İÇİNDEKİLER. Sonuç Özet Öneriler Kaynaklar Ekler... 38

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İÇİNDEKİLER. Sonuç Özet Öneriler... 33 Kaynaklar... 37 Ekler... 38"

Transkript

1 Türkiye nin Cari Açığı: Makro ve Mikro Açıdan Nedenleri ve Çözüm Önerileri YASED - ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ KASIM 2011 i

2 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ii Şekil Listesi... iii Tablo Listesi... iii Ekler... iv ÖNSÖZ... v Giriş ) Dünya da ve Türkiye de Cari İşlemler Açığı ) Cari İşlemler Açığı Sorununa Makro Yaklaşımlar... 4 i) Cari İşlemler Açığının Diğer Yüzü: Tasarruf-Yatırım Dengesizliği... 4 ii) Ortalama Üretkenlik/Beceri Düzeyi:... 6 iii) Reel Döviz Kuru Düzeyi:... 7 iv) Cari İşlemler Açığının Finansman Yapısı:... 9 v) Yerlileştirme: ) Cari İşlemler Açığı Sorununa Mikro Bir Yaklaşım: Yüksek Dış Ticaret Açığı Veren Sektörler.. 13 Enerji: Kimyasal Madde ve Ürünler: Ana Metal Sanayi: Makine İmalatı: Otomotiv ve Otomotiv Yan Sanayi: Kauçuk ve Plastik Ürünlerin İmalatı: Tarım ve Hayvancılık, Gıda: Sonuç Özet Öneriler Kaynaklar Ekler ii

3 Şekil Listesi Şekil Döneminde Kişi Başına GSYH Endeksinde Değişim (2000=100)... 6 Şekil Döneminde Türkiye nin İhracat, İthalat, Dış Ticaret Açığı, Reel Döviz Kuru ve GSYH* Değişimi (%)... 8 Şekil İkinci Çeyrekleri Arasında Yıllık Cari İşlemler Açığı ve Finansmanı (milyar dolar) Şekil Döneminde Türkiye nin Ödemeler Dengesi (milyar dolar) Şekil 5. Enerji Sektörünün Dış Ticareti (milyar dolar) Şekil 6. Kimyasal Madde ve Ürünlerin Dış Ticareti (milyar dolar) Şekil 7. Ana Metal Sanayi Dış Ticareti (milyar dolar) Şekil 8. Makine (Elektrik-Elektronik) Sanayi Dış Ticareti (milyar dolar) Şekil 9. Otomotiv Sektörü Dış Ticareti (milyar dolar) Şekil 10. Kauçuk ve Plastik Ürünler Sektörü Dış Ticareti (milyar dolar) Şekil 11. Gıda Sektörü Dış Ticareti (milyar dolar) Tablo Listesi Tablo 1. Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasına (USSS) göre Dış Ticaret (milyon dolar) Tablo Yılında Enerjide Dış Ticaret (milyon dolar) Tablo 3. Türkiye nin Ham Petrol İthalatı Tablo Yılında Kimyasal Madde ve Ürünlerde Dış Ticaret (milyon dolar) Tablo Yılında Ana Metal Sanayi Dış Ticareti (milyon dolar) Tablo Yılında Makine Sektörü Dış Ticaret (milyon dolar) Tablo Yılında Otomotiv Sektörü Dış Ticareti (milyon dolar) Tablo Yılında Kauçuk ve Plastik Ürünler Sektörü Dış Ticareti (milyon dolar) Tablo Yılında Tarım ve Hayvancılık,Gıda Sektörü Dış Ticareti (milyon dolar) iii

4 Ekler Ek İkinci Çeyreğinde OECD Ülkelerinde Cari İşlemler Hesabının GSYH ye Oranı (%) Ek 2. Türkiye de Cari İşlemler Hesabının GSYH ye Oranı ve Büyüme Hızı (%) Ek 3. Reel Döviz Kuru, İhracat ve İthalat arasında Nedensellik İlişkisi...39 Ek 4. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BEC) Göre Yıllık İthalat..39 Ek 5. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına (BEC) Göre Aramalı İthalatı ( milyar dolar)..39 iv

5 ÖNSÖZ Bu rapor 2011 yılında YASED Uluslararası Yatırımcılar Derneği tarafından Türkiye ekonomisi açısından büyük önem taşıyan cari açık problemine çözüm önerileri sunmak üzere hazırlatılmıştır. YASED Ekonomik Araştırmalar ve Politikalar çalışma grubu başkanı Dr. Ahmet Çimenoğlu nun koordinasyonunda, YASED üyesi şirket temsilcilerinin ve ekonomistlerin oluşturduğu bir grubun katılımıyla hazırlanan rapor Koç Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Sumru Öz tarafından kaleme alınmıştır. Katkılarından dolayı üyelerimiz ve değerli uzmanlarımıza teşekkürlerimizi sunarız. Bu raporun tüm hakları saklıdır. Rapordan Türkiye nin Cari Açığı: Makro ve Mıkro Açıdan Nedenleri ve Çözüm Önerileri referansı yazılmak kaydıyla alıntı yapılabilir. v

6 Giriş İktisatçılar arasında büyük ekonomik dengesizliklerin sürdürülebilir olmadığı, eninde sonunda bir düzeltme ile karşı karşıya kalınacağı konusunda bir fikir birliği vardır. Ani düzeltmelerin milli geliri azaltarak hane halkları ve şirketler kesimi üzerinde yıkıcı etki yaratması nedeniyle düzeltmelerin yavaş yavaş gerçekleşmesi umulur. Ancak bugüne kadar -en azından Türkiye örneğinde- büyük dengesizlikler hep büyük krizler tarafından giderilmiştir. Türkiye nin 1990 lar boyunca verdiği bütçe açıklarından kaynaklanan dengesizlikler, 2001 de yaşadığı ekonomik krizin temel nedeni olarak öne çıkmıştır. Küresel kriz her ne kadar Türkiye nin ulusal boyuttaki dengesizliklerinden değil küresel boyuttaki dengesizliklerden kaynaklanmış olsa da, krizin başlarında dünyanın en büyük yirmi ekonomisi arasında en çok Türkiye ekonomisi küçülmüştür. Bu çerçevede, küresel krizin Türkiye üzerindeki etkisinin 2010 yılından itibaren ortadan kalkmasıyla birlikte kriz öncesi değerlerinin de üzerine çıkan ve büyük oranda kısa vadeli uluslararası sermaye akımlarıyla finanse edilen cari işlemler açığının sürdürülebilirliği, Türkiye nin en önemli ekonomik sorunu haline gelmiştir. Dalgalı döviz kuru rejimi altında sürdürülemez cari açığın ilk belirtisi döviz kuru hareketlerinde görülmektedir. Gerçekten de 2011 in Temmuz ayı sonlarında başlayan TL deki değer kaybı, Türkiye de cari işlemler açığının sürdürülemez bir boyuta ulaştığı konusunda bir uyarı olarak değerlendirilmelidir. Cari açığın sürdürülebilirliği, finansal açıklık derecesi, döviz kuru rejimi, finansal/kurumsal yapı ve açığın kamu veya özel sektör bileşenleri gibi sadece ülkeye özgü koşullar tarafından değil, uluslararası finansal sistemin borç verme koşulları tarafından da belirlenmektedir. Bu açıdan da Türkiye nin cari işlemler açığına bağlı riskini düşürmesi, önümüzdeki dönemde dünya ekonomisine yayılması olası Avrupa kaynaklı bir borç krizini en az zararla atlatması için olmazsa olmaz bir koşul olarak öne çıkmaktadır. Türkiye gibi gelişmekte olan ve büyüme için dış kaynağa ihtiyacı olan bir ülkede cari işlemler açığının sıfırlanması beklenmemektedir. Ancak sürdürülebilir olması için cari açığın azaltılması gerektiği yolunda bir görüş birliği vardır. Bunun için ise öncelikle cari işlemler açığının nelerden kaynaklandığının ortaya çıkarılması gerekmektedir. Cari işlemler açığının nelerden kaynaklandığını iki farklı açıdan incelemek mümkündür. Cari işlemler açığının temelde bir iç tasarruf eksikliği sorunu olduğundan hareketle çözüm için makro açıdan ilk sorgulanması gereken olgu yurtiçi

7 tasarrufların yetersizliğidir. Makro bakış açısından diğer bir yaklaşım 1, aşırı cari açığın ortalama üretkenlik/beceri düzeyinin yabancı para cinsinden ortalama gelir düzeyinden düşük olmasından kaynaklandığıdır. Bu durumda Türkiye nin ortalama şirketinin verimliliğini artırması ve ortalama insanının vasıf eksikliklerini gidermesi gibi uzun vadeli stratejiler geliştirmesi gerekmektedir. Üçüncü yaklaşım cari işlemler açığının düzeyi kadar hangi kaynaklarla finanse edildiğinin de önemli olduğu ve bu kaynaklar içinde uluslararası doğrudan yatırımların payı ne kadar yüksekse cari işlemler açığının o derece sürdürülebilir olduğu bulgusundan 2 yola çıkarak Türkiye nin asıl olarak yatırım ortamını iyileştirerek daha çok uluslararası doğrudan yatırım çekmesi gerektiğidir. Makro açıdan son yaklaşım ise cari işlemler açığı asıl olarak dış ticaret açığından kaynaklandığı için reel döviz kuru ile dış ticaret açığı ilişkisinin sorgulanması gerektiğidir. Türkiye nin cari işlemler açığının büyük ölçüde dış ticaret açığından oluştuğu göz önüne alındığında bu açığın kaynaklarını mikro açıdan ele alarak bu doğrultuda çözüm önerileri geliştirmek de mümkün olabilir. Türkiye nin dış ticaret açığının hangi sektörlerde yoğunlaştığı araştırılarak, buna uygun çözüm önerileri geliştirilebilir. 3 Bu bağlamda cari açığa etkisi olduğu ortaya çıkarılan sektörlerden seçilen firma temsilcilerinin saha deneyimleri ve bakış açıları, cari açığa getirilecek çözüm önerilerine katkı sağlayabilir. Bu çalışma, önümüzdeki dönemde dünya ekonomisine yayılması olası bir krizi en az zararla atlatmak için Türkiye nin yüksek cari işlemler açığı sorununu makro ve mikro açıdan inceleyerek çözüme yönelik öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Bu amaca yönelik olarak ilk bölümde, cari işlemler açığında küresel çapta yaşanan dengesizlikler ve bu dengesizlikler içinde Türkiye nin yeri saptanacaktır. İkinci bölümde, cari işlemler açığı sorunu makro açıdan incelenerek, farklı yaklaşımlara bağlı olarak bu soruna hangi çözümlerin getirilebileceği ele alınacaktır. Türkiye nin cari işlemler açığının büyük ölçüde dış ticaret açığından oluştuğu göz önüne alındığında bu ikincisinin nelerden kaynaklandığını mikro açıdan ele alarak, hangi sektörlerdeki hangi sorunların dış ticaret, dolayısıyla cari işlemler açığına yol açtığı üçüncü bölümde ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır. 1 Üçer, M. (2011) 2 Togan, S. ve H. Ersel (2005) 3 Öz, S. (2007) 2

8 1) Dünya da ve Türkiye de Cari İşlemler Açığı Küresel dengesizliklerin krizine neden olan önemli faktörlerden birisi olduğu konusunda bir fikir birliği vardır. Kriz öncesinde dünya çapında gözlemlenen en büyük dengesizlik ise, Çin başta olmak üzere Asya ülkelerinin ve Avrupa Birliği nin ihracatçı ülkelerinin cari işlemler fazlası ile finanse edilen ABD nin dev cari işlemler açığı olarak öne çıkmaktadır yılından itibaren hızla artan ABD nin cari işlemler açığı, 2006 da 800 milyar dolarla en yüksek düzeyine ulaşmıştır. Aynı yıl tutsat piyasalarında başlayan dalgalanma ile eş zamanlı olarak azalmaya başlayan ABD cari işlemler açığı, krizin küresel boyuta ulaşmasından sonra 2009 yılında yarı yarıya azalmıştır. Ekonomik krize bağlı keskin düzeltme yalnızca ABD de değil kronik cari işlemler açığı sorununa sahip diğer ülkelerde ve Türkiye de de yaşanmıştır. Ancak küresel krizin etkilerinin hafiflediği 2010 yılında Türkiye de tekrar artmaya başlayan cari işlemler açığı, tutar olarak küresel kriz öncesi eriştiği en yüksek düzeyin de üzerine çıkmıştır. Üstelik 2011 yılı içinde daha da artan cari işlemler açığı ile Türkiye nin ABD ve İtalya nın ardında dünyanın üçüncü en çok açık veren ülkesi olması beklenmektedir. Gerçekten de cari işlemler dengesinin GSYH ye oranı olarak bakıldığında, 2011 yılının ikinci çeyreğinde Türkiye nin Yunanistan ve Portekiz in ardından en çok açık veren üçüncü OECD üyesi olması, bu soruna karşı acil önlemler alınması gerektiğini göstermektedir (Ek 1). Zira Türkiye ile benzer düzeyde ancak çok uzun zamandır cari işlemler açığı veren bu ülkelerde küresel kriz borç krizine dönüşerek hala etkisini sürdürmektedir yılı için GSYH nin %10 una yaklaşması beklenen Türkiye nin cari işlemler açığı yalnızca diğer ülkelerle karşılaştırıldığında değil, kendi geçmiş değerlerine kıyasla da aşırı yüksek hale gelmiştir döneminde, özellikle Türkiye nin ithal ikameci sistemi terk ederek, dışa açık büyüme stratejisi uygulamaya başladığı 1980 sonrası dönemde yaşanan krizlerin, bir başka deyişle GSYH nin küçüldüğü yılların hemen öncesinde cari işlemler açığı yüksek değerler aldığı gözlenmiştir (Ek 2) krizinden bir önceki yıl bu açığın GSYH ye oranı %3,6, 2001 krizinden önce ise %4,9 olarak kaydedilmiştir döneminde %5 in üstüne çıkan cari işlemler açığının GSYH ye oranı, Türkiye tarihinde ilk kez bu kadar uzun süre sürdürülebilmiştir. Bunda 2001 krizi sonrasında yapılan reformlarla temel politika göstergelerinin düzeltebilmiş olmasının yanı sıra 2005 yılında AB ile üyelik müzakerelerinin başlaması ile farklı dinamiklerin ortaya çıkması etkili olmuştur. Örneğin, ortalaması %1 in altında olan net uluslararası doğrudan yatırım girişlerinin GSYH ye oranı, 2006 yılında %3,8 e ulaşmıştır. Gerçekten de cari açığın -en azından 3

9 belli bir dönem- sürdürülebilmesinin uluslararası doğrudan yatırımların GSYH ye oranının yükseltilmesi ile mümkün olabildiği üzerine çalışmalar 4 da bulunmaktadır. Ayrıca krizle sonuçlanan diğer dönemlerden farklı olarak, arasında cari işlemler açığı, tasarruf oranındaki düşüşler ve büyük bütçe açıkları nedeniyle değil özel sektörün yatırım ve tüketim talebi nedeniyle oluşmuştur. 5 Ancak 2008 Eylül ayında başlayan küresel kriz sürecinde, 2009 un ilk çeyreğinde reel olarak %15 düşen GSYH si ile Türkiye yalnızca dünyanın en büyük yirmi ekonomisi arasında değil başlıca yükselen piyasa ekonomileri arasında da en çok daralan ülke olmuştur. Bu durum, ülke içindeki makroekonomik dengeler ne kadar sağlam olursa olsun, global piyasalarda yaşanabilecek bir likidite ve/veya kredi krizinin Türkiye gibi dış finansman ihtiyacı çok yüksek olan ülkeler üzerinde son derece olumsuz etkileri olabileceğinin somut bir göstergesidir. 2) Cari İşlemler Açığı Sorununa Makro Yaklaşımlar Cari işlemler açığına ilişkin çözüm önerileri üretmeden önce, cari işlemler açığına neden olan faktörleri incelemek gerekmektedir. Çalışmanın bu bölümünde, Türkiye deki cari işlemler açığına dört farklı perspektiften yaklaşılarak, sorunun makroekonomik çerçevesi çizilecek ve çözüm önerilerine baz teşkil edebilecek bir zemin oluşturulmaya çalışılacaktır. i) Cari İşlemler Açığının Diğer Yüzü: Tasarruf-Yatırım Dengesizliği İktisat yazınında cari işlemler açığı, temelde tasarruf/tüketim ve yatırımları etkileyen makro, mikro ve kurumsal düzeydeki gelişmeler tarafından belirlenir 6 ve belli bir dönemde bir ülkenin toplam yatırımları ile tasarrufları arasındaki fark olarak tanımlanır. Cari işlemler açığın finansmanı ise yurtiçindeki doğrudan yatırım ve yurtdışında yapılan doğrudan yatırımlar arasındaki fark ile portföy yatırımları ve diğer yatırımlar için yükümlülükler ve varlıklar arasındaki fazlalıkla sağlanır. Cari açığın sermaye ve finans hesapları ile finanse edilemeyen kısmı rezervlere karşılanır. Finans hesabı dışa kapalı olan bir ekonomide, tanım gereği dış finansman olmayacağı için yurtiçi yatırımlar sadece yurtiçi tasarruflar tarafından finanse edilebilir. Bir başka deyişle, finansal olarak dışa kapalı bir ekonominin yatırım ve dolayısıyla büyüme potansiyeli yurt içi tasarruf oranlarıyla sınırlıdır. Bu nedenle ekonomik büyüme sadece yurtiçi tasarruflarla sağlanabilir. Finansal serbestleşme ile cari işlemler açığının finansmanı ve sürdürülebilirliği dönemler arası bir olgu haline 4 Togan ve Ersel (2005) 5 Akçay ve Üçer (2006) 6 Özmen, E. (2007) 4

10 gelir. Finansal açıklık ve dalgalı döviz kuru rejimleri, makroekonomik temelleri güçlü ve finansal yapıları düzenlenmiş ekonomilerde yatırımlarının tasarruflarından sistematik olarak fazla olabilmesini ve farklı koşullarda risk unsuru olarak algılanabilecek yurt içi yatırım-tasarruf açığının, dolayısıyla cari işlemler açığının bir süre mazur görülebilmesini sağlar. Bu şekilde tanımlandığında, bir ülkede cari işlemler açığı verilmesi, o ülkede ekonomik büyümeyi dış tasarruflara, yani uluslararası yatırımcıların tercihlerine bağlı kılar. Bu durumda, tamamen dış koşullar bile tetiklese, ani sermaye çıkışları, ülke ekonomisini hızlı bir düzeltmeye zorlayabilir. Beklentilerin bozulmasıyla iç talep sert bir şekilde daralırken, para birimi hızla değer kaybedebilir. 7 Bu nedenle, sürdürülebilir bir büyüme hedefi olan bir ülkede, iç tasarrufların artırılması büyük önem taşımaktadır. Türkiye de yurtiçi tasarruf oranı 2003 yılından sonra gelişmekte olan ülkelerin ortalamalarının belirgin bir şekilde altına düşmüştür. Gelişmekte olan Doğu Asya ülkelerinde yurtiçi tasarrufların GSYH ye oranı %45 lere kadar çıkarken, bu oran Türkiye de %15 ler düzeyinde bulunmaktadır. Türkiye de tasarruf oranın düşük olmasının temel nedeni, özel sektör tasarruflarının 2000 li yıllarda hızla azalma eğilimine girmesidir. Kamu maliyesinde 2001 krizi sonrasında sergilenen disiplinli politikalar sayesinde, önceki dönemlerde Türkiye deki tasarruf açığının temel belirleyici olan kamu sektörü, yerini özel sektöre bırakmış durumdadır. Ayrıca, bu dönemde şirketler kesiminin tasarruf etmek yerine yatırımı tercih etmesi de tasarruf oranlarının düşük kalmasında etkili olmuş görünmektedir. Saptama ve Öneriler: Kadınların ve gençlerin işgücüne katılımına destek sürmelidir. Bu sayede hanehalkının gelir düzeyi artabilir ve yurtiçi tasarrufların yetersizliği sorununda rol oynayan düşük gelir düzeyi yükseltilebilir. Yurtiçi tasarruflar, bireysel emeklilik ve sigorta şirketleri ile birlikte, varlık yönetimi şirketleri gibi, özel sektör katılımıyla teşvik edilebilir. Bu bağlamda yeni finansal ürünlerin gelişimi ve finansal okur-yazarlığın artırılması için eğitim ve kampanyaların düzenlenmesi önemli olacaktır. 7 Üçer ve van Rijckeghem (2009) 5

11 Yatırım fonlarının ve bireysel emeklilik sisteminin gelişimi teşviklerle desteklenmelidir. Bireysel emeklilik sistemine katılımı daha cazip hale getirmek için sisteme aktarılan katkı paylarının vergiden muaf kısmı artırılabilir. Bireysel emeklilikte işveren katılımının ücretlendirme politikası dâhilinde kullanılabilecek bir alternatif haline gelmesi için de teşvik uygulanabilir. ii) Ortalama Üretkenlik/Beceri Düzeyi: Yüksek cari işlemler açığı, bir ülkenin küresel mal ve hizmet piyasasında yeterli varlığı gösteremediği anlamına da gelir. Bununn temel sebebi ise yabancı para cinsinden ortalama gelir düzeyi ile ortalamaa üretkenlik/beceri düzeyi arasında uyumsuzluktur 8. Ortalama üretkenlik/beceri düzeyindeki artışı kişi başına gelirdeki reel artış ile gösterilebilir yılı kişi başına gelir düzeyini 100 olarak alan Şekil 1, 2010 yılında bu düzeyin %28 artışla 128 e ulaştığını göstermektedir. Oysa aynı dönemde ABD enflasyonundan arındırılmış dolar cinsindenn kişi başınaa gelirde %90 lık bir artış olmuştur. Türkiye nin küresel satın alma gücününn 2000 yılına göre yaklaşık iki katına çıktığı anlamına gelen bu artış, ithalat artışının ihracat artışının üzerine çıkarak dış ticaret açığının, dolayısıyla da cari işlemler açığının yükselmesinde rol oynamış gibi görünmektedir. Şekil Döneminde Kişi Başına GSYH Endeksinde Değişim (2000=100) Kaynak: Dünya Bankası Gelir düzeyi-üretkenlik düzeyi uyumsuzluğuna yapısal açıdan bakıldığında cari açığın bir ülkenin vasıf ve kurumsallaşma açığı anlamına geldiğini söylemek mümkündür. Bu durumda cari işlemler 8 Üçer (2011) 6

12 açığı sorununa karşı uzun vadeli stratejiler geliştirerek ortalama çalışanın vasıf eksikliği konusuna odaklanılması gerekmektedir. Saptama ve Öneriler: Hemen her şirket tarafından dile getirilen vasıflı işgücüne erişim sorununu çözmek için Türkiye nin mesleki eğitimdeki eksikliklerini gidermesi gerekmektedir. Bu konuda en başarılı ülke kabul edilen ve mesleki eğitimin şirketlerde verildiği Almanya örneği incelenebilir. Uzun dönemde cari açığı azaltmak için Türkiye de mesleki eğitim yanında bütüncül ve kapsamlı bir eğitim reformu da gerekmektedir. İlki ortalama çalışanın vasıf eksikliklerini giderirken, ikincisi yeni kuşakların günümüzün hızlı teknolojik değişimine ayak uydurabilecek becerilere sahip olacak şekilde yetişmesini sağlayabilecektir. Bunun yanı sıra, ortalama üretkenlik düzeyinin artırılmasında, üretimde kullanılan teknolojinin geliştirilmesi, bunun için de araştırma ve geliştirme çabalarının artırılması gerekmektedir. Bu konuda devletin sağladığı teşvik ve desteklerin genişletilmesi ve KOBİ lerin de ilgisini çekecek şekilde yaygınlaştırılması fayda sağlayabilir. iii) Reel Döviz Kuru Düzeyi: Türkiye de cari işlemler açığı temelde dış ticaret açığından kaynaklandığı için reel döviz kurunun değer kaybı ile dış ticaret açığının, dolayısıyla da cari işlemler açığının azaltılabileceği yolunda yaygın bir kanı vardır. Reel döviz kurunun düştüğü, bir başka deyişle ulusal para biriminin değer kaybettiği dönemlerde bir yandan rekabet gücü kazanımı nedeniyle ihracatın artması, diğer yandan ithal yerine yerli malların tercih edilmesi nedeniyle ithalatın azalması yoluyla dış ticaret açığının küçüleceği kabul edilmektedir. Oysa döneminde Türkiye nin ihracat, ithalat, dış ticaret açığı, reel döviz kuru ve milli gelirindeki değişimi yüzde olarak veren Şekil 2, bu ilişkinin düşünüldüğü kadar kesin olmadığını göstermektedir. Türkiye de TL nin reel olarak değerlendiği 2004, 2005, 2007 ve 2010 yıllarında beklenenin aksine ihracat artışı yaşanırken, değer kaybettiği 2006 yılında hem ithalat hem dış ticaret açığı artarken, küresel krizin etkisi altında geçen 2009 yılında ithalat da ihracat da azalmıştır. 7

13 Şekil Döneminde Türkiye nin İhracat, İthalat, Dış Ticaret Açığı, Reel Döviz Kuru ve GSYH* Değişimi (%) % Değişim İhracat Değişimi İthalat Değişimi Dış Ticaret Açığı Değişimi Reel Efektif Döviz Kuru Değişimi (Sağ eksen) GSYH Değişimi (Sağ eksen) Kaynak: TÜİK, TCMB (*)2010 (Ocak-Eylül) % Değişim 10 Genel kanı ve veriler arasındaki bu uyumsuzluk, Türkiye de reel döviz kuru ile dış ticaret dengesi ve bunun bileşenleri arasındaki ilişki üzerine birçok akademik araştırmayı tetiklemiştir. 9 Bu çalışmalarda, reel döviz kuru ile ithalat arasında karşılıklı bir etkileşim olduğu bulunurken ihracattan reel döviz kuruna doğru tek yönlü bir etkileşim olduğu saptanmıştır (Ek 3). Ayrıca ithalatın, ihracat üzerinde de etkili olduğu saptanırken, ithalatın ağırlıklı olarak ara mallardan oluştuğu Türkiye için bu durumun beklenen bir gelişme olduğu da vurgulanmıştır. Ek 3 de verilen nedensellik ilişkisi Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü bünyesinde yapılan Türkiye Ekonomisi için İhracat Arzı ve İthalat Talebi Modelleri başlıklı çalışma tebliğinin sonuçları ile de uyumludur. Bu çalışmaya göre Türkiye nin ihracat arzı, birim emek maliyeti, ihracat fiyatları ve milli gelir tarafından belirlenirken ithalat talebi reel döviz kuru ve milli gelirden etkilenmektedir 10. Gerek bu sonuçlar gerekse yukarıda sözü edilen akademik araştırmalar, Türkiye de reel döviz kurunun dış ticaret dengesini sağlamak amacıyla etkin bir şekilde kullanılamayacağını göstermektedir Detaylı bir literatür taraması için EAF Politika Notu e bakılabilir. 10 Aydın, Çıplak ve Yücel (2004) 8

14 iv) Cari İşlemler Açığının Finansman Yapısı: Tasarruf oranının düşüklüğüne bağlı olarak ekonomik büyümesi ciddi ölçüde dış finansmana dayanan Türkiye gibi bir ülkede, cari açığın sürdürülebilir bir düzeyde tutulması gerekmektedir. Bu durumda olan ülkelerde sürdürülebilir cari açık için dış finansmanın en kalıcı, hatta teknoloji transferine katkıları nedeniyle en yararlı yolu olan uluslararası doğrudan yatırımlar (UDY) önem kazanmaktadır. Türkiye için ödemeler dengesi krizi ile sonuçlanmayacak düzeyde bir cari açık, bir başka deyişle sürdürülebilir cari açık düzeyinin ne olduğu üzerine yapılan ampirik bir çalışmada 11 ya faiz hariç cari işlemler açığının GSYH ye oranının düşük tutulması ya da UDY nin GSYH ye oranının yükseltilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Söz konusu çalışmada, UDY girişlerinin GSYH ye oranının %3,5 düzeyine ulaşması durumunda reel döviz kurunda bir değer kaybına gerek kalmaksızın cari açığın sürdürülebilir olacağı sonucuna ulaşılmaktadır. Gerçekten de 2004 yılından bu yana cari işlemler açığının GSYH ye oranının, 1994 ve 2001 krizleri öncesindeki değerlerinin üstüne çıkmasına karşın, bir döviz krizinin yaşanmamış olması, bahsedilen çalışmanın sonuçlarına destek vermektedir yılı öncesinde ihmal edilebilir düzeyde olan Türkiye ye yönelik UDY girişlerinin, 2005 yılı ortasından itibaren belirgin bir şekilde arttığı Şekil 3 te görülmektedir. Bu gelişmede, 2003 yılında yürürlüğe giren Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ile uluslararası sermayeli şirketlerin ve şubelerin kuruluşu ve faaliyetlerine ilişkin izin zorunluluğunun kaldırılması ve şirket kurma işlemlerinin kolaylaştırılması gibi düzenlemeler rol oynamakla beraber, UDY ile ekonomik bütünleşmeler üzerine yapılan çalışmalar, asıl etkenin AB müzakere süreci olduğunu göstermektedir Togan ve Ersel (2005) 12 Öz (1991) 9

15 Şekil İkinci Çeyrekleri Arasında Yıllık Cari İşlemler Açığı ve Finansmanı (milyar dolar) Kaynak: IFS Özet olarak, cari işlemler açığının nedenlerinin yanı sıra, bu açığın hangi kaynaklarla finanse edildiği de önemlidir. Bu kaynaklar içinde UDY payı ne kadar yükseksee cari işlemler açığınınn o derecede sürdürülebilir olduğuu bulgusundan yola çıkarak Türkiye nin daha çok doğrudan sermaye çekmesi gerektiği açıktır. Saptama ve Öneriler: Özellikle Türkiye yi bölgesinde bir yatırım üssü olarak belirleyen ya da buna yönelik olarak Türkiye de ofis açan çok ulusluu şirketler, ihracat potansiyelleri ile cari açık sorununun çözümüne katkıda bulunabilirler. Bu bağlamda, yatırımcı şirketlerr için en öncelikli konu hukuki öngörülebilirlik ve sürdürülebilirliktir. Özel sektörün görüşleri alınmaksızın ve herhangi bir geçiş dönemi konmadan yapılan ani mevzuat değişiklikleri yatırımcılar arasında güvensizlik yaratmakta ve yeni yatırımlar önünde ciddi bir engel oluşturmaktadır. Bu nedenle; o Gerekli mevzuat ve uygulamalar uluslararası standartlara uygun olarak hayata geçirilmelidir. o Mevzuatta değişiklik yapılırken ilgili tarafların görüşünün alınarak doğru ve sürdürülebilir bir düzenleme hazırlanması sağlanmalıdır. o Uygulamaların geriye dönük olarak işlememesi, yorum farklılıklarına mahal vermeyecek şekilde mevzuatın açık ve basit olarak hazırlanması gerekmektedir. Türkiye ye istihdam katma değeri yüksek yatırımların ve sermayeninn çekilmesi ve istihdamın artırılması yönünde vergi ve teşvik enstrümanlarınınn iyileştirilmesi ve etkinleştirilmesi 10

16 öncelikler arasındadır. Bu yönde aşağıda belirtilen konularda iyileştirmelere gidilmesi faydalı bulunmaktadır; o Türkiye nin rekabet içinde olduğu ülkeler dikkate alınarak, teşvik uygulamalarında aleyhine işleyenlerin düzeltilmesi önem taşımaktadır. o Mevcut teşvik sistemi ilgili tüm tarafların katılımında ve özellikle sektörel ihtiyaç ve beklentilerin karşılanması doğrultusunda yeniden değerlendirilmelidir. Mevcut miktarlar üzerindeki tutarsızlıklar giderilmelidir. Büyük yatırımlar için esneklikler sağlanmalı, proje bazlı teşvikler geliştirilmelidir. o Sosyal güvenlik, Katma Değer Vergisi (KDV), Kurumlar Vergisi gibi şirketler açısından önemli maliyet oluşturan kalemlerde teşvik sağlanması önemlidir. İstihdamı artırmak yönünde, SSK Primi Gelir Vergisi kesintisi indirimleri sağlanabilir, daha önceden uygulandığı gibi Gelir Vergisi stopajı eklenebilir. o Enerji maliyetlerine yönelik olarak, turizm ve kültür işletmelerine tanınan haklar benzeri, işletmeye en düşük tarife uygulanabilir. o Vergi avantajı yatırım aşamasına çekilmelidir. İstisnanın yatırım harcamasının başladığı aşamadan itibaren uygulanması daha isabetli olacaktır. Daha önce uygulanmakta olan yatırım indirimi mevzuatı çok başarılı bulunmaktadır. o Bakanlar Kurulu yetkisi altında olan; Devlet Katkı Payı, ve İndirim Oranı desteklerinde sektörel teşviklerle birlikte proje bazlı teşviklerin de geçerli tutulması mevcut süreci etkinleştirecektir. o Bedeli karşılığı arsa tahsilinde, büyük yatırımlara yönelik olarak tercihen bedelsiz veya makul düzeyde bir maliyet getirilebilir. Fiyat öngörülebilirliği ve sabitlendirilmesi açısından, işletme ile protokol imzalanması hakkı tanınmalıdır. o Sadece makine ve techizat için geçerli tutulan KDV istisnası aslında tüm yatırım harcamalarına getirilmelidir. Günümüz sanayisinin ihtiyaçları doğrultusunda teknoloji ve yenilikçiliğin çekilmesi yönünde lisans, yazılım ve bina gibi asıl girdileri kapsayacak şekilde genişletilmelidir. Sınırlama getirilecekse bunun dışında kalan alanlara getirilmesi önerilmektedir. Tanınan avantaj ve hakların en azından makul bir süre değişmeyeceğine dair garanti verilmelidir. Geriye dönük uygulama yapılmamalıdır. 11

17 v) Yerlileştirme: Türkiye de ihracat 2000 li yıllarda çok hızlı bir şekilde büyüyerek ekonomiye çok önemli katkıda bulunmuştur yılında yıllık 31.3 milyar dolar düzeyinde bulunan Türkiye nin toplam ihracatının, 2011 yılında 140 milyar dolara ulaşması beklenmektedir. Ancak, Türkiye nin ihracatında ithal girdi kullanımının yüksekliği, ihracattaki artışla birlikte ithalatın da artmasına yol açmaktadır. Çalışmanın bu bölümünde, Türkiye nin sanayi üretiminde ithal girdi kullanımının azaltılmasına yönelik olarak son dönemlerde giderek daha sıkça tartışılan yerlileştirme kavramı değerlendirilecektir. Yerlileştirmeden genel olarak anlaşılması gereken, Türkiye için anlamlı bir katma değer yaratabilecek alanlarda, ithal girdilere alternatif olabilecek yerli girdilerin üretilmesidir. Burada kilit kavram, yapılacak olan yatırımların katma değerinin yüksek olması gereğidir. Eğer bu koşul sağlanmazsa, 1970 li yıllarda gündemde olan ithal ikameci politikaların yarattığı atıl ve verimsiz yatırımlara benzer bir durumla karşı karşıya kalınabilir. Bu nedenle, yerlileştirmeye yönelik politikaların son derece dikkatli bir şekilde oluşturulması gerekmektedir. Sanayimizde yerlileştirmenin başarılabilmesi için, devletin desteği ve yönlendirmesinin olması son derece önemli bir koşuldur. Yeni yatırımlarda yerlileştirmeye yönelik bazı hedeflerin yerine getirilmesi şartıyla, devlet destekleri ve teşvikler sağlanabilir. Bu hedefler, üretimde en az belli bir oranda yerli girdi kullanma zorunluluğu, ihracat için belirli hedefleri tutturma zorunluluğu ya da yerlileştirme için toplam yatırımın belli bir oranın ayrılması zorunluluğu şeklinde belirlenebilir. Bu koşulları yerine getirmeyi taahhüt eden yerli ya da uluslararası yatırımcıların, eşit koşullarda destek ve teşviklerden yararlanmasıyla, orta ve uzun vadede sanayimizin ithal girdi bağımlılığı azaltılabilir. Yerlileştirme çabalarında sadece nihai mallarına odaklanılmamalı, tedarik değer zincirleri incelenerek ithali elzem ara mallar için de Türkiye de yerlileştirme desteklenmelidir. Bunun başarılması halinde, istihdamın artırılması, ihracatın artırılması, cari açığın azaltılmasına destek ve KOBİ lerin gelişiminin sağlanması gibi birçok fayda bir arada yaratılacaktır. Bir diğer deyişle, yerlileştirme çabalarının sonucunda üretimde kullanılan ithal girdi oranındaki olası bir düşüş, dış kaynak ihtiyacımızı kalıcı bir şekilde azaltması anlamında, doğrudan uluslararası yatırımlarla aynı etkiyi yapabilecek bir gelişme olacaktır. Bu noktada, yerlileştirmeye yönelik bir politika çerçevesinde, doğrudan uluslararası yatırımcı mahiyetindeki şirketlerin Türkiye de 12

18 varlıklarını sürdürülebilir hale getirmelerini sağlayabilecek şekilde destek ve teşviklerin düşünülmesi de gerekir. Uluslararası yatırımcıların Türkiye ye ilk geldiklerinde yaptıkları yatırımdan çok daha önemlisi, ülkemizde kaldıkları süre içinde yatırımlarına devam etmeleridir. Bu yatırımların yerlileştirmeyi özendirici bir şekilde desteklenmesi ve teşvik edilmesi, orta ve uzun dönemde ülkemizin çok uluslu şirketler açısından bir yatırım üssü haline gelmesine neden olabilir. Uluslararası yatırımcıların Türkiye de sadece kısa vadeli fırsatlardan yararlanmak için değil, daha uzun vadeli ve stratejik yatırımlar yapmak için gelmesini de sağlayabilecek bu tür bir politika, ekonomi açısından ilk gelen uluslararası yatırım tutarından çok daha büyük bir önem arz etmektedir. 3) Cari İşlemler Açığı Sorununa Mikro Bir Yaklaşım: Yüksek Dış Ticaret Açığı Veren Sektörler döneminde Türkiye nin Ödemeler Dengesi bileşenlerini veren Şekil 5 e göre Türkiye de cari işlemler açığı, malların dış ticaretindeki dengesizlikten kaynaklanmaktadır yılında 56 milyar dolar olan dış ticaret açığı, hizmet ve yatırım gelirleri hesaba katıldığında 49 milyar dolara gerilerken, işçi dövizleri gibi cari transferler sayesinde cari işlemler açığı ancak 48 milyar dolara inebilmektedir. Şekil Döneminde Türkiye nin Ödemeler Dengesi (milyar dolar) Mal dengesi Cari işlemler hesabı Genel Denge (Rezerv değişimi) Kaynak: TC Merkez Bankası Mal, hizmet ve gelir dengesi Finans hesabı Türkiye nin cari işlemler açığı vermesinde en büyük payın dış ticaret açığına ait olması nedeniyle öncelikle bu dengesizliğin hangi ürünlerin ithalatından kaynaklandığını bulmak gerekmektedir. Geniş Ekonomik Grupların Sınıflaması na (BEC) göre ithalata bakıldığında, Türkiye nin ağırlıklı olarak ara mallar ve hammadde ithal ettiği ve yılları arasını kapsayan dönemde bu yapıda önemli bir değişim yaşanmadığı görülmektedir (Ek 4). Tüketim malları ithalatının toplam ithalat 13

19 içindeki payında önemli bir artış olmaması yüksek ithalat artış hızının tek başına TL deki değerlenme nedeniyle artan tüketim malları ithalatından kaynaklanmadığını göstermektedir. Bu durumda, ithalat artışının nelerden kaynaklandığını anlamak için 2010 yılında toplam ithalatın %71 ini oluşturan hammadde ve aramalı ithalatı kaleminin alt gruplarını incelemek gerekmektedir. Bu incelemenin sonucunda Türkiye nin aramalı ithalatının asıl olarak sanayi için işlem görmüş ve işlem görmemiş hammaddelerden oluştuğu görülmektedir (Ek 5). Buna göre Türkiye de 2002 yılından itibaren ithalatta gözlenen artış enerji yanında sanayi için işlem görmüş hammaddeler ithalatındaki artıştan kaynaklanmaktadır. Türkiye nin cari işlemler açığı vermesinde en büyük payın aramalı ithalatına ait olması nedeniyle öncelikle bunun hangi sektörler için geçerli olduğunu bulmak gerekmektedir. Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasına (USSS, Rev.3) göre 2010 yılında sektörlere ait ithalat, ihracat ve dış ticaret açığı değerleri Tablo 1 de verilmiştir: Tablo 1. Uluslararası Standart Sanayi Sınıflamasına (USSS) göre 2010 Dış Ticaret (milyon dolar) Ürün Grubu İthalat İhracat Dış Denge Ham petrol ve doğalgaz Kimyasal madde ve ürünler Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıtlar Atık ve hurdalar Başka yerde sınıflandırılmamış makine ve teçhizat Ana metal sanayi Diğer ulaşım araçları Tıbbi aletler; hassas optik aletler ve saat Radyo, televizyon, haberleşme teçhizatı ve cihazları Başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makine ve cihazlar Büro, muhasebe ve bilgi işleme makineleri Kâğıt ve kâğıt ürünleri Tarım ve hayvancılık Maden kömürü, linyit Motorlu kara taşıtı ve römorklar Tabaklanmış deri, bavul, el çantası, saraciye ve ayakkabı Basım ve yayım; plak, kaset vb Ağaç ve mantar ürünleri (mobilya hariç); hasır vb Tütün ürünleri Mobilya ve başka yerde sınıflandırılmamış diğer ürünler Plastik ve kauçuk ürünleri Metal eşya sanayi (makine ve teçhizatı hariç) Metalik olmayan diğer mineral ürünler Gıda ürünleri ve içecek Tekstil ürünleri Giyim eşyası Kaynak: TÜİK 14

20 Bu saptamaların ardından, çalışmanın bu bölümde Türkiye dee dış ticarett açığında en önemli rol oynayann sektörlerin genel görünümü verildikten sonra, söz konusu sektörlerden YASED üyesi şirketlerin temsilcileriyle yapılan dış ticaret odaklı değerlendirmeler özetlenecektir. Enerji: Türkiye nin dış ticaretinde en büyük açık bilindiği gibi enerji sektörüne aittir. Şekil 5, enerji sektörü ithalatının 2008 yılında 50 milyara ulaştıktan sonra 2009 da 30 milyar dolara düştüğünü, 2010 yılında ise tekrar yükselerek 40 milyar dolar olduğunuu göstermektedir. Şekil 5. Enerji Sektörünün Dış Ticareti (milyar dolar) Kaynak: TÜİK Gerekli termik enerjinin sadece %10 u yurt içinden sağlanmakta, %90 ı ise ithal edilmektedir. Tablo 2, yılı enerji ithalatının başlıca 23, 5 milyar dolarlık ham petrol ve doğalgaz ile 13,8 milyar dolar tutan kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıt ithalatındann oluştuğunu, ikincisinde 4,2 milyar dolarlık bir ihracatın yapıldığını göstermektedir yılı enerji ithalatının 9,6 milyar dolarını ham petrol oluştururken doğalgaz ithalatı 14 milyar dolara yaklaşmaktadır. Tablo Yılında Enerjide Dış Ticaret (milyon dolar) Sektör ve Ürün Grubu İthalat Ham petrol ve doğalgaz Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıtlar Maden kömürü, linyit ve turb Kaynak: COMTRADE İhracat Dış Denge

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015

EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015 EKONOMİ BAKANLIĞI GİRDİ TEDARİK STRATEJİSİ 2013-2015 GİTES NİÇİN GEREKLİ? Sorunlar; Emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve artışlar, Dünya girdi kaynaklarının geleceğine yönelik belirsizlikler, Girdi tedarik

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

kanı CEO, Borusan Holding

kanı CEO, Borusan Holding TÜRKİYE SANAYİSİNE NE SEKTÖREL BAKIŞ Agah Uğur TÜSİAD, Sanayi Çalışma Grubu Başkan kanı CEO, Borusan Holding 27 Mayıs s 2008 AMAÇ NEDİR? Büyümenin motoru: Rekabet gücü yüksek Katma değer içeriği yüksek

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı BURSA 21/05/2015 1 SUNUM PLANI 1. Yeni Teşvik Sisteminin Hazırlık Süreci

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ

YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİ M. Özger BOZOĞLU Dış Ticaret Uzmanı Ahmet GÜNEŞ Dış Ticaret Uzmanı İSTANBUL 10/12/2014 1 SUNUM PLANI 1.

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013

Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program. 22 Kasım 2013 Dünya ve Türkiye Ekonomisindeki Gelişmeler ve Orta Vadeli Program 22 Kasım 201 Büyüme Tahminleri (%) 4, 4,1 Küresel Büyüme Tahminleri (%) 4,1,2,0 ABD Büyüme Tahminleri (%) 2,,,,,,1,6,6 2,8 2,6 2,4 2,2

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI ŞUBAT 2015 İZMİR YATIRIM TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ 1. Mevzuat ve Hedefler Tasarrufların katma değeri yüksek yatırımlara yönlendirilmesi, Üretim ve

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü. Temmuz 2010 ANKARA

TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü. Temmuz 2010 ANKARA Belirli Göstergelerle İmalat Sanayindeki Aylık Gelişmeler TÜRKİYE KALKINMA BANKASI A.Ş. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Temmuz 21 ANKARA Hazırlayanlar Sektör Adı Sayfa No Dr. Serdar Şahinkaya

Detaylı

YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 3 Temmuz 2014 YATIRIM TEŞVİK MEVZUATI 15 Haziran 2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar (19 Haziran 2012 tarih

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

tepav Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye İçin Yeni Bir Sanayi Politikası Çerçevesi Güven Sak İstanbul, 25 Aralık 2007 Yeni bir Sanayi Politikası Çerçevesi Slide 2 Çerçeve 2001 krizinin

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI

İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 1 İHRACATIN FİNANSMANI METİN TABALU / TİM GENEL SEKRETER YARDIMCISI 4 EKİM 2013 2004-1 2004-4 2005-3 2006-2 2007-1 2007-4 2008-3 2009-2 2010-1 2010-4 2011-3 2012-2 2013-1 TÜRKİYE DE GSYH İTHALAT İLİŞKİSİ

Detaylı

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM

DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Invest in DOĞRUDAN YABANCI YATIRIM Türkiye de Doğrudan Yabancı Yatırımın Gelişimi Makroekonomik anlamda küresel ekonomiye uyumu sağlayan yapısal reformlar, bir yandan Türkiye yi doğrudan yabancı yatırım

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri

Sunu planı. Sunu Planı. Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri. 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri YÖNETİCİ ÖZETİ Sunu planı Sunu Planı Slayt No 3-6 Tekstil ve Hazır Giyim Sektörlerinin Brüt Katma Değeri 7-8 Sektörlerin Büyüme Eğilimleri 9-11 Tekstil ve Hazır Giyim İstihdamı 12 İşyeri Sayısı 13 Sektörün

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 Mehmet Ali FİNCAN 24. Grup Meslek Komitesi Başkanı ANA METALLERİN İMALATI 24. Grup Demir-Çelik ve Sıcak Hadde Mamulleri Sanayii 25. Grup Bağlantı Elemanları,

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2012

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2012 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Aralık 2012 DÖRDÜNCÜ ÇEYREKTE CANLANMA Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen 12.12.2012 Yönetici Özeti Sanayi Üretim Endeksi (SÜE) Ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 2,6

Detaylı

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden

https://www.garantiemeklilik.com.tr/fon-ile-ilgili-duyurular.aspx internet adreslerinden GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF STANDART EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1- Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI. 15 Kasım 2012 İSTANBUL. Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YENİ TEŞVİK SİSTEMİ YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 15 Kasım 2012 İSTANBUL Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü 1. HAZIRLIK SÜRECİ YENİ TEŞVİK SİSTEMİNİN HEDEFLERİ Ø

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ. Bu uygulamalar kapsamında sağlanacak destek unsurları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. YENİ TEŞVİK SİSTEMİ UYGULAMALAR 15.06.2012 tarih ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren yeni teşvik sistemi 4 farklı uygulamadan oluşmaktadır: 1- Genel Teşvik Uygulamaları 2- Bölgesel

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR OCAK 2014 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1

DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 DIŞ TİCARETTE KATMA DEĞER GÖSTERGELERİ TÜRKİYE 1 Ticarette katma değer ölçümü, ihracata konu olan mal ve hizmetlerin üretimindeki değerin kaynağını ülke ve sektörler açısından ortaya koyabilmek amacıyla

Detaylı

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I

K R Ü E R SEL L K R K İ R Z SON O R N A R S A I TÜR Ü K R İ K YE E KO K N O O N M O İSİND N E D İKT K İSAT A P OL O İTİKA K L A AR A I KÜRESEL KRİZ SONRASI TÜRKİYE EKONOMİSİNDE İKTİSAT POLİTİKALARI Prof. Dr. Adem ahin TOBB-ETÜ Öğretim Üyesi 14 Mayıs 2010, İSTANBUL KRİZLER 2008 2001 İç Kaynaklı Finansal Derinliği Olan Olumlu Makro Ekonomik

Detaylı

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,60 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon

Detaylı

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri

Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri www.pwc.com.tr. 12. Çözüm Ortaklığı Platformu Ekonomik Göstergeler Neyi Gösteriyor? 2013 e Bakış ve 2014 Beklentileri İçerik 1. 2013 Nasıl Geçti? 2. 2014 e İlişkin Beklentiler 3. Makroekonomiyle Vergi

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015

YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 YENİ HÜKÜMET PROGRAMI EKONOMİ VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ İÇİN DEĞERLENDİRME EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ 30 KASIM 2015 HÜKÜMETİN YAPISI VE BAKANLIKLAR EKONOMİ YÖNETİMİ; REFORMLAR İLE HIZLI EKONOMİK

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 11 Eylül 2015 Mustafa TACİR İSO Meclis Üyesi KİMYASAL ÜRÜNLER İLE PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİN İMALATI 17. Grup Temel Kimya Sanayii 18. Grup Boya, Vernik, Reçine ve Çeşitli

Detaylı

CARİ AÇIK NEREYE KADAR?

CARİ AÇIK NEREYE KADAR? CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MAYIS 2014 (SAYI: 63) 04.06.2014 GENEL DEĞERLENDİRME BÜTÇE AÇIĞI İKAZ EDİYOR Küresel ekonomi krizden çıkış sinyalleri verdi. Hem OECD hem de AB ülkelerinde GSYH arttı. OECD

Detaylı

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU

Berlin Ekonomi Müşavirliği Verilerle Türkiye-Almanya Ekonomik İlişkiler Notu VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU VERİLERLE TÜRKİYE-ALMANYA EKONOMİK İLİŞKİLERİ BİLGİ NOTU Berlin Ekonomi Müşavirliği Temmuz 2011 1 İÇİNDEKİLER Yönetici Özeti...3 1. Almanya dan Türkiye ye Doğrudan Yatırım Hareketleri...4 2. Türkiye den

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi

Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Türk Ekonomi Bankası Makro Yorum Emin Öztürk (212) 251 21 21 (1671) 24 Şubat 2006 emin.ozturk@teb.com.tr Sokaktaki insan için cari işlemler hesabı rehberi Cari işlemler dengesi neyi gösterir? Bir ülkenin

Detaylı

Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor

Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor AYLIK RAPOR Enflasyon arttı, ihracat yavaşlıyor İlk dört ayda enflasyon MB nin sene sonu hedefine yaklaştı. İhracatta düşüş sürüyor. EKONOMİK VE SEKTÖREL GELİŞMELER Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Eylül 2006 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Eylül 2 ÖZET Ağustos ayında yıllık enflasyon, yüzde 1,2 olarak gerçekleşmiş ve önceki raporlarımızdaki öngörülerimizle tutarlı bir seyir izlemiştir. Aylık tüketici fiyat

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri. Seyfettin Gürsel

Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri. Seyfettin Gürsel Bilgi Notu 8/2 23.7.28 Cari açığın bazı özellikleri ve politika önerileri Seyfettin Gürsel Bu bilgi notunda büyümekte olan cari açığın (22-27) yatırım mallarının finansmanı, enerji fiyatları, reel kur

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 18 Nisan 2011 DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

SON ÇEYREKTE İHRACAT VE YATIRIMLAR HIZLANDI

SON ÇEYREKTE İHRACAT VE YATIRIMLAR HIZLANDI Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Şubat 2011 11 Şubat 2011 SON ÇEYREKTE İHRACAT VE YATIRIMLAR HIZLANDI Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen Yönetici Özeti TÜİK'in açıkladığı rakamlara göre, sanayi üretimi

Detaylı

NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 2014

NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 2014 NİSAN-MAYIS VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 214 213 YILI VAN İLİ DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ AYLAR İTHALAT ($) İHRACAT ($) OCAK 2.322.52 1.45.136 ŞUBAT 1.735.696 1.62.13 MART 1.346.793 1.41.747 NİSAN 1.443.495 2.82.915

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

CARİ AÇIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINAN POLİTİKA ÖNLEMLERİ

CARİ AÇIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINAN POLİTİKA ÖNLEMLERİ CARİ AÇIĞI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINAN POLİTİKA ÖNLEMLERİ İbrahim ÇANAKCI Hazine Müsteşarı 8 Mayıs 212 Sunum Planı Küresel Dış Dengesizlikler Türkiye de Cari İşlemler Açığını Etkileyen Temel Faktörler

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR TEMMUZ 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI YATIRIMLARDA DEVLET YARDIMLARI 20 ŞUBAT 2014 ANKARA SUNUM PLANI 1.Teşvik Sistemi 2.Atık Geri Kazanım veya Bertaraf Tesisi Yatırımları 3.Alt Bölge Destekleri 2 SUNUM PLANI 1.Teşvik

Detaylı

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.

Detaylı

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale

ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI. Ümit Özlale tepav Economic Research Policy Foundation of Turkey ÇOK TARAFLI İLİŞKİLER VE AVRUPA BİRLİĞİ NİN GELECEĞİ KONFERANSI Ümit Özlale 29 April 2011 2 Sunum Planı 1. Bölüm: İhracat performansımız Pazar genişlemesi

Detaylı

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015

Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü. 21 Ocak 2015 Küresel gelişmeler, Türkiye ekonomisi ve bankacılık sektörü 21 Ocak 2015 Sunum Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Aydın ın değerlendirmesi Küresel ekonomi Türkiye ekonomisi Bankacılık sektörü 2 Değerlendirme

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI DEGERLENDİRME USUL VE ESASLARI

TEKNOLOJİK ÜRÜN TANITIM VE PAZARLAMA DESTEK PROGRAMI DEGERLENDİRME USUL VE ESASLARI 1.0 Usul ve Esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca teknolojik ürün ya da prototipin tanıtım ve pazarlanması amacıyla desteklenecek başvurular, 20 Haziran 2013 tarihli ve 28683 sayılı Resmi Gazete

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi

İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi AYLIK RAPOR İhracat azaldı, Merkez Bankası faiz indirdi Ocak ayında başlıca pazarlara ihracat geriledi, enflasyonda gerileme beklentisi ile Merkez Bankası politika faizini indirdi. EKONOMİK VE SEKTÖREL

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE NİSAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

TEŞVİK SİSTEMİ NEDİR NE OLMASI GEREKİR?

TEŞVİK SİSTEMİ NEDİR NE OLMASI GEREKİR? TEŞVİK SİSTEMİ NEDİR NE OLMASI GEREKİR? Umut Oran Nisan 2012 1 TEŞVİK SİSTEMİ NEDİR NE OLMASI GEREKİR? 5-6 Nisan 2012 tarihlerinde hükümet tarafından açıklanan teşvik sistemi ile Yatırım, üretim, istihdam

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ VAN GENEL BİLGİLER VAN TÜRKİYE VAN IN PAYI Nüfus (TÜİK 2012) 1.051.975 75.627.384 1,39% İlçe Merkezleri Nüfusu (TÜİK 2012)

Detaylı

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ

T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ BİLGİLENDİRME TOPLANTISI (KARS, ARDAHAN, IĞDIR, AĞRI) T.C. BAKÜ BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ 14-15 MAYıS 2012 2 1. Azerbaycan Cumhuriyeti SUNUM PLANı Ekonomik ve Sosyal Göstergeler Enerji Kaynakları

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve

Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve 31 Cihazların Başka Yerde Sınıflandırılmamış Elektrikli Makine ve İmalatı Faruk SEKMEN Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler B.y.s. Elektrikli Makine

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ ANTALYA NıN İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 ANTALYA GENEL BİLGİLER Nüfus Antalya: 2.158.265 Türkiye: 76.667.864 KOBİ Sayısı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

MAYIS-HAZİRAN VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ

MAYIS-HAZİRAN VAN İLİ İSTATİSTİKLERİ 213 YILI VAN İLİ DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ AYLAR İTHALAT ($) İHRACAT ($) OCAK 2.322.52 1.45.136 ŞUBAT 1.735.696 1.62.13 MART 1.346.793 1.41.747 NİSAN 1.443.495 2.82.915 MAYIS 3.534.372 5.498.312 HAZİRAN

Detaylı

Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı

Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı. Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı 32 ve Radyo, Televizyon, Haberleşme Teçhizatı Cihazları İmalatı Emrah ERSOY Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Müdürlüğü Uzman Yardımcısı Sektöre İlişkin Özet Bilgiler Radyo, TV, Haberleşme Teçhizatı ve

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

YENĠ TEġVĠK DÜZENLEMELERĠ BĠLGĠ NOTU

YENĠ TEġVĠK DÜZENLEMELERĠ BĠLGĠ NOTU YENĠ TEġVĠK DÜZENLEMELERĠ BĠLGĠ NOTU M. Aykut KELECĠOĞLU, Nisan 2012. Yeni teşvik sistemi ile ilgili açıklamalar 5-6 Nisan 2012 tarihlerinde Başbakanımız ve Ekonomiden sorumlu devlet bakanımız tarafından

Detaylı

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ

Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak. GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ Değişen Dünyada Güçlü İşletmeler Olmak GİRİŞİM EĞİTİM ve DANIŞMANLIK MERKEZİ DIYARBAKıR ın İÇİNDE BULUNDUĞU EKONOMİK ORTAM 2 DIYARBAKıR GENEL BİLGİLER Nüfus Diyarbakır: 1.607.437 Türkiye:76.667.864 KOBİ

Detaylı