Bilgisayar Bütünleşik Üretim ve Benzetim

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bilgisayar Bütünleşik Üretim ve Benzetim"

Transkript

1 Bilgisayar Bütünleşik Üretim ve Benzetim Prof.Dr.Murat DtNÇMEN istanbul Teknik Üniversitesi İşletme Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Maçka - İstanbul ÖZET Esnek otomasyonu gerçekleştiren bilgisayar bütünleşik üretim (CİM) uluslararası yoğun rekabet ve gelişen pazar ortamlarında tek çıkar yol olmaktadır. Fabrika içindeki üretim zincirinin bütün halkalarında kullanılan bilgisayar destekli sistemler (CAx) yoğun yatırımlar sonucu elde edilebilmektedir. Bu pahalı fakat yüksek düzeyde üretken olan sistemlerin verimli ve ekonomik kullanılabilmeleri, özelliklerinin ve çevrelerine olan etkilerinin önceden bilinmesine bağlıdır. Bu amaçla geliştirilen benzetim modellerine ve elde edilen hesap sonuçlarına literatürden örnekler yazıda işlenmektedir. 1. ÜRÜNLERtN YAPISINDA GÖRÜLEN DEĞİŞİMLER Son otuz sene içinde ülkelerarası gümrük duvarlarının indirilmesi ve dünyada bölgesel çeşitli ekonomik işbirliği guruplarının oluşması hertürlü ürüne olan talebi artırmıştır. Gelişmiş ülkelerdeki yoğun tüketim ve gelişmekte olan ülkelerdeki hızlı kalkınma isteği bu talebin artmasına ayrıca katkıda bulunmuştur. Bu gelişmenin doğal sonucu olaıak uluslararası ticaretin de önemli oranda büyüdüğü bilinmektedir. Herhangi bir ülkenin pazarına gelen ve birbiriyle rekabet eden ürünler müşterilerin seçiciliğinin artmasına bağlı olarak yeni özellikler kazanmak zorunda kalmışlardır, şekil 1 (A/87). 1970*lere kadar herhangibir ürünle ilgili nispeten az sayıda göze çarpan tip çeşitliliği', müşterilerin değişik isteklerinin yerine getirilmesi sonunda artmaktadır. Müşterilerin ilgisini sürekli çekmek amacıyla piyasaya sürülen yeni ve gelişmiş teknolojiye sahip ürünler ile bir ürünün yaşama süresini de giderek azaldığı gözlenmektedir. Bu gelişmenin yanında yine yoğun uluslararası rekabet ve müşteri isteklerinin yerine getirilmesi amacıyla ürünlerin giderek daha karmaşık bir yapıda daha fazla teknik ile donatıldıkları görülmektedir. Aynı amaçlarla ürün teslim sürelerinde de büyük azalmalar göze çarpan bir diğer husus olmaktadır. -7-

2 Ürünlerin yapılarında görülen bu değişîm sonucunda uluslararası rekabet içinde yerini korumak ve geliştirmek isteyen bir fabrika üretiminin yapısını değiştirmek v :oraı pazar ve özel müşteri isteklerine hızlı uyum sağlayabilen bir özelliğe kavuşturmak zorunda kalmaktadır. Şekil 2, üretimdeki bu yeni yapılanmanın gereğini, herşeyin müşteri ve piyasa tutma etrafında döndüğünü belirterek incelemektedir (St/89). Ürün yapılarında bu türden bir değişime uyum sağlayabilmek için fabrikanın ürün ve tip çeşitliliğini sergileyen bir üretim programına sahip olması gerekmektedir. Bunun anlamı ise üretimde esneklik olup bu esnekliğin ancak, tek ve küçük serili üretim tarzı ile gerçekleşeceği bilinmektedir. Tek ve küçük serili üretimde ekonomiklik ise bilgisayar ile yoğun bağ sayesinde gerçekleşmektedir. Bu bağ neticede arzu edilen hızlı ve esnek üretim tarzını da beraberinde getirerek müşteri ve piyasa tutma yanında müşterilerin özel isteklerinin ekonomik bir şekilde karşılanmasını sağlamaktadır. Bilgisayar ve genel anlamda bilgi işleme alanında insanlık, tarihinin başlarından itibaren kendisine çeşitli yardımcılar geliştirmiştir. Babillerin özel tozla kapladıkları levhalar üzerinde sakladıkları bilgiler ve 1940 f Iarda çalışmaya başlayan bugünkü anlamda ilk bilgisayardan sonra özellikle 1985 den sonra kişisel bilgisayarlar (PC) ile günlük yaşantımızın her alanında bu cihazların yer aldığı görülmektedir. Sektörler arasında özellikle ikinci dünya savaşından sonra gelişen hizmet sektörü bilgisayarın katkısıyla ayrıca büyük gelişmeler kaydetmiştir f lerde ise bilgisayarın endüstriyel üretim sektöründe de yoğunlaştığı gözlenmektedir. Federal Almanya'da 1982 senesinde yapılan bir araştırmada bilgi işlem alanında çeşitli düzeylerde bilgi sahibi olması gereken personel ihtiyacı ile bu ihtiyacı karşılayacak elemanların yetişmesi arasındaki sayısal farkın giderek arttığı görülmektedir, şekil 3. Ülkemiz için benzer bir durumun aradaki farkın daha büyük olması şekliyle geçerli olabileceği, gerek bilgisayar kullanımının hızla gelişmesi gerekse bu alanda hizmet veren eğitim kurumlarının aynı hızla artmaması nedeniyle tahmin edilebilir. Bu durum özellikle bilgisayar kullanılan üretim ortamlarında kendisini hissettirecek ve çok pahalı olan bilgisayar destekli üretim sistemlerinin verimli kullanılmasında özel çabaları gerekli kılacaktır. Bilgisayarın üretim ortamında yoğun bir şekilde kullanılması bir dizi kavramı da beraberinde getirmiştir. "Bilgisayar Bütünleşik Üretim" (BBÜ) (CİM: Computer Integrated Manufacturing) genel tanımı içinde yer alan bu kavramlar aşağıda ele alınmaktadır.?

3 2. BÎLGİSAYAR BÜTÜNLEŞİK ÜRETİMİN YAPISI (CİM) K i Şekil 4 fabrika fonksiyonlarını ve ilgili bilgisayar desteği kavramlarını bir ürünün oluşmasındaki sıra ile göstermektedir. Ürünün oluşmasında ilk önemli fonksiyon ürün geliştirme içinde planlama ve gerekli mühendislik hesaplarının yapılmasıdır. Bilgisayar Destekli Mühendislik (BDM) (CAE: Computer Aided Engineering) burada kullanılan ilgili kavramdır. Taslak ve imalat resimlerinin oluşturduğu ikinci aşamadaki kavram ise Bilgisayar Destekli Tasarım (BDT) (CAD: Computer Aided Design) olmaktadır. İş parçalarının nasıl, ne ile ve ne sürede işleneceğinin belirlendiği imalat planı hazırlığı şubesinde Bilgisayar Destekli İmalat Planı (BDIP) (CAP: Computer Aided Planning) uluslararası alanda yerleşmiş kavramdır. Ürünün elde edilmesindeki zincirin bundan sonraki halkası üretim planlama ve kontrol fonksiyonu olmaktadır. Bu amaçla yapılacak işlemlerde Bilgisayar Destekli Üretim Planlama ve Kontrol (BDÜPK) ( lf CA l! PPC: Computer Aided Production Planning and Control) kavramı göze çarpmaktadır. Üretim aşamasına gelindiğinde ise yerleşmiş birçok kavram ile bilgisayarın kullanılması ifade edilmektedir. Tezgah kontrolunda Numerik Kontrol (NK) (NC: Numerical Control), Doğrudan Nümerik Kontrol (DNK) (DNC: Direct Numerical Control) ve Bilgisayarlı Nümerik Kontrol (BNK) (CNC: Computerized Numerical Control) görülen kavramlardır. Tezgahlara veya paletlere iş parçalarını, takımları bağlayan veya çözen; çeşitli montaj işlemlerini yapan robotların bu çalışmaları ve genel anlamda robot kullanımı ROBOTICS kavramı ile uluslararası literatürde yer almaktadır, özellikle robotların kullanıldığı montaj işlerinde bilgisayarın yer alması Bilgisayar Destekli Montaj (BDMo) (CAA: Computer Aided Assembly) olarak adlandırılmaktadır. îş parçalarının takımların veya ürünlerin fabrika içi transportlarında, depolanmalarında veya bir araca yüklenip indirilmelerinde Bilgisayar Destekli Depolama ve Transport (BDDT) (CAH: Computer Aided Handling) kavramı giderek yerleşmektedir. Nihayet elde edilen üründe veya parça işlemleri sırasında yürütülen kalite kontrolunda bilgisayar kullanımı Bilgisayar f Destekli Kalite Kontrolü (BDKK) (CAQ: Computer Aided Quality Control) adlı altında I ifade edilmektedir. Tezgahlar, düzenler, depo ve malzeme nakil sistemleri ve kalite kontrolünün birlikte bilgisayar tarafından kumanda edildiği üretim sistemlerine ise Esnek Üretim Sistemleri (EÜS) (FMS: Flexibel Manufacturing Systems) adı verilmektedir. Aynı şekilde özellikle montaj işlerinin yapılması için gerçekleştirilmiş bilgisayar kontrollü yapılar Esnek Montaj Sistemleri (EMS) (FAS: Flexibel Assembly Systems) olarak isimlendirilirler. Üretim alanında görülen bu bilgisayar desteği, bilgisayar destekli imalat planlama ve bilgisayar destekli üretim planlama ve kontrol ile birlikte Bilgisayar Destekli Üretim (BDÜ) (CAM: Computer Aided Manufacturing) adını r

4 almaktadır. CAE, CAD ve CAM dışında üretimde "Destek Sistemler 11 olarak da adlandırılan bilgi toplama, değerlendirme ve saklama fonksiyonlarının yerine gelmesinde kullanılan yazılım paletleri Bilgisayar Destekli Enformasyon Sistemleri (BDES) (MİS: Management Information Systems) olarak bilinmektedir. Nihayet fabrikadaki her türlü sistemin; binalar, araçlar, tezgahlar, çevre vs'nin bakımının planlanması ve bu bakımın uygulanmasında bilgisayarın giderek yoğun bir şekilde kullanıldığını görmekteyiz. Bilgisayar Destekli Bakım (BDB) (CAMP: Computer Aided Maintenance Planning) olarak adlandırılan bu işlemlerin yanında şekil 4 f te şu anda görülmeyen ve ilerde bu çevreye girebilecek bilgisayar destekleri de söz konusu olabilecektir. Fabrika fonksiyonlarımndaki bilgisayar desteği topluca Bilgisayar Bütünleşik Üretim (BBÜ) (CİM: Computer Integrated Manufacturing) olarak adlandırılmaktadır. Burada açıklanan kavramlarla ilgili literatürde çok kez fl CAx ff tanımı yapılmakta ve x yerine gelecek harf veya harfler ile (E,D,P,H,M,Q, vs) ilgili bilgisayar desteği ifade edilmektedir. Şekil 5 Bilgisayar Bütünleşik Üretim ortamına bir örneği prensip olarak göstermektedir. Mühendislik hesapları (CAE) ve konstrüksiyon (CAD) düzlemi altında iş hazırlığı (CAP) ile üretim planlama ve kontrol (PPC) fonksiyon düzlemi bulunmaktadır. Altta ise atölye (CAM) ve kalite kontrol (CAQ) düzlemleri göze çarpmaktadır. Düzlemlerin sıralanışı bir yerde fabrika içi iş akışını göstermekte olup bu düzîemîerdeki bilgisayarlar bir ağ (LAN ve FDL) ile birbirine bağlıdır. Yakın geçmişte birbirinden çok farklı bilgisayarların da fabrika içinde birbirine bağlanarak bir ağ oluşturmaları gerçekleşmiştir (Be/90) senesinde sayısal kontrollü (NC) tezgahları ile başlayan gelişme fabrikaların mevcut organizasyon yapılarında da önemli değişikliklere neden olmuştur. Bilgisayar kullanımının gerektirdiği çok yönlü programlama veya hazır paket kullanma görevini yerine getirecek çeşitli fabrika şubeleri eskileri yerine yapı ve iş akışı organizasyonuna entegre edilmişlerdir. Şekil 6 bilgisayar destekli sistemlere yapılan yatırımların organizasyonda değişik hazırlık şartlarına bağlı olarak yarattığı fayda ve masraf davranışlarını göstermektedir (A/87). En uygun yol mevcut yapı içinde gerekli değişikliklerin gerçekleştirilmesiyle, yatırımın bir an önce fayda tarafıma geçmesidir. Mevcut organizasyon yapısı içinde yer alacak örneğin bir CNC tezgahının diğer tezgahları ne derecede rahatlatacağı veya üretimin hangi noktalarında yeni darboğazlara neden olabileceğinin önceden bilinmesi ve tedbirlerinin alınması CNC tezgahının verimli kullanılması için çok önemlidir. Aynı şekilde bir grup iş parçası için gerekli görülerek, temin edilecek bir esnek üretim sisteminin ne gibi kolaylıklar sağlayabileceği ve hangi şartlar altında çalıştırılmasını ekonomik olacağı önceden kestirilmelidir. Bu sayede yeni üretim, sistemi kuruluşunu takiben kısa sürede verimli kullanılabilir duruma gelecektir. -10

5 Belirtilen şekilde bir üretim sistemi veya herhangibir sistem içindeki değişikliğin boyutlarını, kapsamını belirlemek ve etkilerini önceden kestirebilmek benzetim tekniği (Simülasyon) yardımıyla gerçekleşmektedir. 3. BİLGİSAYAR BÜTÜNLEŞÎK ÜRETİM VE BENZETİM "Sistem-Model-Benzetim 11 kavramları dizisi yöneylem araştırması teknikleri arasında bir sistemin deneysel incelenmesi anlamını vermektedir. Bir üretim sisteminin analizi, bilgisayarda modellenmesi ve model üzerinde çeşitli senaryoların denenmesi özellikle bilgisayar destekli üretim sistemlerine geçişte önem taşımaktadır. Büyük yatırımlar sonucu elde edilecek bu tür karmaşık fakat üretken üretim sistemlerinin modelleri üzerinde önceden incelenerek tanınmaları ilerde görülebilecek problemlerin kolayca çözümlenmeleri için önemlidir. Gerek üretim sisteminin analizi, gerek modelin kurulması, gerekse benzetim hesaplarının yapılmasında dikkat edilecek hususlar konuya ilişkin birçok yayında işlenmektedir (Gr/80,La/82, Di/88,Pr/86 gibi). Aşağıda bilgisayar bütünleşik üretimin çeşitli kesimlerinde göze çarpan benzetim çalışmalarına literatürden örnekler verilmektedir Bilgisayar Destekli Üretim Planlama ve Kontrol (PPG) Benzetimi üretim ortamında bilgisayarın yaygınlaştığı ilk fabrika şubelerinden biri olan üretim planlama ve kontrol şubesinde ürün ağacından hareketle, malzeme ihtiyaç planlaması, fabrika içi atölye ve yan sanayi siparişlerinin açılması ve bunların takip edilmesi gibi işlemler gerçekleşmektedir. Bilgisayar desteği ile yürütülen bu işlemler sırasında da hangi prensiplerin, stratejilerin uygulanacağının önceden yapılan araştırmalar sonucunda belirlenmiş olması gerekmektedir, özellikle atölyelerde uygulanmak istenecek iş sıralama, grup teknolojisi, parti bölme, parti paralel işleme gibi iş akış stratejilerinin etkileri benzetim tekniği yardımıyla önceden belirlenebilmektedir. Bunun yanında atölye kapasitesini birinci derecede kontrol parametresi olarak ele alan ve mevcut yüke göre iş serbest bırakmayı öneren ve benzetim tekniği ile geliştirilen yeni bir üretim kontrol yaklaşımı olumlu sonuçlar vermektedir. Bilgisayar desteği ile uygulanacak bu stratejilerin ilgili atölye modelleri üzerinde denenmelerini tanıtan bir çok çalışma vardır (Ha/87, A/88, Di/84a, Di/84b gibi). PPC benzetimi tanımı içinde yer alan bu çalışmalara örnek olarak burada kendinden son zamanlarda olumlu bir şekilde söz edilen ve atölyeye mevcut yüküne bakılarak iş serbest bırakma stratejisinin benzetimi kısaca tanıtılacaktır (Ke/81, Be/88, Shi/84, Gü/90). 11

6 Atölyelerin aşın yüklenmeleri ile oluşan iş hacimlerinin uzun bekleme surelerine yol açacağı ve böylece müşteri teslim tarihlerinin aşılacağı görüşünden hareketle geliştirilen strateji, herhangibir iş emrinin atölyeye gönderilmesinden önce atölyenin mevcut yükünü incelemektedir. Bir anlamda atölyenin bu yeni işi kabul edip edemeyeceği veya ne zaman kabul edilebileceğinin araştırması yapılmaktadır. Şekil 7 bu yolla sağlanan atölye içi iş hacmi sınırlamasının etkisini grafik olarak göstermektedir. İş hacminin azalması üretim miktarını başlangıçta önemli bir derecede etkilememekte ancak belli bir aşamadan sonra düşüş miktarı belirginleşmektedir. Bunun yanında ortalama iş akış zamanı ise iş hacminin düşürülmesi paralelinde başlangıçta önemli azalmalar göstermektedir. Atölye içinde yük dengelemesi yapılması halinde üretim miktarı eğrisi yukarı çekilmekte, ortalama iş akışı zamanı eğrisi ise aşağıya inmektedir. Her iki gelişme arzu edilen sonuçlar olduğundan gerek iş yükü sınırlaması gerekse yük dengelemesi ile atölye için en uygun çalışma şeklinin bulunacağı ifade edilmektedir (Slîî/84). Bu amaçla atölyenin hangi iş hacminde çalıştırılmasının uygun olacağının ise önceden yapılacak benzetim çalışmasıyla ortaya çıkarılması gerekir. Şekil 8 (Wie/83) böyle bir çalışma sonunda - %35O kapasite yükü ve saat iş hacminde çalışan bir atölyenin - %250 kapasite yükü ve saat iş hacminde çalıştırılmasıyla üretim hacminde önemli bir düşüşün olmaması yanında ortalama iş akış zamanı - 14 günden -7 güne düşebileceği vurgulanmaktadır Bilgisayar Destekli Üretim (CAM) Benzetimi Bilgisayar destekli üretim sistemlerinin başlangıcını teşkil eden NC tezgahları için yazılan bir parça programının tezgah üzerinde işlenecek malzeme olmaksızın çalıştırılarak tezgahın yaptığı işleme hareketlerinin kontrol edilmesi bu tür tezgahların kullanılmaya başlanmasından itibaren uygulanmaktadır. Programın ilk çalıştırılmasının ahşap veya plastik iş parçası malzemeleri ile de denendiği bu işlemlerde amaç, yanlış programlar nedeniyle tezgah veya takım sistemlerinde istenmeyen çarpışmalar sonucunda oluşabilecek zararlardan kaçınmaktır. İş parçalarının işlenmesine geçilinceye kadan NC tezgahının işhazırlık süresi sonrasında bir de programın denenmesi amacıyla işgal edilmesi bu üretken ve pahalı tezgahların kullanım verimlerini düşürmektedir. CNC tezgahları ile son zamanlarda programın tezgahtaki bilgisayar ekranı üzerinde benzetim yardımıyla denenmesi uygulanabilir hale gelmiştir. Ancak bu durumda da tezgahın işgal edilmesi söz konusu olmaktadır. Burada çözüm tezgahın bir parçayı işlerken, paralel olarak bir başka programın ekran üzerinde açılacak bir pencerede denenmesidir. Ancak burada da dikkatin, işlenen parçanın programına ve benzetimi yapılan programa verilmesi nedeniyle dağılması bir sakınca olabilir. Bu nedenle bir NC programının denenmesini atölye 12

7 ortamından alarak programın yazıldığı iş hazırlığı şubesine kaydırmak tezgahın kullanım verimini artırmak amacıyla üzerinde çalışmalar yapılan bir husus olmaktadır (Sch/86, Sp/86). Programın bu şekilde denenmesi tezgahtaki parça işleme operasyonunun bilgisayarda kurulan bir modeli üzerinde gerçekleştiğinde yapılan bu işlem bir benzetim işlemi olmaktadır. Bugün için piyasada 2 (tornalama gibi) ve 3 (frezeleme gibi) boyutlu parça işlemenin grafik ekranlar üzerinde benzetimini sağlayan birçok sistem pazarlanmaktadır. CNC üniteleri ile eşgüdümlü çalışan bu sistemler geometrik ve teknolojik program verilerini değerlendirebilme özelliklerine sahiptirler. Veri girişleri, iş parçası ve takım sisteminin tanımlanması (bilgisayarda modellenmesi), takımın yapacağı hareketlerin ve teknolojik verilerin işlenmesi, takım değişikliği ve iş parçası hareketlerinin sağlanması ve bütün bunların grafik ekranda görüntülenmesiyle benzetim işlemi gerçekleşmektedir. Ham parçanın kendisinin ve tezgaha bağlandığı tutucunun birlikte geometrik olarak tanımlanmasıyla benzetim işlemi başlayabilir. Bundan sonra CNC parça programından cümle cümle okunan komutlar ile ham parçanın işlenmiş parçaya dönüşmesi ekran üzerinde izlenebilmektedir. Şekil 9 (Sp/86) bilgisayar destekli tasarım (CAD) sistemleriyle bütünleşmesi arzulanan bu benzetim sistemlerinin olması gereken yapılarını göstermektedir. CAD ve parça programlama sistemlerinden alınan bilgiler bir editör paketi yardımıyla benzetim için hazırlanmaktadır. NC programındaki geometri ve teknoloji bilgilerini algılayan ve dönüştüren bir NC derleyicisi yanında $ işlenmekte olan parçanın yeni hatlarını hesaplayıp görüntüleyen bir modül sistemin gerekli hususlarıdır. Bu talepler çerçevesinde gerçekleşen bir benzetim sisteminde bilgi akışı şekil 10 da verilmiştir. (Sp/86). DİN in öngördüğü komutlarla yazılmış bir NC parça programı NC derleyicisi yardımıyla yorumlayıcı modüle aktarılmaktadır. Yorumlayıcı modül teknolojik bilgileri de (kesme, ilerleme hızlan v.s.), işleyebilmesi amacıyla tezgah verilerini kullanılabilir bir yapıdadır. Yorumlayıcıdan gelen geometrik ve teknolojik işleme bilgileri ile iş parçasının aldığı son şekli hesaplayan modül ham parça, takım ve bağlama ünitelerinin geometrik modellerinden hareket etmektedir. Hesaplanan bilgilerle ekrandaki görüntüyü yaratan modül ise benzetim sisteminin son halkasıdır. Burada belirtilen benzetim yukarda üretim planlama ve kontrol amaçtı benzetimden farklı bir yapıdadır, tş parçası işlemesinin modeli üzerinde incelenmesi dinamik veya deterministik benzetim kapsamına girerken, atölye modeli üzerinde değişik organizasyon senaryolarının incelenmesi sistem bünyesindeki rassal olaylar nedeniyle stokastik benzetim içinde yer alır (Di/88). 13

8 3.3. Endüstriyel Robot Sistemlerinin (ROBOTICS) Benzetimf Bilgisayar bütünleşik üretim sistemlerinin önemli öğelerinden biri olan robotlar bugün için endüstriyel gelişmiş ülkelerdeki üretim hatlarında kaynak, montaj, iş parçalarının tezgahlara bağlanması veya sökülmesi, takım sistemlerinin takılıp çıkarılmaları gibi birçok işlemde kendilerini kanıtlamışlardır, içerdikleri hareket serbestliğinin yüksek olması, pahalı ve üretken olmaları nedeniyle endüstri robotlarının da CNC tezgahlarına benzer bir şekilde modellenerek, çalışma ortamlarının önceden bir model üzerinde incelenmeleri gerekmektedir. Gerek yanlış programlama sonucu robotun çevre birimlerine çarparak zarar görmemesi gerekse pahalı ve üretken olan bu cihazın üretim işlemleri dışında elverdiğince az işgal edilmesi zorunluluğu bu tür bir incelemeyi burada da gerektirmektedir. Robotların programlanmasında yaygın kullanılan TEACH-IN yönteminde robot kolunun işlem sırasında yapacağı hareketler adım adım yaptırılmakta ve bu arada bu hareketler bilgisayarın hafızasında doğrudan (on üne) saklanarak program oluşturulmaktadır. Ancak bu programlama tekniğinde de robot uzun süre işgal edilmektedir. Bu nedenle programın iş hazırlığı şubesinde hazırlanması ve test edilmesi amacıyla robot benzetimini gerçekleştiren paketlere gereksinme duyulmaktadır. GROSIM bu amaçla geliştirilmiş bir grafiksel benzetim paketi olup ROBEX-M robot programlama sistemiyle birlikte çalışmaktadır, şekil 11 (We/86). Offline (Robot dışı) programlama, robot programının ROBEX-M dilinin editörü yardımıyla uygun syntax ve semantik ile yazılmasıyla başlar. ROBEX-M derleyicisi yardımıyla kontrol edilen ve yorumlanan program bu defa IRDATA (Industrial Robot Data) koduna dönüştürülür. Bu robot kontrol kodunu kullanan GROSIM paketi programlanan robot hareketlerini ekranda görüntüler. Aynı kod atölyedeki robotun kontrolünü da sağlamaktadır. GROSIM istenilen bakış yeri, hareket bölgesi ve perspektiv ile robot hareketlerinin ekranda izlenmesini gerçekleştirir. Ancak robotun gerçek ortamda çalışması sırasında ortaya çıkan dinamik olaylar (titreşim, ısınma ile genleşme v.s.) GROSIM ile incelenmemektedir. Bu nedenle de robotun ilk çalışması sırasında hareketlerin kontrol amacıyla dikkatle izlenmesi tavsiye edilmektedir. Bir robot programının önceden test edilmesine yönelik deterministik benzetim yanında robotlu bir üretim hücresinin değişik çalışma şartlarında bir model üzerinde denenmesine yönelik stokastik benzetim de söz konusu olabilmektedir. Şekil 12 bu tür bir üretim hücresini göstermektedir. (N/88). Değişik tipteki tezgahların ve iş parçalarının paletlere bağlanma ve sökülme istasyonlarının arasında bulunan robot iş parçalarını tezgahlara taşımakta veya işlemi biten bir iş parçasını bir sonraki tezgaha veya paletinden sökülme istasyonuna taşımaktadır. Bu çeşit bir üretim sisteminin gerek 14

9 tasarlanmasında gerekse işletilmesinde ortaya çıkabilecek sorunların benzetim yardımıyla önceden incelenmesi sistemin verimli çalışması açısından önemlidir. Sistemin tasarlanmasında, - mevcut iş parçası potansiyeli için hangi tezgah türlerinden kaçar tane bulunması gerektiği, - iş parçalarının paletlere bağlanma ve sökülme işlemlerinin yapıldığı istasyonların kapasitesi, - sistemde iş parçalarının beklemede kalabilecekleri ara stok alanlarının kapasiteleri ve - robotun tipi, yeri ve kapasitesi gibi hususlar model üzerinde çeşitli alternatifleriyle denenerek uygun çözüm geliştirilebilir. Üretim hücresinin işletilmesi sırasında ortaya çıkabilecek - iş parçalarının sıralanmaları ve - sistemin aşın yüklemelerden kaçınılması amacıyla hangi iş hacminde çalıştırılmasının uygun olduğu gibi hususlarda önceden benzetim tekniği yardımıyla incelenebilir. Parça-tezgah matrisi, değişik parçalara olan talep frekansları, * tezgahlarımı yüklenme ve boşaltılma zamanlan, robot kolunun hareket hızı, takım değiştirme süreleri, robot ve tezgahların bakım-onanm süreleri, ara stok hacimleri, parçaların işlenme süreleri, robot ve tezgahların bozulma frekansları gibi bilgiler benzetim paketine girilecek verilerdir. Benzetim sonucunda ise robot ve tezgahların kullanım verileri bozulma frekanslan, üretilen parça sayısı, hücredeki ortalama iş hacmi, ara stok bölgelerinin kullanımı, ortalama iş akışı zamanlan gibi performans kriterleri hesaplanmaktadır Esnek Üretim Sistemlerinin (FMS) Benzetimi 1950'lerin son çeyreğinde başlayan nümerik kontrol sistemlerinden sonra 1960 f ların sonlarına doğru merkezi bilgisayarın kontrolunda birden fazla NC tezgahı, tezgahlara iş parçalarını getirip götüren ünite, iş parçalarının paletlere bağlandığı ve söküldüğü istasyonlar, iş parçaları için merkezi bir stok alanı ve tezgah önlerinde işlem sırası bekleyen veya işlemleri tamamlandıktan sonra nakliye sırası bekleyen iş parçalarının ara stoklanmalarım yapacak alanları içeren üretim sistemleri giderek yaygınlaşmaya başlamıştır. Birbirinden farklı iş parçalarını işleyebilme yeteneğine sahip bu esnek 15

10 üretim sistemlerinin ihtiyaca uygun bir konfigurasyona sahip olmaları için ve kullanılmalan sırasında uygulanabilecek çalışma stratejilerinin etkilerini öğrenmek amacıyla işletmeye alınmadan önce modelleri üzerinde incelenmeleri gerekmektedir, incelemelerin hedefi işletmeye alınmalarından sonra ortaya çıkabilecek sorunların çözümlerini bulmak ve işletme sırasında atıl kalmalarını elverdiğince önlemektir. Bu karmaşık, pahalı paket üreten sistemlerin analizini yapan birçok benzetim çalışmasına literatürde rastlamak mümkündür (Wa/77, Ha/88, A/88, Wu/89 gibi). Şekil 13 tipik bir esnek üretim sistemi benzetim modelini göstermektedir (Wa/77). İşlenmek üzere gelen bir iş parçası paletlere bağlanarak nakliye ünitesi tarafından ya ilk işlemin yapılacağı tezgahın önündeki ara stok bölgesine getirilmekte veya bu bölgenin ve tezgahın dolu olması halinde merkezi stoklama alanına getirilmektedir. Burada dbekleyen iş parçalan nakliye ünitesince sıraları geldiğinde işlem görecekleri tezgahların ara stok bölgelerine taşınmaktadır. Gerek ara stok bölgelerinde gerekse merkezi stoklama alanında iş parçaları işlemlerarası beklemeye alınmaktadır. Ara stok bölgelerindeki iş parçaları ise ilgili tezgahların boşalması ve sıralarının gelmesi ile işleme alınmaktadır. Bir tezgahta işlemi tamamlanan iş parçası bir sonraki işlemin yapılacağı tezgahın ara stok bölgesine veya buranın dolu olması halinde merkezi stoklama alanına götürülerek beklemeye alınır. Bu şekilde tezgahtan tezgaha geçen iş parçalan işlemleri tamamlandığında sökme ünitesinde paletlerinden ayrılarak fabrika içinde gereken yerlere gönderilirler. Tamamen bilgisayar kontrolü altında çalışan esnek üretim sistemleri yüksek otomasyon derecesine ve milyarlarca liralık yatırım hacmine sahip olduklarından çok yüksek verimde kullanılmaları gerekir. Yüksek verime ulaşabilmek için ise sistemin çok iyi tanınması ve değişik şartlar altında göstereceği davranışın önceden bilinmesi gerekir. Bu amaçla şekil 13 f deki esnek üretim sistemi modeli üzerinde yapılan benzetim çalışmasının örnekleri şekil 14 f de verilmiştir (Wa/77). Birbirinden farklı ortalama işlenme sürelerine sahip 7 parça grubu ile yapılan ve sistemdeki arızaları gözönüne alan hesaplar sonucunda tezgahlar, nakliye ünitesi ve merkezi stok alanının verimlerinin davranışları grafiklerle gösterilmiştir. Şekil 15 iş akış zamanı parametresi, tezgah verimlerinin ve nakliye ünitesinin veriminin tezgah arızası durumunda iş parçasını başka tezgaha aktarma veya aktarmasız arızanın geçmesinin beklenmesi durumlarındaki davranışını göstermektedir. Modelde ele alman bütün parça gruplarında bir tezgah arızası olduğunda, bilgisayarca yeni bir üretim planı yapılmasının yerinde olacağı benzetim hesabı sonucu ortaya çıkmaktadır. 16

11 Esnek üretim sistemlerinin benzetim modellerinde yukarda örnekleri verilen senaryolar yanında, - tezgah tipleri ve sayıları, - ara stok ve merkezi stok hacimleri, - transport ünitesinin hizmet hızı, - takım magazininin olup olmaması, - iş sıralama ve iş yükleme stratejileri gibi hususlar farklı değerleriyle değişik seranyolar altında incelenebilmektedir Esnek Montaj Sistemlerinin (FAS) Benzetimi Esnek üretim sistemlerinin gelişmesine paralel olarak montaj işlemlerinin de esnek otomasyonu amacıyla esnek montaj sistemlerinin geliştirildiği görülmektedir. Endüstri robotlarında ve otomatik yönlendirilebilen taşıma araçlarında (AGV) sağlanan endüstriyel kullanılabilirlik sonucu esnek montaj sistemleri özellikle son senelerde yaygınlaşmağa başlamıştır. Bilgisayar yönetimindeki bu sistemlerdeki birbirinden farklı ünitelerin eşgüdüm içinde uygun stratejilerle çalışmalar gerekmektedir. Büyük yatırım meblağları ile elde edilebilecek bu sistemlerin verimlerinin yüksek olması önemlidir. Bu noktada, diğer bilgisayar destekli üretim sistemlerinde olduğu gibi benzetim gerek sistem tasarımı gerekse işletimi için önemli bilgiler sağlamaktadır. Şekil 16 forklift montajını gerçekleştirmek amacıyla tasarlanan bir esnek montaj sisteminin modelini göstermektedir (Bu/87). Sistem çalışma modüllerinden oluşmakta ve her modülde 2-4 iş istasyonu bulunmaktadır. Montaja girecek malzemeler bir yüksek raflama sisteminden beslenmektedir. Büyük boyutlu ve ağır montaj parçaları tekerlekli konveyör ile montaja girmektedir. 7 ara stok bölgesi montaj akışında yer almaktadır, tş parçalarının modüller arasında taşınmasını, otomatik (endüktiv) yönlendirilen taşıma araçları (AGV ) sağlamaktadır. Bu araçlar montaj işlemlerinde - ve montaj akışında esneklik, talep dalgalanmalarını dengeleme, montoj sisteminin modüler yapıda olmasının sağlanması ve çalışanların yeteneklerinin sistem kontrolunda kullanılması gibi bir dizi yararı beraberinde getirirler. Yüksek raflama sisteminde görülen hizmet ürünleri ve otomatik iş parçası taşıma araçları bilgisayar kontrolundadır. Belirtilen sistem MOMOS benzetim paketi ile incelenmiştir (Bu/87). MOMOS bir dizi bilgisayar kontrolü altındaki sistemler arasında çalışan insanın odak noktasını 17

12 teşkil ettiği üretim sistemleri için geliştirilmiş bir benzetim paketidir. Sistem parametreler ile tanımlandıktan sonra MOMOS SLAM dilinde benzetim programını otomatik oluşturmaktadır. Burada yapılan benzetimin amacı şekil 17 de görülmektedir. Montaj akışında, iş parçası transport sisteminde, üretim sisteminde, iş sisteminde ve üretim modelindeki değişik senaryoların MOMOS ile incelenmesi gerçekleşmektedir. Şekil 18 benzetim sonuçlarına örnek olarak 4 adet otomatik taşıma aracı ve 32 istasyonlu bir sistemde taşıma araçlarının hesaplanan, kullanım verimini göstermektedir. Taşıyıcılar zamanlarının, yaklaşık % 31 inde ara stok bölgelerinde beklemekte ve % 21 inde ise yüklü olarak montaj sisteminde hareket etmektedir. Bu şekildeki benzetim çıktıları yardımıyla belli bir montaj sistemi konfigurasyonu için çeşitli taşıyıcı sayılan denenerek en uygun taşıyıcı sayısı bulunabilir. Benzer şekilde diğer sistem parametreleri de tasarım aşamasında uygun boyutlarıyla belirlenebilir. Sistemin işletilmesinde ise örneğin büyük bir talep artışına sistemin hangi değişikliklerle cevap verebileceği benzelîttı modeli üzerinde ele alınarak uygun çözümler aranabilir Bilgisayar Destekli Depolama ve Nakliye Sistemlerinin (CAH) Benzetimi (Lojistik Benzetimi) Fabrika alanlarında üretim için ayrılacak yerler yanında iş parçalarının, yan mamullerin ve mamullerin depolandıkları ve bir yerden diğer bir yere nakledilecekleri alanlara da gereksinme duyulmaktadır. Bu alanların ekonomik kullanımı amacıyla yüksek raflamt sistemleri giderek önem kazanmaktadır. Bu sistemlerde hizmet veren özellikle bilgisayar kontrollü yükleme araçları yardımıyla daha verimli kullanım gerçekleşmektedir. Yapısı gereği büyük yatırım meblağlarına mal olan bu depolama sistemlerinin gerek tasarım, gerekse işletim aşamalarında benzetim tekniği önemli bilgiler sağlamaktadır. Şekil 19 bu tür bir desteği veren SIEMLA benzetim paketinin yapısını ve olanaklarını göstermektedir (S/88). 4 modülden oluşan paketin birinci modülü çeşitli depolama sistemlerini birbiriyle karşılaştırmakta, ikinci modül yüksek raflama sistemi planı hazırlamakta, üçüncü modül depo önlerindeki alanların planlanmasını ve benzetimini dördüncü modül ise fabrika içi malzeme nakliye sistemi benzetimini ve maliyet hesabını yapmaktadır. Bu modüllerden örneğin ikincisi yüksek raflama sistemlerinde görülen her türlü birimin modellenmesini, ayrı ayrı veya birlikte çalışmalarının model üzerinde incelenmesini gerçekleştirmektedir. - Hizmet aracının gidip geldiği kanaldaki rafların kanal boyunca ve kanal yüksekliğince sayılan, tipleri; 18

13 - depolanacak malzeme sayısı, çeşitli, sınıflara taksimi,öncelik farklılıkları, - yükleme ve boşaltmada kullanılan yardımcıların yerleri, sayılan, - bir raftaki depolamanın türü, kaç tane yan yana veya arka arkaya depolama gözünün bulunacağı, - sistemdeki iş hacminin dağılımı, - hizmet aracının teknik parametreleri gibi bilgiler benzetim başlangıcı için gereken verilerdir. Bu bilgiler ile - gereken hizmet aracının sayısı ve tipi, - indirme, bindirme cihazlarının sayılan, tipleri, - gereken depolama yerleri sayısı büyüklüğü, - yükleme-boşaitma süreleri ve - çeşitli masraf yerlerinde oluşan masrafların hesabı benzetim sonucu ortaya çıkmaktadır. Belli bir firmanın gereksinimini karşılayacak benzetim sonu ortaya çıkan depo yapısını Şekil 20 göstermektedir. SIEMLA benzetim paketi PC bazında çalışmakta ve bellek (640 KB), aritmetik işlemci, 40 MB hard disk, 1,2 MB disket drive, renkli ekranıl9, 800x600 pixel, A3 formatmda maus veri giriş tablosu, AO formatında plotter ve A3 formatında yazıcıya gereksinim duymaktadır. 4. SONUÇ Uluslararası düzeyde görülen yoğun rekabet sonucu firmalar müşterilerini kaybetmemek ve yeni müşteriler kazanabilmek amacıyla ürünlerinde ve üretim hatlarında önemli değişiklikler yapmak zorunda kalmaktadır. Ürünlerindeki tip çeşitliliği ve yüksek teknoloji artarken ürün teslim süreleri kısalmaktadır. Bu yapıya uyacak, müşteri ve pazar isteklerini karşılayabilecek üretim tarzı ise esnek olmak zorundadır. Diğer bir deyişle üretim sistemi kısa zamanda bir üründen diğer bir ürüne geçebilme özelliğini göstermelidir. Uluslararası rekabet ve ticaretin yoğun bir şekilde artması, eski ve yeni pazarlarda çeşitli ürünlere olan talebin büyümesi üretim hatlarında esneklik yanında otomasyonu da zorunlu kılmaktadır, tşte bu noktada esnek otomasyonu gerçekleştiren bilgisayar bütünleşik üretim (CIM) firmaların giderek başvurdukları tek çıkar yol olmaktadır. Bilgisayarın programlanabilirlik özelliğinden hareketle, üretim hatlarının her noktasında bilgisayar kontrollü üniteler yaygınlaşmağa başlamıştır. Farklı ürünlerin veya ürün tiplerinin özellikleri programlar yardımıyla bu üniteleri kontrol eden bilgisayarlara 19

14 yüklenmektedir. Böylece üretim hattı kısa sürede otomatik olarak yeni ürün veya ürün tipini işleyebilir duruma gelmekte ve onu kısa sürede pazara sunabilme özelliğini kazanmaktadır. Bilgisayar bütünleşik üretim sistemleri, bilgisayar destekli mühendislik hesaplarından (CAE) başlayarak, bilgisayar destekli bakım planlamaya (CAMP) kadar uzanmakta ve zamanla bir fabrikadaki bütün fonksiyonların bilgisayar kontroluna girmesiyle daha başka (CAx) tekniklerini içerir hale gelmektedir. Bu tekniklerin ayrı ayrı veya birden fazlasının birlikte bir fabrikada yer alması ancak yoğun yatırımlar sonucu gerçekleşmektedir. Bu teknikleri kullanan üretim sistemleri aynı zamanda oldukça karmaşık bir yapıda olup fabrika içinde yalnızca kuruldukları yeri değil tüm fabrika şubelerini etkileme özelliğine sahiptirler. Bu yeni üretim sistemlerinin davranışlarının etkilerinin önceden bilinmesi işletmeye alındıktan sonra verimli ve ekonomik kullanılmaları açısından zorunludur. Bu noktada benzetim tekniği büyük yararlar sağlamaktadır. Üretim sisteminin bilgisayarda kurulacak bir modeli üzerinde benzetim yoluyla önceden incelenmesi ve değişik çalışma şartlarının, senaryolarını denenmesi ilerde karşılaşılacak sorunların çözümlenmesinde gerekecek bilgilen sağlamaktadır. Bilgisayar bütünleşik üretim içinde yer alan üretim planlama ve kontrol (PPC), bilgisayar destekli üretim (CAM), robotlar (ROBOTICS), esnek üretim sistemleri (FMS), esnek montaj sistemleri (FAS) ve bilgisayar destekli depolama ve nakliye sistemlerinin (CAH) benzetimi ile gerek bu sistemlerin tasarlanmasında ve konfigürasyonlarınm belirlenmesinde, gerekse bu sistemlerin işletilmelerinde önemli yardımcı bilgilerin sağlandığı görülmektedir. 20

15 KARARLANILAN KAYNAKLAR A/86 Autiorenkollektiv: "Industrie Modernisierung durch Computer-Einsatz" Seminar Umterlagen TU-Berlin ZTZ 1986 A/87 Autorenkollektiv: "Produktionstechnik' 1 Proceedings. WZL-TH Aachen 1987 A/88 Autorenkollektiv: "Simulationstechnik und Fabrikbetrieb", Verlag Gesellschaft für Management und Technologie München 1988 B/90 U. Berr:"Probleme bei der Vernetzung unterschiedlicher Rechner" Fabrikalarda Bilgisayar Kullanımı ve Otomasyon Sempozyumu. İ.T.O. Ekim 1990 Be/88 Bu/87 Di/84a Di/84b Di/88 Gr/80 Gü/90 Ha/87 Ha/88 Ke/81 W.Bechte: "Theory and practice of load oriented manufacturing control" Int. J.Prod. Res. 26 (1988)3 s H.J. Bullinger; H.Saner: "Planning and implementing a flexible assembly system supported by simulation ", Int. J.Prod.Res. 25(1987)11 s M.Dinçmen; T.Çebi; N.Eren: "Atölye tipi üretimde benzetim" TÜBİTAK projesi MAG M.Dinçmen; T.Çebi : "Prioritatsregeln in der Werkstattfertigung" Wt.Zeitschrift für ind Fertigung 74(1984) s M.Dinçmen : " Simulation in der Fertigung", Vorlesungsskript, TU-Braunschweig IFU 1988 W.J.Graybeal; U.W.Pooch : "Simulation-Principles and Methods" Winthrop Publishers, Inc. Cambridge 1980 E.Gündoğar: "Atölye tipi üretim için modüler çizelgeleme ve Kontrol Paketi" I.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi 1990 J.Halin (Hisg.): "Simulationstechnik" Informatik Fackberichte 150 Springer V Berlin-Heidelberg 1987 J.Haddoch: "Simulation Generator for Flexible Manufacturing Systems Design and Control" HE Transactions 20 (1988)1 s H.Kettner: "Neue Wege der Fertigungssteuerung durch belastungsorientierte Auftragsfreigabe" VDI-Z 123 (1981)11 s

16 La/82 A.M.Law; W.D.Keiton: "Simulation Modeling and Analysis" McGraw-Hill Book Company, N.Y N/88 Y.D.Noh; B.Herring: "Simulation model for on indiridual robotic manufacturing cell" Int. J.Prod.Res. 26(1988)1 s Pr/86 G.Pritschow; G.Spur; M.Weck: "Simulationstechnik in der Fertigung" Carl Hanser V. München-Wien 1986 S/88 P.Schnieder: " Simulationsgeschtützte Angebotsplanung von Lagervorzonen" Simulationstechnik und Fabrikbetrieb. V.Gesellsch für Managm. unt Technologie München 1988 Sch/86 W.Schmidt: "Lösungen für die grafische Simulation NC-gestenerter Becrbeitungsvorgange" (Pr/86 içinde yer almıştır, s.65-75) Shi/84 Sp/86 S. Shimoyashiro; K.Isoda; H.Awane: "Input scheduling and load balance control for a job shop" Int.J.Prod.Res. 22(1984)4. s G.Spur; A.Potthast: "Verbesserung der NC-Programmierung bei der Fräsbearbeitung durch dynamische Simulation" St/89 Wa/77 We/86 Wie/83 Wu/89 R.Steinhilper; K.P.Zeh: "CIM für die Praxis" Verlag Moderne Industrie Landsberg/Lech 1989 H.J.Warnecke; E.Gericke: "Untersuchung über die Systemverfugbarkelt.flexibler Fertigungssysteme" Wt-Z. Ind. Fertig. 67(1977)11 s M.Weck; M.Asterwinter: "Grafische Robotersimulation" (Pr/86 içinde yer almıştır, s ) H.P.Wiendakl: "Beeinfluuysbarkent von Durchafzciten, Bestandar, Leisteuneg und Termintrene hilfe von PPS-Systemen." VDÏ-Berichte Nr. 490 (1983) s S-Y.D.Wu; R.A.Wysk: "An application of discrete event simulation to on-line control and scheduling in flexible manufacturing" Int.J.Prod.Res. 27(1989)9. s , 22.

17

18 Şekil 3: Batı Almanya'da çeşitli düzeylerde bilgi işlem deneyimine sahip personele duyulan talebin ve arzın toplam çalışan nüfus içindeki oranı (1982 de yapılan tahmin) (A/86) - BİLİMSEL İNCELEME.Analitik.Deneysel B E N Z E T İ M ( Simülasyon ) - BİR ÜRETİM SİSTEMİNİN İNCELENMESİ. Yöneylem araştırmasının analitik teknikleri. Amaç: O p t i m i z a s y o n. Yöneylem araştırmasının deneysel tekniği BENZETİM. Amaç: S i s t e m i n d a v r a n ı ş ı n ı i n c e l e m e k. - ÜRETİM SİSTEMİ BENZETİMİ. Mevcut bir üretim sisteminin benzetimi: Olabilir iyileştirme önerilerinin model üzerinde denenmesi.. Planlanmakta olan bir üretim sisteminin benzetimi: Uygun sistem yapısının ve çalışma şeklinin araştırılması. CİM t e k n i k l e r i n i n y o ğ u n y a t ı r ı m l a r gerektiren k a r m a ş ı k sistemler olması B E N Z E T İ M yoluyla incelenmelerini zorunlu kılmakta. Amaç v e r i m l i kullanım. PPC-Benzetimi; CAM-Benzetimi; ROBOTICS-Benzetimi; FMS-Benzetimi FAS-Benzetimi; CAH-Benzetimi _ 4L -

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Su Jeti Kesiminde Bilgisayar Kontrolü. Kontrol Sistemleri Mühendisliği... KÖMBE

Su Jeti Kesiminde Bilgisayar Kontrolü. Kontrol Sistemleri Mühendisliği... KÖMBE Su Jeti Kesiminde Bilgisayar Kontrolü Kontrol Sistemleri Mühendisliği... KÖMBE Su jeti nedir? Su jeti, metali yada başka bir maddeyi içerisinde bulunan su ve aşındırıcı maddelerle, suyun çok yüksek bir

Detaylı

CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL)

CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL) CNC (COMPUTER NUMERİCAL CONTROL) Bilgisayarlı Sayısal Kontrol(CNC- Computer Numerical Control), takım tezgahlarının sayısal komutlarla bilgisayar yardımıyla kontrol edilmesidir. CNC Tezgahlarda, NC tezgahlardan

Detaylı

(Computer Integrated Manufacturing)

(Computer Integrated Manufacturing) 1 (Computer Integrated Manufacturing) 2 1 Bilgisayarlı Sayısal Kontrol; ekipman mekanizmaların hareketlerinin doğru ve hassas biçimde gerçekleştirilmesinde bilgisayarların kullanılması, programlama ile

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI

İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI 2014 İŞLETME VE ORGANİZASYON STAJI UYGULAMA ESASLARI Açıklama Staj yapılan işletmelerde

Detaylı

ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ. Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA

ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ. Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA ÜÇ EKSENLİ MASA TİPİ CNC FREZE TEZGAHI TASARIM VE PROTOTİPİ Cem DOĞAN, Kerim ÇETĠNKAYA *Karabük Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Makine Eğitimi Bölümü, Karabük Özet Günümüzde Teknolojinin gelişmesi

Detaylı

Şekil-1. Dr. Özgür AKIN

Şekil-1. Dr. Özgür AKIN Şekil-1 Dr. Özgür AKIN Teknoloji Nedir? Teknoloji, insanoğlunun gereklerine uygun yardımcı alet ve araçların yapılması ya da üretilmesi için gerekli bilgi ve yetenektir. Teknoloji ayrıca, bir sanayi dalıyla

Detaylı

PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ. IENG 328 - Üretim Planlama ve Kontrolü 2

PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ. IENG 328 - Üretim Planlama ve Kontrolü 2 PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ IENG 328 - Üretim Planlama ve Kontrolü 2 1 Dersin amacı Endüstri mühendisliğinin temel konularından biri olan üretim planlaması ve kontrolü ile ilgili temel kavram ve tekniklerin

Detaylı

1 Teknolojideki hızlı değişme ve gelişmeler üretim metot ve sistemlerini de hızla değiştirmektedir. Bu değişime ve gelişime bağlı olarak üretimde yeni teknolojiler ve üretim sistemleri kullanılmaktadır.

Detaylı

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ HACETTEPE ASO 1.OSB MESLEK YÜKSEKOKULU HMK 211 CNC TORNA TEKNOLOJİSİ Öğr. Gör. RECEP KÖKÇAN Tel: +90 312 267 30 20 http://yunus.hacettepe.edu.tr/~rkokcan/ E-mail_1: rkokcan@hacettepe.edu.tr

Detaylı

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız?

Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Lisansüstü Eğitiminizi Neden Endüstri Mühendisliği Bölümünde Yapmalısınız? Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü, 1990 yılında kurulmuş ve ilk mezunlarını 1994

Detaylı

FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME

FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME BILGI SISTEMLERI ÜNİTE 7 GİRİŞ İşletmelerin işlerini yürütebilmeleri için tedarikçileri, müşterileri, çalışanları, faturaları, ödemeleri, mal ve hizmetleri ile ilgili birçok

Detaylı

CIM - Computer Integrated Manufacturing. Ders 1:Open Cim-Giriş

CIM - Computer Integrated Manufacturing. Ders 1:Open Cim-Giriş CIM - Computer Integrated Manufacturing Ders 1:Open Cim-Giriş Otomasyon nedir? Otomasyon daha önce insan gücü ile yapılan işlemlerin makinelerle yapılabilmesi için tasarlanmış, operasyon süreçlerinin insan

Detaylı

AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ

AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ AKILLI KAVŞAK YÖNETİM SİSTEMİ 1 1. PROJE ÖZETİ Dünya nüfusu, gün geçtikçe artmaktadır. Mevcut alt yapılar, artan nüfusla ortaya çıkan ihtiyaçları karşılamakta zorlanmaktadır. Karşılanamayan bu ihtiyaçların

Detaylı

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR

Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl. Academic and Social Orientation. 441000000001101 Fizik I Physics I 3 0 1 4 4 6 TR - - - - - Bölüm Seçin - - - - - Gönder Endüstri Mühendisliği - 1. yarıyıl 141000000001101 Akademik ve Sosyal Oryantasyon Academic and Social Orientation 1 0 0 1 0 1 TR 441000000001101 Fizik I Physics I

Detaylı

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT

BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI ÖZET ABSTRACT BİLGİSAYARLI TASARIM VE İMALAT YÖNTEMLERİ KULLANILARAK KRANK MİLİ İMALATI Ömer PEKDUR 1, Can CANDAN 2, Davut AKDAŞ 3, Yaşar AKMAN 4, Sabri BIÇAKÇI 5 1 opekdur@gmail.com 6 ncı Ana Bakım Merkezi Komutanlığı,

Detaylı

3. LOJİSTİKTE OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ SEMİNERİ DEPOLAMADA TEKNOLOJİ KULLANIMI

3. LOJİSTİKTE OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ SEMİNERİ DEPOLAMADA TEKNOLOJİ KULLANIMI 3. LOJİSTİKTE OTOMASYON TEKNOLOJİLERİ SEMİNERİ DEPOLAMADA TEKNOLOJİ KULLANIMI Dr. İsmail KARAKIŞ LODER Genel Sekreteri 06.11.2014, İstanbul İçerik Neden Depo ve Depolarda Teknoloji? Konvansiyonel / Otomatik

Detaylı

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI

MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI MASA ÜSTÜ 3 EKSEN CNC DÜZ DİŞLİ AÇMA TEZGAHI TASARIMI ve PROTOTİP İMALATI Salih DAĞLI Önder GÜNGÖR Prof. Dr. Kerim ÇETİNKAYA Karabük Üniversitesi Tasarım ve Konstrüksiyon Öğretmenliği ÖZET Bu çalışmada

Detaylı

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015

OTOMATİK KONTROL 18.10.2015 18.10.2015 OTOMATİK KONTROL Giriş, Motivasyon, Tarihi gelişim - Tanım ve kavramlar, Lineer Sistemler, Geri Besleme Kavramı, Sistem Modellenmesi, Transfer Fonksiyonları - Durum Değişkenleri Modelleri Elektriksel

Detaylı

CIM - Computer Integrated Manufacturing

CIM - Computer Integrated Manufacturing CIM - Computer Integrated Manufacturing Ders 2 spectracad Engraver CAD? CAD (Computer Aided Design) Bilgisayar Destekli Tasarımkarmaşık çizimlerin bilgisayar kullanılarak kolay ve doğru olarak çizilmesidir.

Detaylı

ROBOT OTOMASYONU SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KALIPÇILIK TEKNİĞİ DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI

ROBOT OTOMASYONU SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KALIPÇILIK TEKNİĞİ DERS NOTU. Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI ROBOT OTOMASYONU MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KALIPÇILIK TEKNİĞİ DERS NOTU Doç.Dr. Akın Oğuz KAPTI Endüstriyel Robotlar 2 Robotlar, sensörel bilgi ile çevresini algılayan, algıladıklarını yorumlayan, yapay

Detaylı

Üretimin Modernizasyonunda Üretim Süreçlerinin Yenileştirilmesi insansız seri üretim

Üretimin Modernizasyonunda Üretim Süreçlerinin Yenileştirilmesi insansız seri üretim Üretimin yenileştirme çalışması İş gücü, zaman ve enerji kullanımları konusunda avantaj sağlayan bir yöntemdir. Üretimin modernizasyonu Firmaların rekabet avantajlarını kazanmaları ve sürdürebilmeleri

Detaylı

5.10. OTOMATİK MİL TAŞLAMA BENZETİM PROJESİ

5.10. OTOMATİK MİL TAŞLAMA BENZETİM PROJESİ 5.10. OTOMATİK MİL TAŞLAMA BENZETİM PROJESİ Prof. Dr. Asaf Varol avarol@firat.edu.tr Sayısal kontrollü torna, freze, taşlama, matkap vb. tezgahlar yıllardır sanayimizin hizmetindedir. Artık Türkiye'de

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN

BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ. 1. HAFTA 27.09.2012 Öğr. Gör. Serkan ÖREN BİLGİSAYAR DESTEKLİ TASARIM AUTOCAD DERSİ 1. HAFTA 1 AutoCAD, tüm dünyada başta mühendisler ve mimarlar tarafından kullanılan, dünyaca tanınan yazılım firması Autodesktarafından hazırlanan, bilgisayar

Detaylı

Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN

Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Yönetimi -Temel Kavramlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Neden? Bir ișletme sistemi için en kilit etken MÜȘTERİdir. Müșteri açısından ișletmeleri etkileyen güncel etkiler: Müșteri sayısı artmaktadır.

Detaylı

Intralojistikte AGV Kullanımı

Intralojistikte AGV Kullanımı Intralojistikte AGV Kullanımı Yalçın Eroğlu 13.11.2013 Intralojistik Tüm endüstriyel alanlarda, dağıtım ve üretim bölgelerinde, dahili malzeme ve bilgi akışının organizasyonu, kontrolü, yürütülmesi ve

Detaylı

Gündem. Demo 3D ile Geleceği Görmek. Dijitalis Yazılım ve Danışmanlık Ltd.Şti. www.dijitalis.com

Gündem. Demo 3D ile Geleceği Görmek. Dijitalis Yazılım ve Danışmanlık Ltd.Şti. www.dijitalis.com Gündem Demo 3D ile Geleceği Görmek 1 Dijitalis Dijitalis, stratejik taktiksel ve operasyonel doğru kararlar verebilmek ve dinamik değişiklere çok hızlı adapte olabilmek için entegre çözümler sunar. Tedarik

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI 1. YIL GÜZ YARIYILI 1203101 Endüstri Mühendisliğine Giriş 2 0 0 2 4 1203102 Matematik-1

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ Prof. Dr. Mehmet ÇELİK Mekatronik Müh. Bl. Bşk. mehmet.celik@karatay.edu.tr 1 MEKATRONİK TEKNOLOJİSİNİN KISA TANIMI IEEE/ASME Transactions on Mechatronics

Detaylı

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri

VERİ KAYNAKLARI. Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri VERİ KAYNAKLARI YÖNETİMİ İ İ 5. ÜNİTE GİRİŞ Bilgi sisteminin öğelerinden biride veri yönetimidir. Geleneksel yada çağdaş, birinci yada ikinci elden derlenen veriler amaca uygun veri formlarında tutulur.

Detaylı

YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI

YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI YALIN SİSTEM VE KAZANIMLARI www.yalinenstitu.org.tr 1 YALIN ENSTİTÜ Yalın Düşünce AMAÇ Müşteriye mükemmel değer sunmak YÖNTEM İsraflardan arındırılmış mükemmel prosesler 2 YALIN ENSTİTÜ Değer Müşteriye

Detaylı

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR

CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR CETP KOMPOZİTLERİN DELİNMELERİNDEKİ İTME KUVVETİNİN ANFIS İLE MODELLENMESİ MURAT KOYUNBAKAN ALİ ÜNÜVAR OKAN DEMİR Çalışmanın amacı. SUNUM PLANI Çalışmanın önemi. Deney numunelerinin üretimi ve özellikleri.

Detaylı

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler...

Profesyonel, verimli, yenilikçi sistemler... ARKE Otomasyon Bil. Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Atilla KARAÇAY Ramazan EKİN Proje & Yazılım 0.533 430 19 45 Üretim & Satış 0.533 223 13 46 atilla.karacay@arkeotomasyon.com ramazan.ekin@arkeotomasyon.com

Detaylı

OTOMASYONDA ÇÖZÜM ORTAĞINIZ

OTOMASYONDA ÇÖZÜM ORTAĞINIZ OTOMASYONDA ÇÖZÜM ORTAĞINIZ NGT ENDÜSTRİYEL OTOMASYON PROJE VE TAAHHÜT NGT mühendislik olarak uzun yıllar otomasyon sektörüne hizmet eden deneyimli ve uzman kadromuzla, sahip olduğumuz bilgi birikim, uzmanlık

Detaylı

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ. Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş.

ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ. Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş. ESNEK ÜRETİM SİSTEMLERİNDE CNC TEZGAHLARIN BİLGİSAYAR KONTROLÜ Elektronik Yük. Müh, Figen PALAMUTÇUOĞLU TEKOM A.Ş. 25 OCAK 1991 Esnek Üretim Sistemleri (Flexible Manufacturing Systems - FMS), tasarım

Detaylı

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI

FABRİKA ORGANİZASYONU. Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI FABRİKA ORGANİZASYONU Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI Rantabilite Raporu (Karlılık Raporu) Rantabilitenin tanımı: kar/yatırım şeklindedir. Masraflara karşılık elde edilen karın, belirli bir miktarı yoktur.

Detaylı

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Amaç ve Fayda Bilindiği gibi mamul maliyetleri direkt hammadde (direkt ilk madde ve ambalaj), direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden oluşmaktadır.

Detaylı

OTOMATİK ROBOTLU YÜKLEME / STOKLAMA / BOŞALTMA SİSTEMLERİ

OTOMATİK ROBOTLU YÜKLEME / STOKLAMA / BOŞALTMA SİSTEMLERİ OTOMATİK ROBOTLU YÜKLEME / STOKLAMA / BOŞALTMA SİSTEMLERİ Firma Tanıtımı DİMAK DİREN MAKİNA AR-GE Yarım asırlık köklü geçmişi ve sahip olduğu bilgi birikimi ile ülkemiz ekonomisine katkıda bulunan Dimes

Detaylı

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN

Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Öğr. Gör. S. M. Fatih APAYDIN Dersle İlgili Konular Üretim Yönetimi Süreç Yönetimi Tedarik Zinciri Yönetimi Üretim Planlama ve Kontrolü Proje Yönetimi Kurumsal Kaynak Planlaması-ERP Kalite Yönetimi Modern

Detaylı

Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP-Material Requirement Planning)

Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP-Material Requirement Planning) PAU ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ IENG 318 - Üretim Planlama ve Kontrolü 1 Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP-Material Requirement Planning) Sipariş verme sistemleri Stok kontrolüne dayalı sipariş verme sistemleri

Detaylı

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru

ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta. Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru ENF 100 Temel Bilgi Teknolojileri Kullanımı Ders Notları 2. Hafta Öğr. Gör. Dr. Barış Doğru 1 Konular 1. Bilgisayar Nedir? 2. Bilgisayarın Tarihçesi 3. Günümüz Bilgi Teknolojisi 4. Bilgisayarların Sınıflandırılması

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ

BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ BİLGİSAYAR DESTEKLİ MÜHENDİSLİK SEMİNERİMİZE HOŞGELDİNİZ!!! HAZIRLAYAN: H.NAZIM EKİCİ 1. BÖLÜM CAD-COMPUTER AIDED DESIGN NE TASARLIYORUZ? - KATI MODELLER (SOLIDS) - -SACLAR(SHEET METAL) - -YÜZEYLER (SURFACES)

Detaylı

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ

T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ T.C. BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METODLAR II DERSİ CNC TORNA UYGULAMASI Deneyin Amacı: Deney Sorumlusu: Arş. Gör.

Detaylı

5.56. KİMYASAL MADDE TAŞIMA OTOMASYONU. Abdulkadir Şengür ksengur@firat.edu.tr

5.56. KİMYASAL MADDE TAŞIMA OTOMASYONU. Abdulkadir Şengür ksengur@firat.edu.tr 5.56. KİMYASAL MADDE TAŞIMA OTOMASYONU Prof. Dr. Asaf Varol avarol@firat.edu.tr Abdulkadir Şengür ksengur@firat.edu.tr Engin Avcı enginavci@firat.edu.tr Özet Bu benzetim projesinde çok sayıda birimlerden

Detaylı

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012

Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı

Detaylı

clarity - the new generation

clarity - the new generation clarity - the new generation we process the future Çevre Teknolojisi Hurda cam tasn f Cam benzersiz bir materyaldir. Özellikleri defalarca yapılan geri dönüşüm sirkülasyonlarında dahi değişmemektedir.

Detaylı

ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU

ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DERS KATALOĞU ZORUNLU DERSLER IE 201 - Operasyon Modelleme Karar vermedeki belirsizlik rolü de dahil olmak üzere işletme kararlarının matematiksel

Detaylı

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz. 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz. 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi Prof.Dr.Berna Dengiz 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi BENZETİM DİLLERİNDE MODELLEME YAKLAŞIMLARI Tüm benzetim dilleri; ya olay-çizelgeleme

Detaylı

Tasarım aşamasından parçanın son haline En hızlı kontrol ünitesi

Tasarım aşamasından parçanın son haline En hızlı kontrol ünitesi Singlemax Tasarım aşamasından parçanın son haline En hızlı kontrol ünitesi Gelişmiş Kontrol Ünitesi: HURCO torna tezgahlarının odak noktası, etkili WinMax yazılımı ile entegre edilmiş HURCO Kontrol Ünitesi

Detaylı

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program

Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Marmara Üniversitesi Lojistik & Tedarik Zinciri Yönetimi Sertifika Programı Marmara University Logistics & Supply Chain Management Certificate Program Amaç Değişen ve gelişen müşteri isteklerinin en verimli

Detaylı

ROBOTLU HÜCRELERDE YALIN ÜRETİM TEKNİKLERİ KULLANILARAK ROBOT ÇEVRİM ZAMANININ VE VERİMLİLİĞİNİN ARTTIRILMASI

ROBOTLU HÜCRELERDE YALIN ÜRETİM TEKNİKLERİ KULLANILARAK ROBOT ÇEVRİM ZAMANININ VE VERİMLİLİĞİNİN ARTTIRILMASI 3. Ulusal Talaşlı İmalat Sempozyumu, 04-05 Ekim 2012, Ankara, Türkiye Özet ROBOTLU HÜCRELERDE YALIN ÜRETİM TEKNİKLERİ KULLANILARAK ROBOT ÇEVRİM ZAMANININ VE VERİMLİLİĞİNİN ARTTIRILMASI Ardan KAYAALTI a,

Detaylı

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar

Bilgisayarda Programlama. Temel Kavramlar Bilgisayarda Programlama Temel Kavramlar KAVRAMLAR Programlama, yaşadığımız gerçek dünyadaki problemlere ilişkin çözümlerin bilgisayarın anlayabileceği bir biçime dönüştürülmesi / ifade edilmesidir. Bunu

Detaylı

Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu. www.cengizcetin.net

Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu. www.cengizcetin.net Ünite-2 Bilgisayar Organizasyonu Bilgisayar Nedir? Belirli bir sonuç üretmek amacıyla; mantıksal kıyaslamalardan sonuç çıkarabilen, büyük miktarlarda bilgiyi depolayabilen ve gerektiğinde bu bilgileri

Detaylı

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler

01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta ve uygulanmakta olan stratejilerdir. KURUMSAL STRATEJİLER İş Yönetim

Detaylı

EK-10 : MAK 400 STAJI ÖRNEK RAPORU BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK <400> STAJ RAPORU

EK-10 : MAK 400 STAJI ÖRNEK RAPORU BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK <400> STAJ RAPORU EK-10 : MAK 400 STAJI ÖRNEK RAPORU FABRİKA / ATÖLYE STAJI BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK STAJ RAPORU (Rapor yazım tarihi) ÖĞRENCİ ADI SOYADI : NUMARASI : STAJ YAPILAN KURUM ADI

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu :

Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu : Saha servis uygulamaları için esnek uygulama geliştirme platformu : Global ekonominin, rekabetçi baskısının piyasalarda her geçen gün daha yoğun hissedildiği günümüzde, Mobil Bilişim Uygulamaları toplam

Detaylı

ÜRÜN, SÜREÇ ve ÇİZELGE TASARIMI

ÜRÜN, SÜREÇ ve ÇİZELGE TASARIMI Anadolu Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ÜRÜN, SÜREÇ ve ÇİZELGE TASARIMI Hazırlayan: Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2010-2011 Öğretim Yılı, Güz Dönemi

Detaylı

CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi

CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi CHAOS, araçların trafik ışıklarında bekleme süresini en aza indirir. Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi Dinamik kavşak kontrol sistemi olarak adlandırılan CHAOS TM,

Detaylı

MÜHENDİSLİK VE MİMARLIK FAKÜLTESİ Endüstri Mühendisliği Bölümü

MÜHENDİSLİK VE MİMARLIK FAKÜLTESİ Endüstri Mühendisliği Bölümü MÜHENDİSLİK VE MİMARLIK FAKÜLTESİ Endüstri Mühendisliği Bölümü Lisans Öğretim Planı (Türkçe) - 8 YARIYILLIK LİSANS MÜFREDATI I. SEMESTER MAT111 Matematik I Calculus I 4 0 4 5 FİZ101 Fizik I Physics I 3

Detaylı

CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi

CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi CHAOS TM Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi Sistemin yerleştirildiği kavşaklarda CHAOS ile araçların trafik ışıklarında bekleme süresini en aza indirgemektedir. Dinamik Kavşak Kontrol Sistemi Dinamik kavşak

Detaylı

MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESNEK İMALAT SİSTEMLERİ DERS NOTLARI 2 Arş. Gör.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESNEK İMALAT SİSTEMLERİ DERS NOTLARI 2 Arş. Gör. Bir üretim hattında genel anlamda şu görevler (task) yürütülür: İş parçaları depo alanlarından alınarak işleme makine araçlarına gönderilir. Robotlar konveyör hattından iş parçalarını alarak istasyonda

Detaylı

Ders Kodu Dersin Adı Dersin Ġntibak Durumu

Ders Kodu Dersin Adı Dersin Ġntibak Durumu ENDÜSTRĠ SĠSTEMLERĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ ĠNTĠBAK ÇĠZELGESĠ 2010-2011 1.SINIF / GÜZ DÖNEMĠ IUE100 Akademik ve Sosyal Oryantasyon CS 115 Programlamaya Giriş I Bu ders 1. Sınıf güz döneminden 2. Sınıf güz

Detaylı

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ İLERİ İMALAT SİSTEMLERİ Yrd.Doç.Dr.Tarık Küçükdeniz Bölüm 1: İleri İmalat Sistemlerine Giriş Üretim Sistemlerinin Nitelikleri

Detaylı

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY

İŞLETMELERİN EKONOMİDEKİ ÖNEMİ IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY IMPORTANCE OF ENTERPRISES IN THE ECONOMY İşletmelerin bir ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemini, "ekonomik" ve "sosyal" olmak üzere iki açıdan incelemek gerekir. İşletmelerin Ekonomik Açıdan Yeri ve

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM)

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ LİSANS EĞİTİM-ÖĞRETİM PLANI (NORMAL VE İKİNCİ ÖĞRETİM) I. YARIYIL MAK1001 Matematik I 4 2 6 MAK1003 Fizik I 3 1 5 MAK1005 Genel Kimya 2 1 4 MAK1007 Lineer Cebir 3 0 3 MAK1009

Detaylı

YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1

YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1 YÖNEYLEM ARAŞTIRMALARI 1 1.HAFTA Amacı:Karar vericiler işletmelerde sahip oldukları kaynakları; insan gücü makine ve techizat sermaye kullanarak belirli kararlar almak ister. Örneğin; en iyi üretim miktarı

Detaylı

TREND LOJİSTİK. Gelişen Lojistik Uygulamalar. ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com

TREND LOJİSTİK. Gelişen Lojistik Uygulamalar. ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com TREND LOJİSTİK Gelişen Lojistik Uygulamalar Depo Yönetimi LOGIMEX 11 1 Mart 2012 ATİLLA YILDIZTEKİN Lojistik Yönetim Danışmanı atillayildiztekin@yahoo.com 1 Depolamanın Yeri Tedarik Zinciri Lojistik Depolama

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS PLANI YABANCI DİL HAZIRLIK SINIFI GÜZ YARIYILI BAHAR YARIYILI 30 30 1. YIL GÜZ YARIYILI 1203110

Detaylı

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi

Bil101 Bilgisayar Yazılımı I. M. Erdem ÇORAPÇIOĞLU Bilgisayar Yüksek Mühendisi Bil101 Bilgisayar Yazılımı I Bilgisayar Yüksek Mühendisi Kullanıcıdan aldığı veri ya da bilgilerle kullanıcının isteği doğrultusunda işlem ve karşılaştırmalar yapabilen, veri ya da bilgileri sabit disk,

Detaylı

LOJİSTİK ve TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

LOJİSTİK ve TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ LOJİSTİK ve TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ Mehmet TANYAŞ İTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Lojistik Derneği (LODER) Başkanı ORACLE Applications Day 14.03.2006, İSTANBUL SUNUM PLANI Lojistik Yönetimi

Detaylı

ASKILI KONVEYÖRLER. Askılı Konveyör Detayı. Askılı Konveyör Uygulaması

ASKILI KONVEYÖRLER. Askılı Konveyör Detayı. Askılı Konveyör Uygulaması ASKILI KONVEYÖRLER Askılı Konveyör Uygulaması Askılı Konveyör Detayı Genellikle malzeme, yarı mamül ve mamüllerin boyama, kurutma ve soğutma proseslerinde kullanılmaktadırlar. Montaj hatları için tasarlanan

Detaylı

PR362009 24 Kasım 2009 Yazılım, PC-tabanlı kontrol Sayfa 1 / 5

PR362009 24 Kasım 2009 Yazılım, PC-tabanlı kontrol Sayfa 1 / 5 Yazılım, PC-tabanlı kontrol Sayfa 1 / 5 IT standartları otomasyonu geliştiriyor: Microsoft Visual Studio entegrasyonlu TwinCAT programlama ortamı TwinCAT 3 extended Automation Beckhoff, otomasyon dünyasını

Detaylı

data M Roll Form Teknoloji partneriniz

data M Roll Form Teknoloji partneriniz data M Roll Form Teknoloji partneriniz YAZILIM BÖLÜMÜ COPRA RF ve COPRA FEA RF: Uzun yıllar boyu diğer CAD yazılımlarını kullanan bir metal şekillendirme firması neden COPRA RF ve COPRA FEA RF kullanmaya

Detaylı

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU

AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜDERS TANITIM FORMU EK-4 Dersin Kodu ve Adı: Örgütsel Psikoloji ve Endüstriyel İlişkiler Bölüm / Anabilim Dalı : İşletme Tezsiz YL 3 Yarıyıl Teorik Uygulama

Detaylı

5.63. YÜK KONTROLLÜ ASANSÖR ROBOT TASARIMI

5.63. YÜK KONTROLLÜ ASANSÖR ROBOT TASARIMI 5.63. YÜK KONTROLLÜ ASANSÖR ROBOT TASARIMI Prof. Dr. Asaf VAROL Fırat Üniversitesi T.E.F. Elk. ve Bilg. Eğt Böl. asaf_varol@yahoo.com Arş. Gör. Ferhat BAĞÇACI Fırat Üniversitesi T.E.F. Elk. ve Bilg. Eğt

Detaylı

Tanımı Rolü Temel Fonksiyonları Afet Yönetiminde Lojistik. Afete Hazırlık Süreci Afet Müdahale Süreci Afet Müdahale Sonrası

Tanımı Rolü Temel Fonksiyonları Afet Yönetiminde Lojistik. Afete Hazırlık Süreci Afet Müdahale Süreci Afet Müdahale Sonrası AFET LOJİSTİĞİ LOJİSTİK Tanımı Rolü Temel Fonksiyonları Afet Yönetiminde Lojistik Afete Hazırlık Süreci Afet Müdahale Süreci Afet Müdahale Sonrası Kızılay Lojistik Yönetim Sistemi LOJİSTİK NEDİR? İhtiyaçları

Detaylı

BİG BAG DOLUM SİSTEMLERİ

BİG BAG DOLUM SİSTEMLERİ BİG BAG DOLUM SİSTEMLERİ Big-Bag dolum makinesi, toz ve granül malzemelerin silolardan big-bag torbalarına, PLC kontrolü ile doldurulması işlemini gerçekleştirir. İsteğe bağlı olarak doldurma işlemi 200-1500

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm Üretim Yönetiminde Temel Kavramlar

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm Üretim Yönetiminde Temel Kavramlar İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm Üretim Yönetiminde Temel Kavramlar 1.1. Giriş... 2 1.2. Üretim Faktörleri ve Üretim... 3 1.3. Üretim ve İşlemler Yönetimi... 6 1.4. Üretim ve İşlemler Yönetiminin Kapsamı... 7

Detaylı

Kablo Üretim Çizelgeleme Paketi. dinamo Kablo GANT. dinamo KABLO Kablo Üretim Planlama/Çizelgeleme Paketi Bilgi Dosyası

Kablo Üretim Çizelgeleme Paketi. dinamo Kablo GANT. dinamo KABLO Kablo Üretim Planlama/Çizelgeleme Paketi Bilgi Dosyası dinamo Kablo GANT dinamo KABLO Kablo Üretim Planlama/Çizelgeleme Paketi Bilgi Dosyası KABLO Üretim Planlama ve Maliyetlendirme Yazılımı dinamo Kablo GANT Kimin İçin? dinamo Kablo GANT, kablo üretimi yapan,

Detaylı

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir.

Bir bölgede başka bir bölgeye karşılıklı olarak, veri veya haberin gönderilmesini sağlayan.sistemlerdir. 1.1.3. Scada Yazılımından Beklenenler Hızlı ve kolay uygulama tasarımı Dinamik grafik çizim araçları Çizim kütüphaneleri Alarm yönetimi Tarih bilgilerinin toplanması Rapor üretimi 1.1.4. Scada Sistemleri

Detaylı

İDETEK YÖNETİM HİZMETLERİ BİLGİSAYAR VE OTOMASYON SİSTEMLERİ

İDETEK YÖNETİM HİZMETLERİ BİLGİSAYAR VE OTOMASYON SİSTEMLERİ İDETEK YÖNETİM HİZMETLERİ BİLGİSAYAR VE OTOMASYON SİSTEMLERİ İDETEK İle Tanışın Gelişen teknolojinin açığa çıkardığı Verimli Tüketim ve Tasarruf ihtiyacına cevap verebilen uygulamaları ve çözümleri İDETEK

Detaylı

TRS METAL MAKİNA PLASTİK KALIP İMALAT SAN. TİC. LTD. ŞTİ.

TRS METAL MAKİNA PLASTİK KALIP İMALAT SAN. TİC. LTD. ŞTİ. TRS METAL MAKİNA PLASTİK KALIP İMALAT SAN. TİC. LTD. ŞTİ. Kuruluş; TRS İleri Tasarım ve İmalat Teknolojileri, Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi, Aydın Plastikçiler Sanayi Sitesi nde tamamı kapalı olan

Detaylı

EDM SAP Business One

EDM SAP Business One EDM SAP Business One SAP Business One Kobileri Dünya Standartlarına taşıyoruz.. SAP Business One Tek sistemle daha verimli ve etkin yönetim SAP Business One tüm KOBİ lerin taleplerini karşılamak üzere

Detaylı

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI

CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONTROL VE OTOMASYON LABORATUVARI Kuruluş Amacı Celal Bayar Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Kontrol

Detaylı

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING)

TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) TAM ZAMANINDA ÜRETİM (JUST IN TIME MANUFACTURING) İstenilen zamanda İstenilen miktarda Her türlü kaynak israfını önleyecek şekilde yapılan üretim Tam Zamanında

Detaylı

MİKROTEST ŞİRKETLER GRUBU;

MİKROTEST ŞİRKETLER GRUBU; MİKROTEST ŞİRKETLER GRUBU; Kuruluşundan Bugüne Öncelikli Hedefi; Trend İzleyen Değil,Belirleyen Olabilmek Ve Farkli Olani Sunabilmektir.Amaci İse Gerçek Anlamda Güç,Düşünce Ve Hedef Birliği Üzerine Kurulmuştur.

Detaylı

4.18. TÜRKĠYE VE ÖZBEKĠSTAN ARASINDA UZAKTAN EĞĠTĠM. VE KONTROL TEKNOLOJĠSĠNE DAYALI YAKLAġIM

4.18. TÜRKĠYE VE ÖZBEKĠSTAN ARASINDA UZAKTAN EĞĠTĠM. VE KONTROL TEKNOLOJĠSĠNE DAYALI YAKLAġIM 4.18. TÜRKĠYE VE ÖZBEKĠSTAN ARASINDA UZAKTAN EĞĠTĠM VE KONTROL TEKNOLOJĠSĠNE DAYALI YAKLAġIM Prof. Dr. Asaf Varol Fırat Üniversitesi, Elazığ asafvarol@avc.net.tr Özet: Fırat Üniversitesi/Türkiye ile Özbekistan

Detaylı

WAMAS LOJİSTİK YAZILIMLARI. Verimli. Esnek. Güvenilir.

WAMAS LOJİSTİK YAZILIMLARI. Verimli. Esnek. Güvenilir. WAMAS LOJİSTİK YAZILIMLARI Verimli. Esnek. Güvenilir. SSI SCHAEFER Otomasyon: Küresel düşün yerel hareket et Pazar liderliği Konu verimli intralojistik projelerinin planlaması, tasarımı ve uygulaması olduğunda,

Detaylı

criterion Çevre Teknolojisi 21. Yüz yılda esnek şekilde hafif materyal işlemesi we process the future

criterion Çevre Teknolojisi 21. Yüz yılda esnek şekilde hafif materyal işlemesi we process the future criterion 21. Yüz yılda esnek şekilde hafif materyal işlemesi we process the future Çevre Teknolojisi AMACI Fosil hammaddeler tükenmektedir. Depo kapasitesi sınıra dayanmıştır. Kanuni genel şartlar sürekli

Detaylı

Mikrotek A.Ş. kendi üretimi olan DC motor sürücü panoları ile haddehane sektöründe PLC ve bilgisayar destekli otomasyon çözümleri üretmektedir.

Mikrotek A.Ş. kendi üretimi olan DC motor sürücü panoları ile haddehane sektöründe PLC ve bilgisayar destekli otomasyon çözümleri üretmektedir. Mikrotek Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 2827 sokak No:28/3 1.Sanayi Sitesi 35110 İ Z M İR TÜRKİYE Tel:90-232-458 92 73 Fax:90-232-433 74 78 E-mail:info@mikrotek.com Internet:www.mikrotek.com GİRİŞ Mikrotek

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler

Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler Tüm Kurumsal İşlerinizde Profesyonel Çözümler www.faktorgrup.com İşlerinizde Profesyonel Çözümler Değerli yöneticiler, Bildiğiniz gibi, içinde yaşadığımız yüzyılda modern işletmecilik kavramı beraberinde

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri-

SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI. Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- SİSTEM ANALİZİ VE TASARIMI Sistem Analizi -Bilgi Sistemleri- Bilgi Sistemi Bilgi sistemi, karar vericiler için verileri işleyerek bilgi sağlayan çoğunlukla bilgisayara dayalı sistemlerdir. Bilgi sistemi

Detaylı

Faaliyet Faaliyet zamanı dağılımı A U(5, 8) B U(6, 15) U(10,20) U(4,20) U(12,25) U(15,30)

Faaliyet Faaliyet zamanı dağılımı A U(5, 8) B U(6, 15) U(10,20) U(4,20) U(12,25) U(15,30) ENM 316 BENZETİM ÖDEV SETİ Ödev 1. Bir projede A, B, C, D, E ve F olmak üzere 6 faaliyet vardır. Projenin tamamlanması için bu faaliyetlerin sırası ile yapılması gerekmektedir. Her faaliyetin tamamlanması

Detaylı

YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; YEKTAMAK müşterilerinin ihtiyaçlarının belirlenmesinden projenin teslim edilmesine kadar olan süreçte;

YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; YEKTAMAK müşterilerinin ihtiyaçlarının belirlenmesinden projenin teslim edilmesine kadar olan süreçte; 1 HAKKIMIZDA YEKTAMAK Makine ve Mühendislik; 2013 yılında akademik geçmişe sahip ortaklar tarafından kurulmuş bir firmadır. Yeni kurulmuş olmasına rağmen 35 yıla varan tecrübeye sahip personellerinden

Detaylı

AKIŞ SİSTEMLERİ, FAALİYET İLİŞKİLERİ ve ALAN GEREKSİNİMLERİ

AKIŞ SİSTEMLERİ, FAALİYET İLİŞKİLERİ ve ALAN GEREKSİNİMLERİ Anadolu Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü AKIŞ SİSTEMLERİ, FAALİYET İLİŞKİLERİ ve ALAN GEREKSİNİMLERİ Hazırlayan: Doç. Dr. Nil ARAS ENM411 Tesis Planlaması 2010-2011

Detaylı

ENDÜSTRİYEL GÖRÜNTÜ İŞLEME. atel sistem

ENDÜSTRİYEL GÖRÜNTÜ İŞLEME. atel sistem endüstriyel görüntü işleme ölçüm ve kontrol leri, tecrübe ve bilgi birikimiyle işletmelerin ihtiyaçlarını en kapsamlı şekilde analiz ederek, en ekonomik ve uygun çözümü sunar. Son yılların vazgeçilmez

Detaylı