslah! 2 Melez NRF x Holstein, İrlanda 3 İçindekiler Geno and the Norwegian Red Norveç ve Geno ile ilgili veriler sayfa 4

Detaylı

Ödemiş Belediye Mezbahası nda Kırmızı Et Üretiminin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma

Ödemiş Belediye Mezbahası nda Kırmızı Et Üretiminin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg., 2003, 40(3):81-88 ISSN 1018-8851 Ödemiş Belediye Mezbahası nda Kırmızı Et Üretiminin Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma Erdal YAYLAK 1 Alper ÖNENÇ 2 Turgay TAŞKIN 3 Yusuf KONCA

Detaylı

Birlikle el ele, Hayvancılıkta daha ileriye

Birlikle el ele, Hayvancılıkta daha ileriye Birlikle el ele, Hayvancılıkta daha ileriye 13/03/2014 GÜNDEM 1. DESTEKLEMELERİN DEĞERLENDİRİLMESİ Syf 3-7 2-MEVZUAT DEĞİŞİKLERİ VE YENİ UYGULAMALAR Syf 8-10 3-SUNİ TOHUMLAMA ÇALIŞMA SONUÇLARI Syf 11-25

Detaylı

DAMIZLIK SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ MERKEZ BİRLİĞİ. Nilgün ERGÜN Müzeyyen ŞAHİN Neslihan YILMAZ

DAMIZLIK SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ MERKEZ BİRLİĞİ. Nilgün ERGÜN Müzeyyen ŞAHİN Neslihan YILMAZ DAMIZLIK SIĞIR YETİŞTİRİCİLİĞİ MERKEZ BİRLİĞİ Nilgün ERGÜN Müzeyyen ŞAHİN Neslihan YILMAZ HAKKIMIZDA 4631 Sayılı Hayvan Islahı Kanunu çerçevesinde kurulan Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birlikleri, Islah

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

13.04.2007 / 26492. 13 Nisan 2007 CUMA. Resmî Gazete. Sayı : 26492 TEBLİĞ. Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: HAYVANCILIĞIN DESTEKLENMESİ HAKKINDA

13.04.2007 / 26492. 13 Nisan 2007 CUMA. Resmî Gazete. Sayı : 26492 TEBLİĞ. Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: HAYVANCILIĞIN DESTEKLENMESİ HAKKINDA 13.04.2007 / 26492 13 Nisan 2007 CUMA Resmî Gazete Sayı : 26492 TEBLİĞ Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: HAYVANCILIĞIN DESTEKLENMESİ HAKKINDA UYGULAMA ESASLARI TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2007/20) BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EYLÜL 2015 2014 Bilgi Notu. 1 S a y f a. www.tigem.gov.tr

TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EYLÜL 2015 2014 Bilgi Notu. 1 S a y f a. www.tigem.gov.tr Bilgi Notu 1 S a y f a Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) Geçmişi Osmanlı İmparatorluğunun ilk yıllarına dayanan Hara ve İnekhaneler ile Devlet Üretme Çiftliklerinin 1984 yılında tek çatı altında

Detaylı

1. Keçi eti 2. Et Verimi ve Kalitesi için ıslah

1. Keçi eti 2. Et Verimi ve Kalitesi için ıslah 1. Keçi eti 2. Et Verimi ve Kalitesi için ıslah akin@comu.edu.tr http://akin.houseofpala.com Etin kimyasal içeriği Yaşa, cinsiyete, beslemeye bakılmadan kimyasal yapı da ortalama: %70 su, %18 protein,

Detaylı

2013 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER

2013 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER 03 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Suni Tohumlama 3 Hayvan Başı Ödeme 4 Tiftik Üretim 5 Süt Primi( TL/lt) 6 İpek Böceği Sütçü ve kombine ırklar ve melezleri ile

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme

Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme Dünyada ve Türkiye de Endüstriyel Süt İşleme Dünyada üretilen toplam süt miktarı farklı kuruluşlar tarafından açıklanmaktadır. Bu kuruluşlar temelde birbirleriyle bağlantılı olmalarına rağmen veri toplama

Detaylı

15.05.2009 / 27229. 15 Mayıs 2009 CUMA. Resmî Gazete. Sayı : 27229 TEBLİĞ. Köyişleri Bakanlığından: HAYVANCILIĞIN DESTEKLENMESİ HAKKINDA

15.05.2009 / 27229. 15 Mayıs 2009 CUMA. Resmî Gazete. Sayı : 27229 TEBLİĞ. Köyişleri Bakanlığından: HAYVANCILIĞIN DESTEKLENMESİ HAKKINDA 15.05.2009 / 27229 15 Mayıs 2009 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27229 TEBLİĞ Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: HAYVANCILIĞIN DESTEKLENMESİ HAKKINDA UYGULAMA ESASLARI TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO: 2009/44) BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

2014 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER

2014 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER 04 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Suni Tohumlama Besilik Materyal Üretim Desteği(baş) 3 Hayvan Başı Ödeme 4 Tiftik Üretim 5 Süt Primi( TL/lt) 6 İpek Böceği Sütçü

Detaylı

Tarımsal Meteoroloji. Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 23 EKİM 2013

Tarımsal Meteoroloji. Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 23 EKİM 2013 Tarımsal Meteoroloji Prof. Dr. F. Kemal SÖNMEZ 2 EKİM 201 Prof. Dr. Mustafa Özgürel ve Öğr. Gör. Gülay Pamuk Mengü tarafından yazılan Tarımsal Meteoroloji kitabından faydalanılmıştır. Hava ve İklim ile

Detaylı

ARAŞTIRMA. Anahtar Kelimeler: Saanen, Kıl keçisi, Melezleme, Büyüme, Yaşama Gücü

ARAŞTIRMA. Anahtar Kelimeler: Saanen, Kıl keçisi, Melezleme, Büyüme, Yaşama Gücü ARAŞTIRMA 2007: 21 (1): 21-26 http://www.fusabil.org Saanen X Kıl Keçisi F1 ve G1 Melezlerinde Büyüme ve Yaşama Gücü Özelliklerinin Araştırılması Ü. Gülcihan ŞİMŞEK Metin BAYRAKTAR Murad GÜRSES Fırat Üniversitesi

Detaylı

BULDAN HAYVAN YETİŞTİRİCİLİĞİ

BULDAN HAYVAN YETİŞTİRİCİLİĞİ BULDAN HAYVAN YETİŞTİRİCİLİĞİ Behiye AKSOY(DENGİZ), Nazif EKİCİ Buldan Tarım İlçe Müdürlüğü ÖZET Bu çalışma da Buldan merkez, belde köylerinde hayvan yetiştiriciliği ve yakın gelecekteki durumu incelenmiştir.

Detaylı

Sakız Koyunu. Prof.Dr.. Orhan KARACA. Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, AYDIN

Sakız Koyunu. Prof.Dr.. Orhan KARACA. Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, AYDIN Sakız Koyunu Prof.Dr.. Orhan KARACA Adnan Menderes Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, AYDIN SAKIZ Türkiye ve Yunanistan ın ortak ırkıdır Adını, İzmir in Çeşme ilçesine komşu olan Yunanistan

Detaylı

Besi Hayvanları Pazarlama Politikası ve Canlı Hayvan Borsaları Komitesi. Sonuç Raporu

Besi Hayvanları Pazarlama Politikası ve Canlı Hayvan Borsaları Komitesi. Sonuç Raporu Besi Hayvanları Pazarlama Politikası ve Canlı Hayvan Borsaları Komitesi Sonuç Raporu Ana Başlıklar Kayıt Sistemi Hayvan Pazarları ve Canlı Hayvan Ticaret Borsaları Desteklemeler Sektörel Paydaşlar Mevzuat

Detaylı

Bu yıl Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) dahil olan çiftçilere dekar başına 2,5 lira toprak analizi desteği verilecek.

Bu yıl Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) dahil olan çiftçilere dekar başına 2,5 lira toprak analizi desteği verilecek. Çiftçiye, bu yıl verilecek tarımsal destekler belirlendi Bakanlar Kurulu'nun ''2015 Yılında Yapılacak Tarımsal Desteklemelere İlişkin Karar''ı, 1 Ocak 2015 tarihinden geçerli olmak üzere Resmi Gazete'nin

Detaylı

2015 TARIM VE HAYVANCILIK ÜRETİM DESTEKLEMELERİ

2015 TARIM VE HAYVANCILIK ÜRETİM DESTEKLEMELERİ 2015 TARIM VE HAYVANCILIK ÜRETİM DESTEKLEMELERİ 2015 YILINDA YAPILACAK TARIMSAL DESTEKLEMELERE İLİŞKİN KARAR (*) Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Karar, çevreye duyarlı tarımsal üretimi yaygınlaştırmak,

Detaylı

TEBLİĞ. a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 10 uncu maddesine,

TEBLİĞ. a) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 10 uncu maddesine, 9 Şubat 2013 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 28554 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: TEBLİĞ SAFKAN DAMIZLIK KOYUN VE KEÇİ YETİŞTİRİCİLİĞİ HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2013/2) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

TARIMSAL DESTEKLER 1. Alan Bazlı Destekler

TARIMSAL DESTEKLER 1. Alan Bazlı Destekler TARIMSAL DESTEKLER 1. Alan Bazlı Destekler FINDIK ÜRETİCİLERİ ALAN BAZLI GELİR DESTEGİ Fındık Desteği 170 İyi Tarım Uygulamaları Desteklemeleri Meyve- Sebze Örtü Altı Süs Bitkileri, Tıbbı Aromatik Bitkiler

Detaylı

İnek Rasyonları Pratik Çözümler

İnek Rasyonları Pratik Çözümler İnek Rasyonları Pratik Çözümler Prof.Dr. Selahattin Kumlu Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü Antalya Kim ki, bugün hala ineklerini artık (çer-çöp) değerlendiren hayvanlar olarak görüyorsa,

Detaylı

Prof.Dr.Serap GÖNCÜ Ç.Ü. Ziraat Fak. Zootekni Böl.

Prof.Dr.Serap GÖNCÜ Ç.Ü. Ziraat Fak. Zootekni Böl. TÜRKİYE KÜLTÜR IRKI VE KÜLTÜR IRKI X YERLİ IRK MELEZLERİNDE BESİ PERFORMANSI ÜZERİNDE YAPILAN ARAŞTIRMALAR Prof.Dr.Serap GÖNCÜ Ç.Ü. Ziraat Fak. Zootekni Böl. Türkiyede sığır ırkları Her şeyin yeniden planlanarak

Detaylı

Birlikle el ele, Hayvancılıkta daha ileriye

Birlikle el ele, Hayvancılıkta daha ileriye Birlikle el ele, Hayvancılıkta daha ileriye 1 KURULUŞ Birliğimiz ; 1995 Yılında 904 Sayılı hayvan ıslah kanununa göre 25 Kurucu üye tarafından kurulmuştur. 13 Haziran 2010 tarihli, 5996 sayılı Veteriner

Detaylı

Suni Tohumlama,Tabii Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

Suni Tohumlama,Tabii Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik Suni Tohumlama,Tabii Tohumlama, Ovum ve Embriyo Transferi Faaliyetlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı; tek tırnaklı,

Detaylı

Kalıtım derecesi ve seleksiyon. Kalıtım derecesi ve seleksiyon. Kalıtım derecesi ve seleksiyon. Akla ilk gelen sorular:

Kalıtım derecesi ve seleksiyon. Kalıtım derecesi ve seleksiyon. Kalıtım derecesi ve seleksiyon. Akla ilk gelen sorular: Kalıtım derecesi ve seleksiyon Akin Pala, akin@comu.edu.tr http://akin.houseofpala.com/ Fenotipik değerler ve damızlık değerleri arası ilişki seleksiyon için önemlidir çünkü elimizde sadece fenotipik bilgi

Detaylı

GÖKHÖYÜK TARIM İŞLETMESİNDE YETİŞTİRİLEN SİYAH ALACA SIĞIRLARIN SÜT VERİMİ ÜZERİNE BAZI DÖL VERİM ÖZELLİKLERİNİN ETKİLERİ

GÖKHÖYÜK TARIM İŞLETMESİNDE YETİŞTİRİLEN SİYAH ALACA SIĞIRLARIN SÜT VERİMİ ÜZERİNE BAZI DÖL VERİM ÖZELLİKLERİNİN ETKİLERİ OMÜ Zir. Fak. Dergisi, 2007,22(3):284-291 J. of Fac. of Agric., OMU, 2007,22(3): 284-291 GÖKHÖYÜK TARIM İŞLETMESİNDE YETİŞTİRİLEN SİYAH ALACA SIĞIRLARIN SÜT VERİMİ ÜZERİNE BAZI DÖL VERİM ÖZELLİKLERİNİN

Detaylı

Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG

Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG 1. KIRMIZI ET SEKTÖRÜNDEKİ GELİŞMELER a. Kırmızı Et Sektörü Pazar Analizi AVRUPA BİRLİĞİ: Grafik-1: Avrupa Birliğinde Haftalık Dana Karkas Ortalama Fiyatları / 100 KG Kaynak: Avrupa Birliği Komisyonu,

Detaylı

Büyük baş hayvancılık

Büyük baş hayvancılık Büyük baş hayvancılık hayvancılık faaliyetleri özellikle dağlık bir araziye sahip kırsal kesimlerde ön plana geçerek, birinci derecede etkili ekonomik Yakın yıllara kadar bir tarım ülkesi olarak kabul

Detaylı

AMASYA İLİ DAMIZLIK SIĞIR YETİŞTİRİCİLERİ BİRLİĞİ

AMASYA İLİ DAMIZLIK SIĞIR YETİŞTİRİCİLERİ BİRLİĞİ AMASYA İLİ DAMIZLIK SIĞIR YETİŞTİRİCİLERİ BİRLİĞİ Buğdaylı Mah. Zübeyde Hanım Cad. No.1 Merzifon Tel: 0358 513 4282 Fax: 0358 513 2002 http://www.amasyadsyb.org/ 18-23 EKİM 2009 TARİHLERİ ARASINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN

Detaylı

2015 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER

2015 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER 05 YILI TARIMSAL DESTEKLEMELER HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme (TL/baş) Suni Tohumlama (TL/baş) Sütçü ve kombine ırklar ve melezleri ile etçi ırkların melezleri anaç sığır Etçi ırklar anaç

Detaylı

Türkiye'de keçi yetiştiriciliği

Türkiye'de keçi yetiştiriciliği Türkiye'de keçi yetiştiriciliği Son bir iki yıl kendi içinde değerlendirildiğinde keçi varlığı artmış gibi görünebilir, ancak Ülkemizde son 20 yılda keçi varlığı %52 azalmıştır. Türkiye de 1986 yılında

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1239 KAHRAMANMARAŞ'TA SEBZE TARIMININ MEVCUT DURUMU, PROJEKSİYONLAR VE ÖNERİLER İsmail Güvenç* I. Kahramanmaraş'ta Sebze Tarımı 1Giriş Ülkemiz nüfusu, son sayıma göre 67 milyon

Detaylı

TARIM ĠġLETMELERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (TĠGEM) HAYVANCILIK SEKTÖR RAPORU

TARIM ĠġLETMELERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (TĠGEM) HAYVANCILIK SEKTÖR RAPORU 1 TARIM ĠġLETMELERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (TĠGEM) HAYVANCILIK SEKTÖR RAPORU 1. GiriĢ... 2 2. Dünyada Hayvancılık Sektörünün Görünümü... 3 3. Türkiye de Hayvancılık Sektörünün Görünümü... 5 3.1 Büyükbaş Hayvan

Detaylı

Siyah Alaca Sığırlarda Kısmi Süt Verimlerinden Yararlanılarak 305 Günlük Süt Verimini Tahmin Etme İmkanları *,1

Siyah Alaca Sığırlarda Kısmi Süt Verimlerinden Yararlanılarak 305 Günlük Süt Verimini Tahmin Etme İmkanları *,1 TARIM BİLİMLERİ DERGİSİ 006, 1 (4) 307-31 ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ Siya Alaca Sığırlarda Kısmi Süt Verimlerinden Yararlanılarak 305 Günlük Süt Verimini Tamin Etme İmkanları *,1 Ali AÇIKGÖZ

Detaylı

KONYA SÜT SEKTÖR RAPORU (Konya Süt Eylem Planı)

KONYA SÜT SEKTÖR RAPORU (Konya Süt Eylem Planı) KONYA SÜT SEKTÖR RAPORU (Konya Süt Eylem Planı) 2 SUNUŞ PLANI Temel Tarımsal Göstergeler Konya Tarımının 2023 Vizyonu Sağılan Hayvan Varlığı Süt Üretim Kapasitesi Süt Sektöründe Teknoloji Kullanımı Durumu

Detaylı

ANKARA KEÇİSİ. Yayılma Alanı : Ankara ili başta olmak üzere, İç Anadolu bölgesi ile Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgesinin bazı illeri

ANKARA KEÇİSİ. Yayılma Alanı : Ankara ili başta olmak üzere, İç Anadolu bölgesi ile Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgesinin bazı illeri ANKARA KEÇİSİ Yayılma Alanı : Ankara ili başta olmak üzere, İç Anadolu bölgesi ile Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgesinin bazı illeri Verim Yönü : Tiftik ve et Genel Tanımı : Vücut küçük yapılı, ince ve

Detaylı

ÇİFTLİKLERİN GELECEĞİ. birlikte inek sayısının artışına

ÇİFTLİKLERİN GELECEĞİ. birlikte inek sayısının artışına SÜT SIĞIRI İŞLETMELERİNİN İ İ GENETİK İ OLARAK ISLAHI Bartele Verbeek SÜT İŞLETMESİ OLAN ÇİFTLİKLERİN GELECEĞİ Çevresel koşulların değişimi ile birlikte inek sayısının artışına ilişkin yeni çalışmalar

Detaylı

KAVAK - SÖĞÜT 18.352 48.589 59.112 74.175 377.134 MEYVE DİĞER TARLA 3.969.837 Tablo 2

KAVAK - SÖĞÜT 18.352 48.589 59.112 74.175 377.134 MEYVE DİĞER TARLA 3.969.837 Tablo 2 KIRŞEHİR İLE İLGİLİ BAZI İSTATİSTİKLER 1. EKONOMİK YAPI 1.1. TARIM ve HAYVANCILIK Kırşehir, Türkiye'nin hububat depolarından biridir. Aynı zamanda Türkiye'nin önemli hayvan yetiştiricilik merkezlerinden

Detaylı

Anadolu'ya özgü olan bu ırk, tüm dünyada da Ankara Keçisi (Angora goat) olarak tanınmaktadır.

Anadolu'ya özgü olan bu ırk, tüm dünyada da Ankara Keçisi (Angora goat) olarak tanınmaktadır. Ankara Keçisi tiftik verimiyle diğer keçilerden ayrılan, Orta Asya'da tarih sahnesine çıkmış, günümüzden 7-8 yüzyıl önce, Türklerin Anadolu'ya gelirken beraberlerinde getirdikleri bir keçi ırkıdır. Türklerin

Detaylı

0.04.03 Standart Hata İstatistikte hesaplanan her istatistik değerin mutlaka hatası da hesaplanmalıdır. Çünkü hesaplanan istatistikler, tahmini bir değer olduğu için mutlaka hataları da vardır. Standart

Detaylı

Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü 01330 Adana Bir ineğin kendisinden beklenen en yüksek verimi

Detaylı

KARS İLİ TARIM SEKTÖRÜ EYLEM PLANI

KARS İLİ TARIM SEKTÖRÜ EYLEM PLANI 1 2 3 1: ESK nın Kars ilinde et kombinası olarak faaliyet göstermesi - Et ve Süt Kurumu nun özel sektöre ait bir kombina ile sözleşme yaparak Kars ilinde hayvan alımını yapması. 2: Etçi ırklarla yapılan

Detaylı

Koyun ve keçi sütü ve ürünlerinin üretiminde karşılaşılan temel sorunlar ile muhtemel çözüm önerileri

Koyun ve keçi sütü ve ürünlerinin üretiminde karşılaşılan temel sorunlar ile muhtemel çözüm önerileri Koyun ve keçi sütü ve ürünlerinin üretiminde karşılaşılan temel sorunlar ile muhtemel çözüm önerileri Prof. Dr. Veysel AYHAN Türkiye Damızlık Koyun-Keçi Yetiştiricileri Merkez Birliği (TÜDKİYEB) Genel

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Funda ÇOBAN SÜT KOYUNCULUĞUNDA LAKTASYON EĞRİSİ MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI OLARAK İNCELENMESİ ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI ADANA,2013 ÇUKUROVA

Detaylı

TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU

TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU TÜRKİYE VE DÜNYADA KANATLI SEKTÖRÜNÜN GENEL DURUMU Resim 1: Bakanlığımızca Geliştirilen Yerli Hibritlerimiz (ATAK S). 1. Kanatlı sektörü ile ilgili üretim, tüketim ve istihdam Bakanlığımız, 1930 lu yıllarda

Detaylı

Saanen ve Saanen Melezi Erkek Oğlakların Besi Performansları*

Saanen ve Saanen Melezi Erkek Oğlakların Besi Performansları* Saanen ve Saanen Melezi Erkek Oğlakların Besi Performansları* O. Karadağ 1 E. Köycü 2 1 Marmara Hayvancılık Araştırma Enstitüsü, Bandıma, Balıkesir 2 Namık Kemal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni

Detaylı

HALK ELİNDE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN ISLAHI ÜLKESEL PROJESİ. Dr. Bekir ANKARALI Daire Başkanı 06.03.2014

HALK ELİNDE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN ISLAHI ÜLKESEL PROJESİ. Dr. Bekir ANKARALI Daire Başkanı 06.03.2014 HALK ELİNDE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN ISLAHI ÜLKESEL PROJESİ Dr. Bekir ANKARALI Daire Başkanı 06.03.2014 1 HALK ELİNDE KÜÇÜKBAŞ HAYVAN ISLAHI ÜLKESEL PROJESİ Halk elinde yetiştirilmekte olan küçükbaş hayvanların

Detaylı

T.C...İLÇESİ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFI BAŞKANLIĞI KOYUNCULUK PROJESİ

T.C...İLÇESİ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFI BAŞKANLIĞI KOYUNCULUK PROJESİ T.C. İLİ..İLÇESİ SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKFI BAŞKANLIĞI KOYUNCULUK PROJESİ..-2003 İÇİNDEKİLER I- PROJENİN ÖZETİ II- III- IV- PROJENİN GEREKÇESİ PROJENİN AMACI PROJE KAPSAMINA GİRECEK KÖYLER VE

Detaylı

Kaynak (1) 03.04.2008. Dr. Cemal ÇAKMAK

Kaynak (1) 03.04.2008. Dr. Cemal ÇAKMAK TÜRK HAYVANCILIK SEKTÖRÜNÜN N YAPISI ve STRATEJİK ÖNCELİKLERİ Kaynak (1) Dr. Cemal ÇAKMAK 1. NEDEN HAYVANCILIK? 1. Açlık-Tokluk, iyi-kötü beslenme gibi insan odaklı konular dünya siyasetini de etkilemektedir.

Detaylı

HAYVAN ISLAHI KANUNU. Kanun Numarası : 4631. Kabul Tarihi : 28/2/2001. Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 10/3/2001 Sayı : 24338

HAYVAN ISLAHI KANUNU. Kanun Numarası : 4631. Kabul Tarihi : 28/2/2001. Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 10/3/2001 Sayı : 24338 HAYVAN ISLAHI KANUNU Kanun Numarası : 4631 Kabul Tarihi : 28/2/2001 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 10/3/2001 Sayı : 24338 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt : 40 Sayfa : BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN

RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN 1 RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI Olasılığa ilişkin olayların çoğunluğunda, deneme sonuçlarının bir veya birkaç yönden incelenmesi

Detaylı

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri

ÖNSÖZ. Dr. Ahmet ALTIPARMAK Antalya Valisi BAKA Yönetim Kurulu Başkanı. Tuncay ENGİN BAKA Genel Sekreteri ÖNSÖZ Gelişmiş ülkelerde 1900 lü yılların başlarından itibaren kurulmuş olan kalkınma ajansları, ülkemizde yeni benimsenmiş bir modeldir. Kalkınma Ajansları; bölgesel düzeyde kamu kesimi, özel kesim ve

Detaylı

Hayvansal Üretim 49(2): 1-6, 2008 Araştırma Makalesi

Hayvansal Üretim 49(2): 1-6, 2008 Araştırma Makalesi Hayvansal Üretim 49(2): 1-6, 2008 Araştırma Makalesi Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Çiftliğinde Yetiştirilen Siyah Alaca Sığırlarda Akrabalı Yetiştirme Düzeyi ile Bunun Bazı Üreme ve Süt Verim Özellikleri

Detaylı

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI

2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI T.C. BARTIN VALİLİĞİ İL TARIM MÜDÜRLÜĞÜ 2023 E DOĞRU BARTIN TARIMI YUSUF ALAGÖZ İL TARIM MÜDÜRÜ BARTIN DA DEMOGRAFİK YAPI 2009 YILI ADRESE DAYALI NÜFUS TESPİT ÇALIŞMASI SONUCUNDA İLİN TOPLAM NÜFUSU 188.449

Detaylı

18 Aralık 2013 ÇARŞAMBA. Resmî Gazete. Sayı : 28855 TEBLİĞ. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: DONDURULMUŞ SPERMADAN NUMUNE ALMA ESASLARI

18 Aralık 2013 ÇARŞAMBA. Resmî Gazete. Sayı : 28855 TEBLİĞ. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: DONDURULMUŞ SPERMADAN NUMUNE ALMA ESASLARI 18 Aralık 2013 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28855 TEBLİĞ Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: DONDURULMUŞ SPERMADAN NUMUNE ALMA ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2013/63) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

10 ALMANYA VE TÜRKİYE DE YÖRESEL SIĞIR ISLAHI ÖRGÜTLERİ

10 ALMANYA VE TÜRKİYE DE YÖRESEL SIĞIR ISLAHI ÖRGÜTLERİ 10 ALMANYA VE TÜRKİYE DE YÖRESEL SIĞIR ISLAHI ÖRGÜTLERİ Ekonomik amaçlarla yetiştirilen ve çiftlik hayvanı olarak adlandırılan türler içinde sığır büyük bir öneme sahiptir. Nitekim, 1997 yılı verilerine

Detaylı

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE

2003-2011 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI 2003-2011 DESTEK BİZDEN, ÜRETİM SİZDEN DÜZCE Türk tarımını kalkındırmadan Türkiye yi kalkındıramayız Recep Tayyip ERDOĞAN Başbakan Ekolojik denge ve küresel gıda

Detaylı

Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi Journal of Agricultural Faculty, MKU ISSN 1300-9362

Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi Journal of Agricultural Faculty, MKU ISSN 1300-9362 CİLT/VOLUME SAYI/NUMBER YIL/YEAR 12 1-2 2007 Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi Journal of Agricultural Faculty, MKU ISSN 1300-9362 Sahibi/Publisher Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Detaylı

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği

Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Doç.Dr.Tufan BAL I.Bölüm Tarım Ekonomisi ve Politikası Not: Bu sunuların hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.İ.Hakkı İnan ın Tarım Ekonomisi ve İşletmeciliği Kitabından

Detaylı

KREDİLENDİRME KONULARI ve TEKNİK KRİTERLER (HAYVANCILIK ve SU ÜRÜNLERİ)

KREDİLENDİRME KONULARI ve TEKNİK KRİTERLER (HAYVANCILIK ve SU ÜRÜNLERİ) MADDE 4 Damızlık süt sığırı On baş ve üzerinde manda veya damızlık süt sığırı işletmesi kurmaları veya işletme kapasitesini on baş ve üzerine çıkarmaları gerekir. Manda veya holstein (siyah alaca/kırmızı

Detaylı

SİYAH ALACA SIĞIRLARDA 305 GÜNLÜK SÜT VERİMİ ÜZERİNE ETKİLİ FAKTÖRLERİN PATH ANALİZİ İLE İNCELENMESİ

SİYAH ALACA SIĞIRLARDA 305 GÜNLÜK SÜT VERİMİ ÜZERİNE ETKİLİ FAKTÖRLERİN PATH ANALİZİ İLE İNCELENMESİ İYAH ALACA IĞIRLARDA 305 GÜNLÜK ÜT VERİMİ ÜZERİNE ETKİLİ FAKTÖRLERİN ATH ANALİZİ İLE İNCELENMEİ Ö. İşçi 1, Ç. Takma 2 Y. Akbaş 2 ÖZET İncelenen kantitatif bir özellik üzerine çeşitli faktörlerin doğrudan

Detaylı

BAFRA KOYUNUNUN (SAKIZ KARAYAKA G 1 ) KAZIM KARABEKİR TARIM İŞLETMESİ ŞARTLARINDA DÖL VERİMİ, YAŞAMA GÜCÜ VE BÜYÜME ÖZELLİKLERİ

BAFRA KOYUNUNUN (SAKIZ KARAYAKA G 1 ) KAZIM KARABEKİR TARIM İŞLETMESİ ŞARTLARINDA DÖL VERİMİ, YAŞAMA GÜCÜ VE BÜYÜME ÖZELLİKLERİ T.C. KAFKAS ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAFRA KOYUNUNUN (SAKIZ KARAYAKA G 1 ) KAZIM KARABEKİR TARIM İŞLETMESİ ŞARTLARINDA DÖL VERİMİ, YAŞAMA GÜCÜ VE BÜYÜME ÖZELLİKLERİ Arş. Gör. Serpil IŞIK

Detaylı

Avusturya dan Damızlık Sığır

Avusturya dan Damızlık Sığır RINDERZUCHT AUSTRIA Avusturya dan Damızlık Sığır ZAR - Avusturya Damızlık Sığır Yetiştiricileri Merkez Birliği Avusturya büyükbaş sektörünün ülkenin doğal üretim şartları ve yapısından kaynaklı gelenekleri

Detaylı

Kuzu üretim teknikleri:

Kuzu üretim teknikleri: Kuzu üretim teknikleri: akin@comu.edu.tr http://akin.houseofpala.com Koç katımında yoğun-ek yemleme:flushing Erken yaşta damızlıkta kullanma Kuzulama aralığının kısaltılması Hormon uygulama, embriyo transferi

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARIMDA ÖZET BÜLTEN 2015 2015 YILI TARIMIN ÖZETİ TARSUS TİCARET BORSASI TARIMDA 2015 YILI ÖZETİ İstatistik Kurumu nun 2015 bitkisel üretim verilerine göre;önceki yıla göre tahıllar ve diğer bitkisel ürünlerde

Detaylı

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2012 YILI TARIMSAL DESTEKLER A-HAYVANCILIK DESTEKLERİ HAYVANCILIK DESTEKLEMELERİ Hayvan Başı Ödeme Bakanlar Kurulu Kararı MADDE 4- (1) Birime Destek 1 Sütçü ve kombine

Detaylı

SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE KAYIT TUTMANIN ÖNEMİ

SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE KAYIT TUTMANIN ÖNEMİ SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE KAYIT TUTMANIN ÖNEMİ Prof. Dr. Göksel Armağan Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü Aydın İli Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Kadın Yetiştirici

Detaylı