TÜRKİYE NİN İHRACATINDA MARKA İMAJININ ETKİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TÜRKİYE NİN İHRACATINDA MARKA İMAJININ ETKİSİ"

Transkript

1 T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANA BİLİM DALI DOKTORA PROGRAMI TÜRKİYE NİN İHRACATINDA MARKA İMAJININ ETKİSİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN Doç. Dr. Mustafa TANYERİ HAZIRLAYAN İrfan ATEŞOĞLU ISPARTA-2003

2 İÇİNDEKİLER. I ŞEKİLLER DİZİNİ..VIII TABLOLAR DİZİNİ...IX KISALTMALAR.. XI GİRİŞ 1 BİRİNCİ BÖLÜM İHRACAT PAZARLAMASI VE TÜRKİYE NİN İHRACATI 1.1.İHRACAT PAZARLAMASI İhracat Pazarlaması Türkiye nin İhracatında Pazarlamanın Önemi KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE İHRACATIN ARTAN ÖNEMİ Rekabet Boyutunun Değişmesi Küresel Pazar Fırsatlarının Doğması İHRACATIN TÜRKİYE AÇISINDAN ÖNEMİ TÜRKİYE NİN İHRACATI Türkiye İhracatının Tarihsel Gelişimi Öncesi Arası Sonrası Türkiye nin İhracatındaki Yapısal Değişiklikler Türkiye İhracatının SWOT Analizi Kuvvetli Yönlerimiz Zayıf Yönler Tehditler Fırsatlar. 25 I

3 1.5. TÜRKİYE DE İHRACATIN GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÖNERİLER Ülke Boyutunda Öneriler Makro Ekonomik ve Siyasi İstikrarın Sağlanması Kurumların Yeniden Yapılanması Yatırım-Üretim-İhracat Zincirinin Kurulması İhracata Yönelik Finansman İmkanlarının Geliştirilmesi İhracata Yönelik Hedef Sektörlerin Belirlenmesi İhracatta Hedef Pazarların Belirlenmesi Uluslararası Normlara Uygun Devlet Yardımlarının Etkin ve Geniş Bir Şekilde Kullanımı ve Bu Amaçla Düzenli Kaynak Sağlanması İhraç Maliyetlerini Düşürecek Politikaların Uygulanması Altyapı Hizmetlerinin Geliştirilmesi Bürokratik Engellerin Azaltılması Yabancı Sermaye Yatırımlarını Artıracak Politikaların Uygulanması Uluslararası Mevzuata Uyum Sağlanması KOBİ lerin İhracata Yönlendirilmesi Türkiye ve Türk Malı İmajının Olumlu Yönde Geliştirilmesi Firma Boyutunda Öneriler Küresel Vizyon Oluşturmak İşletme Yapı ve Yönetiminde Yeni Yöntemleri Uygulamak İşletme Kültüründe Değişim İnsan Kaynakları Yönetiminde Değişim Kurumsal Kimlik ve İmaj Oluşturmak Marka ve Marka İmajı Oluşturmak.. 38 II

4 İKİNCİ BÖLÜM MARKA İNŞASI 2.1. MARKANIN TANIMI MARKANIN ÖNEMİ Firmalar Açısından Önemi Ülke Açısından Önemi MARKALAMA KARARLARI Markalamaya Karar Vermek Üretici Veya Aracı İşletme Markası Ulusal ve Uluslararası Markalama MARKA İNŞASININ ORGANİZASYONU MARKA İNŞA PLANI Stratejik Marka Analizi Marka Kimliği Kavram Marka Kimliği Elamanlarının Seçiminde Kullanılan Ölçütler Marka Kimliğinin Elemanları Kişilik Ürün Özellikleri Firma Kimliği Ürünün Kullanımı Kullanıcılar Ülke Kökeni Marka İsmi Sembol Renk Slogan. 54 III

5 Reklam Müziği Marka Kimliğinin Yapısı Değer Önerisi Geliştirme Değer Önerisi Kavramı Değer Önerisi Geliştirme Konumlandırma Konumlandırma Kavramı Konumlandırmayı Etkileyen Faktörler Konumlandırma Stratejileri Markanın Hayat Eğrisi MARKA İSMİ Marka İsminin Önemi Marka İsminde Bulunması Gereken Özellikler Marka İsmi Stratejileri Marka İsmi Seçme MARKANIN KORUNMASI Türkiye de Markanın Korunması Yabancı Ülkelerde Markanın Korunması İHRACATA YÖNELİK MARKALAMA İhracat Markası İhracatta Marka Stratejileri İhracatta Marka İsminin Önemi Türkiye de İhracata Yönelik Marka Stratejileri IV

6 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYENİN İHRACATINDA MARKA İMAJININ ETKİSİ 3.1. MARKA İMAJININ TANIMI MARKA İMAJININ ÖNEMİ MARKA İMAJININ MARKA DEĞERİYLE İLİŞKİSİ MARKA İMAJININ OLUŞUMUNDA BENLİK İMAJININ ROLÜ MARKA İMAJININ OLUŞMASI Genel İletişim Süreci Marka İmajının Oluşum Süreci MARKA İMAJI İNŞASINA YÖNELİK İLETİŞİM KARMASI Ürün Reklam Reklamın Tanımı ve Türleri Reklam Süreci Marka İmajı Geliştirmede Reklamın Rolü Kişisel Satış Kişisel Satışın Tanımı ve Önemi Kişisel Satışın Marka İmajındaki Yeri Satış Tutundurma Halkla İlişkiler Halkla İlişkiler Kavramı ve Önemi Halkla İlişkilerde İletişim Yöntemleri Sponsorluk Ambalaj Fiyat Dağıtım V

7 3.7. İHRACATTA MARKA İMAJI İhracatta Marka İmajının Önemi İhracata Yönelik Marka İmajının İnşası İhracatta Marka İmajının Etkisi TÜRKİYE NİN İHRACATINDA MARKA İMAJININ ETKİSİ Türkiye nin İhracatında Marka İmajı İhraç Pazarlarında Türk Malı İmajının Oluşturulmasına Yönelik Devlet Yardımları Türkiye'nin Olumsuz Marka İmajın Nedenleri Olumsuz Türkiye İmajının Nedenleri Olumsuz Ülke İmajının Nedenleri Olumsuz Türk Malı İmajının Nedenleri Türkiye nin İhracatında Olumlu Marka İmajı İnşasına Yönelik Öneriler DÖRDÜNCÜ BÖLÜM TÜRKİYE'NİN İHRACATINDA MARKA İMAJININ ETKİSİNE İLİŞKİN ARAŞTIRMA 4.1. ARAŞTIRMANIN AMACI ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ Araştırmanın Kapsamı (İşletmelerin seçilmesi) Anket Formunun Hazırlanması Ön Anket Anket Formu Araştırmada Karşılaşılan Zorluklar Verilerin Kodlanması, Düzenlenmesi ve Analizi Araştırmanın Hipotezleri Türkiye nin İhracatı İle İlgili Hipotezler VI

8 İhracatta Markalaşma İle İlgili Hipotezler İhraç Pazarlarında Türkiye İmajı İle İlgili Hipotezler TEMEL BULGULAR İşletmelerin Dağılımı İşletmelerin Sektörel Dağılımı İhracat Yapılan Bölgesel Pazarların Dağılımı İşletmelerin İhracat Tecrübesine Göre Dağılımı Araştırma ve Geliştirme Birimi Olup Olmamasına Göre İşletmelerin Dağılımı İhraç Pazarlarında Kendi Dağıtım ve Satış Zinciri Olup Olmamasına Göre İşletmelerin Dağılımı Yurt Dışında Üretim Tesislerinin Olup Olmamasına Göre İşletmelerin Dağılımı Türkiye nin İhracat Geliri İhracatta Markalaşma İhraç Pazarlarında Türkiye nin Marka İmajı Korelasyon Analizi Bulguların Değerlendirilmesi SONUÇ 151 EK VII

9 ŞEKİLLER Şekil:1.1. Pazarlama Aşamaları.. 5 Şekil: Yılları Arasında Türkiye İhracatındaki Yapısal Değişim Şekil:1.3. İhracatta Türkiye nin Üstünlükleri ve Fırsatlar Şekil:1.4. İhracatta Türkiye nin Zayıf Yönleri ve Tehlikeler 24 Şekil:2.1. Marka İnşa Modeli Şekil:2.2. Sembolün Etkisi Şekil:2.3. Marka Kimliğinin Yapısı.. 56 Şekil:2.4. Marka Kimliği Örneği.. 59 Şekil:2.5. Markanın Hayat Eğrisi.. 63 Şekil:2.6. Marka İsminin Seçilme Süreci Şekil:3.1. Marka İmajının Marka Değeri ile İlişkisi Şekil:3.2. Benlik Kavramı ile Marka İmajı Arasındaki İlişki Şekil:3.3. Duruma Bağlı Benlik İmajının Marka Tercihlerine Etkisi Şekil:3.4. Genel İletişim Süreci Şekil:3.5. Marka İmajının Oluşumu.. 82 Şekil:4.1. İşletmelerin Sektörel Dağılım Şekil:4.2. İhracat Yapılan Bölgesel Pazarların Dağılımı Şekil:4.3. İşletmelerin İhracat Tecrübesine Göre Dağılımı. 121 Şekil:4.4. Ar-ge Biriminin Olup-Olmamasına Göre İşletmeler Dağılımı Şekil:4.5. İhraç Pazarlarında Kendi Dağıtım ve Satış Zinciri Olup-Olmamasına Göre İşletmeler Şekil:4.6. Yurtdışında Üretim Tesislerine Göre İşletmeler VIII

10 TABLOLAR Tablo: Öncesi Türkiye Dış Ticaretinin Gelişimi.. 12 Tablo: Yılları Arasında Türkiye Dış Ticaretinin Gelişimi Tablo: Yılları Arasında Türkiye Dış Ticaretinin Gelişimi.. 18 Tablo:4.1. İşletmelerin Sektörel Dağılım. 119 Tablo:4.2. Türkiye nin potansiyeline göre ihracat geliri düşüktür sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı Tablo:4.3.Türkiye deki ihracatçı firmalar ihraç pazarlarında fiyat rekabeti ile ayakta kalmaktadırlar sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı. 125 Tablo:4.4. Dünya standardında kalitesi olan Türk ihraç ürünleri vardır sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı.126 Tablo:4.5. Türkiye de firmalar daha çok ekonomik kriz dönemlerinde ihracata yönelmektedirler sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı 127 Tablo:4.6. Türkiye deki firmalar dış pazarları kapsayacak şekilde vizyon geliştirmelidirler sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı Tablo:4.7. Türkiye nin ihracatında markalaşma oranı çok düşüktür sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı Tablo:4.8. İhracatta kalıcı başarı için markalaşma gereklidir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı Tablo:4.9. Türk firmalarının yakın zamanda bölgesel (Avrupa, Orta Asya, vb.) marka oluşturma imkanları vardır sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı Tablo:4.10. Türk firmalarının yakın zamanda küresel (dünya) marka oluşturma imkanları vardır sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı 133 Tablo:4.11. İhracatta markalaşmak için ürünün kaliteli ve kalitede süreklilik olması birinci şarttır sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı. 134 Tablo:4.12. İhracatta markalaşmak için tanıtım önemlidir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı. 135 IX

11 Tablo:4.13. İhracatta markalaşmak için üründe sürekli yenilik yapmak gereklidir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı 136 Tablo:4.14. İhracatta markalaşmak için dış pazarlarda firma kendi dağıtım ve satış zincirini kurmalıdır sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı 137 Tablo:4.15. İhracatta markalaşmak için ihraç pazarlarında veya pazara yakın ülkelerde gerektiğinde üretim tesisleri kurmak gereklidir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı.138 Tablo:4.16. İhracatta markalaşmak için devlet desteği gereklidir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı 139 Tablo:4.17. Markanın ihraç pazarlarına yerleşebilmesi için marka hakkında olumlu imaj olmalıdır sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı 140 Tablo:4.18. İhracatta olumlu marka imajının oluşmasında markanın ait olduğu ülke önemlidir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı Tablo:4.19. Türkiye nin ihraç pazarlarında olumsuz Türkiye imajı vardır sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı..142 Tablo:4.20. Türkiye nin ihraç pazarlarında olumsuz Türk Malı imajı vardır sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı..143 Tablo:4.21. Malınız kaliteli ve kaynaklarınız yeterli olsa bile olumsuz Türkiye imajı ihracatta markalaşmanın önündeki en önemli engeldir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı 144 Tablo:4.22. Bölgesel ve dünya markalarımızın olması için olumsuz Türkiye imajının düzeltilmesi gerekmektedir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı.145 Tablo:4.23. Olumsuz Türkiye imajını düzeltmek için Türkiye nin bir marka olarak yeniden KONUMLANDIRILMASI gerekmektedir sorusuna verilen cevapların yüzde dağılımı.146 X

12 KISALTMALAR AB: Avrupa Birliği ABD: Amerika Birleşik Devletleri DTÖ: Dünya Ticaret Örgütü GATT: Gümrük Tarifeleri Ticaret Antlaşması İGEME: İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KHK: Kanun Hükmünde Kararname KOBİ: Küçük Orta Boy İşletmeler SDTŞ: Sektörel Dış Ticaret Şirketleri SWOT: Kuvvet Analizi TBMM: Türkiye Büyük Millet Meclisi TC: Türkiye Cumhuriyeti TL: Türk Lirası Vb: Ve Benzeri Vd: Ve Diğerleri XI

13 GİRİŞ Uluslararası sınırların ekonomik anlamda ortadan kalktığı, artan ticari ve finansal ilişkiler sonucunda ülkelerin birbiriyle bütünleştiği küreselleşen dünyada, ekonomik kalkınmanın ve sürdürülebilir bir ekonomik büyümenin yolu, istikrarlı bir ihracat artışından geçmektedir li yıllardan başlayarak ihracata dayalı kalkınma modelini benimseyen Türkiye ekonomisinde ihracat, ekonominin lokomotif sektörü olarak önemli bir görevi üstlenmiştir. Bugün ihracatta gelinen noktaya baktığımızda, bu görevde belirli bir başarının elde edildiğini söyleyebiliriz. Nitekim, 1980 de 2,9 milyar dolar olan Türkiye nin ihracat geliri 2002 yılında yaklaşık 12 kat artarak 36 milyar dolara ulaşmıştır. İhracatta yaşanan artışla birlikte ihracatın bileşiminde de önemli değişmeler meydana gelmiştir yılında tarım ürünlerinin payı % 57 iken 2002 yılında bu oran % 10 a gerilemiş, sanayi ürünlerinin payı ise % 36 dan % 89 a yükselmiştir. Türkiye ekonomik kalkınma politikasında yaptığı değişiklik ile 1980 yıllarda ekonomik büyüme açısından büyük bir sıçrama yapmıştır. Şüphesiz, bu döneme damgayı ihracat basmıştır. Hatta Türkiye ihracatta gösterdiği başarı ile o yıllarda dünyada örnek model olarak gösterilmiştir. Ancak, 21. yüzyılda Türkiye nin ekonomik bakımından gelişmiş ülkeler arasında yer alabilmesi için ihracat gelirinin en az birkaç kat daha artırılması gerekmektedir. Çünkü, Türkiye ekonomik bakımdan gelişmekte olan bir ülke konumunda olup ekonomik kalkınmanın temel unsuru olan sermaye birikimini sağlayabilmek ve yeni kurulan sanayilerinin rekabet güçlerini yükseltebilmek için, hammadde ve yatırım malları ithal etmek zorundadır. Sözkonusu ithalat zorunluluğu, ithalatı finanse edebilecek düzenli bir kaynağın bulunamaması halinde Türkiye nin ödemeler dengesi krizi ile karşılaşmasına neden olmaktadır. Ödemeler dengesi krizi ise ülkemizi ekonomik kriz ortamına sürüklemektedir. Ulusal İhracat Stratejisinde de belirtildiği gibi Türkiye ihracatının zayıf noktalarından birisi de uluslararası pazarlarda Türk Markalarının olmayışı ve olumsuz Türk Malı imajıdır. Bu durum, bir taraftan Türk firmalarının küresel ve güçlü markalara fason üretim yapmasına, diğer taraftan da uluslararası pazarlarda fiyat rekabetine girmelerine yol açmaktadır. Dolaysıyla, asıl karı kendi markasıyla nihai tüketiciye 1

14 ulaştıran küresel markalar elde etmektedir. Ayrıca, küresel markalar ucuz işgücünü başka bir ülkede bulduklarında hemen oraya yönelmektedirler. Küreselleşmenin bir soncu olarak uluslararası rekabetin baş döndürücü bir şekilde arttığı bir ortamda, fiyat avantajına dayanan ihracat stratejileri yerine marka ve imajı esas alan ihracat politikaları yönelmek gerekmektedir. Marka ve imaj olgusu, ihracatta ürünlerin katma değerini yükselten, kalıcı ve istikrarlı bir ihracat gelirinin elde edilmesinde en büyük katkıyı sağlayan faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye nin arzu edilen ihracat gelirlerine ulaşmasında fason ürünler ihracatından uzaklaşarak, ihracatta marka ve imaj yaratılmasına, yaratılan bu marka ve imaj ile Türk ihraç ürünlerinin dünya pazarlarında tanıtılmasına öncelik verilmesi gerekmektedir. Türkiye nin ihracatında marka ve imaj olgusunun öneminden dolayı çalışma konusu olarak Türkiye nin ihracatında marka imajının etkisi seçilmiştir. İhracatta marka imajı kavramı, markanın ihraç pazarlarında sahip olduğu imajı ifade etmektedir. Marka imajı olumlu veya olumsuz olabilir. İhraç pazarlarındaki olumlu marka imajı sürdürülebilir ve istikrarlı bir ihracat geliri elde edilmesine yol açarken olumsuz marka imajı tam tersi bir sonuca yol açmaktadır. Çalışma dört bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde, ihracat pazarlaması kavramı, ihracatın artan önemi, Türkiye de ihracatın tarihsel gelişimi, ihracattaki yapısal değişimler, Türkiye ihracatının SWOT analizi, Türkiye de ihracatın geliştirilmesine yönelik ülke ve firma boyutunda öneriler ele alınmıştır. İkinci bölümde, firma düzeyinde marka inşası incelenmiştir. Önce markanın tanımı, markanın firma ve ülke açısından önemi ve markalama kararları hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra marka inşasının organizasyonu ve marka inşa planı ele alınmıştır. Marka inşa planı, kimlik yaklaşımı çerçevesinde ele alınarak marka kimliği kavramı, kimlik elamanlarının seçiminde kullanılan ölçütler ve kimlik elamanları açıklanmıştır. Markanın kimliği oluşturulduktan sonra markanın değer önerisi ve konumlandırma stratejisi belirlenmektedir. Marka inşasının son bölümü, markanın inşasına yönelik iletişim stratejilerini kapsamaktadır. Kimlik elamanlarından biri olan marka ismi öneminden dolayı bölümün sonunda ayrı bir başlık altında incelenmiştir. Üçüncü bölümde, önce imaj ve marka imajı kavramı, marka imajının önemi, marka imajının marka değeri ile ilişkisi, marka imajının oluşmasında benlik imajının yeri incelenmiştir. Daha sonra genel iletişim modelinden yararlanılarak marka imajının oluşmasına ait bir model geliştirilmiş ve sözkonusu model açıklanmıştır. Marka imajı tüketicilerin belleğinde oluşur. Ancak, firma tüketicilerde marka hakkında istediği imajı 2

15 inşa edebilmek için bir takım iletişim stratejileri uygulamaktadır. Bundan dolayı, marka imajının inşasına yönelik iletişim karmasını burada ele alma gereği duyulmuştur. Bu bölümde daha sonra ihraç pazarlarında marka imajının oluşumu ele alınmıştır. İhracatta marka imajının oluşmasında aynı model geçerli olmakla beraber pazarlama çevresinin değişmesinden dolayı markanın imajını etkileyen kimlik elamanları değişiklik göstermektedir. Küresel markaların izledikleri stratejilerden yararlanarak ihracatta etkili olan kimlik elamanları anlatılmaya çalışılmıştır. Bölümün sonunda, Türkiye nin ihracatında mevcut marka imajı ele alınmıştır. Türkiye nin ihraç pazarlarında olumsuz marka imajı bulunmaktadır. Olumsuz marka imajının nedenleri, markalaşmaya önem verilmemesi ve olumsuz Türkiye imajı şeklinde iki ana başlık altında incelenmiş ve Türkiye nin ihraç pazarlarındaki olumsuz marka imajının düzeltilmesine yönelik çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise Türkiye ihracatında marka imajının etkisini araştırmak amacıyla yapılan uygulama yer almaktadır. Araştırmada uygulama alanı olarak İGEME nin internet sitesinde İhracatçı Veri Bankası başlığı altında TED 2001 Firma Bilgileri sayfasında tescilli markası olan ve DTÖ sektörel sınıflandırmasına göre gıda, hazır giyim, deri, ayakkabı, mobilya, elektronik cihazlar, otomobil lastiği ve alkollü içkiler sektöründeki işletmeler seçilmiştir. Öncelikle hazır giyim sektörü olmak üzere gıda, deri, ayakkabı ve mobilya sektörü ihracatta güçlü markalar çıkarabileceğimiz sektörler konumundadır. Elektronik cihazlar, otomobil lastiği ve alkollü içkiler sektöründe ise ihracatta markalarına ciddi yatırımlar yapan çok az sayıda firmamız bulunmaktadır. 3

16 BİRİNCİ BÖLÜM İHRACAT PAZARLAMASI VE TÜRKİYE NİN İHRACATI 1.1. İHRACAT PAZARLAMASI İhracat, pazarlama ve hukuk bilimleri açısından tanımlanabilen bir kavramdır. Konumuz gereği, burada ihracatın tanımını pazarlama yönlü yapmamız gerekmektedir. İhracat dış pazarlara yapılan pazarlama faaliyetinin ilk adımını oluşturmaktadır. Bundan dolayı başlangıçta ihracat pazarlamasının tanımını ve Türkiye nin ihracatında pazarlama anlayışının önemini belirtmek yerinde olacaktır İhracat Pazarlaması Pazarlama biliminde pazarlama ve satış kavramları farklıdır. İç pazarda bir ürünün mülkiyetinin el değiştirmesi satış olarak tanımlanmaktadır. Benzer şekilde ihracat ile ihracat pazarlaması farklı kavramlardır. İhracat dış pazarlara yapılan satıştır. 1 Bir işletmenin pazarlama faaliyetleri pazar araştırması, pazarlama planlaması, ürün geliştirme, fiyatlandırma, tutundurma, dağıtım, satış öncesi ve sonrası hizmetler gibi temel unsurlardan meydana gelir. Pazarlamanın evrensel olan bu unsurları, bir ülkenin siyasal sınırlarının dışındaki pazarlarda uygulanması ihracat pazarlaması olarak tanımlanmaktadır. 2 İhracat pazarlaması, uluslararası pazarlamanın ilk aşamasıdır ve temel pazarlama faaliyetlerini kapsamaktadır. İhracat pazarlamasında da pazar araştırması, pazar bölümleme ve hedef pazar seçimi yapılmakta, pazarlama plan ve programları hazırlanmaktadır. Ancak bu faaliyetler hedef pazarın büyüklüğüne, pazar payına, ihracatın doğrudan veya dolaylı olmasına göre, dar veya geniş kapsamlı olabilmektedir. 1 2 OKTAV Mete, TANYERİ Mustafa, ÖNCE Günal, KAVAS Alican, Orta Ve Küçük İşletmelerde İhracata Yönelik Pazarlama Sorunları Ve Çözüm Önerileri, TOBB Yayınları Genel No:176, Ankara, 1990, s.54. ALBAUM Gerald, STRANDSKOV Jesper, DUERR Edwin, International Marketing and Export Management, Third Edition, Addison Wesley Longman Ltd., Singapore, 1998, s

17 İhracat pazarlaması uluslararası pazarlamanın en basit şekli olmasına rağmen dünyadaki birçok işletme için hala önemini korumaktadır. 3 İhracat pazarlamasının ulusal veya iç pazarlamadan farkı, pazarlama çevresinin değişmesinden ileri gelmektedir. İhracat pazarlamasında değişik ekonomik, siyasal, sosyal, kültürel, teknolojik ve coğrafi faktörlerle karşılaşılmaktadır. Dolaysıyla, ihracata yönelik pazarlama faaliyetlerinde bir takım değişiklerin yapılması kaçınılmaz olmaktadır. Şekil:1.1. Pazarlama Aşamaları Ulusal Pazarlama İhracat Pazarlaması Uluslararası Pazarlama Çokuluslu Pazarlama Bütünleşik Bölgesel Pazarlama Küresel Pazarlama Kaynak: JEANNET Jean-Pierre, HENNESSEY H. David, Global Marketing Strategies, s.4. Hemen belirtelim ki düzensiz ihracat yapan işletmeler, genellikle ihracatı iç pazarlamanın devamı olarak görürler ve pazarlama plan ve programlarında ihracata yönelik olarak bir değişiklik yapmazlar. Gerçekte bu bir ihracat pazarlaması değildir. Düzenli veya aktif ihracat yapan işletmeler ise dış pazarları da hedef pazar olarak görür ve pazarın istek ve ihtiyaçlarına göre pazarlama karmasını oluşturur JEANNET Jean-Pierre, HENNESSEY H. David, Global Marketing Strategies, Third Edition, Houghton Mifflin Company, Boston, 1995, s.4. CATEORA Philip R., International Marketing, Nine Edition, Homewood, Iff: R. Irwın Co., 1996, s.18. 5

18 Türkiye nin İhracatında Pazarlamanın Önemi Türkiye nin ihracattaki mevcut performansının yetersiz olduğu ve hedeflenen rakamların çok gerisinde olduğu bir sonraki bölümde ele alınacaktır. Türkiye nin ihracatta yetersiz performans sergilemesinin temel nedeni yıllar boyu ihracatın ve uluslararası pazarların devlet ve firmalar tarafından ihmal edilmesi, yalnızca iç pazarla yetinilmiş olmasıdır yılından sonra başlayan dönüşüm sürecinde ise ihracatımız iç talebin kısılması ve teşvikler gibi faktörlerin etkisiyle artmaya başlamış, ancak firmalarımız ihraç pazarlarında fiyat rekabeti ile tutunmaya çalışmışlardır. Diğer bir ifadeyle, firmalarımızın çoğunluğu ihracata dışardan gelen taleplere cevap vermek amacıyla yönelmiş ve pasif bir ihracat davranışı içerisinde olmuşlardır. İhracat hamlesinde büyük başarılar elde etmiş Japonya, Güney Kore, Tayvan, İsviçre, Almanya, İtalya ve ABD gibi ülkelerin başarılarının altında diğer faktörlerle beraber ihracat pazarlaması kavramını benimsemeleri yatmaktadır. 6 İhracat pazarlaması ile başlayan süreçte bu ülkeler; Toyota, Sony, Hyundai, Nestle, Rolex, Bosch, Mercedes, BMW, Gucci, Versace, Coca-Cola, IBM gibi dünya çapında markalar inşa ederek marka ihracına başlamışlar ve dünya pazarlarına yerleşmişlerdir. Aynı zamanda söz konusu markalar, uluslararası pazarlarda Japon Malı, Alman Malı gibi ülke imajının yerleşmesinde baş rol oynamışlarıdır. Türkiye nin ihracatta sürekli ve kalıcı başarılar elde etmesi ve istenen hedeflere ulaşabilmesi için ihracat pazarlamasını benimsenmesinden başka çözüm yolu bulunmamaktadır. 7 Çünkü ihracatımızın zayıf noktalarından birisini uluslararası pazarlarda markalarımızın ve olumlu bir Türk Malı imajının olmaması oluşturmaktadır. İhracat pazarlaması çerçevesinde, firmalarımız uluslararası pazarları da düşünmeli, bu pazarlardaki tüketicilerin istek ve ihtiyaçlarına göre ürün üretmeli, kendi markası ile bu ürünleri ihraç etmeli, Türk Malı imajının yerleşmesini sağlamalı ve müşteri memnuniyeti sağlayarak uzun dönemde karlılığı hedeflemelidirler KOZLU Cem, Uluslararası Pazarlama, 5.Baskı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, Ankara, 1995, s.5. KİRTİŞ Kazım, Ulusal ve Uluslararası Pazarlamada Son Dönemlerin Bazı Başarılı Ülkeleri ve Türkiye de Bu Anlamda Alınabilecek Önlemler, Pazarlama Dünyası, Yıl:9, Sayı:52, Temmuz- Ağustos 1995, s.26. OKTAV, vd, a.g.e., s.55. 6

19 1.2. KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE İHRACATIN ARTAN ÖNEMİ Yaşadığımız dünyada benzeri görülmemiş bir etkileşim, değişim ve dönüşüm yaşanmaktadır. Ekonomik, siyasal, sosyal ve kültürel alanlarda yaşanan bu etkileşim, değişim ve dönüşüm en genel anlamda küreselleşme süreci olarak ifade edilmektedir. Dünyada bir taraftan küreselleşme yönünde gelişmeler olurken, diğer yandan ilk bakışta küreselleşme ile tezat oluşturan bölgeselleşme eğilimi yaygınlık kazanmaktadır. 8 Dünyadaki söz konusu bu değişimler, bir taraftan işletmelerin karşısına fırsatlar, diğer taraftan da tehlikeler çıkarmaktadır. İşletmelerin ayakta kalabilmeleri için bu değişime uyum sağlamaları kaçınılmaz gibi görünmektedir. Küreselleşme sürecinin işletmeler karşısına çıkardığı ana tehlike olarak rekabet boyutunun değişmeye başlaması ve fırsat olarak da küresel pazar imkanlarının ortaya çıkması şeklinde ifade edilebilir Rekabet Boyutunun Değişmesi Küreselleşme ve bölgeselleşme sürecinin işletmeler açısından getirdiği en önemli tehdit rekabet boyutunun değişmesi olarak kabul edilmektedir. Bilgi, iletişim ve ulaşım teknolojisindeki dev gelişmeler, dünya ekonomisindeki sağlanan liberalleşme hareketleri, ülkelerin serbest piyasa ekonomisini benimsemeleri, uluslararası işletmelerin stratejileri ekonomik küreselleşmeye ortam hazırlamıştır. 9 Ekonomik küreselleşme sonucu işletmeler; ihracat, lisans anlaşmaları, franchising, joint venture, doğrudan yatırım, birleşme ve satın alma gibi yöntemlerle uluslararası pazarlara girmeye başlamışlardır. 10 Günümüzden 15 veya 20 yıl önce yalnızca büyük ölçekli firmalar dünya çapında faaliyette bulunurken, son yıllarda en küçük firmalar bile dünyanın diğer ucundaki pazar fırsatlarını değerlendirme peşindedirler. Böylece küresel rekabet ortamında büyük firmaların yanı sıra küçük ve orta ölçekli firmalar da yer almaya başlamıştır. 11 Bunun sonucu yerel bir pazarda faaliyet gösteren işletmelerin karşılaştıkları rekabetin boyutu da değişmeye başlamıştır. Küreselleşme sürecinin hız kazandığı dönemden önce yerel veya ulusal pazarlardaki rakipleriyle rekabet eden işletmeler, işletmelerin dünya pazarlarına Küreselleşme Özel İhtisas Komisyonu Raporu, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, DPT, Yayın No: 2544, s.1-4. AKTAN Coşkun Can, Globalleşme Ve Türkiye, Mercek, Özel Sayı, Yıl:6, Sayı:21, Ocak 2001, s.105. EREN Erol, Yönetim Ve Organizasyon, 5.Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 2001, s

20 girmesiyle birlikte uluslararası rakipleriyle de rekabet etmek zorunda kalmışlarıdır. Rekabet boyutu ile ilgili dikkat çeken başka bir nokta da; şirket birleşmeleri ve ortak girişimler nedeniyle iç pazar- dış pazar anlamının değişmesidir. Günümüzde, firmalar yalnızca iç pazara yönelik faaliyette bulunsalar dahi, uluslararası pazarlara yönelik faaliyet gösteren diğer firmalarla da rekabet etmektedirler. Bu nedenle bir endüstriye giren firma er ya da geç uluslararası firmalarla da rekabet edecektir. Türkiye deki Renault firması sadece Tofaş la değil Toyota, Opel ve Honda firmalarıyla da rekabet etmektedir. 12 Dolaysıyla, bugün küresel rekabetten doğrudan etkilenmeyen işletmeler bile dolaylı olarak etkilenmektedir. Kısacası, küreselleşme ve bölgeleşme sonucu bir yandan rekabet artarken diğer yandan rekabetin boyutu da değişmektedir. Daha önce yerel ve ulusal boyutlarda olan rekabet, küreselleşmeyle birlikte uluslararası boyutlara taşınmaya başlamıştır. Rekabetin günümüzde ulaşmış olduğu boyut hiper 13, mega 14 rekabet ortamları olarak ifade edilmektedir. Görünen o ki, dünyada küreselleşme süreci devam ettikçe, rekabetin şiddeti artmaya ve boyutu da genişleyemeye devam edecektir Küresel Pazar Fırsatlarının Doğması Uluslararası ticaretteki serbestleşme hareketleri, ülkelerin serbest piyasa ekonomisini benimsemeleri, bilgi, iletişim ve ulaşım teknolojisindeki devasa gelişmeler küresel pazar fırsatlarının doğmasına yol açmıştır. Küreselleşme sürecinin hem nedeni hem de sonucu olan teknoloji; iletişimi, ulaşımı ve seyahati kolaylaştırmakta; dünyanın en uç köşesindeki insanlar bile modernliğin cazibesine kapılmaktadırlar. Hemen hemen her yerde, herkes, gördüğü, duyduğu veya yeni teknolojiler yardımıyla denediği yenilikleri talep eder duruma getirmektedir. Böylelikle bütün dünyada tüketicilerin istekleri ve ihtiyaçları homojenleşmektedir. 15 Günümüzün tüketicisi değişik kültürlere veya uluslara ait JOHANSSON Johny K., Global Marketing, Second Edition, New York: McGraw Hill, Inc., 2000, s.4. İSLAMOĞLU A. Hamdi, Global Pazarlama, Pazarlama Dünyası, Yıl:6, Sayı:34, Temmuz-Ağustos 1992, s.3. AKAT Ömer, Küresel Pazarlamada Hiper Rekabetin Boyutları Ve Rekabet Kanunları, Bursa Barosu Dergisi, Yıl:19, Sayı:50, Aralık 1995, s.25. AKTAN Coşkun Can, 21. Yüzyıl İçin Global Hedefler, Mercek, Yıl:4, Sayı:16, Ekim 1999, s.94. LEVİTT Theodore, The Globalization of Markets, Harvard Business Review, May-Jun 1983, s.92. 8

21 ürünleri, fikirleri, dostlukları ve eğlenceleri tercih edebilmektedir. 16 Bu durum, bir yandan dünyayı tek pazar haline getirirken bir yandan da yeni fırsatlar ortaya çıkarmaktadır. Küresel pazar fırsatlarının doğmasında baş rolü internet oynamakta ve dünyayı homojen hale getirmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojisindeki ilerleme, özellikle 1990 lı yılların ortasından itibaren internetin yaygınlaşması, e-ticaretin hızlı bir şekilde yayılmasına yol açmıştır. Büyük olsun küçük olsun bütün firmalar, iş dünyasındaki köklü değişimi simgeleyen e-ticaretin ortaya çıkardığı inanılmaz fırsatlar ile karşı karşıya kalmışlardır. Elektronik ticaret sayesinde, hiçbir müşteriyi geri çevirmesiniz. Siz gece uyurken bile, dünyanın uykuda olmayan yarısı potansiyel müşteriniz demektir. 17 Şu halde, internet Türk firmalarına tüm dünyaya açılma fırsatı getirdiği gibi, iç pazarımızı da tüm dünya firmalarına açmış demektir. Rekabet artık büyük ile küçük arasında değil, hızlı ile yavaş arasında olmaktadır. Bu yönüyle elektronik ticaret, işletmeler arasında ölçek farkı gözetmeksizin rekabet şansının dengelenmesine katkıda bulunmaktadır. Sizden daha hızlı davranıp, sizinkinden daha kaliteli bir ürünü, sizden daha ucuza müşteriye ulaştıran biri, dünyanın öteki ucunda dahi olsa, sizin pazarınızı ele geçirebilmektedir. 18 Bu fırsatlardan yararlanabilmek için de, yerel düşünmek yerine küresel düşünmek veya bakmak gerekmektedir. 19 Gelecek artık şimdi, burada ve işletmelere değişime uyum ya da dışlanmadan başka bir seçenek tanımamaktadır. Küreselleşme süreci doğru kavranıp yorumlandığı ölçüde, bu sürecin en belirgin göstergesi olan rekabet unsurunu bir tehdit değil, bir avantaj haline getirebilir. Küresel sorunlara ancak küresel yaklaşımların çözüm getirebileceği gerçeğini görmek gerekir. 20 Önemli olan dünyaya bakış açısıdır. Küresel düşünme veya bakış açısı, dünyanın üzerindeki bir uydu gibi dünyayı bir gözle görmektir. 21 Diğer bir ifadeyle dünyayı bir pazar olarak görebilmek, bütün kültürleri veya ulusları düşünebilmek demektir JEANNET, HENNESSEY, a.g.e., s.230. KULA V., TATOĞLU E., KOBİ lerde Elektronik Ticaret Kullanımını Etkileyen Faktörler, Afyon Kocatepe Üniversitesi 7. Ulusal Pazarlama Kongeresi Bildirileri, 2002, s.255. KOÇ Ali, e-yaşam, Global Yarışın Gereğidir, Bizden Haberler, Sayı:283, Ekim 2001, s.7. SAVAŞ Bülent, Küresel Bakışın Önemi, Executive Excellence, Yıl:2, Sayı:16, Temmuz 1998, s.22. ATABEK Ümit, Global Rekabet Ve Halkla İlişkiler, ASOMEDYA, Ekim 2000, s.34. JEANNET, HENNESSEY, a.g.e., s

22 1.3. İHRACATIN TÜRKİYE AÇISINDAN ÖNEMİ Türkiye dünyanın on sekizinci en büyük nüfusuna ve bu nüfusu kendi üretimi ile besleyebilecek tarım ve hayvancılık kaynaklarına sahip bir ülkedir. İki kıta üzerindeki topraklarıyla bir Asya ve Avrupa devleti olan ülkemiz, Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya nın arasında köprü konumunda olan bir ülkedir. Ayrıca, Türkiye Karadeniz ülkelerini açık denizlere bağlayan deniz yolu üzerinde bulunmaktadır. Türkiye nin geleneksel ticaret yolları üzerindeki konumu ülkemize uluslararası ticaret açısından büyük imkanlar sağlayacak şekildedir. Yüz ölçümü itibariyle Avrupa nın en büyük ülkesi olan Türkiye nin aynı zamanda önemli maden ve akarsu kaynakları da vardır. Ancak, yukarıda kısaca açıklanan bütün olumlu şartlara rağmen ülkemizin dünya ticaretindeki payı son derece küçüktür. Dış ticaret hacmimiz dünya ticaretinin binde 4-5 i oranlarında seyretmektedir. İhracatımızın ithalatımızı karşılama oranı ise % dolaylarında gerçekleşmektedir. Diğer taraftan 1950 li yıllarda ekonomik olarak Türkiye nin gerisinde olan Güney Kore, Tayvan, Tayland, Singapur ve Hong Kong gibi ülkeler ise bugün milyar dolar civarında ihracat miktarlarına ulaşmışlardır. 22 Türkiye nin ihracat hedefi 100 milyar dolardır. 23 Oysa Türkiye nin 2002 ihracatı 36 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 24 Görüldüğü gibi ülkemizin ihracat gelirleri, hedeflenen rakamlardan son derece uzakta olduğu açıkça ortadadır. Bu durum, Türkiye nin, ihracat potansiyelinin çok gerisinde olduğunu göstermektedir. Halbuki, ihracat, bir ülkenin ekonomik olarak kalkınmasında ve sürdürülebilir bir ekonomik büyümenin gerçekleştirilmesinde baş rol oynamaktadır. Özellikle ülkemizin de içinde bulunduğu gelişmekte olan ülkeler, kalkınmanın temel unsuru olan sermaye birikimini sağlayabilmek ve yeni kurulan sanayilerinin rekabet güçlerini arttırabilmek için, hammadde ve yatırım malı ithal etmek zorundadırlar. Söz konusu ithalat zorunluluğu, ithalatı finanse edebilecek düzenli bir kaynağın bulunmaması halinde ülkelerin ödemeler dengesi krizi ile karşılaşmalarına yol açmaktadır KOZLU, a.g.e., s.1-4. GİRGİN Oktay, İhracatta Bir Başka Bahara, İhracatta Görünüm, Sayı:51, Ocak 2000, s

23 Bunun en açık örneğini, ülkemiz 1970 li yılların sonuna doğru yaşamış ve döviz kıtlığı yüzünden en temel malların ithalatı bile gerçekleştirilememiştir. İthal ikameci politikaların izlendiği ve dolaysıyla ihracatın bir öncelik olmadığı 1970 li yıllarda ülkemiz, artan ithal talebini dış borçlanma yoluyla finanse etmeye çalışmış ve 1970 li yılların sonlarında kredi musluklarının kesilmesiyle birlikte çok büyük bir kriz ortamı ile karşı karşıya kalmıştır. Bu itibarla, ithalatın herhangi bir kriz ortamında her an kesilebilecek niteliğe sahip dış tasarruflar yerine sağlam ve güvenilir bir kaynak olan ihracat gelirleri ile finanse edilmesi ülkenin ekonomik dengesinin bozulmaması açısından önem arz etmektedir. Ayrıca, ihracat ekonomik açıdan daha etkin bir kaynak dağılımı, uzmanlaşma, istihdam ve üretim artışı sağlamaktadır. Dolaysıyla milli gelirin artmasında da önemli bir rol oynamaktadır TÜRKİYE NİN İHRACATI Türkiye nin ihracatı 1980 yılından sonra çok önemli gelişmeler göstermiştir. Bu gelişmeler arasında; ihracatta tarım sektöründen sanayi sektörüne geçiş, ürün çeşidinin ve ihracatçı sayısının artması sayılabilir. En önemlisi de, artık Türkiye de ihracatın önemi kavranmıştır. Bu bölümde ihracatın tarihsel gelişimi, yapısal değişimi ve swot analizi ele alınacaktır Türkiye İhracatının Tarihsel Gelişimi 19. Yüzyılın başlarında siyasal, askeri ve ekonomik bakımlardan zayıf duruma düşen Osmanlı İmparatorluğu, Avrupa devletlerinin serbest ticaret yönündeki baskılarına dayanamamış ve bu devletlerle bir dizi ticaret anlaşması imzalamıştır. Bu antlaşmalar, Osmanlı İmparatorluğu nun ithalat ve ihracata uygulayabileceği gümrük vergilerini oldukça düşük düzeyde tutmasına ve bağımsız bir dış ticaret politikası izlemesine imkan vermemiştir. Bunun sonucunda Osmanlı İmparatorluğu nun Avrupa ile olan dış ticareti sürekli açık vermiştir. Osmanlı İmparatorluğu, bu dönemde tarımsal mallar üretiminde ve ihracatında uzmanlaşan, buna karşılık mamul mallar ithal eden bir ülke durumuna gelmiştir. 25 ŞAHİNALP Bülent, Neden İhracat, İGEME den bakış, Sayı:1, Ocak-Mart 97, s

24 Cumhuriyet döneminde ise Türkiye nin dış ticaret hacminde genel olarak bir artış eğilimi görülmektedir. Bu artış, Cumhuriyet in ilk yıllarından 1980 li yıllara kadar nispeten yavaş olmuş, 1980 li yıllardan sonra hızlı bir gelişim göstererek günümüze kadar sürmüştür. 26 Bundan dolayı ihracatımızdaki gelişmeleri 1980 öncesi, dönemi ve 1995 ten sonrası şeklinde üç döneme ayırarak incelemek daha uygun olacaktır Öncesi 1980 öncesi ihracattaki gelişmeleri ve şeklinde iki alt dönem olarak incelemekte fayda vardır. Çünkü, Türkiye 1963 yılından itibaren Beş Yıllık Kalkınma Planlarını uygulamaya başlamış, bu çerçevede ihracat Kalkınma Planlarının bir parçası olmuştur. Tablo: Öncesi Türkiye Dış Ticaretinin Gelişimi ( Milyon $ ) Yıllar İhracat İthalat Dış Ticaret Dengesi İhracat/İthalat ( % ) , , , , ,6 Kaynak: Dış Ticaret İstatistikleri, T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü 1923 te kurulan Türkiye Cumhuriyeti Lozan Antlaşması hükümlerine göre, dış ticaret alanında Osmanlı İmparatorluğu nun uygulamalarına devam etmiş, ancak 1929 yılından itibaren kendi ulusal çıkarlarına uygun politikalar uygulamaya başlamıştır dünya ekonomik buhranı ve ülke ekonomisinin koşulları dikkate alınarak uzun bir süre tamamen Korumacı ve Müdahaleci bir dış ticaret politikası uygulanmıştır ÖZCAN H. Avni, Dünden Bugüne Dış Ticaretimizdeki Gelişmeler, Dış Ticaret Dergisi, Özel Sayı, Ekim 98, s

25 yılından 1950 li yıllara kadar ekonominin temel hedefi, ihracat yapmak değil, ülkenin kendine yeterliliğini sağlayacak bir ekonomik yapı oluşturmaktır yılında ihracat 50.8 milyon dolar, ithalat ise 86.9 milyon dolar iken, 1930 yılında ihracat 74.1 ve ithalat 69.5 milyon dolara yükselmiştir. Dış ticaretimiz 1923 ten 1929 yılına kadar sürekli açık vermiş, 1930 yılından (1938 hariç) 1947 yılına kadar ise fazla vermiştir yılında dış ticaretimiz tekrar açık vermeye başlamış ve bu yıldan günümüze kadar kronik hale gelmiştir li yılların başında, siyasi alanda ve dünya ekonomi konjonktüründe yaşanan gelişmelere de bağlı olarak daha liberal bir dış ticaret politikası izlenmeye başlanmıştır. 1950'li yılların başında dış ticarette girişilen liberalleşme eğilimi, artan enflasyon ve dış ödeme güçlükleri nedeniyle bir süre sonra terkedilmiştir. Bu dönemde, yatırım, üretim ve ithalat politikaları ön plana çıkarken, ihracat politikası ve ihracat olgusu geri planda kalmıştır. 1950'li yılların başında yüzde 60'lar düzeyinde gerçekleştirilen liberalizasyon ithalatın, tarımsal üretimdeki artış ise ihracatın artmasında önemli rol oynamıştır. Bu gelişmeler, dış ticaret hacmini artırmakla birlikte, bu artış ihracatımız aleyhine gelişmiş ve dış ticaret açığımız artmıştır. Nitekim, dış ticaret açığının sürekli artması neticesinde, 1953 yılından sonra bazı istikrar tedbirleri alınmaya başlamış, ithalat, tarife ve miktar önlemleriyle kontrol altına alınmaya çalışılmış ve ekonomik liberalizasyondan vazgeçilmiştir. Bu önlemler neticesinde ithalat hacminde düşüşler yaşanmaya başlamıştır. Olumlu dış koşullar ve iklim koşullarının iyi gitmesiyle önemli artışlar gösteren ve 1957 yılında 345 milyon dolar seviyesine kadar yükselen ihracat, tarımsal gelişmenin durması, yükselen iç fiyatlarda yaşanan artışlara rağmen döviz kurunun değiştirilmemesi ve sübvansiyon politikalarının ihracatı caydırıcı şekilde uygulanması neticesinde, 1958 yılında 247 milyon dolar seviyesine gerilemiştir. Bu dönemin temel özellikleri; kronik dış açık, geniş ölçüde hava şartlarına bağımlı bir ihracat, dış yardım ve kredi imkanlarıyla sınırlanan ithalat hacmi olarak özetlenebilir. Bu gelişmeler sonucunda, 1948 yılında % 34 olan ülkemiz ihracatının dünya ihracatındaki payı 1958 yılında % 23 e gerilemiştir MOLDİBİ İ. Adnan, Türk Dış Ticaretinin Tarihsel Gelişimi, Dış Ticarette Durum, Sayı:39, Ağustos,1998, s.13. YAĞCI Hamiyet, MALKOÇ Savaş, Türk Dış Ticaretinin Gelişimi, İGEME den bakış, Sayı:7, Temmuz-Eylül 98, s

26 Türkiye 1963 yılından itibaren Beş Yıllık Kalkınma Planlarını uygulamaya başlamış ve bu dönemde dış ticaret stratejisi olarak İthal İkamesine Dayalı Sanayileşme Politika sı benimsenmiştir. Anılan dönemde, yerli sanayi yüksek gümrük duvarları ve sıkı kambiyo politikaları ile korunmuş olup, bu dönemde oluşturulan sanayi altyapısı, 1980 li yıllarda yaşanan ihracat artışında yer alan temel faktörlerden olmuştur dönemi iki bölümde incelenecek olursa, ilk dönemde ithal ikamesi stratejisinin çok daha yoğun bir şekilde uygulandığı ve ihracatın özendirilmekten ziyade caydırıldığı, iç pazara yönelik üretimin teşvik edildiği ortaya çıkmaktadır. 1970'li yıllarda ise, geniş kapsamlı vergi iadesi uygulamaları ile sanayi ürünleri ihracatını özendirici politikaların izlendiği görülmekle birlikte, uygulanan sabit kur politikası sonucu, ihracat arzu edilen düzeyde gerçekleşmemiştir yılları arasında dünya ihracatı ortalama yılda % 8.22 oranında artarken, Türkiye nin ihracatı %5.88 oranında; yılları arasında ise, dünya ihracatı yıllık ortalama % 19 oranında artarken, Türkiye nin ihracatı % oranında artmıştır yılına kadar, dünya ihracatındaki büyüme, Türkiye ihracatından daha hızlı artmıştır. İhracattaki daralmaya paralel olarak, Türkiye ihracatının dünya ihracatı içindeki payı da sürekli olarak gerilemiştir yılında yüzde 0,26 olan bu oran, 1973 yılında yüzde 0,24, 1979 yılında ise yüzde 0,14 oranına kadar gerilemiştir yılında 368 milyon dolarlık ihracata karşılık, 688 milyon dolarlık ithalat yapılmıştır yılında ise ihracat 2.2 milyar dolara yükselirken ithalat 5 milyar doları aşmıştır Arası 1980 yılı, Türkiye ekonomisi ve özellikle de dış ticaret politikaları açısından en önemli bir dönüm noktasıdır. Birinci ve ikinci petrol krizleri sonrasında dünya ekonomik konjonktüründeki olumsuzluklara paralel olarak Türkiye ekonomisinde yaşanmaya başlayan enflasyon ve dış ödeme gibi sorunlar, ülke ekonomisinde radikal kararların alınmasını kaçınılmaz kılmıştır. Bu nedenle, 24 Ocak Kararları olarak bilinen ekonomik istikrar programı uygulanmaya konulmuştur. Yürürlüğe konulan programın, MOLDİBİ, a.g.m., s.13. Dış Ticaretimizin Gelişimi, Export, Yıl 8, Sayı 23, Ekim 1998, s.9. 14

27 daha önceki dönemlerde uygulanan ekonomik programlardan farkı, dış ticarete farklı bir bakış açısıyla yaklaşılmasıdır. Temel amacı, ülke ekonomisinin serbest piyasa sistemi kurallarına göre işlemesini sağlamak ve dünya ekonomisi ile bütünleşmeyi gerçekleştirmektir. Bu amaçla, ülke ekonomisini dışa kapalı bir hale getiren ithal ikamesine dayalı sanayileşme politikası terkedilmiş ve Dışa Dönük ve İhracata Dayalı Sanayileşme politikası benimsenmiştir. Bu programla; sanayileşme stratejisi olarak emek-yoğun, yerli hammaddelere dayanan ve dünya pazarlarında Türkiye açısından rekabet avantajı olduğu varsayılan sektörlerin desteklenmesi hedeflenmiştir. Strateji değişikliğinin arasında yatan temel neden, ithal ikameci sanayileşme politikasının oluşturduğu yüksek gümrük duvarları ile korunma sonucu rasyonel kaynak dağılımının gerçekleştirilememesi, iç pazara dönük ve dünya pazarlarında rekabet şansına sahip olmayan bir sanayinin, uluslararası rekabete açık bir üretim yapısına kavuşturulmasıdır. 31 Tablo: Yılları Arasında Türkiye Dış Ticaretinin Gelişimi ( Milyon $ ) Yıllar İhracat İthalat Dış Ticaret Dengesi İhracat/İthalat Karşılama Oranı , , , ,6 Kaynak: Dış Ticaret İstatistikleri, T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü 24 Ocak kararlarıyla birlikte gerçekleştirilen devalüasyon sonucu, Türk Lirası nın değeri ABD Doları karşısında % 49 oranında düşürülmüş ve iç talebi kısıcı politikalar uygulanarak ihracata ivme kazandırılması amaçlanmıştır. Sabit kur sisteminden vazgeçilerek esnek kur sistemine geçilmiş ve bu sayede gerçekçi kur 31 AYHAN E. Haluk, Geçmişten Günümüze İhracat Teşvikleri, İGEME den bakış, Yıl 4, Sayı:15, Temmuz-Eylül 2000, s

28 politikası uygulanmaya çalışılmıştır. Değişik destek unsurlarını içeren doğrudan ve nakdi teşvikler ile ihracat teşvik edilmiştir. İhracatın birinci plana çıkmasıyla, ihracatta önem arz eden ulaşım, haberleşme ve diğer altyapı yatırımları hız kazanmıştır. İhracatçılık saygın bir meslek haline gelmiş ve ihracat seferberliği başlatılmıştır. Dış ticaretin liberalleştirilmesi 1983 yılından sonra artan bir hızla sürdürülmüş, ithalatta pozitif listeden, negatif listeye geçilmiş, miktar kısıtlamaları yerine tarife uygulaması ön plana çıkarılmış, koruma oranları giderek düşürülmüştür. Bu dönemde, ihracatla ilgili bürokratik engeller büyük ölçüde azaltılmıştır sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Kanunu ile ilgili olarak 1984 yılında çıkarılan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 30 Sayılı Karar, kambiyo sisteminde önemli serbestleşme sağlamış ve 1989 yılına kadar kambiyo sisteminin esasını oluşturmuştur yılında çıkarılan 32 Sayılı Kararname ile, Türk Lirası nın değiştirilebilir olması sağlanmış ve her türlü dövizin ithali serbest bırakılmıştır yılında Kambiyo Sistemi daha da serbestleştirilerek Türk Lirası nın değiştirilebilme özellikleri güçlendirilmiş ve 32 Sayılı Karar da yapılan değişikle, TL ile ihracat ve ithalat serbest bırakılmıştır. 32 Bu dönemde, ihracatın arttırılmasına yönelik organizasyon veya model arayışları başlamıştır. Bu amaçla 1980 yılında yürürlüğe giren bir tebliğ ile İhracatçı Sermaye Şirketleri kurulmuş, söz konusu şirketlere kuruluş aşamalarından itibaren özel teşvikler getirilmiştir yılında yapılan mevzuat düzenlemesiyle adı geçen şirketlerin ismi Dış Ticaret Sermaye Şirketleri olarak değişmiştir. Bu sistemin temelinde büyük ihracatçının beraberinde getireceği Pazar bulma, dış ticaret işlemlerini yürütme ve tanıtım gibi avantajlarından faydalanma isteği vardır. Bu şirketler sayesinde ihracatımız bir ivme kazanmış ve ihracatımızın önemli bir kısmı bu şirketler üzerinden gerçekleştirilmiştir. İhracatın arttırılmasına yönelik model arayışları çerçevesinde, ülke ekonomisinde büyük bir öneme sahip olmalarına karşın ihracattaki payları son derece düşük olan KOBİ leri ihracata yönlendirilmek için 1994 yılında Sektörel Dış Ticaret Şirketleri adıyla yeni bir örgütlenme modeli uygulanmaya başlanmıştır YAĞCI, MALKOÇ, a.g.m., s ÖZDOĞAN İbrahim, Birlikten Kuvvet Doğar: SDŞ ler ve Rekabet, İGEME den bakış, Yıl:4, Sayı:14, Nisan-Haziran 2000, s

29 İhracat Rejimi zaman içinde İhracat Rejimi zaman içinde yapılan değişiklik ve düzenlemeler ile tescil, lisans ve ruhsat uygulamaları yürürlükten kaldırılarak, ihracat serbestisi prensibi getirilmiştir. İhracatı artırmak için hukuki düzenlemelere ilave olarak ihracatçılara, vergi iadesi, gelir vergisi istisnası, döviz tahsisi, gümrük muafiyetli hammadde ithalatı ve ihracat kredileri gibi bazı parasal ve mali teşvikler sağlanmıştır. Ayrıca, yine ihracatçılara Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu ve Destekleme Fiyat İstikrarı Fonu ndan finansman desteği sağlanmıştır li yılların ikinci yarısından itibaren, ihracatçıların kendi ayakları üzerinde durmaya başlaması ile 1990 lı yıllara doğru nakit teşvik uygulamasına yavaş yavaş son verilmeye başlanmış, ihracat kredi ve sigorta yolu ile desteklenmeye başlamıştır. 34 İhracatın geliştirilmesi, ihraç edilen mal ve hizmetlerin çeşitlendirilmesi, Türk ihracatçılarının dış pazarlarda rekabet gücünü artırmak amacıyla 1987 yılında Türk Eximbank kurulmuştur. Türk Eximbank resmi destekli bir ihracat finansman kuruluşudur. 35 Yabancı sermayeyi çekmek, teknoloji transferini sağlamak ve mamul madde ihracını arttırmak amacıyla Serbest Bölgeler Kanunu 1985 yılında yürürlüğe girmiş ve ilk serbest bölgeler Antalya ve Mersin de kurulmuştur. 36 Yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız ihracata dayalı sanayileşme politikası ve bu politika doğrultusunda atılan adımlar sayesinde, ülkemiz dış ticaret hacmi ve özellikle ihracatında önemli artışlar gerçekleşmiş ve ihracatımızın ürün kompozisyonu da büyük oranda değişmiştir.1980 yılında 2.9 milyar dolar olan ihracatımız 1994 yılına gelindiğinde 18.1 milyar düzeyine yükselmiştir. İhracatımız içinde tarım ürünleri payı hızla gerilerken sanayi ürünlerinin payı hayallerimizin ötesinde bir artış göstermiştir Yılında %36 olan sanayi ürünlerinin toplam ihracat içindeki payı 1994 yılında %80 e ulaşmıştır YAĞCI, MALKOÇ, a.g.m., s.43. ASLAN Osman, İhracatın Teşvikinde ve Kobi lerin İhracata Yönlendirilmesinde Türk Eximbank ın Rolü, İGEME den bakış, Yıl 4, Sayı:14, Nisan-Haziran 2000, s.107. DURAN Erkut, Serbest Bölgelerin Ülkemiz Dış Ticaretine Katkıları, İGEME den bakış, Yıl 3, Sayı:11, Temmuz-Eylül 99, s.28. YAĞCI, MALKOÇ, a.g.m., s

30 Sonrası 1995 Yılından sonra Türkiye nin dış ticaretini doğrudan etkileyen küresel ve bölgesel ölçekte iki önemli gelişme olmuştur. Birincisi, ülkemizin de taraf olduğu Uruguay Turu Nihai Senedi nin 1 Ocak 1995 tarihinde yürürlüğe girmesiyle; GATT ın yerini Dünya Ticaret Örgütü almıştır. İkincisi, Türkiye ile AB arasında Gümrük Birliği kurulmuştur. Küresel ve bölgesel düzeyde yaşanan bu iki gelişme dış ticaret alanında, özellik de ihracatın teşvik edilmesinde köklü değişikliklerin yapılması sonucunu doğurmuştur. Bu çerçevede, uluslararası kurallara uygun olarak 1995 yılında Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimi, İhracata Yönelik Devlet Yardımları ve Eximbank ın Kredi, Garanti ve Sigorta gibi destekleme sistemleri uygulamaya konulmuştur. 38 Gümrük Birliği nden sonra Türkiye ile AB arasındaki ticaret önemli ölçüde artış göstermiştir. Gümrük Birliği nin yürürlüğe girdiği 1996 yılında Türkiye ile AB nin ticaretinde % 21 lik bir artış olmuştur. Türkiye ni AB ye ihracatı % 6.7 oranında yükselirken ihracat değeri 11.8 milyar dolar, ithalat % 37.2 oranında artarak 23.7 milyar düzeyine çıkmıştır. Görüldüğü gibi Türkiye nin AB den ithalatında hızlı bir yükseliş olmuştur. GB nin yürürlüğe girmesiyle, Türkiye, AB üyesi ülkelere uyguladığı gümrük tarifelerini kaldırmıştır. Böylelikle, AB den ithalatımızda büyük bir artış meydana gelmiş ve GB ile Türkiye nin ithalatının yönü sapmıştır. Tablo: Yılları Arasında Türkiye Dış Ticaretinin Gelişimi ( Milyon $ ) Yıllar İhracat İthalat Dış Ticaret Dengesi İhracat/İthalat ( % ) , , , ,0 Kaynak: Dış Ticaret İstatistikleri, T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü 38 AYHAN, a.g.m., s

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU

TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU TÜRKİYE DE FİKRİ MÜLKİYET HAKLARININ KORUNMASI : ULUSLARARASI DOĞRUDAN YATIRIMLARA ETKİLER RAPORU Güldem Berkman YASED Fikri Ve Sınai Mülkiyet Hakları Çalışma Grubu Sorumlu Yönetim Kurulu Üyesi YATIRIMLARIN

Detaylı

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI

İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ IX GİRİŞ.. XI BİRİNCİ BÖLÜM FRANCHISING SİSTEMİNİN TANIMI, KAPSAMI VE ÇEŞİTLERİ 1. FRANCHISING KAVRAMI VE TANIMI... 1 1.1. Franchising Kavramı.. 1 1.2. Franchising Sistemi 2

Detaylı

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ Türklerin dericiliğe başlamaları kaynaklara göre, 12. yüzyıla kadar gitmektedir. Köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan deri ve deri sanayinin 1970 lerden itibaren ülkemizde

Detaylı

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u)

* Ticaret verileri Nace Revize 2 sınıflandırmasına göre 45 ve 46 kodlu sektörleri içermektedir. Kaynak: (Türkiye İstatistik Kurumu, u) 1.1. Ticaret Türkiye ye paralel olarak TR82 Bölgesi nde de hizmetler sektörünün ekonomideki payının artmasıyla öne çıkan alanlardan biri de ticarettir. 2010 TÜİK Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistiklerine

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER. Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER İÇİNDEKİLER Contents I. KISIM İŞLETMECİLİK İLE İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1.Bölüm: TEMEL İŞLETMECİLİK KAVRAM VE TANIMLARI... 2 Giriş... 3 1.1. Temel Kavramlar ve Tanımlar... 3 1.2. İnsan İhtiyaçları... 8 1.3.

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Ayakkabı Sektör Profili

Ayakkabı Sektör Profili Ayakkabı Sektör Profili Elif UĞUR Ayakkabı, çok eski çağlarda insanların zorlu coğrafya ve iklim koşullarında ayaklarını muhafaza etmek ve zarar görmelerini engellemek amacıyla kullanılırken günümüzde

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret

www.maviperde.com Elektronik ticaret e-ticaret www.maviperde.com 1995 li yıllardan sonra Dünyada ve Türkiye'de elektronik ticaretin ön plana çıkmasıyla ve gelecek yıllarda mekanik perde sistemi pazarının çoğunu elektronik ticaretle olacağı varsayımı

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ

1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMANIN GELİŞİMİ 11 1.1. İşletme Fonksiyonu Olarak Pazarlama Fonksiyonu 13 1.1.1. Pazarlama Fonksiyonları 14 1.2. Pazarlamanın Tanımı 15 1.3. Pazarlamanın

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Serbest Bölgeler, Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü YURTDIŞI YATIRIMLAR 2013 ANKARA YURTDIŞI YATIRIM TANIMI Ülkemiz gerçek ve tüzel kişilerince, Türkiye nin ticari ve

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA)

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ Metin TATLI Şubat 2015 SUNUM PLANI I. SERBEST BÖLGENİN TANIMI VE AMACI II. ANTALYA SERBEST BÖLGE III. SERBEST BÖLGELERİMİZİN SUNDUĞU AVANTAJLAR

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi

F. Gülçin Özkan York Üniversitesi Finansal Đstikrar ve Makroekonomik Etkileşim F. Gülçin Özkan York Üniversitesi 1 Finansal kriz tanımı üzerinde hemfikir olunan bir tanım bulunmamakla birlikte, reel sektör etkisinin derecesi önemli bir

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR.

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. BEKİR GÖVDERE DAHİLDE VE HARİÇTE İŞLEME REJİMİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548

İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME. Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İHRACAT PERFORMANSI VE BÜYÜME Ecem Erdoğmuş 10103542 Hakan Kurtman 10103548 İhracat Tarihsel Bakış 1980 yılına kadar tarım ağırlıklı ihracat hacmi; Tarım ürünlerinin payı: 1923 %86, 1963 %77.2, 1980 %57.4

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _.

-~-~- -----~ \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. -~-~- -----~ li T \1 j \ ~ J j \ \J r~ J ;..\ ;::: rj J' ıj j \ \1 ;::: J..r.l :_)..r.l J :J. :.J --.1 J.l J..r.l J _. TÜRKiYE'DE YABANCI SERMAYE YATIRIMLARI Türkiye'de özellikle 1950 sonrasında çıkarılan

Detaylı

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Eylül 2013 Sunum Planı STA ların Yasal Çerçevesi Türkiye nin

Detaylı

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ

Pazarlama İlkeleri. Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Pazarlama İlkeleri Editör Yrd. Doç. Dr. Serpil YILMAZ Yazarlar Yrd. Doç Dr. Ali GÜLÇUBUK Yrd.Doç.Dr.Akif ALTINBIÇAK Yrd.Doç.Dr. Berrin YÜKSEL Yrd.Doç.Dr. Emin Akkılıç Yrd Doc. Dr. Gülnur ETİ İÇLİ Yrd.

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu

ALAN ARAŞTIRMASI II. Oda Raporu tmmob makina mühendisleri odası TMMOB SANAYİ KONGRESİ 2009 11 12 ARALIK 2009 / ANKARA ALAN ARAŞTIRMASI II Türkiye de Kalkınma ve İstihdam Odaklı Sanayileşme İçin Planlama Önerileri Oda Raporu Hazırlayanlar

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ. Hasan YÜKSEK Eylül 2012

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ. Hasan YÜKSEK Eylül 2012 BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) SERBEST BÖLGE TEŞVİKLERİ Hasan YÜKSEK Eylül 2012 SUNUM PLANI I. SERBEST BÖLGENİN TANIMI VE AMACI II. ANTALYA SERBEST BÖLGE III. SERBEST BÖLGELERİMİZİN SUNDUĞU AVANTAJLAR

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) DAHİLDE İŞLEME REJİMİ (DİR) TEŞVİKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) DAHİLDE İŞLEME REJİMİ (DİR) TEŞVİKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) DAHİLDE İŞLEME REJİMİ (DİR) TEŞVİKLERİ Hasan YÜKSEK Eylül 2012 SUNUM PLANI I. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ (DİR) II. DİR İN AMAÇLARI III. DİR SİSTEMLERİ İthalatta Şartlı Muafiyet

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR

SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR SERBEST BÖLGELERE SAĞLANAN AVANTAJLAR Serbest Bölgenin Tanımı Genel olarak serbest bölgeler; ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen

Detaylı

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME

TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TEKSTİL VE HAZIR GİYİM ÜRÜNLERİ İTHALATINA UYGULANAN KORUNMA ÖNLEMLERİ 2 YILLIK DEĞERLENDİRME TÜRKİYE GİYİM SANAYİCİLERİ DERNEĞİ 211 yılı Temmuz ayında yürürlüğe konulan kumaş ve hazır giyim ürünlerine

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

TEKSTİL, HAZIR GİYİM, DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRLERİNE YÖNELİK STRATEJİK EYLEM PLANI

TEKSTİL, HAZIR GİYİM, DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRLERİNE YÖNELİK STRATEJİK EYLEM PLANI TEKSTİL, HAZIR GİYİM, DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRLERİNE YÖNELİK STRATEJİK EYLEM PLANI BİLGİ NOTU Tekstil, Hazır Giyim ve Deri Sektörü Strateji Eylem Planı kamu ve özel kesimin geniş katılımı ve mutabakatıyla

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret

Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret Sinop Ekonomi Verileri-Temmuz, 5 Dış Ticaret Genel Görünüm (Ocak-Temmuz, 5) Türkiye İstatistik Kurumu ndan (TÜİK) alınan verilere göre, Sinop ilinin Ocak-Temmuz ayı dış ticaret verileri değerlendirildiğinde,

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU. A. Feridun Güngör Yeminli Mali Müşavir

YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU. A. Feridun Güngör Yeminli Mali Müşavir YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU A. Feridun Güngör Yeminli Mali Müşavir Belgelendirme Zorunluluğu İlişkili şirketler arasında gerçekleştirilen işlemlerde uygulanan fiyatların emsallere uygunluk ilkesi

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Doç. Dr. Turan EROL un Şirket Finansmanı ve Halka Açılmada Yeni Yol Haritası: Girişim Sermayesi ve Özel Sermaye Şirketleri Panelinde Yaptığı Konuşma 21.03.2008 Oditoryum,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

Makroekonomik Değerlendirme, İhracat Performansımız ve Bölgesel Gelişmeler. 13 Kasım 2013

Makroekonomik Değerlendirme, İhracat Performansımız ve Bölgesel Gelişmeler. 13 Kasım 2013 Makroekonomik Değerlendirme, İhracat Performansımız ve Bölgesel Gelişmeler 13 Kasım 2013 1 AJANDA 1) Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Görünüm 2) Dış Ticaretteki Gelişmeler 3) Bölgesel Gelişmelerin Dış Ticaret

Detaylı

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi,

Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, Sınai Mülkiyet Hakları, Önemi, İçerik Genel Bakış Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları Türk Patent Enstitüsü ve Görevleri Eskiden hammadde kaynaklarına ve sermaye birikimine sahip olan ülkeler güç ve kontrol

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri

İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,

Detaylı

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ

GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan

Detaylı

TÜRKİYE'NİN İLK 500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU 2012

TÜRKİYE'NİN İLK 500 BÜYÜK SANAYİ KURULUŞU 2012 İstanbul Sanayi Odası tarafından bu yıl 45 incisi hazırlanan TÜRKİYE NİN İLK 500 BÜYÜK KURULUŞU içerisinde bu yılda 2011 yılına göre değişiklik olmamış ve 487 özel, 13 de kamu sanayi kuruluşu yer almaktadır.

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU

CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU CİGNA FİNANS EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. PARA PİYASASI LİKİT KAMU EMEKLİLİK YATIRIM FONU 01.01.2015 30.06.2015 DÖNEMİ ALTI AYLIK RAPORU Bu rapor Cigna Finans Emeklilik ve Hayat A.Ş. Para Piyasası Likit Kamu

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

Hazır Giyim Sektörünün Vizyonu (I) Hande UZUNOĞLU-Fatma Gülce KOÇ

Hazır Giyim Sektörünün Vizyonu (I) Hande UZUNOĞLU-Fatma Gülce KOÇ Hazır Sektörünün Vizyonu (I) Hande UZUNOĞLU-Fatma Gülce KOÇ Günümüzde tekstil ve konfeksiyon sektörleri; iplik, kumaş, yatak çarşafı gibi ürünlerin yanı sıra yüksek kaliteli moda ürünlerine kadar pek çok

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 08.01.2014 Sayı 22 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ

İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ İSTANBUL TEKNİK ÜNIVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ PAZAR İÇİN YENİ MAMUL GELİŞTİRME ve PAZARLAMA KARMASININ OPTİMUMLAŞTIRILMASI YÜKSEK LİSANS TEZİ Endüstri Müh. Mustafa ÇORUH Ana Bilim Dalı Programı

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011

ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 PAZARLAMANIN KONUSU, KAPSAMI, GELİŞİMİ VE MODERN PAZARLAMA YÖNETİMİ... 1 1.1. PAZARLAMANIN KONUSU VE KAPSAMI... 3 1.2. PAZARLAMA KAVRAMI VE PAZARLAMA ANLAYIŞI... 7 1.2.1. Üretim Anlayışı

Detaylı

GÜNEY DOĞU ASYA. TEKSTİL ve HAZIR GİYİM TİCARETİ VE ÜRETİM TRENDİ ENDONEZYA

GÜNEY DOĞU ASYA. TEKSTİL ve HAZIR GİYİM TİCARETİ VE ÜRETİM TRENDİ ENDONEZYA GÜNEY DOĞU ASYA TEKSTİL ve HAZIR GİYİM TİCARETİ VE ÜRETİM TRENDİ Bu yazıda başlıca Güney Doğu Asya ülkelerinin Tekstil ve Hazır giyim sektörlerinin dünyada ve Türkiye deki durumuna ve bu ülkelerin dış

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ HATAY ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 HATAY GENEL BİLGİLER Nüfus Hatay: 1.503.066 Türkiye:76.667.864 KOBİ Sayısı Hatay

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimi

Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimi Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimi Dr. Dilek Seymen dilek.seymen@deu.edu.tr Dr. Dilek Seymen Dahilde İşleme Rejimi (DİR) DİR, ihracatçılara, ihraç mallarında kullanılmak kaydıyla dünya piyasa fiyatlarından

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

İhracata Yönelik Devlet Yardımları. İhracat Genel Müdürlüğü Markalaşma ve Ar-Ge Destekleri Dairesi Başkanlığı

İhracata Yönelik Devlet Yardımları. İhracat Genel Müdürlüğü Markalaşma ve Ar-Ge Destekleri Dairesi Başkanlığı İhracata Yönelik Devlet Yardımları İhracat Genel Müdürlüğü Markalaşma ve Ar-Ge Destekleri Dairesi Başkanlığı MEVCUT DESTEKLER İHRACATA YÖNELİK DEVLET YARDIMLARI (DFİF) İhracata Hazırlık Destekleri UR-GE

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı

T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı Türkiye nin Bilim ve Araştırma Alanında Atmış Olduğu Önemli Adımlar -4 Ağustos 2010- Günümüzün hızla

Detaylı