2 BÖLÜM 1 SOĞUTUCU AKIŞKANLAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2 BÖLÜM 1 SOĞUTUCU AKIŞKANLAR"

Transkript

1 SOĞUTUCU AKIŞKANLAR

2 İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ 2 BÖLÜM 1 SOĞUTUCU AKIŞKANLAR Soğutucu Akışkanlar R R R R134A R401A R402A R404A R407C R410A R R R R717 (Amonyak) R R13B R

3 R143A R R152A Soğutucu Akışkanlarda Aranılan Özellikler.. 16 BÖLÜM 2 YAYGIN SOĞUTUCU AKIŞKANLAR VE ONLARIN KİMYASAL İSİMLERİ Yaygın Soğutucu Akışkanlar ve Kimyasal İsimleri 18 BÖLÜM 3 ALTERNATİF SOĞUTUCU AKIŞKANLAR Alternatif Soğutucu Akışkanlar R417A R421A R420A.. 27 BÖLÜM 4 ALTERNATİF SOĞUTUCU MADDE SEÇİMİNİ ETKİLEYEN UNSURLAR Alternatif Soğutucu Madde Seçimini Etkileyen Unsurlar 30 BÖLÜM 5 SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN UYGULAMA ALANLARI VE ÇALIŞIRKEN DİKKAT EDİLECEK GÜVENLİK KURALLARI Soğutucu Akışkanların Uygulama Alanları Soğutucu Akışkanlarla Çalışırken Dikkat Edilecek Güvenlik Kuralları 36 BÖLÜM 6 SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN TANIMLANMASI İÇİN ULUSLARARASI STANDARTLAR VE YAPTIRIMLAR Soğutucu Akışkanların Tanımlanması İçin Uluslararası Standartlar CFC İçeren Maddelerle İlgili Uluslararası Antlaşmalar ve Yaptırımlar Ülkelerin CFC İçeren Gazlarla İlgili Antlaşma ve Yaptırımlara Yaklaşımı.. 38 BÖLÜM 7 SOĞUTUCU AKIŞKANLARDA KAÇAK KONTROL METODLARI Soğutucu Akışkanlarda Kaçak Kontrol Metodları Soğutucu Akışkan Kaçakları Kaçakların Sınıflandırılması Kaçak Testi İçin Gerekli Aletler Temel Kaçak Kontrolleri Sabit Kaçaklar İçin Saha Çalışma (SK) Soğutma Yağının Oluşturduğu Lekeler Yağ Lekelerinin Güvenirliği Evaporatör Kısmındaki Kaçakların Test Edilmesi Kondenser Kısmındaki Kaçakların Test Edilmesi Emme/Sıvı Hattı Kaçak Testi İleri Seviye Kaçak Kontrolü Basınca Baglı Kaçakların Test Edilmesi (BBK) Titreşime Dayalı Kaçakların Test Edilmesi (TDK) Sıcaklığa Dayalı Kaçakların Test Edilmesi (SDK). 50 3

4 7.5.9 Kombine Kaçakların Test Edilmesi (KK) Toplam Mikro Kaçakların Test Edilmesi (TMK) 51 BÖLÜM 8 YAĞLAMA YAĞLARI Yağlama Yağları Soğutma Yağ Çeşitleri Mineral Yağlar Sentetik Yağlar Yağ Değiştirme Klavuzu Yağlama Yağında Oluşan Yapısal Değişiklikler Yağların Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar 58 BÖLÜM 9 SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN ÇEVREYE ETKİLERİ Soğutucu Akışkanların Çevreye Etkileri BÖLÜM 10 SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN P-H DİYAĞRAMLARI VE BORU SEÇİM TABLOLARI Soğutucu Akışkanların p-h Diyağramları ve Boru Seçim Tabloları.. 64 SONUÇ 79 KAYNAKLAR 80 ŞEKİL VE TABLOLARIN YERLERİ Sayfa Şekil 1.1. Amonyak molekülünün yapısı.. 14 Tablo 1.1. Karışım ile elde edilmiş başlıca soğutucu akışkanlar.. 15 Şekil 1.2. Soğutucu akışkanlar Tablo2.1.Başlıca Saf Soğutucu Maddeler.. 19 Şekil3.1. R22 ve R417A nın ILK da yapılan (Institut für Luft und Kältetechnik, Dresden, Almanya) performans karşılaştırması. 22 Tablo3.1. R12 için alternatif soğutucu akışkanların fiziksel özellikleri 23 Tablo3.2. R22 için alternatif soğutucu akışkanların fiziksel özellikleri. 23 Tablo3.3. R22 Alternatiflerinin karşılaştırılması. 24 Tablo3.4. R407C ile R417A nın karşılaştırılması Şekil3.2. R-22, R410A ve R421A basınç-sıcaklık değişimi (http://www.rmsgas.com).. 25 Tablo3.5. R502 için alternatif soğutucu akışkanların fiziksel özellikleri 26 4

5 Tablo3.6. R22 alternatiflerinin karışım oranları ve üretici firmaları Tablo3.7. R22 alternatiflerinin klima ve soğutma performans karşılaştırması 26 Tablo3.8. R11 ve R13 için alternatif soğutucu akışkanların fiziksel özellikleri 27 Şekil3.3. Bazı soğutucu akışkanları kullanım (Te/Tc) aralıkları 27 Şekil3.4. Bazı soğutucu akışkanların kapasite (Kcal/h) kullanım aralıkları Tablo4.1. Yaygın olarak kullanılan soğutucuların fiyat katsayıları 31 Tablo4.2 Soğutucu Olarak Kullanılan Maddelerin Fiziksel ve Termodinamik Özellikleri 33 Tablo5.1. Yaygın Olarak Kullanılan Soğutucuların Kullanım Alanları ve Oranları 35 Şekil 5.1 R12 ile çalışan sistemlerin 134a ya dönüştürülmesi 36 Tablo 6.1. Soğutucu Akışkan Tüp Renk Tablosu. 39 Tablo6.2. Soğutucu akışkanların ASHRAE tarafından hazırlanan standartları.. 40 Şekil7.1 Sabun Köpüğü 42 Şekil7.2. Torç Lambası. 42 Şekil7.3. Elektronik Kaçak Detektörü. 42 Şekil7.4. Bir elektron mikroskobunda temiz gümüş kaynağı yapılmış bağlantı. Erimiş metal üzerindeki çatlaklara ve diğer pisliklere dikkat edin. 43 Şekil7.5.İleri şiddetteki gerçek metal ayrılması. Kaçak seviyesi R22 gazı için 0,00085 g/yıl olarak ölçülmüştür. Sistem bir yıl çalıştıktan sonra çatlak açılmış ve kaçak 0, g/yıl a çıkmıştır.. 44 Şekil7.6.Üretici firmalar ve saha montaj elemanları sistemi soğutucu akışkanla şarj etmeden önce basınca dayalı kaçak (BDK) testi yaparlar. 300 psig azot testinde sıvı deposu üzerinde oluşan beyaz mikro köpükler görünmektedir 45 Şekil7.7. (1) Hassasiyeti 14 g/yıl olan bir elektronik halojen cihaz (2) Kabarcık/köpük oluşturucu (3) Bir kontrol aynası (4) Bir el feneri 45 Şekil7.8.Titreşim kesicideki siyah görünen alan yağ-soğutucu akışkan kaçaklarını gösterir 46 Şekil7.9.Rakoru hafifçe sıkılarak kapatılmalı ve gerçek kaçağı aramaya devam edilmelidir Şekil7.10.Evaporatör kısmındaki kaçaklar algılamak için drenaj borusu çıkarılır. 47 5

6 Şekil7.11.Masa örtüsü ile koruyucu yapılması soğutucu akışkanın havaya dağılmasını önler. Hissedici uç kompresörün altına yerleştirilmelidir. 48 Şekil7.12.Bir yalıtımlı boruda kaçak aranması. 49 Şekil7.13. Kondenser manifoldunun bağlantı noktasında kabarcık testi. 51 Şekil7.14.Sıvı kabarcık testi kaçak miktarı 119 g/yıl altındaki kaçaklar için kullanılır 51 Şekil-8.1 Soğutma yağları. 53 Tablo 8.1. Soğutma kompresörleri için yağlama yağı viskoziteleri. 54 Tablo 8.2.Yağ-refrijeran karışma durumu. 55 Tablo 8.3. Yağ değiştirme kılavuzu. 57 Şekil 9.1 Ozonun parçalanması 60 Şekil-9.2 Ozon deliğinin yıllara bağlı büyümesi.. 60 TABLO-9.1 Soğutucu akışkanların çevreye etkileri 62 Şekil R22 p-h diyagramı. 64 Şekil R134A p-h diyagramı 65 Şekil R407b p-h diyagramı. 66 Şekil c p-h diyagramı 67 Şekil a p-h diyagramı Şekil R717 (amonyak) p-h diyagramı. 69 Şekil R-22 için Kılcal boru seçimi.. 70 Şekil R-134a için kılcal boru seçimi 71 Şekil R-404A için kılcal boru seçimi. 72 Şekil Freon 134A içim emiş hattı boru ölçüler 73 Şekil A emme hattı boru ölçüleri (bir kademe- bakır ve çelik borular için).. 73 Şekil Freon-22 için emiş hattı boru ölçüleri 74 Şekil R-22 emme hattı boru ölçüleri (bir kademe-bakır ve çelik borular için) 74 Şekil Sıvı hattı ölçüleri. 75 6

7 Şekil R-22 sıvı hattı boru ölçüleri (bir kademe-bakır ve çelik borular için) 75 Şekil Soğuk depolar için pratik ısı yükleri (Kcal/h) 76 Şekil Soğuk odalar için tavsiye edilen minimum yalıtım kalınlıkları 76 Şekil Psikrometrik diyagram. 77 BÖLÜM SOĞUTUCU AKIŞKANLAR AMAÇ 7

8 Soğutucu akışkanları ve özelliklerini tanımak 1.1. SOĞUTUCU AKIŞKANLAR Bir soğutma çevriminde ısının bir ortamdan alınıp başka bir ortama nakledilmesinde ara madde olarak yararlanılan soğutucu akışkanlar ısı alış verişini genellikle sıvı halden buhar haline (soğutucu evaporatör devresinde) ve buhar halden sıvı hale (yoğuşturucu kondenser devresi) dönüşerek sağlarlar. Bu durum bilhassa buhar sıkıştırma çevrimlerinde geçerlidir. Soğutucu akışkanların, yukarıda tarif edilen görevleri ekonomik ve güvenilir bir şekilde yerine getirebilmesi için bazı kimyasal ve fiziksel özelliklere sahip olması gerekir. Bu özellikler, uygulama ve çalışma şartlarının durumuna göre değişeceği gibi her zaman bu özelliklerin hepsini yerine getirmek mümkün olmayabilir. Genel kayide olarak bir soğutucu akışkanlığı aranması gereken özelliklerin hepsini birden her şart altında yerine getire bilen üniversal bir refrijeran bir madde (soğutucu akışkan) mevcut değildir. Fakat, yukarıda da belirtildiği gibi, uygulamadaki şartlara göre bunlardan bir kısmı aranmaya bilir. Bilhassa emniyet ve güvenilirlik yönünden iyi olan, ayrıca iyi bir ısıl özelliği de sahip olan refrijeran madde için 1920 lerde yapılan araştırmalar Fluokarbon refrijeranların (florine edilmiş hidro karbonların) bulunmasına sağlamıştır. Halo karbon (halojene edilmiş hidro karbonlar) ailesinden olan fluo karbonlar, metan (CH 4 ) veya etan (C 2 H 6 ) içerisindeki hidrojen atomlarından bir veya birkaçının yerine sentez yoluyla klor, flor veya brom (halojen) atomları yerleştirmek suretiyle elde edilmektedir. Fluo karbonlardan en sık rastlananlar; metandaki 4 8

9 hidrojen atomu yerine 2 klor ile 2 flor ikame edilen Dichloro difluoro methane / CCl 2 F 2 (freon 12 veya R12) ve gene metandaki 4 hidrojen yerine bir klor ile 2 flor atomu yerleştirilen Chlorodifluoromethane (freon 22 veya R22) soğutucu akışkanlarıdır. En sık rastlanan diğer soğutucu akışkanların tipik özellikleri aşağıda özetlenmektedir; R11 : R11 (CCl 3 F), düşük basınçlı (0 C de 0.40 bar) bir soğutucudur. Ağırlıklı olarak 350 kw kw soğutma kapasitesi aralığında olan santrifüj su soğutucu ünitelerde (chiller) kullanılmaktadır. Bütün dünyada adet su soğutucu ünitede R11 kullanıldığı tahmin edilmektedir. Ozon tahribatı nedeniyle üretimi durdurulmuştur. Yanmaz ve kokusuzdur R12 : Bugüne kadar soğutma maksadı ile en çok kullanılan soğutucu akışkanlardandı.ancak ozon tabakasına olumsuz etkilerinden dolayı şuan kullanımı yasaklanmış olan bir soğutucu akışkandır.bunun yanında zehirli, patlayıcı ve yanıcı olmaması sebebiyle tamamen emniyetli bir maddedir. Bunlara ilaveten, en ekstrem çalışma şartlarında dahi stabil ve bozulmayan, özelliklerini kaybetmeyen bir maddedir. Ancak, açık bir aleve veya aşırı sıcaklığa haiz bir ısıtıcı ile temas ettirilirse çözüşür ve zehirli bileşkelere ayrışır. Kondenserde, ısı transferi ve yoğuşma sıcaklıkları bakımından oldukça iyi bir durum gösterir. Yağlama yağı ile tüm çalışma şartlarında karışabilir ve yağın kompresöre dönüşü basit önlemlerle sağlanabilir. Yağı çözücü (Solvent) özelliği, kondenser ve evaporatör ısı geçiş yüzeylerinde yağın toplanıp ısı geçişini azaltmasını önler. Buharlaşma ısısının düşük olması sebebiyle sistemde dolaşması gereken akışkan debisi fazladır. Fakat bu önemli bir mahzur olmadığı gibi küçük sistemlerde, akış kontrolünün daha iyi yapılması yönünden tercih edilir. Büyük sistemlerde ise buhar yoğunluğunun fazlalığı ile, birim soğutma için gerekli silindir 9

10 hacmi R 22, R 500 ve R 717 (Amonyak) dan çok farklı değildir. Birim soğutma için harcanan beygir gücü de takriben aynı seviyededir R123 : R123 (CHCl 2 CF 3 ), santrifüj soğutucu ünitelerde kullanılan ve R11 e en uygun olan alternatif soğutucu maddedir. R11 evaporatör metalik olmayan malzemeleri etkileme gücü daha fazladır. Dolayısıyla R123 evaporatör geçişte tüm kauçuk esaslı malzeme değiştirilmelidir. R11 evaporatör göre daha düşük enerji verimine sahiptir. Zehirleyici özelliği nedeniyle kullanıldığı ortamda ek tedbirler gerektirmektedir. 8 saat boyunca maruz kalınacak maksimum doz 10 ppm dir R134A : R134a (CF2CH2F), termodinamik ve fiziksel özellikleri ile R12 ye en yakın soğutucudur. Halen ozon tüketme katsayısı 0 olan ve diğer özellikleri açısından en uygun soğutucu maddedir. Araç soğutucuları ve ev tipi soğutucular için en uygun olan alternatiftir. Ticari olarak da temini olanaklıdır. Yüksek ve orta buharlaşma sıcaklıklarında ve / veya düşük basınç farklarında kompresör verimi ve sistemin COP (cofficient of performance) değeri R12 ile yaklaşık aynı olmaktadır. Düşük sıcaklık için çift kademeli sıkıştırma gerekmektedir. R134a, mineral yağlarla uyumlu olmadığından poliolester veya poliolalkalinglikol bazlı yağlarla kullanılmalıdır R401A : R22, R124 ve R152a dan oluşan (ağırlıkça sırasıyla %52 / 33 / 15 oranında) ve R12 için alternatif kabul edilen zeotropik bir karışımdır. HCFC içerdiğinden nihai bir alternatif 10

11 olmayıp 2030 yılına kadar kullanılabilecektir. Bu soğutucu DUPONT tarafından SUVA MP39 adıyla piyasaya sunulmuştur R402A : R22, R125 ve R290 dan oluşan (ağırlıkça sırasıyla %38 / 60 / 2 oranında) ve R502 için alternatif kabul edilen zeotropik bir karışımdır. HCFC içerdiğinden nihai bir alternatif olmayıp 2030 yılına kadar kullanılabilecektir. Bu soğutucu DUPONT tarafından SUVA HP80 adıyla piyasaya sunulmuştur R404: R32 ve R125 den oluşan (ağırlıkça %50 / 50 oranında) ve R22 için alternatif kabul edilen yakın azeotropik bir karışımdır. Teorik termodinamik özellikleri R22 kadar iyi değildir. Ancak ısı transfer özelliği oldukça iyidir. R22 R410A dönüşümünde sistemin yeniden dizayn edilmesi gerekmektedir. Bu değişim yapıldığı taktirde sistem verimi R22 ye göre %5 daha iyi olmaktadır. Sera etkisinin yüksek olması en büyük dezavantajıdır R407C : 11

12 407C, R32, R125 ve R134a dan oluşan (ağırlıkça sırasıyla %20 / 40 /40, %10 / 70 / 20 ve % 23 / 25 / 52 oranlarında) ve R502 için alternatif kabul edilen zeotropik bir karışımlardır R410A: R32 ve R125 den oluşan (ağırlıkça %50 / 50 oranında) ve R22 için alternatif kabul edilen yakın azeotropik bir karışımdır. Teorik termodinamik özellikleri R22 kadar iyi değildir. Ancak ısı transfer özelliği oldukça iyidir. R22 R410A dönüşümünde sistemin yeniden dizayn edilmesi gerekmektedir. Bu değişim yapıldığı taktirde sistem verimi R22 ye göre %5 daha iyi olmaktadır. Sera etkisinin yüksek olması en büyük dezavantajıdır R500 : R500, R12 ve R152a dan oluşan bir azeotropik bir karışımdır. Karışım oranı ağırlıkça % 73.9 R12, % 26.2 R152a dır. Düşük oranda R12 ye alternatif olarak kullanılmaktadır. R12 ye göre daha iyi COP değerine ve % daha yüksek hacimsel soğutma kapasitesine sahiptir. 12

13 R502: R502, R22 ve R115 den oluşan bir azeotropik bir karışımdır. Karışım oranı ağırlıkça % 48.8 R22, % 51.2 R115 tir. En çok kullanıldığı alan soğuk taşımacılık ve ticari soğutuculardır. Düşük sıcaklıklarda yüksek hacimsel soğutma kapasitesine sahiptir. 20, 40 C aralığında R22 den % 1 ile % 7 arasında daha yüksek olmaktadır. COP değeri çalışma koşullarına bağlı olarak R22 den %5 15 daha yüksektir R507 : R507, R125 ve R134a dan oluşan (ağırlıkça %50 / 50 oranında) R502 için kabul edilen bir alternatiftir. Bu soğutucu ALLIED SIGNAL tarafından GENETRON AZ50 adıyla piyasaya sunulmuştur R717 (NH 3 = AMONYAK): Amonyak, azot ve hidrojenden oluşan renksiz ve kötü kokulu bir gazdır. Kimyasal formülü NH 3 'tür. Azot içeren gübre, ilaç, boya, parfüm gibi maddelerin sentezlenmesinde ilk aşamadır. OH iyonu içermediği halde zayıf baz özelliği gösterir. Gazlaşma gizli ısısı çok yüksek olduğundan sanayi tesislerinde soğutucu madde olarak da kullanılır. Molekül ağırlığı 17,0304 g/mol, 1 Atmosfer basıncında kaynama noktası o C ( K) dir. Molekül şekli üçgen piramittir. Molekülleri polar olduğundan su içinde yüksek oranda çözünür. Zehirleyici etkisinin fazla önem taşımadığı hallerde, büyük kapasiteli tesislerde, soğuk depoculukta, buz üretiminde, buz pateni sahalarında ve donmuş paketleme uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. 13

14 Şekil 1.1. Amonyak molekülünün yapısı R13 : R13 (CClF 3 ), C ile 45 0 C arasında kullanılan düşük sıcaklık soğutucusudur. Az sayıda endüstriyel soğutma tesisinde kullanılmaktadır R13B1 : R13B1 (CBrF 3 ), C /-45 0 C aralığında endüstriyel soğutucularda kullanılmaktadır. Yüksek ozon tüketme kapasitesi nedeniyle Montreal Protokolü kapsamında üretimi ve tüketimi tamamen durdurulmuştur R114 : R114 (CClF 2 ), yanmayan ve zehirli özelliği olmayan bir soğutucu maddedir C C arasında endüstriyel ısı pompalarında kullanılmaktadır R143a : R143a (CF 3 CH 3 ), R502 ve R22 için uzun dönem alternatifi olarak kabul edilmiştir. Amonyak kullanımının uygun olmadığı düşük sıcaklık uygulamalarında kullanılmaktadır. Yanıcı özelliğe sahip olduğundan dönüşüm ve yeni kullanımlarda güvenlik önlemleri göz önünde tutulmalıdır. Sera etkisi R134a ya göre iki kat daha fazladır. R125 R134a ile birlikte değişik oranlarda kullanılarak R502 alternatifi karışımlar (R404A gibi) elde etmek için kullanılmaktadır R125 : R125 (CF 3 CHF 2 ), R502 ve R22 için uzun dönem alternatifi olarak kabul edilmiştir. R143 gibi amonyak kullanımının uygun olmadığı düşük sıcaklıklar için düşünülmüştür. Yanma özelliği yoktur. Ancak sera etkisir134a dan iki kat daha fazladır. R134a, R143a R32 ile (örneğin R404A veya R407A gibi) değişik oranlarda kullanılarak R502 alternatifi karışımlar elde edilmektedir R152a : Ozon tahribatına neden olmayan ve sera etkisi çok düşük olan (R12 nin %2 si kadar) R152a (C 2 H 4 F 2 ), ısı pompalarında R12 ve R500 için alternatif olarak kabul edilmiştir. R12 ve R134a dan daha iyi COP a sahip olan R152a mineral yağlarla da iyi uyum sağlamaktadır. Yanıcı ve kokusuz olan R152a zehirleyici özellik göstermez. Termodinamik ve fiziksel özellikleri R12 ve R134a ya çok yakındır. Bu yüzden dönüşümlerde kompresörde 14

15 herhangi bir modifikasyona gerek kalmaz. Hacimsel soğutma kapasitesi R12 den %5 daha düşüktür. Soğutucu Madde R401A R402A R404A R407A R407B R407C R410A R500 R502 R507 Bileşimi (Ağırlıkça) % 52 R22 + % 33 R124 + % 15 R152a % 38 R22 + % 60 R125 + % 2 R290 % 44 R125 + % 4 R134a + % 52 R143a %20 R32 + % 40 R125 + % 40 R134a %10 R32 + % 70 R125 + % 20 R134a %23 R32 + % 25 R125 + % 52 R134a %50 R32 + % 50 R125 % 73,8 R12 + % 26,2 R152a % 51,2 R115 + % 48,8 R22 % 50 R125 + % 50 R143a Tablo 1.1. Karışım ile elde edilmiş başlıca soğutucu akışkanlar 1.2 Soğutucu Akışkanlarda Aranılan Özellikler Pozitif buharlaşma basıncı olmalıdır. Hava sızmasını dolayısıyla havanın grtirdiği su buharının soğuk kısımlarda katılaşarak işletme aksaklıklarına meyden vermesini önlemek için buharlaşma basıncının çevre basıncından bir miktar üzerinde olması gerekir. Düşük yoğuşma basıncı olmalıdır. Yüksek basınca dayanıklı kompresör, kondenser, boru hattı gibi tesisat olmalıdır. Buharlaşma gizli ısısı yüksek olmalıdır. Buharlaşma gizli ısısı ne kadar yüksek olursa sistemde o oranda gaz akışkan kullanılacaktır. 15

16 Kimyasal olarak aktif olmamalıdır, tesisat malzemesini etkilememesi, korozif olmaması, yağlama yağının özelliğini değiştirmemesi gerekir. Yanıcı patlayıcı ve zehirli olmamalıdır. Kaçakların kolay tespitine imkan veren özellikte olmalıdır.(koku, renk) Ucuz olmalıdır. Isı geçirgenliği yüksek olmalıdır. Dielektrik olmalıdır. Düşük donma derecesi sıcaklığı olmalıdır. Yüksek kritik sıcaklığı olmalıdır. Özgül hacmi küçük olmalıdır. Viskozitesi düşük olmalıdır Şekil 1.2. Soğutucu akışkanlar BÖLÜM 16

17 YAYGIN SOĞUTUCU AKIŞKANLAR VE KİMYASAL İSİMLERİ AMAÇ Yaygın olarak kullanılan soğutucu akışkanların kimyasal isimlerini tanıma 2.1 YAYGIN SOĞUTUCU AKIŞKANLAR VE KİMYASAL İSİMLERİ R500 serisi azeotrop karışımları R500 = freon-500, R502 = freon-502, R400 serisi azeotrop olmayan karışımları,ayrıca halokarbon olmayan akışkanlardaki rakam o gazın atom ağırlığını gösterir. Örnek: NH3, R717 olarak numaralandırılmıştır. Karışım ve inorganik soğutucu akışkanların dışındaki CFC, HCFC ve HFC gruplarındaki soğutucu akışkanlar aşağıda belirtilen sisteme göre numaralandırılırlar. Eğer atom sayıları eşit 17

18 ve aynı ise karbon yörüngesindeki dizilişlerine ve bulunuş sırasına göre sonlarına a,b,c veya A,B,C gibi harf verilir (Örneğin R134, R134a, R134b). Buradaki R harfi İngilizce (Refrigerant) soğutucu akışkan teriminin karşılığıdır ve Amerikan normlarında kullanılır. Almanlar ise Freon ifadesinden gelen F harfini kullanırlar. CFC, HCFC ve HCF gruplarındaki soğutucu akışkanların numaralandırılması; I. sayı = Karbon-1 (eğer 0 ise yazılmaz) II. sayı = Hidrojen+1 III.sayı = Flor R12, dikloro difloro metan (CCL2F2) R22, monokloro difloro metan (CHCLF2) R124, Monokloro tetrafloro etan (CHCLFCF3) R134, Tetra floroetan (CHF2CHF2) R134a, Tetra floroetan (CHF2CHF2) Tablo2.1.Başlıca Saf Soğutucu Maddeler Soğutucu Madde Kimyasal Tanımı Kimyasal Formülü R11 (CFC11) Triklorflormetan CFCL3 R12 (CFC12) Diklorflormetan CF2CL2 R13 (CFC13) Klortriflormetan CCLF3 18

19 R13B1 (BFC13) Bromtriflormetan CBRF3 R22 (HCFC22) Klordiflormetan CHF2CL R23 (HCF23) Triflormetan CHF3 R32 (HCF32) Diflormetan CH2F2 R113 (CFC113) Triklortrifloretan C2F3CL3 R114 (CFC114) Diklortetrafloretan C2F4CL2 R115 (CFC115) Klortentafloretan C2F5CL R123 (HCFC123) Diklortrifloretan C2HF3CL2 R125 (HFC125) Pentafloretan CF3CHF2 R134a (HCF134a) Tetrafloretan C2H2F4 R141b (HCFC141b) Flordikloretan C2CL2FH3 R143a (HFC143a) Trifloretan CF3CH3 R152a (HCF152a) Difloretan C2H4F2 R290 (HC290) Propan C3H8 R600 (HC600) Bütan CH3CH2CH2CH3 R600a (HC600a) İzobütan CH(CH3)3 R717 Amonyak NH3 R718 Su H2O R744 Karbondioksit CO2 R764 Sülfürdioksit SO2 19

20 BÖLÜM ALTERNATİF SOĞUTUCU AKIŞKANLAR AMAÇ Birbirinin alternatifi olan soğutucu akışkanları tanıyabilme 3.1. ALTERNATİF SOĞUTUCU AKIŞKANLAR Montreal Protokolü ile başlayan süreçte 1995 yılında gelişmiş ülkeler kloroflorokarbon (CFC) üretimini yasakladı, ardından projektörler soğutma endüstrisinin ana sorunu olan diklorflormetan (R22) gibi ikinci dereceden ozon delen kimyasallara ve onların terk ediş kanunlarına yöneldi. Mevcut Montral Protokolünde gelişmiş ülkelerde HCFC üretimi 2020 yılında yasaklanacağı açık olarak belirlenmiş olsa da bu tarihin öne alınması için yoğun baskılar vardır ve özellikle 20

21 Avrupa Topluluğu (EU) gibi bazı otoriteler kendi üretim terk ediş takvimlerini 2010 yılına çektikleri gibi kullanım sınırlamalarını bu tarihten çok öncesine çekmişlerdir. CFC ve HCFC alternatifleri olarak tek bileşikler veya azeotrop karışımlar araştırılmış ancak gerçekte R12 yenine geliştirilen R134a ve R420A dışında bu başarılamamıştır. Karışımı oluşturan elemanların bireysel eksikleri olmaksızın bazı istenen özellikleri elde etmek amacıyla çalışmalar karışım bileşikler üzerine odaklandı. İlk karışım olarak CFC-12 yerine ve CFC içeren azeotropik karışım R502 üretildi. Bu karışımlar başlangıçta madeni ve alkil benzen yağlarla uyumlu HCFC ler kullanılarak yapıldı. Daha sonra R12, R502 ve R22 yerine ODP değeri sıfır olan, poliol ester yağ gibi sentetik yağlarla uyumlu hidrojenli florokarbonlar (HFC) ile yapıldı. Hidrokarbonlar ve amonyağın kullanımı da dikkate alınmalıdır. R22 dönüşümünde hidrokarbonların ve amonyağın önemli bir rol oynadığı konusunda şüphe yoktur, fakat muhtemelen mevcut ekipman ve uygulamaların büyük bir kısmında zehirsiz ve yanıcı olmayan R22 yerine sıfır ozon delme potansiyeline (ODP) sahip, yanıcı ve zehirli olmayan bir alternatif aranmaktadır. Mevcut durumda ASHRAE adlandırmaları ile üç karışım potansiyel alternatif olarak önerilmektedir; R407C (R32-R125-R134a karışımı), R410A (R32- R134a karışımı) ve R417A (R125-R134a ve R600). Bu karışımların hepsi yanıcılık ve zehirlilik yönünden en kötü kaçak durum senaryolarına göre tanımlanan ASHRAE standartlarına göre en düşük risk olan A1/A1 sınıfı kriterlerini sağlamaktadır. R407C fiziksel özellikler olarak R22 ye benzer ve böylelikle benzer tasarımlı ekipmanda kullanılabilir. Fakat R407C kullanılması halinde poliol ester yağ (POE) gibi tamamen sentetik yağ doldurulmalıdır. R407C ayrıca pratikte zorluklara yol açan etkili bir sıcaklık kayması gösterir. Özellikle su soğutma gruplarında R22 nin nominal evaporatör sıcaklığı 1ºC civarında iken R407C de çiğ noktası şartları evaporatör boyunca -4ºC ila 1ºC arasında oluşarak buzlanma tehlikesi doğurur. R410A da tamamen sentetik yağlayıcılar gerektirir ve fiziksel özellikleri R22 den oldukça farklıdır. Örnek olarak R410A nın 40ºC deki doyma basınçları R22 den %60 daha yüksektir ve böylece özel tasarımlı ekipman kullanımı gerekir. R410A nın bazı avantajları beklenmedik seviyede yüksek ısı transfer katsayısına sahip olması ve daha küçük kompresör ve borular gerektirmesidir. Buna rağmen karışımın kritik sıcaklığı oldukça düşük olup (72ºC) aşırı yüksek ortam şartlarında ve 60ºC ve üzerindeki yoğunlaşma sıcaklıklarına sahip ısı pompası uygulamalarında sorunlar çıkarmaktadır. R417A (ISCEON 59) R407C gibi R22 ile benzer fiziksel özelliklere sahiptir, ancak yapısı geleneksel madeni yağlar ve alkali benzen yağlar ile kullanıma uygundur. Bu özellik R417A yı (ISCEON 59) yeni ve pahalı neme duyarlı (higroskopik) poliol ester yağlar ile değişim olmadan mevcut ekipman ile kullanımda ideal bir akışkan soğutucu yapar. 21

22 Şekil3.1. R22 ve R417A nın ILK da yapılan (Institut für Luft und Kältetechnik, Dresden, Almanya) performans karşılaştırması 22

23 Tablo3.1. R12 için alternatif soğutucu akışkanların fiziksel özellikleri Tablo3.2. R22 için alternatif soğutucu akışkanların fiziksel özellikleri 23

24 Tablo3.3. R22 Alternatiflerinin karşılaştırılması Özellikler R22 R417A R407C R410A Yapısı R22 134a/125/ /125/32 125/32 ODP Kaynama noktası (C') -40, ,55-51 Sıcaklık kayması (R) <0.4 Kritik sıcaklık Yoğunlaşma sıcaklığı 62,77 67,77 57,77 42,77 (375 psi- mutlak basınçta) Soğutma kapasitesi (%) C.O.P. (%) Basma hattı sıcaklığı. (R) Yağlama yağları MO, AB, POE POE POE Tablo3.4. R407C ile R417A nın karşılaştırılması Ölçülen özellik R417A R407C Ortam sıcaklığı 22 C 22 C Yoğunlaşma sıcaklığı 40,55 39,22 Yüksek basınç 1358, ,47 Evaporatör hava sıcaklığı 8,94 C 8,44 C Soğutucu akışkan şarjı 1,53 kg 1,38 kg Güç tüketimi 1.65 kw 1.83 kw R417A (ISCEON 59) R417A zeotropik üçlü karışımdır, silindirden sıvı fazında transfer edilmesi tavsiye edilir. Herhangi bir kaçak oluşumunda verime önemli bir etkisi olmaksızın R417A ile doldurulabilir. R417A soğutma ve iklimlendirme işlemleri için verimli bir akışkandır. R417A yüksek sıcaklıklarda yüksek bir verimlilik gösterir, buna ek olarak düşük basma sıcaklıklarına sahip olması bir avantajdır. R417A soğuk depolama uygulamaları için denenmiş uygun bir gazdır. R417A, +30 C meyva depolama kademesinden -300 C orta seviye depolama sıcaklıklarında kullanılabilir. Sistem maksimuma yakın yüklerde çalışırken dahi bir avantaj olarak düşük basma hattı sıcaklıkları rapor edilmiştir R421A R421A bir HCF karışımlı dönüşüm akışkanı olup sıfır ODP değerine sahiptir ve hem sentetik hem de mineral yağlarla uyumludur. R421A ikili bir karışım olup kendine ait yağ ile birlikte bulunur, silindirden sıvı fazında transfer yapılması tavsiye edilir. Herhangi bir kaçak durumunda sistem önemli bir performans değişimi olmaksızın R421A ile doldurabilir. 24

25 R421A soğutma ve iklimlendirme işlemleri için verimli bir akışkandır. Özellikle yüksek sıcaklıklarda yüksek bir performans gösterir. Buna ilaveten düşük basma sıcaklıklarına sahip olması bir avantajdır. Sistem maksimum yüke yakın değerlerde çalışırken bile düşük kompresör basma sıcaklıklarına sahip olması bir şanstır. R421A daki şarj ekipmanları sıvı olarak yapılır. Sıvı şarjı doğrudan kompresöre yapılmamalıdır. Toplam R421A şarj miktarı sistem tipine bağlıdır. Sıvı depoları R22 li sistemlere benzer ölçülerdedir. Sıvı deposu olmayan sistemlerde evaporatörde uygun sıcaklık ve kızgınlık sağlamak için yeterince ilave gaz eklenmesi tavsiye edilir. Optimum performans için daha büyük genleşme vanası iğnesi gerekebilir. Kılcal borulu sistemlerde kılcalı değiştirmeye gerek yoktur. NOT: Sıvı hattı gözetleme camında ara sıra kabarcık oluşumu nadir görülen bir durum değildir:gözetleme camındaki az sayıdaki kabarcık sistemin eksik şarjlı olduğunu gösteren bir güvenli bir belirti değildir. EPA şartnameleri R421A içeren ekipman dönüşümlerinin etiketlenmesini şart koşmaktadır. R421A akışkanı R125/R134A nın %58/42 karışımıdır ve kendine ait yağa sahiptir, yağ ilave edilmesine gerek yoktur. Şekil3.2. R-22, R410A ve R421A basınç-sıcaklık değişimi (http://www.rmsgas.com) 25

26 Tablo3.5. R502 için alternatif soğutucu akışkanların fiziksel özellikleri Tablo3.6. R22 alternatiflerinin karışım oranları ve üretici firmaları Tablo3.7. R22 alternatiflerinin klima ve soğutma performans karşılaştırması R22 R407C R417A Soğutma kapasitesi (R22 referans 1 1,05 alınarak) Soğutma Tesir Katsayısı (STK) 1 0,98 0,88 Basma hattı sıcaklığı [ C] 94,44 75,55 75,55 Basma hattı basıncı [bar] 22,4 25,16 22,2 Sıkıştırma oranı 3,53 3,65 4,08 R22 R404A R422A Soğutma Tesir Katsayısı (STK) 0,81 1,0 0,98 Şarj miktarı (R22 ye göre) 1,0 1,0 0,96 Sıkıştırma oranı 10 11,7 11,7 Evaporatör sıcaklığı -23,33 C -23,33 C -23,33 C 26

27 3.1.3 R420A (R12 ve R500 alternatifi) R420A EPA tarafından kabul edilen R12 ve R500 alternatifidir. R134a yerine de kullanılabilir. R12 ile benzer basınç-sıcaklık ilişkisine sahiptir. Propan, bütan veya izobütan içermez, yanıcı olmayıp A1 sınıfı bir soğutucu akışkandır. Sıcaklık kayması son derece düşüktür (ortalama 1.1 ºC). Ayrışma pek fazla olmadığından çok fazla kaçak olmadığı takdirde sıvı ilavesi yapılabilir. Sisteme gaz şarjı sıvı fazında yapılmalıdır. Herhangi bir kaçak durumunda sistem boşaltılıp. Soğutma/klima sistemlerinde yaygın olarak kullanılan malzemeler ile uyumludur. Standart kaçak dedektörleri ile hissedilebilir. Mineral yağlar ile uyumludur. %2 oranında kendi özel yağı ile birlikte karışım halinde bulunur. Tablo3.8. R11 ve R13 için alternatif soğutucu akışkanların fiziksel özellikleri Şekil3.3. Bazı soğutucu akışkanları kullanım (Te/Tc) aralıkları 27

28 Şekil3.4. Bazı soğutucu akışkanların kapasite (Kcal/h) kullanım aralıkları 28

29 BÖLÜM ALTERNATİF SOĞUTUCU MADDE SEÇİMİNİ ETKİLEYEN UNSURLAR AMAÇ Alternatif soğutucu maddelerin seçimini etkileyen unsurları kavrayabilme 29

30 4.1 ALTERNATİF SOĞUTUCU MADDE SEÇİMİNİ ETKİLEYEN UNSURLAR Alternatif soğutucu madde seçiminde göz önünde bulundurulacak hususlar, seçilecek alternatifin mevcut bir cihazda kullanılan soğutucu madde yerine, veya tamamen yeni tasarlanıp imal edilecek bir cihaz için kulanılması durumuna göre değişiklik gösterecektir. Alternatif soğutucu seçiminde gözetilecek kriterler şunlar olmalıdır: 1- Temin edilebilirlik: Alternatif soğutucu maddeler listesinde yer alan ve saf olarak kullanılan tüm maddeler hemen hemen tüm üreticiler tarafından üretilmektedir. Ancak performans özelliklerini ve verimini artırıcı özellikleri eklemek amacıyla yapılan karışımlarda henüz bir standarda ulaşılamamıştır. Ve çok sayıda soğutucu madde ve kompresör üreticisi değişik karışımları denemektedir. Ancak oluşturulan karışımlar tamamen HCFC içerdiğinden 2030 yılına kadar kullanılma şansı bulabileceklerdir. Bu yüzden bunlarında alternatifinin bulunması gerekecektir. 2- Termodinamik ve fiziksel özellikler: Gerek yeni tasarım ve imalatlarda ve gerekse de dönüşümlerde soğutucunun çevrimsel performans ve verimi önemli bir husustur. Dönüşümlerde alternatif soğutucu maddenin termodinamik özellikleri bu açıdan incelenmeli mevcut soğutucuya en yakın alternatif seçilmelidir. Yeni tasarımlarda ise uygulamaya göre optimum verim sağlayacak alternatif seçilmelidir. 3- Yanma özellikleri: Hidrojen içeren tüm bileşiklerde belirli oranlarda yanma özelliği vardır. Bu nedenle HCFC ve HFC'den oluşan karışımlarda ortaya çıkan yanıcı özellikler farklı karışım oranları ve yanma özelliğini azaltan başka maddelerin ilavesi ile giderilmeye çalışılmaktadır. Saf olarak kullanılan ve yanıcı olan Hidrokarbonların yaygın kullanımı bu yüzden düşünülmemektedir. Soğutucu olarak kullanılan soğutucu maddelerin yanma özellikleri Tablo 4.2 'de verilmiştir. 4- ODP değerleri: Ozon Tüketim Katsayıları : Ozon tahribatına neden olan Cl ve Br içeren tüm soğutucular değişen oranlarda ozon tahribatına neden olmaktadır. Montreal Protokolü kapsamında üretimleri durdurulan CFC ler yüksek ODP değerlerine sahip maddelerdir. Ancak HCFC ler de ozon tüketme potansiyeline sahip olmalarına rağmen bu oran çok düşük olduğundan 2030 yılına kadar denetim altında olmak kaydı ile kullanılmalarına izin verilmiştir. Soğutucuların ODP değereleri Tablo 4.2 'de verilmiştir. 5- GWP değeri: Ozon tahribatının yanısıra çevre açısından gündeme gelen bir başka zararlı etki de sera etkisidir. Küresel Isıtma Etkisi olarak tanımlanan bu değer de soğutucu seçiminde önemli bir etkendir. Soğutuculara ait değerler Tablo 4.2 'de verilmiştir. 30

31 6- Fiyat: Teknik olarak alternatif soğutucu maddeler mevcut soğutucu maddelere uygun olarak üretilse bile ticari anlamda önem kazanmaları maliyetlerine bağlı olmaktadır. Yaygın olarak kullanılan soğutucuların fiyat katsayıları Tablo 4.1. 'te verilmiştir.( R12 baz kabul edilmiştir. ) Tablo4.1. Yaygın olarak kullanılan soğutucuların fiyat katsayıları R12 R22 R134a R152a R717 (Amonyak) R290 (Propan) R744 (Karbondioksit) 7- Zehirlilik özellikleri: Yeni soğutucular zehirsiz olmalı ( TLV>400ppm ) 8-Malzeme uyumu: Seçilen soğutucu halen kullanılmakta olan kompresör ve diğer sistem elemanlarının malzemeleri ile uyumlu olmalıdır. 9-Yağ değişimi ve yağlarla uyum: CFC içeren soğutucuların alternatifleri ile değiştirilmesi beraberinde yağ değişim sorununu da getirmiştir. Halen CFC içeren soğutucu maddelerle birlikte kullanılan mineral yağların HFC içeren soğutucu maddelerle sorun yarattığı belirlenmiştir. Bu bölümde R12 ve R134a dönüşümünde kullanılan yağlar incelenecektir. a- Yağ Özellikleri: Sistemdeki yağın kompresöre geri dönüşünün sağlanması açısından önemli bir yağ özelliği, soğutucu akışkan içinde eriyebilmesidir. Yağın yeteri kadar kompresöre dönmemesi kompresör arızalarına ve genleşme valfi ve serpantinler üzerinde birikimlere neden olmaktadır. Bu da verim düşüklüğü yaratmaktadır. Bu nedenle R12 içinde eriyebilen mineral yağlar aynı özelliği R134a içinde gösterememektedir. R134a için önerilen yağlar Polialkalin Glikol ( PAG ) veya Poliolester bazlı yağlardır. b- Nem Çekme Özelliği: Gerek R134a gerekse poliolester bazlı yağlar, R12 ve mineral yağa göre daha yüksek nem çekme özelliğine sahiptir. Bu nedenle R12 - R134a dönüşümünde kurutucu filtre ve malzemesinin de değişmesi gerekmektedir. Kurutucu malzeme %10-20 oranında artırılmalıdır. 31

32 c- Kimyasal Uyum: R134a'ya ve poliolester yağa geçildiğinde R12 ile uyumlu birçok malzemenin de değiştirilmesi gerekmektedir. Bunlar arasında O ringler, contalar ve diğer yalıtım malzemeleri sayılabilir. NBR ( Nitril Bütadien Kauçuk ), HNBR ( Hidrojene Nitril Bütadien Kauçuk), Neopren ve naylon, poliolester bazlı yağlar ve R134a için uygun malzemeler olarak kabul edilmektedir. Polialkalin Glikol yağlarla kullanılan NBR ve HNBR dayanıklılık yönünden sorun yaratırken etilen propilen kauçuk ve IIR ( Izobütilen Izopren Kauçuk ) yüksek dayanım göstermiştir. Nem oranı 200 mg/kg 'yi aştığında karbon asitlerinin oluştuğu belirlenmiştir. (4) Asit ve nem oranının artması bakır yüzeylerde ve kompresörlerde özellikle yüksek sıcaklıklarda aşınmaya neden olmaktadır. Sistemdeki nemi mümkün olduğunca aza indirmek için; Temizlik ve kaçak kontrolü için kuru azot kullanılması. Poliolester yağların hava ile uzun süre temasının önlenmesi. Poliolester yağların sisteme konmadan önce C'ye kadar ısıtılması. Sisteme soğutucu madde şarjından önce hava, nem ve diğer soğutucu maddelerin tahliyesi için etkin bir vakum yapılması ( Önerilen tutma basıncı 1.5 mbar ) Sisteme kurutucu filtre ve nem göstergesi konulması yararlı olacaktır. Bunlara ilaveten seçilen yağ mevcut yağ kontrol sistemine uygun olmalıdır. Alternatif soğutucu madde seçiminde kullanılacak kriterlerle ilgili bazı rakamsal büyüklükler Tablo 4.2'de verilmiştir. 32

33 Tablo4.2 Soğutucu Olarak Kullanılan Maddelerin Fiziksel ve Termodinamik Özellikleri soğutucu madde mol ağırlığı Kg/Kmol normal kaynama sıcaklığı C kritik sıcaklık C kritik basınç PC bar TLV ppm LFL % Delta h comb. MJ/Kg R R R R R R R R R R R R134a R141b R143a R152a R290 Propan s.a R401A R402A ODP R404A R407A R407B R410A R R R R600 Bütan R600a İzobütan R717 Amonyak R718 Su R744 CO2 R764 Sülfürdioksit subl.* GWP (100 yıllık) 33

34 BÖLÜM SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN UYGULAMA ALANLARI VE ÇALIŞIRKEN DİKKAT EDİLECEK GÜVENLİK KURALLARI AMAÇ Soğutucu akışkanların kullanıldığı alanları ve çalışırken dikkat edilecek güvenlik kurallarını kavrayabilme 34

35 5.1 SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN UYGULAMA ALANLARI R717 (NH3): Zehirleyici etkisinin fazla önem taşımadığı hallerde, büyük kapasiteli tesislerde, soğuk depoculukta, buz üretiminde, buz pateni sahalarında ve donmuş paketleme uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. R134a: Ev tipi soğutucular, dondurucular ve otomobil klimaları. R22: Ev tipi ve ticari tip klimalar ve dondurucularda kullanılır. R407C: Ev tipi ve ticari klimalarda kullanılır. R404A: Ticari soğutucular ve dondurucularda kullanılır. (Not: Bu gaz genellikle düşük sıcaklıklı cihazlarda bulunur.) R410A: Yüksek basınçlı bir zeotrop karışım olup paket klimalarda ve VRV sistemlerde yaygınlaşmaya başlamıştır. Performans değerleri R22 den ve R407C den yüksektir. R417A: R22 yerine soğutma ve iklimlendirme sistemlerinde kullanılır. Tablo5.1. Yaygın Olarak Kullanılan Soğutucuların Kullanım Alanları ve Oranları Kullanım Yeri Soğutucu Kullanım oranları Notlar R12 - Ev tipi soğutucular R134A R500 %100 - R12 nin alternatifi R12'ye alternatif olarak kullanılmaktadır. R12 %%79 Ticari soğutucular R502 % C aralığında R22 %13 R12 %10 Soğuk muhafaza ve gıda işlemesi R502 R22 %5 %10-37 C'ye kadar olan sıcaklıklarda Amonyak %60 R12 %18 Endütriyel soğutma R13 R22 - %40 Nadiren -70,-45 C'ye kadar ki aralıkta kullanılır. Amonyak %35 R11 %80 Su veya salamura soğutucu ünite R12 %25 (Chiller) R22 %30 Soğuk taşıma ve R12 % kw kapasiteleri arasında santrifüj soğutucu ünitelerde kw soğutma kapasiteleri arasında santrifüj soğutucu ünitelerde. 35

36 klima R502 %50 > -45 C R22 %47 Otomobil kliması R12 R134A - %100 Maximum 82 C'ye kadar olan uygulamalarda. R12 %46 Isı pompası R114 R502 % 1'den daha az %8 Maximum 56 C'ye kadar olan uygulamalarda. R22 %41 Oranlar aynı kategoride kullanılan cihazların % kaçının sözkonusu soğutucu ile kullanıldığını belirtmektedir. Şekil 5.1 R12 ile çalışan sistemlerin 134a ya dönüştürülmesi 5.2 Soğutucu Akışkanlarla Çalışırken Dikkat Edilecek Güvenlik Kuralları Silindirleri düşürmeyin. Soğutucu silindirlerini tamamen doldurmayın. Bir şalıma ile silindirleri ısıtmayın. Soğutucu tüplerini asla 40 ºC nin üstüne ısıtmayın. Büyük silindirleri teçhizat arabası ile taşıyın. Soğutucuları cildinize püskürtmeyin. Soğutucu buharlarını teneffüs etmeyin. Açık aleve soğutucuları püskürtmeyin. Soğutucu akışkanları karıştırmayın. Kullanmadığınız zaman büyük tüplerin kapaklarını yerine takın. Silindirleri valfinden tutarak taşımayın. Büyük silindirleri duvara veya masa tezgahına sabitleyin. 36

37 Ortamı uygun olarak havalandırın. Soğutucu tüplerini atacağınız zaman valfini sökün. 37

38 BÖLÜM SOĞUTUCULARIN TANIMLANMASI İÇİN ULUSLARARASI STANDARTLAR VE YAPTIRIMLAR AMAÇ Soğutucu akışkanların tanımlanması için uluslararası standartları ve yaptırımları kavrayabilme 38

39 6.1 SOĞUTUCULARIN TANIMLANMASI İÇİN ULUSLARARASI STANDARTLAR Tablo-6.2 de Amerikan Isıtma Soğutma ve İklimlendirme Mühendisleri Birliğinin (ASHRAE) tayin ve tespit ettiği soğutucu standartları verilmiştir. Her soğutucu akışkan bir numaraya sahiptir ve önlerine genellikle bir R harfi konur. Bu numaralar, soğutucu akışkanların çok uzun kimyasal adlarının teşhis edilmesi için kullanılmaktadır. Halokarbon bileşikleri terimi, Tablo-6.2'de gösterildiği gibi verilen kimyasal gruptaki elementlerin (halojenler) ihtiva ettikleri bileşiklerinden meydana geldiği için verilmiştir. Bu grup; flor, klor, brom ve iyottan müteşekkildir. Fakat bu bileşik listelerinde iyot bulunmaz. Azeotrop terimi, geniş sıcaklık seviyelerinde sıvı ve katı ayı fazları muhafaza edebilen kararlı soğutucu akışkan karışımlarını ifade eder. Bu gazlar genellikle kendilerini oluşturan gazlardan farklıdırlar. 6.2 CFC İÇEREN MADDELERLE İLGİLİ ULUSLARARASI ANTLAŞMALAR VE YAPTIRIMLAR Ozon tahribatının önlenmesine yönelik ilk uluslararası girişim 1985 yılında UNEP (Birleşmiş Milletler Çevre Programı ) öncülüğünde imzalanan Viyana Sözleşmesi'dir. Bu sözleşme taraf ülkelere yükümlülük vermekten çok bu olayı gündemde tutmaya yönelik tavsiyeler içermektedir Eylül ayında başta ABD, Japonya, Sovyetler Birliği ve Avrupa Topluluğu ülkelerinin bulunduğu 43 ülkenin katılımı ile Montreal Protokolü imzalanmıştır. Montreal Protokolü'ne taraf olan ülkeler ozon tahribatına neden olan maddelerin kullanım miktarlarını 1986 yılı verilerine dayanarak kullanılan toplam miktarın 1995'te % 50, 1997'de % 85 azaltılmasını ve 2000 yılında tamamen kaldırılmasını kabul etmişlerdir. Montreal Protokolü'ne imza atan ülke sayısı 1992'de 80'e, 1994'te 134'e, 1995'te 150'ye ulaşmıştır. Montreal Protokolü'nün zaman içinde gelişen teknoloji ve değişen bilimsel verilere göre güncellenmesi düşünüldüğünden Haziran 1990'da protokole imza atan ülkeler Londra'da yeniden toplanmıştır. Bu toplantıda kloroflorokarbonların ve halonların kullanımı ve üretimlerinin 2000 yılından önce durdurulmasına ve karbontetraklorür ve metilkloroformun kontrol kapsamına alınmasına karar verilmiştir. (3) Aynı toplantıda gelişmekte olan ülkelerin mali ve teknik yardıma olan ihtiyaçları nedeniyle çok taraflı fon oluşturulması ( Multilateral Fund- MF ) kararı verilmiştir. Bu fonun Montreal Protokolü 5. maddede tanımlanan ( Article 5. Countries ) ülkelerin tamamını desteklemesi öngörüldü. UNEP ( Birleşmiş Milletler Çevre Programı ) UNDP ( Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı), Dünya Bankası ve UNIDO ( Birleşmiş Milletler Sanayi Kalkınma Örgütü ) bu fonun kullanımına yetkili kılındılar. Kasım 1992 tarihinde Kopenhag'da yapılan toplantı ile gelişmiş ülkelerdeki ( Non - article 5 countries ) çeşitli OTİM'ler ile birlikte metilbromür ve HCFC'lerin kullanımdan kalkma tarihlerinin öne çekilmesi ve gelişmekte olan ülkelerin mali desteklerine devam kararı alınmıştır yılında gerçekleşen Bangkog toplantısında periyodu için çok taraflı fon bütçesi 510 milyon $ olarak kabul edilmiştir. 6.3 ÜLKELERİN CFC İÇEREN GAZLARLA İLGİLİ ANTLAŞMA VE YAPTIRIMLARA YAKLAŞIMI Montreal Protokolu'ne imza atan ülkeler protokolün öngördüğü yaptırımlara ilave olarak kendi ulusal politikaları doğrultusunda yeni programlar geliştirmekte ve uygulamaktadırlar. Bu yüzden her ülkede CFC tüketim miktarlarındaki azalma oranı farklılıklar göstermektedir. 39

40 Gelişmiş ülkeler grubunda yer alan ABD, Japonya ve AB ülkelerinin yılları arasındaki CFC içeren soğutucu madde tüketim oranları bu konuya ışık tutacak niteliktedir. (4) yılları arasında tüketim miktarlarında ABD'de 132 kt'dan 65 kt'ya düşerek %50 azalma, Japonya'da 24.3 kt'dan 17 kt'a düşerek %33 azalma, görülmüştür. Buna karşılık AB ülkelerinde ise bu maddelerin 29.9 kt'dan 35.6 kt'a yükselerek % 20 artma gözlenmiştir. Bu farklılığın başlıca sebebi hükümet programlarındaki büyük farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Bazı hükümetler en sert tedbirleri alarak yüksek vergiler koymuşlar, boşluk yaratmayacak yasal düzenlemeler getirmişler, Montreal Protokolü'nün öngördüğü miktarların da altında bir temin kısıtlaması öngörmüşler ve daha güvenli alternatiflerin kullanımını teşvik etmişlerdir(4). Ülkelerin Montreal Protokolü'nde öngörülen tarihler içinde kalmak kaydıyla CFC ve HCFC'ler için farklı tarih uygulamalarında değişik etkenler rol oynamaktadır. Bunlar arasında ülkelerin çevre politikaları, o ülkede kullanılan mevcut CFC'li cihaz sayısı ve alternatif soğutucu madde temin olanakları, soğutucu madde dönüşüm maliyetleri diğer ülkelere göre ticari konumları ve ekonomik görüşleri sayılabilir. Bu konuda fikir vermesi açısından Avustralya, Danimarka ve ABD'de CFC içeren maddelere uygulanan vergilere bakmak yararlı olacaktır. Avustralya : $/ kg ( Bütün üretim ve ithalatlarda ) Danimarka : 5.45 $/ kg (bütün CFC kullanımlarında) ABD: $ / kg (üretim ve ithalatta) Bu vergi oranları ODP değeri ( ozon tüketim katsayısı ) 1.0 olan maddeler için geçerlidir. Vergi ODP oranına bağlı olarak değişmektedir. *Rakamlar 1995 yılına aittir. R-22 R-502 R-12 R-11 R-113 R-500 R-134a R-123 R-407C R-410A R-408A R-409A R-404A R-401A R-401B R- 402A R-402B R-507 R-416A R B 4B (Hotshot) Tablo 6.1. Soğutucu Akışkan Tüp Renk Tablosu 40

41 Tablo6.2. Soğutucu akışkanların ASHRAE tarafından hazırlanan standartları Soğ. No Kimyasal İsmi Formül Soğ. No Kimyasal İsmi Formül METAN SERİSİ ETAN SERİSİ R10 Karbon tetra klorür CCL 4 R110 Hegza klor etan CCL 3CCL 3 R11 Tri klor flor metan CCL 3F R111 Penta klor flor etan CCL 3CCL 2F R12 Di klor diflor metan CCL 2F 2 R112 Tetra klor di flor etan CCL 2FFCCL 2F R12B1 Brom klor di flor metan CBrClF 2 R112a Tetra klor di flor etan CCL 3CCLF 2 R12B2 Di brom diflor metan CBr 2F 2 R113 Tri klor tri flor etan CCL 2FCCLF 2 R13 Klor tri flor metan CCLF 3 R113a Tri klor tri flor etan CCL 3CF 3 13B1 Brom tri flor metan CBrF 3 R114 Di klor tetra flor etan CClF 2CCLF 2 R14 Karbon tetra flor CF 4 R114a 1,2-dikloR1,2,2,2tetraklor etan CCl 2FCF 3 R20 Kloroform CHCL 3 R114B2 1,2-dibrom-1,1,2,2tetrafloretan CBrF 2CBrF 2 R21 Di klor flor metan CHCLF 2 R115 Klor penta flor etan CCl 2F 2CF 3 R22 Klor di flor metan CHCCLF 2 R116 Hegza flor etan CF 3CF 3 R22B1 Brom di flor metan CHBrF 2 R120 Penta klor etan CHCl 2CCl 3 R23 Triflormetan CH 2CL 2 R123 2,2-dikloR1,1,1-triflor etan CHCl 2CF 3 R30 Metilenklorür CH 2F 2 R123a 1,2-dikloR1,1,2-triflor etan CHClFCClF 2 R31 monoflormetan CH 3F R124 2-kloR1,1,1,2-tetraflor etan CHClFCF 3 R32 Di flor metan (metil florit) CH 2F 2 R124a 1-kloR1,1,2,2-tetraflor etan CHF 2CClF 2 R40 Klor metan (metil klorit) CH 3Cl R125 Pentaflor etan CHF 2CF 3 R41 Flor metan (meil florit) CH 3F R133a 2-kloR1,1,1-triflor etan CH 2ClCF 3 R50 Metan CH 4 R134a Tetrafloretan CF 3CH 2F PROPAN SERİSİ R140a Triklor etan (metil kloroform) CH 3CCl 3 R216ca 1,3-dikloR1,1,2,2,3,3-hegza CCLF 2CF 2CClF R141b 1,1-dikloR1-flor etan CCl 2FCH 3 flor propan 2 R218 Okta flor propan CF 3CF 2CF 3 R142b 1-kloR1,1-diflor etan CClF 2CH 3 R245cb 1,1,1,2,2-penta flor propan CF 3CF 2CH 3 R143a 1,1,1-triflor etan CF 3CH Propan CH 3CH 2CH 3 R150a 1,1-diklor etan CHCl 2CH 3 SİKLİK ORGANİK BİLEŞİKLER R152a 1,1-diflor etan CHF 2CH 3 C316 1,2-dikloR1,2,3,3,4,4-hagza C 4Cl 2F 6 R160 Klor etan (etil kolrit) CH 2CH 2Cl flor siklo bütan C317 Klor hepta flor siklo bütan C 4ClF 7 R170 Etan C 2H 6 C318 Okta flor siklo bütan C 4F 8 ZEOTROP KARIŞIMLAR AZEOTROP KARIŞIMLAR Soğ. No İsmi/Oranı Soğ. No İsmi/Oranı R401A R22/152a/124 (53/13/34) R500 R12/152a (74.8/26.2) R401B R22/152a/124 (61/11/28) R501 R22/12 (75/25) R401C R22/152a/124 (33/15/52) R502 R22/115 (48.8/51.2) R402A R125/290/22 (60/2/38) R503 R23/13 (40.1/59.9) R402B R125/290/22 (38/2/60) R504 R32/115 (48.2/51.8) R403A R290/22/218 (5/75/20) R505 R12/31 (78/22) R403B R290/22/218 (5/56/39) R506 R31/114 (54.1/44.9) R404A R125/143a/134a (44/52/4) R507A R125/143a (50/50) R405A R22/152a/142b/C318 (45/7/4.5/42.5) R508A R23/116 (39/61) R406A R22/600a/142b (55/4/41) R508B R23/116 (46/54) R407A R32/125/134a (20/40/40) R509A R22/218 (44/56) R407B R32/125/134a (10/70/20) İNORGANİK BİLEŞİKLER R407C R32/125/134a (23/25/52) R702 Hidrojen H 2 R407D R32/125/134a (15/15/70) R704 Helyum He R408A R125/143a/22 (7/46/47) R717 Amonyak NH 3 R409A R22/124/142b (60/25/15) R718 Su H 2O R409B R22/124/142b (65/25/10) R720 Neon Ne R410A R32/125 (50/50) R728 Azot N 2 R410B R32/125 (45/55) R732 Oksijen O 2 R411A R1270/22/152a (1,5/87,5/11) R740 Argon Ar R411B R1270/22/152a (3/94/3) R744 Karbon dioksit CO 2 R412A R22/218/142b (70/5/25) R744A Azot dioksit N 2O HİDROKARBONLAR R764 Kükürt dioksit SO 2 R600 Bütan CH 3CH 2CH 2CH 3 AZOT BİLEŞİKLERİ R600a İzo-bütan CH (CH 3) 3 R630 Metil amin CH 3NH 2 OKSİJEN BİLEŞİKLERİ R631 Etil amin C 2H 5NH 2 R610 Etil eter C 2H 5OC 2H 5 R611 Metil format HCOOCH 3 41

42 BÖLÜM SOĞUTUCU AKIŞKANLARDA KAÇAK KONTROL METODLARI AMAÇ Soğutucu akışkanların kaçaklarında uygulanacak kontrol metodlarını kavrayabilme 42

43 7.1 SOĞUTUCU AKIŞKANLARDA KAÇAK KONTROL METODLARI Sabun Köpüğü: Bütün gaz kaçaklarında kullanılabilir. Mikro köpük oluşturucu maddelerle çok küçük kaçakları bulmak mümkündür (Şekil-7.1.). Torç Lambası (Halide Lamp): Bütün florokarbon soğutucu akışkanlar için kullanılabilir. Kaçak olduğunda alev açık yeşil-mavi olur.(şekil-7.2.) Elektronik Kaçak Dedektörü: Bütün florokarbon soğutucu akışkanlar için kullanılabilir. Balans otomatik veya ayarlı tipleri vardır.(şekil-7.3.) (Not: Amonyak kaçakları için baz esaslı turnusol kağıdının renk değişimi ve sülfür mumu dumanın beyaz bir duman çıkarması gibi yöntemler kullanılır.) Ultraviyole Kaçak Dedektörleri: Soğutucu akışkan şarşı yapılırken sistem içine bir miktar floresant sıvı karıştırılır. Herhangi bir ek yerinden kaçak oluştuğunda UV dedektörü ile bu kaçak dalga boyu değişiminden bulunabilir. Şekil7.1.Sabun Köpüğü Şekil7.2. Torç Lambası Şekil7.3. Elektronik Kaçak Detektörü 43

44 7.2 SOĞUTUCU AKIŞKAN KAÇAKLARI Bilindiği gibi soğutma sistemlerinde gaz kaçakları montaj ve servis hatalarından kaynaklanabildiği gibi, zaman içinde boru ve bağlantılardaki titreşime ve malzeme yaşlanmasına bağlı olarak da oluşabilir. Tüm sızdırmaz sistemlerde kaçak oluşur. Kaçak 400 g/s olabildiği gibi 30 g/milyon yıl da olabilir. Soğutucu akışkan kaçakları soğutma/klima sisteminin verimli çalışmasını engeller, sistem soğutma/ısıtma kapasitesi düşer, kızgınlık artar, emme hattı vakuma düşebileceği için sisteme hava ve nem girebilir. Bu durumda iç kirlenme ve tıkanma oluşacaktır. Özellikle hermetik ve yarı hermetik kompresörlerde kompresör sargı yanıkları ile son bulan bir dizi termo-kimyasal reaksiyonlara ortam hazırlanmış olacaktır. Eski tip soğutucu akışkanlarda bu kaçaklar tespit edildiğinde sistem tamir edilip gaz ilavesi ile durum düzeltilebiliyordu. Ancak zeotrop karışımlı (karışımı oluşturan gazların kendi özelliklerini koruduğu karışımlar) R 400 serisi soğutucu akışkanlar için çözüm bu kadar kolay olmamaktadır. Çünkü kaçak oluştuğunda ilk önce en yüksek kısmi basınca sahip olan soğutucu akışkan kaçtığı için kaçak bulunsa bile sistem içindeki soğutucu karışım oranları değiştiğinden karışımın karakteri değişmektedir. Bu durumda bu akışkanı tamamen boşaltmak ve yeniden sıvı fazında şarj yapılması tavsiye edilmektedir. Bu da ozon tabakasına olmasa da küresel ısınmaya yol açacaktır. Her basınçlı sistem kaçaklara sahiptir çünkü har bağlantı elemanında, dikiş ve kaynakta çatlaklar mevcuttur. Bu çatlarlar en iyi kaçak kontrol cihazlarının kontrolü için çok küçük olabilir. Ancak zamanla titreşimler, sıcaklık ve çevresel gerilimler sonucu bu çatlaklar büyümeye başlar ve kaçaklar hissedilebilir. Bir kaçak bazı sıradan cihazlarla ölçülemez. Gaz farklı zamanlarda ve farklı miktarlarda kaçabilir. Gerçekte, bazı kaçaklar test anında tespit edilemez. Kaçaklar kapanabilir ve özel zamanlarda tekrar ortaya çıkabilir. Bir fiziksel yol veya delik genelde düzensiz boyutlardadır. Kaçak; kaynak kırığının uç kısmında, bir contanın kirli kısmında veya bağlantı elemanları arasındaki mikro gözeneklerde olabilir. Şekil7.4. Bir elektron mikroskobunda temiz gümüş kaynağı yapılmış bağlantı. Erimiş metal üzerindeki çatlaklara ve diğer pisliklere dikkat edin. 44

45 Şekil7.5.İleri şiddetteki gerçek metal ayrılması. Kaçak seviyesi R22 gazı için 0,00085 g/yıl olarak ölçülmüştür. Sistem bir yıl çalıştıktan sonra çatlak açılmış ve kaçak 0, g/yıl a çıkmıştır. 7.3 KAÇAKLARIN SINIFLANDIRILMASI KAÇAK TİPLERİ ÖZELLİKLERİ 1. Sabit Kaçaklar(SK): Bu kaçaklar sistem durduğunda ve dengelenmiş haldeyken bile teşhis edilebilirler. Bu dondurucu evaporatör defrost anındaki kaçaklarını da kapsar. Sabit kaçaklar çok yaygındır. 2. Basınca Dayalı Kaçaklar (BDK): Bu kaçaklar ancak sisteme basınç uygulandığında fark edilebilir. Azot ve Helyum alçak taraf için 150 psi, yüksek taraf için 450 psi olarak kullanılır. NOT: Basınçlandırmada asla C02 veya oksijen 4. Sıcaklığa Dayalı Kaçaklar (SDK): 4. Titreşim Dayalı Kaçaklar (TDK): 5. Birden Fazla Nedene (Kombine) Dayalı Kaçaklar (KK): kullanmayın. Bu kaçaklar yüksek sıcaklığa bağlı genleşme ile ortaya çıkarlar. Bu kaçaklar genelde yüksek ortam sıcaklıklarında, kondenser kirlenmesinde veya defrost ile oluşurlar. Bu kaçaklar sadece cihaz çalışırken ortaya çıkar. Mekanik uzama ve hareket, dönme, soğutucu gaz akışı, veya vana hareketi TBK yardım eder. İki veya daha fazla nedene dayalı kaçaklardır. Örnek olarak yarı hermetik kompresörlerin basma hattında sıcaklık, titreşim ve basınç kaçaklara neden olabilir. 6. Toplam Mikro Kaçaklar (TMK): Standart aletlerle bulunması zor olan özel kaçaklardır. Gaz kaçağının hissedilmesi için yıllar geçmesi gerekir. Pratikte bir sistem bir çok bağlantı elemanlarına, kaynaklara, contalara sahip olup bunlar TMK miktarını arttırır. 45

46 Şekil7.6.Üretici firmalar ve saha montaj elemanları sistemi soğutucu akışkanla şarj etmeden önce basınca dayalı kaçak (BDK) testi yaparlar. 300 psig azot testinde sıvı deposu üzerinde oluşan beyaz mikro köpükler görünmektedir. 7.4 KAÇAK TESTİ İÇİN GEREKLİ ALETLER İnsanlar basit bir kaçak için gerekli temel cihazlarla donatılmış durumdadır: Kulaklara sahibiz ve kaçakları işitebiliriz. Buruna sahibiz bazı gazların kaçaklarını koklayabiliriz. Parmaklarımızla bazı kaçak oluşumlarının etrafında oluşan yağı hissedebiliriz. Fakat en iyi kaçak bulma işlemi gözlerle yapılır. Kaçak etrafında oluşan köpüğü çok kolay şekilde görebiliriz. Aşağıda yaygın kaçak bulma aletleriyle yapılan sistemli bir yöntemi açıklamaktadır. Şekil7.7. (1) Hassasiyeti 14 g/yıl olan bir elektronik halojen cihaz (2) Kabarcık/köpük oluşturucu (3) Bir kontrol aynası (4) Bir el feneri Elektronik detektör yayılan gazın izlenmesinde koklayan bir alet olarak kullanılabilir. Kabarcık/köpük oluşturucu, sistemin kaçak ihtimali olan tüm yüzeylerine püskürtülür. Herhangi bir kabarcık/köpük oluşumunu gözlemek için gerektiğinde kör noktalar için ayna ve karanlık ortamlar için el feneri kullanılır. 46

47 7.5 TEMEL KAÇAK KONTROLLERİ 7.5.1Sabit kaçaklar için saha çalışması (SK) Başarılı bir kaçak testi için test yapan teknisyenin dikkatli gözlemci olması gerekir Soğutma yağının oluşturduğu lekeler Bilindiği gibi tüm mekanik soğutma sistemlerinde kompresör yağı iç kısımlarda dolaşır. Yağ soğutucu akışkanla birlikte dışarı çıktığından kaçak bölgelerinde iz bırakır. Yağ lekeleri ıslak olarak ve üzerinde ince bir toz tabakası ile görünür. Islaklığın yoğunlaşmadan değil de yağdan kaynaklandığına parmaklarınızı kullanarak karar verebilirsiniz. Şekil7.8.Titreşim kesicideki siyah görünen alan yağ-soğutucu akışkan kaçaklarını gösterir. 1. Cihazın her tarafını tam basınçla dengeleyin, tüm yağlı yüzeylere kabarcık/köpük oluşturucu püskürtün. 2. Kabarcık/köpük oluşumunu gözleyin. 3. Mikro kaçakların ortaya çıkması için bu alanı en az 10 dakika gözlemeye devam edin Yağ Lekelerinin Güvenilirliği Yağ lekeleri teknisyenin ilk hızlı kontrolü için gereklidir ancak aşağıdaki nedenlerle güvenli değildir: 1. Yağ daima servis hortumlarının rakorlarında bulunur. Bu yağ bazen sistemin bazı noktalarına kaza ile damlar. 2. Yağ lekeleri motorlardan, pompalardan ve diğer kaynaklardan oluşabilir. 3. Yağ artıkları önceden oluşan bir kaçaktan kalmış olabilir. 4. Yağ tüm kaçak bölgelerinde oluşmayabilir. Oluşması için aylar bazen yıllar geçmesi gerekebilir. 5. Mikro kaçaklarda yağ lekesi oluşmaz. 6. Bazı kaçak konumlarına yağ ulaşmaz. 7. Yeni devreye alınmış sistemlerde yağ oluşmaz. 47

48 Şekil7.9.Rakoru hafifçe sıkılarak kapatılmalı ve gerçek kaçağı aramaya devam edilmelidir Evaporatör Kısmındaki Kaçakların Test Edilmesi Birçok kaçaklar durumlarında evaporatör bataryası denetlenmez. Çünkü evaporatör bataryası kabinle veya muhafaza ile kuşatılmış olup kolay ulaşılamayacak yerlerde bulunur. Muhafazayı, kanalları ve fan korumasını sökmek ile zaman kaybetmemek için elektronik izleme yöntemi tavsiye edilir: 1. Evaporatör fan motorlarını da kapsayan tüm sistemin enerjisini kesin. 2. Karlanmış bataryadan karlanmanın giderilmesi için basınçların dengelenmesini sağlayın. 3. Daha hassas olması için elektronik koklayıcıyı ılıtın ve kalibre edin. 4. Evaporatör drenaj çıkışına veya alt tahliye kısmına yerleştirin. 5. Dedektör ucunu drenaj deliğine doğru yönlendirin (Hissedici ucun su ile temas etmemesine dikkat edin.) 6. Kaçakları hissedilmesi için en az 10 dakika bekleyin. Cihazı kalibre edip tekrar deneyin. Art arda iki testte pozitif sonuç çıkması evaporatör kaçağını doğrular. Bu iki testten olumsuz sonuç çıkması evaporatör kısmındaki kaçakların bulunabilir olmadığını gösterir. Soğutucu akışkanların havadan daha ağır olduğunu hatırlayın. Böylece soğutucu gaz en alt noktaya doğru akar. Şayet evaporatör kısmı kaçak sonuçları pozitif ise evaporatörün tüm yüzeylerine köpük/kabarcık oluşturucu özel sıvı püskürtün. Şekil7.10.Evaporatör kısmındaki kaçaklar algılamak için drenaj borusu çıkarılır Kondenser Kısmındaki Kaçakların Test Edilmesi Evaporatör kaçaklarını izlemek üzere elektronik detektörü kullandıktan sonra yoğuşma kısmının kaçaklarını belirlemek üzere planlama yapılmalıdır. 48

49 1. Elektronik koklayıcıyı en yüksek hassasiyete ayarlayarak cihazın taban kısmına (genellikle kompresörün alt kısmına) yerleştirin. Cihaz basınç yönünden tamamen dengelenmelidir. 2. Yoğuşma ünitesinin üzerine bez bir örtü kapatarak dışarıdan hava akışını engelleyin ve soğutucu gaz tuzağı oluşturun. Plastik bir malzeme kullanmayın. 3. Kaçakları hissedilmesi için en az 10 dakika bekleyin. Cihazı kalibre edip tekrar deneyin. Art arda iki testte pozitif sonuç çıkması kondenser kaçağını doğrular. Bu iki testten olumsuz sonuç çıkması kondenser kısmındaki kaçakların bulunabilir olmadığını gösterir. 4. Basınç kontrollerinin körüklerindeki muhtemel kaçaklar için elektronik detektörü kullanın. Kontrol cihazı üzerindeki muhafazayı çıkartın ve hissedici ucu cihaz içine sokun. Bez bir koruyucu sarmak suretiyle cihaz kontrolünü sıkıca yapın ve kaçağı yukarıdaki gibi 10 dakika izleyin. 5. Şayet evaporatör kısmı kaçak sonuçları pozitif ise kondenser muhafazasını sökün ve tüm yüzeylerine köpük/kabarcık oluşturucu özel sıvı püskürtün. Şekil7.11.Masa örtüsü ile koruyucu yapılması soğutucu akışkanın havaya dağılmasını önler. Hissedici uç kompresörün altına yerleştirilmelidir Emme/Sıvı Hattı Kaçak Testi Evaporatör ile yoğuşma ünitesi arasındaki borulama hattının uzunluğu, denetlenecek kaçak ihtimallerini arttırır. Tipik gözetleme camı ile filtre-kurutucu bağlantısı gibi boru yalıtımın altındaki tüm zayıf bağlantıları gözden geçirin. 1. Emme hattı elektronik cihaz yüksek hassasiyete ayarlanarak izlenebilir. 2. Hissedici ucu boru yalıtımının içine sokun. Basınç tamamen dengelenince 10 ar dakikalık aralıklarla sistemi izleyin. Hissedici ucu çeşitli akış bölgelerine takmak gerekli olabilir. 3. Şayet bir kaçak hissettiyseniz yatlımı çıkartarak tüm boru yüzeylerine özel köpük/kabarcık oluşturucu sürün. Şayet bir kaçak belirtisi yok ise sıvı hattına geçin. 4. Sıvı hattındaki bir kaçak çoğunlukla yağ lekesi oluşturur. Şüpheli tüm sıvı hattı bağlantılarını özel köpük/kabarcık oluşturucu madde ile kaplayın ve mikro köpüklerin oluşması için dakika bekleyin. 49

50 Şekil7.12.Bir yalıtımlı boruda kaçak aranması İleri Seviye Kaçak Kontrolü İleri seviye kaçaklarda basit alan testinden uzak durmak gerekir. Kaçaklar azot testi, titreşim testi veya ısıtma testi uygulamak gerekir. İleri seviye kaçak kontrolü için elektronik halojen detektörü kullanılmamalıdır. Oldukça hassas olan özel köpük/kabarcık oluşturucu sıvı kaplama malzemeleri tavsiye edilir Basınca Bağlı Kaçakların Test Edilmesi (BBK) Yeni monte edilen tesislerde daima basınca bağlı test işlemi tavsiye edilir. Eski bir alışkanlık olarak soğutucu akışkan ile basınç kontrolü yapmak tabu haline gelmiştir. Ancak bu yöntem pahalıdır, fazla zaman harcanır ve güvenli değildir. Mevcut sistemlerde teknisyen soğutucu uygun şekilde akışkanı geri toplamalı ve herhangi bir şarj için depo etmelidir. 1. Azot veya helyum kullanarak emme tarafını 150 psi ve basma tarafını 450 psi değerine kadar basınçlandırın. Emme ve basma tarafı bir yalıtım valfler ile ayrılmamışsa sistemin tamamını 300 psi ile basınçlandırın. 2. Tüm yüzeyleri özel köpük yapıcı sıvı ile test edin. Mikro-köpüklerin yüzeyle reaksiyona girip görünür hale gelmesi için 15 dakika bekleyin. Karanlık ortamlarda ve arka kısımları görüntülemek için bir kontrol aynası kullanın. 3. Kompresörü çalıştırın tüm şüpheli yüzeylere sıvı köpük yapıcı ile kaplayın. Evaporatör kısmına doğru tüm emme hattı bağlantılarına köpük yapıcı ile kaplayın. 4. Kondenser bataryasına doğru tüm basma hattı ve bağlantılarına köpük yapıcı sürün. Kondenserin U borularına sıvı köpük yapıcı püskürtün. 5. Kondenserden itibaren sıvı deposunu da kapsayacak şekilde ( vanalar, sızdırmazlık elemanları ve diğer aksesuarlar) tüm sıvı hattı bağlantılarına sıvı kabarcık yapıcı püskürtmeye devam edin. Sıvı hattından evaporatör girişine kadar devam edin. 6. Sızdırmaz sistemin her bir kontrol çıkışı da körüğe kadar tamamen sıvı ile kaplanmalıdır. 7. Evaporatör kısmını açın ve tüm bağlantılara, vanalara ve U bağlantılarına köpük uygulayın. Araştırmanın ilk sırası yüzey alanları geniş olduğundan kompresör ve emme hattı olmalıdır. Takip eden sırada basma hattından başlamalı, kondenser ve sıvı hattı boyunca evaporatöre kadar devam etmelidir. Evaporatör kısmı en son ve basınç testi için en az istenen elemandır. 50

51 7.5.7 Titreşime Dayalı Kaçakların Test Edilmesi (TDK) Cihaz çalışırken ortaya çıkan bu kaçaklar çok nadiren görülür. Bunlar fiziksel titreşim ile açılan ve kapanan çatlaklardır. Soğutma ünitelerinde titreşim kaçakları oluşturan bazı elemanlar ve borulama üzerine yapılan bazı çalışmalar gösterilmiştir. 1. Titreşime dayalı kaçakların test edilmesi esnasında kullanılan yüksek basınlı gaz geri alınmalı ve cihaz uygun soğutucu akışkan ile yeniden şarj edilmelidir. 2. Cihazı işlem için yerleştirin ve aşağıdaki alanlara kabarcık/köpük oluşturucu sıvı ile kaplayın. Tüm kompresör saplamaları ve conta kenarları Kompresörün emme hattı bağlantısı Kompresörün basma hattı bağlantısı Kondenserin basma hattı bağlantısı Titreşim kesiciler Boru hattındaki şüphe edilen herhangi bir bağlantı noktası veya elemanı Genleşme ve Solenoid vanalar Kılcal boru bağlantıları Gözetleme camları Sıcaklığa Dayalı Kaçakların Test Edilmesi (SDK) Tüm mekanik bağlantılar ısıtıldığında genleşir. Soğutma sitemindeki bağlantılar bakır, pirinç ve alüminyum gibi yumuşak metallerden yapılır. Bu metaller ısıtıldığında çarpılır sonra soğuduğunda büzüşür ve kaçırır. 1. Cihazı çalıştırın ve kondenserin çalışma sıcaklığını yükseltmek üzere önünü kısmen karton plaka ile kapatın. 2. Tüm metal bağlantılara özel köpük yapıcı madde püskürtün ve belli bir zaman sonra kaçakları gözleyin. Yüzey son derece sıcak olacağı için sıvı köpük çok hızlı buharlaşmasın diye yüzeyi su ile ıslatın. 3. Evaporatör elemanlarını test ederken cihaz içindeki defrost ısıtıcılarını kullanın Kombine Kaçakların Test Edilmesi (KK) Kombine kaçakların test edilmesi, basınca dayalı (BDK), titreşime dayalı (TDK) ve sıcaklığa dayalı (SDK) kaçaklar için kullanılan prosedürlerin üst üste bindirilmesidir. Kombine kaçaklar en az iki bazen üç prosedürün birlikte uygulanmasıyla mümkün olur. (KK) testleri yüksek seviyede uzmanlık ve gözlem teknikleri gerektirir. Her kuşkulanılan eleman izole edilmeli ve aşağıdaki kurallar ile test edilmelidir: 1. Bir vana veya bağlantı elemanı yüksek basınçla denenmelidir. 2. Vana veya bağlantı elemanına kabarcık oluşturucu sıvı püskürtün. 3. Lastik takozla elemana titreşim oluşturmak için hafifçe vurun. Şayet kaçak yok ise 4. Elemanı hafifçe ısıtın. Kaçak yok ise bir diğer elemana geçin. 51

52 Toplam Mikro Kaçakların Test Edilmesi(TMK) TMK helyum spektrometresi kullanılarak test edilir. Soğutma servis teknisyeninin normal test işlemlerinin ötesinde oldukça hassas kaçak testidir. Şekil7.13. Kondenser manifoldunun bağlantı noktasında kabarcık testi Şekil7.14.Sıvı kabarcık testi kaçak miktarı 119 g/yıl altındaki kaçaklar için kullanılır 52

53 BÖLÜM YAĞLAMA YAĞLARI AMAÇ Yağlama yağlarını ve özelliklerini kavrayabilme 8.1 YAĞLAMA YAĞLARI: 53

54 Soğutma sisteminde yağın görev yaptığı ve ait olduğu yer kompre-sördür.kompresörde sıkıştırma (çalışma) işlemi sırasında, sistemde kullanılan kompresör tipine göre çarpma şeklinde yada yağ pompası ile cebri olarak yapılan yağlamanın üç ana işlevi vardır 1- Birbirine temas ederek hareket eden aksamın sürtünmesini azaltarak kayganlığı arttırmak, aşınmayı yavaşlatmak. 2-Sıkıştırılan soğutucu gazın silindirden kartere kaçmasını azaltmak(perdelemek) sızdırmazlık sağlamak 3-Sürtünme dolayısıyla meydena gelen ısı yı oluştuğu yerden taşıyıp ısı birikimi ni dolayısıyla sıcaklık yükselmesini önlemek tir. Yağda aranan özellikler : Motor sargılarıyla temas eden sistemlerde yağın elektrik geçirgenliğinin az olması Sisteme kaçan yağın kompresöre geri dönebilmesi için viskozitesinin düşük sıcaklıklarda dahi yeterli seviyede olması Düşük sıcaklıklarda soğutucu akışkanla karışabilme özelliğinin olması Yağın içinde reçine, tortu, mumlaşan vax gibi yabancı maddeler bulunmaması Uzun ömürlü olması yapısının bozulmaması Yağın temas ettiği yüzeylere zarar vermemesi Kimyasal reaksiyonlara girmemesi Ses ve titreşimleri az da olda yutması Temini kolay ve fiyatı ekonomik olmalı Soğutma kompresöründe en önemli aranan yağlama yağı özelliği yağın akışkanlığını ve sürtünmeyi azaltıcı özelliğidir. Bunu ise yağın viskosite sayısı belirler. Kompresör tip ve büyüklüklerine göre tavsiye edilen yağlama yağı viskositeleri aşağıdaki tabloda verilmektedir. Şekil-8.1 Soğutma yağları Tablo 8.1. Soğutma kompresörleri için yağlama yağı viskoziteleri Yağla Yağı Uygulama (*) Kompresör Tipi ve Soğutucu Akışkan Cinsi Viskositesi SSU (37,8 0 C de) A Vida tipi amonyak kompresörü A Pistonlu amonyak kompresörü A Pistonlu tip CO 2 kompresörü A Santrifüj tip R11 kompresörü A Pistonlu tip R12 kompresörü

55 A Santrifüj tip R12 kompresörü A Rotatif tip R12 kompresörü A Pistonlu tip R22 kompresörü A Pistonlu tip diğer halojen refrijeran kompresörü A Santrifüj tip diğer halojen refrijeran kompresörü A Rotatif tip diğer halojen refrijeran kompresörü A Vida tipi diğer halojen refrijeran kompresörü B B B Yağ soğutma sistemine ve kompresör silindirine giriyor ise Yağ soğutma sistemine ve kompr. Girmiyor/cebri yağlama Yağ soğutma sistemine ve kompr. Girmiyor/çarpmalı yağlama Yağlama yağlarının analizinde esas alınan diğer özellikler; özgül ağırlık, moleküler ağırlık, akma sıcaklığı, alev alma sıcaklığı, anilin noktası, yağın soğutucu akışkanda erimesi (karışması) şeklinde sayılabilir. Kısmen de olsa bütün gazlar mineral yağların içinde erir. Fakat bazı gazlar yüksek derecede erime gösterirler. Diğer yandan bu erimenin oranı gazın basıncı ile cinsine ve yağın sıcaklığına ve cinsine de bağlıdır. Refrijeran viskositesi yağ viskositesinden çok daha düşük seviyede olduğundan yağ ile refrijeranın karışması sonucu yağın viskositesi azalır. Mineral yağlarda çok az eriyen iki refrijeran madde, amonyak ve karbondioksit diğerlerinden karakteristik bir ayrıcalık gösterir. Aşağıdaki tablo en sık rastlanan soğutucu akışkanların mineral yağlarda erime (karışma) durumunu özetlemektedir. Tablo 8.2.Yağ-refrijeran karışma durumu Tamamen Karışma Yüksek Oranda Karışma Orta Seviyede Karışma Az Karışma Karışmaz (Çok az) R 11 R 12 R 13Bl. R 501 R 22 R 114 R 13 R 14 Amonyak (20 0 C ve Atm. Basıncında % 0,3 ağırlık) CO 2 (20 0 C ve Atm. Basıncında 55

56 R 21 R 113 R 500 R 115 R 152a R C318 R 502 % 0,2 ağırlık) Yağlama yağının, soğutma sisteminde etkin olan diğer bir özelliği yağın düşük sıcaklıklardaki mumlaşmasıdır (wax separation). Kapiller borulu küçük sistemlerde kapiller borunun tıkanmasına ve soğutucu akışkan geçişini engellemesine sebep olur. Eksapsiyon valflı sistemlerde de valf iğnesinin yapışmasına ve hareketinin engellenmesine sebep olur. Bunu önlemek için uygulamanın cinsine göre, bilhassa derin soğutma yapan sistemlerde, yağın mumlaşma sıcaklığının evaporatör sıcaklığının yeterince altında olmasına dikkat edilmelidir. Kompresör karterinde yağın aşırı şekilde köpürmesi (foaming) istenmeyen bir özelliktir ve yağın cinsi ile ilgili olduğu kadar kompresöre aşırı miktarda sıvı refrijeran gelmesi ile artış gösterir. Aşırı köpürme, yağın yağlama özelliğini ters yönde etkilediği gibi motor sargılarındaki (hermetik kompresör) ve sürtünmeden gelen ısının kompresörden uzaklaştırılmasını zorlaştırır. Yağlama yağının köpürmesini azaltan katkı maddeleri mevcuttur. Fakat kompresör imalatçıları çoğunlukla bu katkı maddelerine ihtiyaç kalmadan sitemin tertiplenmesini önermektedir Soğutucu Yağ Çeşitleri : Bütün soğutma sistemlerinde kullanılan yağları mineral ayırabiliriz. ve sentetik yağlar olarak ikiye 8.2.1Mineral yağlar : Naftenik asıllı yağlar Parafinik asıllı yağlar Aromatikler Hidrokarbon dışı (Resinler) yağlar. 56

57 Eski nesil gazlarla(r12) kullanılmakta olan parafinik ve naftenik asıllı mineral yağlar mükemmel stabiliteye sahip olmalarına karşın R22 ve R502 gibi polar soğutucu akışkanlarla zor karışmakta ve kompresöre geri dönüşünde zorluk oluşmaktadır Sentetik yağlar : Ozon tabakasıyla ilgili gelişmelerin yeni klorsuz soğutucu akışkanları geliştirmesi ve bunlarında başında yer alan fluokarbonların (R134a R32başta olmak üzere) mineral yağlarla karışmaması karşısında yeni sentetik yağları geliştirilmiştir. Bitkisel ve hayvansal esaslı olan bu yağlar bazı özelliklerini sağlamak için mineral esaslı katkı maddeleri katılarak hazırlanır. Bu katkı maddelerinin ismine göre sentetik yağlar üç gurupta toplanır. Alkilbenzenler (AB), (R22, R502) - Derin soğutma Polyalkyleneglicol (PAG), (R134a) - Klima uygulamaları Polyoilester (POE), (R404a, R134a) - Klima + Soğutucu uygulamaları 8.3 Yağ Değiştirme Klavuzu Mümkün mertebe üretici firmanın tavsiye ettiği tipte, miktarda ve viskozitede yağ kullanın. CFC gazları HCFC servis soğutkanı (R401A, R401B, R402A, R408A, R409A, R402B) ile değiştirirken en uygun yağ dönüşü için AB yağ tavsiye edilir. Herhangi bir kompresörde yağı AB yağ ile değiştirirken mevcut mineral yağın %50 ila %80 ninin uzaklaştırılması yeterlidir. NOT: Bir çok kompresörlerde AB yağ bulunduğundan HCFC ye dönüşüm yaparken yağ değişimi gerekmez. Alan tecrübeleri göstermiştir ki R401A, R401B, R402B ve R409A mevcut mineral yağ ile üniter cihazlarda ve diğer hermetik sistemlerde başarı ile çalışabilmektedir. CFC sisteminden bir HFC akışkanına dönüşümde POE yağ tavsiye edilmektedir. Mineral yağın veya Alkali benzen yağın en az %95 i benzer viskozitede POE yağ ile değiştirilmelidir. Bu durum çoklu yağ değişmelerinde de geçerlidir. Tablo 8.3. Yağ değiştirme kılavuzu 8.4 Yağlama Yağında Oluşan Yapısal Değişimler a) Teknik özellikleri: 57

58 Yağlama yağının değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken özellikler ; Viskosite indeksi (sıcaklık değişimlerinin viskositeye etkileri), Densite, Relatif moleküler kütle, akış noktası sıcaklığı, alev alma sıcaklığı, buhar basıncı, Anilin noktası sıcaklığı, soğutucu akışkanın yağda erimesi (karışma) gibi özelliklerdir. b) Mumlaşma : Yağlama yağının soğutma sisteminde etkili olan bir başka özelliği de yağın düşük sıcaklıklarda mumlaşmasıdır(wax-separation). Bu oluşum TGV süzgeçlerinde soğutucu akışkan geçişlerini kısmen azaltır yada tamamen durdurur.bu sebeple yağ seçilirken mumlaşma sıcaklığı sistemin çalışma sıcaklıklarının yeterince altında olmasına dikkat edilmelidir. c) Yağın köpürmesi : Kompresör kerterinde yağın aşırı şekilde köpürmesi yağın cinsiyle olduğu kadar yağın içinde aşırı miktarda soğutu akışkan olmasına da bağlıdır.bu durum yağlamayı bozacağı gibi sistemin çalışmasını da etkiler. İmalatçı firmalar yağın köpürmesini azaltıcak katkı maddeleri kullanmaktadırlar. Aşırı sıvı gelişinin engellenmesi ise sistemin tasarımını ilgilendiren düzenlemeler gerektirir. d) Asit oluşumu : Rutubet yoğuşmayan gazların etkisi ile artan çıkış basıncı ve sıcaklık şartlarında sistemin soğutucu akışkanı ile ve bazende yağlama yağının iştiraki ile bir takım reaksiyonlar başlatır(hidroliz).bu reaksiyonlarda klorik asit, florik asit ve karbondioksit oluşmasına yol açar.oluşan bu asit çeşitli arızalara yol açacağı gibi yağlama yağının pelteleşmesine ve yağlamanın bozulmasına yol açar. Asit oluşumuna karşı en etkili önlem iyi bir vakumlama işlemi yapmak ve asit tutan filtreler kullanmaktır. Sistemin bakım ve onarımı sırasında dışarıya alınan yağlama yağının rengi sistemin belli başlı arızaları hakkında önceden ip ucu verebilir.bu bakımdan alınan yağ rengi dikkatlice incelenmelidir. Berrak ve temiz renksiz yağ : Sağlıklı çalışan bir sistem. Kahverengi yağ : Asit oluşumu anlamı taşır, sistemdeki yağ tamamen alınmalı ve azotla temizlenerek (süpürme) yeni yağ şarjı yapılmalıdır. Siyah renkte yağ : Yağın yandığı ve karbon oluşumunun olduğu anlamı taşır, sistemdeki yağ tamamen alınmalı ve azotla temizlenerek (süpürme) yeni yağ şarjı yapılmalıdır. Metalik gri renkli yağ : Kompresörün sürtünen aksamlarında aşınma olduğu anlamı taşır. Sebebi araştırılarak, kompresör değiştirilmeli sistemdeki yağ tamamen alınmalı ve azotla temizlenerek (süpürme) yeni yağ şarjı yapılmalıdır. 8.5 Yağların Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar : 58

59 Sentetik yağların higroskopik (nem çekme özelliği) olmaları mineral yağlarla karışmaması bunların kullanımında çok dikkatli olmayı gerektirmektedir. Mevcut bir soğutma sisteminin CFC den HFC soğutucu akışkana (R-12 den R-134a ya) değiştirilmesi sırasında mineral yağlama yağının tamamen boşaltıldıktan sonra ayrıca sistemin iyice arıtılması ki üçlü bir temizleme şarj işlemi önerilmektedir, ve ondan sonra sentetik yağ konulması gerekmektedir. Yağ ilavelerinde yada kompresör yağı değişimlerinde mutlaka hem mevcut yağın hemde yeni konulacak yağın özellikleri iyi bilinmelidir.bu bilgiler kompresör imalatçısından ve yağ imalatçısından sağlanmalıdır. Sentetik yağların çoğuna iyi bie stabilite için katkı maddeleri ilave edilir ve bu maddeler değişik yağların birbirine karışması sonucu tüm özelliklerini değiştirebilir ve bozulabilirler. BÖLÜM SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN ÇEVREYE ETKİLERİ AMAÇ Soğutucu akışkanlarınçevreye etkilerini kavrayabilme 59

60 9.1 SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN ÇEVREYE ETKİLERİ 1985 yılında atmosferdeki serbest klor bileşiklerinin ozon tabakasına zarar verdiği tespit edildi. Ayrıca Antarktika ve Kuzey Kutbu üzerinde büyük ozon deliklerinin bulunduğu anlaşıldı. Buna bağlı olarak 1988 de Montreal Protokolü ve 1990 Londra Toplantısı ile CFC esaslı soğutucu akışkanların devre dışı bırakılması için bir takvim belirlendi. Bu takvime göre CFC lerin kullanım ve üretimi 1995 yılından itibaren G-7 ülkelerinde tamamen yasaklandı. Geçiş dönemi gazları olarak adlandırılan R22 ve R502 gibi HCFC esaslı akışkanlar 2030 yılına kadar tamamen devre dışı bırakılacaklardır. Yine 1992 de ABD de yürürlüğe giren Temiz Hava Yasası ile CFC esaslı soğutucu akışkanların atmosfere tahliyesi yasaklanmıştır. CFC lerin ozon tabakası üzerine yükselmesiyle,uv radyasyonlarının etkisi altına girerler. Serbest klor (Cl) atomları atmosfer içinde serbest hale gelir. Bir klor atomu, bir ozon bileşiği (O3) ile çarpıştığında, (O) oksijen atomlarının bir tanesini klormonoksit (ClO) biçiminde bağlar, ayrılan diğer iki oksijen atomu, bir oksijen molekülüdür. ClO molekülü bir serbest oksijen atomu ile temas ettiğinde oksijen atomları birleşerek bir oksijen molekülü (O2) oluştururlar ve klor atomu (Cl) bir diğer ozon molekülünü parçalamak için serbest kalırlar. Her serbest klor atomu, troposfere yağmur gibi doğal yollarla dönmeden önce ozon molekülünü bozabilir. 60

61 Şekil 9.1 Ozonun parçalanması Şekil-9.2 Ozon deliğinin yıllara bağlı büyümesi CFC lerin ozona olan etkileri Ozon Delme Faktörü (ODP) olarak adlandırılmış olup bu faktör için R11 gazı referans alınmıştır. R11 gazı için yeni HFC türü akışkan R123 gazı, R12 için ise R123a gazları geliştirilmiştir. R22 ve R502 yerine ise R404A, R407C ve R507 alternatif akışkan karışımları bulunmuştur. Soğutucu akışkanların çevreye ikinci bir zararı atmosferde sera etkisi oluşturmalarıdır. Küresel Isınma Faktörü (GWP) olarak adlandırılan bu etki için CO2 gazı referans alınmıştır. Ozon tabakası ve doğal çevre üzerinde etkisi olan soğutucu maddeleri aşağıdaki ana başlıklar altında sınıflandırmak mümkündür: 1- Bromoflorokarbonlar veya diğer adıyla Halonlar (BFC) 2- Kloroflorokarbonlar (CFC) 3- Hidrokloroflorokarbonlar (HCFC) 4- Hidroflorokarbonlar (HFC) 1- Bromoflorokarbonlar (Halonlar): Karbon, flor, brom veya klordan oluşan bileşiklerdir. Bu grupta yer alan maddelere örnek olarak Halon1301 (R13B1) verilebilir. Halonlar ozon tahribatına katkıları en fazla olan maddelerdir. 2- Kloroflorokarbonlar: (CFC) 61

62 Klor, flor ve karbondan oluşan bileşiklerdir. Ozon tahribatına katkıları halonlardan sonra en fazla olan soğutucu maddelerdir. Örnek olarak R11 ve R12 verilebilir. 3- Hidrokloroflorokarbonlar: (HCFC) Klor, flor, hidrojen ve karbon içeren bileşiklerdir. Ozon tahribatları düşük olmakla birlikte oldukça yüksek sera etkisine sahiptirler. Bu grupta yer alan maddelere örnek olarak R22 verilebilir. 4- Hidroflorokarbonlar:(HFC) Hidrojen, flor ve karbon içeren bileşiklerdir. Ozon üzerinde tahrip edici etkileri yoktur. TABLO-9.1 Soğutucu akışkanların çevreye etkileri Soğutucu Akışkan Atmosferik Ömrü ODP GWP(CO 2) GWP(R11 ) R11 60 yıl R yıl R yıl R yıl R yıl R R R yıl R R134a 14.5 yıl

63 BÖLÜM SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN P-H DİYAGRAMLARI VE BORU SEÇİM TABLOLARI 63

64 AMAÇ Bazı soğutucu akışkanların p-h diyagramlarını ve sistemler için gerekli olan tablo değerlerini kavrayabilme 10.1 SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN P-H DİYAGRAMLARI VE BORU SEÇİM TABLOLARI 64

65 Şekil R22 p-h diyagramı Şekil R134A p-h diyagramı 65

66 Şekil R407b p-h diyagramı 66

67 67

68 Şekil c p-h diyagramı Şekil a p-h diyagramı Şekil R717 (amonyak) p-h diyagramı 68

SOĞUTUCU AKIŞKANLAR Bir soğutma çevriminde ısının bir ortamdan alınıp başka bir ortama nakledilmesinde ara madde olarak yararlanılan soğutucu

SOĞUTUCU AKIŞKANLAR Bir soğutma çevriminde ısının bir ortamdan alınıp başka bir ortama nakledilmesinde ara madde olarak yararlanılan soğutucu SOĞUTUCU AKIŞKANLAR Bir soğutma çevriminde ısının bir ortamdan alınıp başka bir ortama nakledilmesinde ara madde olarak yararlanılan soğutucu akışkanlar, ısı alış verişini genellikle sıvı halden buhar

Detaylı

SOĞUTUCU AKIŞKAN KAÇAKLARI

SOĞUTUCU AKIŞKAN KAÇAKLARI SOĞUTUCU AKIŞKAN KAÇAKLARI Çeviri: Yrd. Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU GİRİŞ Bilindiği gibi soğutma sistemlerinde gaz kaçakları montaj ve servis hatalarından kaynaklanabildiği gibi, zaman içinde boru ve bağlantılardaki

Detaylı

BÖLÜM-5 SOĞUTUCU AKIġKANLAR

BÖLÜM-5 SOĞUTUCU AKIġKANLAR BÖLÜM-5 SOĞUTUCU AKIġKANLAR 5.1 TERĠMLER VE TANIMLAR Soğutucu AkıĢkan: Buharlaşırken kendisi ısı absorbe eden ve soğutma etkisi oluşturan herhangi bir madde. Flokarbon: Bir veya birden fazla karbon atomu

Detaylı

Soğutma Sistemlerinde Kullanılan Soğutucu Akışkanlar ve Bu Akışkanların Ozon Tabakası Üzerine Etkileri

Soğutma Sistemlerinde Kullanılan Soğutucu Akışkanlar ve Bu Akışkanların Ozon Tabakası Üzerine Etkileri Tesisat Mühendisliği Dergisi Sayı: 88, s. 46-53, 2005 Soğutma Sistemlerinde Kullanılan Soğutucu Akışkanlar ve Bu Akışkanların Ozon Tabakası Üzerine Etkileri Tansel KOYUN* Arif KOYUN** Mustafa ACAR*** Özet

Detaylı

1, 2, 3 ve 4 hallerindeki entalpi değerlen soğutucu akışkan-12 tablolarından elde edilebilir

1, 2, 3 ve 4 hallerindeki entalpi değerlen soğutucu akışkan-12 tablolarından elde edilebilir ÖRNEK Bir soğutma makinesinde, soğutucu akışkan 12, kompresöre 0.14 MPa basınç, -20 C sıcaklıkta kızgın buhar olarak girmekte ve 0.8 MPa basınç, 50 C sıcaklığa sıkıştırılmaktadır. Soğutucu akışkan yoğuşturucudan

Detaylı

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ

OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ OTOMOTİV TEKNOLOJİLERİ Prof. Dr. Atatürk Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makina Mühendisliği Bölümü, Erzurum Otomotivde Isıtma, Havalandırma ve Amaç; - Tüm yolcular için gerekli konforun sağlanması,

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY - 5 PSİKROMETRİK İŞLEMLERDE ENERJİ VE KÜTLE DENGESİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402

Detaylı

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır.

Hidroliğin Tanımı. Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. HİDROLİK SİSTEMLER Hidroliğin Tanımı Hidrolik, akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kumandası anlamında kullanılmaktadır. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları Temel Fizik Kanunları

Detaylı

3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası

3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası HİDROLİK SİSTEM KURMAK VE ÇALIŞTIRMAK 3.1. Proje Okuma Bilgisi 3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası Basınç hattından gelen hidrolik akışkan, 3/2 yön kontrol valfine basılınca valften geçer. Silindiri

Detaylı

HCS Teknik Bobinaj Soğutma Kompresörleri Bakım, Onarım, Revizyon - VAKUMLAMA (TAHLİYE)

HCS Teknik Bobinaj Soğutma Kompresörleri Bakım, Onarım, Revizyon - VAKUMLAMA (TAHLİYE) 1.1 TERİMLER VE TANIMLAR - Vakum: Atmosfer basıncının (14.7 psi) altındaki basınçlar, 0 ile 30 ıskalalı inç civa sütunu ile gösterilir. - Vakumlama: Soğutma sisteminden hava ve nemin uzaklaştırılması.

Detaylı

VR4+ DC Inverter Heat Recovery Dış Üniteler

VR4+ DC Inverter Heat Recovery Dış Üniteler VR4+ DC Inverter Heat Recovery Dış Üniteler 27 VR4+ DC Inverter Heat Recovery TEMEL ÖZELLİKLER Eş Zamanlı Isıtma ve Geçerli V4+ Heat Pump sistemi göz önüne alınarak, VR4+ Heat Recovery sisteminde bir oda

Detaylı

KONDENSER ÜNİTESİ KATALOĞU

KONDENSER ÜNİTESİ KATALOĞU En Direk Soğutma!! İklimlendirme ve soğutma alanında hızla gelişen teknoloji bu alanda arge faaliyetleri yapılmasının önünü açmıştır. Kondanser ve evaparatör sistemlerinin daha efektif hale gelmesi ve

Detaylı

VR4+ DC Inverter Heat Recovery Dış Üniteler

VR4+ DC Inverter Heat Recovery Dış Üniteler Dış Üniteler 27 TEMEL ÖZELLİKLER Eş Zamanlı ve Geçerli V4+ Heat Pump sistemi göz önüne alınarak, VR4+ Heat Recovery sisteminde bir oda soğutulurken diğeri kutusu sayesinde ısıtılır ve bu sayede kullanıcı

Detaylı

BÖLÜM-3 SOĞUTMA SİSTEM UYGULAMALARI

BÖLÜM-3 SOĞUTMA SİSTEM UYGULAMALARI BÖLÜM-3 SOĞUTMA SİSTEM UYGULAMALARI 3.1 ALÇAK TARAFTAN ŞAMANDIRALI SİSTEMLER Alçak taraftan şamandıralı soğutucu akışkan kontrol sistemleri eski soğutma tesislerinde oldukça yaygındı. Bu sistemlere Sıvı

Detaylı

EVHRAC 3 YIL. Avantajları. Fonksiyonu. Modeller

EVHRAC 3 YIL. Avantajları. Fonksiyonu. Modeller EVHRAC Fonksiyonu Bilindiği gibi binalarda hava kalitesinin arttırılması için iç ortam havasının egzost edilmesi ve yerine taze hava verilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Her ne kadar ısı geri kazanım cihazları

Detaylı

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ

R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SAN. VE TİC. Yeni sanayi sitesi 36.Sok. No:22 BALIKESİR Telefaks:0266 2461075 http://www.deneysan.com R-712 SOĞUTMA LABORATUAR ÜNİTESİ DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN Yrd.Doç.Dr. Hüseyin

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

Dijital manifold serisi: Soğutma sistemleri ve ısı pompalarındaki ölçümler için ideal! testo 550, 557 ve 570

Dijital manifold serisi: Soğutma sistemleri ve ısı pompalarındaki ölçümler için ideal! testo 550, 557 ve 570 Dijital manifold serisi: Soğutma sistemleri ve ısı pompalarındaki ölçümler için ideal! testo 550, 557 ve 570 testo 550, testo 557, testo 570 testo 550 testo 557 testo 570 Dijital manifold testo 550 - Soğutma

Detaylı

SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN ÇEVRESEL ETKİLERİ İLE İLGİLİ YENİ YASAL DÜZENLEMELER VE HEDEFLER

SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN ÇEVRESEL ETKİLERİ İLE İLGİLİ YENİ YASAL DÜZENLEMELER VE HEDEFLER _ 915 SOĞUTUCU AKIŞKANLARIN ÇEVRESEL ETKİLERİ İLE İLGİLİ YENİ YASAL DÜZENLEMELER VE HEDEFLER Hüseyin BULGURCU Okan KON Nadir İLTEN ÖZET Soğutucu akışkanların (CFC ve HCFC) Montreal 1987 Protokolü ile başlayan

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İKLİMLENDİRME LABORATUVARI DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İKLİMLENDİRME LABORATUVARI DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İKLİMLENDİRME LABORATUVARI DENEY FÖYLERİ HAZIRLAYAN Fati ŞAHİN (009040091) KONTROL: Doç. Dr. Hüseyin BULGURCU BALIKESİR-014

Detaylı

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk değerlendirmesiyle birlikte aşağıdaki sorularla birlikte basitçe değerlendirilebilir.

Detaylı

AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI MERKEZİ CHILLER ÜNİTESİ. www.ayteksogutma.com

AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI MERKEZİ CHILLER ÜNİTESİ. www.ayteksogutma.com AYTEK COOLING SYSTEMS -W SU SOĞUTMALI MERKEZİ CHILLER ÜNİTESİ www.ayteksogutma.com Master serisi merkezi soğutma üniteleri; tüm gaz hattı, hidrolik hattı ve elektrik tesisatı tamamlanmış, yerinde çalışmaya

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ ONDOKUZ MAYIS ÜNĐVERSĐTESĐ MÜHENDĐSLĐK FAKÜLTESĐ MAKĐNA MÜHENDĐSLĐĞĐ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ Hazırlayan: YRD. DOÇ. DR HAKAN ÖZCAN ŞUBAT 2011 DENEY NO: 2 DENEY ADI: ISI POMPASI DENEYĐ AMAÇ: Isı pompası

Detaylı

R-22 tesisatları için düşük GWP li reviz yon çözümü

R-22 tesisatları için düşük GWP li reviz yon çözümü FORANE SOĞUTMA GAZLARI: dünya çapında mevcut ALTERNATİFLERİNİN yle PERFORMANS KARŞİLAŞTİRMASİ Pierre Bénite, France Calvert City, USA Changshu, China Zaramillo, Spain İklimlendirme (su soğutucu) % 14 13

Detaylı

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ K-215 HAVA-SU KAYNAKLI ISI POMPASI EĞİTİM SETİ

T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ K-215 HAVA-SU KAYNAKLI ISI POMPASI EĞİTİM SETİ T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ K-215 HAVA-SU KAYNAKLI ISI POMPASI EĞİTİM SETİ HAZIRLAYAN:EFKAN ERDOĞAN KONTROL EDEN: DOÇ. DR. HÜSEYİN BULGURCU BALIKESİR-2014

Detaylı

DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ.

DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. DENEY FÖYLERİ DENEYSAN EĞİTİM CİHAZLARI SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ. Küçük Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 36.Sok. No:6A-B BALIKESİR Tel:0266 2461075 Faks:0266 2460948 http://www.deneysan.com mail: deneysan@deneysan.com

Detaylı

OSG 305 ÇOKLU EVAPORATÖRLÜ ISI POMPASI EĞİTİM SETİ

OSG 305 ÇOKLU EVAPORATÖRLÜ ISI POMPASI EĞİTİM SETİ 2012 OSG 305 ÇOKLU EVAPORATÖRLÜ ISI POMPASI EĞİTİM SETİ www.ogendidactic.com GİRİŞ Eğitim seti; endüstriyel soğutma sistemlerinde özellikle de market soğutma sistemlerinde kullanılan farklı buharlaşma

Detaylı

EN PLUS MAĞAZALARI SATIŞ DESTEK EĞİTİMİ ( KLİMA )

EN PLUS MAĞAZALARI SATIŞ DESTEK EĞİTİMİ ( KLİMA ) EN PLUS MAĞAZALARI SATIŞ DESTEK EĞİTİMİ ( KLİMA ) SOĞUTMA TEKNİĞİ İKLİMLENDİRME Kapalı bir ortamdaki havanın, belirli sınırlar içerisinde, istenilen şartlarda tutulması işlemine iklimlendirme (klima) denir.

Detaylı

Bölüm 1. Kimyasal / Malzeme ve Kurum / İş Sahibinin Tanıtımı

Bölüm 1. Kimyasal / Malzeme ve Kurum / İş Sahibinin Tanıtımı Bölüm 1. Kimyasal / Malzeme ve Kurum / İş Sahibinin Tanıtımı 1.1. Madde/Müstahzar, Kimyasalın /Malzemenin Tanıtılması Ürün Adı : CAS No : 75-09-2 Kullanım alanları : Plastik sanayisinde, kimyasal ürünlerin

Detaylı

SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı)

SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı) SOĞUTMA SİSTEMLERİ VE ÇALIŞMA İLKELERİ (Devamı) Soğutma devresine ilişkin bazı parametrelerin hesaplanması "Doymuş sıvı - doymuş buhar" aralığında çalışma Basınç-entalpi grafiğinde genel bir soğutma devresi

Detaylı

Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar... hassas kontrollü klima cihazları

Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar... hassas kontrollü klima cihazları Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar... hassas kontrollü klima cihazları bizim öykümüz çevreye duyduğumuz sorumluluk öyküsü Her geçen gün enerji verimliliğinin öneminin arttığı çağımızda,

Detaylı

Geliştirilmiş Inverter Teknolojisi ile Hızlı Isıtma ve Soğutma. Arçelik VRS4 Klima Sistemleri Enerji Verimliliği İle Fark Yaratıyor

Geliştirilmiş Inverter Teknolojisi ile Hızlı Isıtma ve Soğutma. Arçelik VRS4 Klima Sistemleri Enerji Verimliliği İle Fark Yaratıyor Geliştirilmiş Inverter Teknolojisi ile Hızlı Isıtma ve Soğutma Arçelik VRS4 Klima Sistemleri Enerji Verimliliği İle Fark Yaratıyor Enerji Tasarrufu Ve Çevre VRS4 (4. Nesil) V-Scroll Inverter Kompresör

Detaylı

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ

HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ HAVA SOĞUTMALI BİR SOĞUTMA GURUBUNDA SOĞUTMA KAPASİTESİ VE ETKİNLİĞİNİN DIŞ SICAKLIKLARLA DEĞİŞİMİ Serhan Küçüka*, Serkan Sunu, Anıl Akarsu, Emirhan Bayır Dokuz Eylül Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü

Detaylı

Yeni Nesil Soğutucu Akışkan: R32

Yeni Nesil Soğutucu Akışkan: R32 Yeni Nesil Soğutucu Akışkan: R32 Dr. Andaç YAKUT 1 1 Daikin Türkiye, Kurumsal Planlama Departmanı İletişim adresi: a.yakut@daikin.com.tr ÖZET Soğutucu akışkan seçimi, enerji verimliliğini en üst düzeye

Detaylı

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ

ISI POMPASI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI POMPASI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Güz Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN Makine

Detaylı

2. BÖLÜM AKSESUARLAR. HİDROLİK-PNÖMATİK Prof.Dr.İrfan AY

2. BÖLÜM AKSESUARLAR. HİDROLİK-PNÖMATİK Prof.Dr.İrfan AY 2. BÖLÜM AKSESUARLAR Aksesuar kelimesi, hidrolik devreyi tamamlayıcı elemanları içerir. 2.1 BORULAR VE HORTUMLAR Borular, hidrolik akışkanı taşıyan araçlardır. Dikişsiz çekme borular, pastan korunmak için

Detaylı

A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6

A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6 A. PROJE BİLGİLERİ 2 B. DEPO HACMİ 4 C. YAPI BİLEŞENLERİNİN ÖZELLİKLERİ VE ISI İLETİM KATSAYILARI 5 1)DIŞ DUVAR 5 2)İÇ DUVAR 5 3)TAVAN 6 4)TABAN 6 D.ISI YÜKÜ HESABI 7 1. Trasnsmisyon Isı Yükü 7 2- İnfilitrasyon

Detaylı

AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU

AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU AYTEK COOLING SYSTEMS SU SOĞUTMALI CHILLER + TCU www.ayteksogutma.com CT SERİSİ SOĞUTMA CT serisi chiller cihazları sayesinde her enjeksiyon makinesinin kalıbında ayrı ayrı su sıcaklıkları ile çalışılabilir.

Detaylı

2. Teori Hesaplamalarla ilgili prensipler ve kanunlar Isı Transfer ve Termodinamik derslerinde verilmiştir. İlgili konular gözden geçirilmelidir.

2. Teori Hesaplamalarla ilgili prensipler ve kanunlar Isı Transfer ve Termodinamik derslerinde verilmiştir. İlgili konular gözden geçirilmelidir. PANEL RADYATÖR DENEYİ 1. Deneyin Amacı Binalarda ısıtma amaçlı kullanılan bir panel radyatörün ısıtma gücünü oda sıcaklığından başlayıp kararlı rejime ulaşana kadar zamana bağlı olarak incelemektir. 2.

Detaylı

TEKNİK DOKÜMANLAR SERİSİ TERMOSTATİK GENLEŞME VALFLERİ

TEKNİK DOKÜMANLAR SERİSİ TERMOSTATİK GENLEŞME VALFLERİ TEKNİK DOKÜMANLAR SERİSİ TERMOSTATİK GENLEŞME VALFLERİ www.totem.com.tr 1 GENLEŞME VALFLERİ Genleşme valfi,soğutma sisteminin yük gereksinimine göre,soğutucu akışkanın akışını başlatan,durduran ve modüle

Detaylı

EKONOMİK ISITMA-SOĞUTMA ÇÖZÜMLERİ

EKONOMİK ISITMA-SOĞUTMA ÇÖZÜMLERİ EKONOMİK ISITMA-SOĞUTMA ÇÖZÜMLERİ Villa ve Konutlar SPA Merkezleri Otel ve Pansiyonlar Isıtmalı Yüzme Havuzları Diğer ısınma sistemlerine göre %75 e varan tasarruf 1202/1 Sok. No:81-N Yenişehir, İzmir

Detaylı

EĞİTİM NOTLARI 16 BASINÇLI HAVA HATLARI BASINÇLI HAVA HATLARI

EĞİTİM NOTLARI 16 BASINÇLI HAVA HATLARI BASINÇLI HAVA HATLARI Basınçlı hava, endüstriyel tesislerde yaygın bir şekilde kullanılan bir enerji türüdür. Basınçlı hava, dış ortamdan alınan havanın bir kompresörde belli bir oranda sıkıştırılmasıyla elde edilir. Serbest

Detaylı

DENEY FÖYLERİ BALIKESİR-2013

DENEY FÖYLERİ BALIKESİR-2013 DENEY FÖYLERİ Yeni Sanayi sitesi 12 Ekim Cad. 52.Sok. No:18A BALIKESİR Tel: 0266 2461075 Faks: 0266 2460948 http://www.deneysan.com mail: deneysan@deneysan.com BALIKESİR-2013 2 K-252 OTOMOTİV İKLİMLENDİRME

Detaylı

Gaz Ekipmanları Regülatörler/Contalar

Gaz Ekipmanları Regülatörler/Contalar regulator brosuru_nihai.fh11 4/2/10 1:53 PM Page 1 Gaz Ekipmanları Regülatörler/Contalar regulator brosuru_nihai.fh11 4/2/10 1:53 PM Page 2 02 İçindekiler Gaz Ekipmanları Regülatörler/Contalar 3 7 8 9

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

EcoWave DUVAR TİPİ SPLİT KLİMA

EcoWave DUVAR TİPİ SPLİT KLİMA EcoWave DUVAR TİPİ SPLİT KLİMA Doğadan Gelen Esinti... İKLİMLENDİRME SİSTEMLERİ TERMODİNAMİK İKLİMLENDİRME SİSTEMLERİ Doğadan Gelen Esinti... İKLİMLENDİRME SİSTEMLERİ Çevre Dostu Enerji Tasarruflu Akıllı

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

VIESMANN. VITOMAX 200-HS Yüksek basınçlı buhar kazanı Üç geçişli Buhar kapasitesi 0,5 ile 4,0 t/h arası. Teknik Bilgi Föyü. VITOMAX 200-HS Tip M73A

VIESMANN. VITOMAX 200-HS Yüksek basınçlı buhar kazanı Üç geçişli Buhar kapasitesi 0,5 ile 4,0 t/h arası. Teknik Bilgi Föyü. VITOMAX 200-HS Tip M73A VIESMANN VITOMAX 200-HS Yüksek basınçlı buhar kazanı Üç geçişli Buhar kapasitesi 0,5 ile 4,0 t/h arası Teknik Bilgi Föyü Sipariş numarası: fiyat listesine bakınız, fiyatları lütfen sorunuz VITOMAX 200-HS

Detaylı

EK-B Gazlı Söndürme Sistemleri İçin Açıklayıcı Bilgiler

EK-B Gazlı Söndürme Sistemleri İçin Açıklayıcı Bilgiler EK-B Gazlı Söndürme Sistemleri İçin Açıklayıcı Bilgiler Tablo B.1 Söndürücü Gazların Karakteristikleri ¹ Söndürücü Gazlar HFC-227ea HFC-125 IG-01 IG-541 Özellikleri Kimyasal Formülü CF3CHFCF3 CF3CHF2 Ar

Detaylı

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ POMPALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ -1- Pompa Sistemleri Akışkanları transfer etmek, tesisat direncini karşılayabilmek ve Farklı seviyelerde yükseklik farkını karşılayabilmek için kullanılırlar. Genel olarak

Detaylı

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE DOĞA BİLİMLERİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 2 SOĞUTMA DENEYİ

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE DOĞA BİLİMLERİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 2 SOĞUTMA DENEYİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE DOĞA BİLİMLERİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 2 SOĞUTMA DENEYİ ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: YRD. DOÇ. DR. BİROL

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU 1. ÜRÜN VE TEDARİKÇİ TANIMLAMA Ürün Adı Üretici : İzocam Ekspande Polistren (EPS) : İzocam Ticaret ve Sanayi A.Ş. 41455 Gebze - Kocaeli TÜRKİYE Telefon Numarası : + 90 262

Detaylı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı

KOMPLE ÇÖZÜM ÇEVRE DOSTU ESNEK ÇÖZÜM. Tekli Uygulama. İkili Uygulama. Montaj Kolaylığı KOMPLE ÇÖZÜM Isıtma Soğutma Sıhhi Sıcak Su ÇEVRE DOSTU Dünyanın en yüksek COP=4,5 değerine sahip ekonomik sistemlerdir. Yenilenebilir enerji olan Hava ve Güneşten faydalanma Gaz veya yakıt ile ısıtmaya

Detaylı

Özlenen serinlik, keyif veren konfor...

Özlenen serinlik, keyif veren konfor... Özlenen serinlik, keyif veren konfor... Genel Katalog Kaset Tipi Klimalar Kapasite Aralığı Soğutma Kapasitesi : 18.000 48.000 Btu/h Isıtma Kapasitesi : 20.000 52.000 Btu/h İç ünite Dış ünite Özellikleri

Detaylı

ART ÇATI TİPİ (ROOF TOP) PAKET KLİMA ÜNİTELERİ. İklimlendirme Sistemleri. www.aldag.com.tr

ART ÇATI TİPİ (ROOF TOP) PAKET KLİMA ÜNİTELERİ. İklimlendirme Sistemleri. www.aldag.com.tr ART ÇATI TİPİ (ROOF TOP) PAKET KLİMA ÜNİTELERİ HİPERMARKETLER, AVM LER, SİNEMA VE TİYATRO SALONLARI, GÖSTERİ MERKEZLERİ, SOSYAL TESİSLER, EĞİTİM KURUMLARI İklimlendirme Sistemleri ART ART-3 H:.80 m Her

Detaylı

VIESMANN VITOCAL 200-S Hava/su ısı pompası, split tipi 1,3-16,0 kw

VIESMANN VITOCAL 200-S Hava/su ısı pompası, split tipi 1,3-16,0 kw VIESMANN VITOCAL 200-S Hava/su ısı pompası, split tipi 1,3-16,0 kw Teknik Bilgi Föyü Sipariş No. ve Fiyatlar: Fiyat listesine bakınız. VITOCAL 200-S Tip AWB 201.B/AWB 201.C Dış ve iç mekan üniteli split

Detaylı

ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI

ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü İklim Değişikliği Daire Başkanlığı OZON TABAKASINI İNCELTEN MADDELERLE İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLAR ARASI ÇALIŞMALAR Pervin DOĞAN Şube Müdürü ANKARA

Detaylı

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ

İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ İKLİMLENDİRME DENEYİ FÖYÜ Deneyin Amacı İklimlendirme tesisatının çalıştınlması ve çeşitli kısımlarının görevlerinin öğrenilmesi, Deney sırasında ölçülen büyüklükler yardımıyla Psikrometrik Diyagramı kullanarak,

Detaylı

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu)

MSDS (Malzeme Güvenlik Bilgi Formu) 1. KİMYASAL ÜRÜN & ŞİRKET TANIMI Ürün Adı: SPT-1657 Ürün tanımı: Tek komponentli Poliüretan yapıştırıcı Fabrika:. SAMHO CHEMICAL CO. LTD. Adres: 241-2, Chongwon-ri, Mado-myun, Hwasung-City Kyunggi-do,

Detaylı

Teknik Föy Fenomastic Hygiene Emulsion Matt

Teknik Föy Fenomastic Hygiene Emulsion Matt Teknik Föy Fenomastic Hygiene Emulsion Matt Ürün tanımı Fenomastic Hygiene Emulsion Matt yüksek kalitede, saf akrilik, su bazlı iç cephe boyasıdır. Düşük uçucu organik bileşik (VOC) değerine sahip olması

Detaylı

ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY

ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY Isı Yalıtımı Yoğuşma Kontrolü İklimlendirme, ısıtma ve soğutma sistemlerinde kullanılmak üzere üretilen, elastomerik kauçuk esaslı, kapalı gözenekli düzgün hücre yapısına

Detaylı

HRV-DX Plus. DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı

HRV-DX Plus. DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı HRV-DX Plus DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı HRV-DX Plus DX Tavan Tipi Isı Geri Kazanım Cihazı IGK cihazları kapalı mekanlardaki egzoz ve taze hava ihtiyacını karşılamak amacı ile tasarlanmış alüminyum

Detaylı

KMPT-Montaj-Bakım Kılavuzu

KMPT-Montaj-Bakım Kılavuzu KMPT-Montaj-Bakım Kılavuzu İÇİNDEKİLER 1. Genel Bilgi 2. Çalışma Prensibi 3. Sistem Bileşenleri 4. Montaj 5. Resimlerle Kolektör Montajı 6. Teknik Detaylar 7. Teknik Bilgi 8. Bakım 9. Tesisat Şeması Genel

Detaylı

APHS. Kapalı Yüzme Havuzu Nem Alma Santrali

APHS. Kapalı Yüzme Havuzu Nem Alma Santrali Kapalı Yüzme Havuzu Nem Alma Santrali Serisi Kapalı Yüzme Havuzu Nem Alma Santrali Nem Kontrolü Neden Önemlidir? Kapalı yüzme havuzlarında ortam şartları, havuz yüzey alanı ve havuz aktivitelerinden kaynaklı

Detaylı

SOĞUTMA EĞİTİM SETİ ŞEMASI

SOĞUTMA EĞİTİM SETİ ŞEMASI SOĞUTMA Soğutma, ısının düşük sıcaklıktaki bir kaynaktan yüksek sıcaklıktaki bir kaynağa transfer edilmesidir. Isının bu şekildeki transferi kendiliğinden olmadığı için soğutma yapan cihazların enerji

Detaylı

Şekil 2.1 İki kademeli soğutma sistemine ait şematik diyagram

Şekil 2.1 İki kademeli soğutma sistemine ait şematik diyagram 2. ÇOK BASINÇLI SİSTEMLER 2.1 İKİ KADEMELİ SOĞUTMA SİSTEMLERİ: Basit buhar sıkıştırmalı soğutma çevrimi -30 ye kadar verimli olmaktadır. -40 C ile -100 C arasındaki sıcaklıklar için kademeli soğutma sistemleri

Detaylı

ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ

ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ ĠKLĠMLENDĠRME DENEYĠ MAK-LAB008 1 GĠRĠġ İnsanlara konforlu bir ortam sağlamak ve endüstriyel amaçlar için uygun koşullar yaratmak maksadıyla iklimlendirme yapılır İklimlendirmede başlıca avanın sıcaklığı

Detaylı

AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ.

AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ. AYTU YÜKSEK ISI VE TEKNİK TEKSTİL ÜRÜNLERİ SAN.TİC.LTD.ŞTİ. HAKKIMIZDA Firmamız Yüksek Isı İzolasyon Ürünleri Ve Teknik Tekstil Ürünleri Üzerine Uzmanlaşmış Kadrosuyla Uzun Yıllardır Sektörde Hizmet Vermektedir.

Detaylı

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız

1000-200000 m3/h, 400-1500 Pa. Kavrama, kayış-kasnak veya direk tahrik Eurovent e göre Kısa/Uzun gövde; kılavuz giriş kanatlı/kanatsız Aksiyal fanlar Üretimin açıklanması Değişik rotor türleri için, çıkış konumu, gövde geometrisi, gövde sacı kalınlığı, ve malzesi yönünden geniş bir seçme olanağı bulunmaktadır. Aşağıdaki açıklamalar standart

Detaylı

1.0. OTOMATİK KONTROL VANALARI UYGULAMALARI

1.0. OTOMATİK KONTROL VANALARI UYGULAMALARI 1.0. OTOMATİK KONTROL VANALARI UYGULAMALARI Otomatik kontrol sistemlerinin en önemli elemanları olan motorlu vanaların kendilerinden beklenen görevi tam olarak yerine getirebilmeleri için, hidronik devre

Detaylı

HUPF/HUP Serisi. Honeywell UNIVERSAL GAS VALVES UYGULAMA

HUPF/HUP Serisi. Honeywell UNIVERSAL GAS VALVES UYGULAMA UNIVERSAL GAS VALVES HUPF/HUP Serisi GAZ BASINÇ REGÜLATÖRLERİ FİLTRELİ VEYA FİLTRESİZ UYGULAMA KULLANMA KILAVUZU Karışımlı, birleşik sistemler ve endüstriyel dağıtım sistemleri dahil tüm gaz yakıcılardaki

Detaylı

Soğutucu Akışkanların Ozon Tabakası Üzerine Etkilerinin Araştırılması ve Alternatif Soğutucu Akışkanlar

Soğutucu Akışkanların Ozon Tabakası Üzerine Etkilerinin Araştırılması ve Alternatif Soğutucu Akışkanlar KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi 7(1)-004 3 KSU Journal of Science and Engineering 7(1)-004 Soğutucu Akışkanların Ozon Tabakası Üzerine Etkilerinin Araştırılması ve Alternatif Soğutucu Akışkanlar Ayhan ONAT

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ POLİETİLEN KÖPÜK

KATI YALITIM MALZEMELERİ POLİETİLEN KÖPÜK KATI YALITIM MALZEMELERİ POLİETİLEN KÖPÜK Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi POLİETİLEN KÖPÜK Etilen ve propilen maddelerinden

Detaylı

YÜZME HAVUZU KLİMA ve NEM ALMA SANTRALLARI HNS

YÜZME HAVUZU KLİMA ve NEM ALMA SANTRALLARI HNS HNS GENEL BİLGİLER HNS tipi paket üniteler kapalı yüzme havuzlarında satıh buharlaşmasından meydana gelen aşırı nemi gidermek ve havuz mahallinde yıl boyunca optimum konforu temin etmek üzere tasarlanmış

Detaylı

(SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM)

(SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM) 1 HAVA YASTIĞI SİSTEMİ; AİRBAG (SRS; SUPLEMENTARY RESTRAINT SYSTEM) (Ref. e_makaleleri) (1) merkezi hava yastığı ünitesi (2) yan hava yastığı algılayıcı (3) ön üst algılayıcı algılayıcı (sensor) hava yastığı

Detaylı

HİDROLİK KURTARMA SETLERİ

HİDROLİK KURTARMA SETLERİ HİDROLİK KURTARMA SETLERİ Kesici ve ayırıcılar; tüm dünya ülkelerinde kurtarma operasyonları, trafik kazaları ve afet yönetimlerinde kullanılmak üzere çeşitli güçlerde ve ebatlarda tasarlanmıştır. İstanbul

Detaylı

İstanbul Makina Faaliyet Alanları

İstanbul Makina Faaliyet Alanları İstanbul Makina Faaliyet Alanları 1-) Endüstriyel Soğutma 2-) Endüstriyel Havalandırma 3-) Nem Alma 4-) İklimlendirme 1-) SOĞUTMA Soğutmanın Tanımı ve Tarihçesi Bir maddenin veya ortamın sıcaklığını onu

Detaylı

Akıllı Derin Dondurucular 400/650 litre

Akıllı Derin Dondurucular 400/650 litre Electrolux Prostore buzdolabı serisi GN küvetlere uygun buzdolabı ihtiyacı olan mutfak profesyonelleri için üretilir. Prostore serisindeki dolapların çok etkili ve verimli soğutma üniteleri, daha yüksek

Detaylı

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1 İDROKARBONLAR Yalnızca karbon (C) ve hidrojen () elementlerinden oluşan bileşiklere hidrokarbon denir. Karbon elementinin atom numarası 6 dır. Elektron dizilişi, 1s 2 2s 2 2p 2 olup değerlik elektron say

Detaylı

Teknik Föy Fenomastic Pure Colours Emulsion Matt

Teknik Föy Fenomastic Pure Colours Emulsion Matt Teknik Föy Fenomastic Pure Colours Emulsion Matt Ürün tanımı Fenomastic Emulsion Matt yüksek kalitede, akrilik kopolimer esaslı, su bazlı, düşük uçucu organik bileşik (VOC) değerine sahip bir iç cephe

Detaylı

AirHome Serisi Paket Tip Isı Pompaları

AirHome Serisi Paket Tip Isı Pompaları AirHome Serisi Paket Tip Isı Pompaları Apartman, siteler gibi toplu konut projelerinde ve Daire, villa, yazlık, ofis, mağaza gibi bireysel kullanımlar için 20 kw'a kadar performans aralığında Tesisat ekipmanları

Detaylı

Akıllı Buzdolapları 400/650 litre

Akıllı Buzdolapları 400/650 litre Electrolux Prostore buzdolabı serisi GN küvetlere uygun buzdolabı ihtiyacı olan mutfak profesyonelleri için üretilir. Prostore serisindeki dolapların çok etkili ve verimli soğutma üniteleri, daha yüksek

Detaylı

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını ile şekil verme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını Elektron ışını, bir ışın kaynağından yaklaşık aynı hızla aynı doğrultuda hareket eden elektronların akımıdır. Yüksek vakum içinde katod

Detaylı

Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar...

Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar... Doğal tazeliğinde ürünler, doğal serinliğinde mekanlar... s u s o ğ u t m a g r u p l a r ı bizim öykümüz çevreye duyduğumuz sorumluluk öyküsü Geleceğimizi korumak, çocuklarımıza karşı sorumluluğumuzdur.

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ocak 2015 Enervis Sanayide Enerji Verimliliği Hizmetleri Soğutmanın Temelleri Doğalgazlı Soğutma Otomotiv Fabrikası İçin Örnek Çalışma Örnek Çalışma Sonuçları Enervis Sanayide

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ

TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ T.C BURSA TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DOĞA BİLİMLERİ, MİMARLIK ve MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TAM KLİMA TESİSATI DENEY FÖYÜ 2015-2016 Bahar Yarıyılı Prof.Dr. Yusuf Ali KARA Arş.Gör.Semih AKIN

Detaylı

BÖLÜM-6 VAKUMLAMA (TAHLĠYE)

BÖLÜM-6 VAKUMLAMA (TAHLĠYE) BÖLÜM-6 VAKUMLAMA (TAHLĠYE) 6.1 TERĠMLER VE TANIMLAR Vakum: Atmosfer basıncının (14.7 psi) altındaki basınçlar, 0 ile 30 ıskalalı inç civa sütunu ile gösterilir. Vakumlama: Soğutma sisteminden hava ve

Detaylı

APHS. Kapalı Yüzme Havuzu Nem Alma Santrali

APHS. Kapalı Yüzme Havuzu Nem Alma Santrali memnuniyet üretir Kapalı Yüzme Havuzu Nem Alma Santrali Serisi Kapalı Yüzme Havuzu Nem Alma Santrali Nem Kontrolü Neden Önemlidir? Kapalı yüzme havuzlarında ortam şartları, havuz yüzey alanı ve havuz

Detaylı

Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR.

Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR. KSB DÜNYASINA D HOŞGELD GELDİNİZ SANTRİFÜJ J POMPALAR Santrifüj Pompalar: MEKANİK ENERJİYİ, AKIŞKANDA KİNETİK ENERJİYE ÇEVİREN VE AKIŞKANLARI TRANSFER EDEN MAKİNALARDIR. POMPA KESİT T RESMİ POMPA ANA PARÇALARI

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU (MGBF)

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU (MGBF) 1. ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANIMI Ürünü Tanıcı Bilgiler Ürün Kodu 1103 Ürün Adı HYFIX FLEXIL (A Bileşeni) İKİ BİLEŞENLİ, LİF TAKVİYELİ, ÇİMENTO BAZLI KİMYASAL VE FİZİKSEL Tanımlama/ Kullanım SU YALITIM MALZEMESİ

Detaylı

Havadan Suya Isı Pompası

Havadan Suya Isı Pompası Havadan Suya Isı sı * Kurulum Esnekliği * Ayrılabilir Boyler * Yüksek Enerji Tasarruflu İnverter Teknolojisi 1. Düşük İşletim Maliyeti 4. Farklılık 2. Düşük CO2 Emisyonu 5. Kolay Kurulum 3. Temiz ve Sessiz

Detaylı

Dumlupınar Gaz Atomizasyonu Ünitesi

Dumlupınar Gaz Atomizasyonu Ünitesi Dumlupınar Gaz Atomizasyonu Ünitesi DPT projesi desteği ile tasalanarak kurulan gaz atomizasyon ünitesinin genel görünümü şekil 1 de verilmiştir. Dumlupınar Gaz Atomizasyon ünitesi altı ana bölümden oluşmaktadır.

Detaylı

TEKNİK BÜLTEN. VERİ MERKEZİ Alabushevo/Rusya. 14 MW Toplam Kurulu Soğutma Kapasitesi

TEKNİK BÜLTEN. VERİ MERKEZİ Alabushevo/Rusya. 14 MW Toplam Kurulu Soğutma Kapasitesi Hava Koşullandırma Haber Bülteni / Sayı 91 Ocak 2015 / Sayı 72 TEKNİK BÜLTEN VERİ MERKEZİ Alabushevo/Rusya Yüksek Enerji Tasarrufu Yüksek Güvenilirlik Yeşil Bir Veri Merkezi İçin Modern Çözüm 14 MW Toplam

Detaylı

Paslanmaz Çelik Sac 310

Paslanmaz Çelik Sac 310 Paslanmaz Çelik Sac 310 310 kalite paslanmaz çelik stoklarımızda 0,60mm'den 25mm'ye kadar mevcut bulunmaktadır. Bu kalite tipik ateşte 1250 C'ye kadar oksidasyona dayanıklıdır. 800 C'ye kadar sürtünme

Detaylı

Mark Climate Technology Form Endüstri Tesisleri

Mark Climate Technology Form Endüstri Tesisleri RADYANT ISITICILAR Mark Climate Technology 1945 yılında Mark kardeşler tarafından kurulmuş ve geride kalan 70 yılda Hollanda ve Belçika pazarında lider konumuna gelmiştir. Ürünlerin araştırma ve geliştirmesi

Detaylı

AirMini Serisi Isı Pompaları

AirMini Serisi Isı Pompaları AirMini Serisi Isı Pompaları Apartman, siteler gibi toplu konut projeleri ve Daire, villa, yazlık, ofis, mağaza gibi bireysel kullanımlar için 70 kw'a kadar performans aralığında Isı geri kazanımı özellikli

Detaylı

Düşük küresel ısınma potansiyeline sahip hfo-1234ze akışkanın termodinamik analizi

Düşük küresel ısınma potansiyeline sahip hfo-1234ze akışkanın termodinamik analizi 38 Düşük küresel ısınma potansiyeline sahip hfo-123ze akışkanın termodinamik analizi Fatih YILMAZ 1, Cemal TOSUN 2 1 Aksaray Üniversitesi teknik bilimler MYO 2 Yüzüncü yıl Üniversitesi Erciş MYO Anahtar

Detaylı