ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) GROWTH STAGES OF CHINA ECONOMICS ( )

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI (1978-2005) GROWTH STAGES OF CHINA ECONOMICS (1978-2005)"

Transkript

1 661 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) GROWTH STAGES OF CHINA ECONOMICS ( ) Arş. Gör. Mehmet Ozan SARAY *, Yrd.Doç.Dr.Levent GÖKDEMİR ** ÖZET Kuruluşunun ardından uzunca bir süre katı sosyalizm uygulamasının altında kalan Çin Halk Cumhuriyeti, artık mevcut sistemin sürdürülemeyeceği endişesiyle 1978 yılında başlayan süreçle birlikte büyük bir değişikliğe gitmiştir. Bu tarihten sonra Çin ekonomisi bazı kesinti evrelerine rağmen daha önce görülmemiş bir hızda büyümüş, üretimini ve dış ticaretini önemli ölçüde arttırmıştır. Bu başarısını gerçekleştirirken de Çin, özellikle doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını cesaretlendiren ihtiyatlı ve liberal politikalar izlemiştir. Bu çalışma kapsamında Çin Halk Cumhuriyeti nin ekonomik büyümesi yıllar ı arasında incelenmiştir. Ayrıca bu türden büyümenin farklı alanlara etkileri, kaynaklar ı, sürdürülebilirliği de tartışılmıştır. Çalışmada ekonomik büyümenin fiyatlar genel düzeyindeki istikrar ının sağlanmasında, ülke genelindeki yaşam koşullar ının iyileştirilmesinde ve yoksulluğun azaltılması alanlar ında oldukça başarılı olduğu saptanmıştır. Diğer taraftan ise, değişen istihdam politikaları Çin ekonomisinin kırılgan yönü olarak saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Dış Ticaret, Fiyatlar Genel Seviyesi. ABSTRACT After a long time in its hard socialist practices, China has undergone a great change since 1978 because it considers that the existing system cannot be maintained. Despite some * İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, MALATYA, Araştırma Görevlisi, ** İnönü Üniversitesi İİBF İktisat Bölümü, MALATYA, Journal of Yasar University, 2(7),

2 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) 662 negative intervals from time to time, Chinese economy has grown in unprecedented speedend increased remarkably its output and exports. In realizing its achievement, China has followed liberal and prudent policies which particularly encourages foreign direct investment. In this article, we tried to analyse the economic growth of China in the period of Moreover, the paper examine, the effects of speedy growth in the different areas of the economy, sources and sustainability of this kind growth is also questioned. The paper finds the growth of Chinese economy successful in terms of price stability overcoming poverty and rising of life standarts. However, the paper points out the fragile side of Chinese economy, which is the chancing employment policies. Keywords: Economic Growth, Foreign Direct Investment, Foreign Trade, General Price Levels. 1.GİRİŞ 1949 yılında, Komünist Parti ve Mao Zedong öncülüğünde Halk Cumhuriyeti nin kuruluşunun ilan edilmesinden sonra uzun yıllar kapalı bir ekonomi yapısı gösteren Çin, uyguladığı merkezi planlı ekonomi politikasıyla istikrarı sağlamış, ancak büyüme ve refah artışında önemli sorunlar yaşamıştır. Bu politikaların sürdürülemeyeceğinin anlaşılmasından sonra 1980 lerin başında, kolektif tarım uygulamasını durdurmuş ve özel teşebbüse yeniden izin vermiştir. Yaptığı reformlarla Çin ekonomisine damgasını vuran Deng Xiaoping in bazı kişiler ve bölgeler önce zenginleşsin, sonunda toplumun tümü zenginleşecektir sözü ise, 1980 sonrası dönemdeki değişim sürecini açıkça ifade etmektedir ( New Five-Year Plan to See Revolutionary Changes, 2005). Nitekim 1997 deki ölümüne kadar Xiaoping, Çin de değişimin öncülüğünü yapmıştır. Xiaoping döneminde Çin, hem askeri ve ekonomik alanda gelişmeyi başarmış, hem de reformist hareketler sonucunda önemli ölçüde zenginleşmiştir. Dev bir ülke olan Çin, son yirmi yılda gerçekleştirdiği reformlarla Dünya ekonomisinin en önemli güçlerinden biri haline gelmiştir. Çin in bu atılımının temelinde ise ekonomik büyümedeki belirgin başarısı yatmaktadır. Şu anda Çin, dünyanın en büyük ihracatçıları arasında yer almaktadır, döviz rezervleri ve bütçe fazlası rekor düzeydedir, ayrıca çarpıcı şekilde dış yatırım çeken bir ülke konumundadır. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ)'ne üyeliğinin ardından Çin de yeni bir dönem başlamıştır. Bu yeni dönemde, özel sektör yatırımları artmış; ancak, devlet ekonomideki tekelini ve bireyler üzerindeki sıkı denetimini sürdürmeye devam Saray, Gökdemir, 2007

3 663 etmiştir. Çin in DTÖ üyeliği sonrasında ihracatı ve ekonomik büyümesi hızlanmış, bu gelişme diğer ülkeleri tehdit eder hale gelmiştir. Çin deki bu değişimden olumsuz etkilenen ülkelerden biri de Türkiye dir. Ancak, Türkiye bu değişimi dikkatli ve doğru bir şekilde okuyup, ekonomisini yeni duruma göre güncelleştirebilirse Çin in ekonomik büyümesi Türkiye ekonomisi için de bir kazanıma dönüşebilir. 2. ÇİN HALK CUMHURİYETİ NDE 1978 EKONOMİK REFORMU VE SONRASI DÖNEMLER Çin Halk Cumhuriyeti nin 1949 yılında kuruluşundan itibaren uyguladığı planlı ekonomi, Çin ekonomisinin planlı ve istikrarlı gelişmesini sağlamıştır. Ancak bu sistem, belirli bir zamandan sonra amacından sapmış ve ekonomide canlılığa ve gelişme hızına ciddi biçimde engel olmuştur. Bu gerekçelerle 1970 li yılların sonunda Çin in planlı ekonomi sistemini değiştirmeye yönelik reformlar başlatılmıştır yılında kırsal alanda uygulanmaya başlanan Sözleşmeli Aile Sorumluluk Sistemi bu konudaki en önemli reformlardan biridir yılında gündeme gelen ekonomi sistemi reformu ise, kalkınmanın yönünü kırsal alandan kentlere yöneltmiştir yılında yapılan reformların yönü ise, Çin de sosyalist piyasa ekonomisi sisteminin geliştirilmesine yöneliktir. Bu üç temel vurgudan ötürü Çin in ekonomik büyümesi bu çalışmada üçlü bir ayrımla incelenmiştir. Dönem esaslı bu ayrım şu şekilde sıralanabilir: İlk olarak arasındaki sosyalist piyasa ekonomisine geçiş dönemi, ikinci olarak yıllarındaki durgunluk dönemi ve son olarak 2003 te başlayan ve günümüzde de süren büyüme stratejisi dönemi. Bu üç dönemin temel benzerlikleri piyasa reformlarının ve dışa açılma politikasının devam ettirilmesidir Ekonomik Reform Dönemi: Sosyalist Piyasa Ekonomisine Geçiş Bu dönem, , ve olmak üzere üç temel döneme ayrılarak incelenebilir. Journal of Yasar University, 2(7),

4 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) 664 İlk alt dönemde Mao nun ölümünden kısa bir süre sonra, 1978 de Deng Xiaoping in başa geçmesiyle Çin de kendine özgü bir piyasa reformu başlamıştır. Bu reforma gereksinim duyulmasının nedenleri şu şekilde sıralanabilir (Gökdemir ve Mor, 2005: 55): 1) Mao nun kültür devriminin giderek halkın desteğini kaybetmesi, 2) Uzun yıllara dayanan devlet planlı uygulamaların kıtlıklarla baş edememesi, 3) Öteki Uzakdoğu ülkelerinin (Tayvan, Hong Kong, Singapur, Güney Kore) uyguladıkları piyasa ekonomisinin göreceli olarak başarılı sonuçlar elde etmesi. Bu dönemdeki reformların odak noktası tarım kesimi olmuştur. Tarımsal verimliliğin arttırılması ve ihracatta birincil mallara ağırlık verilmesi (özellikle petrol) bu dönemdeki ekonomik büyümenin temel etkenleridir. Tarımsal verimliliğin arttırılmasının iki nedeni vardır. İlki Sözleşmeli Aile Sorumluluk Sistemi ile ailenin üretimin bir birimi haline getirilmesidir. Bu dönemde çiftçilerin kendilerinden istenen belirli miktar ürünü her yıl devlete gönderme zorunlulukları var iken, eğer öngörülen miktardan fazla üretimleri varsa bunu da piyasa koşullarında belirlenen fiyattan serbestçe satmalarına izin verilmiştir. Bu uygulama ekonomik gelişmeyi hızlandırmıştır (Croll, 2006: 405). İkinci neden ise; devletin bazı ürünlerde önemli fiyat artışları yapmasıdır. Nitekim bu döneme ilişkin McMillan (Whalley, Zhu, 1999: 97) ın yaptığı çalışmaya göre; tarımdaki ortalama verim artışı %5,9 dur. Bu artışın %78 i Sözleşmeli Aile Sorumluluk Sistemi ne bağlanırken; %22 sinin yüksek fiyat temelli olduğu hesaplanmıştır yıllarını kapsayan ikinci alt dönemde ise, reformların odağı kamu işletmelerinin modernizasyonu olmuştur. Bu dönemdeki büyümenin temelinde, kırsal alandaki işletmeler ve emek-yoğun üretilen imalat ürünlerine dayalı yapılanma vardır. Ayrıca kaynak dağılımındaki etkinlik, yani üretim faktörlerinin verimsiz alanlardan verimli alanlara kaydırılması (özellikle kamudan özel sektöre), büyümede anahtar rolü oynamıştır ( Pingyao, 2006: 21) yıllarını kapsayan üçüncü alt dönemde ise, doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYSY) özellikle ihracat sanayinde ve büyümede itici güç olmuştur dönemindeki ekonomik reformlarla birlikte dışa açılma ve planlı ekonomiden aşamalı olarak piyasa ekonomisine geçiş başlamıştır. Bu çerçevede, Çin Milli Saray, Gökdemir, 2007

5 665 Kongresi Şubat 1978'de, 1985 yılına kadar gerçekleştirilecek Dört Modernizasyon Programı nı kabul etmiştir. Bu Program ile tarım, sanayi, bilim, teknoloji ve savunma alanlarının 1985 yılına kadar çağdaş koşullara kavuşturulması öngörülmüştür ( China, 2006). Nitekim sanayi reformu 1984 yılına kadar tamamlanamamış, bu tarihten sonra Çin de sanayi alanında gelişmeler başlamıştır. Xiaoping döneminde kalkınmanın piyasa temelli olabileceği ve ekonomide rekabet unsurunun temel alınması durumunda büyümenin gerçekleşebileceği fikrinin ortaya konulması üzerine ekonomide bu yönde önlemler alınmaya başlanmıştır. Alınan bu önlemler şu şekilde özetlenebilir (Arısoy vd., 2004): Faydacı bir yaklaşımın benimsendiği bu dönemde, ekonomi politikaları, somut veriler temel alınarak uygulanmış ve bütün ülke için tek bir program yerine her coğrafi bölge ve ekonomik sektör için kendi koşullarına uygun programlar hazırlanmıştır. Bu dönemin bir diğer özelliği ise yabancı sermaye girişleri ve dış ticaretin önem kazanmaya başlamasıdır. Yine bu dönemde bazı mal ve hizmetlerde piyasa kuralları işlemiş ve ikili bir fiyatlandırma sistemi oluşturulmuştur ların başından itibaren de artık tüm dünyada uygulandığı üzere, kısıtlamalar kaldırılmış ve tüm fiyatlar piyasa koşularına göre serbestçe belirlenmeye başlanmıştır. Bu dönemde gündeme gelen bir diğer gelişme ise, gerek kamu kökenli işletmeleri finanse etmek, gerekse uygulanan serbest piyasa ekonomisinin gereği olarak ortaya çıkan artı değeri vergilendirmek amacıyla bir bankacılık sisteminin kurulması arayışı başlamıştır. Kısa sürede liberal ekonomi sistemini bir yaşam tarzı olarak kabul etmesine ve reform alanında önemli gelişmeler kaydetmesine karşın, Çin in tümden piyasa sistemine geçmesi kolay olmamıştır. Çin'de, bu reformlara bağlı olarak zamanla olumsuz sonuçlar da ortaya çıkmaya başlamıştır. Örneğin, tüketicilerin en büyük korkusu olan enflasyon, 1950 lerin başından bu yana ilk kez sorun olmaya başlamıştır ( China, 2006). Bugün Çin de uygulanan ve Sosyalist Piyasa Ekonomisi olarak adlandırılan sisteme geçiş işte bu dönemde gerçekleşmiştir. Devlet, hala tarım kesimi hariç, en büyük işletmelerin sahibidir. Ekonomiyi denetlemeye devam etmektedir ve en önemli sanayi dalları da öncelikle merkezi planlama ile yönetilmektedir. Kısacası Çin ekonomisi 1980 lerin sonu ile 1990 ların başında önemli ölçüde karma bir sistem olma özelliğine sahiptir. Çin ekonomisi tam olarak ne merkezi planlı bir ekonomi, ne de pazar ekonomisi olarak tanımlanmaktadır. Journal of Yasar University, 2(7),

6 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) Yılları ve Ekonomide Durgunluk Dönemi yıllarını kapsayan ikinci dönemin temel özelliği ise, büyümede mutlak bir düşüşün ve buna bağlı olarak fiyatlarda durgunluğun yaşanmasıdır. Büyümedeki mutlak düşüşün arkasında pek çok karmaşık neden olsa da, asıl neden verimsizlik veya teknoloji başarısızlığı olarak açıklanabilir. Reform ve kalkınma süreci başladığında KİT ler ile özel teşebbüsler arasındaki verimlilik/teknoloji farkları çok fazla değildir. Buna bağlı olarak bu dönemde KİT lere yapılan desteklemeler KİT lerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için yeterli olmuştur. Ancak geçen zamanla birlikte bu ikisi arasındaki farklar derinleşmiş ve sonuçta KİT ler kaybeden taraf olmuştur. KİT ler artık sadece devletin mali destekleri ve düşük faizli banka kredileri ile ayakta kalabilir hale gelmiştir. Bu dönemde KİT lerin finansal pozisyonları kötüleşmiş ve karlılık oranları da azalmıştır. Örneğin, KİT lerdeki karlılık oranları 1987 de %8 lerden, 1994 te %2 lere düşmüştür nın ilk çeyreğinde ise, KİT ler ilk defa bir bütün olarak zarar etmiştir. Bu amaçla, 1997 de benimsenen büyük olanı tut, küçüğü bırak (retain the large, release the small) politikası çerçevesinde verimsiz olan küçük kamu işletmeleri özelleştirilmiş, büyük olanlar ise ekonomideki ağırlıklarına bağlı olarak devletin idaresinde kalmaya devam etmiştir. Bu uygulamayla Çin, eski Sovyet Cumhuriyetleri nin toplu özelleştirme deneyimlerinden kesin biçimde ayrılır ve sonuçlar Çin in başarısı olarak nitelendirilebilir (Nakagane, 2000). Çin in söz konusu uygulamalarında, dünyada esen küreselleşme rüzgârları, dünya ölçeğindeki ekonomik gelişmeler ve krizlerin de etkisi büyüktür. Madalyonun diğer tarafında ise bankalar açısından geri dönmeyen krediler büyük bir miktara ulaşmıştır. Bu yüksek oranlı borçların nedenlerinden biri, ekonominin büyüme hızının azalmasıyla birlikte, işletmelerin borçlarını ödemede zorlanmalarıdır. Bu nedenle, bankalar geri ödeme dönemlerini uzatmayı veya yeni krediler sağlamayı reddettiğinde işletmeler iflasla karşı karşıya kalmışlardır (Pingyao, 2003: 11 12). Çin in oldukça geri üretim teknolojisine sahip olması yerel yönetimleri bu teknolojik açığı kapatmak için öncelikli strateji olarak, DYSY leri çekmeye zorlamıştır. Bu nedenle yapılan teşvikler ise ülkede aşırı kapasite fazlasının oluşmasına neden olmuş ve sonuçta büyüme hızları düşmüştür ve 1997 li yıllarda ortaya çıkan bu sorun, hem ülke içi talep Saray, Gökdemir, 2007

7 667 hem de krizin yarattığı dış talep eksikliğiyle daha da artmıştır. Kapasite fazlasının bir başka nedeni olarak da 1991 den beri ülke içi tasarruf oranının %500 artması, fiyatlar üzerine sürekli düşürücü baskı yaparak deflasyon sorununu gündeme getirmiştir. Deflasyonist ortam kârları eriterek yatırımları azaltmış, doğal olarak da büyüme yavaşlamıştır ve Sonrası: Ekonomide Büyüme Stratejisi Dönemi Üçüncü dönemin temel özelliği ise, ikinci dönemde ekonomide yaşanan aşırı ısınma eğilimlerine yönelik olarak hükümetin bunu soğutma çabası içine girmesidir. Ekonomide aşırı ısınma kavramı, talep fazlasının olduğu ve bu talebin enflasyonist baskı yarattığı durumda kullanılır. Ancak, Çin de arz-talep eş zamanlı arttığı için sorun fiyat artışları olmaktan çıkmış, bunun yerine yatırımlardaki aşırı artışlar endişe verici boyutlara gelmiştir. Bu dönemdeki yatırım artışlarının nedeni ise, devlet denetiminde olan bankaların verimli kredi dağıtamamalarıdır (Çin de bankacılık sektörü %100 devlete aittir. Kaynak ise vatandaşların tasarruflarıdır ve kredilerin tamamı KİT lere gitmektedir). Burada batık krediler toplamın yaklaşık olarak %50 sini oluşturmaktadır. Bu özellikteki bir ortamda şirketler kar edemedikleri durumlarda bile büyümeye ve işlemlerini ucuz kredilerle finanse etmeye devam etmişlerdir (Gökçe ve Ercan, 2005: 42). Diğer taraftan arazi fiyatları da bu eğilimi takip etmiştir. Çin ekonomisinin üçüncü aşamasına egemen olan ekonomiyi soğutma çabası, sözü edilen bu batık kredilerin ve oluşan getiri (rant) ekonomisinin önüne geçebilmek için gündeme gelmiştir. Nitekim 2004 yılında Başbakan Jiabao ekonomiyi soğutmak için güçlü tedbirler alınması gerektiğini vurgulamıştır. Başbakanın uyarısının ardından banka kredilerine sınırlandırmalar ve yatırım projelerine de daha sıkı denetimler getirilmiştir. Buna bağlı olarak, firmalar üretim yapabilmek için daha az borç, daha fazla öz sermaye kullanmak zorunda kalmışlardır. Bu amaçla mali disiplin uygulaması ve değer artırma (revalüasyon) gündeme getirilmiştir (Arısoy vd., 2004). Bu önlemlerle birlikte Çin, ekonomide aşırı-ısınma eğiliminden çıkmayı ve birinci dönemdeki ( ) büyüme oranlarına yaklaşmayı başarmıştır. İzleyen yıllarda ekonomi ortalama %9 büyüme oranlarını yakalamıştır yılında dünya ekonomisi, son üç yılın en Journal of Yasar University, 2(7),

8 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) 668 büyük ortalaması ile %5,1 büyürken, Çin %9,5 oranında büyümüştür yılında dünya ekonomisi yaklaşık %5 oranında büyürken, Çin %9,3 oranında büyümeyi başarmıştır (Jimenez, 2006). Yatırımlardaki artışlar ise %3 lere çıkmıştır. Bu dönemde Çin Hükümetinin aşırı ısınan ekonomiyi başarılı bir biçimde soğuttuğu söylenebilir. Bu başarının ardından Çin in ekonomik gelişmesi artarak devam etmiştir yılındaki bazı önemli makro verilerdeki gelişmelere bakıldığında Çin in 1978 den beri yaşadığı değişim ve gelişim göze çarpar (CIA, 2006; World Bank, 2006; Jiménez, 2006): 2005 yılında Çin in GSYİH sı satın alma gücü paritesine göre 8,859 milyar dolardır ve Çin yarattığı bu değer ile ABD nin ardından dünyanın ikinci büyük ekonomisidir. Çin in GSYİH sı reel kurlara göre ise 2,225 milyar dolardır; Çin bu değerle ise ABD, Japonya ve AB nin ardından dünyanın dördüncü büyük ekonomik gücüdür. Çin, sanayi üretiminde %27,7 lik büyüme ile dünya birincisidir. Yatırım/GSYİH oranına bakıldığında da Çin bir dünya rekortmenidir. Azerbaycan ı birinci gösteren 2005 tahminlerinde, Çin Mozambik in ardından 4. sırada yer almaktadır yılında yaratılan katma değerin sektörlere olan oranına bakıldığında, sanayinin (imalat dâhil) %53,1 lik oranla başı çektiği görülmektedir. Bunu %32,5 le hizmetler ve %14,4 le tarım sektörü izlemektedir. Kişi başına düşen GSYİH a bakılırsa Çin kişi başına düşen dolarla dünyada 117. sırada yer almaktadır. Bu rakam Amerika nın 1/6 sı kadardır. Yine 2005 yılı itibariyle Çin in gereksinim duyduğu hammaddelere olan talebine bakıldığında çarpıcı sonuçlar elde edilir. Günlük petrol tüketimi açısından ABD nin birinci olduğu sıralamada Çin günlük 6,4 milyon varillik tüketimi ile bu ülkenin ardından dünya ikincisidir. ABD ve Japonya dan sonra ise dünyanın en büyük petrol ithalatçısıdır. Elektrik üretimi ve tüketiminde ise dünya üçüncüsüdür. Çin, dış yatırımlar ve ithalat açısından, dışa bağlı bir ülke olmasına karşın dünyada bütçesi fazla veren nadir ülkelerden biridir. Bu konuda 2005 yılı itibariyle 160 milyar dolar fazla veren Japonya nın ardından, 130 milyar dolarla ikinci sırada gelmektedir. 3. ÇİN HALK CUMHURİYETİ NDE EKONOMİK BÜYÜMENİN ETKİLERİ Çin in ekonomik büyümesinin etkileri dört başlık altında incelenmiştir. Bunlar: 1) Dış ticaret üzerindeki etkileri Saray, Gökdemir, 2007

9 669 2) Fiyatlar genel düzeyi üzerindeki etkileri 3) İstihdam ve işgücü akımı üzerindeki etkileri 4) Yoksulluk üzerindeki etkileri 3.1. Ekonomik Büyümenin Dış Ticaret Üzerindeki Etkileri Dış ticaret Çin in dışa açılması ve ekonominin uluslararası ekonomiye eklemlenmesi açısından önemlidir. Aslında, bugün Çin in dünya ekonomisindeki yeri dış ticaret temellidir. Çin, 1978 piyasa reformuyla birlikte, öncelikle uzun zamandan beri uyguladığı kendine yeterlilik ve dışa kapalı ekonomi modelinden vazgeçmiştir. Böylece, daha önce görülmemiş nitelikteki dış ticaret oranlarına kavuşmuş ve kalkınmasını bu şekilde gerçekleştirmiştir. Toplam dış ticaret 1978 deki 36 milyar dolardan günümüzde 1,4 trilyon dolara ulaşmıştır. İhracat ise 750 milyar dolara yükselmiştir de dünya dış ticaretindeki payı %1 lerde olan ülkenin bu payı %8 lere çıkmıştır (CIA, 2006) dönemindeki dış ticaret artışlarının temel nedeni, dış ticaret bileşimindeki yapısal değişikliklerdir. Örneğin imalat sanayinin dış ticaretteki payı 1978 de % 50 iken, bu oran 2005 te %90 lara çıkmıştır. Bu artışın temelinde ise emek-yoğun imalat sanayi vardır. Yine 1990 lara gelindiğinde, makine ve taşıma araçları ihracatında hızlı bir artış görülmüştür. Bu sektörün 1990 lı yıllarda %10 olan toplam ihracattaki payı, 2003 de %45 e yükselmiştir. İhracat/GSYİH oranı ise 1980 lerde %6 iken, 2003 de %30 lara çıkmıştır. Bütün bu olumlu gelişmeler sonucunda dış ticaret önemli artılar vermeye başlamıştır (Pingyao, 2006: 25). Dış ticaretin seyrini belirleyen diğer önemli bir etken de döviz kuru olduğuna göre, Çin deki döviz kuru seyrini özetlemekte yarar vardır. Ülkede döviz kuru 1994 deki devalüasyona kadar sabit kalmıştır. Yani Çin in döviz kuru konusunda katı bir tutumu vardır. Ülkede cari denge fazlası 5 yıl önce GSYİH nin %1,5 i kadar iken, bugün %4 rakamını aşmış durumdadır. Bu dönemde Çin in döviz rezervi artmıştır yılında döviz rezervi/gsyih oranı %15 tir. Bu nedenle Çin in kur politikaları eleştirilmekte ve değiştirilmesi için baskı yapılmaktadır (Gökçe ve Ercan, 2005: 42). Ancak, tüm bu eleştirilere karşın Çin yürüttüğü kur politikası ile ekonomiyi döviz kıtlığından döviz bolluğuna taşımayı başarmıştır. Journal of Yasar University, 2(7),

10 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) 670 Çizelge 1: Dış Ticaretin Gelişimi ( ) (%) Toplam Ticaret Hacmi (Büyüme Hızı) 1.Dönem ,8 11,7-0,4 11,3 31,4 7,4 İhracat (Büyüme Hızı) 28,6 20,5 0,5 6,1 27,7 6,8 İthalat (Büyüme Hızı) 27,7 2,2-2,5 18,2 35,7 8, Dönem Dönem Toplam Ticaret Hacmi ,8 13,9 37,2 35,5 24,7 32,5 (Büyüme Hızı) İhracat (Büyüme Hızı) 22,3 14,0 34,7 35,3 25,9 32,0 Kaynak: Pingyao, (2006): 25. Çin de uygulanan ekonomik reformların en başarılısı dış ticaret alanı olsa da, Çizelge- 1 den de görüldüğü gibi ihracatta dönemler itibariyle dalgalanmalar göze çarpar. İkinci dönemdeki ihracat oranları, birinci ve üçüncü dönemdekilerin yaklaşık yarısı kadardır. Birinci dönem ihracatın coşkulu dönemi olmuştur. Bu dönemdeki ihracatta devlet işletmelerinin önemli bir payı vardır ve bu olumlu gidişat 1990 lı yıllardaki yabancı sermaye girişleri ile birlikte artarak devam etmiştir. İkinci dönemdeki azalmanın nedeni ise, Çin in emek-yoğun ürünlerden, sermaye-yoğun ürünlere geçişte yavaş kalmasına bağlanabilir (Pingyao, 2006: 23). Üçüncü dönemde ihracat tekrar yükselme eğilimine girmiştir. Bu eğilimde ise DTÖ ye üyeliğin önemli katkıları vardır Ekonomik Büyümenin Fiyatlar Genel Düzeyi Üzerindeki Etkileri Büyümenin fiyatlar genel düzeyi üzerindeki etkileri daha önce yapılan üçlü ayırıma uygun olarak incelenebilir. Buna göre, birinci dönemde ( ) enflasyon oranlarında yükselme, ikinci dönemde ( ) daha önce görülmemiş ölçüde düşük olan enflasyon oranları, üçüncü dönemde ( ) ise enflasyonun ılımlı bir seyir izlediği görülür. Reformların başlangıcından (1978) 1980 lerin ortalarına kadar Çin de enflasyon olduğu söylenemez, çünkü fiyatlar tamamen devlet kontrolündedir. Bu kontrollerin kaldırılmasını Saray, Gökdemir, 2007

11 671 izleyen süreçte Çin ciddi bir enflasyon sorunu ile karşı karşıya kalmıştır. Hatta enflasyon oranları bazı yıllarda iki haneli rakamlara kadar yükselmiştir. Bu artışın diğer önemli nedenlerinden biri de ekonomideki aşırı ısınmadır. Fakat zamanla enflasyon yine düşüş evresine girmiştir döneminde ise, tekrar yüksek oranlı enflasyonlar görülmeye başlanmıştır ve 1994 de enflasyon %20 lere kadar çıkmıştır. Bunun nedeni ise, aşırı büyüme oranları ve yatırımlardaki yüksek artışlardır (Wong, 2002: 11 13). İkinci dönemde ( ) ise, Çin de fiyatlarda önemli düşüşler başlamış ve ekonomi durgunluk havasına girmiştir de Çin de deflasyon baş göstermiş ve 2002 yılına kadar da fiyatlarda pek bir değişiklik olmamıştır. Bu durum ekonomideki genel durgunlukla yakından ilgilidir (Gerlach ve Peng, 2006: 4). Çizelge 2: Enflasyonun Seyri ( ) (%) (ort) Perakende fiyat 7,8 0,8-2,6-3 -1,5-0,8 endeksi (reel Tüketici fiyat endeksi 8,6 2,8-0,8-1,4 0,4 0, (ort) (ort) Perakende fiyat -1,3-1,4-0,1 2,8 0 0,9 endeksi (reel Tüketici fiyat endeksi -0,8 0,15 1,2 3,9 0,9 2,0 Kaynak: Pingyao, (2006): 24. Üçüncü dönemde ( ) ise özellikle DTÖ ye üyelikle birlikte ekonominin tekrar canlanması üzerine fiyatlar da yine yükselmiştir. Fakat Çizelge 2 den de görüldüğü gibi bu enflasyon oranları yine geçmişteki oranlardan oldukça düşüktür. Bütün bu veriler ışığında Çin de enflasyonun seyrinin doğrusal olmadığı ve bu seyrin de yatırımlardaki dalgalanmalara bağlı olarak değiştiği sonuçlarına ulaşılabilir. Bu dalgalanmaların nedeni de; devletin sanayi Journal of Yasar University, 2(7),

12 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) 672 sektörüne yaptığı müdahaleler ile yakından ilgilidir (Pingyao, 2006: 24 25). Fakat her şeye rağmen Çin de arz ve talep eş oranlı arttığından ve bir arz sorunu olmadığından, enflasyon Çin ekonomisi için bir sorun olmamıştır Ekonomik Büyümenin İstihdam ve İşgücü Akımı Üzerindeki Etkileri Dünyadaki en büyük işgücü 791 milyon kişiyle Çin de yer alır. Bu sayı, toplam dünya işgücünün %20 si kadardır. Çin de işsizlik 2005 yılı için resmi olarak %4,2 olarak gösterilmesine karşın; bu oranın gerçekte %20 lere çıktığı tahmin edilmektedir (CIA, 2006). Çin de özel sektör geliştikçe işsizliğin arttığı, verimsiz çalışan kamu işletmelerindeki gizli işsizlerin de artan bir oranda işsizlik havuzuna katıldıkları görülmektedir. Bu anlamda, Çin de istihdamdaki eğilim değişiklikleri ve işgücü akımı bu çalışma açısından diğer önemli bir ayrımı oluşturmaktadır. Süreç iki döneme ayrılıp incelendiğinde; ilk dönemde, devlet garantisi altında sanayi/hizmet sektörlerinde tam istihdam ve yoğun bir işgücü akımının olduğu; ikinci dönemde ise istihdamda önemli düşüşler ve işgücü akımında durgunluk yaşandığı söylenebilir. Çin de halk çok uzun bir süre büyük bir pirinç çömleğinden beslenmiştir. Genel refah politikası çerçevesinde, yaşam boyu istihdam uygulaması, verimliliğin düşük olmasına karşın varlığını sürdürmüştür. Ancak, 1990 ların ortalarında piyasa ekonomisine geçilmesi ve asıl önemlisi KİT lerin yükünün daha fazla sürdürülemeyeceğinin anlaşılması ile birlikte; genel refah politikasının genel yoksulluktan başka bir şey getirmediği inancıyla, istihdam politikalarında da önemli değişiklikler olmuştur. Reform döneminin başında genç nüfusun köyden kente yönelimi ile birlikte ciddi bir işsizlik sorunu da baş göstermiştir. Ancak, 1980 lerin ortalarına doğru, hızlı büyümenin bir sonucu olarak, tam istihdam sağlanmış ve 1996 ya kadar bu durum korunmuştur. Aynı zamanda, tarımdan tarım-dışı faaliyetlere doğru da hızlı bir işgücü transferi yaşanmıştır. Nitekim 1978 de %70 olan tarım sektörü istihdam oranı 1996 da %50 lere kadar gerilemiştir. Ancak, döneminde ekonomideki düşüş eğilimi ile birlikte, pek çok sanayi merkezinde işsizlik önemli ölçüde artmıştır. İşten çıkarılanların sayısı da 45 milyonu bulmuştur yılında %6,1 olan kentteki işsizlik oranı, 2002 yılında (kalıcı olarak) %11,1 oranlarına çıkmıştır. Aynı dönemde KİT lerden çıkarılanların sayıları ise 42 milyonu aşmıştır (Giles, Park, Zhang, 2005: ). Saray, Gökdemir, 2007

13 673 Yıllar Çizelge 3: Kentsel İstihdam Göstergeleri ( ) İşten çıkar ılan(xiagang) işçiler(milyon) İşten çıkarılan (xiagang)kamu çalışanları(milyon) Kamu dışı çalışanlar (milyon) Kayıtlı işsizler (milyon) ,64 3,68 112,61 5,20 2, ,15 5,42 112,44 5,53 3, ,34 6,34 110,44 5,77 3, ,39 5,62 90,58 5,71 3, ,81 6,19 85,72 5,75 3, ,12 4,45 81,02 5,95 3, ,83 2,34 76,40 6,81 3, ,11 1,62 71,63 7,70 4,0 TOPLAM 45,39 35, Kaynak: Giles ve Diğerleri, (2006):150 Kayıtlı işsizlik oranı (%) 1990 dan hemen sonra, özellikle hızlı büyümenin görüldüğü bölgelerdeki yerel yönetimler, işletme sahiplerine, işgücü sorununu çözmeleri için farklı istihdam politikaları olanakları sağlamışlardır. Bunlardan, ihtiyaç fazlası işçiler maaşları önemli ölçüde azaltılarak evlerine gönderilmişlerdir. Bu yeni politika ise, izin (xiagang) politikası olarak adlandırılmıştır. Çizelge-3 ten de görüldüğü gibi yılları arasında yaklaşık 45 milyon kişi xiagang politikası ile işlerinden çıkarılmıştır. Bu durumun asıl nedeni ise verimlilik ve üretim konusunda yaşanan düşüşlerdir. Bu yöntem, sosyal güvenlik sistemi tam olarak gelişmediği ve yeniden istihdam mekanizmaları kurulamadığı için bir geçiş dönemi uygulaması olarak kullanılmıştır. Uygulamada işçiler, çalışanlara özgü olan konut olanaklarından yararlanabilmiş ve işyerlerine bağlı sosyal haklardan da yararlanmayı sürdürmüşlerdir. Fakat zamanla bunlara ödenen tazminat ücretleri azaltılmıştır. İzin (xiagang) politikası uygulanan işçiler normal hadlerinden çok daha düşük oranlardaki (yaklaşık %50) ücretleri kabul etmek zorunda kalmışlardır. Zamanında yapılmayan ödemeler de olağan hale gelmiştir. Aynı şekilde ücret dışında verilen haklar da budanmıştır. Ücretsiz sağlık hizmetleri yerine, işçiler ileride ödeneceği beklentisiyle sağlık harcamalarını kendileri finanse etmek zorunda kalmışlardır (Rawski, 1998: 5) Reformu sonrası gelişen ekonominin ikinci dönemini oluşturan yılları arasında işgücü akımı durmuştur yılında ise, koşullar kısmen değişmiş bazı kırsal Journal of Yasar University, 2(7),

14 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) 674 alanlara, kısa vadeli de olsa işçi göçleri olmuştur. Tüm bunlara ek olarak, tarımsal işgücü oranı da 2004 yılında önemli bir düşüş göstermiştir. Ancak, kentte tatmin edici bir istihdam oranı yakalamak ve bunu korumak hala ciddi bir konu olma özelliğini sürdürmektedir (Pingyao, 2006: 23). Ayrıca Çin in DTÖ ye (Dünya Ticaret Örgütü) üyeliğinin de istihdam üzerinde etkileri olacaktır. Çin in DTÖ ye üyeliği sonucunda dışa açılıp, sert uluslararası rekabetle karşı karşıya kalmasıyla, en azından kısa dönemde, istihdamın bu durumdan olumsuz etkilenmesi beklenmektedir. Bazı tahminlere göre yılları arasında istihdamdaki azalmanın tarım sektöründe 9,66 milyon (mevcut toplamın %3,6 sı), otomotivde 5 milyon (mevcut toplamın %14,5 i) makine-alet sektöründe ise 5,82 milyon olması beklenmektedir (Zeng, 2005: 7 9). Sonuç olarak Çin diğer alanlarda gösterdiği başarıları istihdam alanına umulan ölçüde yansıtamamış, gerekli istihdam olanaklarını yaratamamıştır Ekonomik Büyümenin Yoksulluk Üzerindeki Etkileri Çin in ulusal yoksulluk raporuna göre, kırsal kesimdeki yoksulluk 1978 deki 250 milyondan 2002 de 28,2 milyona düşmüştür. Yani %88,7 lik bir düşüş görülmüştür. Ayrıca Dünya Bankası na göre Çin de günlük 1 doların altında gelire sahip nüfus 1990 da 147 milyon iken, bu rakam 1997 de 70 milyona kadar çekilmiştir. Bu çalışmalar Çin in, yani dünyanın en çok yoksul barındıran nüfusuna sahip ülkenin, diğer az gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında, yoksulluğu azaltmadaki başarısının daha önce görülmemiş bir başarı olduğunu ortaya koyar. Yine Dünya Bankası nın yaptığı bir çalışmaya göre; 1990 da ülkedeki yoksul nüfus, dünya toplamının % 29 u kadarken, bu oran 1999 da %19,2 ye düşmüş, yani yaklaşık %10 luk bir düşüş görülmüştür yılı tahminlerine göre ise bu oranın %9,1 lere kadar düşmesi beklenmektedir. Asya nın en yoksul nüfusuna sahip beş ülkesinden (Çin, Hindistan, Pakistan, Endonezya ve Bangladeş) biri olan Hindistan da ise günlük 1 doların altında gelir kazananların nüfusa oranı %25 tir (Khan, 2004: 1 2). Diğer taraftan reformların başından bu yana Çin de insanların eğitim ve sağlık olanakları da önemli ölçüde artmıştır. Bu durum beşeri sermayenin niteliğinin ve miktarının arttığının temel göstergesidir. Söz konusu gelişmeler çalışanların yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve fakirliğin azaltılmasında önemli bir rol oynar. Örneğin 1982 yılında çocuk ölüm oranı; %37,61 ve 1981 de ortalama insan ömrü 67,7 yıl iken, bu rakamlar günümüzde Saray, Gökdemir, 2007

15 675 (2005) sırasıyla %6.97 ve 72,58 olmuştur (CIA, 2006; World Bank, 2006). Sonuçta genel olarak Çin deki ekonomik büyüme, yoksulların ortalama gelirlerini yükselterek yoksulluğu azaltma konusunda olumlu etkiler meydana getirmiştir. Ancak hala kırsal alandaki kişi başına gelir, kenttekilerin üçte biri kadardır ( Khan, 2004: ). 4. ÇİN HALK CUMHURİYETİ NİN EKONOMİK BÜYÜMESİNDE YABANCI YATIRIMLARIN VE DIŞA AÇILMANIN ROLÜ Çin ekonomisinin büyümesinde; yüksek tasarruflar sonucu oluşan sermaye birikiminin, toplam faktör verimliliğindeki önemli artışların, işgücü arzındaki artışların, eğitime yapılan yatırımlar sonucunda beşeri sermayede oluşan artışların ve uygulanan planlı ekonomi sayesinde devlet eliyle sağlanan ve uzun zamandan beri devam eden istikrarın etkisi vardır (Liu, 2000: 204). Bunlara ek olarak, Çin in yabancı sermaye için çekici bir ülke olmasına bağlı olarak, DYSY lerdeki olağanüstü artışın Çin in ekonomik büyümesinde büyük etkisi olmuştur. Bu çerçevede ele alınması gereken bir diğer etken ise Çin in DTÖ ye üyeliğidir Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları (DYSY) Çin in büyümesinin en önemli kaynaklarından biri de DYSY lerdir. Çin yabancı sermaye çekme konusunda dünyanın en dinamik ülkesidir. Çin in DYSY ler açısından çekici olma nedenleri şu şekilde özetlenebilir (DEİK, 2004): Hızla büyüyen iç pazar; işgücü, toprak ve enerji maliyetlerinin düşüklüğünden kaynaklanan yüksek kar payları; siyasi istikrarın kalıcı bir görünüm sergilemesi; ülke genelinde düşük olsa da toplamda 200 milyonluk bir kesimin harcama gücünün yüksek olması; kredi kullanabilme kolaylığı; öncü olmak isteyen çokuluslu şirketlerin pazara girmek için yarışmaları; daha önce yurtdışındaki fırsatları daha karlı bulan iç tasarrufun, yatırım özendirme ve güvencelerinden yararlanmak üzere ana ülkeye geri dönmesi (roundtripping) larla birlikte Çin de DYSY lerde kısmi olarak büyük artışlar görülmüş, buna bağlı olarak ülkenin dünya ekonomisine entegrasyonu hızlanmış ve büyüme oranları da önemli ölçüde artmıştır. DYSY lerin en önemli katkısı ise Çin ile gelişmiş ülkeler arasındaki teknoloji açığını kapatmak olmuştur (Fan, 2006) yılında DYSY lerin Çin in toplam Journal of Yasar University, 2(7),

16 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) 676 üretimi içindeki payı % 5,29 iken, bu oran 2000 de %22,51 e çıkmıştır. Bu anlamda ekonomik büyümede DYSY lerin miktarı, yapısı ve zamanlaması bakımından etkileri tartışılamaz. Diğer taraftan ekonominin durgunluğa girdiği döneminde ise DYSY önemli ölçüde azalmıştır (Pingyao, 2003: 13). DYSY daha çok sermaye ve teknoloji yoğun sektörlere yönelmiş, bunun sonucunda imalat sanayinin yapısı değişmiş ve üretim kapasitesinde önemli artışlar görülmüştür. Buna verilebilecek en iyi örnek ise otomotiv sektöründeki gelişmedir da binek otomobillerinin endüstri içindeki payı % 8,33 iken, 1999 da bu oran % 31,54 e çıkmıştır (Kuo ve Chen; 2000: 192). (Bu dönemdeki taşıtların hemen hemen hepsinin yabancı sermayeli iş ortaklıkları ile ortaklaşa üretildiği düşünülürse DYSY lerin Çin ekonomisindeki önemi daha iyi anlaşılır). Çizelge 4: ÇHC de Doğrudan Yabancı Yatırımlar ( )(milyon $) Doğrudan 38,399 44,241 49,308 53,505 54,936 60,211 Yabancı Yatırımlar Kaynak: World Bank, World Development Indicators 2005 (2006) dan araştırmacılar tarafından derlenmiştir yılı ortalarında özel sektöre ait şirketlerin sayısı 3,4 milyona ulaşmış, bu 3,4 milyon özel şirket, 47 milyon Çinliye iş olanağı sağlamıştır. Çin'de özel sektöre ait şirketlerin ekonomiye katkısı 1989 yılında 5,1 milyar dolar iken, 2004 yılında 241 milyar dolara yükselmiştir. Dünyanın 500 Büyük Şirketi" listesinde yer alan "çokuluslu şirketler"in iki yüz kadarı Çin'de faaliyettedir, 600 milyar dolar dolayındaki ihracatın yarısı da yabancı şirketler tarafından gerçekleştirilmektedir (Uras, 2005). Çizelge-4 ten de görüldüğü gibi Çin'de yabancı sermaye 2000 yılında 38 milyar dolar dolayında yatırım gerçekleştirir iken, 2005 yılında yabancı sermaye yatırımları 60 milyar dolar olmuştur. Özetle DYSY ekonomide katma değer artışına önemli katkı sağlamışlardır. DYSY sayesinde Çin in yeni ihracat pazarları elde etme olanağı olmuştur. DYSY önemli istihdam artışı yaratmaktadır (30 milyon civarında) ve vergi gelirlerinin %20 sini ödemektedirler. Saray, Gökdemir, 2007

17 677 Bunlara ek olarak DYSY Çin li firmaların Ar-Ge (Araştırma ve Geliştirme) yapmasının önünü açmışlardır (TİSK, 2004). Bu katkılarının yanı sıra DYSY nin Çin ekonomisine pek çok olumsuz etkileri de olmuştur. Bunlar kısaca sıralanacak olursa (Pingyao, 2003: 13): 1) Verimsiz çalışan kamu teşebbüsleri piyasa mekanizmasının dışına itilmiş; sonuçta işsizlik önemli bir sorun olarak gündeme gelmiştir, 2) DYSY fiyatlar üzerinde bir baskı oluşturmuş bu da pek çok Çinli firmanın iflasına neden olmuştur, 3) Ücretlerde kısmi bir artış meydana gelmiş ve yabancı şirketlerin eğitimli işgücüne olan talepleri artmıştır, bu durumda da niteliksiz işgücü üretim ağının dışına itilmiş ve yine işsizlik artmıştır. Sonuç olarak Çin DYSY çekme konusunda dünyanın en başarılı ülkesidir (2005 yılına göre 60 milyar dolar). Çin in DTÖ üyeliği ve pazarının dışa açılması ile Çin DYSY için çekici hale gelmiştir. Yakın gelecekte de DYSY nin artarak sürmesi beklenmektedir. Çin in DTÖ üyeliği ile ilgili olarak yapılan çalışmalara göre bu bütünleşmeden hem Çin in, hem de bu ülke ile dış ticaret yapan diğer ülkelerin kazançlı çıkacağı beklenmektedir. Nitekim üyelik ile birlikte GSYİH ve ihracatın önemli ölçüde arttığı görülürken, buna bağlı ithalatta da artış görülmüş ama durum ihracat lehine olmuştur (Ianchovichina ve Martin, 2006: 46) Dünya Ticaret Örgütü ne (DTÖ) Üyelik Çin ekonomisi uzun süreli bir durgunluktan sonra 2002 yılından itibaren tekrar birinci dönemdeki ( ) büyüme oranlarına dönmüştür. Bu ise Çin in DTÖ üyeliği ile birlikte önündeki kısıtlamanın kalkmasına ve dünya pazarlarına açılmasına bağlanabilir. Çin 1986'da DTÖ (o zamanki haliyle Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması, GATT) üyeliği için resmen başvuruda bulunmuş, 15 yıllık bir müzakere süreci geçirildikten sonra üyelik müzakereleri ise Eylül 2001 de tamamlanmıştır Kasım ında DTÖ tarafından kabul edilen anlaşmayı aynı yılın Aralık ayında onaylayan Çin, böylece küresel ekonomiyle bütünleşme yolunda önemli bir engeli de aşmıştır (DEİK, 2004). Journal of Yasar University, 2(7),

18 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) 678 Çin hükümeti DTÖ üyeliği kapsamında bazı önemli ödünler vermeyi kabul etmiştir. Bu ödünlerden önemli olanları aşağıda sıralanmıştır ( Çin DTÖ'ye Giriş İçin Verilen Taahhütler, 2005; TİSK, 2004): 1) DTÖ üyesi tüm ülkelere eşit muamele sağlanacaktır. Tüm yabancı kişi ve kuruluşlar ticaret hakları açısından eşit olacaktır, 2) İç pazar ve ihracat için üretilen ürünler için iki fiyat uygulaması ve diğer ayrımcı uygulamalar kaldırılacaktır, 3) Bazı madenler, tütün, tahıllar ve akaryakıt gibi belirli ürünlerde devlet tekeli devam ederken hâlihazırda yabancılara kapalı olan diğer alanlar açılacaktır, 4) Fikri mülkiyet hakları açısından, üyeliğe geçiş ile birlikte TRIPS (Agreement on Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights= Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülkiyet Hakları Anlaşması) Anlaşması uygulanmaya başlanacaktır, 5) Üyeliği takip eden ilk 12 yıl içerisinde Çin menşeli ürünlerin DTÖ üyesi ülkelerden herhangi birinin iç pazarına zarar vermesi veya verme tehlikesi doğurması durumunda özel geçiş dönemi koruma tedbirleri ilgili ülkelerce uygulanabilecektir, 6) Gümrük tarifeleri belirli bir takvime göre azaltılacaktır. İndirimlerin büyük bir bölümü 2004'e kadar, diğerleri 2010'a kadar yapılacak olup, tüm ödünlerin tamamlanmasından sonra tarım ürünlerinde ortalama vergi %15'e, sanayi ürünlerinde ise %8,9'a düşecektir, 7) Çin, tarım ürünlerine ihracat sübvansiyonu vermeyecektir. Diğer sübvansiyonlar da ürün değerinin %8,5'ini geçmeyecektir, 8) Tekstil sektöründe tarihinde tüm DTÖ üyesi ülkelerin kotaları kaldırmaları ile beraber Çin e uygulanan kotalar da kalkmıştır; ancak, 2008'e kadar DTÖ üyesi ülkelerde Çin menşeli ürünlerin zarara neden olması durumunda özel önlemler uygulanabilecektir, 9) Hizmet ticaretinde verilen ödünlerin en önemlileri telekom, bankacılık ve sigortacılık sektörlerindedir, 10) Telekom hizmetlerinde, üyeliği takiben yabancı hizmet sağlayıcı firmalar Çin firmaları ile ortak yatırım yapabilecek, ancak hisseleri %25'i geçmeyecektir. Üyeliği takiben ilk yıl içerisinde bu oran %35'e çıkartılacak ve hizmet verilebilecek kent sayısı arttırılacaktır. 4. yıl içerisinde yabancı sermaye payı %49'a çıkabilecek ve 5. yıl içerisinde hizmet alanlarını sınırlayan tüm coğrafi sınırlamalar kaldırılacaktır, 11) Bankacılık hizmetlerinde, üyeliğin ilk yıllarından itibaren yabancı finans kuruluşları Saray, Gökdemir, 2007

19 679 müşteri kısıtlaması olmaksızın döviz ile işlem yapabileceklerdir. Bütün bu ödünlere karşın, Çin in DTÖ ye üyeliğine yönelik olarak eleştiriler de yapılmaktadır. İlk eleştiri, Yen in Dolar karşısında değerinin düşük olması ve bu durumun da Çin in dış ticaretinde haksız rekabet yarattığı iddiasıdır. Bunun yanı sıra Çin deki karışık ve hantal bürokratik yapının yatırım olanaklarını azalttığı söylenmektedir. Çin in diğer bir haksız rekabet aracı ise ithalata konulan vergi dışı engellemelerdir (DEİK, 2004: 8 11). Çin DTÖ üyeliği sonrasında, SARS krizinin etkilerine ve ekonomiyi aşırı yatırımlardan arındırıp soğutma çabalarına karşın; önemli ölçüde büyümüş ve dış ticaret de muazzam biçimde artmıştır. Bu anlamda dönemindeki ekonomik büyüme DTÖ ye üyelikle ilişkilendirilebilir döneminden bu yana Çin ekonomisi SARS salgınının olumsuz etkilerine karşın 2003 yılında % 9,1 büyümüş ve petrol tüketimi de % 31 artmıştır. Bu sıçramayla birlikte Çin'in GSYİH'si de 1,4 trilyon doları aşmış ve Çin'de kişi başına GSYİH ilk kez 1000 dolar sınırının üzerine çıkmıştır. Ayrıca bu dönemde Çin 54 milyar dolar yabancı sermaye çekmeyi başarmıştır (Ulagay, 2004). Çin, takip eden yıllarda da yüksek büyüme oranlarını sürdürmüştür. Ayrıca Çin'in DTÖ ye dahil olmasıyla birlikte 2005'te kotalardan kurtulmasıyla ABD'nin hazır giyim ithalatındaki payı %18'den %50'ye çıkmıştır. Yine aynı biçimde AB pazarında Çin'in payı %18'den %29'a fırlamıştır. Kısacası, dünya Çin ile rekabet edemez hale gelmiştir (Güneş, 2005). Çin in DTÖ üyeliği sonucu elde ettiği ihracat avantajlarının yanı sıra Asya nın üretim üssü haline gelmesi sürecinin de pekişmesi beklenmektedir. Bu süreçle birlikte Çin in özellikle elektronik sektöründe kazanmaya başladığı rekabet avantajlarının artması, birçok Asya kaplanının üretim merkezlerinin de buraya kayması düşünülmektedir. OECD nin hazırladığı bir rapora göre Çin in DTÖ ye üyeliğinin iki yönlü sonuçları olmuştur. Birincisi; Çin de giderek büyüyen ihracat sektörleri için pazar bulma riski ortadan kalkmış. İkincisi, uluslararası pazarlardaki ithalatçılar için Çin eskisinden daha güvenilir bir tedarikçi haline gelmiş ve Çin in dış ticareti artmıştır (Gökdemir ve Mor, 2005: 59). Sonuçta DTÖ üyeliği ile birlikte Çin in büyüme oranları korunabilmiş ve serbestleşme Çin e yaramıştır, çünkü ülke önemli rekabet avantajlarına sahiptir. Journal of Yasar University, 2(7),

20 ÇİN EKONOMİSİNİN BÜYÜME AŞAMALARI ( ) GENEL DEĞERLENDİRME VE SONUÇ Çin Halk Cumhuriyeti nin kurulduğu 1949 yılından itibaren ilk 30 yıl içinde Çin hükümeti merkezi planlı ekonomi uygulamıştır. Mao liderliğindeki bu dönemin en önemli özelliği, ekonomide milli gelirin arttırılmasına, kırsal nüfusun kalkınmasına ve devletiyle barışık bir işçi-köylü sınıfı yaratılmasına önem verilmesidir. Çin Halk Cumhuriyeti nin 1949 yılında kuruluşundan itibaren uyguladığı merkezi planlı ekonomi, Çin ekonomisinin planlı ve amaçlı olarak istikrarlı gelişmesini sağlamıştır; ancak bu sistem, ekonomide canlılığa ve gelişme hızına ciddi biçimde engel olmuştur li yılların sonunda ise mevcut sistemin artık sürdürülemeyeceği endişesi ile Çin in sosyalist ekonomi sistemine yönelik reform başlatılmıştır. Bu dönemdeki ekonomik reformlarla birlikte dışa açılma ve merkezi planlı ekonomiden aşamalı olarak piyasa ekonomisine geçiş başlamıştır. Xiaoping döneminde kalkınmanın piyasa temelli olabileceği ve ekonomide rekabet unsurunun temel alınması durumunda büyümenin gerçekleşebileceği fikrinin ortaya konulması üzerine ekonomide bu yönde tedbirler alınmıştır. Uygulanan reformlar sonucunda uyuyan dev Çin adeta uykusundan uyanmış ve küresel rekabetin önemli bir aktörü olmuştur. Çin in 1979 yılında 177 milyar dolar olan GSYİH sının 2005 yılı rakamlarına göre 1,79 trilyon dolar olması bu durumun bir göstergesidir. Bugünkü Çin in büyümesinin altında yatan neden ve dünya ekonomisinde sahip olduğu yer ise dış ticaret temellidir. Çin, 1978 ve sonrasında uyguladığı piyasa reformuyla birlikte, öncelikle uzun zamandan beri uyguladığı kendine yeterlilik ve dışa kapalı ekonomi modelinden vazgeçmiştir. Böylece, daha önce görülmemiş nitelikteki dış ticaret miktarlarına kavuşmuş ve büyümesini bu şekilde gerçekleştirmiştir. Büyümenin fiyatlar genel düzeyi üzerindeki etkileri ise, ekonominin birinci döneminde ( ) enflasyon oranlarında yükselme, ikinci dönemde ( ) düşük olan enflasyon oranları, üçüncü dönemde ( ) ise enflasyonun ılımlı bir seyir izlemesi şeklinde olmuştur. Büyümenin istihdam eğilimi ve işgücü akımı üzerindeki etkileri iki döneme ayrılıp incelendiğinde; ilk dönemde, devlet güvencesi altında sanayi/hizmet sektörlerinde tam Saray, Gökdemir, 2007

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Türkiye Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi TÜRKİYE EKONOMİSİ BÜYÜME VE MİLLİ GELİR Kişi Başına GSYH, cari fiyatlarla 2010 yılında

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ

2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ 2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm

Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR

PAZAR BÜYÜKLÜĞÜ YATIRIM MALĐYETLERĐ AÇIKLIK EKO OMĐK VE POLĐTĐK ĐSTĐKRAR FĐ A SAL ĐSTĐKRAR FDI doğrudan yabancı yatırım, bir ülke borsasında işlem gören şirketlerin hisselerinin bir diğer ülke veya ülkelerin kuruluşları tarafından satın alınmasını ifade eden portföy yatırımları dışında kalan

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-16. 3 Mart 2015. Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Sayı: 2015-16 BASIN DUYURUSU 3 Mart 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ocak ayında tüketici fiyatları yüzde 1,10 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması

Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında

Detaylı

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015

BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 Sayı: 2015-34 BASIN DUYURUSU 30 Nisan 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 22 Nisan 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 1,19 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

KRİZİN TÜRKİYE YE ETKİLERİ

KRİZİN TÜRKİYE YE ETKİLERİ DÜNYA EKONOMİSİNDE ÇÖKÜŞ VE KRİZİN TÜRKİYE YE ETKİLERİ 26 Şubat 2009 İstanbul Petrol-İş Kapitalizm Kapitalist ekonominin iki temel özelliği; Sermayenin çıkarı olarak üretim Piyasanın anarşik yapısı - Çok

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR

MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR MERKEZ BANKASI VE FİNANSAL İSTİKRAR Sermaye Hareketleri ve Döviz Kuru Politikaları Türkiye Ekonomi Kurumu Paneli Doç.Dr.Erdem BAŞÇI Başkan Yardımcısı, TCMB 11 Aralık 2010, Ankara 1 Konuşma Planı 1. Merkez

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı

Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü. Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Amerikan Merkez Bankası FED, tahvil alım programını 10 milyar

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları

Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Dünyada ve Türkiye de Doğrudan yabancı Sermaye Yatırımları Uluslararası sermaye hareketleri temel olarak kalkınma amaçlı, hibe ve kredi şeklindeki resmi sermaye hareketleri ile özel sermaye hareketlerinden

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010

Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010. PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Sayı: 2010 27 31 Mayıs 2010 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Mayıs 2010 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,60 oranında yükselmiş ve yıllık enflasyon

Detaylı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Mart2011 N201139 POLİTİKANOTU Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari

Detaylı

AB-ABD SERBEST TİCARET ANLAŞMASI VE TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

AB-ABD SERBEST TİCARET ANLAŞMASI VE TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ AB-ABD SERBEST TİCARET ANLAŞMASI VE TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ Giriş Hazırlayan: Gündem KONT Temelleri II. Dünya Savaşı na kadar uzanan ancak 1980 li yıllarda teknoloji ve iletişim alanlarındaki ilerlemeler

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı 2010 Ocak Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 16,1 oranında artarak 1 milyar 143 milyon dolar

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2004-31.12.2004

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2013 (SAYI: 49) 27.03.2013 GENEL DEĞERLENDİRME Reel sektör borçlanma ile döviz cinsinden risk biriktirmeye devam ediyor Dünya ekonomisinde olumlu yöndeki işaretler az da

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-71. 1 Aralık 2015. Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-71. 1 Aralık 2015. Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015 Sayı: 2015-71 BASIN DUYURUSU 1 Aralık 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ekim ayında tüketici fiyatları yüzde 1,55 oranında yükselmiş ve

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU:

TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) I. SON BİR YILDA İŞGÜCÜ PİYASASINDAKİ GELİŞMELER (OCAK 2013 İTİBARİYLE) a. İŞGÜCÜ KOMPOZİSYONU: TİSK İŞGÜCÜ PİYASASI BÜLTENİ NİSAN 2013 (SAYI: 23) (Ocak 2013 TÜİK HİA Verilerinin Değerlendirilmesi) Türkiye İstatistik Kurumu nun (TÜİK) Ocak 2013 Hanehalkı İşgücü İstatistikleri, 14 Nisan 2013 tarihli

Detaylı

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 29 Haziran 2015, Sayı: 17. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 17 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001. I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler:

EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001. I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler: EURO BÖLGESİ İZLEME RAPORU MART 2001 I. Genel Ekonomik Göstergelere İlişkin Gelişmeler: 2000 yılının dördüncü çeyreğinde Euro Bölgesi ve AB-15 in GSYİH artışı bir önceki çeyreğe göre yüzde 0.7 olmuştur.

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI BİRİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 28 Aralık 2015, Sayı: 41. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 41 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir.

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir. MESAJ 1 GEÇTIĞIMIZ ONYILLARDA KAYDEDILEN ISTIKRARLI BÜYÜME TÜRKIYE YI YÜKSEK GELIR EŞIĞINE GETIRIRKEN, REFAH PAYLAŞILMIŞ VE ORTA SINIFIN BÜYÜKLÜĞÜ IKI KATINA ÇIKMIŞTIR. 1960 ile 2012 arasında ortalama

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum.

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Sayın Bakan, Değerli Konuklar, Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Forumun Türkiye hakkındaki genel

Detaylı

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi

Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Banka Kredileri ve Büyüme İlişkisi Cahit YILMAZ Kültür Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İstanbul c.yilmaz@iku.edu.tr Key words:kredi,büyüme. Özet Banka kredileri ile ekonomik büyüme arasında

Detaylı

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME

TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 1 TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER - BÜYÜME 12.0 Türkiye GSYİH Büyüme Oranları(%) 10.0 9.4 8.4 9.2 8.8 8.0 6.0 4.0 6.8 6.2 5.3 6.9 4.7 4.0 4.0 5.0 2.0 0.7 2.1 0.0-2.0-4.0-6.0-8.0-5.7-4.8 Tahmin(%) 2014

Detaylı

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır Türkiye, AKP iktidarı zamanında ekonomik büyüme ve istikrar elde etmiştir. Bu başarı, geçmiş hükümetler ve diğer büyüyen ekonomiler ile karşılaştırıldığında pek de etkileyici değildir Temel Mesajlar 1.

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİ. FED in faiz artırımı sürecine yönelik zamanlamayı fiyatlandırmakla güçlük çeken küresel piyasalar,

DÜNYA EKONOMİSİ. FED in faiz artırımı sürecine yönelik zamanlamayı fiyatlandırmakla güçlük çeken küresel piyasalar, AĞUSTOS 2015 DÜNYA EKONOMİSİ 2015 yılının Ağustos ayında; küresel ekonomiye olan güvensizlik ortamının sürdüğü ve buna bağlı olarak riskten kaçınma eğiliminin artış gösterdiği görülmektedir. 2008 krizi

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 5 Ocak 2007 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ocak 27 ÖZET 2 yılı Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde,2 oranında artarak yılı yüzde, oranında artış ile tamamlamıştır. Giyim ve ayakkabı grubu fiyatlarında mevsimsel

Detaylı

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA)

DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) DEVLET BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN YAPISAL REFORMALARIN MAKROEKONOMİK ETKİLERİ KONFERANSI AÇILIŞ KONUŞMASI (26 EKİM 2007 ANKARA) Değerli Katılımcılar, Değerli Konuklar, Türkiye, yapısal reformlar ile

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ NİSAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 15 Haziran Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK)

KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇERİSİNDE TÜRK FİNANSAL SİSTEMİ BAKİ ALKAÇAR BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU (BDDK) KÜRESEL KRİZ SONRASI KÜRESEL FİNANSAL SİSTEM İÇİNDE TÜRK FİNANSAL

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- ŞUBAT 2016 (SAYI: 84) GENEL DEĞERLENDİRME 24.02.2016 Ekonomide Güven Azaldı, Riskler Arttı. Sanayinin Maliyetlerini Artıracak Uygulamalardan Kaçınılmalı Dünya ekonomisi 2015

Detaylı

Sayı: 2014 5 28 Ocak 2014 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Toplantı Tarihi: 21 Ocak 2014

Sayı: 2014 5 28 Ocak 2014 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Toplantı Tarihi: 21 Ocak 2014 Sayı: 2014 5 28 Ocak 2014 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 21 Ocak 2014 Enflasyon Gelişmeleri 1. Aralık ayında tüketici fiyatları yüzde 0,46 oranında artmış ve yıllık enflasyon yüzde

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- AĞUSTOS 2015 (SAYI: 78) GENEL DEĞERLENDİRME Ağustos Ayında Türkiye de Ekonomik ve Siyasal Riskler Arttı. Ancak Ekonomi Bu Çoklu Risk Ortamında Gündemde Kendine Yeterince Yer

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ MAYIS ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 14 Temmuz Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı Mayıs verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ

PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Sayı: 2009 43 28 Ağustos 2009 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 18 Ağustos 2009 Enflasyon Gelişmeleri 1. Temmuz ayında tüketici fiyat endeksi yüzde 0,25 oranında artmış ve yıllık enflasyon

Detaylı

Polonya Otomotiv Sektörü Ve Yan Sanayii

Polonya Otomotiv Sektörü Ve Yan Sanayii Polonya Otomotiv Sektörü Ve Yan Sanayii Dış Ekonomik İlişkiler Müdürlüğü AB Masası Uzman Yardımcısı NESTEREN KESEN 2006 I. Sektörün Genel Özellikleri Avrupa Birliği üyeliği ile birlikte cazip bir pazar

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER ABD de işsizlik başvuruları ve imalat sektörü PMI beklentilerin üzerinde gelirken, ikinci el konut satışlarında 4 aylık aradan sonra ilk kez artış yaşandı

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 25 Kasım 2013 ACI KAYBIMIZ TÜRKİYE-NORVEÇ İŞBİRLİĞİ FORUMU 1938 DEN 2013 E 10 KASIM LAR END RUSYA TAYLAND ÇİN İZMİR İKTİSAT KONGRESİ 3 gün boyunca

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU BANK MELLAT Merkezi Tahran Türkiye Şubeleri 2015 III. ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye ve Ortaklık Yapısı 3.

Detaylı