Ulusal Gelir Hesapları ve. Ödemeler Dengesi. Contents. March 7, 2003

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ulusal Gelir Hesapları ve. Ödemeler Dengesi. Contents. March 7, 2003"

Transkript

1 Ulusal Gelir Hesapları ve Ödemeler Dengesi Öğr. Gör. Dr. Bahattin Büyükşahin March 7, 2003 Contents 1 Giriş 3 2 Gayri Safi Yurtiçi Hasıla( Gross Domestic Product GDP) Toplam Üretim Yaklaşımı Toplam Gelir Yaklaşımı Toplam Harcama Yaklaşımı Ödemeler Dengesi Bilançosu Temel Kavramlar Yerleşiklik İşlemler Ödemeler Dengesinin Ana Hesap Grupları Cari İşlemler Sermaye Hesabı Resmi Rezerv Hesabı Net Hata ve Noksan Ödemeler Dengesi Verilerinin Yorumlanması Yurtiçi ve Yurtdışı Sektörler Arasındaki İlişki 21 Bu ders notları öğrencilere derste işlenen konularda yardımcı olması amacıyla hazırlanmıştır. Bu ders notlarına herhangi bir yerde atıfta bulunulmaması gerekirçünkü notların bazı kısımları başka kitaplardan alınmıştır. Özellikle ödemeler dengesi ile ilgili bölüm Mahfi Eğilmez ve Ercan Kumcu nun Ekonomi Politikasıadlı kitaplarının 10.Bölümünden çeşitli alıntılara dayanmaktadır. 1

2 5 BÖLÜM İÇİN SORULAR 23 List of Tables Arası Türkiye nin Gayri Safi Milli Hasılası (Üretim Yoluyla) Arası Türkiye nin Gayri Safi Milli Hasılası ( Gelir Yöntemiyle) Arası Türkiye nin Gayri Safi Milli Hasılası (Harcamalar Yoluyla) Arası Türkiye Ödemeler Dengesi

3 1 Giriş Uluslararası makroekonomi, mikroekonomik temellere dayanan uluslararası ticaret teorisinde genellikle yadsınan yeni değişkenleri tanıtır. Bu değişkenlerden bazıları kapalı ekonomi makroiktisadında karşılaştığımız toplam hasıla ve istihdam, para arzı, fiyatlar genel düzeyi, faiz haddi gibi değişkenlerdir. Diğer bazı değişkenler ise açık ekonomi makroiktisadına özgüdür: döviz kurları, ödemeler bilançosu, ticarete konu olan mallar ile olmayan mallar arasındaki nispi fiyatlar ve uluslararası sermaye akımı. Ekonomistler makroekonomik büyüklüklükleri tartışlıklarında genellikle ödemeler bilançosu ve de milli gelir hesaplarına atıfta bulunurlar. Burada milli gelir ve ödemeler bilançosundaki bazı yararlı muhasebe ozdeşliklerini tartişacağız. Bir özdeşlik tanım gereği doğru kabul edilen bir matematiksel ilişkiyi ifade eder. Bu nedenle özdeşliklerin bağımsız olarak iktisadi bir anlam taşıması söz konusu değildir. Buna rağmen, bu özdeşlikler makroekonomik büyüklüklerin kategorize edilmesinde sağladıkları yararlar nedeniyle makroekonomik ilişkilere bakılmasında bize yardımcı olabilirler. Ulusal ekonomilerin ve bu ekonomilerin başka ekonomiler ile ilişkilerinin izlenebilmesi ve de performanslarının değerlendirilebilmesi için makroekonomik performanslarını ölçebileceğimiz bazı ölçülere ihtiyaç duyarız. Bu ölçüler gayri safi milli hasıla (gross national product GNP), gayri safi yurtiçi milli gelir (gross domestic product GDP), fiyat endeksleri, ödemeler dengesi bilançosu gibi makroekonomik büyüklükleri içerir. Bu bölüm ekonomistlerin ve de politikacıların sürekli olarak kullandıkları önemli iki aracı inceleyecektir: Milli gelir hesapları ve ödemeler dengesi bilançosu. Milli gelir hesapları bir ülkenin gelirine ve de hasılana katkı yapan bütün harcamaların kaydını tutarken ödemeler bilançosu ise hem yabancılara yapılan ödemelerin hem de yabancıların o ülkenin hanehalklarına, firmalarına ve hükümetine yaptığı ödemelerin kaydını tutmaktadır. 2 Gayri Safi Yurtiçi Hasıla( Gross Domestic Product GDP) Ekonomistler birbirinden farklı malların miktarlarını toplayamazlar, çünkü bu mallar birbirinden farklı şekilde ölçülmektedir. Bundan dolayı üretilen nihai mal ve hizmetlerin miktarlarını toplamak yerine, toplam piyasa değerini hesaplarız. GDP ulusal sınırlar içerisinde bir yılda üretilmiş olan nihai mal 3

4 ve hizmetlerin parasal değeri olarak tanımlanmaktadır. GDP hesaplarına sadece piyasaya değişim amacıyla kişiler, firmalar ve devlet tarafından sürülen nihai mal ve hizmetler katılmaktadır. Bu nedenle, GDP hesapları piyasa dışı değişimleri dişlamaktadır. Örneğin, evde yapılan üretim hiç bir şekilde GDP hesaplarına girmemektedir. Buna ek olarak, GDP sadece ülkenin üretimini ölçtüğü icin, menkul değerler, senetler ve diğer mali varlıklar yeni bir üretim gercekleşmediği icin GDP hesaplarına katılmamaktadır. Piyasa dışında gerçekleşen üretimin GDP hesaplarına girmemesinin yanında, ara mallarda GDP hesaplarına katılmaz. Örneğin, bir taşıt üreticisi firmanin taşıt üretiminde kullanılmak üzere motor satın aldığını ve bu motorun taşıt üretiminde kullanıldığını düşünelim. Bu durumda, GDP hesaplarına sadece taşıt fiyatı katılmaktadır. Motorun değeri ayrı olarak GDP hesaplarına katılmamaktadır, çünkü bu değer taşıt fiyatı içinde GDP hesaplarına yansıtılmıştır. Ancak taşıt üreticisi firma stoklarında halen taşıt üretiminde kullanmadığı motor bulunduruyorsa, GDP hesaplarında stoklarda bulunan motor piyasa değeri üzerinden katılır. Firmaların hammadde stokları, üretim halindeki ürünler ve satılmak üzere hazır bulunan mallar envanter yatırımları olarak GDP hesaplarına katılmaktadır. GDP makinalarda ve yapılarda, bunlar kullanıldıkça aşınma ve eskime meydana gelmesi eğiliminden kaynaklanan iktisadi kaybı hesaba katmaz. Başka bir deyişle GDP sermaye tüketim karşılığı (capital consumption allowance CCA) olarakta bilinen yıpranmayı dikkate almaz. Dolayısı ile net yurtiçi hasılayı (net domestic product NNP) hesaplamak icin GDP den CCA yi çıkarmak gerekir. Bir ekonomide bir yılda üretilen nihai malların piyasa değerini, gerçekleştirilen üretimin parasal değerini hesaplamak suretiyle dolaysız bir biçimde olçebiliriz. Bunun yanı sıra bir ekonomide bir yılda üretilen nihai malların piyasa değeri, hem üretim faktörlerinin elde ettikleri gelirlerin toplamına (toplam gelire) hem de alıcıların bu malları satın almak için ödedikleri para miktarına (toplam harcamaya) eşittir. Dolayısıyla da bir ekonomide bir yılda üretilen nihai malların piyasa değerini, toplam geliri ve toplam harcamayı hesaplamak suretiyle dolaylı bir biçimde ölçmek mümkündür. İktisatçılar söz konusu alternatif GDP ölçme yöntemlerini sırasıyla toplam üretim yaklaşımı, toplam gelir yaklaşımı ve toplam harcama yaklaşımı diye nitelendirirler. 4

5 2.1 Toplam Üretim Yaklaşımı Varsayalım ki bir ekonomide sadece iki firma var. Birinci firma işçi istihdam ederek ve çeşitli makinalar kullanarak taşıt motoru üretmektedir. Ürettiği motoru $1000 karşılığında ikinci firmaya satmaktadır. Firma işçilerine $250 ödemekte ve geriye kalan $750 ise firmaya kâr olarak kalmaktadır. İkinci firma aldığı motoru kendi işçisini ve de makinalarını kullanarak taşıt üretiminde kullanmış ve ürettiği taşıtı $10000 karşılığında piyasada satmıştır. İkinci firma bu üretim karşılığında işçilerine $3000 ödemede bulunmuştur. Bu bilgileri bir tabloda özetlersek: Motor Üreten Firma Satıştan Elde Edilen Gelir $1000 Harcamalar (Ücret) $250 Kâr $750 Taşıt Üreten Firma Satıştan Elde Edilen Gelir $ Harcamalar $4.000 Ücretler $3.000 Motor Alımı $1.000 Kâr $6.000 Bu ekonominin GDP si ne kadardır. Her bir üretimin toplam değeri mi $1.100 (motor üretiminden $1.000, taşıt üretiminden $10.000), yoksa sadece nihai mal (taşıt) üretiminin piyasa değeri mi, $10.000? Doğal olarak yanıt $ dır. Çünkü motor bir ara maldır ve nihai malın (taşıt) üretiminde kullanılmış ve motorun değeri zımni olarak taşıt değeri içinde GDP hesaplarına yansıtılmıstır. Bunu şu şekilde düşünmek mümkündür. Varsayalım ki bu iki firma birleşerek üretimi tek bir firma altında surdürmeye başladılar. Burada üretilen taşıt, $10000 dan satıldığını görürüz. Firma işçisine $250+$3.000=$3.250 ödeyip $750+$6.000=$6.750 kâr elde etmektedir. Bu örnek bize GDP hesaplamanın alternatif bir şeklini göstermektedir. GDP, ekonomiyi oluşturan çesitli faaliyet alanlarındaki tüm firmaların katma 5

6 değerlerinin toplamına eşittir. Bir firmanın üretimdeki katma değeri firmanin ürettiği malın değeri ile üretimde kullandığı ara malların değeri arasındaki farka eşittir. Yukarıdaki örnekte birinci firma herhangi bir ara mal kullanmamaktadır. Bundan dolayı birinci firmanın üretimdeki katma degeri ürettigi malın değerine, $1.000, eşittir. İkinci firma ise motoru ara mal olarak kullanmakta ve bu nedenle ikinci firmanin üretimdeki katma değeri ürettiği malın (taşıt) piyasa değeri ($10.000) ile kullandığı ara malın (motor) piyasa değeri ($1.000) arasındaki farka, $9.000, eşit olmaktadır. Toplam katma deger, GDP, ise $9.000+$1.000=$ olarak hesaplanmaktadır Buradan anlaşılacağı üzere üretim yoluyla hesaplanan GDP hesaplamalarında ekonomiyi oluşturan sektörlerin toplam üretime olan katkıları ve dolayısıyla da üretimin dalları itibariyle yapısını gösterir.tablo 1, yılları arası Türkiye ekonomisinde sektörlerin toplam üretime katkısı sunulmaktadır. Tablodan görüleceği üzere Türkiye ekonomisinde GDP ye katkıları itibariyle tarım sectorünün payı gitgide azalmakta ve sanayi ve ticaret sektörlerinin payları ise artan bir eğilim göstermektedir. 2.2 Toplam Gelir Yaklaşımı Bu yaklaşımda GDP kişilerin üretim sürecinde elde ettikleri gelir üzerinden hesaplanır. Burada dört aşamalı bir yöntem uygulamak mümkündür. Toplam faktör gelirlerini ifade eden milli geliri (NI: national income ) ücret ve maaşlar, faiz gelirleri, rant gelirleri ve kâr toplamı olarak buluruz. Bu toplama üretilen her bir birim malın piyasa fiyatı üzerinden hükümetin aldığı dolaylı vergileri (IBT: indirect business taxes) ekleyerek net milli gelire (NNP: net national product) ulaşırız. Net milli gelire sermaye tüketim karşılığı (capital consumption allowance CCA) olarakta bilinen yıpranmayı ekleyerek Gayri Safi Milli Hasıla ya (GNP: gross national product) ulaşırız. Gayri Safi Milli Hasıla dan net dışalem faktör gelirlerini (NFI:net factor income from abroad) (yerli üretim faktörlerinin yabancı ülkelerde elde ettikleri faktör gelirleri ile yabancı üretim faktörlerinin ülkede ettikleri faktör gelirleri arasındaki fark) çıkararak Gayri Safi Yurtiçi Hasıla ya (GDP) ulaşırız. GDP den yıpranmayı çıkararak net yurtiçi hasılaya (NDP: net domestic product) ulaşacağımız tanımlardan anlasılmaktadır. Burada GNP ile GDP arasındaki farka dikkat etmek gerekiyor. GNP bir ülke vatandaşları tarafından bir yılda gerek o ülkede gerek diğer ülkelerde üretilen nihai malların piyasa değeridir. GNP üretimin yapıldığı yer itibariyle 6

7 değil üretim faktörlerinin sahipliği itibariyle tanımlanan bir kavramdır. GDP ise üretimin yapıldığı yer itibariyle tanımlanan bir kavramdır. Bu durumda NI = Emek Gelirleri (Ücret ve Maaşlar)+ Sermaye Gelirleri (Faiz, rant, kâr) NNP = NI + IBT GNP = NNP + CCA GDP = GNP NF I NDP = GDP CCA eşitliklerine ulaşmak mümkündür. Toplam gelir yaklaşımı bir ülkede bir yılda üretim sürecine katılanların üretimden aldıkları paylarin ne olduğunu, yani fonksiyonel gelir dağılımını yansıtır. Tablo 2, Türkiye ekonomisi için gelir yöntemiyle hesaplanan GDP rakamlarını bulacaksınız. Bu tablodan anlaşılacağı üzere Türkiye de emek sadece %30 gibi bir payla yetinmekte sermayenin üretimden aldığı pay ise %50-60 arasındadır yılı veri alındığında bu paylar Amerikan ekonomisinde sırasıyla %65 ve %25 oranındadır. 2.3 Toplam Harcama Yaklaşımı Bu yaklaşımda GDP nihai mal ve hizmetlere yapılan harcamalar toplamı olarak hesaplanır. Harcamaları dört ana grup altında inceleyebiliriz. Tüketim Harcamaları: Yurtiçinde üretilen nihai mal ve hizmetleri satın almak için hanehalkı tarafından yapılan harcamalar toplamını ifade eder. Hanehalkı tarafından yapılan tüm harcamalar, konut harcamaları dışında, tüketim harcamaları olarak nitelenmektedir. Yatırım Harcamaları: Firmalarin (bu kavrama devlet kuruluşlarıda dahildir) bina, makina teçhizat ve stoklar üzerinde yaptıkları harcamalarla, hanehalkının konut harcamaları bu grup altında toplanır. Devlet Harcamaları: Tüm kamu kurum ve kuruluşlarının kamu hizmetlerini yerine getirebilmek icin yaptıkları harcamalar toplamını ifade eder. Bu 7

8 tanım içerisine kamu kurum ve kuruluşlarında calışan kişilere yapılan maaş ve ücret ödemeleri ve satın alınan mal ve hizmetler için yapılan ödemeler girerken hükümetin firmalara ve kişilere karşılıksız olarak yaptığı ödemeleri kapsamaz. Net İhracat Harcamaları: Yabancı ülke yerleşiklerinin yurt içinde üretilen nihai mal ve hizmetler üzerinde yaptıkları toplam harcamalar (ihracat) ile ülke yerleşiklerinin yabancı ülkelerde üretilen nihai mal ve hizmetler üzerinde yaptıkları harcamalar (ithalat) arasindaki farka eşittir. GDP = C + I + G + NX GNP = GDP + NF I 8

9 Table 1: Yoluyla) Arası Türkiye nin Gayri Safi Milli Hasılası (Üretim GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (CARİ FİYATLARLA, MİLYAR TL) SEKTÖRLER TARIM ,368 6,910 68,692 1,218,178 17,540,631 23,427,659 SANAYİ ,010 7, ,321 2,042,395 29,027,782 45,874,423 İNŞAAT ,052 24, ,215 6,483,106 9,202,185 TİCARET ,691 74,912 1,587,691 24,906,513 37,867,860 ULAŞTIRMA ,461 46, ,070 17,645,564 28,462,322 MALİ MÜES , ,590 4,698,024 6,639,387 KONUT ,524 13, ,169 5,772,955 8,491,506 Serb. mes. ve hiz , ,000 4,430,360 6,704,663 (-) İzafi banka hiz , ,344 4,097,693 11,534,431 Sektörler Toplamı ,678 32, ,617 6,843, ,407, ,135,575 Devlet hiz ,788 32, ,785 12,633,650 18,781,015 Özel hiz. kur ,521 14, , ,063 İth. Vergisi , ,130 5,065,425 6,573,910 GSYİH(Alıcı Fiy.) ,231 35, ,060 7,762, ,583, ,408,563 NFI ,117 92,431 1,012,670-1,928,485 GSMH(Alıcı fiy.) ,303 35, ,178 7,854, ,596, ,480,078 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (% GSYİH) TARIM SANAYİ İNŞAAT TİCARET ULAŞTIRMA MALİ MÜES KONUT Serb. mes. ve hiz (-) İzafi banka hiz Sektörler Toplamı Devlet hiz Özel hiz. kur İth. Vergisi GSYİH(Alıcı fiy.) NFI GSMH(ALICI FİY.)

10 Table 2: Arası Türkiye nin Gayri Safi Milli Hasılası ( Gelir Yöntemiyle) Gayri Safi Yurt İçi Hasıla(Milyar TL) GDP 393,060 7,762,456 14,772,110 28,835,883 52,224,945 77,374, ,583,458 İşgücü Ödemeleri 106,936 1,721,977 3,534,765 7,440,184 13,297,031 23,749,549 36,368,142 Sermaye Gelirleri( 229,193 4,783,386 8,826,686 16,459,094 30,152,454 39,765,060 63,294,651 Yipranma 23, , ,442 1,747,711 3,270,051 5,338,965 8,162,148 Dolayli Vergiler 33, ,643 1,480,217 3,188,894 5,505,410 8,521,227 16,758,517 Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (% GSYİH) GDP İşgücü Ödemeleri Sermaye Gelirleri Yipranma Dolayli Vergiler

11 Table 3: Arası Türkiye nin Gayri Safi Milli Hasılası (Harcamalar Yoluyla) GAYRİ SAFİ YURTİCİ HASILA(Harcamalar Yoluyla)(Milyar TL) C 269,562 5,457,903 9,937,697 19,619,096 36,122,555 55,927,761 89,097, ,242,494 G 43, ,243 1,709,247 3,535,104 6,632,766 11,747,738 17,538,951 25,660,649 I 95,684 1,977,374 3,626,747 7,240,917 12,627,573 18,079,126 30,533,116 29,911,417 (C+I+G) 408, ,273,692 30,395,117 55,594,533 84,606, ,484, ,224,950 NX -16, , ,279-1,674,468-1,859,924-2,829,087-9,325,545 4,289,195 X 52, 215 1,544,077 3,182,305 7,088,355 12,713,300 17,972,068 29,959,128 60,150,878 M (69, 042) (1,890,238) (4,110,584) (8,762,823) (14,573,224) (20,801,155) (39,284,673) (55,861,684) GDP 391,502 7,926,359 14,345,413 28,720,649 53,522,970 82,925, ,844, ,103,755 İst. Hata 1, , , ,234-1,298,025-5,510,265-3,260,854-9,695,191 GDP 393,060 7,762,456 14,772,110 28,835,883 52,224,945 77,415, ,583, ,408,563 GAYRİ SAFİ YURTİCİ HASILA(Harcamalar Yoluyla)(% GSYİH) C G I (C+I+G) (NX) X M (17.6) (23.8) (28.7) (30.5) (27.2) (25.1) (30.7) (29.2) GDP İst. Hata GDP Notes: Üretim yoluyla GDP 11

12 3 Ödemeler Dengesi Bilançosu Ödemeler dengesi tablosu yurtiçinde yerleşiklerle yurtdışında yerleşik ekononomik birimler arasındaki belli bir zaman diliminde (genellikle bir yıl) meydana gelen ekonomik işlemlerin kaydının tutuldugu bir bilançodur. Ödemeler bilançosu milli gelir hesapları gibi gelir ve harcama akım larini gösterir, başka bir deyişle belli bir zaman dilimindeki işlemler kaydedilmektedir. Milli gelir hesaplarından farklı olarak ödemeler bilançosu mali varlıklarin akım larınıda göstermesidir. Ödemeler bilançosu çift taraflı kayıt yöntemini kullanmaktadır. Her işlem alacak (credit) ve borç (debit) işlemi doğurur. Ülkeye bir değer girişi borçlu işlemler (debits) olarak, ülkeden bir değer çıkışı alacaklı işlemler (credits) olarak kaydedilir.(eger bir ülke yerleşiği dışa bir ödemede bulunuyorsa bu borc hanesine, ülke yerleşiğinin dıştan bir ödeme alması ise alacak hanesine kaydedilir.) Borç girişleri ödemeler dengesinde negatif değerle kaydedilir. Buna karşılık alacak girişleri pozitif bir değer alacaktır. Bir ekonomik işlemin hem alacak hem de borç olarak girilmesi nedeniyle, teoride alacaklar toplamının borçlar toplamına eşit olması beklenmelidir. Örneğin, ithal edilmis bir TV nin değeri borçlu işlem olarak cari işlemler hesabına kaydedilmektedir. Eğer ithalatçi bir çekle TV için bir ödemede bulunmuş ise, bu banka mevduatındaki sahipliğin yabancı ihracatçıya geçişi sermaye hareketleri içerisinde alacaklı işlem (credit) olarak ödemeler bilançosuna kaydedilecektir. Varsayalim ki $1M değerinde TV ithal edilmiş olsun. Bu işlemler şu şekilde kaydedilecektir: Alacak(+) Borc(-) Cari İşlemler $1M Kısa Vadeli Sermaye hareketleri $1M Burada bir değişimin ödemeler bilançosuna iki kez girdiğini görüyoruz, alacak ve borç olarak. Bu ödemeler bilançosunda kullanılan çift taraflı kayıt (double-entry-bookkeeping) sisteminin bir özelliğidir. Ödemeler bilançosunun yararlı bir şekilde kullanılmasının temel koşulu doğal olarak bu bilançonun nasıl oluşturulduğunu tam olarak anlamaktan geçer. Bu nedenle ödemeler bilançosunun tanımından yola çıkarak bu tanımda kullanılan temel kavramlara dikkatlice bakmakta fayda vardır. 12

13 3.1 Temel Kavramlar Yerleşiklik Yerleşiklik kavrami bireylere, firmalara, kurumlara ve de hükümetlere uygulanmaktadır. Ödemeler dengesi bilançosunda diplomat ve askeri personel gibi hükümet görevlileri dışında yerleşiklik ve vatandaslık arasındaki fark önemlidir. Yabancı bir ülkede uzun bir süre kalarak o ülkenin vatandaşı olmadan yasal yerleşiği olabilirsiniz. Ödemeler bilançosu farklı ülkelerin yerleşikleri arasındaki ekonomik işlemleri kaydettiği için yerleşiği olduğunuz ülkede gerçeklestirdiğiniz ekonomik İşlemler artık o ülkenin ödemeler bilançosu İçerisinde yer almaz. Hükümet görevlileri yabancı bir ülkede ne kadar uzun sure kalırlarsa kalsınlar o ülkenin yerleşiği sayılmazlar. Yurtiçi şirketlerin yabancı ülkelerde kurdukları şubeler (bu şubeler tümüyle yurtiçi şirket sermayesiyle kurulsa dahi) genellikle kurulduklari ülkenin yerleşiği sayılırlar ve bu nedenle bu şubeler ana şirketten mal dahi alsalar bu işlem ödemeler bilançosu içerisinde yer alır. Buna karşılık uluslararası kuruluşlar (IMF, WB, WTO) her zaman yabancı yerleşik olarak düsünülür İşlemler Ödemeler dengesi bilançosundaki bir işlem ekonomik bir değerin bir yerleşikten diğer bir ülke yerleşiğine geçişini ifade eder. Ekonomik değer mal ve hizmet olabileceği gibi mali bir varlıkta (menkul değerler) olabilir. Mülkiyetin el değiştirdiği an işlemin gerçekleştiği an olarak düşünülebilir. 3.2 Ödemeler Dengesinin Ana Hesap Grupları Ödemeler dengesi tablosu üç bölümden oluşur. Cari İşlemler, Sermaye Hareketleri ve Uluslararasi Rezerv Hareketleri. Eğer ekonomik işlem yurtiçindeki yerleşiklerle yurtdışındaki yerleşikler arasındaki mal, hizmet ve mülkiyeti el değiştirmek şartıyla para hareketlerini içeriyorsa Cari İşlemler Dengesinde kaydedilir. Sermaye Hareketleri ise ekonomik işlemin mali varlık transferlerinde işlem görür. Sermaye Hareketleri cari işlemler dengesinin finansman kalemi olarak görülebilir. Cari işlemler dengesindeki bir açık sermaye hareketlerinde bir fazla verilerek cari islemler açığı finanse edilebilir. Yani cari işlemlerde meydana gelen döviz açığı döviz borçlanılarak finanse edilir. Cari işlemler hesaplarını bugünkü mal ve hizmetlerin, sermaye hesabını ise gelecekteki mal ve hizmetlerin ticaretinin kaydedildiği hesaplar olarak görebiliriz. 13

14 Bir cari açiği olan ülke şimdiki tüketimi ithal etmektedir, gelecekteki tüketimi ise ihraç etmektedir. Bir cari hesap fazlası olan ülke şimdiki tüketimi ihraç etmekte, gelecekteki tüketimi ithal etmektedir. Cari islemler açığından daha fazla borçlanma uluslararasi doviz rezervlerini artırırken, daha az borçlanma ise uluslararası döviz rezervlerini azaltır ve cari işlemler açığı kadar borçlanma uluslararası resmi rezervlerde herhangi bir değisme meydana getirmez. Uluslararasi Resmi Rezerv Hareketleri ödemeler dengesinin üçüncü bölümünü oluşturur. Bu durumda ödemeler dengesi tablosu içinde, normal şartlarda aşağıdaki eşitlik her zaman doğrudur. CA + KA + ORT = 0 Uluslararası resmi rezervlerde bir değişme olmadığını düşünürsek, ORT = 0, CA + KA = 0. Cari hesap bir ülkenin net dış servetindeki değişme olduğu için, cari hesap zorunlu olarak bir ülkenin yabancılardan varlık satın almasi ile onlara varlık satması arasındaki farka eşittir. CARİ İSLEMLER 1. İhracat-fob (a+b+c) (a) İhracat (b) Bavul ticareti (c) Transit Ticaret 2. İthalat-fob(a+b+c-d) (a) İthalat(cif) (b) Altın İthalatı (c) Transit Ticaret (d) Navlun ve sigorta 3. Dis Ticaret Dengesi (1-2) 4. Diger Mal ve Hizmet Gelirleri (a+b+c) (a) Turizm (b) Faiz (c) Diger 5. Diger Mal ve Hizmet Giderleri(a+b+c) (a) Turizm (b) Faiz (c) Diger 14

15 6. Toplam Mal ve Hizmetler Dengesi(3+4-5) 7. Ozel Karsiliksiz Transferler-net(a+b+c) (a) Gocmen Transferleri (b) İsci Gelirleri (c) Diger 8. Resmi Karsiliksiz Transferler net(a+b) (a) İsci Gelirleri (b) Diger 9. Cari İslemler Dengesi (6+7+8) SERMAYE HAREKETLERİ 10. Dogrudan Yatirimlar(net) 11. Portfoy Yatirimlari(net) 12. Diger Uzun Vadeli Sermaye Hareketleri net(a-b+c) (a) Kullanimlar (b) Odemeler (c) Mevduat 13. Kisa vadeli Sermaye Hareketleri 14. NET HATA VE NOKSAN 15. Toplam Denge (Cari İslemler+Sermaye Hareketleri+Net Hata ve Noksan) 16. ULUSLARARASİ REZERV HAREKETLERİ (a) Resmi Rezervler (b) IMF Kredileri 15

16 Table 4: Arası Türkiye Ödemeler Dengesi ÖDEMELER DENGESİ (Milyon Dolar) Cari İşlemler İhracat İthalat(fob) Ticaret Dengesi Diğer Mal Hiz. Gel Turizm Faiz Gelirleri Diğerleri Diğer Mal ve Hiz. Gid Turizm Faiz Ödemeleri Diğerleri Mal Hiz. Gel. Den Karş. Tran. Gel. (Özel) Karş. Trans. Gid. (Özel) Karş. Tran. (Resmi) Cari İşl. Den Sermaye Har Dog. Yat Portföy Yat U ve O Vad. Ser. Har Kısa Vad. Ser. Har Net Hata ve Noksan Öd. Den. Finansmanı Karşılık Kal Toplam:Genel Denge Rezerv Hareketleri IMF Resmi Rezervler

17 3.2.1 Cari İşlemler Cari işlemler dengesi yurtiçinde yerleşiklerle yurtdışında yerleşik ekonomik birimler arasındaki mal, hizmet ve mülkiyeti el değistirmek kaydıyle para hareketlerini gösterir. Cari İşlemler hesabının kendi içinde üç alt gruba ayrılmaktadır. Bunlar mal ticareti, hizmet ticareti ve tek yanli transfer işlemleridir. Mal ticareti cari işlemler İçindeki ilk alt grubu oluşturur. Bu alt grupta ülke yerleşikleriyle yerleşik olmayanlar arasında alım-satım veya transfer yoluyla gerçekleştirilen taşınabilir mallarin ithalatı ve ihracatı kaydedilir. Mal ihracatı ülkeden bir değer çıkışını yarattığı için ödemeler bilançosunda alacak olarak kaydedilirken, mal ithalatı ülkeye bir değer girişi ile sonuçlandığından borç kaydı yapılmaktadır. Toplam mal ihracatı ile toplam mal ithalatı arasindaki farka dış ticaret dengesi adı verilmektedir. Dış ticaret dengesi hesaplamalarında ihracat ve ithalat fob (free on board) bazında yani navlun ve sigorta gibi giderlerden arınmış olarak işlem görmektedir. Türkiye de dış ticaret verileri DİE tarafinda yayınlanır. DİE ticaret rakamlarını ihracatta fob ithalatta ise cif (cost-insruence-freight [navlun ve sigorta dahil] ) olarak yayınlanmaktadır. Ödemeler dengesinde ise navlun ve sigorta giderleri ithalattan düşülerek fob değerine ulaşılmaktadır. Cari işlemlerin ikinci alt grubunu hizmet ticareti oluşturur. Hizmet ithal ve ihracatına görünmez ticaret de denmektedir. Bu kapsamda Turkiye ekonomisi açısından iki önemli kalem turizm gelir ve giderleriyle ülke olarak dış borçlarımıza ödediğimiz faiz ile yurt içindeki yerleşiklerin yurtdışında yaptıkları mali yatırımlardan elde ettikleri faiz gelirleridir. Diğer Mal ve Hizmetler gelirleri ve giderleri hesabı içindeki Diğer kalemi faiz ve turizm dışında kalan hizmet gelir ve giderlerini kapsar. Örneğin bu kalem altında aldığımız ve ödediğimiz her türlü navlun, sigorta, müteahhitlik hizmetleri, patenler, kiralar, uluslararası taşımacılık ve emek dışındaki ücretler gösterilir. Cari İşlemlerde toplam mal ve hizmet akımlarının gelir ve gider dengesine Toplam Mal ve Hizmetler Dengesi adı verilmektedir. Cari İşlemler hesabının son alt grubunu ise tek yanlı transferler oluşturur. Bu grup altında en önemli kalem işçi gelirleri ve giderleridir. Türkiye gibi dışarıya emek ihraç eden ülkeler için bu gelirlerin önemi büyüktür. Türkiye ye yurtdışında yaşayan vatandaşlarımızın gönderdikleri paralar ile Türkiye de yaşayan yabancıların yurt dışına gönderdikleri paralar arasındaki fark Özel Karşılıksız Transferler kalemi altında net olarak izlenir. Bu kalem altındaki Diğer kalemi ise özel sectorün yurtdışına ödediği ücret dışındaki karşılıksız ödemelerle yurtdışındaki yerleşiklerin Türkiye de ödedikleri karsılıksız ödemelerden (emekli maaşımath) oluşur. Resmi Karşılıksız Transferler kalemi içinde ülkeler arasinda bağış ve hibe şeklindeki işlemler ile devletin yurt dışında çalıştırdığı kişilere ödenen maaşlar ve yabancı devletlerin Türkiye de çalıştırdığı kişilere ödenen ücretler bu grup altında kaydedilmektedir. Mal ve hizmet ticareti ve karsiliksiz transfer hesabının toplamına Cari İslemler Dengesi adı verilmektedir Sermaye Hesabı Ödemeler dengesinin ikinci ana hesabı olan sermaye hesabında, ülkenin dış alemle gerçekleştirdiği varlık işlemleri yer alır. Bir başka deyişle, sermaye hesabında tahvil, hisse senedi, ev, arsa gibi varlıkların alım satımı ile banka mevduat hesapları kaydedilir. Bir ülkenin dış dünyaya 17

18 mali varlık satışından ve yabancı yerleılerin ülkede açtırdıkları mevduat hesaplarından elde ettiği gelire sermaye girişi denir ve odemeler dengesinde alacak olarak kaydedilir. Benzer biçimde ülke yerleşiklerinin yurt dışından aldıkları mali varlıklar ve bu ülkelerde açtırılan mevduat hesapları sonucu diğer ülkelerin elde ettiği gelire sermaye çıkışı denir ve ödemeler dengesi hesaplarında borç olarak kaydedilir. Sermaye hesabı içinde dört ana kalem vardır: Doğrudan yatırımlar, Portföy yatırımları, Diğer Uzun Vadeli Sermaye Hareketleri ve Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri. Doğrudan yatırımlar yurtdısındaki yerleşik ekonomk birimlerin Türkiye de yaptıkları sabit sermaye yatırımları ile yurtiçinde yerleşik ekonomik birimlerin yurtdışında yaptıklari sabit yatırımların netleştirilmiş farkıdır. Burada sabit sermaye yatırımlar yeni bir işletmenin tesisinin kurulması, arazi satın alınması, bina yapılması olabileceği gibi varolan bir İşletmenin satın alınması veya sermayesine ortak olarak yönetimde kontrol sahibi durumuna gelmeyide içerir. Portföy yatırımları ise vadesi bir yıldan fazla olan ve bir sermaye piyasasi aracı (tahvil hisse senedi gibi) karşılığında yapılan borç alma ve verme işlemlerini kapsar. Diğer Uzun Vadeli Sermaye Hareketleri kalemi portföy yatırımları içinde takip edilmeyen vadesi bir yıldan fazla olan borç alma ve verme işlemlerini kapsar. Buradaki borç şekli sermaye piyasası araçlariyla olan borçlanmalar değildir. Banka borçlanmaları ve sendikasyon kredileri bu grupta izlenir. Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri vadesi bir yıldan az olan borçlanmalari kapsar. Kısa vadeli banka mevduat hesapları, ticari bonolar, mevduat sertifikaları, ihracatçı ülkedeki ihracat bankalarının ithalatçıya açtığı krediler, muhabir açıkları bu hesap altında takip edilmektedir. Sermaye hesabında toplam alacaklı ve borçlu işlemlerin net bakiyesine Sermaye Hesabı Dengesi adı verilmektedir Resmi Rezerv Hesabı Bu hesapta Merkez Bankasının yapmış oldugu net rezerv işlemleri gösterilir. Ödemeler bilançosunun ait olduğu yıl içerisinde, eğer dış dünyadan sağlanan gelirler dıs dünyaya yapılan ödemelere eşitse (CA+KA=0) ülkenin resmi rezervleri değişmez. Eğer CA+KA 0 ( toplam denge açık veriyorsa) ise bu açığın finansmanı resmi rezervlerdeki bir azalmayla sonuçlanacaktır, ORT 0. Öte yandan dış dünyadan sağlanan gelirler dış dünyaya yapılan ödemelerden fazlaysa ülkeye net döviz girişi olacak ve bunun sonucunda resmi rezervlerde bir artışa neden olacaktır, ORT Net Hata ve Noksan Teorik olarak ödemeler dengesi içinde cari İşlemler, sermaye hareketleri dengelerinin toplamı uluslararası resmi rezervlerdeki değişmeye eşit olmalıdır. Teoride doğru olan bu eşitlik pratikte doğru olmamaktadır. Bunun çeşitli nedenleri vardır. Ödemeler dengesi içine giren ekonomik faaliyetlerin yabancı para üzerinden yapıldığı varsayılmakta, o nedenlede cari işlemler ve sermaye hareketlerinde oluşan dengelere paralel olarak uluslararası resmi rezervlerde de bir değisme yapmasi beklenmektedir. Gerçekte ise, bir faaliyetin ödemeler dengesi İçinde gösterilmesinin tek koşulu ekonomik faaliyetin 18

19 yurtiçindeki yerleşiklerle yurtdışındaki yerleşikler arasında olmasıdır. Bu faaliyette kullanılan yabanci para olmasi gerekmez. Örnegin, Türk Lirasi üzerinden yapılan bir işlem ödemeler bilançosunda yer alırken, uluslararası resmi rezervler ya da bankaların döviz pozisyonlarında herhangi bir değişime neden olmamaktadır. Bu nedenle yukarıda sözü edilen eşitlik tutmayacaktır. İkinci olarak, bazı ekonomik işlemlerin ödemeler bilançosu içerisinde kayıt edilememiş olmasıdır. Dünya genelinde ödemeler bilançosu ithalatta, yabancı ülkelerdeki yatırım gelirlerinde ve de yabancı ülkelerdeki mali varlık alımlarının eksik kaydedilmesidir. Bunun başlıca nedeni yerleşiklerin bu işlemleri hükümetlerden gizleyerek vergilerden ve de bu akımların tabi olduğu yasal düzenlemelerden kaçma istemleridir. Üçüncü olarak, ödemeler dengesine giren bazı kalemlerin verileri anketleme yoluyla derlenmektedir. Örneğin turizm gelirlerinin belirlenmesinde ve bavul ticaretinin boyutlarının belirlenmesinde anket yöntemi uygulanmaktadır. Eğer bu anketler bu gelirleri olduğundan fazla gösteriyorsa, ülkeye döviz gelmediği halde, döviz girdiğini hesaplamamıza karşın rezervler üzerinde herhangi bir etkisi olmayacaktır. Diğer bir hata ise gerek bankacılık sectoründe gerekse ulusal rezervlerin nakit bazda takip edilmesine karşılık ödemeler dengesi içindeki bazı kalemler gerçeklesme bazında girilmesinden kaynaklanmaktadır. Örnegin bir ihracatçı bu yıl ihraç ettiği malın karşılığını gelecek yıl alacak olsun. Bu durumda bu yıl ülkeye döviz girmediği halde ihracat rakamlarına bakarak ülkeye döviz girdi gibi bir izlenim alınsa bile döviz ülkeye girmemiş ve rezervlerde veya bankaların döviz pozisyonlarında herhangi bir değismeye neden olmamıştır. Bütün bu nedenlerle ödemeler dengesinin teorik eşitliği (CA + KA + ORT = 0) tutmayacaktır. Bu eşitliğin tuması İçin Net Hata ve Noksan kalemi bir denkleme kalemi olarak ödemeler dengesinde yer alır. Gerçekleşen döviz rezervleri hareketleri cari işlemler ve sermaye hareketleri dengesi arasındaki fark net hata ve noksan kalemini oluşturur. Net hata ve noksan kalemi pozitif olduğunda ülkeye cari işlemlerde ve sermaye hareketlerinde kapsanmayan veya eksik olarak kapsanan bir döviz girişi olmuştur. Net hata ve noksan kalemi negatif bir değer alıyorsa bu durumda ülkeden cari işlemlerde ve sermaye hareketlerinde kapsanmayan bir döviz çıkışı olduğu sonucuna ulaşılır. 3.3 Ödemeler Dengesi Verilerinin Yorumlanması Ödemeler dengesi belli bir dönemde yurtiçindeki yerleşiklerle yurtdışındaki yerleşikler arasındaki ekonomik işlemlerden doğan net akımların yayınlandığı bir bilançodur. Net akımlar her bir kalem için bütün alacak ve borç işlemlerinin toplanmasıyla elde edilmektedir. Örneğin Türkiye de aylık olarak yayınlanan dış ticaret dengesini düşünelim. Burada ihracat alacak olarak ithalat ise borç işlemi olarak girilmekte ve ikisi arasındaki toplam fark dış ticaret dengesini vermektedir. Dış ticaret dengesindeki bir açık bize bir ülkenin ihracatından fazla ithalat yaptığını gösterir. Dış ticaret fazlası genellikle ülkenin çıkarına, dış ticaret açığı ise ülkenin zararına olduğu görüsü hakimdir. Ulusların zenginleşmesinin kaynağını dış ticaret fazlası vermek olarak gören merkantilist doktrinden beri dış ticaret fazlası ülke ekonomisinin çikarına olarak görülmektedir. Oysa ki Adam Smith den başlayarak ekonomistler ekonomik refahın sonuç olarak ihracattan kazanılan paraya değil insanlarin kullanımına hazır mal miktarına bağlı olduğunu iddia etmişlerdir. Bir çok gelişmekte olan ülke bugün dış ticaret açığı vermektedir. Bu ekonomi politikasi eğer bu ekonomiler hızla 19

20 büyüyor ve de bu büyüme için gerekli yatırım mallarını ithal etmek zorundaysalar uygun bir politika olabilir. Bu ülkeler zorunlu olarak dışarıdan borçlanarak cari işlemler açığını finanse edebilirler. Eğer bu ülkeler dışarıdan sağladıkları bu gelirleri doğru olarak gelecekteki üretim kapasitelerini artırmak için kullanıyorlarsa, bugün aldıklari borçlari gelecekteki ihracat gelirleri ile rahatlıkla ödeyebileceklerdir. Ayrıca sadece dış ticaret dengesi rakamlarına bakarak ülke ekonomisi hakkında kesin bir yargıya varmak mümkün değildir. Dış ticaret açığı belki de ülke ekonomisinin hizmetler sectoründe uzmanlaştığını gösterebilir. Bu nedenle Dış Ticaret Dengesi yerine Toplam Mal ve Hizmetler Dengesi bize ülke ekonomisinin kendi üretim kapasitesi içerisinde yaşayıp yaşamadığı hakkında daha fazla bir bilgi verebilir. Doğal olarak Cari İşlemler Dengesi, karşılıksız transferleride İçine alan, ülkenin dış dünyadan elde ettiği gelir ile dış dünyaya yaptığı ödemeler konusunda en doğru istatistiği verecektir. Ödemeler dengesinde, net hata ve noksanin olmadığını varsayarak, CA+KA+ORT = 0 denkliğini kullanarak iki istatistiğe yakindan bakalim: Cari İslemler Dengesi Toplam Denge (BP = CA + KA) Cari işlemler açığı olan bir ülke bu açığı ancak net dış varlıklarında bir azalmaya giderek veya yurtdışı tasarrufları ithal ederek finanse edebilir. Öte yandan cari işlemler fazlası veren bir ülke yurtdışına tasarruflarını ihraç ederek net dış varlıklarını artırmakta veya dış borçlarını ödemekte olabilir. Eğer yabancı varlıklar yurtiçinde özel yerleşiklerce satın alınıyorsa, bu durumda sermaye hesabı açık vererek cari işlemler fazlasını dengeleyecek ve toplam denge sıfıra eşit olacaktır, CA = KA. Öte yandan, eğer bir ülke cari işlemler fazlası veriyorsa ve özel sektör yabancı varlık satın almıyorsa, Merkez Bankası bu durumda yabancı mali varlıklarını artırmaktadır. Başka bir ifadeyle KA = 0, ORT = CA. Sermaye hareketleri dengesinin sermaye hareketlerinin serbest olduğu ülkelerde cari işlemler dengesi ile bire bir bir ilişkisi yoktur. Cari işlemler dengesinin fazla verdiği yerde sermaye hareketleri dengeside fazla verebilir. Sermaye hareketleri dengesi yurtiçindeki reel faizler ile yurtdışındaki reel faizlere ve ülkenin risk durumuna göre belirlenmektedir. Riskten arındırılmıs bir durumda, bir ülkedeki reel faizlerin dış dünyadan yüksek olması durumunda mali sermaye bu ülkeye yönelecek ve sermaye hareketleri dengesi fazla verecektir. O anda ülkede yüksek miktarda cari işlemler fazlasıda olabilir. Bu durumda o ülkenin döviz rezervleride artacaktır. Bu durumda ülke sadece cari işlemlerde değil toplamda da (BP = CA + KA) fazla vermektedir. Pozitif değerdeki bir toplam denge merkez bankasının rezervlerinde bir artışı gerektirir, ORT = BP. Eğer toplam denge açık veriyorsa, BP < 0, ORT pozitif olacak yani Merkez Bankasının rezervlerinde bir azalma meydana gelecektir. Cari işlemlerle sermaye hesabının bire bir ilişki içerisinde olmaması aralarında bir ilişki yok olarak düsünülmemelidir. Cari işlemler açığı veren bir ülke daha öncede belirttiğimiz gibi bu açığı ya dış alem tasarruflarını ithal ederek ya da net dış varlıklarını azaltarak finanse edebilir. Net dış varlıkların sınırlı olduğu düşünülürse açığın genelde dış tasarruflarla finanse edileceği görülecektir. Ülkedeki tasarruf açığı faizleri yükselterek, dıs tasarufların bu ülkeye gelmesini özendirip sermaye hareketlerinde bir fazla verilmesi sağlanabilir. Sermayenin hareketinin serbestliği dış tasarrufun ülkeye gelmesine olanak sağlarken, bazı ülkeler İçin sorun olarak karşımıza cıkmaktadır. Özellikle kısa süreli ser- 20

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER Bu ünite tamamlandığında; o Ekonomik karar birimlerini ve faaliyetlerini ortaya koyabileceğiz o Ekonomik faaliyetlerin bileşenlerini sıralayabileceğiz

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

Ödemeler Bilançosu ve Cari İşlemler Açığı

Ödemeler Bilançosu ve Cari İşlemler Açığı Ödemeler Bilançosu ve Cari İşlemler Açığı Ödemeler Bilançosu ve Cari İşlemler Açığı Ödemeler Bilançosu Ödemeler Bilançosunun Parçaları: Cari İşlemler Hesabı Sermaye ve Finans Hareketleri Hesabı Cari İşlemler

Detaylı

Cari açık ve finansmanı

Cari açık ve finansmanı Cari açık ve finansmanı I.GİRİŞ Cari açık ve finansmanı konusunun, 2011 yılında Türkiye Ekonomisindeki önemli gündem maddelerinden biri olacağı anlaşılıyor. 2010 yılında cari açık, 2009 a göre % 247,1

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

ÖDEMELER DENGESİ. Dr. Süleyman BOLAT

ÖDEMELER DENGESİ. Dr. Süleyman BOLAT ÖDEMELER DENGESİ 1 ÖDEMELER DENGESİ NEDİR? Ödemeler dengesi (balance of payments, BP) : Bir ülkedeki yerleşiklerin diğer ülkelerle (dış alemle), belirli bir dönemde (yılda) gerçekleştirdikleri iktisadi

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER KASIM 2016 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 30 Kasım 2016 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Analitik Sunum ( Ağustos)

Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Analitik Sunum ( Ağustos) İÇİNDEKİLER (*) 1-2- 3-4- 5-6- 7-8- 9-10- 11-12- 13-14- 15-16- 17-18- 19-20- Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Analitik Sunum (2015-2016 Ağustos) Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Ayrıntılı

Detaylı

Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Yıllıklandırılmış Ayrıntılı Sunum (Kasım Ekim 2016)

Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Yıllıklandırılmış Ayrıntılı Sunum (Kasım Ekim 2016) İÇİNDEKİLER (*) 1-2- 3-4- 5-6- 7-8- 9-10- 11-12- 13-14- 15-16- 17-18- 19-20- Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Analitik Sunum (2015-2016 Ekim) Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Ayrıntılı

Detaylı

Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Analitik Sunum ( Temmuz) Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Ayrıntılı Sunum ( Temmuz)

Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Analitik Sunum ( Temmuz) Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Ayrıntılı Sunum ( Temmuz) İÇİNDEKİLER (*) 1-2- 3-4- 5-6- 7-8- 9-10- 11-12- 13-14- 15-16- 17-18- 19-20- Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Analitik Sunum (2015-2016 Temmuz) Ödemeler Dengesi Altıncı El Kitabı Aylık Ayrıntılı

Detaylı

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ Sayı : DPÖ 0.00.28-07/ Konu: 2006-2007 Yıllarında KKTC nde Ekonomik Gelişmeler Lefkoşa, 6 Aralık 2007 BASIN BİLDİRİSİ 2006-2007 YILLARINDAKİ EKONOMİK

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

Ders içeriği (11. Hafta)

Ders içeriği (11. Hafta) 11. Milli Gelir 11.1. Gayri Safi Milli Hasıla 11.2. Gayri safi Yurtiçi Hasıla 11.3. Safi Milli Hasıla 11.4. Milli Gelir 11.5. Nominal ve Reel Milli Gelir 11.6. Şahsi Gelir ve Kullanılabilir Gelir Ders

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

ÖDEMELER BİLANÇOSU VE DENGESİ

ÖDEMELER BİLANÇOSU VE DENGESİ ÖDEMELER BİLANÇOSU VE DENGESİ I. Temel Yapı Ülkede yerleşik kişilerin belirli bir dönem boyunca yabancı ülkelerde yerleşik kişilerle yaptıkları tüm ekonomik işlemlerin sonucunu gösteren sistematik kayıtlarına

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom

Detaylı

ORTA VADELİ PROGRAM

ORTA VADELİ PROGRAM T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016-2018 ORTA VADELİ PROGRAM TEMEL MAKROEKONOMİK VE MALİ HEDEFLER 11 Ocak 2016 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016-2018 ORTA VADELİ PROGRAM TEMEL MAKROEKONOMİK VE MALİ HEDEFLER 11 Ocak

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER ARALIK 2016 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 23 Aralık 2016 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri Raporuna İlişkin Yöntemsel Açıklama

Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri Raporuna İlişkin Yöntemsel Açıklama Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri Raporuna İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Tanım... 3 II- Amaç... 4 III- Yöntem... 4 IV-Yayınlama

Detaylı

ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE İLKELERİ İLE TÜRKİYE UYGULAMASI. T.C. MERKEZ BANKASI İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ödemeler Dengesi Müdürlüğü

ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE İLKELERİ İLE TÜRKİYE UYGULAMASI. T.C. MERKEZ BANKASI İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ödemeler Dengesi Müdürlüğü ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE İLKELERİ İLE TÜRKİYE UYGULAMASI T.C. MERKEZ BANKASI İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ödemeler Dengesi Müdürlüğü 1 İÇİNDEKİLER Sayfa No ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Cari Denge Tanımı. Dr.Dilek Seymen

Cari Denge Tanımı. Dr.Dilek Seymen Cari Denge Tanımı Dr.Dilek Seymen Cari Dengeyi iki farklı özdeşlikle tanımlamak mümkün, (I) Ödemeler Bilançosundaki sınıflamaya göre Cari Denge Tanımı, Cari denge mal ve hizmet ithalat ve ihracatı, net

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE KASIM 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE TÜRKİYE UYGULAMASI

ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE TÜRKİYE UYGULAMASI ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE TÜRKİYE UYGULAMASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ödemeler Dengesi Müdürlüğü i İÇİNDEKİLER Sayfa No I- TANIM... 1 II- İLKELER... 2

Detaylı

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Tanım Ve Açıklamalar İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Tanımlar... 3 II- Türkiye de Özel Sektörün Dış

Detaylı

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month,

Makro Veri. Cari açık yeni rekorda. Tablo 1: Cari Denge (milyon $) -month, Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa

Detaylı

DERS NOTU 02 TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ

DERS NOTU 02 TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ DERS NOTU 02 TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ Bugünki dersin içeriği: I. TOPLAM ÇIKTI... 1 1. GAYRİ SAFİ YURT İÇİ HASILA (GSYİH)... 4 2. GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA (GSMH)... 8 II. GSYİH'NIN

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam:

Ödemeler Dengesi Tanım ve Kapsam: Ödemeler Dengesi Ödemeler bilançosu, bir ülkede yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yabancı ülkelerle yaptıkları iktisadi işlemlerin sistematik kayıtlar olarak tutulmasıdır. Mal ve hizmetlerin yanı sıra

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EKİM 2016 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

GSYH

GSYH İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler 3 TABLO 2: Kaynaklar-Harcamalar Dengesi (Cari Fiyatlarla) 4 TABLO 3: Kaynaklar-Harcamalar Dengesi (1998 Fiyatlarıyla)

Detaylı

Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ödemeler Dengesi Müdürlüğü TANIM VE AÇIKLAMALAR Kısa vadeli dış borçlara ilişkin genel bazı tanımlar ve açıklamalara

Detaylı

Artış. Ocak-Haziran Oranı (Yüzde) Ocak-Haziran 2014

Artış. Ocak-Haziran Oranı (Yüzde) Ocak-Haziran 2014 6. Kamu Maliyesi 214 yılının ilk yarısı itibarıyla bütçe performansı, özellikle faiz dışı harcamalarda gözlenen yüksek artışın ve yılın ikinci çeyreğinde belirginleşen iç talebe dayalı vergilerdeki yavaşlamanın

Detaylı

GSMH (Gayri Safi Milli Hasıla) GSYH (Gayri Safi Yutiçi Hasıla) GSMH = GSYH ± NDAFG

GSMH (Gayri Safi Milli Hasıla) GSYH (Gayri Safi Yutiçi Hasıla) GSMH = GSYH ± NDAFG GSMH (Gayri Safi Milli Hasıla) GSYH (Gayri Safi Yutiçi Hasıla) GSMH = GSYH ± NDAFG 2 = Çifte hesaplama sorunu NİHAÎ mal ve hizmetlerin fiyatlarının toplamı. Hammadde, ara ve yatırım mallarının fiyatları

Detaylı

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Ödemeler 1 Dengesi Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Plan 2 Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom ve Denkleştirici

Detaylı

M2 Para Tanımı: M1+Vadeli ticari ve tasarruf mevduatları (resmi mevduatlar hariç)

M2 Para Tanımı: M1+Vadeli ticari ve tasarruf mevduatları (resmi mevduatlar hariç) PARA ARZI Dar tanımlı para arzı dolaşımdaki nakit ile bankacılık sisteminde vadesiz mevduatların toplamından oluşmakta, geniş tanımlı para arzı ise bu toplama bankacılık sistemindeki vadeli mevduatların

Detaylı

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı.

Makro Veri. TÜİK tarafından açıklanan verilere göre -5,6 puan olan dış ticaretin büyümeye katkısını daha yüksek olarak hesaplamamızdan kaynaklandı. Makro Veri Büyüme ve Dış Ticaret: Türkiye ekonomisi için yüksek büyüme=yüksek dış ticaret açığı İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: iaksoy@sekeryatirim.com.tr TÜİK tarafından bugün açıklanan

Detaylı

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar,

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

Ödemeler dengesi tanımında açıklanması gereken kavramlar. ''Ekonomi'' sözcüğü bir hükümet tarafından idare edilen coğrafi bölgeyi ifade eder.

Ödemeler dengesi tanımında açıklanması gereken kavramlar. ''Ekonomi'' sözcüğü bir hükümet tarafından idare edilen coğrafi bölgeyi ifade eder. Ödemeler Bilançosu Ödemeler bilançosu, geniş anlamıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin (Genel Hükümet, Merkez Bankası, Bankalar, Diğer Sektörler) diğer ekonomilerde yerleşik kişiler (yurtdışında yerleşikler)

Detaylı

ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE TÜRKİYE UYGULAMASI

ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE TÜRKİYE UYGULAMASI ÖDEMELER DENGESİ İSTATİSTİKLERİ TANIM VE TÜRKİYE UYGULAMASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İSTATİSTİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER... i I-TANIM... 1 II-

Detaylı

Ekonomi II. 14.Bölüm:Milli Gelir. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 14.Bölüm:Milli Gelir. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 14.Bölüm:Milli Gelir Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 14.1.Milli Gelir İle İlgili İki Temel Kavram

Detaylı

AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU

AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU AÇIKLANAN SON EKONOMİK GÖSTERGELERDE AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU BÜYÜME 2012 yılı ikinci çeyreğe ilişkin hesaplanan gayri safi yurtiçi hasıla değeri bir önceki yılın aynı dönemine göre sabit fiyatlarla

Detaylı

4 - Yurtiçinde Yerleşik Kişilerin Yurtdışındaki Portföy Yatırımları-Enstrüman Dağılımı (2001-2015Q3)

4 - Yurtiçinde Yerleşik Kişilerin Yurtdışındaki Portföy Yatırımları-Enstrüman Dağılımı (2001-2015Q3) İÇİNDEKİLER 1 - Uluslararası Yatırım Pozisyonu - Aylık (2014-2015 Ekim) 2 - Uluslararası Yatırım Pozisyonu - Çeyreklik (2006Q1-2015Q3) 3 - Uluslararası Yatırım Pozisyonu - Yıllık (1996-2014) 4 - Yurtiçinde

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi

Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi Dışa açık bir ekonomide ekonomi politikalarını ve çeşitli şokların etkilerini inceleyebilmek için IS-LM modelinin kapalı ekonomi için geliştirilen versiyonu yeterli

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%)

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%) 4. Cari Denge 211 yılında GSYH nin yüzde 9 una kadar ulaşan cari açık, devam eden dönemde uygulanan makroihtiyati tedbirler ve kredilerdeki yavaşlama neticesinde azalma eğilimine girmiştir (Grafik-4.1).

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ekim 2016, Sayı: 40. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 40 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri

BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri BÖLÜM-2 Makro-ekonomide Veri Bu bölümdeki notların hazırlığında aşağıdaki kaynaktan faydalınılımıştır: A PowerPoint Tutorial to Accompany macroeconomics, 5th ed. N. Gregory 1 GSYİH: GAYRİ SAFİ YURTİÇİ

Detaylı

2012 yılı merkezi yönetim bütçesine bakış

2012 yılı merkezi yönetim bütçesine bakış Değişmeyen yapısal sorunlar ışığında 2012 yılı merkezi yönetim bütçesine bakış GİRİŞ Bütçe, öncelikle yürütme organının kamunun ihtiyaçlarını belirlemesi ve bunların karşılanması için halktan toplanacak

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL

Detaylı

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 20.Para Teorisi ve Politikası. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki

Detaylı

Finansal Hesaplar 2013

Finansal Hesaplar 2013 Finansal Hesaplar 2013 İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I. Genel Değerlendirme...3 II. Mali Olmayan Kuruluşlar...5 III. Mali Kuruluşlar...6 IV. Genel Yönetim...8

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

Maliye Politikası ve Bütçe

Maliye Politikası ve Bütçe Maliye Politikası ve Bütçe Giriş Bütçe ve kamu borcu arasındaki ilişki Bütçe açıklarının, vergi indirimlerinin ve artan kamu harcamalarının kısa veuzun dönem ekonomik etkileri Devlet Bütçesi Bütçe dengesi

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

DERS NOTU 02 TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ

DERS NOTU 02 TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ DERS NOTU 02 TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM ÇIKTI... 1 A. GAYRİ SAFİ YURT İÇİ HASILA (GSYİH)... 5 B. GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA (GSMH)... 8 2. GSYİH'NIN HESAPLANMASI...

Detaylı

Martta, ilk iki ayın toplamından daha fazla döviz geldi. (Milyon Dolar) Ocak Şubat Mart Ocak- Ocakvar.

Martta, ilk iki ayın toplamından daha fazla döviz geldi. (Milyon Dolar) Ocak Şubat Mart Ocak- Ocakvar. TÜRKİYE NİN GÖSTERGELERİ > > HABER Hazırlayan: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com PROJEKSİYON CARİ AÇIK: İlk çeyrekte ithalat 56, ihracat 32, cari açık 22 milyar dolar olarak gerçekleşti. Merkez Bankası

Detaylı

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7.

GRAFİK LİSTESİ. Grafik I.7. GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Borsa Endeksleri 2 Grafik I.4. Seçilmiş Bazı Ülkelerde Büyüme Oranları 2 Grafik I.5. Seçilmiş

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

GÖSTERGELER. Altın ihracat ve ithalatı (Bin $) Altın ihracatı (Milyon $)

GÖSTERGELER. Altın ihracat ve ithalatı (Bin $) Altın ihracatı (Milyon $) Hazırlayan: Alaattin AKTAŞ ala.aktas@gmail.com PROJEKSİYON ALTIN İHRACATI ve İRAN: Türkiye normalde altında net ithalatçı bir ülke. Önemsenecek düzeyde altın madenimiz yok ve ihtiyacımızı ithalatla karşılıyoruz.

Detaylı

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 21.Enflasyon Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 21.1.Nedenlerine Göre Enflasyon 1.Talep Enflasyonu:

Detaylı

2015 EKİM ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 EKİM ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ EKİM ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 17 Aralık Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin Ekim verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. (2) Türkiye de faaliyette bulunan katılım bankaları bu Tebliğ hükümlerine tâbidir.

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. (2) Türkiye de faaliyette bulunan katılım bankaları bu Tebliğ hükümlerine tâbidir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan : KATILIM BANKALARINCA UYGULANACAK TEKDÜZEN HESAP PLANI VE İZAHNAMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (26.01.2007 tarih ve 26415 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.)

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TABLO LİSTESİ TABLO LİSTESİ Tablo I.1. Ödemeler Dengesi (Milyar ABD doları) 6 Tablo I.2. Cari İşlemler Açığını Finanse Eden Taraflar (Milyar ABD doları) 7 Tablo I.3. Seçilmiş Ekonomilerde Cari İşlemler Dengesinin GSYİH

Detaylı

1 BÖLÜM II EKONOMİNİN ÖLÇÜLMESİ 1: HÂSILA (43 72)

1 BÖLÜM II EKONOMİNİN ÖLÇÜLMESİ 1: HÂSILA (43 72) 1 BÖLÜM II EKONOMİNİN ÖLÇÜLMESİ 1: HÂSILA (43 72) 2.1. Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla (GSYİH veya GDP) nın Ölçülmesi: Bir ekonomide bir yılda üretilen nihai mal ve hizmetlerin toplam piyasa değeri (Üretim yaklaşımı),

Detaylı

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

Detaylı

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR

T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2016 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 OCAK 2016 İÇİNDEKİLER GENEL EKONOMİK HEDEFLER Sayfa: TABLO 1: Makroekonomik Büyüklüklerdeki Gelişmeler... 3 3 TABLO 2:

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek

Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek Büyüme Değerlendirmesi: 2013 4. Çeyrek 31.03.2014 YATIRIMSIZ BÜYÜME Seyfettin Gürsel*, Zümrüt İmamoğlu, ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in bugün açıkladığı rakamlara göre Türkiye ekonomisi 2013

Detaylı

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü

2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü 2001 2013 Döneminde Türk Bankacılık Sektörü Prof. Dr. Sudi Apak Beykent Üniversitesi İçerik 2 Slayt 1 - Türk Bankalarında kurum riski bulunmaktadır. 140,00% Türk Bankacılık Sektörünün Aktif Büyüklüğü /

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara

İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI. 23 Aralık 2015 Ankara İKTİSADİ GÖRÜNÜM VE PARA POLİTİKASI 23 Aralık 2015 Ankara Özet: Makroekonomik Görünüm ve Para Politikası Sıkı para politikası duruşunun ve alınan makroihtiyati önlemlerin etkisiyle yıllık kredi büyüme

Detaylı

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası

Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi. Döviz Kuru ve Uluslararası İktisat Politikası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Döviz Kuru ve Uluslararası Maliye Politikası ve Devlet Bütçesi Devlet Bütçesi Kamu Harcamaları (G) => G = G I + G C + TR + INT Kamu Yatırımları (G I ) : Sermaye malları

Detaylı

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme

Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme economicpolicyresearchinstitute ekonomipolitikalarıaraştırmaenstitüsü Mali İzleme Raporu Eylül 2005 Ön Değerlendirme Yönetişim Etütleri Programı uğur mumcu caddesi 80/3 g.o.p ankara türkiye tel: +90 312

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan

Detaylı

iktisaoa GiRiş 7. Ürettiği mala ilişkin talebin fiyat esnekliği değeri bire eşit olan bir firma, söz konusu

iktisaoa GiRiş 7. Ürettiği mala ilişkin talebin fiyat esnekliği değeri bire eşit olan bir firma, söz konusu 2009 BS 3204-1. şağıdakilerden hangisi dayanıksız mal veya hizmet grubu içerisinde ~ almaz? iktiso GiRiş 5. Gelirdeki bir artış karşısında talebi azalan mallara ne ad verili r? ) Benzin B) Mum C) Ekmek

Detaylı

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Tablosuna İlişkin Yöntemsel Açıklama

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Tablosuna İlişkin Yöntemsel Açıklama Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Tablosuna İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Tanımlar...

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI GRAFİK LİSTESİ GRAFİK LİSTESİ Grafik I.1. VIX Endeksi 1 Grafik I.2. itraxx Europe Crossover Endeksi 1 Grafik I.3. Gelişmiş Ülke Döviz Kurları 2 Grafik I.4. ABD 10 Yıllık Devlet Tahvili Getirisi 2 Grafik I.5. Gelişmiş

Detaylı

DERS NOTU 01 MAKROİKTİSADA GİRİŞ TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ

DERS NOTU 01 MAKROİKTİSADA GİRİŞ TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ DERS NOTU 01 MAKROİKTİSADA GİRİŞ TEMEL MAKROİKTİSADİ DEĞİŞKENLER VE ÖLÇÜLMELERİ Bugünki dersin içeriği: I. MAKROEKONOMİK ANALİZE GENEL BİR BAKIŞ... 2 1. GİRİŞ... 2 2. MAKROEKONOMİNİN KÖKLERİ... 2 3. MAKROEKONOMİNİN

Detaylı

Aylık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama

Aylık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama Aylık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Tanım... 3 III- Sınıflama... 5 IV- Yöntem...

Detaylı

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Tablosuna İlişkin Yöntemsel Açıklama

Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Tablosuna İlişkin Yöntemsel Açıklama Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Tablosuna İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Tanımlar...

Detaylı