Türkiye de astım ve KOAH farkındalığının değerlendirilmesi (GARD Türkiye Projesi- Kronik Hava Yolları Hastalıkları Ulusal Kontrol Programı)

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye de astım ve KOAH farkındalığının değerlendirilmesi (GARD Türkiye Projesi- Kronik Hava Yolları Hastalıkları Ulusal Kontrol Programı)"

Transkript

1 KLİNİK ÇALIŞMA/RESEARCH ARTICLE Tuberk Toraks 2013; 61(3): Geliş Tarihi/Received: 27/08/ Kabul Ediliş Tarihi/Accepted: 07/10/2013 Türkiye de astım ve KOAH farkındalığının değerlendirilmesi (GARD Türkiye Projesi- Kronik Hava Yolları Hastalıkları Ulusal Kontrol Programı) Füsun YILDIZ 1, Gülbin BİNGÖL KARAKOÇ 2, Refika ERSU HAMUTÇU 3, Nazan YARDIM 4, Banu EKİNCİ 5, Arzu YORGANCIOĞLU 6 1 Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Kocaeli, 2 Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Allerji Bilim Dalı, Adana, 3 Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Allerji Bilim Dalı, İstanbul, 4 Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Halk Sağlığı Bölümü, Ankara, 5 Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Kronik Hastalıklar Bölümü, Ankara, 6 Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Manisa. ÖZET Türkiye de astım ve KOAH farkındalığının değerlendirilmesi Giriş: Önemli mortalite ve morbidite nedeni olan kronik hava yolu hastalıkları gerek sağlık çalışanları gerekse hasta ve yakınları tarafından yeterince bilinmemektedir. Bu nedenle de yeterince teşhis ve tedavi edilememekte ve koruyucu önlemler uygulanamamaktadır. Çalışmamızın amacı Kronik Hava Yolu Hastalıklarını Önleme Kontrol Programı çerçevesinde toplumumuzda astım ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) farkındalığıyla ilgili bilgilerin değerlendirilmesidir. Materyal ve Metod: Türkiye de, nüfusu 200 den büyük kentsel ve kırsal yerleşim yerlerinde ikamet eden, 15 yaş üstü erkek ve kadınlar çalışmaya alındı. Katılımcılara astım ve KOAH ile ilgili sorular içeren anket uygulandı. Bulgular: Ülke genelinde, 6000 kent ve 6000 kırsal yerleşim merkezinde olmak üzere, toplam kişiye gidilmiş olup, 8527 kişiye ulaşıldı. Çalışmaya anketi başarıyla tamamlayan 4182 (%50.1) si kadın, 4160 (%49.9) ı erkek toplam 8342 kişi dahil edildi. KOAH ın akciğerlerle ilgili bir hastalık olduğu (%49.6), gelişiminde en önemli etkenin sigara olduğu (%51.1) ve korunma ve tedavide ilk seçeneğin sigaranın bırakılması olduğu (%48) yaklaşık her iki kişiden biri tarafından bilinmekteydi. Ancak KOAH ın tedavi edilebilir bir hastalık olduğu toplumun %25.2 sinde bilinmekteydi. Astımın tüm yaş gruplarında görülebildiği (%80) iyi bilinmekle birlikte astımın kalıtsal bir hastalık olabileceği (%51.1) ve bulaşıcı olmadığı (%58) ortalama her iki kişiden birinde bilinmekteydi. Bununla birlikte astım ilaçlarının bağımlılık yapıp yapmadığı konusunda popülasyonun %55.2 si fikri olmadığını belirtirken, katılımcıların %27 si ilaçların bağımlılık yapmadığını belirtti. Sonuç: Astım ve KOAH ülkemizde yeterli ölçüde bilinmemektedir. Önemli mortalite ve morbidite nedeni olan, iş gücü ve ekonomik kayıplara yol açan bu hastalıklarla ilgili toplum bilincinin oluşması ve bilgi düzeyinin artırılması tedavi başarı oranlarının artırılması açısından önemlidir. Anahtar Kelimeler: KOAH, astım, farkındalık, GARD, Ulusal Kontrol Programı. Yazışma Adresi (Address for Correspondence): Dr. Füsun YILDIZ, Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Umuttepe, KOCAELİ - TURKEY 175

2 Türkiye de astım ve KOAH farkındalığının değerlendirilmesi SUMMARY The evaluation of asthma and COPD awareness in Turkey (GARD Turkey Project-National Control Program of Chronic Airway Diseases) Füsun YILDIZ 1, Gülbin BİNGÖL KARAKOÇ 2, Refika ERSU HAMUTÇU 3, Nazan YARDIM 4, Banu EKİNCİ 5, Arzu YORGANCIOĞLU 6 1 Department of Chest Diseases, Faculty of Medicine, Kocaeli University, Kocaeli, Turkey, 2 Division of Allergy, Department of Pediatric, Faculty of Medicine, Cukurova University, Adana, Turkey, 3 Division of Allergy, Department of Pediatric, Faculty of Medicine, Marmara University, Istanbul, Turkey, 4 Department of Public Health, Turkey Public Health Institute, Ankara, Turkey, 5 Department of Chronic Diseases, Turkey Public Health Institute, Ankara, Turkey, 6 Department of Chest Diseases, Faculty of Medicine, Celal Bayar University, Manisa, Turkey. Introduction: Although chronic respiratory disorders are important causes of morbidity and mortality, health care workers, patients and caretakers are not well informed about these disorders. Therefore these problems are underdiagnosed and undertreated; also preventive measures are not widely taken. Our aim was to evaluate the knowledge of asthma and chronic obstructive pulmonary disease (COPD) in Turkey. This study was designed and performed as a Global Alliance Against Respiratory Disorders (GARD) project. Materials and Methods: People greater than 15 years of age who lived in cities with a population of 200 or greater were eligible for the study. A questionnaire including demographic data and questions regarding asthma and COPD was used for the evalution of the participants. Results: people were selected (6000 in rural and 6000 in urban areas); 8527 people were reached people who completed the questionnaire were included to the study. There were 4182 (50.1%) female and 4160 (%49.9) male subjects. 49.6% of the subjcets knew that COPD is a lung disease, 51.1% indicated that smoking is the most important risk factor for COPD and 48% identified quitting smoking as the most important preventive measure. Every other person had baseline knowledge on COPD. However only 25.2% knew that there are treatment options for COPD. 80% of subjects said astma can be seen in all age groups. 51.1% knew asthma is a genetic disease and 58% said it is not an infectious disease. However when whether asthma medications caused drug dependency only 27% answered as No while 55.2% said They do not know. Conclusion: Awareness of COPD and asthma seem to be infsufficient among Turkish people. Since these disorders are important causes of morbidity and mortality and have high impact on work and economic loss, it is important to increase knowledge among public. Key Words: COPD, asthma, awareness, GARD, National Control Program. Tuberk Toraks 2013; 61(3): doi: /tt.6207 GİRİŞ Kronik hastalıklar gerek ülkemizde gerekse dünyada önemli mortalite ve morbidite nedeni olmaları sebebiyle büyük önem taşımaktadır. Tüm Türkiye de 2004 yılı için tahmin edilmiş olan toplam ölümün (%71) si kronik hastalıklar nedeniyledir. Solunum sistemi hastalıklarından ölüm sayısı ise (%7.9) dir. Kronik solunum hastalıklarının büyük çoğunluğunu (%65) kronik hava yolu hastalıkları [Astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)] oluşturmaktadır. Gerek risk faktörleri, gerekse önlem ve tedavileri konusunda büyük benzerlik gösteren kronik hava yolu hastalıkları, hemen her ülke gibi ülkemizde de morbidite ve mortalitenin en önemli nedenleri arasında yer almakta ve çok ciddi toplumsal ve ekonomik yük oluşturmaktadır. Ancak kronik hava yolu hastalıkları ve risk faktörleri gerek sağlık çalışanları ve yöneticileri, gerekse de hastalar, hasta yakınları ve medya tarafından yeterince bilinmemektedir. Bu nedenle de yeterince teşhis ve tedavi edilememekte ve koruyucu önlemler yeterince uygulanamamaktadır (1,2). Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), kronik hastalıkların önlenmesi ve kontrolü için acil eylem çağrısında bulunmuş ve bu amaçla Kronik Solunum Hastalıklarına Karşı Küresel Birlik [Global Alliance against Chronic Respiratory Diseases (GARD)] kurulumunu gerçekleştir- Tuberk Toraks 2013; 61(3):

3 Yıldız F, Bingöl Karakoç G, Ersu Hamutçu R, Yardım N, Ekinci B, Yorgancıoğlu A. miştir (3-5) yılında GARD üyesi olan Türk Toraks Derneği (TTD) tarafından ülkemizde GARD uygulamalarının başlatılması için yıllarını kapsayan Türkiye Kronik Hava Yolu Hastalıklarını Önleme ve Kontrol Programı-Eylem Planı oluşturulmasına karar verilmiştir. Bu eylem planının hazırlanarak uygulamaya geçirilmesiyle kronik hava yolu hastalıklarına (Astım ve KOAH) bağlı morbidite ve mortalitenin de beraberinde getirdiği ekonomik yükün azaltılması hedeflenmektedir (6-8). Çalışmamızın amacı; Kronik Hava Yolu Hastalıklarını Önleme Kontrol Programı ve Eylem Planı nın, Programın ve hastalıkların kamuoyuna benimsetilip, savunulması hedefi kapsamında, stratejik plan geliştiren ve uygulayan Çalışma Grubu 2 tarafından geliştirilmiş olan anketlerle mevcut durumun tespiti ve toplumdaki astım ve KOAH farkındalığının belirlenmesidir. MATERYAL ve METOD Türkiye de, nüfusu 200 den büyük yerleşim yerlerinde ikamet eden, 15 yaş üstü erkek ve kadınlar çalışmaya alındı. On beş yaş üzeri kişiler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından belirlendi. Nüfusu 200 ün altında bulunan yerleşim yerleri (küçük köyler) ise yeterli küme genişliğine ulaşılamayacağı düşünüldüğünden kapsam dışı bırakıldı. Araştırmanın örnekleme yönteminde üç aşamalı tabakalı küme örneklemesi uygulandı. Hem kırsal alandan hem de kentsel alandan 200 küme oluşturuldu. Bu kümelerin oluşturulmasında büyüklüğe orantılı olasılıkla seçim yöntemi kullanıldı. İkinci aşamada, örneğe seçilen her kümeden sistematik seçim yöntemi kullanılarak 30 hane seçildi ve bu hanelerde erkek hanesi ve kadın hanesi olacak şekilde rastgele iki gruba ayrıldı. Son aşamada ise, seçilen her örnek haneden 15 ve üzeri yaşta uygun bir fert hanenin cinsiyet durumuna uygun tüm fertler için oluşturulan liste kullanılarak rastgele seçildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden kişilere bir anketör tarafından astım ve KOAH ile ilgili sorular içeren ve yaklaşık 30 dakika süren bir anket uygulandı. Katılımcılar cinsiyet ve yaş gruplarına göre değerlendirildi ve yaşa göre 15-24, 25-44, ve > 65 yaş olmak üzere dört gruba ayrıldı. Çalışmanın istatistiksel analizi SPSS programında yapılmış olup, ağırlıklı analizler DSÖ tarafından gerçekleştirildi. Anket sorularına verilen yanıtların cinsiyete ve yaş gruplarına göre karşılaştırılmasında Pearson korelasyon testi kullanıldı. p değerinin 0.05 in altında olması istatistiksel anlamlı olarak kabul edildi. BULGULAR Ülke genelinde, 6000 kent ve 6000 kırsal yerleşim merkezinde olmak üzere toplam kişiye gidilmiş olup, 8527 kişiye ulaşıldı. Dört yüz küme arasından 14 kümeye hava koşulları ve çeşitli nedenlerden dolayı ulaşılamadı ve bu kümeler diğer cevapsız olarak kodlandı. Birçok haneye dört defa ziyaret gerçekleştirilerek ve bu ziyaretler sonucu hanede seçilen uygun kişiyle görüşme yapıldı. Toplam 8527 haneden anketi başarıyla tamamlamış olan 8342 tanesi [4160 (%49.9) ı erkek, 4182 (%50.1) si kadın] çalışmaya alındı. Katılımcıların demografik özellikleri Tablo 1 de görülmektedir. Ülkemizdeki KOAH farkındalığını değerlendirmek için yapılan anket sonucunun değerlendirmesinde; KOAH akciğerlerle ilgili bir hastalıktır sorusuna çalışma popülasyonunun %49.6 sı doğru olarak yanıt vermiş olup, %47.9 u bilmediğini belirtti. KOAH gelişimine neden olan en önemli etken sigaradır sorusunu da popülasyonun %51.1 i doğru olarak cevapladı, %45.2 si bilmediğini belirtti. KOAH gelişimi konusunda mesleki nedenlerle toz, duman ve kimyasallara maruz kalmanın rolü sorgulandığında çalışma popülasyonunun %49.3 ü doğru olduğunu belirtirken, %46.5 inin fikri bulunmamaktaydı. KOAH ın tedavi edilebilir bir hastalık olup olmadığı sorgulandığında katılımcıların yaklaşık dörtte biri tarafından tedavi edilebildiği düşünülmekteydi. KOAH tan korunmada ilk adım sigaranın bırakılmasıdır sorusu da Tablo 1. Katılımcıların demografik özellikleri. Cinsiyet Kadın 50.1 Erkek 49.9 Toplam 100 Medeni durum Evli 78.8 Bekar 14.4 Diğer 6.8 Yerleşim yeri Kentsel alan 48 Kırsal alan 52 Eğitim durumu Okuma yazma bilmiyor 8 Okuma yazma biliyor 5.2 İlkokul 46.3 Ortaokul 15.5 Lise 18 Üniversite 6.6 Yüksek lisans/doktora 0.5 Yaş dağılımı > 65 yaş 12.1 % 177 Tuberk Toraks 2013; 61(3):

4 Türkiye de astım ve KOAH farkındalığının değerlendirilmesi katılımcıların %48 i tarafından doğru olarak yanıtlandı. KOAH ile ilgili anket sorularına verilen cevaplar cinsiyet açısından karşılaştırıldığında hiçbir soruda istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (Tablo 2). Çalışmamızda, astım farkındalık anketi sonuçları değerlendirildiğinde astımın bulaşıcı bir hastalık olup olmadığı sorulduğunda, popülasyonun %58 i bulaşıcı olmadığını, %15.2 si bulaşıcı olduğunu, %26.8 i bilmediğini ifade etti. Çalışma popülasyonunun yarısı astımın kalıtsal bir hastalık olabileceğini, grubun yaklaşık %80 i de astımın tüm yaş gruplarında görülebileceğini belirtti. Astım ilaçlarının bağımlılık yapıp yapmadığı konusunda popülasyonun %55.2 si fikri olmadığını söylerken, ilaçların bağımlılık yapmadığı katılımcıların sadece %27 si tarafından bilindi. Astım tamamen iyileşebilir mi sorusunu katılımcıların %21.6 sı evet, %35.2 si hayır, %43.2 si fikrim yok şeklinde yanıtladı. Astımla ilgili anket sorularına verilen cevaplar cinsiyet açısından karşılaştırıldığında Astım kalıtsal olabilir mi? ve Astım tamamen iyileşebilir mi? sorularında istatistiksel anlamlı farklılık saptanırken (sırasıyla p= ve p= 0.04) diğer sorularda istatistiksel anlamlı farklılık izlenmedi (Tablo 3). Anket soruları yaş gruplarına göre karşılaştırıldığındatüm sorularda, hem astım hem de KOAH için özellikle yaş grubundaki doğru cevabın diğer yaş gruplarına göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu izlendi (p= 0.000). TARTIŞMA Çalışmamızda toplumumuzda KOAH ve astımın yeterli ölçüde bilinmediği, genel olarak toplumun ancak yarısında soruların doğru yanıtlandığı saptanmıştır. Tablo 2. KOAH ile ilgili bilgi düzeyinin cinsiyete göre karşılaştırılması. Kadın (%) Erkek (%) Toplam (%) p KOAH akciğerlerle ilgili bir hastalıktır Evet Hayır Bilmiyorum KOAH'ın gelişimine neden olan en önemli etken sigaradır Evet Hayır Bilmiyorum Mesleki nedenlerle toz, duman ve kimyasallara maruz kalanlarda KOAH gelişir Evet Hayır Bilmiyorum KOAH en sık hangi yaş grubunda görülür? Çocukluk dönemi Genç erişkinler yaş üzeri Tüm yaş grupları Bilmiyorum KOAH tedavi edilebilir bir hastalık mıdır? Evet Hayır Bilmiyorum KOAH'tan korunma ve tedavide ilk adım sigarayı bırakmak ya da içilen ortamdan uzak durmaktır Evet Hayır Bilmiyorum Bir hekim tarafından size hiç KOAH tanısı konuldu mu? Evet Hayır Bilmiyorum Tuberk Toraks 2013; 61(3):

5 Yıldız F, Bingöl Karakoç G, Ersu Hamutçu R, Yardım N, Ekinci B, Yorgancıoğlu A. Tablo 3. Astım ile ilgili bilgi düzeyinin cinsiyete göre karşılaştırılması. Kadın (%) Erkek (%) Toplam (%) p Astım bulaşır mı, mikrobik mi? Evet Hayır Bilmiyorum Astım kalıtsal olabilir mi? Evet Hayır Bilmiyorum Astım hangi yaş grubunda görülebilir? Çocuklar Erişkinler Tüm yaş grupları Bilmiyorum Astım ilaçları bağımlılık yapar mı? Evet Hayır Bilmiyorum Astım hastalığı tamamen iyileşebilir mi? Evet Hayır Bilmiyorum Bir hekim tarafından size hiç astım tanısı konuldu mu? Evet Hayır Bilmiyorum KOAH; tam olarak geri dönüşümlü olmayan hava akımı kısıtlanmasıyla karakterize önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır (9). Buna rağmen, yeterince bilinmemekte, tanı konulamamakta ve tedavi edilmemektedir. KOAH prevalansını ve hastalığın sosyal ve ekonomik yükünü ölçmek amacıyla standart yöntemlerin kullanıldığı çalışmalarda, sabit oran ölçütü (FEV 1 /FVC < %70) kullanıldığında KOAH prevalansının %20 ler düzeyinde olduğu, hastalığın yaşla ve sigara içme yoğunluğuyla ilişkili olarak arttığı gösterilmiştir. KOAH günümüzde önemli ve giderek artan ölüm nedenlerinden biridir. DSÖ ye göre 2000 yılında tüm dünyada yaklaşık 2.75 milyon kişi KOAH nedeniyle ölmüştür. Gelişmiş ülkelerde KOAH a bağlı ölümlerin yılda yaklaşık 300 bin civarında (tüm ölümlerin yaklaşık %10 u) olduğu bildirilmiştir. DSÖ tahminlerine göre KOAH 2030 yılında en yaygın dördüncü ölüm nedeni haline gelecektir. Toplumda yüksek nefes darlığı sıklığı ya da yüksek KOAH riskine rağmen, KOAH bilgi düzeyi ve farkındalığı sınırlıdır (10,11). KOAH bilgi düzeyini değerlendirmede çeşitli anketler kullanılmaktadır (12,13). Ancak bu anketler bilgi düzeyini ölçmede ve eğitimin sonuçlarını değerlendirmede memnun edici değildir. Bristol COPD Knowledge Questionnaire (BCKQ), kişilerin bireysel olarak bilgi düzeyi ölçmede kullanılabilecek, yanlış ve bilmiyorum cevaplarıyla bilgi eksikliğinde açıklığa dikkat çekecek bir ankettir. Eğitimin etkinliğini değerlendirmede etkinliğe sahiptir (14). KOAH bilgi düzeyini değerlendiren bir çalışmada katılımcıların %24 ünün en az bir solunum semptomu olduğu ancak sadece %8.6 sında KOAH tanımının bilindiği saptanmıştır (15). Kanada da 2005 yılında tamamlanan KOAH farkındalık değerlendirilmesinde KOAH farkındalığı %17 olarak bulunmuştur. Bu değer meme kanserinde %95, HIV/AIDS de %95, Alzheimer hastalığında %94 iken, KOAH için oldukça düşüktür (16). Ülkemizdeki KOAH farkındalığını değerlendirmek için yapılan çalışmada ise KOAH akciğerlerle ilgili bir hastalıktır sorusuna çalışma popülasyonunun %49.6 sı doğru olarak yanıt vermiş, %47.9 u bilmediğini belirtmiştir. Sigara KOAH gelişiminde en önemli risk faktörüdür ve sigaranın bırakılması hastalık riskinin azaltılması ve progresyonunun yavaşlatılmasında en önemli unsurdur (17,18). Çalışmamızda, KOAH gelişimine neden olan en önemli etken sigaradır sorusuna da popülasyonun %51.1 i doğru olarak cevap vermiş, 179 Tuberk Toraks 2013; 61(3):

6 Türkiye de astım ve KOAH farkındalığının değerlendirilmesi Ek. T.C. Sağlık Bakanlığı KHH Önleme Kontrol Programı Astım-KOAH Farkındalık Anketi Formu KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) FARKINDALIK DÜZEYİ ANKET SORULARI 1. KOAH akciğerlerle ilgili bir hastalıktır. a) Doğru b) Yanlış c) Fikrim yok 2. KOAH ın gelişimine neden olan en önemli etken sigaradır. a) Doğru b) Yanlış c) Fikrim yok 3. Mesleki nedenlerle toz, duman ve kimyasallara maruz kalanlarda, iyi havalandırılmayan evlerde, yemek pişirmek ve ısınmak için kullanılan odun, kömür ve tezek kullanımı sonucu KOAH gelişir. a) Doğru b) Yanlış c) Fikrim yok 4. KOAH en sık hangi yaş grubunda görülür? a) Çocukluk dönemi b) 40 yaş üzeri c) Genç erişkinler d) Tüm yaş grupları 5. KOAH lı bir hastanın şikayetleri nelerdir? a) Öksürük b) Balgam çıkarma c) Giderek artan nefes darlığı d) Hepsi 6. KOAH tedavi edilebilir bir hastalık mıdır? 7. KOAH tan korunmada ilk adım sigarayı bırakmak ya da sigara içilen ortamlarda bulunmamaktır. a) Doğru b) Yanlış c) Fikrim yok 8. KOAH hastalığının tanısı için hangi testin yapılması gereklidir? a) Kan tahlili b) Solunum fonksiyon testi c) Akciğer grafisi d) Balgam kültürü 9. Bir hekim tarafından size hiç KOAH tanısı konuldu mu? (Evetse 10 ve 11. soruları sorunuz) a) Evet b) Hayır c) Bilmiyorum 10. Bu hastalık nedeniyle hiç tedavi gördünüz mü? a) Evet b) Hayır 11. Son iki hafta içerisinde bir ilaç kullandınız mı veya herhangi bir tedavi gördünüz mü? a) Evet b) Hayır ASTIM FARKINDALIK DÜZEYİ ANKET SORULARI 1. Astım bulaşır mı (mikrobik midir)? 2. Astım ırsi/kalıtsal olabilir mi? 3. Astım hastasının şikayetleri nelerdir? a) Öksürük b) Nefes darlığı c) Hırıltı-hışıltı d) Hepsi 4. Astım hangi yaş grubunda görülebilir? a) Çocuklar b) Erişkinler c) Tüm yaşlar 5. Astım ilaçları genellikle hangi yolla kullanılır? a) İğne b) Hap c) Nefes yolu (fıs fıs) 6. Astım ilaçları bağımlılık yapar mı? 7. Astım tamamen iyileşebilen bir hastalık mıdır? 8. Bir hekim tarafından size hiç astım tanısı konuldu mu? (Evetse 10 ve 11. soruları sorunuz) a) Evet b) Hayır c) Bilmiyorum 9. Bu hastalık nedeniyle hiç tedavi gördünüz mü? a) Evet b) Hayır 10. Son iki hafta içerisinde astım için verilen ağızdan püskürtülen solunan ilaçlar dahil herhangi bir ilaç kullandınız veya başka bir tedavi gördünüz mü? a) Evet b) Hayır 11. Astım hastalığından şüpheleniyorsanız hangi doktora başvurursunuz? a) Kardiyoloji b) Genel cerrahi c) Göğüs hastalıkları d) Dahiliye (iç hastalıkları) e) Çocuk doktoru/çocuk allerji doktoru Tuberk Toraks 2013; 61(3):

7 Yıldız F, Bingöl Karakoç G, Ersu Hamutçu R, Yardım N, Ekinci B, Yorgancıoğlu A. %45.2 si bilmediğini belirtmiştir. Kanada da yapılan çalışmada, bizim değerlerimizden yüksek olarak, KO- AH ın en önemli risk faktörünün sigara olduğu popülasyonun %69 unda bilinmektedir (19). KOAH ın akciğerlerle ilgili bir hastalık olduğu ve en önemli etkenin sigara olduğu ile ilgili sorulara her iki cinsiyet grubunda benzer yanıtlar verilmiştir. Kırk beş yaş ve üzeri grupta, yaşın artmasıyla KOAH ın akciğerlerle ilgili bir hastalık olduğu ve sigaranın en önemli etken olduğu konusunda bilgi düzeyi giderek azalmaktadır. Mesleki nedenlerle toz, duman ve kimyasallara maruz kalanlarda, iyi havalandırılmayan evlerde, yemek pişirmek ve ısınmak için kullanılan odun, kömür ve tezek kullanımı sonucu KOAH gelişimi çalışma popülasyonunun %49.3 ü tarafından doğru olarak belirtilirken, %46.5 inin fikri bulunmamaktadır. Bu değerlendirme her iki cinsiyette benzerdir. Benzer olarak Kanada da yapılan çalışmada da katılımcıların odun dumanı, toz ve kimyasal maruziyetinin KOAH a neden olabileceği sigaraya göre daha az bilinmektedir (19). Çalışma popülasyonunun %49.3 ü KOAH ın hangi yaş grubunda görüldüğünü bilmezken, %24.6 sı tüm yaş gruplarında görülebileceğini belirtmiştir. KOAH ın tedavi edilebilir bir hastalık mı olduğu sorulduğunda popülasyonun %25.2 si tedavi edilebilir olduğunu, %63 ü bu konuda fikri olmadığını belirtmiştir. KOAH tan korunmada ilk adım sigaranın bırakılmasıdır sorusu da katılımcıların %48 i tarafından bilinmemektedir. KO- AH ın tedavi edilebilir bir hastalık olduğu, KOAH tan korunmada ilk adımın sigaranın bırakılması olduğu her iki cinsiyette de tam olarak bilinmemektedir. Astım, tüm dünyada ciddi sağlık problemlerine neden olabilen, tüm yaş gruplarını etkileyebilen, kronik inflamatuvar bir hastalıktır (20). Çocuklar ve erişkinlerde uygulanan standartlaştırılmış yöntemlere dayanarak astımın küresel prevalansının dünyanın farklı ülkelerinde yaşayan toplumlarda değiştiği düşünülmekle birlikte tüm dünyada 300 milyon astım hastası olduğu tahmin edilmektedir. Ülkemizde astım prevalansının çocuklukta %5-10, erişkinde %2-6 arasında değiştiği görülmektedir. Astım tedavisinde eğitim programları, astım bilgi düzeyini geliştirir, hastanın tedaviye uyumunu artırır (21). Hastalığın farkındalığını ölçmek, programın etkisini belirlemek ve farkındalık-astım kontrolü arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için valide edilmiş çeşitli anketler bulunmaktadır (22-24). Çalışmamızda, astımın bulaşıcı bir hastalık olup olmadığı sorulduğunda, popülasyonun %58 i bulaşıcı olmadığını, %15.2 si bulaşıcı olduğunu, %26.8 i bilmediğini belirtmiştir. Çalışma popülasyonunun yarısı astımın kalıtsal bir hastalık olabileceğini, grubun yaklaşık %80 i de astımın tüm yaş gruplarında görülebileceğini belirtmiştir. Astım ilaçlarının bağımlılık yapıp yapmadığı konusunda popülasyonun %55.2 si fikri olmadığını belirtirken, ilaçların bağımlılık yapmadığını sadece %27 si bilmiştir. Brezilya da yapılan çalışmada, katılımcıların %70 i astım ilaçlarının bağımlılık yapabileceğini düşünmektedir (24). Astım tamamen iyileşebilir mi? sorusuna katılımcıların %21.6 sı evet, %35.2 si hayır, %43.2 si fikrim yok şeklinde yanıt vermiştir. Astım tedavisi ile ilgili yanlış bilgi ve düşünceler tedavi uyumunu, astım tedavisinde kontrolü etkileyebileceğinden, bu değerlendirmelerle tedavide eksik kalabilecek yönler de belirlenmiş olmaktadır. Sonuç olarak, astım ve KOAH ülkemizde yeterli ölçüde bilinmemektedir. Önemli mortalite ve morbidite nedeni olan, iş gücü ve ekonomik kayıplara yol açan bu kronik hastalıklarla ilgili toplum bilincinin oluşması, bilgi düzeyinin artırılması önemlidir. Hastalık gelişiminin önlenmesi, hastalıkların erken dönemde saptanması ve ilerlemesinin önlenmesi, hastalıklarının etkin tedavisi, komplikasyonların gelişiminin önlenmesi için toplumdaki bilincin artırılmasına yönelik hastalıkların önlenmesi ve kontrol programları geliştirilmesi ve bu programların eksik noktaları gidermeye yönelik eğitimlerle desteklenmesi önem taşımaktadır. Bu anket sonuçlarının tüm paydaşlar ve bilimsel ortamda bu makale ile paylaşılması, 2015 yılında proje bitiminde tekrarlanan yeni sonuçlarla karşılaştırma olanağı sağlayacak ve bu şekilde de projenin halk arasında astım ve KOAH farkındalığını artırmadaki katkısı bilimsel anlamda ortaya konabilecektir. TEŞEKKÜR Anketlerin hazırlanmasında yardımcı olan Türk Toraks Derneği Astım ve Allerji ve KOAH Çalışma Gruplarına teşekkür ederiz. Bildirilmemiştir. ÇIKAR ÇATIŞMASI KAYNAKLAR 1. National Burden of Disease and Cost Effectiveness Project, Burden of Disease Final Report, Ministry of Health Refik Saydam Hygiene Center Presidency School of Public Health Ankara Health at a Glance Turkey 2007, Ministry of Health Refik Saydam Hygiene Center Presidency School of Public Health World Health Organization World Health Report 2004; Changing History. Geneva: World Health Organization, Tuberk Toraks 2013; 61(3):

8 Türkiye de astım ve KOAH farkındalığının değerlendirilmesi 4. GARD Book Global Surveillance, Prevention and Control of Chronic Respiratory Diseases: A Comprehensive Approach. ISBN (NLM Classification: WF 140) World Health Organization Action Plan of the Global Alliance Against Chronic Respiratory Diseases, , World Health Organization 2008, ISBN Protection and Control Program of Chronic Airway Diseases Turkish Republic Administry Basic Health Services, Ankara: Koza Press, 2009, ISBN: Yorgancıoğlu A, Türktaş H, Kalaycı O, Yardım N, Buzgan T, Kocabaş A, et al. The WHO global alliance against chronic respiratory diseases in Turkey (GARD Turkey). Tuberk Toraks 2009; 57: Yorgancıoğlu A, Yardım N, Ergün P, Karlıkaya C, Kocabaş A, Mungan D, et al. Integration of GARD Turkey national program with other non-communicable diseases plans in Turkey. Tuberk Toraks 2010; 58: Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease. Global strategy for the diagnosis, management and prevention of chronic obstructive pulmonary disease, update Roche N, Perez T, Neukirch F, Carré P, Terrioux P, Pouchain D, et al. The gap between the high impact and low awareness of COPD in the population. Rev Mal Respir 2009; 26: Roche N, Perez T, Neukirch F, Carré P, Terrioux P, Pouchain D, et al. High prevalence of COPD symptoms in the general population contrasting with low awareness of the disease. Rev Mal Respir 2011; 28: Stewart DG, Drake DF, Robertson C, Marwitz JH, Kreutzer JS, Cifu DX. Benefits of an inpatient pulmonary rehabilitation programme. Arch Phys Med Rehabil 2001; 82: Netzer N, Werner P, Petro W, Matthys H. Open-word questions: an effective tool in gauging education of patients with COPD. Monaldi Ach Chest Dis 1996; 51: White R, Walker P, Roberts S, Kalisky S, White P. Bristol COPD Knowledge Questionaire (BCKQ): testing what we teach patients about COPD. Chronic Respir Dis 2006; 3: National COPD Report card <www.lung.ca/_resources/2005.copd_reportcard.pdf > (Accessed on October 29, 2010). 17. Lokke A, Lange P, Scharling H, Fabricius P, Vestbo J. Developing COPD: a 25-year follow-up study of the general population. Thorax 2006; 61: Rabe KF, Hurd S, Anzueto A, Barnes PJ, Buist SA, Calverley P, et al. Global strategy for the diagnosis, management and prevention of chronic obstructive pulmonary disease: Gold Executive Summary. Am J Respir Crit Care Med 2007; 176: Walker SL, Saltman D, Colucci R, Martin L; for the Canadian Lung Association Advisory Committee. Awareness of risk factors among persons at risk for lung cancer, chronic obstructive pulmonary disease and sleep apnea: a Canadian population-based study. Can Respir J 2010; 17: Global Initiative for Asthma. Global Strategy for Asthma Management and Prevention. Bethesda: National Institutes of Health, National Heart, Lung, and Blood Institute, Guevara JP, Wolf FM, Grum CM, Clark NM. Effects of educational interventions for self management of asthma in children and adolescents: systematic review and meta-analysis. BMJ 2003; 326: Allen RM, Jones MP. The validity and reliability of an asthma knowledge questionnaire used in the evaluation of a group asthma education self-management program for adults with asthma. J Asthma 1998; 35: Báez Saldaña AR, Chapela Mendoza R, Herrera Kiengelher L, Ortiz Siordia R, Salas Hernández J. Development of a questionnaire to measure asthmatic patients knowledge of their disease. Arch Bronconeumol 2007; 43: Borges MC, Ferraz É, Pontes SMR, Cetlin Ade C, Caldeira RD, Silva CS, et al. Development and validation of an asthma knowledge questionnaire for use in Brazil. J Bras Pneumol 2010; 36: Miravitlles M, de la Roza C, Morera J, Montemayor T, Gobartt E, Martín A, et al. Chronic respiratory symptoms, spirometry and knowledge of COPD among general population. Respir Med 2006; 100: Tuberk Toraks 2013; 61(3):

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Arzu Yorgancıoğlu TURKISH THORACIC SOCIETY

Arzu Yorgancıoğlu TURKISH THORACIC SOCIETY Arzu Yorgancıoğlu TURKISH THORACIC SOCIETY GARD Country Prerequisites 1. The situation of the surveillance, prevention and control of chronic respiratory diseases in the country is analysed (SITUATION

Detaylı

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi

Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Tütün Kullanımı Hastalık Yükü ve Epidemiyolojisi Doç.Dr.Mustafa N.İLHAN Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı mnilhan@gazi.edu.tr Sağlık Tanımı (DSÖ) Yalnızca sakatlık ve hastalık

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

KOAH lı Hastalarda Sağlık Eğitiminin Etkisinin Değerlendirilmesi

KOAH lı Hastalarda Sağlık Eğitiminin Etkisinin Değerlendirilmesi KOAH lı Hastalarda Sağlık Eğitiminin Etkisinin Değerlendirilmesi Ayşe GÜNER*, Nazlı ATAK* * Ankara Üniversitesi Sağlık Eğitim Yüksek Okulu, ANKARA ÖZET Bu çalışma, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)

Detaylı

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır

Alevlenmelerin en yaygın nedeni, trakeobronşiyal enfeksiyonlar ve hava kirliliğidir. Şiddetli alevlenmelerin üçte birinde neden saptanamamaktadır Toraks Derneği, Göğüs Hastalıkları Uzmanları ve solunum hastalıkları alanında çalışan diğer uzmanlık dallarındaki hekimler tarafından 1992 de kurulan bir ulusal uzmanlık derneğidir. Toraks Derneği nin

Detaylı

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ

AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ AÜTF İBN-İ SİNA HASTANESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI POLİKLİNİĞİNE BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ VE HASTALIKLARININ SİGARAYLA OLAN İLİŞKİSİ BARAN E 1, KOCADAĞ S 1, AKDUR R 1, DEMİR N 2, NUMANOĞLU

Detaylı

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ

17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ 17.08.2012-KOAH TEDAVİSİNDE SFT ZORUNLULUĞUNUN KALDIRILMASINA HÜKMEDEN SUT MADDELERİNE YÖNELİK SPÇG GÖRÜŞÜ GİRİŞ Ülkemizde KOAH prevalansı 40 yaş üzeri erişkin nüfusta %19 dur, diğer bir ifadeyle yaklaşık

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

Astım ve/veya Allerjik Rinitli Hastalar, Hastalıkları Hakkında Bilgi Edinmek İçin İnterneti Kullanıyorlar mı?

Astım ve/veya Allerjik Rinitli Hastalar, Hastalıkları Hakkında Bilgi Edinmek İçin İnterneti Kullanıyorlar mı? Araştırmalar Astım ve/veya Allerjik Rinitli Hastalar, Hastalıkları Hakkında Bilgi Edinmek İçin i lar mı? Ö. ABADOĞLU* * Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Allerjik

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Kocaeli de sigara içme prevalansı

Kocaeli de sigara içme prevalansı Kocaeli de sigara içme prevalansı Serap ARGUN BARIŞ 1, Füsun YILDIZ 2, İlknur BAŞYİĞİT 2, Haşim BOYACI 2 1 SB M. Kazım Dinç Kandıra Devlet Hastanesi, Göğüs Hastalıkları, Kocaeli, 2 Kocaeli Üniversitesi

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi

Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar. Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünyada ve Türkiye de Kronik Hastalıklar Prof. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FRCP, FIDSA Hacettepe Üniversitesi emekli Öğretim Üyesi Dünya Sorunu Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporlarına göre kronik hastalıklar

Detaylı

Kırıkkale İli Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları Bilinç Düzeyi Araştırması

Kırıkkale İli Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları Bilinç Düzeyi Araştırması MAKALELER / Articles Kırıkkale İli Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları Bilinç Düzeyi Araştırması Research on Chronic Obstructive Pulmonary Diseases Awareness Level ın The City of Kırıkale Arzu DAŞKAPAN1,

Detaylı

NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE. 2007- sonrası. Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE

NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE. 2007- sonrası. Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE NADİR HASTALIKLAR VE ORPHANET-TÜRKİYE 2007- sonrası Prof.Dr. Uğur Özbek Orphanet-Türkiye Koordinatörü İstanbul Üniversitesi, DETAE Nadir hastalık ve yetim ilaç tanımı Ülkemizdeki durum Nadir hastalıkların

Detaylı

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir?

KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? KOAH NE DEMEKTİR? KOAH Nedir ve Nasıl Tedavi Edilir? Hastalar için özet bilgiler KOAH nedir? KOAH, hastalığın belli başlı özelliklerinin tanımını içinde barındıran Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı teriminin

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi

Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Çalışma Ortamında Sağlığın Korunması ve Geliştirilmesi Prof. Dr. Nazmi Bilir Hacettepe Üniversitesi Halk Sağlığı Enstitüsü 10 Ekim 2014 nbilir@hacettepe.edu.tr Sunum Planı Sağlık Hizmetlerinin Gelişmesi

Detaylı

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ

TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuvar Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun TÜBERKÜLOZ SÜRVEYANS ÇALIŞMALARINA PRATİK YAKLAŞIM ve ÖNEMİ Prof. Dr. Yıldız PEKŞEN Ondokuz Mayıs Üniversitesi,

Detaylı

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalarında Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi

Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalarında Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalarında Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Deniz İNAL İNCE, Nur TUNALI, Sema SAVCI, Hülya ARIKAN Hacettepe Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulu, ANKARA

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

St. George solunum anketinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği

St. George solunum anketinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği KLİNİK ÇALIŞMA/RESEARCH ARTICLE Tuberk Toraks 2013; 61(2): 81-87 Geliş Tarihi/Received: 30/04/2013 - Kabul Ediliş Tarihi/Accepted: 13/05/2013 St. George solunum anketinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği

Detaylı

DÜNYA ASTIM GÜNÜ ETKĠNLĠKLERĠ - MANĠSA

DÜNYA ASTIM GÜNÜ ETKĠNLĠKLERĠ - MANĠSA DÜNYA ASTIM GÜNÜ ETKĠNLĠKLERĠ - MANĠSA Astım tekrarlayan nefes darlığı, hırıltı, göğüste baskı hissi ve öksürük yakınmaları ile kendini gösteren kronik bir solunum yolu hastalığıdır. Astım belirtilerinin

Detaylı

TÜTÜN VE ASTIM. Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri

TÜTÜN VE ASTIM. Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri TÜTÜN VE ASTIM Kısa Ders 2 Modül: Tütünün Solunum Sistemine Etkileri Kısa Dersimizin Hedefleri KISA DERSİMİZİN AMACI: Öğrencileri tütünün astım üzerindeki zararlı etkileri ile astım hastalarına ve ebeveynlerine

Detaylı

(İnt. Dr. Doğukan Danışman)

(İnt. Dr. Doğukan Danışman) (İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol

Detaylı

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi EKMUD İstanbul Günleri 1 Mart 2016 Kronik hepatit B ve C Kronik hepatit B ve C dünyada önemli

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi

AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF. Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi AVRUPADA DİYABET HARİTASI VE GENEL PERSPEKTİF Prof. Dr. Şehnaz Karadeniz İstanbul Bilim Üniversitesi Diyabet Dünya çapında ve Avrupa da halk sağlığı sorunu AVRUPADA DİYABET YÜKÜ 20-79 yaşları 2003 2025

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II

Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II 47. ULUSAL DİYABET KONGRESİ 11-15 Mayıs 211, Rixos Sungate Hotel, Antalya Türkiye Diyabet Prevalans Çalışmaları: TURDEP-I ve TURDEP-II Prof. Dr. İlhan SATMAN ve TURDEP-II Çalışma Grubu İstanbul Üniversitesi

Detaylı

HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ

HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ HASTALARIN HASTA GÜVENLİĞİ KONUSUNDAKİ GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ Yük.Hemş.Vildan TANIL Yük.Hemş.Fatma COŞAR BAYKAL Uzm.Hemş.Münevver SARSILMAZ Öğr. Gör. Müjgan SOLAK KABATAŞ Prof. Dr. Meryem YAVUZ 1 HASTA

Detaylı

KOAH değerlendirme testinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği

KOAH değerlendirme testinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği KLİNİK ÇALIŞMA/RESEARCH ARTICLE Tuberk Toraks 2012; 60(4): 314-320 Geliş Tarihi/Received: 28/09/2012 - Kabul Ediliş Tarihi/Accepted: 13/11/2012 KOAH değerlendirme testinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği

Detaylı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı

MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı ATATÜRK SAGLIK MESLEK LİsESİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ SON SINIF ÖGRENCİLERİNİN DİABETES MELLİTUS HASTALIGI VE HEMŞİRELİK BAKıMı HAKKINDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ Sibel KARA CA * ÖZET Bu araştırma İzmir

Detaylı

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER

SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER SİGARA BIRAKMA POLİKLİNİKLERİ ALT YAPISI, ANKETLER Doç. Dr. Şule Akçay Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD 8 Nisan 2009 Hastasının sigarayı bırakmasını sağlamak her hekimin görevi

Detaylı

Sigarayı Bırakma Poliklinikleri Yapılandırılması. Doç Dr Zeynep Ayfer Aytemur İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı

Sigarayı Bırakma Poliklinikleri Yapılandırılması. Doç Dr Zeynep Ayfer Aytemur İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sigarayı Bırakma Poliklinikleri Yapılandırılması Doç Dr Zeynep Ayfer Aytemur İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sigara bırakma poliklinikleri, rutin poliklinik hizmetlerinden

Detaylı

Mezuniyet sonrası eğitimin pratisyen hekimlerin KOAH ile ilgili bilgi düzeyine etkisi

Mezuniyet sonrası eğitimin pratisyen hekimlerin KOAH ile ilgili bilgi düzeyine etkisi Mezuniyet sonrası eğitimin pratisyen hekimlerin KOAH ile ilgili bilgi düzeyine etkisi İlknur BAŞYİĞİT, Füsun YILDIZ, Ayşe BAŞOĞUL, Haşim BOYACI, Ahmet ILGAZLI Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

KANSER İSTATİSTİKLERİ

KANSER İSTATİSTİKLERİ 1 KANSER İSTATİSTİKLERİ Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından biridir. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk sağlığı sorunudur. Tanı olanaklarının gelişmesi ve

Detaylı

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ *

KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE GÖRE ÝNCELENMESÝ * Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 1, Yýl: 8, Haziran 2008 KAMU PERSONELÝ SEÇME SINAVI PUANLARI ÝLE LÝSANS DÝPLOMA NOTU ARASINDAKÝ ÝLÝÞKÝLERÝN ÇEÞÝTLÝ DEÐÝÞKENLERE

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Tıp Eğitimi Anabilim Dalı Mezun Görüşleri Anketi Değerli Hekim Arkadaşımız, Bu anket ülkemizdeki farklı eğitim kurumlarınca uygulanan örnekler temel alınarak UÜTF Tıp

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ

HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ DÜNYADA VE TÜRKĐYE DE BULAŞICI OLMAYAN KRONĐK HASTALIKLARLA MÜCADELE POLĐTĐKALARI HAZIRLAYAN : AYTEN ALP YALOVA SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ BULAŞICI OLMAYAN HASTALIKLAR VE KRONĐK DURUMLAR BĐRĐMĐ Yirminci yüzyılda

Detaylı

Kırıkkale İli Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları Bilinç

Kırıkkale İli Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları Bilinç Kırıkkale İli Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları Bilinç Düzeyi Araştırması Kırıkkale İli Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalıkları Bilinç Düzeyi Araştırması Research on Chronic Obstructive Pulmonary Diseases

Detaylı

Cost of asthma hospitalizations in a pulmonary clinic of a state hospital

Cost of asthma hospitalizations in a pulmonary clinic of a state hospital Devlet hastanesi göğüs hastalıkları servisinde yatan hastalarda astım maliyeti Cost of asthma hospitalizations in a pulmonary clinic of a state hospital ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE Asthma Allergy Immunol

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. ...(Pejman Golabi)...Göğüs Hastalıkları Uzmanı. : Acıbadem Maslak hastanesi, Büyükdere Caddesi No:40 Maslak Sarıyer İstanbul

ÖZGEÇMİŞ. ...(Pejman Golabi)...Göğüs Hastalıkları Uzmanı. : Acıbadem Maslak hastanesi, Büyükdere Caddesi No:40 Maslak Sarıyer İstanbul ÖZGEÇMİŞ...(Pejman Golabi)......Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doğum Tarihi : 05.05.1974 Doğum Yeri İş Adresi : Tahran-İran : Acıbadem Maslak hastanesi, Büyükdere Caddesi No:40 Maslak Sarıyer İstanbul Telefon:

Detaylı

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR

KESİTSEL ARAŞTIRMALAR KESİTSEL RŞTIRMLR KESİTSEL RŞTIRMLR PREVLNS RŞTIRMSI DURUM SPTM RŞTIRMSI ROSSSETIONL STUDY ROSSSETIONL SURVEY PREVLNE STUDY BSELINE SURVEY 1 2 Kesitsel çalışmalar, belirli bir populasyonda, belirli bir

Detaylı

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD

ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI. Doç. Dr. Suphi VEHİD ALZHEİMER ve HALK SAĞLIĞI Alzheimer hastalığı (AH) ilk kez, yaklaşık 100 yıl önce tanımlanmıştır. İlerleyici zihinsel işlev bozukluğu ve davranış değişikliği yakınmaları ile hastaneye yatırılıp beş yıl

Detaylı

Türkiye de KOAH Epidemiyolojisi

Türkiye de KOAH Epidemiyolojisi Derleme Review 7 Türkiye de KOAH Epidemiyolojisi Epidemiology of COPD in Turkey Dr. Yasin ABUL, Dr. Tevfik ÖZLÜ Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Trabzon ÖZET

Detaylı

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN

Bilim Uzmanı İbrahim BARIN ERCİYES ÜNİVERSİTESİ HASTANELERİNDE YATAN HASTALARIN HASTANE HİZMET KALİTESİNİ DEĞERLENDİRMELERİ Bilim Uzmanı İbrahim BARIN Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri AMAÇ Hasta memnuniyeti verilen

Detaylı

Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış

Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış B i r l i k t e Ö ğ r e n e l i m TOPLUM HEKİMLİĞİ BÜLTENİ Cilt 28, Sayı 1, Ocak-Nisan 2009 Hastalık Yükü Kavramı ve Hesaplanmasında Kullanılan Ölçütler ve Daly Kavramına Kısa Bakış Nüket PAKSOY ERBAYDAR

Detaylı

Tekstil endüstrisinde sağlık gözetimi

Tekstil endüstrisinde sağlık gözetimi Tekstil endüstrisinde sağlık gözetimi Millworkers by Laurence Stephen Lowry (1948) Prof.Dr. Nadi Bakırcı Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı A.D. Tekstil Sektörü Elyaf ve ipliği kullanım eşyasına

Detaylı

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi

Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların düzeltilmesi Bölüm 17 Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Astım Tedavisinde Yapılan Yanlışlar Dr. Gülhan AYHAN ve Dr. Ömer AYTEN Astım tedavisinde yaygın olarak yapılan yanlışlar vardır. Bu doğru bilinen yanlışların

Detaylı

ÖNEMLİ NOKTALAR KOAH geçmişteki tanımlama sorunları nedeniyle hakkında yeterli epidemiyolojik verilerin olmadığı bir hastalıktır.

ÖNEMLİ NOKTALAR KOAH geçmişteki tanımlama sorunları nedeniyle hakkında yeterli epidemiyolojik verilerin olmadığı bir hastalıktır. 3. KOAH EPİDEMİYOLOJİSİ, YÜKÜ VE ULUSAL KONTROL PROGRAMI ÖNEMLİ NOKTALAR KOAH geçmişteki tanımlama sorunları nedeniyle hakkında yeterli epidemiyolojik verilerin olmadığı bir hastalıktır. Hastalık yeterince

Detaylı

Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu Hastanesi Deneyimi

Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu Hastanesi Deneyimi İstanbul Tıp Derg - Istanbul Med J 212;13(4):186-19 doi: 1.555/134.853.212.35119 KLİNİK ÇALIŞMA - ORIGINAL ARTICLE Toplam Kalite Yönetimi Uygulamasının Yatan Hasta Memnuniyetine Etkisi: Altı Yıllık Kamu

Detaylı

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER*

BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* BİR SAĞLIK OCAĞI BÖLGESİNDE BEBEKLERİN UYKU POZİSYONLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER* Emine BARAN 1, M. Esin OCAKTAN 2, Sabahattin KOCADAĞ 1, Ayşe YILDIZ 3, Recep AKDUR 4 1 Araş. Gör. Dr. Ankara Üniversitesi

Detaylı

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI

KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA PALYATİF BAKIM VE DESTEK SERVİSİNDE NARKOTİK ANALJEZİK KULLANIMI UZMANLIK

Detaylı

Ağrı-Doğubayazıt da Lise Öğrencilerinin Sigara İçme Alışkanlıkları ve Sigaraya Karşı Tutumları

Ağrı-Doğubayazıt da Lise Öğrencilerinin Sigara İçme Alışkanlıkları ve Sigaraya Karşı Tutumları Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Ağrı-Doğubayazıt da Lise Öğrencilerinin Sigara İçme Alışkanlıkları ve Sigaraya Karşı Tutumları Smoking Habits and Attitudes of High School Students Towards Smoking

Detaylı

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy

Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi. Raika Durusoy Olgu-kontrol araştırmalarının analizi ve değerlendirilmesi Raika Durusoy 1 Olgu-kontrol araştırmaları Belli bir hastalığı olan ( olgu ) ve olmayan ( kontrol ) bireyler belirlenir Her iki grubun bir etkene

Detaylı

STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE

STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE STANDARDİZASYON KURUMLARI VE TÜRKİYE (yalnızca CLSI mı?) Dr.ELViN DiNÇ OKMEYDANI E.A.H ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KLİNİĞİ Antibiyotik tedavisi gerektiren bir enfeksiyonda rolü olan

Detaylı

Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri #

Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri # Tıp Fakültesi Çalışanlarında Sigara İçme Prevalansı, Nikotin Bağımlılığı ve Solunum Fonksiyon Testleri # Sibel ÖZKURT*, Mehmet BOSTANCI**, Remzi ALTIN*, Aysun ÖZŞAHİN**, Beyza AKDAĞ*** * Pamukkale Üniversitesi

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tüberküloz Daire Başkanlığı VEREM HASTALIĞI VEREM (TÜBERKÜLOZ) NEDİR? Verem hastalığı; verem mikrobunun solunum yolu ile alınmasıyla oluşan bulaşıcı bir

Detaylı

Araştırmalar / Original Articles Kadın ile Erkek KOAH lı Olguların Karşılaştırılması

Araştırmalar / Original Articles Kadın ile Erkek KOAH lı Olguların Karşılaştırılması ISSN 13-2961 Tüm hakları saklıdır, tamamen ve kısmen tıpkıbasımı yasaktır Araştırmalar / Original Articles ile KOAH lı Olguların Karşılaştırılması Comparison of Male and Female COPD Subjects İlknur Başyiğit

Detaylı

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim?

Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Tütün Kullanımını ve Zararlarını Nasıl Önleyelim? Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Nuray Uğur tarafından Prof.

Detaylı

Proceedings/Bildiriler Kitabı I. G G. kurumlardan ve devletten hizmet beklentileri de. 20-21 September /Eylül 2013 Ankara / TURKEY 111 6.

Proceedings/Bildiriler Kitabı I. G G. kurumlardan ve devletten hizmet beklentileri de. 20-21 September /Eylül 2013 Ankara / TURKEY 111 6. ,, and Elif Kartal Özet Yeni teknolojiler her geçen gün organizasyonlara el. Bugün, elektronik imza (e-imza) e-imza kullanan e- ; e-imza e- im olabilmektir. Bu kapsamda, -imza konulu bir anket Ankete toplamda

Detaylı

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim

4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Üniversitesi Psikiyatri Hemşireliği Anabilim ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Gül (Oban) Dikeç 2. Doğum Tarihi : 08.02.1986 3. Akademik Unvanı : Yardımcı Doçent Doktor 4. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Hemşirelik Yüksek Okulu Koç Üniversitesi

Detaylı

Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları. Hastalıkları Derneği

Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları. Hastalıkları Derneği Türkiye 2012 Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması ş Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 25 Nisan 2013-Antalya Çalışmalar PATENT HINT SALTURK PATENT 2 SALTURK 2 Amaç (Patent 2)

Detaylı

TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET

TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET TÜRKÇE ÖRNEK-1 KARAALİ KÖYÜ NÜN MONOGRAFYASI ÖZET Bu çalışmada, Karaali Köyü nün fiziki, beşeri, ekonomik coğrafya özellikleri ve coğrafi yapısının orada yaşayan insanlarla olan etkileşimi incelenmiştir.

Detaylı

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI

KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI KARŞIYAKA HİPERTANSİYON PREVALANS VE FARKINDALIK (KARHİP) ÇALIŞMASI Hipertansiyon (HT) çağımızın en önemli sağlık sorunu olup mortalite ve morbidite nedenlerinin başında gelmektedir. Türkiye de de tüm

Detaylı

Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü. Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı

Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü. Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı Giriş Sarılık salgınları 5. yy'dan bu yana bildirilmektedir Bu virüs grubu (A - E) global halk sağlığı

Detaylı

Koah lı Kadın Hastalardaki Risk Faktörleri. Risk Factors for Chronic Obstructive Pulmonary Disease in Women

Koah lı Kadın Hastalardaki Risk Faktörleri. Risk Factors for Chronic Obstructive Pulmonary Disease in Women Dicle Tıp Dergisi, 2006 Cilt:33, Sayı: 4, (215-219) Koah lı Kadın Hastalardaki Risk Faktörleri Arzu Yakışan*, Ömer Özbudak*, Aykut Çilli*, Candan Öğüş*, Tülay Özdemir* ÖZET Ülkemiz kırsal bölgelerinde

Detaylı

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerine Uygulanan Sigara Anket Sonuçları

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerine Uygulanan Sigara Anket Sonuçları Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerine Uygulanan Sigara Anket Sonuçları Hülya Günbatar, Bünyamin Sertoğullarından, Selami Ekin Özet Amaç: Bu çalışmanın amacı tıp fakültesi öğrencileri arasında

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri

Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri YATAN HASTALARDA, HASTANE HİZMET KALİTESİNİN RETROSPEKTİF OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ ERCİYES TIP ÖRNEĞİ Uzm. İbrahim BARIN Prof. Dr. Murat BORLU Başmüdür Özcan ÖZYURT Müdür Aydemir KAYABAŞI İstatistikçi

Detaylı

YURTTA KALAN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN İÇME SUYU TERCİHİ: AMBALAJLI SU

YURTTA KALAN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN İÇME SUYU TERCİHİ: AMBALAJLI SU GOÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı YURTTA KALAN ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN İÇME SUYU TERCİHİ: AMBALAJLI SU Yalçın ÖNDER, Rıza ÇITIL, Gizem EMEKDAR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk

Detaylı

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2.

TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. TÜRKİYE DİYABET ÖNLEME & KONTROL PROGRAMI - UDAİS - Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve Diyabet Koordinatörü 25/05/2012, 2. UDAİS, İstanbul SERDAR GÜLER Amasya Trabzon Samsun Anadolu Lisesi Hacettepe

Detaylı

Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi (İSAMER)

Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi (İSAMER) Alp Ergör Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD DEÜ İş Sağlığı Araştırma ve Uygulama Merkezi (İSAMER) Halk Sağlığı Bakışı İle Meslek Hastalıkları Tanı Süreci Bir halk sağlığı sorunu olarak

Detaylı

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz ÖNEKLEME HATALAI EK C A. Sinan Türkyılmaz Örneklem araştırmalarından elde edilen kestirimler (estimates) iki tip dan etkilenirler: (1) örneklem dışı lar ve (2) örneklem ları. Örneklem dışı lar, veri toplama

Detaylı

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ

YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI. Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIKLI YAŞAMI DESTEKLEME PROGRAMI Dr. Metin SABUNCU YALOVA BELEDİYESİ SAĞLIK İŞLERİ MÜDÜRÜ Dünyada 13.5 milyon koroner kalp hastası var. Yılda 1.5 milyon insan kalp krizi geçiriyor.

Detaylı

Hışıltılı Çocuk. Ne zaman astım diyelim?

Hışıltılı Çocuk. Ne zaman astım diyelim? Pediatrik Astım Hışıltılı Çocuk Ne zaman astım diyelim? Prof. Dr. Hasan YÜKSEL 2. Puader Kongresi 2013, Antalya Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Allerji Bilim Dalı ve Solunum Birimi hyukselefe@hotmail.com

Detaylı

Taraf tutma (Bias) önlenmiş

Taraf tutma (Bias) önlenmiş Hamdi Akan Ankara Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı hamdiakan@gmail.com 23 Ocak 2015 Toplumu iyi temsil ediyor = Hasta sayısı Doğru tasarım ve metodoloji Taraf tutma (Bias) önlenmiş Sağlam istatistik

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU. Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU. Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi SAĞLIK HARCAMALARI 03.07.2012 MEDULA-1 MEDULA NEDİR? MED(ikal) ULA(k) (Tıbbi haberci-haberleşme)

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar

Türkiye'de Yıllara Göre Yeni Verem Hasta Sayıları. 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2007 Yıllar Verem Haftası etkinlikleri çerçevesinde Akkuş İlçe Sağlık Grup Başkanımız Dr. Mustafa AKDOĞAN 18/01/2010 tarihinde ilçemizde çalışan din adamları ve halka yönelik verem hastalığı ile ilgili çeşitli bilgiler

Detaylı

Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece

Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece INDUSTRIAL POLLUTION Industrial pollution is not only a problem for Europe and North America Industrial: Endüstriyel Pollution: Kirlilik Only: Sadece Problem: Sorun North: Kuzey Endüstriyel kirlilik yalnızca

Detaylı

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ

HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ HEMODİALİZ HASTALARINA VERİLEN DİYET VE SIVI EĞİTİMİNİN BAZI PARAMETRELERE ETKİSİ SELDA ARSLAN 1,FİGEN BEKAR TUNÇALP 2 1 Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü; 2 Selçuk Üniversitesi

Detaylı

Birinci Dönem Zorunlu Göğüs Hastalıkları veya Halk Sağlığı AD Yok Teorik Kürsü Dersi (45 dakika)

Birinci Dönem Zorunlu Göğüs Hastalıkları veya Halk Sağlığı AD Yok Teorik Kürsü Dersi (45 dakika) TÜTÜN ENDÜSTRİSİ VE GENÇLİK Birinci Dönem Göğüs Hastalıkları veya Halk Sağlığı AD Teorik Kürsü Dersi (45 dakika) Tütün endüstrisinin gençler üzerinden tütün tüketimini artırmaya yönelik çalışmaları hakkında

Detaylı

Lise Öğrencilerinin Hepatit B Hastalığı Konusunda Bilgi Düzeyleri High SchoolStudents KnowledgeLevelsofAboutHepatitis B Infection

Lise Öğrencilerinin Hepatit B Hastalığı Konusunda Bilgi Düzeyleri High SchoolStudents KnowledgeLevelsofAboutHepatitis B Infection OriginalArticle / Orijinal Araştırma Lise Öğrencilerinin Hepatit B Hastalığı Konusunda Bilgi Düzeyleri High SchoolStudents KnowledgeLevelsofAboutHepatitis B Infection Hamit Sırrı Keten 1, Özgür Ersoy 2,

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ

KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ KRONİK OBSTRÜKTİF AKCİĞER HASTALIĞI (KOAH) TANIMI SINIFLAMASI RİSK FAKTÖRLERİ PATOFİZYOLOJİSİ EPİDEMİYOLOJİSİ ÖĞRENİM HEDEFLERİ KOAH tanımını söyleyebilmeli, KOAH risk faktörlerini sayabilmeli, KOAH patofizyolojisinin

Detaylı

İlkokullarda Görev Yapan Sınıf Öğretmenlerinin Oyun Ve Fiziki Etkinlikler Dersi İle İlgili Görüş Ve Uygulamaları

İlkokullarda Görev Yapan Sınıf Öğretmenlerinin Oyun Ve Fiziki Etkinlikler Dersi İle İlgili Görüş Ve Uygulamaları İlkokullarda Görev Yapan Sınıf Öğretmenlerinin Oyun Ve Fiziki Etkinlikler Dersi İle İlgili Görüş Ve Uygulamaları Uğur ŞENTÜRK, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Çanakkale,

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI T Ü R K İY E HALK SAĞLIĞI KURUM U Van Halk Sağlığı Müdürlüğü

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI T Ü R K İY E HALK SAĞLIĞI KURUM U Van Halk Sağlığı Müdürlüğü T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI T Ü R K İY E HALK SAĞLIĞI KURUM U Van Halk Sağlığı Müdürlüğü Sayı : 37.81 1.563-934/ 28/04/2014 Konu : Teklife Davet Tel : Faks : Kurumumuzun ihtiyacı olan (2) kalem Dünya Astım Günü

Detaylı

T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI

T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI T.C. HİTİT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME ANABİLİM DALI ÇORUM İLİNDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE STRATEJİK YÖNETİMİN YERİ, ÖNEMİ VE GELİŞTİRİLMESİ; BİR İŞLETME ÖRNEĞİ Ahmet ÖLÇER

Detaylı

1 9 1 4 1 0 1 6 1 9 1 1-2012

1 9 1 4 1 0 1 6 1 9 1 1-2012 1 3 1 4 1 9 1 1 1 2 1 9 1 4 1 1 1 2 1 9 1 7 1 4 1 9 1 4 1 7 1 1 1 8 1 9 1 0 1 4 1 9 1 7 1 1 1 7 1 9 1 8 1 7 1 8 1 2 1 9 1 9 1 8 1 2 1 9 1 0 1 2 1 4 1 1 1 6 1 1 1 9 1 9 1 8 1 8 1 8 1 1 1 9 1 8 1 7 1 9 1

Detaylı

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya

Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları. Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya Türkiye Ev Kan Basıncı Ölçüm Aletleri Çalışması Sonuçları Türk Hipertansiyon ve Böbrek Hastalıkları Derneği 21 Mayıs 2011-Antalya Sunuş Saygıdeğer Meslektaşlarımız, Hipertansiyon, dünyada ve ülkemizde

Detaylı

SİGARA BIRAKTIRMA POLİKLİNİĞİ YAPILANDIRILMASI

SİGARA BIRAKTIRMA POLİKLİNİĞİ YAPILANDIRILMASI SİGARA BIRAKTIRMA POLİKLİNİĞİ YAPILANDIRILMASI Doç Dr Tunçalp Demir Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD DSÖ sigarayı en önemli önlenebilir hastalık nedeni olarak tanımlamaktadır. Her yıl sigaraya

Detaylı

YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-1

YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-1 YAŞAM BOYU SAĞLIĞIN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI YAŞAM BOYU SAĞLIK BLOĞU GELİŞİM İZLEM DOSYASI-1 STAJYER ÖĞRENCİNİN ADI ve SOYADI:... DANIŞMAN ÖĞRETİM ÜYESİNİN ADI ve SOYADI:. 1 GELİŞİM İZLEM DOSYASI YAŞAM

Detaylı