Geriatride Palyatif Bakım

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Geriatride Palyatif Bakım"

Transkript

1 DERLEME/REVIEW Akad Geriatri 2014; 6: Geliş Tarihi/Received: 28/07/ Kabul Ediliş Tarihi/Accepted: 01/10/2013 Geriatride Palyatif Bakım Pınar Tosun Taşar, Sevnaz Şahin, Fehmi Akçiçek Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Geriatri Bilim Dalı, İzmir, Türkiye Division of Geriatrics, Department of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Ege University, Izmir, Turkey ÖZET Doğumla beklenen yaşam süresi tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de artmaktadır. Uzayan yaşam kronik hastalıkları da beraberinde getirmekte ve hayati tehlikeye neden olan hastalıklar artmaktadır. Bu nedenle özellikle geriatrik popülasyonda son yıllarda palyatif bakım üzerine çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bu metinde geriatride palyatif bakımla ilgili bilimsel verilerin paylaşılması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Palyatif bakım, geriatri, yaşlılık. ABSTRACT Life expectancy is increasing in our country, similar to trends worldwide. Longer life expectancy is also associated with chronic diseases and increased frequency of diseases which threaten life. Therefore, studies are intensely conducted on palliative care in geriatric population in recent years. Current study aimed to share scientific data about palliative care in geriatrics. Key Words: Palliative care, geriatrics, elderly. GERİATRİDE PALYATİF BAKIM Doğumla beklenen yaşam süresi tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de artmaktadır. Bununla beraber doğum oranlarının azalmasıyla toplumda yaşlı nüfus oranı da artmaktadır. Ülkemizde Türkiye İstatistik Kurumunun (TUİK) 2012 verilerine göre ülkemizde 65 yaş ve üzeri nüfusun oranı %7.5 ( kişi) tir (1). Uzayan yaşam, kronik hastalıkları da beraberinde getirmekte ve hayati tehlikeye neden olan hastalıklar artmaktadır. Bu nedenle özellikle geriatrik popülasyonda son yıllarda palyatif bakım üzerine çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bu derlemede genel anlamda palyatif bakım tanımının yapılması, dar anlamda da geriatrik popülasyonda palyatif bakım üzerinde durularak bu alandaki bilimsel verilerin paylaşılması amaçlanmıştır. GENEL TANIMLAR Palyatif Bakım Yaşamı tehdit eden bir hastalığı olan hastaların ve ailelerinin sorunlarının tanınması, değerlendirilmesi ve tedavisiyle yaşam kalitesini artıran bir yaklaşımdır. Palyatif bakım hastanın semptomlarının giderilmesini sağlar. Yaşamı onaylar ve ölümü normal bir süreç olarak kabul eder. Hastalık süresi boyunca hastanın hastalığıyla, kayıptan sonra ise ailenin yas süreciyle başa çıkmasına yardım etmek için destek sunar. Has- Yazışma Adresi/Address for Correspondence Uzm. Dr. Pınar Tosun Taşar Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Geriatri Bilim Dalı, Bornova, İzmir/Türkiye e-posta: 73

2 ta ve ailesinin gereksinimlerini karşılamak için ekip yaklaşımı kullanır (2). Yaşlıda kanser dışında palyatif bakım gerektiren başlıca durumlar yaşlılıkta sık karşılaşılan kronik hastalıkların tedaviye yanıtsız hale geldikleri ve multiorgan yetersizliğine neden oldukları durumlardır. Örnek olarak dekompanse kalp yetersizliği, son dönem böbrek hasarlanması, ileri evre demans, Parkinson, inme gibi nörodejeneratif süreçler, terminal kronik obstrüktif akciğer hastalığı gibi pek çok kronik komorbidite bunlar arasında sayılabilir (3). Geriatrik grupta palyatif bakım ihtiyacının en fazla olduğu hastalıklardan biri de demanstır. Demans görülme sıklığı 65 yaş ve üzeri kişilerde %10-15, 80 yaş ve üzeri kişilerde ise %30-50 dir (4-6). Demans hastaları primer hastalıkları ilerleyip günlük yaşam aktivitelerinde tam bağımlılık geliştiğinde ve/veya pnömoni, kalça kırığı gibi komplikasyonlar nedeniyle bakım ihtiyacı duyarlar. Orta ya da ileri derecede demansı olan hastalar semptomlarını ifade edemeyebilir. Duygudurumlarında ve fonksiyonel kapasitelerinde azalma olduğunda bu duruma neden olabilecek akut etkenler dışlanmalıdır (7). Böyle bir durumda klinisyen ayrıntılı olarak hastayı gözlemeli ve gerekirse yakınlarından ve bakıcılarından bilgi almalıdır. Hospis Bakımı Palyatif bakımın gerçekleştirildiği yer anlamına gelen Hospis kavramı, 1967 yılında hemşire Cicely Saunders ın Londra da kurduğu ve ölüme yaklaşan hastaların bakımının verildiği bir kurum ile başlamıştır. Günümüzde gelişmiş ülkelerde terminal hastaların rutin evde bakımı, evde günlük vizitler, evde hemşirelik hizmetleri ve gerektiğinde hospitalizasyon hizmetlerini de sağlayan bir nitelik kazanmıştır. Hospis bakımı yaşam sonuna altı aydan az kala verilen bir palyatif bakım formudur. Hem hasta hem de aile, hastalığın son günlerinde desteklenir. Yaşam sonu bakımının hedefi hastanın ve ailenin istemleri ile ağrısız ve acısız ölümü kolaylaştırmaktır. Yani palyatif bakım hospisle aynı şey değildir (8). Hospiste son dönem kalp, böbrek, demans, inme, akciğer, malignite hastaları izlenmektedir (9). HASTANIN PALYATİF BAKIMA ALINMA KRİTERLERİ Primer Kriterler: Mutlak Endikasyonlar 1. Hayatı tehdit eden ya da yaşam süresini kısaltan hastalık varlığı: Eğer kişinin 12 ay içerisinde ya da ebeveynlerinden önce vefat etmesi bekleniyorsa (10,11), 2. Hastaneye başvuru nedenlerinde artma varsa ya da aylardır birden fazla semptomla acil servise başvuruluyorsa (12,13), 3. Hastaneye başvurudan itibaren saat geçmiş olmasına rağmen semptomları ancak kontrol altına alınıyorsa (14), 4. Komplike bakım ihtiyaçlarının olması; örneğin mekanik ventilatör, intravenöz antibiyotik tedavisi gibi (15), 5. Fonksiyonlarda belirgin olarak azalma olması örneğin; oral alımın bozulması, progresif kilo kaybı ve disfaji gibi (14), 6. Hasta ile bakım personeli ve/veya aile arasında aşağıdaki konularda görüş ayrılıklarının olması: Majör medikal tedavi kararları, Resüsitasyon kararı gibi (13). Sekonder Kriterler: Mutlak Olmayan Endikasyonlar 1. Kognitif fonksiyonları bozuk yaşlı hastada akut kalça kırığı olduğunda (16), 2. Metastatik ya da lokal ileri inoperabl malignitesi olan hastalar (17), 3. Hastane dışında kardiyak arrest gelişmiş olanlar (18), 4. Hastaya ancak hastanede ugulanabilecek medikal girişimler için: a. Feeding tüp yerleştirilmesi (19), b. Trakeostomi açılması (20), c. Renal replasman tedavilerin başlatılması için (21), d. Hastaya intrakardiyak defibrilatör kateteri ya da pacemaker yerleştirilmesi için (22), e. Uzun zaman hastanede yatan hastanın taburculuk hazırlıklarının tamamlanması için (23), 74 Akad Geriatri 2014; 6: 73-78

3 Geriatride Palyatif Bakım f. Allogenik transplantasyon sonrası, yüksek oranda graft versus host hastalığının gelişmesi beklenenler (24), g. Solid organ transplantasyonu için bekleyenler, palyatif bakıma alınış için primer kriterlerdir (25). Hastaların Hospise Alınma Kriterleri Alzheimer hastalığı olan; a. Hastalara fonksiyonel beceri evrelendirmesi testi evre 7 ve üzeri olan ve günlük aktivitelerinin en az üç tanesini yardımla yapan, b. Son zamanlarda üriner ve dışkı inkontinanslarında artış olan, c. Bir günde ancak altı ya da daha az anlaşılabilir kelime konuşan hastalardır. Bu kriterlere ek olarak hastanın aşağıdaki parametrelerden birine uyan durumu vardır: 1. Son bir yıl içerisinde üst üriner sistem infeksiyonu, sepsis, pnömoni geçirmiş olanlar, 2. Son bir yıl içerisinde evre III ya da IV dekübit ülseri olanlar PALYATİF BAKIM YÖNETİMİNDEKİ YAKLAŞIMLAR Semptom Temelli Yaklaşım Söz konusu semptomlar ağrı, anoreksiya/kaşeksi, konstipasyon, anksiyete/depresyon, deliryum, bulantı, dispnedir. Ağrı: Kronik somatik ağrı yaşlılarda sıklıkla gözlenmektedir ve genellikle dejeneratif osteoartrit kökenlidir (26). Yaşlı hastaların %80 inde artmış kanser sıklığı nedeniyle maligniteye bağlı ağrı da olabilmektedir (27). Tanısı konulmamış ya da tedavi edilmemiş olan ağrı; geriatrik popülasyonda depresyon ve anksiyete gibi duygudurum değişikliklerine, sosyalleşmede azalmaya, uyku kalitesinin ve yürüyüşün bozulmasına, fonksiyonel kapasitenin azalmasına, sağlık hizmetlerinin gereksiz kullanılmasına ve sağlık harcamalarının artmasına yol açmaktadır (28). Bu nedenle yaşlıda ağrı tedavisi önemlidir (29). Yaşlılarda renal ve hepatik fonksiyonlar bozulmakta; vücuttaki yağ dağılımı değişmektedir. Bu nedenlerle yaşlı hastada analjezik başlanmadan önce böbrek ve karaciğer fonksiyonlarının kontrol edilmesi önemlidir (29). Ağrı tedavisinde eşlik eden hastalıklar ve analjeziklerin etkileri dikkate alınarak ilaç seçilmesi önemlidir. Örneğin; kemik ağrısında, yumuşak doku infiltrasyonunda, hepatomegalide nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar tercih edilmelidir. İntrakraniyal basınç artışında, yumuşak doku infiltrasyonunda, sinir basısında, hepatomegalide kortikosteroidler tercih edilmelidir. Sinir basısı ya da infiltrasyonunda, paraneoplastik nöropatilerde antidepresanlar, antikonvülzanlar tercih edilmelidir. Kemik ağrısında öncelikle bisfosfonatlar önerilmektedir (30). Orta dereceli ve ciddi ağrısı olan hastalarda ilk tercih opioidlerdir (31). Bilinen renal yetmezliği olan hastalarda hidromorfin ve fentanil, morfinden daha güvenilirdir. Opioidlerin yan etkileri bulantı, konstipasyon, kaşıntı, sedasyon, üriner retansiyon ve konfüzyon, ağızda kuruluktur (32). Opioid tedavisi başlandıktan sonra mutlaka hastanın bağırsak sesleri iyice dinlenmeli ve üriner retansiyon olup olmadığına bakılmalıdır. Opioidler deliryumun oluşmasında suçlansa da esas olarak ağrının kendisi deliryumun oluşması için predispozan bir faktördür ve ağrı kontrolü ile deliryumun oluşması engellenebilir (33). Bu yaş grubunda başlanacak olan opioid dozu için bir standardizasyon yoktur. İlacın düşük dozda başlanıp titre edilerek dozunun artırılması önerilmektedir. Nöropatik ağrı yaşlılar arasında yaygındır, etyolojide diyabetik nöropati, postherpetik nevralji, spinal stenoz yer almaktadır. Gabapentin nöropatik ağrı tedavisinde sıklıkla kullanılmaktadır. Geriatrik popülasyonda gözlenen yan etkileri uyku hali ve ataksidir. Gabapentin eğer kullanılacaksa 100 mg/gün başlanmalı ve gece verilmelidir. Pregabalin ise bu yaş grubunda daha güvenilir olarak kullanılmaktadır (28). Trisiklik antidepresanlar ve karbamazepin nöropatik ağrıda etkilidir. Ancak yan etkilerinin fazla olması ve ilaç-ilaç etkileşimleri nedeniyle kullanımı kısıtlıdır (34). Nöropatik ağrı tedavisinde paroksetin, sitalopram, duloksetin, venlafaksin gibi serotonin geri alım inhibitörleri de kullanılmaktadır (28). Transdermal lidokainin nöropatik ağrıda yan etkilerinin azlığından dolayı kullanılması önerilmektedir (35). Anoreksiya ve kaşeksi: Anoreksiya ve kaşeksi, genellikle birliktedir. Sıklıkla malignite hastalarının Akad Geriatri 2014; 6:

4 terminal dönem bulgularındandır. Benzer bulgular ileri evre kalp yetmezliği, kronik akciğer hastalığı, böbrek yetmezliği, AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome: Kazanılmış Bağışıklık Yetmezliği Sendromu) gelişmiş olan ve yoğun bakım ünitelerinde kalan hastalarda da görülmektedir. Yaklaşım multidisipliner olmalıdır. Kişi erken dönemde beslenmeye teşvik edilmelidir. Sekonder etkenler (obstrüksiyon, infeksiyon, ilaç) dışlanmalıdır (36). Konstipasyon: Palyatif bakıma alınan hastaların %80 inde konstipasyon vardır ve laksatife ihtiyaç duyarlar. Hastaların daha önceki dışkılama alışkanlıkları sorulmalı, beraberinde bulantı, kusma, karın ağrısı, distansiyon gibi semptomlarının olup olmadığı ve diyet alışkanlıkları sorgulanmalıdır. Yeni gelişen konstipasyon varlığında, tümöre ikincil bir obstrüksiyon mutlaka ekarte edilmelidir. Maligniteye sekonder gelişen konstipasyona hiperkalsemi, intra- abdominal ya da pelvik hastalık, spinal kanala bası, kauda equina sendromu ve depresyon eşlik edebilir. Konstipasyon kullanılan ilaçlara sekonder de olabilir. Konstipasyona sık neden olan ilaçlar; opioidler, ondansetron gibi antiemetikler, silizine (trimetoprim), antikolinerjikler, antispazmodikler, antidepresanlar, nöroleptikler, alüminyum tuzları, nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlardır. Tedavide öncelikle predispozan bir faktör varsa tedavi edilmeli ya da ortadan kaldırılmalıdır. Predispozan bir faktör yoksa diyet değişikliği önerilmeli ve yeterli olmazsa ozmotik laksatif veya enema eklenmelidir (37). Anksiyete ve depresyon: Anksiyete palyatif bakımda sık görülen semptomlardan bir tanesidir. Hastada ajitasyon, uykusuzluk,hiperventilasyon ve taşikardiye neden olabilir. Organik hastalıklar, aile ve arkadaş desteğinden yoksun olmak, sosyal zorluklar, daha önceden duygudurum bozukluğu yaşamak, cerrahi sonrasında ya da medikal tedavi sonrasında istenmeyen yan etkilerin gelişmesi, alkol ve ilaç kötüye kullanımı, kişilik özellikleri başlıca risk faktörleridir. Anksiyete ve depresyona yol açan organik hastalıklar ise dehidratasyon, elektrolit düzensizliği, organ yetmezliği, benzodiazepin, alkol, opioid gibi ilaç yoksunluğu, makroskoik beyin patolojileri, primer veya sekonder demans, respiratuvar veya üriner sistem infeksiyonları ve sepsistir. Anksiyete tedavisinde benzodiapezinler kullanılmaktadır; ancak yaşlılarda uzun yarı ömürlü olanlar tercih edilmemelidir. Depresyon tedavisinde psikoterapi, davranış terapileri önerilmekte ve psikostimülanlar ve selektif serotonin geri alım inhibitörleri kullanılmaktadır. Ancak bu yaş grubunda yan etkilerinden dolayı trisiklik antidepresanlar kontrendikedir (38). Deliryum: Yaşlı hastalarda deliryum oranı %32 ila 67 gibi yüksek düzeydedir (39,40). Predispozan faktörlerden ileri yaş ve mevcut bilişsel bozukluk en önemli risk faktörleridir. Faktörler arasında hipertansiyon, özellikle de antikolinerjik içerikli çoklu ilaç kullanımı, genel anestezi, erkek cinsiyet ve alkol veya benzodiyazepin kullanımı sayılabilir (41-44). Tedavide haloperidol, risperidon, olanzapin kullanılabilir. Klorpromazin ise ajite ve terminal dönemdeki hastalarda kullanılmaktadır. Benzodiyapezinler deliryumu artırabilecekleri için tedavide kullanılmamalıdır (41). Bulantı: Yaşlı hastalarda bulantı nedeni genellikle sekonder sebeplerdir. Bunlar gastrik stimülasyon, gastrik boşalımda uzama, bağırsak obstrüksiyonu, intrakraniyal kanama, vestibüler vertigodur. Tedavide altta yatan neden bulunmalıdır. Tedavide kemoreseptör trigger zona etki eden haloperidol, metoklopramid; levopromazin; 5HT 3 reseptörü üzerine etkili ondansetron, granisetron; antisekretuvar oktreotid, hyosin hidrobromid, metoklopramid, domperidon, sisaprid gibi prokinetik ajanlar; dimenhidrinat gibi vestibüler sedatifler; ranitidin, simetidin gibi H2 reseptör antagonistleri; omeprazol, pantoprazol gibi proton pompa inhibitörleri; misoprostol gibi prostaglandin analogları; kortikosteroidler gibi adjuvan ilaçlar kullanılmaktadır (45). Dispne: Dispne sıklığı yaşla birlikte artmaktadır. Nefes darlığına yol açan hastalıkların sıklığının yaşlılarda artması ve yaşlılıkta akciğer kapasitesinin azalması nedeniyle ileri yaşlarda nefes darlığıyla daha çok karşılaşılmaktadır. En sık sebepleri akciğer ve kalp ile ilgili hastalıklardır. Akciğerle ilgili hastalıkların başında kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) gelmektedir. Diğer nedenler arasında allerjik astım, pnömoni, plevra ile ilgili hastalıklar ve akciğer tümörleri sayılabilir. Kalple ilgili hastalıklar arasında kalp yetmezliği, kalp kapakları ve kalp damarlarıyla ilgili hastalıklar sayılabilir. Bunların dışında üst solunum yollarında bası yaparak hava yolunu daraltan 76 Akad Geriatri 2014; 6: 73-78

5 Geriatride Palyatif Bakım durumlar veya kansızlık da nefes darlığına sebep olabilir. Dispnenin tedavisinde B 2 agonistler ve opioid tedavisinin kullanılması önerilmektedir. Malignite hastasının dispne tedav isinde opiodler; KOAH hastalarında ise pulmoner rehabilitasyon ve oksijen tedavisi önerilmektedir (39-41,46). Hastalık Temelli Yaklaşım Akciğer hastalığı: Kronik akciğer hastalığı olan kişinin istirahatte dahi nefes darlığı varsa ve bronkodilatörlere yanıt vermiyor ve fonksiyonel kapasitesini azaltmışsa, nefes darlığı nedeniyle acil servise veya hastaneye yatışında artış varsa, dinlenme anında kanındaki oksijen satürasyonu %88 in altında ise hospise yatış açısından değerlendirilmelidir Kalp yetmezliği: New York Heart Association a göre hastanın evre IV kalp yetmezliği bulgularının olması ve aşağıdaki kriterleri karşılaması; Günlük fiziksel aktivitelerini yerine getirememesi, Tansiyonu ve böbrek işlev testleri tolere edebildiği kadarıyla uygun diüretik ve vazodilatör tedaviyi alıyor olması, Evre IV kalp yetmezliği olmamasına rağmen istirahatte dahi anjinasının olması ve nitrat tedavisine dirençli olması durumunda hospise alınması uygundur. Hastanın genel durumunda bir düşkünlük varsa; Hastanın pnömoni, üst üriner sistem infeksiyonu, sepsis gibi dirençli infeksiyonları varsa, son altı ay içerisinde %10 dan fazla kilo kaybı oral ya da enteral beslenme sırasında aspirasyon riski ve ilerleyici derin dekübit ülserleri varsa hospise alınması önerilmektedir (47). KAYNAKLAR 1. Türkiye İstatistik Kurumu (TUIK) Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Erişim Tarihi: Temmuz Simkiss, D, Palliative care for children. J Trop Pediatr 2003; 49: Kapo J, Morrison LJ, Liao S, Palliative care for the older adult. J Palliat Med 2007; 10: Terry RD, Katzman R, Bick KL, Sisodia SS (eds). Alzheimer disease. 2 nd ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 1999: Karaman Y. Alzheimer hastalığı ve diğer demanslar. 1. baskı. Ankara, Lebib Yalkın Matbaası Souder E, Beck C, Overview of Alzheimer s disease. Nurs Clin North Am 2004; 39: Pautex S, Michon A, Guedira M, Emond H, Le Lous P, Samaras D, et al. Pain in severe dementia: self-assessment or observational scales? J Am Geriatr Soc 2006; 54: Hogan C, Lunney J, Gabel J, Lynn J. Medicare beneficiaries costs of care in the last year of life. Health Aff (Millwood), 2001; 20: Blouin G, Fowler BC, Dahlin C. The national agenda for quality palliative care: promoting the National Consensus Project s domain of physical care and the National Quality Forum s preferred practices for physical aspects of care. J Pain Palliat Care Pharmacother 2008; 22: Lynn, J. Living long in fragile health: the new demographics shape end of life care. Hastings Cent Rep 2005; Spec No: p. S Moss AH, Lunney JR, Culp S, Auber M, Kurian S, Rogers J, Dower J, Abraham J, Prognostic significance of the surprise question in cancer patients. J Palliat Med 2010; 13: Goodlin SJ, Hauptman PJ, Arnold R, Grady K, Hershberger RE, Kutner J, et al. Consensus statement: Palliative and supportive care in advanced heart failure. J Card Fail 2004; 10: Utzolino S, Kaffarnik M, Keck T, Berlet M, Hopt UT. Unplanned discharges from a surgical intensive care unit: readmissions and mortality. J Crit Care 2010; 25: Klick JC, Hauer J. Pediatric palliative care. Curr Probl Pediatr Adolesc Health Care 2010; 40: National Framework and Preferred Practices for Palliative and Hospice Care Quality Forum A consessus report: Wolinsky FD, Fitzgerald JF, Stump TE. The effect of hip fracture on mortality, hospitalization, and functional status: a prospective study. Am J Public Health 1997; 87: Levy MH, Back A, Benedetti C, Billings JA, Block S, Boston B, et al. NCCN clinical practice guidelines in oncology: palliative care. J Natl Compr Canc Netw 2009; 7: Hollenberg J, Herlitz J, Lindqvist J, Riva G, Bohm K, Rosenqvist M, et al. Improved survival after out-of-hospital cardiac arrest is associated with an increase in proportion of emergency crew-witnessed cases and bystander cardiopulmonary resuscitation. Circulation 2008; 118: Janes SE, Price CS, Khan S. Percutaneous endoscopic gastrostomy: 30-day mortality trends and risk factors. J Postgrad Med 2005; 51: 23-8; discussion Chan T, Devaiah AK, Tracheostomy in palliative care. Otolaryngol Clin North Am 2009; 42: Moss AH. Revised dialysis clinical practice guideline promotes more informed decision-making. Clin J Am Soc Nephrol 2010; 5: Ferris H, Hunt S. Destination ventricular assist devices for heart failure. J Palliat Med 2009; 12: Kahn JM, Benson NM, Appleby D, Carson SS, Iwashyna TJ. Long-term acute care hospital utilization after critical illness. JAMA 2010; 303: Chung HM, Lyckholm LJ, Smith TJ. Palliative care in BMT. Bone Marrow Transplant 2009; 43: Song MK, De Vito Dabbs A, Studer SM, Arnold RM. Palliative care referrals after lung transplantation in major transplant centers in the United States. Crit Care Med 2009; 37: Helme RD, Gibson SJ, The epidemiology of pain in elderly people. Clin Geriatr Med 2001; 17: Akad Geriatri 2014; 6:

6 27. Potter J, Higginson IJ, Pain experienced by lung cancer patients: a review of prevalence, causes and pathophysiology. Lung Cancer 2004; 43: Gloth FM 3 rd, Pharmacological management of persistent pain in older persons: focus on opioids and non-opioids. J Pain 2011; 12(3 Suppl 1): S Goldstein NE, Morrison RS. Treatment of pain in older patients. Crit Rev Oncol Hematol 2005; 54: Colvin L, Forbes K, Fallon M. Difficult pain. ABC Of Palliatıve Care Second Edition In Marıe Fallon and Geoffrey Hanks, University of Edinburgh, University of Bristol 2008: Barbera L, Seow H, Husain A, Howell D, Atzema C, Sutradhar R, et al. Opioid prescription after pain assessment: a population-based cohort of elderly patients with cancer. J Clin Oncol 2012; 30: Bishop TF, Morrison S. Geriatric palliative care. Part I: Pain and symptom management. Clinical Geriatrics 2006; 15: Morrison RS, Magaziner J, Gilbert M, Koval KJ, McLaughlin MA, Orosz G, et al. Relationship between pain and opioid analgesics on the development of delirium following hip fracture. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2003; 58: Small GW. Tricyclic antidepressants for medically ill geriatric patients. J Clin Psychiatry 1989; 50(Suppl): 27-31; discussion Gammaitoni, AR, Alvarez NA, Galer BS. Safety and tolerability of the lidocaine patch 5%, a targeted peripheral analgesic: a review of the literature. J Clin Pharmacol 2003; 43: Fearon K, Barber M. Anorexia, cachexia, nutrition, and fatigue. ABC of Pallıatıve Care Second Edition. In Marıe Fallon and Geoffrey Hanks University of Edinburgh, University of Bristol 2008: Sykes N, Ripamonti C, Bruera E, Gordon D. Constipation, diarrhoea, and intestinal obstruction. ABC of Palliative Care Second Edition. In Marie Fallon and Geoffrey Hanks, University of Edinburgh, University of Bristol 2008: Lloyd-Williams M. Depression, anxiety, and confusion. ABC of Palliative Care Second Edition. In Marie Fallon and Geoffrey Hanks, University of Edinburgh, University of Bristol 2008: Lipowski ZJ. Update on delirium. Psychiatr Clin North Am 1992; 15: McFarland GK, W.E. Gerety EK. Nursing Diagnoses and Process in Psychiatric Mental Health Nursing. 2 nd ed. New York: Lippincott-Raven Publishers, 1997: Murray GB. Confusion, Delirium and Dementia. In: HacketTP, Cassem NH (eds). Handbook of General Hospital Psychiatry- Boston: Year Book Medical Publisher, 1987: Tune L. Delirium. In: Coffey E, Cummings J (eds). Textbook of Geriatric Neuropsychiatry. 2 nd ed. Washington, DC: APA Publishing; 2005: Edelstein DM, Aharonoff GB, Karp A, Capla EL, Zuckerman JD, Koval KJ. Effect of postoperative delirium on outcome after hip fracture. Clin Orthop Relat Res 2004; McCusker J, Cole MG, Dendukuri N, Belzile E. Does delirium increase hospital stay? J Am Geriatr Soc 2003; 51: Kathryn M, Nausea and vomiting. ABC of Palliatıve Care Second Edition. In Marıe Fallon and Geoffrey Hanks, University of Edinburgh, University of Bristol 2008: Pan, C.X et al. Complementary and alternative medicine in the management of pain, dyspnea, and nausea and vomiting near the end of life. A systematic review. J Pain Symptom Manage 2000; 20: Melissa D.A. Quality of Palliative Care at U.S. Hospices: Results of a National Survey Med Care 2011; 49: Akad Geriatri 2014; 6: 73-78

Palyatif Bakım Felsefesi, Fiziki Yapı ve Fonksiyonları

Palyatif Bakım Felsefesi, Fiziki Yapı ve Fonksiyonları Palyatif Bakım Felsefesi, Fiziki Yapı ve Fonksiyonları Doç. Dr. Murat Gültekin Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanı mrtgultekin@yahoo.com 0 532 256 09 51 Palyatif Bakıma Genel Bakış DSÖ ne

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

Kanserde Terminal Dönem Bakımı

Kanserde Terminal Dönem Bakımı Kanserde Terminal Dönem Bakımı * Nedir? * Neden önemlidir? * Temel prensipleri? * Ne zaman gereklidir? Prof.Dr. Şeref KÖMÜRCÜ Kanser Tedavisinde Son Durum Cevapsızlık Şifa Yaşam Süresinde Uzama Küratif

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Palyatif Bakım Felsefesi, Tarihi ve Yönergesi

Palyatif Bakım Felsefesi, Tarihi ve Yönergesi w w w. k a n s e r. g o v. t r Palyatif Bakım Felsefesi, Tarihi ve Yönergesi Doç. Dr. Murat Gültekin Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanı mrtgultekin@yahoo.com 0 532 256 09 51 Palyatif Bakıma

Detaylı

GARD Türkiye Projesi. Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri

GARD Türkiye Projesi. Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri GARD Türkiye Projesi Kronik solunum hastalıkları Evde Sağlık Hizmetleri KBYM Triaj Bilgilendirme Eğitim İleri teknoloji hastaneleri 2. Basamak hastane Evde bakım I. basamak Acil Servisler Özel bakım kuruluşları

Detaylı

PLAN OPİOİD KULLANIMI. DSÖ Analjezik merdiveni OPİOİD KULLANAN HASTANIN TAKİBİ

PLAN OPİOİD KULLANIMI. DSÖ Analjezik merdiveni OPİOİD KULLANAN HASTANIN TAKİBİ OPİOİD KULLANIMI Dr Didem AKÇALI Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Renimasyon AD Algoloji BD PLAN Türkiye de bulunan opioidler ve özellikleri Opioid kullanım alanları Opioid rotasyonu DSÖ

Detaylı

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):

Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE): Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik

Detaylı

Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer

Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer Near East University Faculty of Medicine Infectious Diseases and Clinical Microbiology HCV tarihçesi 1989 Hepatitis C (HCV) genomu

Detaylı

Meme Kanseri ve Ateş. Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı

Meme Kanseri ve Ateş. Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı Meme Kanseri ve Ateş Dr. Ömer Fatih Ölmez Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilimdalı VAKA-1 52 yaş, kadın hasta Meme kanseri nedeni ile 1 hafta önce aldığı adjuvan kemoterapi sonrası ateş

Detaylı

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları

Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Palyatif Bakım Hastalarında Sık Gözlenen Ruhsal Hastalıklar ve Tedavi Yaklaşımları Doç. Dr. Özen Önen Sertöz Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD Konsültasyon Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dalı Ankara,

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler ÖZGEÇMİŞ Adı : Derya Soyadı: : Özcanlı Atik Doğum Yeri : ADANA-Kozan Doğum Tarihi : 01.03.1981 Medeni Hali : Evli Tel: 0534 970 1568 E-posta: deryaatik@osmaniye.edu.tr EĞİTİM DURUMU: Mezun Olduğu Üniversite:

Detaylı

Yaşlıda Ağrı Tedavisi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker

Yaşlıda Ağrı Tedavisi. Prof. Dr. Reyhan Çeliker Yaşlıda Ağrı Tedavisi Prof. Dr. Reyhan Çeliker Amaç l Toplumun bir parçası olan yaşlı bireyin, bu döneminde yaşam kalitesinin korunması ve aktif bir yaşam sürmesinin sağlanması rehabilitasyon tıbbının

Detaylı

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri

Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Doripenem: Klinik Uygulamadaki Yeri Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Yeni Antimikrobik Sayısı Azalmaktadır

Detaylı

Palyatif Bakım. Palyatif Bakım Kavramı. Tarihsel Gelişim. Kavram Ve TanIm. Palya%f BakIm KavramIna Çoklu BakIş. Terminoloji

Palyatif Bakım. Palyatif Bakım Kavramı. Tarihsel Gelişim. Kavram Ve TanIm. Palya%f BakIm KavramIna Çoklu BakIş. Terminoloji Palya%f BakIm KavramIna Çoklu BakIş Kavram Ve TanIm Doç. Dr. Nurten İnan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD, Algoloji Bilim Dalı TARK 2015 Palyatif Bakım Palya%f Bakım Tanımı

Detaylı

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD

YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR. Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD YAŞLI HASTALAR, SAĞLIK HİZMETLERİ ve ZORLUKLAR Uzm. Dr. Mehmet Emin KUYUMCU Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları ABD, Geriatri BD Türkiye yaşlanıyor 2010 yılı Türkiye toplam nüfusu 73.722.988 65 yaş

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

Opioidler kime, nasıl verilmeli? Opioidlerde doz değişimi

Opioidler kime, nasıl verilmeli? Opioidlerde doz değişimi Opioidler kime, nasıl verilmeli? Opioidlerde doz değişimi Dr. Gülçin Şenel Dr. A.Y. Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ağrı ve Palyatif Bakım Kliniği Palyatif Bakımda, opioidler en fazla kanser

Detaylı

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ

YASLANMA ve YASAM KALİTESİ YASLANMA ve YASAM KALİTESİ Tufan Çankaya İzmir, 2003 Giriş: Doğal süreç; Doğum, büyüme-gelişme, üreme, ölüm Ölüm, yaşamın hangi döneminde meydana geliyor? Genç ölüm - Geç ölüm Dünya topluluklarına bakıldığında:

Detaylı

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ

Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi. Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Dönemi Komplikasyonlarda Hemşirelik İzlemi Nevin ÇETİN Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİTÜ Engraftman Sendromu Veno- Oklüzif Hastalık Engraftman Sendromu Hemşirelik İzlemi Vakamızda: KİT (+14)-

Detaylı

Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi. Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi

Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi. Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi Çocuklarda Akut Solunum Sıkıntısı Sendromu (ARDS) ve Tedavisi Tolga F. Köroğlu Dokuz Eylül Üniversitesi 1967: 18.07.2013 2 Tarihçe 1967 Acute Respiratory Distress in Adults 1971 Adult Respiratory Distress

Detaylı

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI

BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI BÖBREK YETMEZLİĞİ TANI VE TEDAVİ SEÇENEKLERİ DR MÜMTAZ YILMAZ EÜTF İÇ HASTALIKLARI NEFROLOJİ BİLİM DALI Kronik böbrek hastalığı-tanım Glomerül filtrasyon hızında (GFH=GFR) azalma olsun veya olmasın, böbrekte

Detaylı

Nefes Darlığı ile Başa Çıkabilme Yöntemleri

Nefes Darlığı ile Başa Çıkabilme Yöntemleri Nefes Darlığı ile Başa Çıkabilme Yöntemleri Uzm Dr Dicle KAYMAZ Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi EAH Kronik Solunum Yetmezliği Kliniği Pulmoner Rehabilitasyon ve Evde Sağlık Hizmetleri Merkezi

Detaylı

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ* İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri 25 TÜRKİYE DE SIK KARŞILAŞILAN PSİKİYATRİK HASTALIKLAR Sempozyum Dizisi No:62 Mart 2008 S:25-30 PSİKİYATRİK BOZUKLUKLARIN EPİDEMİYOLOJİSİ*

Detaylı

Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı

Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nörolojik Yoğun Bakımda Nutrisyon Nörolojik hasta grubuna ait çalışma sayısı sınırlı

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10

DERS BİLGİLERİ. Dersin Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Kredisi AKTS Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 DERS BİLGİLERİ Yoğun Bakım Hemşireliği I YBH 501 I.Yarıyıl 3 T+4 U 5 10 Dersin Süresi (Dönemlik /Yıllık) Dersin Öğrenim Çıktıları Dersin İçeriği Önerilen Kaynaklar Prof. Dr. Fatma Eti Aslan Prof. Dr. Fatma

Detaylı

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Güçlü Aydın, Ümit Kaldırım Opioidler Analjezi bilinç değişikliği yaratmadan ağrının azaltılmasıdır. Akut

Detaylı

Türkiye'de Palyatif Bakım Açısından Mevcut Durum ve Onkoloji Hasta Yönetimine Entegrasyonu

Türkiye'de Palyatif Bakım Açısından Mevcut Durum ve Onkoloji Hasta Yönetimine Entegrasyonu w w w. k a n s e r. g o v. t r Türkiye'de Palyatif Bakım Açısından Mevcut Durum ve Onkoloji Hasta Yönetimine Entegrasyonu Doç. Dr. Murat Gültekin Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Kanser Daire Başkanı mrtgultekin@yahoo.com

Detaylı

Kabızlık (Konstipasyon) Prof.Dr.Ömer ŞENTÜRK

Kabızlık (Konstipasyon) Prof.Dr.Ömer ŞENTÜRK Kabızlık (Konstipasyon) Prof.Dr.Ömer ŞENTÜRK Tanım: Rome-II Tanı Kriterleri Son 6 ay içerisinde en az 3 ay (aralıklı veya sürekli) aşağıdaki semptomlardan 2 veya daha fazlasının olmasıdır. **Haftada 2

Detaylı

Nörolojik Hastalarda Tüple Beslenme Endikasyonları Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman

Nörolojik Hastalarda Tüple Beslenme Endikasyonları Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Nörolojik Hastalarda Tüple Beslenme Endikasyonları Prof. Dr. Ayşe Sağduyu Kocaman Acibadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji AD, Maslak Hastanesi Tüple Beslenme; Günlük protein, kalori ve sıvı gereksinimlerini

Detaylı

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ

YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ YOĞUN BAKIM EKİBİNDE HEMŞİRE VE HASTA BAKIMI BURCU AYDINOĞLU HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ 2007 Yoğun Bakım Üniteleri Hasta bakımının en karmaşık Masraflı Teknoloji ile içiçe Birden fazla organı ilgilendiren

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

Dr Derya Gökçınar Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yoğun Bakım

Dr Derya Gökçınar Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yoğun Bakım Dr Derya Gökçınar Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yoğun Bakım Konunun iki yönü var: Yoğun bakım üniteleri (YBÜ) şiddetli ya da hayatı tehtid eden hastalık ve yaralanmaları olan hastaları vücut

Detaylı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı

BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ. Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA DİYABETİK AYAK İNFEKSİYONLARI EPİDEMİYOLOJİSİ VE ÖNEMİ Doç. Dr. Serap Çifçili Marmara Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı BİRİNCİ BASAMAKTA GÜNCEL DURUM > 6330 Aile Sağlığı Merkezi

Detaylı

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi

FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi FEN kurs 2009 risk değerlendirmesi Prof. Dr. Volkan Korten Marmara Üniversitesi Tıp T p Fakültesi İnfeksiyon Hastalıklar kları ve Klinik Mikro. ABD. Risk? Başlangıç tedavisine yanıtsızlık değil. Ciddi

Detaylı

KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU

KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU KLİNİKTE ANALJEZİKLER VE ANALJEZİK KULLANIM İLKELERİ Prof. Dr. Gül Köknel TALU AMAÇ Kronik ağrılı hastada doğru analjezik tedavi uygulamaları hakkında bilgi vermek. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Öğrenci bu dersin

Detaylı

YB 213- Fiziksel Rehabilitasyon

YB 213- Fiziksel Rehabilitasyon YB 213- Fiziksel Rehabilitasyon Geriartrik Değerlendirme ve Testler Fzt.Hüseyin B. Özkader Geriarti 1970 yıllarından itibaren gelişmeye başlandıktan sonra çeşitli çalışmaların sonucunda geriartrinin kalbi

Detaylı

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI

UÜ-SK AİLE HEKİMLİĞİ ANABİLİM DALI HİZMET KAPSAMI Rev. No : 03 Rev.Tarihi : 28 Şubat 2012 1 / 5 1 HİZMET KAPSAMI: Aile Hekimliği Anabilim Dalı yaş, cinsiyet, yakınma, hastalık ayrımı yapmaksızın, yaşamın bütün evrelerinde ve süreklilik içinde, sağlığın

Detaylı

KONSTİPASYON (KABIZLIK)

KONSTİPASYON (KABIZLIK) KONSTİPASYON (KABIZLIK) Hazırlayan Doç. Dr. Sabire Yurtsever Mersin Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Öğretim Üyesi KONSTİPASYON (KABIZLIK) NEDİR? Konstipasyon, dışkının kuru ve sert olması, barsak boşaltımının

Detaylı

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım

Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir sedat.yanturali@deu.edu.tr 1 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI

PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI PULMONER REHABİLİTASYON ÜNİTESİ NASIL YAPILANDIRILMALI Doç. Dr. PINAR ERGÜN Atatürk Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi PULMONER REHABİLİTASYON ve EVDE BAKIM MERKEZİ Pulmoner

Detaylı

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI

SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI SOLUNUM SİSTEMİ HASTALARINDA EVDE SAĞLIK UYGULAMALARI Yrd. Doç. Dr. Sibel KÜÇÜK Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Solunum Sistemi Hastalıklarında Evde Bakımın Amacı Progresyonu önlemek,

Detaylı

Palyatif Bakım Yurtdışı Uygulamaları. Dr. Dilşen ÇOLAK Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı

Palyatif Bakım Yurtdışı Uygulamaları. Dr. Dilşen ÇOLAK Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Palyatif Bakım Yurtdışı Uygulamaları Dr. Dilşen ÇOLAK Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Palyatif bakım yaşamı tehdit eden bir hastalıkla; yüz yüze kalan, hasta ve hasta yakınlarının,

Detaylı

24 Ekim 2014/Antalya 1

24 Ekim 2014/Antalya 1 Kronik Böbrek Hastalığının Kontrolü ve Yönetimi Doç. Dr. Öznur USTA YEŞİLBALKAN Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi İç Hastalıkları Hemşireliği o.u.yesilbalkan@ege.edu.tr 24 Ekim 2014/Antalya 1 SUNUM

Detaylı

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi

Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi Nebile ÖZDEMİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Organ Nakli Merkezi TÜRKİYEDE BÖBREK NAKLİ 1975 yılında canlı 1978 yılında kadavra E.Ü.T.F Hastanesi Organ Nakli Uygulama ve Araştırma Merkezi 1988

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No 15.07.2014 Madde 5.5 teki Konsültasyon Formu yerine CureMed te 01 ilgili haneye kayıt edilmesi gerektiği, madde 5.16 daki Hasta Tedavi Takip ve İzlem

Detaylı

İyi Ölüm. 28-29 Haziran 2016, Kanserde Destek Tedavileri Sempozyumu, Adana

İyi Ölüm. 28-29 Haziran 2016, Kanserde Destek Tedavileri Sempozyumu, Adana İyi Ölüm Neden Ölümü Konuşuyoruz? Rindlerin Ölümü Ölüm asude bahar ülkesidir bir rinde; Yahya Kemal Beyatlı Vara vara vardım ol kara taşa Hasret kodun beni kavim kardaşa Sebep gözden akan bu kanlı yaşa

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Kuthan Kavaklı Göğüs Cerrahisi Akciğer Kanserinde Anamnez ve Fizik Muayene Bulguları Giriş Akciğer kanseri ülkemizde 11.5/100.000 görülme sıklığına

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Yaşlılarda Psikofarm akoloji Uygulam a Prensipleri Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD ABD > 65 yaş, nüfusun %13 ancak reçete edilen tüm ilaçların % 35 > 70 yaş, hastaneye yatış 1/6 ilaç yan etkisi

Detaylı

Febril nötropenik hastada tanı ve risk değerlendirmesi. Doç Dr Mükremin UYSAL Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji

Febril nötropenik hastada tanı ve risk değerlendirmesi. Doç Dr Mükremin UYSAL Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Febril nötropenik hastada tanı ve risk değerlendirmesi Doç Dr Mükremin UYSAL Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Giriş Nötropeni genellikle malign bir hastalık tedavisi sırasında kemoterapinin

Detaylı

PALYATİF BAKIMDA AĞRI YÖNETİMİ

PALYATİF BAKIMDA AĞRI YÖNETİMİ PALYATİF BAKIMDA AĞRI YÖNETİMİ http://mavilotus.org/yasli-bakimi/palyatif-bakimin-onkoloji-boyutu/ Uzm. Hem. Yasemin OYUM Acıbadem Bursa Hastanesi Koroner Yoğun Bakım Ünitesi Sorumlu Hemşiresi Hazırlanma

Detaylı

HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR. Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı HEMODİYALİZE GEÇ BAŞLAMAK GEREKLİDİR Dr. Rümeyza Kazancıoğlu Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı DİYALİZ BAŞLANGICI SDBY hastalarında o Malnütrisyon o Hipervolemi o Kanama o

Detaylı

Konjenital Kalp Cerrahisinde Periferik Venöz Basınç Santral Venöz Basınca Alterna=f Olabilir Mi?

Konjenital Kalp Cerrahisinde Periferik Venöz Basınç Santral Venöz Basınca Alterna=f Olabilir Mi? Konjenital Kalp Cerrahisinde Periferik Venöz Basınç Santral Venöz Basınca Alterna=f Olabilir Mi? Onur IŞIK 1, Cengiz SAHUTOĞLU 2, Zeliha Korkmaz DİŞLİ 3, İsmail AYTAÇ 1, Olcay Murat Dişli 4, Ali KUTSAL

Detaylı

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER

T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER T.C. ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL ZORUNLU DERSLER PSH 501 - Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Temelleri

Detaylı

İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber

İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber 128 İnmeli Hastaların Evde Bakımı: Bakım Verenler İçin Rehber Naile Bilgili*, Sebahat Gözüm** Özet Giriş: İnmeli hastaların rehabilitasyonunda evde bakım önemli bir unsur olup, bu hastaların bakımı son

Detaylı

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri

Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Yoğun Bakım Ünitesinde Gelişen Kandida Enfeksiyonları ve Mortaliteyi Etkileyen Risk Faktörleri Emel AZAK, Esra Ulukaya, Ayşe WILLKE Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik

Detaylı

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati : Terminoloji Tip A Akut karaciğer yetmezliği ile birlikte Tip B Porto-sistemik Bypass ile birlikte (intrensek hepatosellüler yetmezlik

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

DÖNEM 4 -GENEL CERRAHİ ( CTB 402) 1. HAFTA 15-19 EYLÜL 2014 PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA

DÖNEM 4 -GENEL CERRAHİ ( CTB 402) 1. HAFTA 15-19 EYLÜL 2014 PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE CUMA DÖNEM -GENEL CERRAHİ ( CTB 0). HAFTA -9 EYLÜL 0 Prof.Dr.Hasan Kaplan.00 Küçük Cerrahi Girişimler ( Minor surgical interventions) Prof.Dr.Hasan Kaplan Akut Karın (Acute abdomen) Akut pankreatit (Acute pancreatitit)

Detaylı

Kronik Öksürük. Dr. Kürşat Uzun N.E. Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD ve Yoğun Bakım Bilim Dalı

Kronik Öksürük. Dr. Kürşat Uzun N.E. Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD ve Yoğun Bakım Bilim Dalı Kronik Öksürük Dr. Kürşat Uzun N.E. Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD ve Yoğun Bakım Bilim Dalı Epidemiyoloji Polikliniklerde en sık 5. şikayet %88-100 neden saptanıyor Spesifik tedavi

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014. Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi

Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014. Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Hipertansiyon Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar-2014 Dr. Mehmet KANBAY Nefroloji B.D. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Kontrolsüz Hipertansiyonun Bedeli SVO geçiren hastaların.. J Rendon et al.,

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Dokuz Eylül Üniversitesi 1998

Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Dokuz Eylül Üniversitesi 1998 1. Adı Soyadı : Feyzan CANKURTARAN 2. Doğum Tarihi : 26.07.1977 3. Unvanı : Yardımcı Doçent 4.Öğrenim Durumu : Doktora 5.Çalıştığı Kurum : Nuh Naci Yazgan Üniversitesi Derece Alan Üniversite Yıl Lisans

Detaylı

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD

Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım. Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı ve psikiyatrik yaklaşım Prof.Dr.Aslı Sarandöl Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Ağrı Hoş olmayan bir uyaran Duygusal Algısal Bilişsel ve davranışsal Biyopsikososyal

Detaylı

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Bölüm 25 Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Dr. Fevzi DEMİREL Nefesle Alınan Kortizonlu İlaçların Yan Etkileri Astım tedavisinde kullanılan

Detaylı

Postanestezik ajitasyon

Postanestezik ajitasyon Postanestezik ajitasyon Doç.Dr.Serbülent Gökhan BEYAZ Sakarya Üniversitesi Tıp Fakültesi Sunum planı Tanım Etyoloji Mekanizma Skalalar İlaç ve yöntemler Sonuç Ajitasyon Stres durumunun davranış olarak

Detaylı

KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ

KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI ORTAYA ÇIKAN MUKOZİTLER İÇİN MASSC/ISOO KANITA DAYALI KLİNİK UYGULAMA REHBERİ ÖZET BELGE TARİHİ: 7 KASIM 2014 ORAL MUKOZİT (listelenmiş tedavi uygulamalarının etkinliğini destekleyen

Detaylı

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur.

Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Son 10 yıldır ilaç endüstrisi ile bir ilişkim (araştırmacı, danışman ve konuşmacı) yoktur. Travma Sonrası Stres Bozukluğu Askerî Harekâtlar Sonrası Ortaya Çıkan Olguların Tedavisi Bir asker, tüfeğini

Detaylı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı

Bir ARB Olarak Olmesartan. Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı Bir ARB Olarak Olmesartan Prof. Dr. Tevfik Ecder İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Nefroloji Bilim Dalı PatenT (Prevalence, awareness, treatment and control of hypertension

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir

Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp Yetersizliğinde Güncel Tedavi Doç. Dr. Bülent Özdemir Kalp yetmezliği Ventrikülün dolumunu veya kanı pompalamasını önleyen yapısal veya işlevsel herhangi bir kalp bozukluğu nedeniyle oluşan karmaşık

Detaylı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Akılcı ilaç kullanımı Kanıta dayalı tıp Metaanaliz RCTs Centre for Evidence-Based

Detaylı

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182

HEPATİTLER (SARILIK HASTALIĞI) VE 0212 5294400 2182 KRONİK BÖBREK HASTALIKLARI VE 0212 5294400 2182 İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI HASTA OKULU PLANI HASTANE ADI TARİH SAAT KONU EĞİTİM YERİ HASTA OKULU PROGRAMI İÇİN HASTA VE YAKINLARININ İLETİŞİM KURABİLECEKLERİ TELEFON NUMARASI HASEKİ 28/01/2013

Detaylı

Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE

Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Tıbbi Rehabilitasyonun Önemi HEM. MEDİHA GÜRGÖZE Omurilik Yaralanması Sonrası Sosyal Uyum Açısından Rehabilitasyon Hizmetlerinin Önemi SUNUŞ Tıbbi Rehabilitasyonun

Detaylı

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk

Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk 62 y., kadın, emekli bankacı İzmir de oturuyor. Yakınması: Efor sonrası nefes darlığı, sabahları şiddetli olan ense ağrısı, yorgunluk Öykü: 12 yıldır hipertansif. İlaçlarını düzenli aldığını ve diyete

Detaylı

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ

Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Resüsitasyonda HİPEROKSEMİ Prof.Dr.Oktay Demirkıran İ.Ü.Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Yoğun Bakım Bilim Dalı Acil Yoğun Bakım Ünitesi Avrupa da yaklaşık 700,000/yıl

Detaylı

İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI

İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI İZMİR İLİ ÇOK PAYDAŞLI PALYATİF BAKIM ÇALIŞMALARI Dr. Nehire Tüten YÜKSEKOĞLU İzmir İl Sağlık Müdürlüğü M a r t / 2 0 1 5 30 25 20 15 10 5 Senaryolara Göre Seçilmiş 65+ Nüfus Yüzdeleri, 2013-2075 % 9,7

Detaylı

Uzm.Hemş.Miray AKSU GATF Eğitim Hastanesi Eğitim Hemşiresi

Uzm.Hemş.Miray AKSU GATF Eğitim Hastanesi Eğitim Hemşiresi Uzm.Hemş.Miray AKSU GATF Eğitim Hastanesi Eğitim Hemşiresi SUNUM PLANI Palyatif Bakıma Gereksinim Palyatif Bakımın Tanımı Palyatif Bakım İlkeleri Semptom Yönetimi Palyatif Bakımda En Sık Görülen Semptomlar

Detaylı

TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT

TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT TUĞBA YARDIMCI YARDIMCI DOÇENT E-Posta Adresi : tugbayardimci@hotmail.com Telefon (İş) : 3682715588 Telefon (Cep) : Faks : Adres : Sinop Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü/Sinop Öğrenim

Detaylı

Diyabetik Nefropati Tanı ve Tedavide Güncelleme. Dr. Gültekin Süleymanlar Dr. Alper Sönmez

Diyabetik Nefropati Tanı ve Tedavide Güncelleme. Dr. Gültekin Süleymanlar Dr. Alper Sönmez Diyabetik Nefropati Tanı ve Tedavide Güncelleme Dr. Gültekin Süleymanlar Dr. Alper Sönmez Diyabetik Nefropati Tanısında Güncelleme Dr. Alper Sönmez GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim

Detaylı

Nütrisyonel tarama metodları

Nütrisyonel tarama metodları Nütrisyonel tarama metodları Doç Dr Sema Basat Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi 02.11.2013 Özellikle hastanede yatan hastada malnütrisyon TANIMLANMIYOR TEDAVİ EDİLMİYOR. NEDEN? TARAMA, DEĞERLENDİRME,

Detaylı

YAŞLIDA TIBBİ HASTALIKLARIN PSİKİYATRİK YÖNÜ. Doç.Dr.Turan Ertan İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. Psikiyatri ABD Geropsikiyatri BD

YAŞLIDA TIBBİ HASTALIKLARIN PSİKİYATRİK YÖNÜ. Doç.Dr.Turan Ertan İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. Psikiyatri ABD Geropsikiyatri BD YAŞLIDA TIBBİ HASTALIKLARIN PSİKİYATRİK YÖNÜ Doç.Dr.Turan Ertan İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fak. Psikiyatri ABD Geropsikiyatri BD Dünya nüfusunda beklenen ömür ve 65 yaş üstü toplumun genel nüfus içindeki oranı

Detaylı

Kalp Yetersizliğinde Palyatif Bakım

Kalp Yetersizliğinde Palyatif Bakım Derleme / Review Article TAF Prev Med Bull 2012; 11(2): 219-224 Kalp Yetersizliğinde Palyatif Bakım [Palliative Care in Heart Failure] ÖZET Kalp yetersizliği sık görülmesi ve görülme sıklığının her geçen

Detaylı

Radyasyon onkologları ne diyor?

Radyasyon onkologları ne diyor? Radyasyon onkologları ne diyor? Bu çalışmalar eski Yeni aletlerimiz var (IMRT, IGRT, Robotik RT) En sevdiğim robotik radyocerrahi Yakında Proton tedavisi ve MİRT gelecek Dozlar çok arttırıldı Bizim hasta

Detaylı

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi;

Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; ANOREKSİYA NERVOSA Nevrotik iştahsızlık; Yeme bozukluğu; Anoreksi; Anoreksi bir yeme bozukluğudur. Kişilerin aşırı kilolu olduklarına yönelik takıntıları sonucu ortaya çıkan iştahsızlık ve egzersiz yapma

Detaylı

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI D.P.Ü. KÜTAHYA EVLİYA ÇELEBİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR PROF. DR. AHMET HAKAN VURAL OP. DR. GÜLEN SEZER ALPTEKİN ERKUL OP. DR. SİNAN ERKUL

Detaylı

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi

HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ. Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi HEMATOPOETİK KÖK HÜCRE TRANSPLANTASYONUNDA HEMŞİRENİN ROLÜ Nevin Çetin Hacettepe Üniversitesi Pediatrik KİT Ünitesi Hematopoetik kök hücre transplantasyonu hematoloji-onkoloji alanında özel bir daldır

Detaylı

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın?

Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik

Detaylı

SPİNALDE AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. Elif Başaran Gündoğdu. Uludağ Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi.

SPİNALDE AKILCI İLAÇ KULLANIMI. Dr. Elif Başaran Gündoğdu. Uludağ Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi. SPİNALDE AKILCI İLAÇ KULLANIMI Dr. Elif Başaran Gündoğdu. Uludağ Üniversitesi Beyin ve Sinir Cerrahisi. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ilacı, fizyolojik sistemleri veya patolojik durumları, kullanıcının yararı

Detaylı

Terminal Yaşlı Hastaya Yaklaşım

Terminal Yaşlı Hastaya Yaklaşım Terminal Yaşlı Hastaya Yaklaşım M. Akif KARAN, Sibel AKIN İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı Geriatri Bilim Dalı Giriş Terminal dönem, akut ve kronik hastalıklar

Detaylı

Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı

Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Kronik Ağrı Tedavisinde Temel Prensipler ve Uygulama Hataları (malpraktis) Prof Dr Dilek Yörükoğlu AÜTF Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı Tıbbi Uygulama Hatası (Malpraktis) Tıpta YanlıĢ Uygulama

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

Kanser ve Ağrı Yönetimi. DOÇ.DR. BUKET K. AKBAY KEAH Onkoloji Okulu İSTANBUL 2013

Kanser ve Ağrı Yönetimi. DOÇ.DR. BUKET K. AKBAY KEAH Onkoloji Okulu İSTANBUL 2013 Kanser ve Ağrı Yönetimi DOÇ.DR. BUKET K. AKBAY KEAH Onkoloji Okulu İSTANBUL 2013 Ağrı Olumsuz bir duygudur. Vücutta bazı şeylerin yanlış gittiğini gösteren bir uyarıdır. Her birey ağrıyı farklı şekillerde

Detaylı

İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK. ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013

İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK. ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013 İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013 İlk kez 1855 te Thomas Addison tarafından tanımlanmıştır Sıklığı milyonda 60-120

Detaylı