QLOBALLAŞMA PROSESĐNDƏ QAFQAZ VƏ MƏRKƏZĐ ASĐYA ĐQTĐSADĐ VƏ BEYNƏLXALQ MÜNASĐBƏTLƏR B E Y N Ə L X A L Q K O N Q R E S M Ə Q A L Ə L Ə R III K Ý T A B

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "QLOBALLAŞMA PROSESĐNDƏ QAFQAZ VƏ MƏRKƏZĐ ASĐYA ĐQTĐSADĐ VƏ BEYNƏLXALQ MÜNASĐBƏTLƏR B E Y N Ə L X A L Q K O N Q R E S M Ə Q A L Ə L Ə R III K Ý T A B"

Transkript

1 QLOBALLAŞMA PROSESĐNDƏ QAFQAZ VƏ MƏRKƏZĐ ASĐYA ĐQTĐSADĐ VƏ BEYNƏLXALQ MÜNASĐBƏTLƏR I I B E Y N Ə L X A L Q K O N Q R E S M Ə Q A L Ə L Ə R III K Ý T A B KONQRESĐN FƏXRĐ SƏDRLƏRĐ Misir Mərdanov Natiq Əliyev Heydər Babayev Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Respublikası Təhsil naziri Sənaye və Energetika naziri Đqtisadi Đnkişaf naziri KONQRESĐN TƏŞKĐLAT KOMĐTƏSĐ H Ə M S Ə D R L Ə R Prof. Dr. Ahmet Saniç Dr. Serhat Küçükkurt Prof. Dr. Ələkbər Məmmədov Qafqaz Universitetinin Türkiyə Cümhuriyyəti Başnazirliyi, Azərbaycan Respublikası rektoru Türk Əməkdaşlıq və Đnkişaf Đdarəsi Başqanlığı Sahibkarlar Təşkilatları Milli TĐKA Bakı proqram koordinatoru Konfederasiyası sədri Dr. Batacar Baysal Azərbaycan-Türk Sənayeçi və Đşadamları Beynəlxalq Cəmiyyəti - TÜSĐAB sədri S Ə D R M Ü A V Đ N L Ə R Đ Prof. Dr. Cəfər Cəfərov Azərbaycan Turizm Đnstitutunun rektoru K A T Đ B L Ə R Dr. Mehmet Rıhtım Dr. Cihan Bulut Dr. Rövşən Đbrahimov Xanlar Heydərov, Haşim Qafarov (Ümumi koordinasiya) (Đqtisadi münasibətlər) (Beynəlxalq münasibətlər) Aqşin Umudov Prof. Dr. Niftalı Qocayev (Qafqaz Universiteti) Prof. Dr. Asəf Zamanov (Təhsil Nazirliyi) Dr. Hakan Acar (Qafqaz Universiteti) Dr. Osman Nuri Aras (Qafqaz Universiteti) Ü Z V L Ə R Dos. Namiq Tağıyev (Đqtisadi Đslahatlar Elmi-Tədqiqat Đnstitutu) Dr. Məhəbbət Məmmədov (Sənaye və Energetika Nazirliyi) Elçin Qafarlı (Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi) Söhrab Đsmayılov (Sahibkarlar Təşkilatları Milli Konfederasiyası) Đlkin M. Sabiroğlu (Đqtisadi Đnkişaf Nazirliyi) KONQRESĐN MƏSLƏHƏT ŞURASI Prof. Dr. Bədirxan Musayev (Azərbaycan Dövlət Đqtisad Universiteti), Prof. Dr. Coşkun Can Aktan (Dokuz Eylul Universiteti), Prof. Dr. Erişah Arıcan (Marmara Universiteti), Prof. Dr. Eser Karakaş (Bahçeşehir Universiteti), Prof. Dr. Əlican Babayev (Azərbaycan Dövlət Đqtisad Universiteti), Prof. Dr. Əvəz Bayramov (Azərbaycan Dövlət Đqtisad Universiteti), Prof. Dr. Gregory Gleasson (New Mexico Universiteti), Prof. Dr. Hasan Selçuk (Marmara Universiteti), Prof. Dr. Haydar Çakmak (Gazi Universiteti), Prof. Dr. Đlhan Uludağ (Marmara Universiteti), Prof. Dr. Mehmet Altan (Đstanbul Universiteti), Prof. Dr. Məmmədhəsən Meybullayev (Azərbaycan Dövlət Đqtisad Universiteti), Prof. Dr. Mirdaməd Sadıqov (Azərbaycan Dövlət Đqtisad Universiteti), Prof. Dr. Muhammed Akdiş (Süleyman Demirel Universiteti), Prof. Dr. Musa Qasımlı (Bakı Dövlət Universiteti), Prof. Dr. Mustafa Aydın (TÖBB Universiteti), Prof. Dr. Nurdan Aslan (Marmara Universiteti), Prof. Dr. Pərvin Dərabadi (Bakı Dövlət Universiteti), Prof. Dr. Rıdvan Karluk (Anadolu Universiteti), Prof. Dr. Shirin Akiner (Şərq və Afrika Elmləri Universiteti), Prof. Dr. Tadeusz Swietochowski (Columbia Universiteti), Prof. Dr. Tatyana Dronzina (Sofya Devlet Universiteti), Prof. Dr. Vildan Serin (Fatih Universiteti), Prof. Dr. Yusuf Tuna (Đstanbul Universiteti - BDDK üzvü), Dos. Eldar Azadov (Dövlət Đdarəçilik Akademiyası), Dos. Murad Bağırzadə (Dövlət Đdarəçilik Akademiyası), Dos. Rüstəm Məmmədov (Bakı Dövlət Universiteti), Dos. Kərəm Məmmədov (Bakı Dövlət Universiteti), Dr. John Russell (Bradford Universiteti), Dr. Eyüp Zengin (TĐKA), Bünyamin Özgür (T.C. Azərbaycandakı Səfirliyi), Erkan Kılıç (T.C. Azərbaycandakı Səfirliyi), Thomas Goltz (Montana Universiteti) D Đ Z A Y N Sahib Kazımov Copyright Qafqaz University Baku

2 POLITICAL ECONOMY OF CENTRAL ASIAN AND CAUCASUS REPUBLICS: THE NEW RENTIER STATES? Hamza ATEŞ 1262 LESSONS OF STATE-(RE)CONSTRUCTION FROM THE BALKANS AS APPLICABLE EU PRESCRIPTION FOR CONFLICT MANAGEMENT IN THE CAUCASUS? Csaba TÖRÖ 1271 ABŞ-IN MƏRKƏZİ ASİYA STRATEGİYASI VƏ ASSİMMETRİK TƏHDİDLƏR Elman NƏSİROV 1276 BİZ VE ÖTEKİ : ETNİK SINIFLANDIRMALARIN KÜRESEL BAĞLAMDA DEĞERLENDİRİLMESİ Yüksel Fatih BÖLEK, Uğur Arif BÖLEK 1279 CASPIAN ENERGY RESOURCES AS A CROSSING POINT OF GLOBAL AND REGIONAL GEOPOLITICAL PLAYERS INTERESTS Plamen DIMITROV 1283 ПЕРСПЕКТИВЫ КАВКАЗА В УСЛОВЬЯХ ГЛОБАЛИЗАЦИИ ИСХОДЯ ИЗ ИСТОРИЧЕСКОГО ОПЫТА Эмзар КАХИДЗЕ 1289 İSLAM KALKINMA BANKASI VE TÜRK CUMHURİYETLERİ İLE İLİŞKİLİR Recep ULUSOY 1294 CASPIAN OIL. AND GEOPOLITICS IN PERSPECTIVE OF MODERN HISTORY Tadeusz SWİETOCHOWSKİ 1298 ORTA ASYA NIN DEĞİŞEN JEOPOLİTİĞİNDE REKABET EDEN GÜÇLER RIVALING POWERS IN THE CHANGING GEOPOLITICS OF THE CENTRAL ASIA Kenan DAĞCI 1304 DAĞLIQ QARABAĞ PROBLEMİNİN REGİON ÖLKƏLƏRİNƏ SİYASİ VƏ İQTİSADİ TƏSİRİ 1311 KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE ULUSAL AZINLIKLAR VE DAĞLIK KARABAĞ DA ERMENİLERİN KENDİ KADERİNİ TAYİN HAKKI İDDİALARI Adalet İBADOV YÜZYIL ULUSLARARASI HUKUK BELGELERİ IŞIĞINDA ERMENİSTAN IN AZERBAYCAN TOPRAKLARINI İŞGALİ VE BÖLGE ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Alaeddin YALÇINKAYA 1319 «DAĞLIQ QARABAĞ» PROBLEMİNDƏ İSTİFADƏ OLUNMUŞ BEYNƏLXALQ PRİNSİPLƏR Firdovsiyyə ƏHMƏDOVA 1331 CAUCASUS AND CENTRAL ASIA IN THE GLOBALIZATION PROCESS. SUSTAINABLE POLITICAL AND ECONOMIC DEVELOPMENT OF NAGORNO-KARABAKH: AUTARCHY, A VULNERABLE UNITY WITH ARMENIA, OR THE REBIRTH OF AZERBAIJAN S INTEGRITY. Rahman ALLAHVERDİYEV 1336 v

3 ORTA ASYA NIN DEĞĐŞEN JEOPOLĐTĐĞĐNDE REKABET EDEN GÜÇLER RIVALING POWERS IN THE CHANGING GEOPOLITICS OF THE CENTRAL ASIA Kenan DAĞCI Yrd. Doç. Dr, Kocaeli Üniversitesi, ĐĐBF, Uluslararası Đlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi, When every one is dead the Great Game is finished. Not before. ( Büyük Oyun herkes öldüğü zaman biter. Daha önce değil.) Rudyard Kipling, Kim (1901) ÖZET Bu makale, Orta Asya jeopolitiğini değiştiren faktörleri ve bu faktörlere bağlı olarak rekabet eden güçleri analiz etmektedir. Orta Asya da bir çok bölgesel ya da küresel gücün ilgi ve çıkarları olmakla birlikte, bu çalışmada daha çok bölgede mevcut olan sorunların ya da gelişmelerin oluşmasında ağırlıklı etkinliği olan Rusya Federasyonu, ABD ve nispeten AB nin politikaları incelenmektedir. ABSTRACT This article explores the factors that have been changing geopolitics of the Central Asia, and analyzes the rivaling powers depend on them. In this article, it also has been exploring the politics of the Russian Federation, the USA and the EU which have been mainly effective actors on the emerging issues in the region, although there are other global or regional powers that have concerns and interests in the Central Asia. Giriş Tarih boyunca Avrasya, başta Orta Asya olmak üzere büyük güç mücadelelerine sahne olmuştur. Bu mücadelelerin bir sonucu olarak, Orta Asya coğrafyası günümüzde son derece karmaşık ve istikrarsız bir hale gelmiştir. Çünkü Orta Asya da istikrarsızlığa neden olan faktörler bölgede hakim güç olmak için rekabet eden güçlerin rakiplerine karşı kullandıkları birer araç haline gelmiştir. Şöyle ki, Rusya güdümlü Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği nin (SSCB) yıkılmasıyla birlikte bağımsızlığına kavuşan Türk Cumhuriyetleri, geçmişti SSCB nin bölge üzerindeki hakimiyetini devam ettirilebilmek için uyguladığı politikalara bağlı olarak, 1990 sonrasında ekonomik ve güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya kalmışlardır. Orta Asya, Dünya siyasetinde gerek jeopolitik gerekse jeostratejik nedenlerle önemli görülen bir coğrafyadır. Bununla birlikte, özellikle SSCB nin dağılmasından sonra Orta Asya nın jeopolitik ve jeostratejik önemi daha da artmıştır. Bölge üzerinde tarihte yaşanan güç mücadelelerin bir başka boyutu günümüzde yaşanmaktadır. SSCB nin yıkılmasıyla birlikte bölgede yeni bağımsız devletler ortaya çıkmıştır. Bunun sonucu olarak da Orta Asya coğrafyasının jeopolitik yapısında beklenmedik hızlı bir değişim yaşanmıştır. Bu yeni jeopolitik yapılanmada bir çok güç boşlukları ortaya çıkmıştır. Şüphesiz bu güç boşluklarını doldurarak bölge üzerinde hakim olmak isteyen güçler arasında kıyasıya bir rekabet başlamıştır. Bölge üzerindeki bu rekabet yeni değildir. Örneğin, 19.yüzyılın ikinci yarısından itibaren yeni sömürgecilik büyük güçler arasındaki rekabeti kızıştırmıştır. 19. yüzyılda özellikle Orta Asya da Đngiliz ve Rus rekabetinin ön plana çıktığı anlaşılmaktadır 1. Orta Asya daki Đngiliz-Rus mücadelesi Büyük Oyun olarak bilinmektedir. Büyük Oyun tabiri ilk defa 1830 larda Arthur Conolly ( ) tarafından kullanılmıştır 2. Ancak Büyük Oyun kavramı Rudyard Kipling in Kim adlı romanını kaleme aldığı 20. yüzyılın ilk yılına kadar çok fazla kullanılan ve bilinen bir kavram değildi M. Edwards, The New Great Game and the new great gamers: disciples of Kipling and Mackinder, Central Asian Survey, 22(1), 2003, p. 84. P. Hopkirk, The Great Game: The Struggle for Empire in Central Asia, New York: Kodansha International, 1994; ayrıca bkz. K. Meyer ve S. Brysac, Tournament of Shadows: The Great Game and the Race for Empire in Asia, London: Abacus Books, Rudyard Kipling Kim adlı romanında: When every one is dead the Great Game is finished. Not before (Büyük Oyun herkes öldüğü zaman biter. Daha önce değil) demektedir. Kipling in Kim adlı romanının metni için 1304

4 II International Congress 4 Büyük Oyun, doğası gereği, Orta Asya topraklarında ve bu topraklarda yaşayan nüfus üzerinde hakim olma mücadelesidir. Günümüze kadar Büyük Oyun değişik şekillerde dört safhada gerçekleşmiştir. Đlk olarak 18. ve 19. yüzyılda Rus Đmparatorluğu nun Kafkasya ve Orta Asya ya doğru yayılması ile başlamıştır. Bununla birlikte, bu durum Hindistan da de facto hakim güç durumunda olan Doğu Hindistan Şirketi ni tehdit eder hale gelmiş ve böylece Büyük Oyun başlamıştır ye kadar Rus-Đngiliz rekabeti kıyasıya sürmüştür. Nitekim Büyük Oyun un ilk aşaması Đngiliz-Rus (the Anglo-Russian Convention) Anlaşması nın 1907 de imzalanması ile son bulmuştur. Büyük Oyun un ikinci safhasını ise Wilhelm Almanyasının Drang nach Osten (Doğuya Yönelme) politikası oluşturmaktadır. Bu politika bağlamında kullanılan yöntemler, genel olarak bölgede egemen olmak için Rus-Đngiliz mücadelesinde olduğu gibi, yerel aşiretler ve yerel halklar arasına gizli ajanlar katarak onları baskı altında tutma ve manipüle etmekti 4. Büyük Oyun un üçüncü safhası ise 1917 de Lenin in liderliğinde gerçekleştirilen Bolşevik Devrimiyle başlamıştır. Lenin silahlı bir ayaklanma ile gerçekleştirdiği bu devrimde Asya yı emperyalistlerin egemenliğinden kurtarmak temel amaç olarak ilan edilmiştir. Bilindiği gibi Lenin le birlikte kurulan SSCB de Çarlık Rusyasının egemen olduğu alan üzerinde kurulmuş ve daha da yayılmıştır. Büyük Oyunun dördüncü safhası ise Yeni Büyük Oyun olarak adlandırılmaktadır. Yeni Büyük Oyun Orta Asya da ve Trans-Kafkasya da nüfus, güç ve kazanç elde etmek için rekabete eden güçler arasında oynanmaktadır. SSCB nin dağılması ile birlikte ortaya çıkan güç boşluklarının yarattığı fırsatların etkisiyle arasında gelişmiş, ancak tam anlamıyla 2000 yılından sonra kızışmıştır. Hazar petrolleri onun potansiyel zenginliğini paylaşmak isteyen güçlerin emperyal arzularını tahrik eden, güçler arasındaki rekabeti kızıştıran yönü ile Dünya siyasetinde odak noktası haline gelmiştir. Hazar petrolleri için rekabet çok boyutlu, güvenlik, jeopolitik ve ekonomik bir oyundur. Bu büyük oyun ABD nin 2000 ve sonrası için oluşturduğu politikalarda önemli bir yer almaya başlamıştır. Yeni Büyük Oyunda rekabet eden güçler kısaca şöyle özetlenebilir: Çoğunlukla Müslüman olan altı yeni cumhuriyet Hazar Denizi nin etrabkz. erişim 28 Ekim Edwards, a.g.e., s. 2. fında gruplanmıştır. Bu yeni cumhuriyetler keşfedilmemiş petrol ve doğal gaz rezervlerinin sahipleri olarak Đran Körfezinde olan kaynaklara rakip kaynaklar olarak karşımıza çıkmaktadır. Boru hatları, tanker güzergâhları, petrol konsorsiyumları ve antlaşmaları bu yeni oyunun ödülleridir. Hindistan ve Çin, her birinin enerji ihtiyacı katlanarak artmakta, RF, Avrupa ve ABD ile birlikte bu kaynaklara ulaşabilmek için yarışmaktadırlar. Türkiye, Iran ve Pakistan ın bağımsızlığını kazanan eski Sovyet Cumhuriyetlerinde politik ekonomik ve kültürel çıkarları vardır. 5 Yukarıda anlatılanlara ilave olarak Orta Asya, Dünya hakimiyeti amacını güden küresel güçler için de rekabete neden olan faktörlerden birisi olarak değerlendirilmektedir. Dört safhada ele alınan Büyük Oyun jeopolitik teorilerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Kara Hakimiyet Teorisi nin sahibi Mackinder 1904 te yayınladığı The Geographical Pivot of the History isimli makalesinde 6 : Doğu Avrupa ya hükmeden Heartland a (Kalpgah) hakim olur, Heartland a hakim olan Dünya Adasına hakim olur, Dünya Adasına hakim olan Dünyaya hakim olur şeklinde ortaya attığı teorisinde Heartland ın Doğu Sibirya-Volga Havzası arasında Ural dağlarına kadar uzanan bir bölgeyi tarif etmektedir. Kafkasya ve Orta Asya da Heartland ın içerisine girmektedir 7. Alman jeopolitikçi Karl Haushofer Kara Hakimiyet Teorisi nin ismini değiştirerek Devletiçi Hayat Alanı teorisi ile Türkistan jeopolitik havzasının Almanya tarafından birinci derecede ele geçirilmesi gereken bölge olduğu üzerinde durmuştur. Bu teorisi ile Haushofer, Hitler tarafından oluşturulan savaş stratejilerini etkilemiştir. 2. Dünya Savaşı ndan sonra SSCB nin Heartlandı hakimiyeti altına almış olması nedeniyle Merkez Bölgenin kontrol edilememesinden doğan risklerin giderilmesi veya dengelenmesi için yeni jeopolitik teoriler ortaya atılmıştır. Mackinder in Kara Hakimiyet Teorisi ne karşılık 1944 te Spykman Kenar Kuşak Teorisi (Rimland) ni ortaya atmıştır. Spykman a göre: Gerçek potansiyel hakim gücün, Batı Avrupa-Türkiye-Irak- Pakistan-Afganistan-Çin-Kore ve Doğu Sibirya - dan oluşan Kenar Kuşak hattında olduğunu iddia ederek bu hatta hakim olan kuşağın Dünyaya hakim olacağı teorisini ortaya atmıştır. Bu teoriye K. Meyer ve S. Brysac, a.g.e., s. 24. H. J Mackinder, The geographical pivot of history, The Geographical Journal, 23, 1904, s Çağrı Erhan, Jeopolitik Kuramlar, Türk Dış Politikası C.1: , 11. bsk., ed. Baskın Oran, Đstanbul. Đletişim Yayınları, 2005; Birsel, a.g.e., s

5 Caucasus and Central Asia in the Globalization Process göre: Kenar Kuşağa egemen olan Avrasya ya hakim olur. Avrasya ya hakim olan ise Dünya ya hakim olur şeklindedir. Görüldüğü gibi, SSCB - nin Heartlandı elinde bulundurması özellikle ABD li strateji uzmanlarını alternatif jeopolitik çalışmalara itmiştir. Spykman, ABD nin tüm gücünü Avrupa ve Asya da güç dengesini tekrar sağlamaya odaklanması gerektiği, bunun için de Avrasya kıtasına kenar oluşturan bölgelerin ABD tarafından desteklenmesinin hayati bir öneminin olduğu görüşünde birleşilmiştir. Marshall yardımları, NATO nun kurulması, Balkan ve Bağdat Paktları, SEATO bu görüş çerçevesinde SSCB nin çevrelenmesi için planmış ve tatbik edilmiştir da Afganistan ın SSCB tarafından işgal edilmesi Kenar Kuşağa indirilmiş ciddi bir darbe olmuştur. Bu nedenle ABD nin özellikle Taliban ı güçlendirerek uygulamaya koyduğu Yeşil Kuşak Projesi 9 bu bölgedeki güç dengesini muhafaza etmeye yönelik bir arka planı yansıtmaktadır. 2. Dünya Savaşı sonrasında kızışan SSCB- ABD Rekabeti Soğuk Savaşın sona ermesi ile yeni bir boyut kazanıştır. Bu bölgede daha önce Büyük Oyun olarak ifade edilen güç mücadelesi 1990 da yerini Yeni Büyük Oyun a bırakmıştır. RF Yakın Çevre doktrini çerçevesinde bağımsızlığını kazanmış Türk Cumhuriyetleri üzerinde yeniden hakimiyet kurmak istemektedir. Bu çerçevede Orta Asya nın Değişen Jeopolitiğinde Rekabet Eden Güçler başlıklı bu çalışma, Orta Asya jeopolitiğini değiştiren faktörleri ve bu faktörlere bağlı olarak rekabet eden güçleri analiz etmektedir. Orta Asya da bir çok bölgesel ya da küresel gücün ilgi ve çıkarları olmakla birlikte, bu çalışmada daha çok bölgede mevcut olan sorunların ya da gelişmelerin oluşmasında ağırlıklı etkinliği olan RF, ABD ve nispeten AB nin politikaları incelenmektedir. Böyle bir çalışma ile Orta Asya jeopolitiği üzerinde çalışan araştırmacı ve karar alıcılara katkı sağlanması amaçlanmıştır. Orta Asya da rekabet eden güçlerin politika ve davranışlarının anlaşılması bölgedeki mevcut sorunların ortaya konması ve aynı zamanda çözüm yollarının bulunmasına da hizmet edecektir. Rusya Federasyonu ve Orta Asya 16. yüzyıldan SSCB nin yıkıldığı 20. yüzyılın sonlarına kadar Türkistan coğrafyası planlı bir asimilasyon politikasına maruz kalmıştır. Rus pedagog Đlminsky nin Türkistan ile ilgili ortaya koyduğu ve de uyguladığı politikalar ele alındığında karşımıza üç etkili yöntemi kullandığı ortaya çıkmaktadır 10 : (1) Türkistan da kullanılan alfabeyi değiştirme, yerine Rus alfabesine geçme (2) Milli dil Çağatayca yerine Rusçanın benimsetilmesi (3) Türkistan Türkleri ile Osmanlı Türkleri arasındaki bağlantıyı kesme Stalin Đlminsky nin yukarıda bahsedilen politikasını daha geliştirmiştir. Buna göre 11 : (1) Türk Milletine yapay farklılıklar ile dil, kültür, tarih bakımından ayrı nitelikler kazandırmak (2) Bölünme yaparken coğrafi sınırları, unsurların birbirleri ile sürtüşecek şekilde çizmek (3) Dil ve alfabe bakımından hem birbirleri ile hem de Anadolu ile irtibat sağlayamayacak şekilde farklılıklar yaratmak Nitekim Sovyetler Birliği sınırlarında bulunan Güney Türkistan bahsedilen politikaların bir parçası olarak yılları arasında aşamalı olarak çoğrafi ve etnik olarak bölünmüştür. Bu aşamada Moskova daki merkezi otorite, SSCB nin birlik cumhuriyetlerinin sınırlarını çizerken yerel etnik kimlikleri göz ardı etmiştir 12. Aralık 1936 da SSCB nin anayasası ile Türkistan Sovyet Cumhuriyeti adı ile anılan Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan olarak beş cumhuriyete bölünmüştür. Bölünmeden sonra bu cumhuriyetlere Alman, Rus, Ukraynalı Sovyet vatandaşları yerleştirilmiştir 13. Türkistan ın parçalanması ve diğer politikaların da uygulanması ile birlikte ortaya çıkan beş cumhuriyette suni sorun alanları yaratılmıştır. Bu nedenle, Sovyetler Birliği nin dağılması ile birlikte bağımsızlıklarını ilan eden Türk Cumhuriyetlerinin karşılaştıkları en büyük problemler ekonomik ve güvenlik problemleri olmuştur Bolşevik Đhtilalinden sonra kurulan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği nde (SSCB) hiçbir Cumhuriyetin kendi kendine yeterli olamamasına neden olan bir sistem kurulmuştur 14. Bu nedenle Türk Cumhuriyetleri birbirlerine ve aynı 8 H. Birsel, Eski Dünyanın Karanlık Yüzü Orta Asya Jeopolitiği, Đstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık, 2006, s Yeşil Kuşak hakkında daha fazla bilgi için bkz. Đlhan Uzgel, " ABD'yle Đlişkiler", Türk Dış Politikası Kurtuluş Savaşından Günümüze Olgular, Belgeler, Yorumlar, Baskın Oran (der.), Cilt II, Đstanbul, Đletişim, 2005, ss Birsel, a.g.e., s , Birsel, a.g.e., s. 40, Mustafa Aydın, Avrasya nın Değişen Jeopolitiği ve Güvenlik , Yakın Dönem Güç Mücadeleleri ışında Orta Asya Gerçeği, Efegil, E., E. Hatun Kılıçbeyli vd. (haz.), Đstanbul: Gündoğan Yayınları, 2004, s H. E. Adler,, Türkistan in Transition, the Geographical Journal, 107 (5/6), 1946, p. 230; Birsel, a.g.e., s Birsel, a.g.e., s

6 II International Congress zamanda SSCB deki diğer cumhuriyetler de bağımlı hale getirilmiştir. Her ne kadar Kazakistan a Baykonar Uzay Üssü ve Nükleer Santral yapılmış olsa da genel anlamda bu gerçek değişmemiştir. Türkistan coğrafyasında ekonomik planlamalar bölgenin ihtiyaçlarına göre değil, SSCB - nin ihtiyaçlarına göre, kasten, bugünkü adıyla Rusya Federasyonu na (RF) bağımlı bir yapı oluşturacak şekilde yapılmıştır. Örneğin Kazakistan ın bir şehrinden başka bir şehrine gidebilmek için demir yolu kullanıldığında ancak Rus topraklarından geçilerek gidilebilinecek bir demir yolu ağı kurulmuştur. Türk Cumhuriyetlerinin hiç birinin denizlere çıkışı yoktur. Baltık Denizine ya da Karadeniz e RF üzerinden ulaşabilmektedirler. RF 1990 sonrasında Türk Cumhuriyetlerinin askeri ve ekonomik durumlarından istifade ederek bölgesel anlamda Türk Cumhuriyetlerini yanına çekmek için birçok çatışmanın çıkmasına sessiz kalmıştır. Bu bölgedeki güvenlik sorunlarından hareketle etnik çatışmalar ile radikal dini örgütlerin etkinliğinin artmasına göz yumarak; Özbekistan, Kırgızistan ve Tacikistan RF ye yakınlaşması hedeflenmiş ve nitekim başarılı olunmuştur sonrasında RF öncelikle, 1991 de Ermenistan, Beyaz Rusya, Azerbaycan, Gürcistan, Kazakistan, Moldova, Tacikistan, Türkmenistan, Ukrayna ve Özbekistan ile Bağımsız Devletler Topluluğu nu (BDT) kurmuştur. Ayrıca aynı çatı altında 1992 de Ortak Güvenlik Anlaşması imzalanmıştır. Söz konusu anlaşma 2003 te Kolektif Güvenlik Örgütü ne dönüştürülmüştür 15. Bununla birlikte RF, 1993 te Yeltsin tarafından onaylanan ve yürürlüğe giren Yakın Çevre Politikası nı uygulamaya başlamıştır 16. ABD nin Orta Asya ve Kafkaslarda etkinliğini arttırmaya başlaması ile birlikte, RF Çin ile işbirliğine yönelmiş ve 1996 da, Çin in ev sahipliğinde, RF, Çin, Kazakistan ve Tacikistan arasında Şangay beşlisi kurulmuştur 17. Avrasya coğrafyasının kalbi olarak adlandırılan ve tarih boyunca üzerinde hâkimiyet kurma mücadelelerine sahne olan Orta Asya bölgesinin 15 Bu örgütü halen Beyaz Rusya, Ukrayna, RF, Kırgızistan, Kazakistan, Tacikistan üyedir yılında Özbekistan da bu örgütü katılmıştır. 16 Erhan, Çağrı, ABD'nin Orta Asya Politikası ve 11 Eylül Sonrası Yeni Açılımları, Stradigma, sayı: 9, Ekim 2003, s. 4. bkz. vizyon_sayi_10.pdf, erişim 2 Kasım Şangay Beşlisi ve Şangay Đşbirliği Örgütü hakkında detaylı bilgi için bkz. Hasret Çomak, 21inc Yüzyılda Şangay Đşbirliği Teşkilatı nın Yeni Yönelimleri ve Türkiye ile Yeni Đşbirliği Yaklaşımları, Stratejik Öngörü, Sayı: 5, 2005, s stratejik değeri, 11 Eylül saldırılarından sonra daha da önemli bir hale gelmiştir. 11 Eylül saldırıları ile birlikte güvenlik kavramının tek boyutlu bir kavram olmadığı ve bölgesel güvenliğin küresel güvenlikten bağımsız düşünülemeyeceği açıkça anlaşılmıştır. Günümüzde Orta Asya sahip olduğu yer altı ve yer üstü zenginlikleri ile bütün dünyanın ilgi odağını teşkil etmektedir. Özellikle Hazar a kıyıdaş olan Kazakistan ve Türkmenistan sahip oldukları petrol ve doğal gaz rezervleri ile, Özbekistan ise sahip olduğu altın ve doğal gaz rezervleri ile önemli bir yere sahiptir. Azarbeycan ın sahip olduğu petrol ve doğal gaz rezervleri ile Hazar Havzası dünya petrol rezervleri bakımından Basra Körfezinden sonra en önemli havza haline gelmiştir. ABD ve Orta Asya Mackinder ve Spykman dünyaya hakim olmak için mutlaka denetim sağlanması gereken bölgeler olarak işaret ettiği en önemli coğrafyada bulunan Orta Asya, iki kutuplu uluslararası sistemin çökmesinden sonra daha da ön plana çıkmıştır. Soğuk Savaş ın sona ermesiyle birlikte tek süper güç olarak kalan ABD, mevcut avantajını kullanmak ve dünya hakimiyeti için ortaya çıkan güç boşluklarını doldurmak istemiştir. 11 Eylül ile birlikte ABD tarihinde ilk defa Avrasya coğrafyasında Doğu da Çin Sınırına, güneyde ise Đran Körfezine kadar nüfuz etme imkânını elde etmiştir 18. Basta Z. Brzezisnki olmak üzere bir çok Amerikalı uzmana göre, ABD'nin "Kuveyt, Meksika Körfezi ve Kuzey Denizindekileri açık farkla geride bırakacak enerji rezervlerine sahip" bu bölgede temel aktör olabilmek için önüne çıkan tüm fırsatları değerlendirmesi ve sonunda bu bölgeye yerleşmesi gerekmekteydi 19. Đlk olarak ABD, RF nin yeniden Orta Asya da etkinlik kurmaya çalışması ve ayrıca bölgede tırmanışa geçen radikal dini hareketleri engellemek maksadıyla1995 yılında Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin aldığı bir karar ile ABD ve NATO tarafından desteklenen Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan ın askeri güç takviye etmeleriyle CENTRASBAT Orta Asya Barış Gücü Taburu kurulmuştur. ABD 1997 de Kazakistan da yapılan askeri tatbikatla Orta Asya topraklarına askeri birliklerini getirmiştir. CENTRASBAT tatbikatları ve 2000 yıllarında da devam etmiştir M. Seyfettin Erol, Küresel Güç Mücadelesinde Avrasya Jeopolitiği ve Avrasyacılık Tartışmaları, Rusya Stratejik Araştırmaları-I, Đhsan Çomak (ed.), Đstanbul: TASAM yayınları, 2006, s Çağrı, a.g.e., s Bkz. Birsel,, a.g.e., s

7 Caucasus and Central Asia in the Globalization Process Đkinci olarak ABD, Şanghay beşlisinin oluşumunu müteakip 1 yıl sonra Ekim 1997 de Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova oluşan GUAM ın kurulmasına destek olmuştur. GUAM - ın RF nin Hazar Enerji havzasında kurulması, BDT çatısı altındaki RF hegemonyasına büyük darbe vurmuştur. Daha sonra 1999 da Özbekistan da GUAM a katılmıştır. Fakat radikal dini hareketlerin saldırılarının artması sonucu Özbekistan güvenlik sorunlarının üstesinden tek başına gelemeyince, Rusya Federasyonu nun da etkisiyle 2001 yılında Şangay beşlisine katılmıştır. Bu nedenle, Özbekistan 2005 te de GUAM dan ayrılmıştır 21. ABD 2000 yılı başında Kongrede kabul edilen Đpek Yolu Stratejisi Yasası ile ABD nin Türkistan ve Kafkasya ya yönelik politikalarının ana hatları ortaya çıkmıştır. Tarihi Đpek Yolu bilindiği gibi bir zamanlar Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan'dan geçmekteydi. Đpek Yolu Strateji Yasası na göre Đpek Yolu üzerindeki halkların birbirine bağımlılığı ve karşılıklı işbirliği yoluyla eski ekonomik ilişkilerini tekrar tesis etmeleri, egemenliklerinin teminat altına alınması kadar, demokratik ve pazar reformlarının başarısı için de önemliydi. Aynı zamanda Orta Asya ve Güney Kafkasya ülkeleri arasında siyasi, ekonomik ve güvenlik ilişkilerinin güçlendirilmesi bölgenin istikrara kavuşmasına da hizmet edecekti. Bölgede, ABD'yi sorunlu Basra Körfezi'ne bağımlı olmaktan kurtaracak çok değerli enerji kaynakları bulunmaktaydı 22. Bu nedenle, ülkelerin siyasi ve ekonomik ilişkilerinin güçlendirilmesi, serbest piyasa ekonomisinin yaygınlaştırılması, ABD yanlısı yönetimlerin iktidara gelmesinin desteklenmesi ve bölge ülkelerinin Şanghay Đşbirliği Örgütünden koparılması hedeflenmiştir Eylül 2001 terör saldırılarının ardından 7 Ekim 2001 tarihinde El- Kaide ve Taliban a yönelik Afganistan operasyonu ile ABD nin orta Asya ya olan ilgisi daha da artmıştır. ABD askerleri Afganistan operasyonu nedeniyle önce Özbekistan da Temriz ve Hanabad, daha sonra da Kırgızistan da Manas, Tacikistan da ise Kalyab, Kırgan-Tyube ve Hokand bölgelerine yerleşmiştir. Ancak her ne kadar ABD Afganistan operasyonu nedeniyle bir takım Orta Asya ülkesinde asker bulundurma imkânı elde etmiş olsa da Orta Asya - da devam eden Yeni Büyük Oyun bitmemiştir. ABD nin Đpek Yolu ve Ulusal Güvenlik Stratejileri bağlamında, özellikle Soros Vakfı eliyle Avrasya daki enerji yolları ve enerji havzası 21 A.g.e. 22 Çağrı, a.g.e., s Birsel,, a.g.e., s üzerinde bulunan Ukrayna ve Gürcistan da gerçekleştirdiği Kadife Devrimleri, Kırgızistan da da gerçekleştirmesi Özbekistan yönetimi tarafından kaygı ile karşılanmıştır. Bu nedenle Özbekistan yönetimi, Kırgızistan da Akayev yönetimini deviren olayların ardından Soros Vakfına bağlı Açık Toplum örgütlerinin faaliyetlerini durdurmuştur. Bu gelişmeyle birlikte ABD-Özbekistan ilişkileri sarsılmıştır. Nitekim 5 Temmuz 2005 yılında Şangay Đşbirliği Örgütü nün Kazakistan ın baş kenti Astana da yaptığı toplantısında ABD nin Orta Asya daki varlığı ile ilgili kararlar alınmıştır. Bunlardan en önemlisi de ABD nin Şangay Đşbirliği Örgütü sınırlarında bulunan üslerinin kapatılmasıyla ilgi idi 24. Nitekim Özbekistan Hükümeti Şangay Đşbirliği Örgütü nün toplantısından 24 gün sonra 29 Temmuz 2005 te ABD ye bir nota vererek ülkesinde bulunan ABD üslerinin kapatılacağını duyurmuş ve Amerika dan Karşı-Hanabad üssündeki tüm uçak, personel ve malzemeyi 180 gün içinde çekmesini istemiştir 25. Aynı yıl içerisinde 21 Kasım 2005 te Özbekistan daki ABD üsleri kapanmıştır 26. Kazakistan da yapılan aynı zirvede alınan bir kararla Hindistan, Đran ve Pakistan a Şangay Đşbirliği Örgütü içerisinde gözlemci ülke statüsü verilmiştir 27. Yakın bir gelecekte bu ülkelerin de Şangay Đşbirliği Örgütü ne üye olabilecekleri değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, Yeni Büyük Oyun devam etmektedir. Orta Asya da aralarında çok eskiden beri anlaşmazlıklar olan RF-Çin ve Pakistan-Hindistan ın Şangay Đşbirliği Örgütü çatısı altında işbirliğine gitmelerinin ABD nin Orta Asya daki etkinliğini zayıflatmaya yönelik olduğu değerlendirilmektedir. 24 Açık bir şekilde olmasa da 5 Temmuz 2005 tarihinde ŞĐÖ nün Astana zirvesinde yayınlanan deklarasyonda Afganistan daki anti-terörist operasyonun aktif askeri safhasının tamamlanmış olduğu göz önünde bulundurularak ŞĐÖ, operasyonun tarafı olan ülkelerin ayrı ayrı ŞĐÖ üyesi ülkelerdeki varlıklarını ne zaman sonlandıracakları konusunda bir zaman çizelgesi yapmaları gerektiğini düşünmektedir. denilerek ABD ve diğer yabancı aktörlerin bölgeden çekilmesi istenmektedir. Deklarasyon için bkz. Declaration of Heads of Member States of Shanghai Cooperation Organisation, Astana, July 05, erişim 4 Kasım Bkz. Amrika nın Sesi (Türkçe), turkish/archive/ / voa2.cfm, erişim 01Kasım Bkz. 19&haberID=140743, erişim 01Kasım Bkz. Declaration of Heads of Member States of Shanghai Cooperation Organisation, Astana, July 05, erişim 4 Kasım

8 II International Congress Avrupa Birliği ve Orta Asya Avrupa Birliği (AB) Ocak 2006 daki Ukrayna-RF Gaz uyuşmazlığı ile birlikte, özellikle Enerji Güvenliği konusunda RF ye bağımlılığın önüne geçmek için bu konuyu gündeminin en üst sırasına koydu ve bu bakımdan gecikmiş de olsa Orta Asya nın önemini daha iyi kavramış oldu 28. Güney Kafkaslar ve Türkiye aracılığıyla ilişkilendirilebilecek Orta Asya gaz ve petrol rezervlerinin Avrupa ya taşınması, kısmen de olsa, Avrupa nın enerji çeşitliliğinin sağlanması için bir çözüm olarak görülmektedir. Doğu Avrupalı bir diplomatın ifadesiyle Bu yılın en önemli meselesini bu konu oluşturmuştur. Rusya ya tam olarak bağımlı olmamalıyız. Bu (bağımlılık) enerji güvenliğimiz için çek tehlikelidir 29. Meseleye bu gözle bakıldığında Orta Asya nın ve onunla birlikte Güney Kafkaslar ve Türkiye nin ekonomik ve enerji güvenliği nedeniyle AB için ne kadar önemli hale geldiği açıkça ortaya çıkmıştır. AB nin artan enerji ihtiyacı onu alternatif kaynaklara yöneltmektedir. Sadece Orta Doğu petrollerine bağımlı olmak yerine Hazar - daki enerji kaynaklarından da istifade ederek enerji arz güvenliğini sağlamak istemektedir. Ancak Ukrayna-RF Gaz uyuşmazlığı yaşanana kadar AB nin bu konuda ortak bir tutumu yoktu. Bu olaydan sonra AB enerji kaynaklarının yanı sıra enerji kaynaklarını taşıyan enerji yollarının da ne kadar önemli olduğunun farkına varmıştır. Bu nedenle AB, Hazar petrol ve doğal gazını AB üyesi ülkelere taşıyacak olan vasıtaların sadece RF kontrolünde olmasının ne kadar riskli olduğunu görmüştür. Dolayısıyla enerji arz güvenliği için aynı zamanda arz edilen enerjiyi taşıyan boru hatlarının da alternatif yollardan Avrupa ya ulaşması gerektiği konusunda değerlendirmeler yapılmakta bu konuda önlemler alınmaktadır. AB açısından enerji havzaları kadar, enerji yollarının da ne kadar önemli olduğunu aşağıdaki veriler ortaya koymaktadır: - AB enerji ihtiyacının yarınsına yakınını ithal etmektedir. Tahminen 2030 itibariyle petrol 28 AB Komisyonu, Green Paper on energy strategy (Enerji Stratejisi üzerine Yeşil Belge, 8 Mart 2006, index_en.htm, erşim 10 Ağustos 2006; bkz. Call for EU to boost energy security, Financial Times, 20 February International Crisis Group, Central Asia: What Role for the European Union?, Asia Report N April 2006, s. 3. Bkz. asia/113_central_asia_what_role_for_the_eu.pdf, erişim 17 Eylül 2006 ihtiyacının %94 ünü ve gaz ihtiyacının da % 84 ünü ithal edecektir AB petrol ithalatının % 46 sı RF den yapılmaktadır. - RF Estonya, Litvanya, Letonya, Slovakya ve Finlandiya nın tek; Macaristan, Avusturya, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Yunanistan ve 2007 yılında tam üye olması beklenen Bulgaristan ana gaz tedarikçisi durumundadır 31. Ayrıca bunun yanı sıra Rus enerji sektörünün etkinliği Doğu Avrupa ve Kafkaslardaki üretim ve nakil altyapısını devralması ve Orta Asya Petrol ihracat yollarını kontrol etmesi, Almanya ile Baltık denizi altında bir doğal gaz boru hattı inşa edilmesi konusunda anlaşma imzalaması gibi nedenlerle artmaktadır. Ayrıca gaz devi Gazprom Özbekistan gaz rezervlerindeki payını arttırmaya çalışmaktadır. Bu nedenle AB büyük oranda RF ye bağımlı hale gelmiştir. Bu bağımlılığı ortadan kaldırmak için AB daha önce hiç olmadığı kadar Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattını önemser hale gelmiştir. Görüldüğü gibi hâlihazırda, AB nin Orta Asya da oynanmakta olan Yeni Büyük Oyun daki yeri enerji güvenliği ile sınırlı kalmaktadır. Sonuç Tarih boyunca Orta Asya büyük güç mücadelelerine sahne olmuştur. Orta Asya, Dünya siyasetinde gerek jeopolitik gerekse jeostratejik nedenlerle önemli görülen bir coğrafyadır. Bununla birlikte, özellikle SSCB nin dağılmasından sonra Orta Asya nın jeopolitik ve jeostratejik önemi daha da artmıştır. Bölge üzerinde tarihte yaşanan güç mücadelelerin bir başka boyutu günümüzde yaşanmaktadır. SSCB nin yıkılmasıyla birlikte bölgede yeni bağımsız devletler ortaya çıkmıştır. Bunun sonucu olarak da Orta Asya coğrafyasının jeopolitik yapısında beklenmedik hızlı bir değişim yaşanmıştır. Bu yeni jeopolitik yapılanmada bir çok güç boşlukları ortaya çıkmıştır. Şüphesiz bu güç boşluklarını doldurarak bölge üzerinde hakim olmak isteyen güçler arasında kıyasıya bir rekabet başlamıştır. Bahsedilen nedenlerden dolayı politik açıdan olduğu kadar Orta Asya özellikle Hazar havzasında bulunan zengin petrol ve doğal gaz yatakları ile de kıyasıya rekabet edilen bir saha haline gelmiştir. 30 Bkz. the Annex to the European Commission Green Paper, A European Strategy for Sustainable, Competitive and Secure Energy, bkz. green-paper-energy/doc/2006_03_08_gp_working_ document_en.pdf. 31 Bkz. International Energy Agency, World Energy Outlook 2005; BP, Statistical Review of World Energy, June

9 Caucasus and Central Asia in the Globalization Process Orta Asya da bulunan Türk Cumhuriyetleri önemli enerji kaynaklarına sahiptir. Kazakistan global ilk onda açık farkla en geniş petrol rezervlerine, gaz rezervleri açısından da ilk 15 de yer almaktadır. Türkmenistan keşfedilmemiş geniş gaz rezervlerine sahiptir. Özbekistan ise ayrıca önemli gaz üreticisi durumundadır. Türkmen gazı kuzeye doğru Özbekistan ve Kazakistan vasıtasıyla RF üzerinden ve RF kontrolünde Ukrayna - dan da geçen boru hatlarıyla ihraç edilmektedir. Türkmen gazının çok azı güneye Đran a gönderilmektedir. Kazakistan gazı çoğunlukla RF ye taşınmaktadır. Özbekistan gazı ise genel olarak bölgede tüketilmekle birlikte önemli bir bölümü RF ye ihraç edilmektedir. Ancak bölge ülkeleri yukarıda ifade edilen imkânlara sahip olmakla birlikte gerek askeri, gerekse ekonomik nedenlerle birçok soruna sahiptir. Orta Asya enerji rezervlerinin uluslararası piyasaya sunulmasında RF nin büyük nüfusu bulunmaktadır. Bu da SSCB nin yıkılmasına rağmen söz konusu ülkelerin RF ye olan bağımlılığını devam ettirmektedir. Her şeyden önce bölgenin RF ye olan bağımlılığının azalabilmesi için petrol ve doğal gazın Dünya piyasasına BTC gibi alternatif yollardan taşınması sağlanmalıdır. Ekonomik ve güvenlik ortamının iyileşebilmesi için bölgede demokratik rejimlerin kurulması teşvik edilmelidir. Ancak bunun bir süreç dahilinde her ülkenin kendi iç dinamikleri eliyle yapılmasına özen gösterilmelidir. Orta Asya sahip olduğu karakteristik özellikleri nedeniyle her zaman RF, ABD ve AB gibi büyük güçlerin rekabet alanı olmaya devam edecektir. Rudyard Kipling in de dediği gibi: Büyük Oyun herkes öldüğü zaman biter. Daha önce değil. Erhan, Çağrı (2005), Jeopolitik Kuramlar, Türk Dış Politikası Kurtuluş Savaşından Günümüze Olgular, Belgeler, Yorumlar, Baskın Oran (der.), 11. bsk., Cilt I, Đstanbul: Đletişim, Erol, M. Seyfettin (2006), Küresel Güç Mücadelesinde Avrasya Jeopolitiği ve Avrasyacılık Tartışmaları, Rusya Stratejik Araştırmaları-I, Đhsan Çomak (ed.), Đstanbul: TASAM yayınları. European Commission (2006), A European Strategy for Sustainable, Competitive and Secure Energy, Green Paper. erişim 15 Eylül European Commission (2006), Green Paper on energy strategy (Enerji Stratejisi üzerine Yeşil Belge, 8 Mart 2006, erşim 10 Ekim Gürsoy, E. N. ve Erdal Şahin (2003), Bağımsızlıkların 10. Yılında Türk Cumhuriyetleri, Netherlands: Stichting SOTA. Hopkirk, P. (1994), The Great Game: The Struggle for Empire in Central Asia, New York: Kodansha International. yi_10.pdf, erişim 2 Kasım International Crisis Group (2006), Central Asia: What Role for the European Union?, Asia Report No.: 113, 10 April International Energy Agency, World Energy Outlook Kipling, R. (1901), Kim, /read/206/6601/, erişim 28 Ekim Mackinder, H. J. (1904), The geographical pivot of history, The Geographical Journal, 23: Meyer, K. ve S. Brysac (2001), Tournament of Shadows: The Great Game and the Race for Empire in Asia, London: Abacus Books. Uzgel, Đlhan " ABD'yle Đlişkiler", Türk Dış Politikası Kurtuluş Savaşından Günümüze Olgular, Belgeler, Yorumlar, Baskın Oran (der.), 11. bsk., c. II, Đstanbul: Đletişim, KAYNAKÇA 1310 Adler, H. E. (1946), Türkistan in Transition, the Geographical Journal, 107 (5/6), pp Birsel, H. (2006), Eski Dünyanın Karanlık Yüzü Orta Asya Jeopolitiği, Đstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık. BP, Statistical Review of World Energy, June Çomak, Hasret (2005), 21inc Yüzyılda Şangay Đşbirliği Teşkilatı nın Yeni Yönelimleri ve Türkiye ile Yeni Đşbirliği Yaklaşımları, Stratejik Öngörü, Sayı: 5, s Edwards, M. (2003), The New Great Game and the new great gamers: disciples of Kipling and Mackinder, Central Asian Survey, 22(1), pp Efegil, E., E. Hatun Kılıçbeyli ve Pınar Akçalı (2004), Yakın Dönem Güç Mücadeleleri Işığında Orta Asya Gerçeği, Đstanbul: Gündoğan Yayınları. Erhan, Çağrı (2003), ABD'nin Orta Asya Politikası ve 11 Eylül Sonrası Yeni Açılımları, Stradigma, sayı: 9, Ekim 2003.

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI

5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ. Prof. Dr. Atilla SANDIKLI 5. ULUSLARARASI MAVİ KARADENİZ KONGRESİ Prof. Dr. Atilla SANDIKLI Karadeniz bölgesi; doğuda Kafkasya, güneyde Anadolu, batıda Balkanlar, kuzeyde Ukrayna ve Rusya bozkırları ile çevrili geniş bir havzadır.

Detaylı

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ

ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ STRATEJİK VİZYON BELGESİ ULUSLARARASI KARADENİZ-KAFKAS KONGRESİ Ekonomi, Enerji ve Güvenlik; Yeni Fırsatlar ( 20-22 Nisan 2016, Pullman İstanbul Otel, İstanbul ) Karadeniz - Kafkas coğrafyası, tarih boyunca

Detaylı

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Suudi Arabistan İlişkileri: Kapasite İnşası ( 2016, İstanbul - Riyad ) Türkiye 75 milyonluk nüfusu,

Detaylı

Orta Asya daki satranç hamleleri

Orta Asya daki satranç hamleleri Orta Asya daki satranç hamleleri Enerji ve güvenlik en büyük rekabet alanı 1 Üçüncü on yılda Hazar Bölgesi enerji kaynakları Orta Asya üzerindeki rekabetin en ön plana çıktığı alan olacak. Dünya Bankası

Detaylı

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti

Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti Orta Asya da Çin ve Rusya Enerji Rekabeti 05.02.2013 Toplam 26.2 trilyon metreküp ispat edilen doğalgaz rezervleriyle dünyadaki ispat edilen doğalgaz kaynaklarının yüzde 11,7 sini elinde bulunduran Türkmenistan,

Detaylı

PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ

PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Dosya PETROL BORU HATLARININ ÇUKUROVA'YA KATKILARI VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Hüseyin ERKUL Yrd. Doç. Dr., İnönü Üniversitesi İ.İ.B.F. Kamu Yönetimi Bölümü herkul@inonu.edu.tr Yeliz AKTAŞ POLAT Arş. Gör., İnönü

Detaylı

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları

Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları Türkiye İle Yabancı Ülkeler Arasında Kültür, Eğitim, Bilim, Basın-Yayın, Gençlik Ve Spor Alanlarında Mevcut İşbirliği Anlaşmaları - Türkiye ile Afganistan arasında 7 Kasım 1959 tarihinde Ankara'da "Kültür

Detaylı

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI

YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI YALOVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI TEZSİZ YÜKSEK LİSANS MÜFREDATI 2010 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi Zorunlu Dersler Uluslararası İlişkilerde Araştırma

Detaylı

Türkyılmaz, O. (2007). "Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu." Mühendis ve Makina 48(569): s.

Türkyılmaz, O. (2007). Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu. Mühendis ve Makina 48(569): s. Türkyılmaz, O. (2007). "Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Sektörünün Durumu." Mühendis ve Makina 48(569): 69-77 s. değerlendirme Bölgelerarası Petrol Ana Ticaret Yolları AVRUPA ÇİN, JAPONYA, HİNDİSTAN Enerji

Detaylı

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ

AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ AZERBAYCAN MİLLİ GÜVENLİK STRATEJİSİ BELGESİ 1. "Azerbaycan Milli Güvenlik Stratejisi Belgesi", Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından 23 Mayıs 2007 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.

Detaylı

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM

TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM TÜRK DÜNYASINI TANIYALIM Türk Dünyası, Türk milletine mensup bireylerin yaşamlarını sürdürdüğü ve kültürlerini yaşattığı coğrafi mekânın tümünü ifade eder. Bu coğrafi mekân içerisinde Türkiye, Malkar Özerk,

Detaylı

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013

PINAR ÖZDEN CANKARA. İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr. EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD 2008-2013 PINAR ÖZDEN CANKARA İLETİŞİM BİLGİLERİ: Doğum Tarihi: 25.07.1980 E-Posta: pinar.cankara@bilecik.edu.tr EĞİTİM BİLGİLERİ: Doktora/PhD Yüksek Lisans/MA Lisans/BA İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Siyaset

Detaylı

Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi

Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi Kafkasya da Etnik Grupların Boru Hatları Üzerindeki Etkisi Onlarca etnik grubun yaşadığı Kafkasya bölgesi, kabaca Karadeniz ile Hazar Denizi arasında, İran, Türkiye ve Rusya nın kesiştiği bir noktada yer

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Volkan TATAR 2. Doğum Tarihi : 08.04.1977 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Doktora Derece Alan Üniversite Lisans Kamu Yönetimi Trakya Üniversitesi 2001 Y.Lisans Uluslararası

Detaylı

ÖZGEÇMĐŞ. 1. Adı Soyadı: Sait YILMAZ 2. Doğum Tarihi: 20.12.1961 3. Ünvanı: Yard.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu:

ÖZGEÇMĐŞ. 1. Adı Soyadı: Sait YILMAZ 2. Doğum Tarihi: 20.12.1961 3. Ünvanı: Yard.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu: 1. Adı Soyadı: Sait YILMAZ 2. Doğum Tarihi:.12.1961 3. Ünvanı: Yard.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu: ÖZGEÇMĐŞ Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Đşletme Kara Harp Okulu 1978-1982 YÜKSEK LĐSANS Strateji-Savunma

Detaylı

8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları

8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları 8. EĞİTİM. 8.1. Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi Çalışmaları 01.01.2001 31.12.2001 tarihleri arasında Gelirler Genel Müdürlüğü Eğitim Merkezi nce merkez ve taşra teşkilatlarında çalışan çeşitli

Detaylı

Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri

Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri 27.12.2012 Duygusal birliktelikten stratejik ortaklığa Türkiye Azerbaycan ilişkileri 000 Sinem KARADAĞ Gözde TOP Babasının denge siyasetini başarıyla yürüten İlham Aliyev, Azerbaycan ın bölgesel nitelikli

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslar arası İlişkiler Bölümü Avrasya da Ekonomik İşbirliği İmkanları: Riskler ve Fırsatların Konsolidasyonu Mustafa Aydın Ankara, 30 Mayıs 2006 Avrasya Ekonomik

Detaylı

Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği. Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan***

Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği. Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan*** Ekonomik Entegrasyon, Ülkeler Arası Yakınlaşma (Yakınsama) ve Avrasya Ekonomik Birliği Ahmet Burçin Yereli*, Mustafa Kızıltan**, Emre Atsan*** Hacettepe Üniversitesi İİBF Maliye Bölümü, Ankara, Türkiye

Detaylı

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F. ULUSLARARASI İLİŞKİLER BÖLÜMÜ HAYDAR ALİYEV VAKFI TÜRKİYE TEMSİLCİLİĞİ BİRİNCİ ULUDAĞ ULUSLARARASI İLİŞKİLER KONFERANSI

ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F. ULUSLARARASI İLİŞKİLER BÖLÜMÜ HAYDAR ALİYEV VAKFI TÜRKİYE TEMSİLCİLİĞİ BİRİNCİ ULUDAĞ ULUSLARARASI İLİŞKİLER KONFERANSI ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F. ULUSLARARASI İLİŞKİLER BÖLÜMÜ HAYDAR ALİYEV VAKFI TÜRKİYE TEMSİLCİLİĞİ BİRİNCİ ULUDAĞ ULUSLARARASI İLİŞKİLER KONFERANSI Güney Kafkasya da Güvenliğin Yeniden Değerlendirilmesi

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

II. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR KONGRESİ ÖZEL BÖLÜMÜ

II. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR KONGRESİ ÖZEL BÖLÜMÜ II. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR KONGRESİ ÖZEL BÖLÜMÜ II. ULUSLARARASI TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR KONGRESİ NİN ARDINDAN Pınar FEDAKÂR* Dünyadaki siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel gelişmelerin çok hızla

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI

HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılında % 7,3 oranında bir artışla kapanmış ve 2,4 milyar dolar olarak gerçekleşmişti. 2015 yılında ise halı ihracatımız bir önceki yıla kıyasla

Detaylı

ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER

ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER ÖZETLER VE ANAHTAR KELİMELER Türkmenistan da Siyasal Rejimin Geleceği: İç ve Dış Dinamikler Açısından Bir Değerlendirme Yazar: Haluk ALKAN Özet: Türkmenistan, çok yönlü özelliklere sahip bir ülkedir. Sahip

Detaylı

01/05/ /05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/05/ /05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/05/2016 31/05/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ Geçici Plaka İzni Geçiş Abd Minor Outlying Adaları 03 08 03 Almanya 03 03 02 18 26 93 50 53 89 Arnavutluk 02 Avusturya 02 03 01 02 Belçika

Detaylı

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ HAZİRAN. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri

AR& GE BÜLTEN ARAŞTIRMA VE MESLEKLERİ GELİŞTİRME MÜDÜRLÜĞÜ HAZİRAN. Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerinin Sorunları ve Çözüm Önerileri Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri, doğrudan hizmet ihracatını gerçekleştirmenin yanısıra, mal ve servis ihraç eden birçok sektörün

Detaylı

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Ekonomik İşbirliği Teşkilat (EİT), üye ülkeler arasında yoğun ekonomik işbirliğinin tesis edilmesini amaçlayan bölgesel düzeyde bir uluslararası teşkilattır. Teşkilat, 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin

Detaylı

Merkez Strateji Enstitüsü. Türkiye-Rusya İlişkileri Mevcut Durumu ve Geleceği

Merkez Strateji Enstitüsü. Türkiye-Rusya İlişkileri Mevcut Durumu ve Geleceği Merkez Strateji nstitüsü Türkiye-Rusya İlişkileri Mevcut Durumu ve Geleceği 1 Türkiye-Rusya İlişkilerinin Tarihsel Seyri: Savaş-Kriz-İşbirliği Savaş Kriz İşbirliği 16. yy 1917 1940 1990 2011 2015 2 Türkiye-Rusya

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2016 Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜMÜZÜN YILI MAYIS AYI İHRACAT PERFORMANSI yılı mayıs ayında, Türkiye

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

GİRİŞ. Anahtar kavramlar: Lojistik merkez, Kars, demir ipek yolu, kombine taşımacılık, enerji kaynakları, Avrupa, Çin, Orta Asya ve Kafkasya dır.

GİRİŞ. Anahtar kavramlar: Lojistik merkez, Kars, demir ipek yolu, kombine taşımacılık, enerji kaynakları, Avrupa, Çin, Orta Asya ve Kafkasya dır. LOJİSTİK MERKEZİNİN KARS TA KURULABİLİRLİĞİNE İLİŞKİN RAPOR GİRİŞ İki kutuplu sistem üzerine inşa edilen uluslararası ilişkiler teorileri, Soğuk Savaş sonrası dönemle birlikte yeni dünya düzenini açıklamakta

Detaylı

DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER

DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER DÜNYADA NÜFUS VE EKONOMİK FAALİYETLER Dünyanın bazı yerlerinde nüfus yoğunken bazı yerlerinde seyrektir. Bu durumu etkileyen iklim, yeryüzü şekilleri, su kaynaklarını yakınlık, bitki örtüsü, sanayi, tarım,

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Oğuzhan KAYA TKHK Kaynak Geliştirme Daire Başkanlığı khk.kaynakgelistirme@saglik.gov.tr www.tkhk.gov.tr Slayt1/28 Bakanlığımızın 2013-2017

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Aralık Ayı İhracat Bilgi Notu TDH Ar&Ge ve Mevzuat Şb. İTKİB Genel Sekreterliği DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ YILI AYI İHRACAT PERFORMANSI yılı Aralık ayında, Türkiye nin

Detaylı

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER 20. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... Şekiller ve Tablolar Listesi... xii 1. BÖLÜM ENTEGRASYON VE ENTEGRASYONUN ETKİLERİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... Şekiller ve Tablolar Listesi... xii 1. BÖLÜM ENTEGRASYON VE ENTEGRASYONUN ETKİLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz... Şekiller ve Tablolar Listesi... xii v 1. BÖLÜM ENTEGRASYON VE ENTEGRASYONUN ETKİLERİ 1.EKONOMİK ENTEGRASYONLAR... 1 1.1.Küreselleşme ve Bölgeselleşme... 2 1.1.1. Küreselleşme... 2

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU

ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU DAĞLIK KARABAĞ SORUNU DAR ALANDA BÜYÜK OYUN ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU Avrasya Araştırmaları Merkezi USAK RAPOR NO: 11-07 Yrd. Doç. Dr. Dilek M. Turgut Karal Demirtepe Editör Eylül 2011

Detaylı

Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/program Üniversite Yıl

Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/program Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı : Atahan Birol KARTAL Doğum Tarihi: 14.04.1967 Unvanı : Yrd.Doç.Dr. İletişim : atahankartal@beykent.edu.tr Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/program Üniversite Yıl Lisans Yönetim Kara Harp

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU

SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 1. Dünya Seramik Sektörü 1.1 Seramik Kaplama Malzemeleri SERAMİK SEKTÖRÜ NOTU 2007 yılında 8,2 milyar m 2 olan dünya seramik kaplama malzemeleri üretimi, 2008 yılında bir önceki yıla oranla %3,5 artarak

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2015 Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2015 Mayıs Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 06/2015 DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 yılı

Detaylı

IJOESS Year: 7, Vol:7, Issue: 25 DECEMBER 2016

IJOESS Year: 7, Vol:7, Issue: 25 DECEMBER 2016 HAZAR HAVZASINDAKİ JEOEKONOMİK MÜCADELE VE DEVLETLERİN BÖLGE POLİTİKALARI Muazzez HARUNOĞULLARI Yrd. Doç. Dr., Kilis 7 Aralık Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, muez2000@yahoo.com Received:

Detaylı

Orta Asya Güç Mücadelesi İçinde Bağımsızlığından Günümüze Özbekistan

Orta Asya Güç Mücadelesi İçinde Bağımsızlığından Günümüze Özbekistan Orta Asya Güç Mücadelesi İçinde Bağımsızlığından Günümüze Özbekistan Haktan BİRSEL* SSCB nin dağılmasına kadar kapalı bir kutu olan ve komünist rejim baskısında yaşayan Orta Asya halkları için dağılma,

Detaylı

DÜNYA ADASI: AVRASYA JEOPOLITIĞI VE BATI NIN

DÜNYA ADASI: AVRASYA JEOPOLITIĞI VE BATI NIN KİTAP İNCELEMESİ NIHAT ÇELIK 100 DÜNYA ADASI: AVRASYA JEOPOLITIĞI VE BATI NIN KADERI NIHAT ÇELIK Kadir Has Üniversitesi Avrasya daki güçler ile Batı rejimleri arasında, amacı Avrasya nın nispeten el değmemiş

Detaylı

KÖRFEZ DE SAVAŞ. KAZANIM : Körfez Savaşlarının Türkiye ye siyasi, Sosyal, Askeri ve Ekonomik etkilerini değerlendirir.

KÖRFEZ DE SAVAŞ. KAZANIM : Körfez Savaşlarının Türkiye ye siyasi, Sosyal, Askeri ve Ekonomik etkilerini değerlendirir. KÖRFEZ DE SAVAŞ KAZANIM : Körfez Savaşlarının Türkiye ye siyasi, Sosyal, Askeri ve Ekonomik etkilerini değerlendirir. 1990 yılında Irak ın Kuveyt i işgali ile 1.Körfez savaşı başlamıştır. Irak Kuveyt i

Detaylı

TÜRKİYE'NİN DIŞ TİCARETİ

TÜRKİYE'NİN DIŞ TİCARETİ 0 MEYVE SULARI Tablo 1. Meyve Suyunun Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları Ürün Adı GTİP No Portakal Suyu (Dondurulmuş) 200911 Diğer Portakal Suları 200912, 200919 Greyfurt Suyu 200921, 200929 Diğer Turunçgil

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları İÇİNDEKİLER 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları 3 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları çelik borular İthalat-İhracat

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı,

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2014 0 HUBUBAT ÜRÜNLERİN TANIMI Hububat grubu ürünler dünyada stratejik önemi en yüksek olan ürünler olup ilk çağlardan beri insanlar tarafından kültürü yapılarak

Detaylı

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2015 Mart Ayı İhracat Bilgi Notu

Deri ve Deri Ürünleri Sektörü 2015 Mart Ayı İhracat Bilgi Notu Deri ve Deri Ürünleri Sektörü Mart Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 04/ DERİ VE DERİ ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ YILI AYI İHRACAT PERFORMANSI yılı Mart ayında, Türkiye

Detaylı

KUZEYDOĞU ASYA DA GÜVENLİK. Yrd. Doç. Dr. Emine Akçadağ Alagöz

KUZEYDOĞU ASYA DA GÜVENLİK. Yrd. Doç. Dr. Emine Akçadağ Alagöz KUZEYDOĞU ASYA DA GÜVENLİK { Yrd. Doç. Dr. Emine Akçadağ Alagöz Soğuk Savaş sonrası değişimler: Çin in ekonomik ve askeri yükselişi Güney Kore nin ekonomik ve askeri anlamda güçlenmesi Kuzey Kore nin

Detaylı

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA Nurel KILIÇ Türk boya sektörü; Avrupa nın altıncı büyük boya üreticisi konumundadır. Türkiye de 50 yılı aşkın bir geçmişi olan boya sektörümüz, AB entegrasyon

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Kemal Çiftçi

Yrd. Doç. Dr. Kemal Çiftçi Yrd. Doç. Dr. Kemal Çiftçi Giresun Üniversitesi/Uluslararası İlişkiler Bölümü Adres : İkt.ve İd. Bil. Fak. Uluslararası İlişkiler Bölümü Güre Yerleşkesi Merkez/GİRESUN E-Posta: kemalciftci@hotmail.com

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

Derece Alan Üniversite Yıl

Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Çetin DOĞAN 2. Doğum Tarihi : 28.01.1964 3. Unvanı : Profesör 4. Öğrenim Durumu : Doktora Derece Alan Üniversite Yıl Doktora İktisat Bölümü Bradford Üniversitesi, 1993 İngiltere

Detaylı

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak

Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak

Detaylı

İÇ TİCARET MÜDÜRLÜĞÜ. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ İç Ticaret ve Ekonomik Araştırmalar Şefi

İÇ TİCARET MÜDÜRLÜĞÜ. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ İç Ticaret ve Ekonomik Araştırmalar Şefi İÇ TİCARET MÜDÜRLÜĞÜ HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ İç Ticaret ve Ekonomik Araştırmalar Şefi 2013 YILI Ocak-Mart Dönemi ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde bulunan İhracatçı Birliklerinden

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite l Lisans Hukuk Dokuz Eylül Üniversitesi 1994

Derece Bölüm/Program Üniversite l Lisans Hukuk Dokuz Eylül Üniversitesi 1994 ÖZGEÇM VE ESERLER L STES ÖZGEÇM Ad Soyad : Reha YILMAZ Do um Tarihi: 03 Kas m 1969 Adres: smail Hakk Karaday Cd.No: 10 P.K. 18100 ÇANKIRI Tlf: +90(539 )8323049(Mobil) +90(376) 0(376) 2132626 / 2423 dal.

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Dersin Öğrenme Çıktıları ve Yeterlilikleri Dersin Hedefi Dersin Amacı ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ. ANABİLİM DALI DERS TANITIM FORMU Dersin Adı TR ENG Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Eğitim

Detaylı

ÇİN İN HAZAR ve ORTA ASYA BÖLGESİNE YÖNELİK POLİTİKASI

ÇİN İN HAZAR ve ORTA ASYA BÖLGESİNE YÖNELİK POLİTİKASI Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 4, Sayı:3, 2002 ÇİN İN HAZAR ve ORTA ASYA BÖLGESİNE YÖNELİK POLİTİKASI Bülent UĞRASIZ * Bu çalışma, Çin in Sovyetler Birliği nin dağılmasından

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Russian Foreign Policy in South Caucasus under Putin, Perceptions (Journal of International Affairs) 13, no.4 (Kış 2008), s

ÖZGEÇMİŞ. Russian Foreign Policy in South Caucasus under Putin, Perceptions (Journal of International Affairs) 13, no.4 (Kış 2008), s ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Fatma Aslı Kelkitli 2. Doğum Tarihi: 26 Eylül 1980 3. Ünvanı: Yar. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans İşletme Boğaziçi Üniversitesi 2003 Y.Lisans Atatürk

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR. Prof. Dr. Ýlter TURAN

TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR. Prof. Dr. Ýlter TURAN TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR Prof. Dr. Ýlter TURAN 63 TÜRK-RUS ÝLÝÞKÝLERÝ: SORUNLAR VE FIRSATLAR GÝRÝÞ Prof. Dr. Ýlter TURAN Türk-Rus iliþkileri tarih boyunca rekabetçi bir zeminde geliþmiþ,

Detaylı

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN i 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ Ömer Faruk GÖRÇÜN ii Yayın No : 2005 Politika Dizisi: 1 1. Bası Ağustos 2008 - İSTANBUL ISBN 978-975 - 295-901 - 9 Copyright Bu kitabın bu basısı

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER

İÇİNDEKİLER. ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii KISIM 1 GASTRONOMİ: KAVRAMSAL YAKLAŞIM VE TRENDLER Bölüm 1: Gastronomi Kavramı: Tanımı ve Gelişimi... 3 1.1. Gastronomi Kavramı... 5 1.2. Gastronominin Tarihsel Gelişimi... 8 1.3.

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI GÜRCİSTAN ÜLKE RAPORU TEMMUZ 2016 ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ 1. ÖZET BİLGİLER Resmi Adı : Gürcistan Cumhuriyeti Nüfus : 4,931,226 Dil :Resmi dil Gürcücedir. Rusca,Ermenice,Azerice

Detaylı

01/03/ /03/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ KAPILARA GÖRE EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/03/ /03/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ KAPILARA GÖRE EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/03/2016 31/03/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ KAPILARA GÖRE EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ AKÇAKALE SINIR KAPISI Geçici Plaka İzni Geçiş Bulgaristan 01 TOPLAMLAR: 01 ÇEŞME SINIR KAPISI Türkiye 15 01 TOPLAMLAR: 15

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

UNESCO ASPnet. UNESCO KARDEŞ OKULLAR PROJESİ AĞI, ASPnet. www.unesco.org/education/asp

UNESCO ASPnet. UNESCO KARDEŞ OKULLAR PROJESİ AĞI, ASPnet. www.unesco.org/education/asp UNESCO UNESCO KARDEŞ OKULLAR PROJESİ AĞI, www.unesco.org/education/asp in Amaçları Eğitimde iyi deneyimleri ve uygulamaları uluslar arası düzeyde paylaşarak yaymak Birleşmiş Milletlerin 21. yüzyıl hedeflerine

Detaylı

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI (2015) GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İran ın nükleer programı üzerine dünya güçleri diye

Detaylı

Dünyada silahlanma artıyor, Türkiye 20'nci sırada

Dünyada silahlanma artıyor, Türkiye 20'nci sırada Dünyada silahlanma artıyor, Türkiye 20'nci sırada Bonn Uluslararası Silahsızlanma Merkezi nin 2016 Küresel Silahlanma Endeksi'ne göre askeri harcamalarda İsrail başı çekerken Türkiye 20'nci sırada. 02.12.2016

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul 1 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMA KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011

2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011 Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 6 Kitabın Adı Türkiye de Dış Politika Editör İbrahim KALIN Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-27-3 BBaskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık

Detaylı

Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme

Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Terör Olayları ve Enerji Zinciri : İstatistiksel bir İnceleme Giriş Dünyadaki terör olaylarının ne kadarının enerji kaynaklarına yönelik olduğu veya bu olayların temelinde kaynak kontrol etme kaygılarının

Detaylı

ÖZET 1. 2015 yılı Ağustos Ayında 2014 yılı Ağustos Ayına Göre:

ÖZET 1. 2015 yılı Ağustos Ayında 2014 yılı Ağustos Ayına Göre: ÖZET 1 Toplam İthalat 2015 yılı Ocak-Ağustos Döneminde 2014 yılı Ocak-Ağustos Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %47,07 artarak 15.842.395 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin

Detaylı

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT) ve EİT Ticaret ve Kalkınma Bankası Ömer Faruk Baykal* Türkiye, Pakistan, İran tarafından 1985 yılında kurulan Iktisadi İşbirliği Teşkilatı (EİT), üye ülkeler arasında

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 112 3 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 112 3 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS Uluslararası İlişkiler Tarihi II PSIR 2 3 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri PSIR Dersin Dili İngilizce Dersin Seviyesi Lisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1.ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.2.ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK

Detaylı

01/01/ /01/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ KAPILARA GÖRE EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/01/ /01/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ KAPILARA GÖRE EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/01/2016 31/01/2016 TARİHLERİ ARASINDAKİ KAPILARA GÖRE EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ ÇEŞME SINIR KAPISI Geçici Plaka İzni Geçiş Türkiye 01 04 TOPLAMLAR: 01 04 CİLVEGÖZÜ SINIR KAPISI Türkiye 582 16 TOPLAMLAR:

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014

KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI. M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 KAMU DİPLOMASİSİ ARACI OLARAK ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI VE TÜRKİYE UYGULAMALARI M. Musa BUDAK 11 Mayıs 2014 İNCE GÜÇ VE KAMU DİPLOMASİSİ ÖĞRENCİ DEĞİŞİM PROGRAMLARI TÜRKİYE NİN ULUSLARARASI ÖĞRENCİ PROGRAMLARI

Detaylı

5.5. BORU HATLARI 5.5-1

5.5. BORU HATLARI 5.5-1 5.5. BORU HATLARI Türkiye coğrafi ve jeopolitik açıdan çok önemli bir konumda yer almaktadır. Ülkemiz, dünyanın en büyük ham petrol ve doğal gaz rezervlerinin bulunduğu Ortadoğu ve Orta Asya ülkeleri ile

Detaylı

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ,

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz

Detaylı

JEOPOLİTİK KAVRAMI VE UNSURLARI

JEOPOLİTİK KAVRAMI VE UNSURLARI 318 SUAT LHAN JEOPOL T K KAVRAMI VE UNSURLARI JEOPOLİTİK KAVRAMI VE UNSURLARI Suat LHAN* In this article, a structural analysis of the concept of geopolitics is made and the elements of this concept and

Detaylı

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI Sektörlerindeki ürünlerin, en son teknolojik gelişmelerin, dünyadaki trendlerin ve son uygulamaların sergilendiği, 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında

Detaylı

"Türkiye, Gürcistan'a ilham kaynağı olabilir"

Türkiye, Gürcistan'a ilham kaynağı olabilir Wider Black Sea: Perspectives for International and Regional Security Yerevan, 14-15.01.2008 гÛÏ³Ï³Ý ÙÇç³½ ³ÛÇÝ ïýï»ë³ï³ý ѻﳽáïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ËáõÙµ Turkish Media Reactions (In Turkish) "Türkiye, Gürcistan'a

Detaylı