DIŞARIDA ÜRETĐM ve TÜRKĐYE NĐN DIŞ TĐCARETĐNĐN DIŞARIDA ÜRETĐM AÇISINDAN ĐNCELENMESĐ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DIŞARIDA ÜRETĐM ve TÜRKĐYE NĐN DIŞ TĐCARETĐNĐN DIŞARIDA ÜRETĐM AÇISINDAN ĐNCELENMESĐ"

Transkript

1 Ekonomik Yaklaşım, Cilt : 19, Özel Sayı, ss DIŞARIDA ÜRETĐM ve TÜRKĐYE NĐN DIŞ TĐCARETĐNĐN DIŞARIDA ÜRETĐM AÇISINDAN ĐNCELENMESĐ Şiir YILMAZ * Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK ** Özet Dışarıda üretim ister dışarıda işleme, ister dıştan kaynaklanma biçiminde olsun üretim sürecinin parçalanabildiği durumlarda farklı mekanlarda üretim yapılması ve parçaların bir başka yerde bir araya getirilmesi anlamına gelir. Bu nedenle de dışarıda üretim ister istemez dış ticarete konu olur. Girdi ticaretine ilişkin istatistikler dışarıda üretim hakkında da bir fikir verebilecektir. Ancak ticaret istatistikleri girdi ticaretinin ayrıntısını verebilmekten uzaktır. SITC Rev. 2 özelikle makine ve taşıt araçları alanında parça ve öğe ticaretine ilişkin bilgi vermektedir. Onun dışındaki mallar açısından girdi bazında istatistik bulmak olanaksızdır. Ancak ülke veya bölge bazında ticareti incelemeye olanak sağlaması ve dünya imalat sanayiinin %59 u, Türkiye nin dış ticaretinin de yaklaşık yarısını kapsayan alanlarda girdi ticaretine ilişkin verilere ulaşmamızı sağladığı için bu araştırmada SITC Rev. 2 verileri kullanılmıştır ve 2005 yılları için yapılan incelemede Türkiye nin parça ve öğe ticaretinde artışın genel olarak ortalama ticaret artışlarının üstünde gerçekleştiği görülmektedir. Artışların en yoğun olduğu alan her iki yıl için de değişmemektedir. Haberleşme araçları aksamı, devre aksamı ve motorlu taşıtlar aksamı en yüksek artışların görüldüğü alanlardır. Türkiye ile AB 15 ülkeleri arasındaki ticaret istikrarlı bir artış seyri göstermekte, ABD ile Türkiye nin parça ve öğe ticaretinde önemli artışlar görünmese de Türkiye ile Çin arasında dışarıda üretimi çağrıştıran parça ve öğe ticaretinde çok yüksek artışların yaşandığı görülmektedir. Türkiye ile Çin arasındaki girdi ticaretine konu olan alanlar arasına büro malzemeleri parçaları da girmiştir. Anahtar Kelimeler: Dışarıda Đşleme, Dıştan kaynaklanma, Türkiye nin Parça ve Öğe Dış Ticareti. * Prof. Dr., Gazi Üniversitesi, ĐĐBF, Đktisat Bölümü. ** Yrd. Doç. Dr., Gazi Üniversitesi, ĐĐBF, iktisat Bölümü.

2 34 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK FOREIGN OUTSOURCING: AN ANALYSIS FOR TURKISH FOREIGN TRADE Abstract Outward processing trade consists of a temporary transaction implying the shifting of a production phase of the contractor s manufacturing activities to a foreign subcontractor. Therefore outward processing trade concerns goods whose production can be split into different phases that can be performed in different locations. Foreign outsourcing also involves the relocation of some domestic production of goods or services to foreign countries. Increased outsourcing activity is expected to increase the trade in intermediate goods. The share of parts and components in total exports can be used as an indicator for foreign outsourcing. Foreign outsourcing includes not only processing goods but services, and the trade statistics in this sense, cannot give the full picture of the production sharing. However, trade statistics are able to separate the outsourcing activity by countries or regions. In this paper Turkey s foreign trade in parts and components is analyzed by region (EU-15) and countries such as USA and Rep. of China for the years 1985 and The calculations are based upon SITC Revision 2. Outside the machinery and transport equipment group, SITC Rev.2 fails to differentiate sufficiently between assembled goods and components and this will result in underestimation of the level of international production sharing. However, the items under SITC 7 constitute 59% of the world trade in manufactures and around 50% of Turkish imports in manufactures. So, the data from SITC Rev. 2 are to show an incomplete but true picture of foreign outsourcing in Turkish manufactures. We have found out an increasing outsourcing activity from 1985 to The items 764, 772 and 784 in SITC Rev. 2 show a remarkable increase. These items belong to parts of telecommunications equipment (764), parts of switchgear (772) and parts of motor vehicles and accessories (784). The increase seems quite stable between Turkey and EU-15, and also not very important in respect to the trade between Turkey and USA. On the other hand trade in parts and components between China and Turkey shows a remarkable increase implying a growing outsourcing activity towards China. Keywords: Foreign Outsourcing, Outward Processing Trade, Turkish Foreign Trade in Parts and Components. Giriş Homojen mallarda uzmanlaşmış ülkelerin kendi aralarında yaptıkları ticarete odaklanmış dış ticaret kuramları 1960 lı yılların ortalarında ciddi bir sarsıntı geçirdiler. Özellikle AET nun dünya ekonomik sahnesinde yerini almasıyla gelişen ve genişleyen endüstri içi ticaret olgusu iktisatçıları yeni kuram arayışlarına yöneltti. Endüstri içi ticaretin nedenleri üzerinde yoğunlaşan iktisatçılar ticaretin homojen

3 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi 35 mallardan farklılaştırılmış mallara doğru kayma göstermesini bu tür ticaretin en önemli nedeni olarak gördüler ve öyle de gösterdiler. Endüstri içi ticareti açıklamaya yönelik dış ticaret kuramları, bu nedenle, mal farklılaştırılmasının türleri ve bu farklılaştırılmış malları üreten firmaların içinde bulundukları aksak rekabet piyasaları ile bu piyasalarda rastlanan firma davranışları üzerine kuruldu. Bu kuramlar varsayımları ve çıkarımları açısından o güne kadar ortaya atılmış kuramlardan tamamen farklıydılar. Her şeyden önce dış ticaret firma temelinde ele alınmaktaydı. Firmanın karını ençoklaştırma süreci içinde yapılan bir dış ticaret ve edinilen karlar söz konusuydu. Dış ticaretin yararları da artık makro ölçekte değil, mikro ölçekte ele alınıyordu: Dış ticaretin tüketiciye sağladığı fayda açısından bir değerlendirme yapılmaktaydı. Önceki kuramlar uzmanlaşma ve kaynak dağılımı açısından dış ticaretin ülke ekonomisine getirdiği kazançları tartışırken dış ticarete yol açan maliyet farkını ülkelerin farklı yapıda olmaları ile açıklamaktaydılar. Endüstri içi ticareti açıklayan dış ticaret kuramları ise tıpatıp aynı yapısal özellikler gösteren ülkelerdeki benzer gelir grubundaki tüketicilerin tercihlerindeki çeşitlenmeye bağlı olarak yapılan ticareti, coğrafi yakınlık, ekonomik ve siyasal rejim benzerliği, benzer tercihler gibi etmenleri ön plana çıkararak açıklamaktaydılar. Böylece yeni dış ticaret kuramları ile birlikte ekonomik coğrafya, bölge içi ticaret kavramları da gelişti. Bugün her ne kadar endüstri içi ticaret yadsınamaz bir olgu olarak karşımızda durmaktaysa da dış ticaret kuramlarını yeniden gözden geçirmeye yönelten bir gelişme daha yaşanmaktadır. Bu yeni gelişme, dışarıda üretim adını verdiğimiz olgudur. Dışarıda üretim, ticarette liberalizasyon akımlarıyla ortaya çıkmış, iletişim alanında yaşanan teknolojik devrimlerle hız kazanmış ve küresel boyuta varmıştır. Dışarıda üretim, dış ticaret kuramlarında sözü edilen ticarete konu olan malların da bir kez daha değişmesine neden olmuştur. Artık homojen veya farklılaştırılmış mal kavramları yerini parçalanmış mallara bırakmıştır. Parçalanmış mallar, üretim süreçleri itibariyle ayrıştırılabilen ve farklı mekanlarda parça parça üretilebilen mallardır. Hangi malların nasıl parçalara ayrıldığı, hangi parçanın nerede üretileceği ise maliyet karşılaştırılması yapılmasını gerektirmektedir. Böylece dış ticaret yeniden maliyet farkı ile açıklanabilir olmuştur. Bu maliyet farkını yaratan Ricardogil bir yaklaşımla ülkeler arası verimlilik farkları mıdır, yoksa Heckscher-Ohlin tarzı bir yaklaşımla ülkelerin faktör donanımları mıdır? Bir başka deyişle bu yeni olgu, eski kuramlarla açıklanabilir mi? Yoksa, eski kuramlarda dikkate alınmayan taşımacılık, haberleşme, eşgüdüm vb. hizmet halkalarında yaşanan aşırı ucuzlama mı böyle bir süreci beslemektedir? Vernon un ürün devreleri kuramına göre, ancak standartlaşan ürünler düşük ücret ülkelerinde üretilmekte ve düşük ücret ülkelerinin imalat sanayi ürünlerinde ihracatçı

4 36 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK olabilmeleri için gelişmiş sanayi ülkelerinin sürekli yeni ürünler geliştirip, bu geliştirdikleri ürün teknolojilerinin eskimesini beklemeleri gerekmekteydi. Oysa günümüzde üretimin parçalanması, gelişmekte olan ülkelerin dış ticarete eklemlenmesine daha fazla olanak tanımakta, üretim süreci dünya çapında parçalanma gösterirken ekonomik etkinliğin ulusal düzlemde yoğunlaşması, uluslararası ticaret ile birlikte artış göstermektedir (Jones, Kierkowski 2004, s. 8-9). 1. Dışarıda Üretim Đlk önce dışarıda üretim olgusuna biraz yakından bakalım. Dışarıda üretim ile karıştırılabilecek yakın kavramlar arasındaki farkı belirlemeye çalışalım. Öncelikle dışarıda üretim, uluslararasılaşma değildir. Uluslararasılaşma iktisadi etkinliklerin ülke sınırlarını aşan coğrafi yayılımı olarak tanımlanagelmiştir. Bu anlamda, uluslararasılaşma, sömürgeci imparatorluklar çağından beri bilinen bir olgu olarak nitelendirilebilir. Buna karşılık küreselleşme, uluslararası düzlemde yaygınlaşmış iktisadi etkinliklerin işlevsel anlamda birbirlerine eklemlenmesi olarak tanımlanmaktadır (Gereffi, Memedovic, 2003:2). Bu noktada, dışarıda üretim ile dış yatırım arasındaki farkın da altını çizmek gerekmektedir. Dış yatırım, bir başka ülkeye sermaye, teknoloji, hatta kalifiye emek götürerek belli bir malın üretimini gerçekleştirmektir. Bu üretimin sorumluluğu ya tamamen ya da yerli firmayla ortaklık durumunda kısmen, sermaye, teknoloji ve emek transferinde bulunan yabancı firmaya aittir. Oysa, dışarıda üretim sürecinde herhangi bir faktör transferi söz konusu değildir. Ana firma, bir başka ülkedeki firmaya sipariş vermektedir. Bu sipariş, ürünün belli bir parçası olabileceği gibi, ürünün tümü de olabilir. Dışarıda üretim, dışarıda işleme ve dıştan kaynaklanma diye ayrıştırılabilecek iki ayrı biçimde karşımıza çıkmaktadır. Dışarıda Đşleme veya Dışarıda Đşleme Ticareti (DĐT), sözleşmeyi yapan işletmenin (sözleşmeci), sözleşme yaptığı işletmeye (sözleşen) imalat sürecinin belli bir aşamasını geçici olarak devretmesi işlemidir. Montaj ile karıştırılmaması gerekir. Montaj, montaj için gerekli ithal girdilerce donatılan işletmelerin, genellikle, serbest imalat bölgelerinde yaptıkları imalat sanayi alanında rastlanan, sözleşmeye dayalı bir üretimdir. Montaj işleminde parçaların sağlanması tamamen sözleşmeyi yapan firmaya aittir. Oysa dışarıda işleme sürecinde yabancı firmanın girdi sağlama zorunluluğu yoktur. Gerekli girdileri siparişi alan firma, gerekirse alt sözleşmelerle, yerli veya yabancı, başka firmalardan elde edebilir. Dışarıda işlemeye dayalı ticarette siparişi alan firma, sipariş verenin özelliklerini belirttiği tasarımı üretmekle yükümlüdür. Bu tür dışarıda işleme ticaretine Özgün Donatım Yapımı adı verilir. Ürün, siparişi veren firmanın adı ile

5 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi 37 satılır; üreten ve satın alan firmalar birbirinden bağımsız firmalardır. Satın alan firmanın ürünün dağıtımında denetimi yoktur. Özgün Marka Yapımı, imalatçıların donatım yapımı sırasında kazandıkları deneyimi, ürünün tasarım aşamasına ilerletmeleri sonucu ortaya çıkar. Böylece siparişi alan firma sipariş verenin kendi markasını üretip satışını yaparak dışarıda işleme ticaretinin bir üst aşamasını gerçekleştirmiş olur (Gereffi, Memedovic, 1). Dışarıda işleme ticareti, üretim sürecinin farklı evrelere ayrılabildiği ve farklı yerlerde yapılabilen ürünleri kapsar. Bu özelliği ile de dikey uzmanlaşmaya benzetilebilir. Dikey uzmanlaşmada da, sözleşmeye taraf olanlar arasında bir bağ yoktur, denetim ve mülkiyet gibi uzmanlaşmanın maddi olmayan sorunları ana firmaya ait olursa veya satın alınan girdilerin dışarıda işlenip yeniden ihraç edilmesi söz konusu olursa, doğrudan yatırım adını alır. Bunun dışında dışarıda işlemeye dikey uzmanlaşmanın bir alt türü olarak bakılabilir. (Fabris ve Malanchini, 2000:4). Dışarıda Đşleme ticaretinde sözleşen firmanın bu ürünü başka ülkelerde kendi markasıyla satması mümkün değildir. Bu ürünü sözleşmeci ülkeye ihraç etmesi, sözleşmeci ülkenin de o ürünün pazarlamasını yapması söz konusudur. Firma içi ticaretten ayrılan yanı ise sözleşmeci firma ile sözleşen firma arasında organik bir bağın olmamasıdır. Sözleşmeci firma parçaları birden çok ülkede ürettirip kendi ülkesinde bir araya getirebileceği gibi basit parçaları siparış verdiği ülke ya da ülkelerde üretip teknolojik olarak karmaşık parçaları kendi ülkesinde üretebilir. Özgün Marka yapımında siparişi alanın tasarım geliştirmesi söz konusudur. Ancak gene de ürünü kendi firmasının markasıyla pazarlayamaz. Dışarıda Đşleme, sözleşen işletmenin uzmanlığından, becerisinden yararlanılmasını ve böylece maliyeti düşürmeyi amaçlamaktadır. Sözleşmeci işletme genellikle dış yatırım yerine, dışta işlemeye dayalı ticareti yeğlemektedir. Çünkü dış yatırım durumunda teknoloji transferi, uygun bir yerli ortak arayışı, kalite kontrolleri, yönetim gibi işletme giderleri söz konusu olacaktır. Firmaların, değer zincirinin belli bir halkasında dış kaynağa başvurmaları, söz konusu halkanın yerli üretiminin çok daha maliyetli olmasındandır. Son yıllarda yaşanan teknolojik devrimler, ulaşım, iletişim, eşgüdüm gibi etkinliklerin kolayca ve düşük maliyetlerle yapılabilmesini sağlamıştır, bu durum dış kaynak kullanma fırsatlarını arttırmaktadır. (Diaz Mora, 2005:5-6). Dışarıda üretimin ikinci türü dıştan kaynaklanmadır. Dıştan kaynaklanmada, dışarıda üretilen ürünün yeniden ihracata konu olması gerekmez. Oysa dışarıda işleme ticaretinde parçaların yeniden ihracatı söz konusudur. Son yıllarda yaygınlaşan hizmet ticareti, hizmetin de parçalanması ile parçalanmış hizmet ticaretine dönüşmüştür. Hizmetlerin dıştan kaynaklanma yolu ile yabancı

6 38 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK ülkelerdeki tüketicilere ulaştırılması yaygın ve ucuz bir yol olarak kullanılmaya başlanmıştır. Blinder (2005) hizmetleri kişi tarafından alınan, kişiye yönelik olmayan diye ikiye ayırmaktadır. Kişi tarafından alınan hizmetlere örnek olarak garson veya doktorun müşterisine verdiği hizmet gösterilebilir. Telefon başında rezervasyon almak gibi sekreterlerin yaptığı hizmet ise kişiye yönelik olmayan hizmetlerdendir. Blinder kişiye yönelik olmayan hizmetlerin dış kaynaklanmaya daha açık olabileceklerini düşünmektedir (aktaran Mankiw, Swagel, s.41). Olaya bu açıdan yaklaşıldığında dışarıda işleme ticaretinin dikey bütünleşme terimine daha çok yakınlaşacağı ve mal ticaretini çağrıştıracağı ileri sürülebilir. Buna karşılık, dıştan kaynaklanma daha geniş, mal ve hizmet ticaretini içeren bir terim gibi durmaktadır, özellikle bankacılık alanında yabancı ülkelerde tüketicilere yönelik sipariş yöntemiyle hizmet sunumu dıştan kaynaklanmaya örnek oluşturmaktadır. Dıştan kaynaklanma, firma içinde yapılagelen bir takım iktisadi etkinliklerin firma dışından birilerine sipariş sözleşmesi ile devredilmesidir. Dıştan kaynaklanma yerli bir firmayla sözleşme yapılması biçiminde ortaya çıkabileceği gibi yabancı bir firmaya etkinliklerin devri biçiminde de yaşanabilir. Bu çalışmada, dışarıda üretim bağlamında sözü edilen dıştan kaynaklanma, yabancı firma ile yapılan sözleşmeye dayalı kaynak kullanmadır. Yabancı dış kaynaklanma firma açısından dışsal veya içsel olabilir: Đçsel dıştan kaynaklanma durumunda firma kendi üretiminin bir kısmını yabancı bir firmaya devretmektedir. Dışsal dıştan kaynaklanma durumunda ise firma yurtiçinde başka bir firmadan sağladığı mal veya hizmetleri yabancı bir firmadan sağlamaktadır. Dışsal dış kaynaklanmanın firmanın girdi ithalatını arttırması ve dışsal dış kaynaklanmanın ticarete konu olması kaçınılmazdır. Dıştan kaynaklanma, kapasite artırımı, uzmanlaşma ve sunum amaçlı yapılabilmektedir. Kapasite artırım amaçlı dıştan kaynaklanma durumunda firma, yoğun talep karşısında üretimini artırmak için genişletme yatırımı yapmak yerine aynı işi yapan firmalarla sözleşip üretim kapasitesini artırmayı yeğlemektedir. Uzmanlaşma amaçlı dıştan kaynaklanma firmanın, uzmanlık gerektiren bir etkinliğini, o işin uzmanı olan firmaya devretmesidir. Uzmanlaşma amaçlı dıştan kaynaklanma durumunda ekonomik etkinliğin ayrışması söz konusudur. Bu nedenle uzmanlaşma amaçlı dıştan kaynaklanmaya yatay ayrışma adı da verilmektedir. (Taymaz, s.2) Sunum amaçlı dıştan kaynaklanma, bir takım girdilerin dışarıda bir firmaya yaptırılması anlamına gelmektedir. Sunum amaçlı dıştan kaynaklanma, dikey ayrışma adı ile de anılır. Đşletmelerin genellikle iki tür küreselleşme ağı oluşturdukları görülmektedir: Üretici Yönelimli ve Alıcı Yönelimli.

7 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi 39 Üretici Yönelimli değer zincirlerinde ulus aşırı imalatçılar ileri ve geri bağlantıları içerecek biçimde üretim ağlarının eşgüdümünü sağlamada merkezi bir rol oynarlar. Otomotiv, uçak sanayii, bilgisayar, yarı iletkenler, ağır sanayi gibi sermaye ve teknoloji yoğun sanayilerde bu rol çok belirgindir (Gereffi, Memedovic, 2003:3). Alıcı Yönelimli değer zincirleri, büyük perakendeciler, marka pazarlayanlar, markalı imalatçıların merkezkaç bir üretim ağı kurulmasında anahtar rol oynadıkları gelişmekte olan ülkelerde veya geçiş ekonomilerinde görülür. Bu üretim ağları genellikle emek yoğundur, tüketim malları kesimine yöneliktir, giyim, ayakkabı ve mobilya sanayileri bu değer zincirlerine örnek olarak verilebilir (Dünya Bankası, 2005:341). Üretici Yönelimli zincirlerde karlar ölçekten, miktardan ve teknolojik ilerlemelerden kaynaklanır; alıcı yönelimli zincirlerde ise araştırma, tasarım, satışlar, pazarlama ve mali hizmetlerden kaynaklanır. Alıcı yönelimli değer zincirleri, son derece rekabetçi ve ülkeye giriş engellerinin düşük olduğu küresel düzlemde merkezkaç üretim sistemleri ile birarada görülür. Bu üreticilere fabrikasız imalatçılar adı verilmektedir. Ürünlerin üretimi, tasarım ve pazarlama evrelerinden tamamen kopmuştur. 1.1 Dışarıda Üretime Yol Açan Etmenler 1. Ticaret Engelleri: 1960 larda OECD ye üye ülkelerin gümrük tarifeleri gelişmekte olan ülkelerden yapılan ithalat için ortalama mamul mal ithalatından alınan gümrük tarifelerinden çok daha yüksekti. Bu ayrımcılık gelişmekte olan ülkeleri üretim sözleşmeleri yapmaya zorlamıştır. Ayrıca nihai mallara uygulanan tarife dışı önlemler de üretim sözleşmelerine yöneliş eğilimini güçlendirmiştir. Çok uluslu şirketlerin de üretimlerinin emek yoğun süreçlerini düşük ücret ülkelerine aktarmak işlerine gelmiştir. 2. Emek maliyetleri: Ücretler arasındaki farkın dışarıda işlemeye yol açtığı sık sık dile getirilen bir etmendir. Ancak düşük ücretlerin yanı sıra, becerili işgücü ve eğitim, teknik eğitim gibi etmenler de dışarıda işlemeyi gündeme getirmektedir. Düşük ücretlerin yanı sıra yüksek okuryazarlık oranları, arasında, eski Doğu Bloku ülkelerine, dışarıda işlemeye dayalı sipariş sözleşmelerinin büyük bir bölümünde taraf olma olanağı sağlamıştır.

8 40 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK 3. Ulaşım ve Uzaklık: Bir firmanın dıştan kaynaklanma kararında ulaşım maliyetlerinin özellikle önemli olduğu vurgulanmaktadır. (Jones, 2000 ; Jones ve Kierkowski, 2001; Egger ve Egger, 2003) Özellikle pahada ağır, yükte hafif ürünlerin dışarıda montajı uygundur (Yeats, 2001:22) Jagdish Bhagwati nin belirttiği gibi ulaştırma maliyetleri ürün fiyatı içinde son derece düşük bir yer tutsa bile, kuruluş yerinin seçiminde etkili olabilir, çünkü diğer maliyet kategorileriyle karşılaştırıldığında coğrafi olarak değiştirilebilir bir maliyet türüdür (Bk. Yeats, 2001:22) 4. Đdari Etkiler: Hükümet politikaları dışarıda işlemenin yerini ve hacmini belirlemede etkilidir. Gelişmekte olan ülkeler gümrük istisnaları, ihracat teşvikleri, krediler gibi ticaret politikası araçlarını kullanabilecekleri gibi okur yazarlık oranlarının yükseltilmesi, mali sistemin ve alt yapının iyileştirilmesi gibi girişimlerle de yabancı şirketleri ülkelerine çekebilirler. Buna karşılık uluslararası şirketler birden çok etkinliği tek bir ülkede bulundurmaktan kaçınmaktadırlar; çünkü uluslararası üretim zincirinde herhangi bir halkanın aksaması tüm üretimin durma noktasına gelmesine yol açmaktadır. Bu nedenle ÇUŞ lar üretimi coğrafi olarak dağıtmaktan yana bir tutum izlemektedirler. 5. Vergi Etkisi: Đthalattan alınan vergiler, dışarıda işleme ticaretinde her bir ülkede o ürüne katılan katma değer üzerinden alınmaktadır. Oysa normal bir mal ticaretinde ithalatın toplam değeri üzerinden gümrük alınır. Bu durum, ticarete katılan taraflara geçici bir nakit avantajı sağlamaktadır; çünkü ödemeler, ödemenin yapıldığı mali yılda gerçekleştirilecektir. 1.2 Dışarıda Üretimin Ölçümü Dışarıda üretimin ticaretin yeni biçimi olduğu ileri sürülmekte ise de rakamlarla bu durumu gözler önüne sermek kolay değildir, çünkü her şeyden önce bugün kullanmakta olduğumuz ticaret istatistikleri dışarıda üretime dayalı ticareti ölçmeye uygun veri sağlamamaktadır. Bu nedenle, ölçüm için çeşitli yöntemlere başvurulduğu gözlenmektedir.

9 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi Girdi-Çıktı Tabloları: Feenstra-Hanson (1996), Campa-Goldberg(1997) girdi-çıktı tablolarını kullanarak dıştan kaynaklanmayı ölçmüşlerdir. Tablolar her bir ürünün üretiminde kullanılan ithal girdi oranını bulmamıza ve buradan hareketle, imalat sanayiin alt dallarında kullanılan ürünlerin toplam ithal girdi kullanımını hesaplamamıza olanak vermektedir. Ancak bu toplu sonuçlar hangi firmaların, ne tür etkinliklerini, niçin ve hangi ülkelere yönlendirdiğine ilişkin bilgi vermekten uzaktır (Burke, Epstein, Choi, 5). 2. Firma-Düzeyinde Veri: Firma düzeyinde yapılan araştırmalar, firmaların özelliklerini saptama açısından zengin bir bilgi sunmakta ve ayrıntılı bir çözümleme yapma olanağı sağlamaktadır. Swenson (2000), Gorg, Hanley(2003), Toimura (2004) gibi araştırmacılar firma düzeyinde veri toplamayı yeğlemişlerdir. Üretken firmaların dıştan kaynaklanmaya yatkın oldukları, firmaların genellikle emek-yoğun süreçlerde dıştan kaynaklanmaya başvurdukları gibi sonuçlara ulaşmışlardır (Tomiura, 2004:3). 3. Geçici Đthalat Rakamları: Geçici ithalat rakamları dışarıda işlemeye ilişkin veri sağlamaktadır. Ancak bu rakamlar da firmaların niçin ve hangi bölgelere veya ülkelere yönelik dışarıda işlemeye başvurduklarını açıklayamamaktadır. 4. Dış Ticaret Đstatistikleri Toplam ticaret içinde parça ve öğe ticaretinin payı kuşkusuz dışarıda üretim hakkında bir fikir verebilecek durumdadır. Ancak dışarıda üretim yalnızca mal üretimini değil, hizmet üretimini de kapsar, bu bağlamda ticaret istatistikleri dışarıda üretimi tüm yönleriyle göstermekten uzaktır. Buna karşın genellikle yapılan araştırmalarda SITC Rev.2 ticaret istatistiklerinin benimsediği sınıflandırmanın kullanıldığı görülmektedir. Daha önceki çalışmada 1 olduğu gibi bu çalışmada da ticaret istatistiklerinden yararlanılacaktır. 1 Aynagöz, Ö. ve Ş. Yılmaz Outsourcing After The Customs Union Between EU and Turkey, 8 th International European Trade Study Group (ETSG 2006) Annual Conference, Vienna, 7-9 September, 2006.

10 42 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK 2. Türkiye-AB Ticaretinde Dışarıda Üretim Bu çalışmada amaç, dışarıda üretimin ölçümünde, dış ticaret istatistiklerinden yararlanarak toplam ithalat içinde parça ve öğe ithalatının payının incelenmesidir. Bu amaçla SITC Rev. 2 uluslararası mal sınıflaması kullanılmıştır. Makine ve ulaştırma araçları (SITC 7) ürün grubu altında 44 adet iki, üç ve dört basamaklı alt ürün gruplarının dış ticaret rakamlarına ulaşma imkanı veren SITC Rev.2 uluslararası sınıflandırmasına göre parça ve aksam SITC kod ve tanımları Tablo 1 de verilmiştir. Söz konusu sınıflandırma, dışarıda üretim hakkında önemli bir fikir sağlayacağı düşünülen, toplam ticaret içinde parça ve öğe ticaretinin hesaplanmasında kullanılan ürün gruplarını detaylı bir şekilde ele almamızı mümkün kılmaktadır. Söz konusu sınıflama makine ve ulaştırma araçları ürün grubu dışında monte edilmiş mallar ile parça ve öğeler arasında yeterli bir ayrımı mümkün kılmadığı için, bu inceleme dışarıda üretimin ölçümünde düşük bir tahmine yol açabilmektedir. Ancak SITC 7 ürün grubunun imalat sanayi dünya ticaretinin %59 unu ve Türkiye nin imalat sanayi ithalatının yaklaşık %50 sini oluşturduğu düşünüldüğünde, söz konusu incelemenin dışarıda üretimin ölçümüne yönelik eksik ama önemli bir gösterge olduğu kabul edilebilir. Çalışmada kullanılan tüm ihracat ve ithalat değerleri, Birleşmiş Milletler Đstatistik Bölümünün Commodity Trade Statistics Database (COMTRADE) adlı verilerinden derlenmiştir. Söz konusu verilere Birleşmiş Milletler Đstatistik Bölümü nün Internet adresinden (http:// www. unstats. un. org/ unsd/ databases. htm) ulaşılmıştır. Çalışma, Türkiye açısından ticarette liberalizasyonun başladığı 1985 yılı ile 2005 yıllarını karşılaştırmaktadır. Dıştan kaynaklanma, öncelikli olarak Türkiye nin en önemli ticaret ortağı olan AB ile Türkiye arasında araştırılmıştır.

11 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi 43 Tablo 1. Parça ve Aksam - Uluslararası Standart Ticaret Sınıflaması, SITC (Rev.2) Kod Tanım 7119 Kızgın su kazanları, buhar güç üniteleri için kondansörler vb. aksam, parçaları Hava taşıtlarının motor aksam-parçaları 7139 Benzinli, dizel motorlar için aksam, parçalar 7149 Turbojetler/turbopropellerin aksam-parçaları 7169 Elektrik motor, jeneratör, elektrojen grupları aksam, parçaları Su türbünleri ve su çarkları için aksam;parçalar Tarla, bahçe-ormancılık makina-cihazlarının aksam-parçaları Hasat makinalarına ait aksam-parçalar Sütçülükte kullanılan makina ve cihazların aksam-parçaları Şarap, meyva suları vb.makinalara ait aksam-parçalar Tarla, orman, arı ve kümes hayvancılığına mahsus makinaların aksamı 7239 Diğer delme, sondaj, buldozer ve angledozer bıçakları Dokuma, katlama, bobinleme makinaların vb. yardımcı cihazlarının aksam, parça ve aksesuarı Örgü makinalarının aksam, parçası Ütü, temizleme, kurutma, apreleme vb. makinaların aksam;parçaları 7259 Kağıt hamuru, kağıt/karton işleyen makina/ cihazlar vb. aksam parçaları Forma, kağıt dikme, cilt makina ve cihazlarının aksam-parçaları 7269 Matbaa ve baskı makinaları-cihazları, yardımcı makinalar aksam, parçaları Tohum ve tane işleme makinalarının aksam-parçaları Yiyecek ve içecek sanayiinde kullanılan makina ve cihazların aksam, parçası Taş, seramik, beton ağaç, mantar vb işleyen makinaların aksam-parçaları Toprak, taş, cevher vb ayıran, yıkayan vb makinaların parçaları Kendine özgü fonksiyonlu makine, cihazların aksam, parçası 7369 (84.56;84.63)de ki makinalara ait aksam;parçalar Tav ocakları, döküm potaları, külçe kalıpları aksam-parçaları Soğutucu/dondurucu-ısı pompalarına ait aksam-parçalar ve mobilyalar 7429 Pompa, sıvı elevatörlere ait aksam, parçalar 7439 Santrifüjle çalışan kurutma, filtre, arıtma cihazlarının aksam, parçası Kısa mesafe eşya taşıtlarının aksam-parçaları 7449 Palanga, bucurgat, kriko, vinç, kaldırma, elleşme vb. makinaların aksam, parçası El ile kullanılan pnömatik/motorlu aletlerin aksam, parçası Makina,mekanik cihazların diğer aksam-parçalar 759 Büro makinalarının aksam ve parçaları 764 Diğer Telekominikasyın ve ekipmanları, parçaları, aksesuarı Transformatör, konvertör, bobin, selflerin aksam-parçaları 772 Elektrik devreleri, rezistanslar Evlerde kullanılan elektrik motorlu cihazların aksam/parçalar Kızma, deşarj esaslı elektrik ampul vb aksam-parçaları Makina ve cihazların diğer elektrikli aksam-parçaları 784 Motorlu taşıtların aksam ve parçaları Motosiklet, motorsuz bisiklet ve diğer motorsuz tekerlekli taşıtların aksam, parçaları Römork-yarı römork vb taşıtların aksam-parçaları Demiryolu taşıtlarının,tranvayların aksam-parçaları 7929 Balon, hava gemisi, planör vb. diğer hava taşıtlarının aksam ve parçaları Source: Yeats, A., Just how big is global production sharing? in: Arndt, S., Kierzkowski, H. (Eds.) Fragmentation: New Production Patterns in the World Economy. Oxford University Press ve

12 44 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK Aşağıdaki tablolar, SITC Rev. 2 uluslararası mal sınıflaması dahilinde, makine ve ulaştırma araçları (SITC 7) grubu içinde toplam 44 adet alt ürün grubunun (üç, dört ve beş basamaklı) ihracat ve ithalat değerlerinin, Türkiye nin AB ile ticareti içindeki paylarını göstermektedir. Tablo 2. Türkiye nin AB nden 1985 ve 2005 yılları Parça ve Öğe Đthalatı Değer ve Payı (SITC Rev.2 Tanımına Göre) SITC REV. 2 Kod 1985 Đthalat Değeri ($) Toplamdaki Pay (%) Đthalat Değeri ($) Toplamdaki Pay (%) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,48 TOTAL , ,00 Kaynak: UN, Commodity Trade Statistics Database (COMTRADE) verilerine dayanılarak hesaplanmıştır.

13 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi 45 Tablo 2 ve 3, Türkiye nin AB ile parça ve öğe ithalatı ve ihracatını 1985 ve 2005 yılları itibariyle incelemektedir. Söz konusu iki tablo, 20 yıllık dönem içinde Türkiye ile AB arasında gerçekleşen parça ve öğe dış ticaretinin kıyaslanması imkânını vermesi açısından önemlidir. Türkiye ile AB arasında dışarıda üretimin seyrinin incelenmesi açısından Tablo 2, toplam 44 alt ürün grubunda AB nden gerçekleştirilen 1985 ve 2005 yılı ithalatını değer ve toplam içindeki pay olarak göstermektedir. Parça ve öğe ithalatının 20 yıllık dönem içinde toplam değeri, 1985 yılına göre 2005 de yaklaşık 12 kat artmış, alt ürün grupları itibariyle bakıldığında ise her iki yılda da toplamdaki payı en yüksek olan kalemler sırasıyla; 784 (motorlu taşıtların aksam ve parçaları), 764 (diğer telekomünikasyon ve ekipmanları, aksesuarı), 772 (elektrik devreleri, rezistanslar) ve 7139 (Benzinli, dizel motorlar için aksam, parçalar) nolu alt ürün gruplarıdır. Türkiye nin AB ne parça ve öğe ihracatının gösterildiği Tablo 3 de de, toplam ihracat değerinin 1985 yılına göre 2005 de yaklaşık 18 kat arttığı ve toplam içindeki payı en yüksek olan alt ürün gruplarının yine sırasıyla 784, 7139, 772 ve 7239 (Diğer delme, sondaj, buldozer ve angledozer bıçakları) nolu alt ürün grupları olduğu görülmektedir. Her iki tablo birlikte değerlendirildiğinde, bu ticaretin en önemli bulgusu, Türkiye ile AB arasında gerçekleşen dışarıda üretimin, birkaç alt ürün grubunda yoğunlaşmasıdır. Tablo 2 den görüleceği gibi, 44 ürün grubu içinde 4 alt ürün grubu, toplam parça ve öğe ithalatının yaklaşık %83 ünü oluşturmakta, benzer eğilim bu ürünlerin ihracatında da görülmektedir. 784 (motorlu taşıtların aksam ve parçaları) nolu alt ürün grubu tek başına toplam ihracat ve ithalatın yaklaşık yarısına yakın bir kısmını oluşturmaktadır. Bu ürün gruplarının 2005 yılında 1985 yılına göre toplam ithalat (%77) ve ihracat (%55) içindeki payları da artmıştır.

14 46 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK Tablo 3. Türkiye nin AB nden 1985 ve 2005 yılları Parça ve Öğe Đhracatı Değer ve Payı (SITC Rev.2 Tanımına Göre) SITC REV. 2 Kod 1985 Đhracat Değeri ($) Toplamdaki Pay (%) Đhracat Değeri ($) Toplamdaki Pay (%) , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,46 TOTAL ,00 Kaynak: UN, Commodity Trade Statistics Database (COMTRADE) verilerine dayanılarak hesaplanmıştır.

15 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi 47 Tablo 4 ise Türkiye nin AB nden SITC 7 parça ve öğe ithalatının, toplam ithalat, toplam imalat sanayi (SITC 5-8) ithalatı ve makine ve ulaştırma araçları (SITC 7) ithalatı içindeki paylarını yine alt ürün grupları itibariyle göstermektedir. Tablo 4, AB nden parça ve öğe ithalatındaki artış eğilimini yansıtmak kadar, bu ithalat içinde hangi alt ürün gruplarının göreli öneminin daha fazla olduğunu da göstermektedir. Toplam ithalat içindeki payları en yüksek olan sırasıyla 784, 764, 772, 7139 nolu alt ürün gruplarının, imalat sanayi (SITC 8) ve makine ve ulaştırma araçları (SITC 7) ithalatı içinde de en yüksek değerlere sahip oldukları görülmektedir. Bu dört ürün grubunun imalat sanayi ithalatı içindeki payları 1985 de %9,5 den, 2005 de %11,49 a, makine ve ulaştırma araçları ithalatı içinde ise 1985 de %25 den 2005 de %26,4 e yükselmiştir. Bu çalışmada kullanılan ticaret istatistiklerinin, dışarıda üretimi tüm yönleriyle göstermek konusunda yetersiz kalacağını, ancak toplam ticaret içinde parça ve öğe ticaretinin payının, dışarıda üretim hakkında gerçek ve önemli bir fikir verebileceğini tekrar hatırlatarak, Türkiye ile AB arasında dışarıda üretimin özellikle motorlu taşıtların aksam ve parçaları (SITC 784) ürün grubunda gerçekleştiğini söyleyebiliriz. Bunun yanı sıra çalışmada elde edilen tüm sonuçlar da, bu ürün grubunun dışarıda üretimin en önemli alanı olduğunu göstermektedir.

16 48 Tablo 4. Türkiye nin AB nden Parça ve Öğe Đthalatının Karşılaştırmalı Önemi Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK PARÇA VE ÖĞELERĐN PAYLARI SITC REV. 2 Toplam Đthalat içinde Đmalat Sanayi (SITC 5-8) Đthalatı Đçinde Makine ve ulaştırma araçları (SITC 7) içinde Toplam Đthalat içinde Đmalat Sanayi (SITC 5-8) Đthalatı Đçinde Makine ve ulaştırma araçları (SITC 7) içinde , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,0029 0, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,1488 0, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,3233 1, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Toplam 11, , , , , , Kaynak: UN, Commodity Trade Statistics Database (COMTRADE) verilerine dayanılarak hesaplanmıştır.

17 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi ABD ve Çin ile Ticarette Dışarıda Üretim Bu bölümde AB ile Türkiye arasında gerçekleştirilen dışarıda üretimin ölçümünde kullanılan aynı yöntemle (parça ve öğe ticaret istatistiklerinden yararlanarak), Türkiye ile ABD ve Çin arasında parça ve öğe ticareti incelenecek ve böylece Türkiye de gerçekleşen dışarıda üretim faaliyeti hakkında ülkeler itibariyle bir karşılaştırma olanağı elde edilmeye çalışılacaktır. Ek tablo 1, 2, 3 ve 4 de Türkiye ve ABD ile Çin arasında gerçekleşen parça ve öğe ihracat ve ithalat rakamları bulunmaktadır. Ek tablo 1 ve 2, Türkiye ile ABD arasında parça ve öğe ithalat ve ihracatını göstermektedir. ABD den toplam parça ve öğe ithalatının yaklaşık yarısı (%49,62) 3 alt ürün grubunda toplanmıştır. Bu ürün grupları sırasıyla 7149 (Turbojetler/turbopropellerin aksam-parçaları), 772 (Elektrik devreleri, rezistanslar ) ve 764 (Diğer Telekomünikasyon ve ekipmanları, parçaları, aksesuarı ) tür. Toplam ihracat içinde ise en büyük paya sahip olan 2 alt ürün grubunun (7929- Balon, hava gemisi, planör vb. diğer hava taşıtlarının aksam ve parçaları ve 784- Motorlu taşıtların aksam ve parçaları) toplam parça ve öğe ihracatının %51 ini oluşturduğu görülmektedir. AB ile toplam ticaretle kıyaslandığında en önemli alt ürün gruplarının benzerlik gösterdiği örneğin ihracatta 784 ve ithalatta 772 ve 764 nolu alt ürün gruplarının öne çıktığı saptanmıştır. Ek tablo 3 ve 4 ise sırasıyla Türkiye ile Çin arasında parça ve öğe ithalat ve ihracatını göstermektedir. 764, 759 ve 772 nolu alt ürün gruplarının Çin den gerçekleştirilen parça ve öğe toplam ithalatının % 85 ini oluşturduğu, Çin e yapılan toplam ihracatta ise 7139, 784 ve nolu alt ürün gruplarının toplam payı %75 i aşmaktadır. Parça ve öğe ithalatında ise AB ve ABD ile olan ticaretten farklı olarak 759 nolu (Büro makinelerinin aksam ve parçaları ) alt ürün grubu öne çıkmaktadır. YILLAR Tablo 5. Türkiye nin Toplam Parça ve Aksam Đhracatı AB Đhracat Değeri ($) PAY ABD Đhracat Değeri ($) PAY ÇĐN Đhracat Değeri ($) PAY TOPLAM Değeri ($) , , , , , , , , Kaynak: UN, Commodity Trade Statistics Database (COMTRADE) verilerine dayanılarak hesaplanmıştır. Ülkeler itibariyle dışarıda üretimin karşılaştırmasına olanak sağlamak amacıyla oluşturulan tablo 5 ve 6, Türkiye nin toplam parça ve öğe ihracat ve

18 50 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK ithalatı içinde bu ülkelerin paylarını vermektedir yılında Türkiye nin bu alt ürün grupları toplamında dünyadan gerçekleştirdiği toplam ithalat 9 milyar $ iken, ihracat yaklaşık 4 milyar $ civarındadır yılından itibaren Türkiye de parça ve öğe ticaretinde ithalat, ihracatın oldukça üstünde seyretmiştir. Bu ise özellikle bu ürün gruplarında dışarıda üretimin nihai mal üretimine yönelik olarak şekillendiğini göstermektedir. Tablo 6. Türkiye nin Toplam Parça ve Aksam Đthalatı içinde AB, ABD ve Çin in Payları YILLAR AB Đthalat ABD Đthalat ÇĐN Đthalat TOPLAM PAY PAY PAY Değeri ($) Değeri ($) Değeri ($) Değeri ($) , , , , , , , , , Kaynak: UN, Commodity Trade Statistics Database (COMTRADE) verilerine dayanılarak hesaplanmıştır. Toplam parça ve öğe ithalatı içinde dikkat çeken bir başka unsur ise, 1985 yılından itibaren bu değer içinde AB ve ABD nin paylarındaki düşüşe karşın, Çin in payındaki hızlı artıştır. Toplam parça ve öğe ihracatı içinse aynı yorumu yapmak mümkün değildir. Özellikle AB nin Türkiye nin toplam parça ve öğe ithalatı içindeki payında 1995 yılından 2005 yılına hızlı bir düşüş (%71 den %63 e) yaşanırken, bu düşüş ABD nin payında 1985 yılından (1985 de %10 dan 2005 de %3 e) itibaren görülmektedir. Oysa aynı dönemde Çin in toplam ithalatımız içindeki payı binde 2 den yaklaşık % 9 a yükselerek, ABD nin payını da geride bırakmıştır. Tablo 7. Türkiye ile AB, ABD ve Çin Arasında Toplam Ticaret ve Parça & Öğe Ticareti Toplam Đhracat (%) Artış Toplam Đthalat (%) Artış Parça ve Öğe Đhracatı (%) Artış AB ( ) ABD ( ) ÇĐN ( ) Parça ve Öğe Đthalatı (%) Artış Kaynak: UN, Commodity Trade Statistics Database (COMTRADE) verilerine dayanılarak hesaplanmıştır.

19 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi 51 AB, ABD ve Çin ile söz konusu dönemde gerçekleşen toplam ticaret artışları ile parça ve öğe ticareti artışının kıyaslanması amacıyla oluşturulan Tablo 7 den görüldüğü gibi AB ile ticarette, döneminde parça ve öğe ticareti, toplam ticaretteki artışın oldukça üstünde artmıştır. Toplam ticaretle kıyaslandığında benzer durum aynı dönem için ABD ile gerçekleştirilen ticarette de görülmektedir. ABD ye yönelik parça ve öğe ihracatında özellikle ortalamanın çok üstünde bir seyir karşımıza çıkmaktadır. ABD ile Türkiye arasındaki dışarıda üretim sürecinde özellikle parça ve öğe ihracatındaki bu hızlı artış, ABD li firmalar için parça ve öğe üretimi yapıldığı şeklinde yorumlanabilir. Benzer durum Türkiye-AB ticaretinde de görülmekte, AB ne yönelik parça ve öğe ihracatının gerek toplam ihracattan gerekse de parça ve öğe ithalatından daha yüksek gerçekleştiği izlenmektedir. Oysa Çin ile ticaretimizde, toplam ihracat ve ithalat artışlarının üstünde olmakla birlikte, özellikle Çin den gerçekleştirilen parça ve öğe ithalatının toplam ithalat artışını yaklaşık 4 kat geçtiği görülmektedir. Bu durum ise AB ve ABD örneğinin aksine, Çin ile dışarıda üretim sürecinin, Türkiye de nihai mal üretimine yönelik olarak şekillendiğini göstermektedir. Bu ürün gruplarında Çin den parça ve öğe ithalatının gerçekleştirilerek nihai malı oluşturacak şekilde birleştirildiği anlaşılmaktadır. Sonuç Bu çalışmada, Türkiye ile AB, ABD ve Çin arasında gerçekleşen dışarıda üretim faaliyetleri hakkında bir fikir sahibi olabilmek için dış ticaret istatistiklerinden yararlanılmıştır. Daha önce de ifade edildiği gibi, dışarıda üretim sürecinde ana firma bir başka ülkedeki firmaya sipariş vermektedir, bu sipariş ürünün belli bir parçası olabileceği gibi, ürünün tümü de olabilmektedir. Eğer ürünün tümü ise, yabancı firma, ara mallarını dışarıda üretim faaliyetini yürüttüğü bu ülkeye nihai mal oluşturacak şekilde birleştirmek üzere ihraç etmektedir. Ürünün belli bir kısmının üretimi için dıştan kaynaklanma faaliyeti gerçekleştiriliyor ise bu durumda yabancı firma parça imal eden fabrikalarını kapatarak söz konusu parça ve öğe üretimini bu ülkeye kaydırmakta ve üretilen parçaları ithal etmek durumunda kalmaktadır. Dışarıda üretim, genellikle ara mallarında ticareti doğurduğu için, dışarıda üretimin ölçümünde bu ürünlerin ticaret istatistikleri kullanılmaktadır. Bu çalışmada da Yeats (2001) tarafından kullanılan yöntemle makine ve ulaştırma araçları (SITC 7) grubunda yoğunlaşan toplam 44 adet alt ürün grubunda gerçekleşen ticaret rakamları ile dışarıda üretim ölçülmeye çalışılmıştır lerin sonundan itibaren pek çok ülke tarafından kullanılmaya başlanılan SITC Rev.2 uluslararası sınıflandırması, makine ve ulaştırma araçları (SITC 7) ürün grubu altında yaklaşık

20 52 Şiir YILMAZ- Özge AYNAGÖZ ÇAKMAK 50 adet iki, üç ve dört basamaklı alt ürün gruplarının dış ticaret rakamlarına ulaşma imkanı tanımaktadır. Bu rakamlar, firmalar arasındaki siparişe dayalı üretimi göstermekten uzaktır. Ancak bu türden bir ticaretin varlığı ve önemi, iki ülke arasında dıştan kaynaklanmaya dayalı üretim etkinliklerinden söz edilebilmesine olanak tanımaktadır. Bu çalışmada da dışarıda üretim hakkında tam olmasa da yeterli ve gerçek bir fikir ortaya koyabilmeyi mümkün kılan bu sınıflandırma kullanılarak Türkiye ile AB, ABD ve Çin arasındaki toplam ticaret içinde parça ve öğe ticareti incelenmiştir. Kullanılan dış ticaret istatistikleri, 1985 yılından 2005 e toplam ticaret hacminin ötesinde Türkiye nin parça ve öğe ticaretinin artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Dış ticaretin liberalizasyonu bu süreçte etkili olmuşsa da, ticaretteki ortalama artışın ötesinde gelişen bir parça ve öğe ticareti söz konusudur. AB, ABD ve Çin firmalarının Türkiye de gerçekleştirdiği dışarıda üretimde beklendiği gibi bir artış seyri görülmektedir. Ancak bu ülkeler arasında bir kıyaslama yapıldığında, 1985 yılından itibaren toplam parça ve öğe ithalatı içinde AB nin payında fazla bir değişme yaşanmadığı, ABD nin paylarında gözlemlenen düşüşe karşın, Çin in payında hızlı bir artış görülmektedir. Türkiye nin AB ile ticaretindeki istikrar, AB ile Türkiye arasında söz konusu mallarda endüstri içi ticaretin varlığı biçiminde yorumlanabileceği gibi, ABD nin Türkiye ile parça ve öğe ticaretinde gözlenen düşüş, Türkiye nin, ABD açısından, dışarıda üretim için çekici bir ülke olarak değerlendirilmediği biçiminde de yorumlanabilir. Buna karşılık Türkiye nin toplam parça ve öğe ticaretinde (özellikle ithalat içinde) Çin in payının giderek artış göstermesi, diğerlerinden farklı olarak büro malzemeleri alt grubunun da önemli bir yer tutması gibi gelişmeler, Türkiye nin Çin den nihai mal üretimine yönelik parça ve öğe ithalatı yaptığı ve aralarında dıştan kaynaklanmaya dönük bir ticaret gerçekleştiği biçiminde yorumlanabilir. Bu durum, uzaklık faktörünün, dolayısıyla taşımacılık gibi hizmet etkinliklerinin dışarıda üretim açısından belirleyici olmadığını, buna karşın üretim maliyetlerinin (ucuz emek gibi) önemini sürdürdüğünü anlatmaktadır. Đletişim kesiminde yaşanan elektronik devrimle birlikte taşımacılık gibi hizmet etkinliklerinin ölçeğe göre artan getiriye konu olduğunu ileri süren Kierkowski, Jones (bak. Jones ve Kierzkowski, 2003: 5) gibi iktisatçıların da belirttiği gibi uzaklık dışarıda üretim için bir engel, üretimin maliyetini ağırlaştıran bir etmen olmaktan çıkmıştır. Bu durumda ülkelerin faktör donanımlarının üretimi düşünülen parça açısından uygunluğu, üretim faktörlerinin ucuzluğu veya verimliliği üretimdeki karar süreçlerini çok daha fazla etkilemektedir.

21 Dışarıda Üretim ve Türkiye nin Dış Ticaretinin Dışarıda Üretim Açısından Đncelenmesi 53 KAYNAKÇA AYNAGÖZ, Özge, YILMAZ, Şiir (2006), Outsourcing After The Customs Union Between EU and Turkey, 8 th International European Trade Study Group (ETSG 2006) Annual Conference, Vienna, 7-9 September. BURKE, James, EPSTEIN, Gerald, CHOI, Minsik (2004), Rising Foreign Outsourcing and Employment Losses in U.S. Manufacturing, , Political Economy Research Institute, Working Paper Series, No: 89. CAMPA, Jose, GOLDBERG, Linda (1997), The Evolving External Orientation of Manufacturing Industries: Evidence From Four Countries, NBER, Working Paper, no DÍAZ-MORA, Carmen (2005), Determinants of Outsourcing Production: A Dynamic Panel Data Approach for Manufacturing Industries, Studies on the Spanish Economy, FEDEA Working Paper Series, No: EGGER, Hartmut, EGGER, Peter (2003), Outsourcing and Skill-Specific Employment in a Small Economy: Austria After the Fall of the Iron Curtain, Oxford Economic Papers, No.55, FABBRIS, Tizianna, MALANCHINI, Fabio (2000), Patterns of vertical specialization and European Outward Processing Trade (OPT): a Comparative Analysis between Mediterranean Countries and CEEC's. Is the real Competition?, Femise Research Programme, FEENSTRA, Robert, HANSON, Gordon (1996), Globalization, outsourcing, and wage inequality, American Economic Review, 86, GEREFFI, Gary, MEMEDOVIC, Olga (2003), The Global Apparel Value Chain: What Prospects for Upgrading by Developing Countries?, UNIDO Strategic Research and Economics Branch, Vienna, Austria, ApparelUNIDOnew2Feb03.pdf Görg, Holger, HANLEY, Aoife (2003), Does outsourcing increase profitability?, Working Paper 2003/01, Nottingham University Business School. JONES, Ronald W. (2000), Globalization and the Theory of Input Trade, MIT Press, Cambridge. JONES, Ronald W., KIERZKOWSKI, Henryk (2001), A Framework for Fragmentaton, in Sven W. Arndt and Henryk Kierzkowski, eds., Fragmentation: New Production Patterns in the World Economy, Oxford University Press, Oxford,

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

Yeni Dış Ticaret Teorileri

Yeni Dış Ticaret Teorileri Yeni Dış Ticaret Teorileri Dr.Dilek Seymen Dr. Dilek Seymen Nitelikli İşgücü Teorisi (Skilled Labor-Keesing&Kenen) Sanayi ülkeleri arasındaki ticaretin büyük bir bölümü nitelikli işgücü farklılıkları ile

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ MAKİNE VE TEÇHİZAT İMALATI Hazırlayan Erdal ERTUĞRUL Kıdemli Uzman 484 1. SEKTÖRÜN TANIMI Başka yerde sınıflandırılmamış (bys) makine ve teçhizat imalatı, ISIC Revize 3 sınıflandırmasına

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri YÖNETİCİ ÖZETİ Sunu planı Sunu Planı Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri 9-11 Tekstil ve Hazır Giyim İstihdamı 12 İşyeri Sayısı 13 Sektörün

Detaylı

KABLO VE TELLER. Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

KABLO VE TELLER. Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KABLO VE TELLER Hazırlayan Tolga TAYLAN 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi KABLO ve TELLER GTİP:8544 TÜRKİYE DE ÜRETIM VE DIŞ TİCARET Üretim Kablo ve teller

Detaylı

TAKİPÇİ ÜLKELER, PİYASA YAPICI ÜLKELERE KARŞI: KÜRESEL ENTEGRASYONUN NERESİNDEYİZ?

TAKİPÇİ ÜLKELER, PİYASA YAPICI ÜLKELERE KARŞI: KÜRESEL ENTEGRASYONUN NERESİNDEYİZ? DEĞERLENDİRMENOTU Aralık2013 N201345 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı İdil BİLGİÇ ALPASLAN 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri İrem KIZILCA 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri TAKİPÇİ ÜLKELER,

Detaylı

Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı

Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı 32 ve Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Radyo, TV, Haberleşme Teçhizatı ve

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ocak 27 ÖZET 2 yılı Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde,2 oranında artarak yılı yüzde, oranında artış ile tamamlamıştır. Giyim ve ayakkabı grubu fiyatlarında mevsimsel

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

tepav Kasım2012 N201275 DEĞERLENDİRMENOTU TÜRKİYE NİN İHRACAT YAPISINDAKİ GELİŞMELER Firma Dinamiklerindeki Değişim

tepav Kasım2012 N201275 DEĞERLENDİRMENOTU TÜRKİYE NİN İHRACAT YAPISINDAKİ GELİŞMELER Firma Dinamiklerindeki Değişim DEĞERLENDİRMENOTU Kasım212 N21275 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı İdil Bilgiç Alpaslan 1 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri TÜRKİYE NİN İHRACAT YAPISINDAKİ GELİŞMELER Türkiye ekonomisi büyürken,

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ ELEKTRİKLİ MAKİNE VE CİHAZLARIN İMALATI Hazırlayan Birgül OĞUZOĞLU Kıdemli Uzman 540 1. SEKTÖRÜN TANIMI Başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makine ve cihazların imalatı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR TEMMUZ 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

Polonya Otomotiv Sektörü Ve Yan Sanayii

Polonya Otomotiv Sektörü Ve Yan Sanayii Polonya Otomotiv Sektörü Ve Yan Sanayii Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü AB Masası Uzman Yardımcısı NESTEREN KESEN 2006 I. Sektörün Genel Özellikleri Avrupa Birliği üyeliği ile birlikte cazip bir pazar

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİ İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman

PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİ İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİ İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman 364 1. SEKTÖRÜN TANIMI Plastik ve kauçuk ürünleri imalatı ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı. Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman

Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı. Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Büro Makineleri ve 30Bilgisayar İmalatı Birgül OĞUZOĞLU Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Kıdemli Uzman Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Büro Makineleri ve Bilgisayar Imalatı İçindeki Payı (%) İçindeki

Detaylı

AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ

AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ AB (27) ÜLKELERİ & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ AB Ülkelerinin Fasıllar Bazında İhracatı (bin $) GTIP GTIP TANIMI 2009 2010 2011 11/10 84 MAKİNE VE AKSAMLARI 680.508.049 735.445.549 859.562.932 16,9

Detaylı

Ayakkabı Sektör Profili

Ayakkabı Sektör Profili Ayakkabı Sektör Profili Elif UĞUR Ayakkabı, çok eski çağlarda insanların zorlu coğrafya ve iklim koşullarında ayaklarını muhafaza etmek ve zarar görmelerini engellemek amacıyla kullanılırken günümüzde

Detaylı

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve 31 Cihazların Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve İmalatı Faruk SEKMEN Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler B.y.s. Elektrikli Makine

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR OCAK 2014 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti

SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ. Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı. Damla OR, Yardımcı Araştırmacı. Yönetici Özeti 15 Nisan 2014 SANAYİDE GELİŞMELER VE İSTİHDAM EĞİLİMLERİ Esra DOĞAN, Misafir Araştırmacı Damla OR, Yardımcı Araştırmacı Yönetici Özeti Ocak dönemine işsizlik ve tarım dışı işsizlik oranlarında; bir önceki

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

MOTOSİKLET İTHALATINDA UYGULANMAKTA OLAN KORUNMA ÖNLEMİNİN UZATILMASINA YÖNELİK BAŞVURUNUN GİZLİ OLMAYAN ÖZETİ

MOTOSİKLET İTHALATINDA UYGULANMAKTA OLAN KORUNMA ÖNLEMİNİN UZATILMASINA YÖNELİK BAŞVURUNUN GİZLİ OLMAYAN ÖZETİ MOTOSİKLET İTHALATINDA UYGULANMAKTA OLAN KORUNMA ÖNLEMİNİN UZATILMASINA YÖNELİK BAŞVURUNUN GİZLİ OLMAYAN ÖZETİ 2012 İÇİNDEKİLER 1. BAŞVURUYA İLİŞKİN BİLGİLER... 3 1.1. BAŞVURU SAHİBİ... 3 1.2. BAŞVURU

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER... .... 1..13.13.13.13 1.13.... 1..13.13.13.13 1.13.... 1..13.13.13.13 1.13.... 1..13.13.13.13 1.13 ÖZET Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde, oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde 7, a yükselmiştir.

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU

PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MMP Ön Raporu EK 2E PLASTİK ÜRÜNLERİ SANAYİİ RAPORU MEVCUT DURUM: Dünyada olduğu gibi Türkiye de de plastiğin, geleneksel malzemeler olan demir, cam, kağıt, tahta gibi malzemeye alternatif olarak ortaya

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ

KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ EKONOMİK GÖSTERGELER KIRIKKALE - 2014 KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler Listesi 1)FİNANSAL VERİLER... 5 2)İHRACAT VERİLERİ... 7 3)KURULAN KAPANAN ŞİRKET VERİLERİ... 9 4)SANAYİ KAPASİTE RAPORU

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (MAYIS 2015) Tüketici Güven Endeksi (Nisan 2015) Tüketici Güven Endeksi bir önceki aya göre sınırlı bir artış sergilemiştir. 2015 Mart ayında 64.39 olan Tüketici

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ HATAY ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 HATAY GENEL BİLGİLER Nüfus Hatay: 1.503.066 Türkiye:76.667.864 KOBİ Sayısı Hatay

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi

KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi KÜRESELLEŞME Hafta 1 Öğr. Gör. Şükrü KAYA Elektronik ve Haberleşme Mühendisi Kendi içine dönük, karşılıklı ticarete ve yatırıma konan engellerle birbirinden izole edilmiş; mesafe, zaman ve dil engellerinin

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2014 AYDIN DIŞ TİCARET BÜLTENİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 Faks:+90 256 211 63 15 www.aydinticaretborsasi.org.tr

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

DIŞ TİCARET TEORİLERİ KAPSAMINDA TÜRKİYE NİN REKABET GÜCÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME ÖZET

DIŞ TİCARET TEORİLERİ KAPSAMINDA TÜRKİYE NİN REKABET GÜCÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME ÖZET DIŞ TİCARET TEORİLERİ KAPSAMINDA TÜRKİYE NİN REKABET GÜCÜ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Dr. Ahu Coşkun Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler MYO ÖZET Dış ticaret teorileri ülkelerin dış ticaretten kazançlı

Detaylı

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4

DERS BİLGİLERİ ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI İKTİSAT TPB 215 3 2+ 0 2 4 Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Önlisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Öğretim Görevlisi Serkan

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ

TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ TÜRK DERİ VE DERİ MAMÜLLERİ SEKTÖRÜ Türklerin dericiliğe başlamaları kaynaklara göre, 12. yüzyıla kadar gitmektedir. Köklü bir tarihsel geçmişe sahip olan deri ve deri sanayinin 1970 lerden itibaren ülkemizde

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ

PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ PORTEKİZ ÜLKE NOTU & MAKİNE VE AKSAMLARI DIŞ TİCARETİ A. GENEL BİLGİLER Temel Sosyal Göstergeler Portekiz, ya da resmî adıyla Portekiz Cumhuriyeti (Portekizce: República Portuguesa) Avrupa nın güneybatısında

Detaylı

MAKİNE VE TEÇHİZATI HARİÇ; METAL EŞYA SANAYİİ Hazırlayan Mustafa TOSUN Kıdemli Uzman 450 1. SEKTÖRÜN TANIMI Makine ve teçhizatı hariç; metal eşya sanayii, ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR.

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. BEKİR GÖVDERE DAHİLDE VE HARİÇTE İŞLEME REJİMİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ

TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ TÜRKİYE İŞ ve İNŞAAT MAKİNALARI ALT SEKTÖRÜ SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ocak 2010 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 3 2. MEVCUT DURUM... 4 2.1. Dünya İş Makinaları Pazarı... 4 2.2. Sektörün Türkiye deki Durumu... 4

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 09.10.2013 Sayı 19 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi

ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1 ĐSTĐHDAM AÇISINDAN ĐLK 250 Prof. Dr. Şükrü Kızılot Gazi Üniversitesi Arş.Gör.Özgür Şahan Gazi Üniversitesi 1- Genel Olarak Bir ekonominin başarı ölçütlerinden birisi de istihdam yaratma kapasitesidir.

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Ocak 2008

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Ocak 2008 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 4 Ocak 28 ÖZET Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde,22 oranında artmış ve 27 yıl sonu enflasyonu yüzde 8, olmuştur. İşlenmiş gıda fiyatlarında yılın ikinci yarısından

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman

ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman ANA METAL SANAYİİ Hazırlayan Leyla DOLUN Kıdemli Uzman 422 1. SEKTÖRÜN TANIMI Ana metal sanayii ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında 27 no lu gruplandırma içinde yer almaktadır.

Detaylı

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman

Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman Dış Ticaret Politikası-Giriş Dr. Dilek Seymen Dr. Aslı Seda Bilman 2 Đçerik 1.Dış Ticaret Politikası-Giriş: Tanım, Genel Ekonomi Politikası içindeki Yeri, Teori-Politika Farkı, Devlet Müdahalesinin Gerekliliği;

Detaylı

Tekstil ve Hazır Giyim Sektöründe Endüstri-İçi Ticaretin Analizi: Türkiye ve Çin Örneği

Tekstil ve Hazır Giyim Sektöründe Endüstri-İçi Ticaretin Analizi: Türkiye ve Çin Örneği İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi Cilt 3, Sayı 1, 2015, ss.1-9 ISSN:2147-804X http://www.isletmeiktisat.com Tekstil ve Hazır Giyim Sektöründe Endüstri-İçi Ticaretin Analizi: Türkiye ve Çin Örneği

Detaylı

MARKA EKONOMİSİ. İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme

MARKA EKONOMİSİ. İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme MARKA EKONOMİSİ İtalya, İspanya örnekleri ve Türkiye için değerlendirme 1960 larda İtalya, İspanya ve Türkiye 1960 larda İtalya, İspanya ve Türkiye 1960 larda Almanya ya çalışmak için işçi göndermeye başlayan

Detaylı

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar Ussal Şahbaz 12 Kasım 2014 Ankara Türkiye'de e-ihracat Slide 2 Çerçeve E-ihracatın Türkiye için manası Aynı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Güncelleme: 15 Nisan 2012

Güncelleme: 15 Nisan 2012 İNOVİTA için Gözden Geçirilmiş Sürüm Dünya Bankası Türkiye Ulusal İnovasyon Sistemi Raporu ndan Özet Notlar Haziran 2009 Güncelleme: 15 Nisan 2012 1 2007 ve 2013 yılları arasını kapsayan 9. Kalkınma Planı,

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 12.05.2014 Sayı 27 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO:2006/9) BİRİNCİ KISIM Genel Bilgi ve İşlemler

TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO:2006/9) BİRİNCİ KISIM Genel Bilgi ve İşlemler Dış Ticaret Müsteşarlığından: TEBLİĞ İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ (TEBLİĞ NO:2006/9) BİRİNCİ KISIM Genel Bilgi ve İşlemler Soruşturma MADDE 1 - (1) Balkan Motor Sanayi ve Ticaret

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

Tablo 35 İldeki OSB lerin Elektrik ve Doğalgaz Tüketimi, OSB lerde bulunan Firma Sayıları ve İstihdam

Tablo 35 İldeki OSB lerin Elektrik ve Doğalgaz Tüketimi, OSB lerde bulunan Firma Sayıları ve İstihdam SANAYİ İldeki 3 ilçede üretim aşamasına geçmiş 4 OSB bulunmaktadır. İlde üretim aşamasına geçmiş OSB bulunan ilçeler; Kütahya Merkez (2 adet), Gediz ve Tavşanlı dır. Ayrıca Simav ilçesinde ise aktif olmayan

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Eylül 2 ÖZET Ağustos ayında yıllık enflasyon, yüzde 1,2 olarak gerçekleşmiş ve önceki raporlarımızdaki öngörülerimizle tutarlı bir seyir izlemiştir. Aylık tüketici fiyat

Detaylı

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu

Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Otomotiv Sanayii Dış Ticaret Raporu Kasım 2015 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA OTOMOTİV SANAYİİNDE DIŞ TİCARET Otomotiv Sanayi Ürünlerini İçeren UİB Verisine Göre 1 : 1. 2015 yılı Ocak-Kasım

Detaylı

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET VERİLERİ 19 Şubat 2012 T.C. KUVEYT BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET

Detaylı

tepav Nisan2014 N201414 DEĞERLENDİRMENOTU DEVLET DESTEĞİ OLMADAN TEKNOLOJİ GELİŞTİRİLİR Mİ? Kore Otomobil Örneği 2

tepav Nisan2014 N201414 DEĞERLENDİRMENOTU DEVLET DESTEĞİ OLMADAN TEKNOLOJİ GELİŞTİRİLİR Mİ? Kore Otomobil Örneği 2 DEĞERLENDİRMENOTU Nisan214 N21414 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı İrem KIZILCA 1 Araştırmacı, Ekonomi Çalışmaları DEVLET DESTEĞİ OLMADAN TEKNOLOJİ GELİŞTİRİLİR Mİ? 2 Güney Kore dünyanın

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

Çalışan Devir Oranı Araştırması. İşgücü Analitikleri - Ekim 2012

Çalışan Devir Oranı Araştırması. İşgücü Analitikleri - Ekim 2012 Çalışan Devir Oranı Araştırması İşgücü Analitikleri - Ekim 2012 Araştırma Hakkında 2012 Ekim ayında PERYÖN ve Towers Watson tarafından düzenlenen Çalışan Devir Oranı Araştırması na çeşitli sektörlerden

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TARIM MAKİNELERİ İHRACATI % 92 ORANINDA ARTTI

TARIM MAKİNELERİ İHRACATI % 92 ORANINDA ARTTI TARIM MAKİNELERİ İHRACATI % 92 ORANINDA ARTTI Tarım makineleri sektörü tarıma hizmet eden makinelerin ve ekipmanların üretimini, ticaretini ve tüketimini kapsayan reel sektöre ait bir sanayi sektörüdür.

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER... 3.13 3.13 3.13 3.13 ÖZET Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,1 oranında artmış, yıllık tüketici enflasyonu sınırlı bir yükselişle yüzde 7,1 olmuştur. Gıda ve ilişkili hizmet fiyatlarında enflasyon yüksek

Detaylı

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2013 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Kasım 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Kasım 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kasım 7 ÖZET Ekim ayında tüketici fiyatları gıda fiyatlarındaki belirgin yükselişin etkisiyle yüzde 1,1 oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde 7,7 olarak gerçekleşmiştir.

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. Dış Ticaret Beklenti Anketi

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. Dış Ticaret Beklenti Anketi T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Dış Ticaret Beklenti Anketi 216 2. Çeyrek Dönemi Beklentilerine İlişkin Genel Değerlendirmeler 11 Nisan 216 Ekonomik Araştırmalar ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü DIŞ TİCARET BEKLENTİ

Detaylı

tepav Ekim2015 N201527 DEĞERLENDİRME NOTU Göçün Ardından Suriye ile Ticari İlişkiler

tepav Ekim2015 N201527 DEĞERLENDİRME NOTU Göçün Ardından Suriye ile Ticari İlişkiler Ekim2015 N201527 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı DEĞERLENDİRME NOTU Esra ÖZPINAR Seda BAŞIHOŞ Aycan KULAKSIZ Ekonomi Çalışmaları Göçün Ardından Suriye ile Ticari İlişkiler Göç sosyal,

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

BURSA DAKİ 250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN GENEL BİR DEĞERLEMESİ

BURSA DAKİ 250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN GENEL BİR DEĞERLEMESİ BURSA DAKİ 250 BÜYÜK FİRMA VERİLERİNİN GENEL BİR DEĞERLEMESİ Prof. Dr. Erol İyibozkurt ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F. ÖĞRETİM ÜYESİ Bursa Ticaret ve Sanayi Odası 1997 yılında başlattığı Bursa daki 500 Büyük

Detaylı