Analiz. Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu. Ebru AYDIN

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Analiz. Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu. Ebru AYDIN"

Transkript

1 Analiz Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu Ebru AYDIN Analiz No: Haziran 2015

2 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu Ebru Aydın Ankara Haziran 2015

3 Copyright 2015 Ankara Strateji Enstitüsü Tüm Hakları Saklıdır. Birinci Baskı Kütüphane Katalog Bilgileri Ebru AYDIN, Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu Ankara Strateji Enstitüsü Yayınları Tasarım&Baskı: Karınca Ajans Yayıncılık Matbaacılık Dr. Mediha Eldem Sokak No: 56/1 Kızılay/ANKARA Tel: (0312) Faks: (0312) Ankara Strateji Enstitüsü Emek Mah. 26. Sokak (Eski 62. Sok.) No: 8/2 Çankaya ANKARA/TÜRKİYE Tel: (0312) Faks: (0312)

4 içindekiler 7 Giriş...V SUUDİ ARABİSTAN IN YEMEN OPERASYONU 1. Yemen Operasyonu nun Başlaması Taraflar Açısından Yemen Operasyonu...8 a. Suudi Arabistan...8 b. Körfez İşbirliği Konseyi (KİK)...10 c. İran...13 d. Pakistan...15 e. Mısır Amerika Birleşik Devletleri Türkiye Son Gelişmeler Operasyon Başarılı mı? Yemen için Yapılması Gerekenler...25 Sonuç...27 III

5

6 giriş GİRİŞ Arap Baharı ndan dolayı Yemen de başlayan sorunları yalnızca Sünni ve Şii çatışması çerçevesinde açıklamak yeterli olmayacaktır. Ayrıca mevcut çatışmaları mezhep çatışması düzeyine indirgemek yaşananları basitleştirmeye yol açabilir. Örneğin, Husilerin İran tarafından desteklendiği doğru olsa da, İran ın desteğinden önce de Zeydilerin Yemen yönetimiyle yaşadığı sorunlar vardı. Diğer bir deyişle merkezi yönetime karşı hoşnutsuzluklar ve zaman zaman yaşanan ayaklanmalar İran ın yardımlarından çok öncesine dayanmaktadır. Yemen deki rejim ise Husilere ve Zeydilere ait sorunları çözme konusunda başarısız olmuştur. Yemen de AYEK (Arap Yarımadası el Kaidesi), Husiler ve sürgündeki hükümet arasındaki sorunlar başta ideolojik, sosyal ve ekonomik olmak üzere tarafların ülkede sadece kendi hakimiyetlerini kurmak istemelerinden kaynaklanmaktadır. Arap Baharı ile başlayan ayaklanmaların ardından güç boşluğundan yararlanan Husilerin 2015 Mart ayında Suudların kırmızıçizgisi Aden gibi stratejik bir bölgeye ilerleyişi ve İran ın dolaylı olarak nüfuzunu artırmasıyla Suudlar hava operasyonu başlatmıştır. Birleşmiş Milletler tarafından yapılan açıklamada operasyondan dolayı bir milyondan fazla Yemenli ülkede yer değiştirirken yaklaşık insanın öldürüldüğü ve en az insanın yaralandığı belirtilmiştir. Yaklaşık üç aydır devam eden operasyonların Yemen sorununu çözme gücü uluslararası alanda ve Ortadoğu bölgesindeki aktörlerce tartışılmıştır. Bu bağlamda Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu başlıklı bu analizde öncelikle operasyonun nasıl başladığı, koalisyon devletlerinin duruşu, operasyona destek vermeyen devletlerin gerekçeleri, operasyonun başarısı ve Yemen için yapılması gerekenler incelenecektir. V

7

8 I. Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu 1. Yemen Operasyonu nun Başlaması IŞİD in 20 Mart ta Sada ve Sana daki Şii camilere saldırmasının ardından Hutiler/Husiler, saldırıların intikamını almak için AYEK in (Arap Yarımadası el Kaidesi) bulunduğu bölgelere saldırılara başlamış ve Yemen in üçüncü büyük kenti Taiz i ele geçirmişti. Ardından Husiler ülkenin ikinci büyük kenti Aden e yönelmişti. Aden in Husiler için önemli olmasının nedenleri ise; Kızıldeniz i Aden Denizi ne bağlayan ve yılda yaklaşık 33 bin geminin geçiş yaptığı Bab-ül Mendep Boğazı nın Aden de olması, AYEK in ülkedeki varlığını sürdürmesi ve ABD nin kuklası olarak gördükleri Cumhurbaşkanı Abdurabbu Mansur Hadi nin siyasi çalışmalarına Aden de devam etmesiydi. Ancak Husilerin güneye doğru ilerleyişi ile beraber Suudi Arabistan, Yemen sınırına askeri birlikler yığarak olası bir operasyonun sinyallerini vermişti. Ayrıca Suudi Arabistan, AYEK ve Husilerden gelebilecek herhangi bir saldırıya karşı Yemen sınırına dev bir duvar örmüş ve Kızıldeniz deki donanma üssünü takviye etmeye başlamıştı. Diğer yandan Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Saud el Faysal da Yemen de barışçıl bir çözüm bulunmadığı takdirde, Husilerin saldırılarına karşı bölgeyi korumak için Arap ülkelerinin harekete geçeceğini açıklamıştı yılından bu yana Yemen de İran destekli Husilerin güçlenmesi, Suudi Arabistan ı rahatsız etmekteydi. Şubat ayında başkent Sana nın ele geçirilmesinin ardından Suudi Arabistan bu rahatsızlığını daha fazla gizlememiş ve 14 Şubat 2015 tarihli Körfez İşbirliği Konseyi nin Riyad daki toplantısında BM Güvenlik Konseyi ne Yemen e askeri müda- 7

9 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: hale çağrısında bulunmuştu. Ayrıca son zamanlarda Husilerin Yemen de ele geçirmeye başladığı noktalar Suudi Arabistan için önem arz eden bölgelerdi. Örneğin Husilerin Bab-ül Mendep Boğazı nı ele geçirmeye yönelmesi askeri operasyonun önemli bir gerekçesiydi. Öyle ki, Londra da yayın yapan Suudi Arabistan destekli El Kuds el Arab Gazetesi, 5 Mart 2015 tarihinde Suudi Arabistan ın Husilere karşı nüfuzunu korumak için bazı kabileleri silahlandırdığını; Mısır ın da, Husiler in Bab-ül Mendep boğazını kapatma ihtimaline karşı buraya göndermek için özel kuvvetler hazırladığını aktarmıştı. Bir başka gazete aynı zamanda Marib ve Bab-ül Mendep boğazının Kahire ve Riyad için kırmızıçizgi olduğunu yazmıştı. Boğaz, Hint Okyanusu ile Güneydoğu Asya yı Süveyş Kanalı yoluyla Akdeniz e ve Avrupa ya bağlayan dünyanın en önemli deniz ticaret yollarından biri olmakla beraber, dünyada tankerle taşınan petrolün yaklaşık yüzde 8 i bu boğazdan geçmektedir. Bab-ül Mendep Boğazı nın ticari hacim değeri ise yıllık 1,8 trilyon dolardır. 1 Suudi Arabistan, bir yandan İran a karşı bölgedeki nüfuzunu korumak, diğer yandan önemli ticaret yollarını Husilerin ele geçirmesini önlemek için Yemen deki meşru hükümeti koruma beyanı ile operasyona başladı. Cumhurbaşkanı Hadi nin BM ye mektup göndererek gönüllü ülkelerin askeri müdahalesine izin veren bir karar alınmasını talep etmesi ve Suudları müdahale için davet etmesi ise operasyonlar için meşru zemin hazırlamış oldu savaş uçağı ve 150 bin asker ile operasyona başlayan Suudi Arabistan a Mısır, Fas, Ürdün, Sudan, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Bahreyn de destek verirken; Mısır, Pakistan, Ürdün ve Sudan da olası bir kara harekatına hazır olduklarını deklare ettiler. 2. Taraflar Açısından Yemen Operasyonu 8 a. Suudi Arabistan Öncelikle 26 Mart ta başlayan operasyon için kara operasyonu düşünülmüş ve liman kentlerinden Aden ve Hudeyde den girilmesi planlanmıştı. Zeydi bölgesinden yani Sana ve kuzeyden girmek hatalı olacağından dolayı Sünni bölgeden girmek mantıklıydı ki, Husiler bu bölgede etkin değil ve ilerleyiş daha kolay olacaktı. Nitekim güney bölgesi daha önceden yabancı müdahalesini yaşamış bir bölgeydi. Örneğin 1960 larda Mısır, Yemen devrimini desteklemek ve 1918 den 1962 ye kadar devam eden Zeydi imamlığının

10 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu iktidarlığını almak için Yemen e girdiğinde Taiz ve diğer Zeydi olmayan şehirlerde isyanla karşılaşmamış, ancak Sana ve kuzeyinde tepkiyle karşılaşmıştı. Kara harekatı senaryosu Pakistan ve Mısır tarafından kabul edilmediği için Suudi Arabistan hava operasyonu başlatmış oldu. 3 Suudlar başlatılan operasyonun Yemen açısından gerekçelerini Husilerin ayaklanmasını durdurmaması, Suudların Riyad daki toplantı çağrılarını reddetmeleri, BM nin Doha daki toplantı çağrısını reddetmeleri, silah gücüyle bölgesel güvenliği tehdit etmeleri, Bab-ül Mendep gibi stratejik öneme sahip liman ve kentleri ele geçirmeleri, seçilmiş bir cumhurbaşkanını ülkenin dışına gitmesi için zorlamaları ve Salih dışında diğer partilerle çatışmacı uygulamalara devam etmesi olarak göstermekteydi. 4 Operasyonun başlatılmasının diğer nedenlerinden birincisi Suudların Yemen deki Husilerin mevcut hükümete karşı ayaklanması ve güçlü bir pozisyona gelmesiyle İran ın artan gücünün yanında sınırları içerisindeki Şiileri etkilemesinden çekinmesiydi. Çünkü Suudi Arabistan nüfusunun yaklaşık yüzde ini Şiiler oluşturmakta ve azınlık grup Yemen e yakın ve petrolün zengin olduğu vilayetlerde yaşamaktadır. Nitekim hava operasyonunun etkisi de Suudların sınırları içerisinde zaman zaman kendisini göstermiştir. Örneğin 7 Nisan 2015 te Katif e yakın Avamiye kasabasında Şii militanlar ile Suudi polisler arasında çatışma yaşanmıştı. 5 Ayaklanmanın iç karışıklığa neden olmasını engellemek için de Suudlar operasyonu hızlandırmıştır. İkinci olarak Suudların yükselen İran gücüne karşılık adım atma ihtiyacı hissetmesiydi. Bu anlamda Tahran ın bölgede yükselmeye başladığı yılları arasında Suudların savunma harcamalarını yüzde 54 yani 6.46 milyar dolar artırarak dünyanın en fazla savunma ekipmanı alan ülke konumuna yükselmiştir. 6 ABD ve İran arasında Batılı devletler tarafından da desteklenen görüşmeler ise Suudların daha fazla endişelenmesine neden olmuştur. Rahatsızlığın esas nedeni ABD ile gelişen ilişkilerin bölgede Suudlar karşısında İran ı güçlendirmesiydi. Diğer yandan Kral Abdullah Abdul Aziz el Suud un ölmesiyle yerine gelen Kral Selman bölgede agresif bir politika izlemeyi tercih etmiştir. Öyle ki, Suudların hızlı bir şekilde Arap-Sünni koalisyonunu toparlamasına ve kısa bir süre içerisinde hava operasyonuna başlamasına ABD bile şaşırmıştır. 7 Suudi kralın bu tutumu ABD den bağımsız hareket ettiğinin 9

11 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: göstergesi olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca kral gücünü göstermek için bölgedeki askeri liderliğini ise sadece kendi ekonomisine dayanarak sürdürme çabasında bulunmuştur. 8 Suudi Arabistan ın bu tutumu Selman Doktrini olarak adlandırılmaktadır. Doktrine göre Suudi Arabistan ın çıkarları öncelikli olacak ve Suudlar artık kaderini ABD ile oluşturdukları ittifaka bağlamayacaktır. Ayrıca doktrin, Suudi Arabistan ın Arap ve Müslüman dünyasındaki müttefiklerini kucaklayan daha proaktif bir birlik kurulacağını öngörmüştür. 9 Nitekim Kral Selman sadece Yemen ile ilgilenmemiş, bir yandan Arap Baharı ile ortaya çıkan iç ve dış dinamikleri kontrol etmeye çalışırken diğer yandan ABD nin İran ı dahil ettiği yeni düzeni dengeleyecek adımlar atmaya çalışmıştır. Bu nedenle bir yandan Irak, Libya ve Suriye ile ilgili istihbari ve siyasi faaliyetlerde bulunurken, diğer yandan Türkiye, Mısır, Katar ve Pakistan ile görüşmeler yapıp bölgesel çalışmalarını hızlandırmıştır. Başta Yemen deki gelişmeler olmak üzere Suriye ve Irak taki gelişmelerle beraber Suudi Arabistan kendi liderliğinde bir askeri birlik kurmayı da öngörmüştür. Ordunun kapasitesinin 7,000 ve 100,000 arasında olacağı ifade edilmiştir. 10 Bu olası askeri birlikle Suudi Arabistan güçlü Arap ordusunun yeniden kurulmasını amaçlamıştır. Yemen operasyonun başarılı olması durumunda bölgedeki bu hızlı ilerleyişin devam edeceği ve güçlü bir Arap ordusunun kurulma olasılığının artacağı düşünülmektedir. Ancak aksi durumda Sünni dünyanın en önemli aktörü gücünü kaybedecek ve Arap dünyasındaki taraflar arasındaki anlaşmazlıklar derinleşecektir. 10 b. Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) 1981 yılında kurulan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Suudi Arabistan, Umman, Katar ve Kuveyt in üyelerini oluşturduğu Körfez İş Birliği Konseyi (KİK) 26 Mart ta yaptıkları ortak yazılı açıklamada, Yemen Cumhurbaşkanı Abdurabbu Mansur Hadi nin çağrısına yanıt verme kararı aldıklarını duyurmuştur. Üye devletler operasyonda Suudların isteği doğrultusunda hareket ederken KİK üyesi Umman Sultanlığı ortak açıklamada yer almamayı tercih etti. Umman ın operasyonda yer almamasının çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Öncelikle uzun zamandan beri Suudların liderliğinde yönetilen operasyonun yanlış yönlendirildiğini ve bütün bölge için tehlike oluşturduğunu düşünmektedir. Ayrıca Yemen e sınırı olan Umman Yemen den gelen tehdi-

12 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu tleri engellemek için 300 milyon dolar 11 harcama yapmıştır. Çatışmanın devam etmesi durumunda maliyetin daha fazla olmasını engellemek için Maskat uluslararası topluma gittikçe daha çok derinleşen çatışmaya diplomatik sonuç bulması için baskı yapmakta ve müzakerenin ise yabancı devletlerden ziyade Yemenliler tarafından kurulması gerektiğini ifade etmektedir. Ayrıca Umman bölgede doğacak bir mezhep çatışmasından da kaçınmaya çalışmaktadır. Bunun öncelikli nedeni ise Umman ın büyük çoğunluğunun Sünnilik ve Şiilikten farklı olan İbadilik mezhebine ait olması ve birçoğunun Yemen deki Husilere sempatisinin olmasıdır. 12 Yemen deki çatışmanın sona ermesi için Umman hem İran a hem de Suudi Arabistan a Umman Girişimi olarak adlandırılan yedi adımdan oluşan bir plan sunmuştur. Girişime göre yapılması gerekenler: - Husi ve eski lider Salih yanlılarının Yemen şehirlerinden çekilmesi ve askeri olarak ele geçirilmiş yerlerin geri verilmesi, - Hadi nin başkanlığının ve Halid Bahah hükümetinin restorasyonu, - Erken parlamento ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yapılması, - Yemen deki bütün unsurların imzalayacağı bir anlaşma, - Husileri meşru siyasi partiye dönüştürme, - Uluslararası bağışçıların katılacağı bir konferans, - Yemen in KİK e kabulüdür. 13 Umman ın diplomatik çözüm için sürdürdüğü çabalara karşılık KİK üyeleri saldırılara devam etmektedir. Ayrıca bölgede ABD nin politikalarını yeterli bulmayan KİK üyeleri kendi planlarını uygulamayı sürdürmektedir. Bu konudaki kararlılıklarını ise Mayıs ta gerçekleştirilen Camp David Zirvesi ne krallık düzeyinde katılmayarak göstermişlerdir. Camp David ile ilgili olarak BAE nin Amerikan Büyükelçisi Yusuf el Uteyba ABD den İran ve diğer tehditlere dair güvence istediklerini belirtmiş ve eskiden ABD ile centilmenlik anlaşması varken bugün artık bir şeylerin yazılı hale getirilmesi ve kurumsallaştırılması gerektiğini ifade etmiştir. 14 Oysa Obama yönetimi Camp David Zirvesi ile KİK üyelerine askeri ve güvenlik garantisini vererek İran ile yapılan nükleer görüşmeler için destek almayı planlamıştır. 15 Diğer bir deyişle ABD Ortadoğu politikaları için müttefiklerinden destek almaya çalışmıştır. Ancak Katar ve Kuveyt dışında zirveye diğer Arap Devletleri krallık düzeyinde katılmamıştır. Zirveye katılmayan kralların önce- 11

13 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: likli gerekçesi İran ve ABD nin yumuşak bir ilişkiye geçmesi ve nükleer müzakerelerin başlatılmasıdır. Bu görüşmeler başta Suudlar olmak üzere diğer Arap Devletler tarafından İran ın nüfuzunu artırıcı hamle olarak değerlendirilmiştir. İkinci olarak, Arap yetkililer geleneksel olarak herhangi bir saldırıya uğradıkları zaman ABD den kendilerini savunmalarını istemiştir. Ancak Amerikan siyasi yaşamında böyle bir karar ancak Kongre nin onayı ile alınabilmektedir. Bunun yerine Obama kendi yetkileri çerçevesinde birtakım öneriler sunmayı düşünmüştür. Ancak bu kararın bağlayıcı nitelikte olmayışı Arapları ikna etmemiştir. 16 Üçüncü olarak, Araplar Obama nın 5 Nisan 2015 tarihli New York Times röportajında Suudi Arabistan başta olmak üzere diğer Arap müttefiklerin dış tehditlerle beraber iç tehditlerden de endişelenmeleri gerektiğini belirtmesinden ve bu bağlamda bu devletlerdeki yabancılaşmış genç nüfusun, yıkıcı ve hatalarını kabul etmeyen ideolojilerin varlığından söz etmesinden rahatsız olmuştur. 17 Obama KİK in bu gibi endişelerini gidermek için zirvede nükleer anlaşmanın 20 Haziran da tamamlanması durumunda İran ın önümüzdeki yıl içerisinde nükleer silah üretiminin önleneceğini ifade etmiştir. Ayrıca ABD ve Körfez ülkeleri arasında askeri açıdan genişletilmiş program ile işbirliğinin artırılacağı, bu kapsamda İran ın füzelerine karşı savunma için yardım programının, eğitim programlarının ve deniz güvenliği konusunda işbirliğinin sağlanacağını açıklamıştır. Buna ek olarak bu devletlerin füze savunma sistemlerini geliştirmek için erken uyarıcı kapasitenin artırılmasında yardımcı olunacağı da belirtilmiştir. 18 Obama nın zirvede yaptığı açıklamaların bölgedeki gelişmelere güçlü bir etkisi olamamakla beraber İran ile nükleer anlaşmanın sağlanması durumunda ortaya çıkacak sorunlar tartışılmaya başlanmıştır. Örneğin anlaşmanın sağlanması durumunda bunun Suudların İran ın nükleer kapasitesine ulaşmak için ellerinden gelen her şeyi yapmaya iteceği riskini barındırdığı belirtilmiştir. 19 Bu ise bölgede silahlanma yarışı anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, İran ise Dışişleri Bakanlığı düzeyinde Yemen de devam eden operasyonlarla ilgili işbirliği yapmak üzere Umman ve Pakistan a bir ziyaret gerçekleştirmiş ve Suudi Arabistan ve Arap İttifakı üzerinde etkin olan Umman ve Pakistan gibi ülkeleri İran tarafından meseleye dahil etmeye çalışmıştır. 12

14 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu c. İran İran ın Yemen e olan ilgisi 1990 lara dayanmaktadır. Ancak bu ilgi daha çok ideolojik olarak Yemen i etkileme düzeyinde başlamıştır. Örneğin 1990 ların başlarında İran Husi öğrencilerini topraklarında ağırlamış ve bu öğrenciler Yemen e döndüklerinde Batı karşıtı fikirler yaymaya başlamışlardır. Bu öğrenciler arasında 2004 yılında ölen Hüseyin Bedir Husi de bulunmaktaydı ki, İran ın önemli bir retoriği olan Amerika ya ölüm, İsrail e ölüm, Yahudilere lanet olsun, İslam a zafer ödünç alınarak yoğun bir şekilde kullanılmıştır. 20 İran ın Yemen üzerindeki doğrudan etkisi ise 2004 yılından sonra günümüze kadar devam etmiştir. Burada İran ın bir mezhep çatışması yaratarak bunun üzerinden Ortadoğu daki etkisini artırmaya çalıştığını söylemek mümkündür. Taraflar arasında sürdürülen vekalet savaşı ise sadece Yemen ile sınırlı değildir. Bu savaşın Suriye, Irak, Bahreyn ve Lübnan da da mevcut olduğunu söylemek mümkündür. İran ın 2003 Irak müdahalesiyle yükselen bölgesel etkisi Suudları endişelendirmiş, öyle ki, Wikileaks e göre Suudlar ABD den yılanın başını kes raporu ile İran ı bombalamasını ve yaptırımları güçlendirmesini istemiştir. Ancak Irak taki başarısızlıktan dolayı ABD nin Ortadoğu da başka bir ülkeye müdahalesi mümkün olmamakla beraber İran ile nükleer görüşmelere başlaması ve hatta Suriye ve Irak ta IŞİD e karşı, Afganistan da Taliban a karşı bir partner olarak değerlendirmesi Suudları hayal kırıklığına uğratmıştır. 21 İran ın Ortadoğu da yayılmacı bir politika izlediğini eylemsel ve söylemsel olarak söylemek mümkündür. İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney in 25 Ocak 2015 yılındaki Hizbullah Lübnan da Basic (İran milisi) oluşturuldu. Aynı şekilde Suriye ve Irak ta da kuruldu, şimdi de Ensarullah hareketinin Yemen deki kuruluşunu izliyoruz açıklaması buna örnektir. Öyle ki, İran Devrim Muhafızı Komutan Yardımcısı Hüseyin Selami de Ensarullah stratejik olarak Lübnan Hizbullahı nın bir kopyasıdır demiştir. Aynı zamanda İran Meclisi nin eski sözcüsü Ali Ekber Natık Nuri de 31 Ocak ta Yemen in İran ın yeni etki alanı olduğunu, İran Devrimi nin Yemen, Suriye, Lübnan ve Irak a kadar yayıldığını belirtmiştir. 22 Ekim ayında İran ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney in Devrim Muhafızlar Ordusu ndaki temsilcisi Şii din adamı Ali Saidi de İslam Cumhuriyeti nin sınırları eski 13

15 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: Ortadoğu sınırlarına ulaştı. Bugün, İran stratejik olarak Akdeniz ve Bab-ül Mendep Boğazı na kadar ulaşmıştır demiştir. 23 İran ın Yemen deki Ensarullah hareketini doğrudan desteklediği yönünde iddialar da vardır. Örneğin Reuters ın Eylül ayındaki haberine göre Yemen hükümeti en az üç tane İran Devrim Muhafızı nı yakalamıştır. Ancak Husi aktivistlerinden Hüseyin el Bukhaiti İran ın Yemen deki gelişmelere dahil olduğuna dair iddiaları reddetse de 2013 te İran tarafından Yemen e gönderilen Cihan 1 gemisinden kaçak silahların çıkması iddiaları güçlendirmektedir. Ancak İran ın böyle bir hatayı yapmayacağı, büyük ihtimalle Husilere para gönderdiği ve Husilerin de Afrika daki kaçakçılardan bir gemi dolusu silah aldıkları ifade edilmektedir. 24 Yemen deki vekalet savaşı ise zaman zaman ABD ve İran arasında gerginliklerin doğmasına neden olmuştur. Örneğin 13 Mayıs ta İran Yemen e insani yardım için gönderdikleri gemiye herhangi bir saldırının yapılması durumunda bölgede savaşın çıkacağını açıklamıştır. Bu açıklama ise Şubat ayında Yemen e gönderilen kargoya el konulmasından kaynaklanmıştır. İran ın bu hareketlenmelerine karşılık ABD de Körfez e altı adet savaş gemisi göndermiştir. 25 Esasında 12 Mart ta ABD savunmasından bir yetkili İran ın gönderdiği gemilerde silahların bulunmadığını ancak bu olasılıktan dolayı endişelerin devam ettiğini ifade etmiştir. 26 İran operasyonların durdurulması için çeşitli çağrılarda bulunmuştur. Ancak Suudlar tarafından sert tepkiyle karşılanmıştır. Örneğin 12 Nisan da İran Suudları arayarak operasyonu durdurmalarını istemiş ve Suud Dışişleri Bakanı Prens Saud el Faysal sert tepki göstermiştir. 27 Ayrıca İran Yemen de barış görüşmelerinin yapılması ve ateşkes çağrısında bulunurken ABD nin Suudi Büyükelçisi en son kontrol ettiğimde İran ın Yemen e bir sınırı yoktu açıklamasıyla çağrıyı reddetmiştir. 28 Ancak 30 Nisan da İranlı mevkidaşı Muhammed Cevad Zarif ile New York ta bir araya gelen ABD Dışişleri Bakanı John Kerry ise Husileri müzakere masasına oturtmak için Tahran dan yardım istediklerini söylemiştir. 29 İran ın Yemen savaşından bir şey kazanmadığı aksine Yemen deki mezhepsel olmayan taraflardaki bütün müttefiklerini kaybettiği, Taiz ve güneyde kurduğu bütün bağlantılarının yıkıldığını söylemek mümkün. Örneğin güneyin önemli liderlerinden Ali Salim el Beyd, İran ın müttefiki iken Kararlılık Operasyonu nu desteklediğini açıklayarak Suudların tarafını seçmiştir. 30

16 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu Diğer yandan İran aynı zamanda diplomatik ve siyasi olarak Suudlar karşısında yenik konuma düşmüştür. Örneğin Suudi Arabistan Rusya nın bölgede tarafsız kalmasını sağlamıştır. ABD nin Yemen de İran gemilerine yönelik savaş gemilerini göndermesi ve Suud operasyonuna tepki gelmemesi Yemen in Suudların etkisi altında olan bir bölge olduğunun kabulü anlamına gelmektedir. Buna ek olarak İran ın Yemen de tarafları bir araya getirme çabasının uluslararası alanda kabul görmemesi ve hatta Suudlar tarafından reddedilmesi başarısızlık olarak değerlendirilmektedir. 31 Ancak her ne kadar İran karşısında güçlü bir Suudi Arabistan var olsa da devrik lider Salih ve Husiler Suudların askeri olarak Yemen de tam bir kontrol sağlanmasını engellemektedir. 32 d. Pakistan Yemen hava operasyonunun gün geçtikçe karmaşık hal alması karşısında Suudlar konumlarını ve bölgedeki liderliklerini güçlendirmeyi arzulamaktadır. Bu kapsamda da ekonomi, askeri ve hatta nükleer program konusunda desteklediği Pakistan dan yardım istemektedir. Ancak Pakistan ın Yemen müdahalesine katılması basit bir tercih olmamakla birlikte birden fazla boyuta sahiptir. Öncelikle Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki dostluk eskiye dayanmaktadır. Örneğin Pakistan Başbakanı Navaz Şerif 1999 yılındaki askeri darbeden dolayı 2008 yılına kadar Suudi Arabistan da yaşamıştır. Ayrıca iki devlet arasında güçlü bir ekonomik ve askeri ilişki bulunmaktadır yılında Suudi Arabistan tarafından Pakistan a yapılan 1,5 milyar dolar yardım 33 ve Pakistan ın yaklaşık 300 birliğinin 34 Suudi Arabistan da eğitilmesi bu güçlü ilişkiyi kanıtlamaktadır. Ayrıca yaklaşık 2 milyon Pakistanlı Suudi Arabistan da çalışmakta ve her yıl 4.73 milyar dolar ülkeye para girişini sağlamaktadır. 35 Ülke içinde operasyona bakış açısına bakıldığında Başbakan Şerif in Suudlarla kişisel ilişkisinden dolayı operasyonu destekleme eğilimi gösterdiği ve ortanın solu Pakistan Halk Partisi nin açıkça desteklediği gözlemlenmektedir. 36 Ancak Başbakan Suudların savaşa düşünmeden ve hazırlanmadan girdiği yönünde bir kanaate de sahiptir. Bu bağlamda Pakistan hükümeti Hadi hükümetini güçlendirme ve İran destekli bir yapının Arapların bölgesinde hakim olmasını engelleme amaçlarının mevcut kaynaklar tarafından karşılanamayacağını düşünmektedir. Ayrıca Suudların Yemen e karadan 15

17 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: girmesi ile bataklığa dönüşecek bir Yemen öngörülmektedir. Burada da Mısır ın geçmişteki Yemen tecrübesi dikkate alınmaktadır. Ancak Suudlarla da arasının bozulmasını istemeyen Pakistan, konuyu parlamentoya götürerek meclis kararının uygulanması politikasını izlemişlerdir. 37 Diğer yandan BM nin terör listesinde yer alan Cemaat ud Dava (Jamaatud-Dawa -JuD) isimli Pakistan ordusuna sadık olduğu düşünülen grup müdahaleyi desteklemekte ve bu yönde propaganda yapmaktadır yılına kadar Leşker Taybe (Lashkar-e-Taiba-LeT) olarak bilinen grup 2008 yılında Mumbai deki terör saldırısından sorumlu tutulmuştur. Ordu ve istihbarat ile bağlantılı olan JuD un Pakistan ın iç politikasında önemli bir rol aldığı düşünülmektedir. Grup Pakistan hükümetinin politikalarına destek için binlerce kişiyi toplayıp gösteri yapabilecek bir güçtedir. 38 Grup Yemen operasyonunu desteklemelerinin gerekçelerini şu şekilde sıralamaktadır: - İki kutsal şehri barındıran Suudi Arabistan ı savunmak tüm Müslümanların görevidir. - Yemen deki kriz Yahudi-Haçlı ittifakının Müslümanların kutsal mekanlarını yıkmaya çalışmalarının sonucudur. İran da Müslüman dünyanın bir parçası olmaktan ziyade ABD-Siyonist kampın bir parçasıdır. - Husiler Suudi Arabistan a saldırmayı planlamaktadır ve Suudlar kutsal şehirleri korumak için kendilerini savunmaktadır. 39 Bu nedenlerden ötürü gruba göre başta Pakistan olmak üzere bütün dünya Müslümanlarının bu operasyonu desteklemesi gerekir. Grup nükleer programından dolayı Pakistan ı Müslümanları savunan gücü olarak tanımlarken Suudi Arabistan ı da Müslümanların ruhani lideri olarak tanımlamaktadır. 40 Diğer yandan Suudlar 1979 yılından beri Pakistan da yürüttükleri Selefi çalışmalarından dolayı içerdeki aktörlerin bir kısmının desteğini almayı başarmıştır. Bugün yaklaşık 27 bin Selefi medresesinin bulunduğu Pakistan da bu kesimler müdahaleyi desteklemektedir. 41 Ancak öte yandan Pakistan da bazı kesimler Suudları eleştirmektedir. Örneğin Pakistan iç ve dış tehditler yaşarken Suudi Arabistan ın neden yardım etmediği, Suudların bazı terör olaylarını destekledikleri yönünde yorumlar mevcuttur. Ayrıca Şii ve Sünni boyutu olduğu da düşünülen Yemen krizinin Pakistan da da bir mezhep çatışması başlatacağından endişe edilmektedir. 42 Hatta bazı yetkililer Riyad ı savaşı başlatmakla suçlamaktadır. 43

18 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu İran dan sonra en fazla Şii nüfusa sahip Pakistan, Hindistan ve Afganistan ile yaşadığı sınır sorunlarına İran ı da eklemek istememektedir. Ayrıca ordu içerisinde Şiilerin kırgınlık yaşaması da istenmemektedir. Ancak Suudlar Pakistan ordusuna, Taliban ve Leşker-i Cenkvi gibi örgütlerle mücadelede gerilla savaşında ustalaşmasından dolayı önemli bir güç olarak bakmaktadır. 44 Her ne kadar Pakistan ve Suudlar arasındaki askeri ilişkiler 1960 lı yıllara dayansa ve Pakistan Riyad a hava gücünü kurması için yardım etse de bugün Pakistan zaferin garanti olmadığı bu savaşa dahil olmayı düşünmemektedir. Ayrıca bir yandan Veziristan, Swat ve Bacur gibi yerlerde devam eden mücadele harcamalarına ek olarak Yemen operasyonun mali yükü de operasyon konusunda gönülsüz olmalarına neden olmaktadır. 45 Diğer yandan Pakistan mezhepsel bir kavganın parçası olmak istememektedir. 182 milyonluk nüfusu içerisinde milyonluk Şii grubu bulunmaktadır. Husilerin de Şii olarak bilinmesinden dolayı sınır içerisindeki Şii gruplar herhangi bir müdahaleden rahatsız olacaktır. Ayrıca İran Pakistan ın İslamabad da Sünni militanlara verdiği destekten ve Şiilere karşı uyguladığı sert politikalardan rahatsız olmaktadır. Pakistan zaten uyguladığı sert politikalara ek olarak Şiilere müdahale eden devlet olarak anılmak istememektedir. Bunun da önemli bir nedeni Pakistan ın doğalgaz zengini İran üzerindeki yaptırımların kalkması durumunda ticari ilişkilerini tehlikeye almak istememesidir. 46 Suudların Yemen müdahalesinde Pakistan dan istediği yardım, ilişkilerinin dönüm noktası olarak yorumlanabilir. Suudların yanında operasyona katılmak belli noktalardan Pakistan için avantajlı olsa bile İslam dünyasında başka bir Müslüman gruba saldırmakla suçlanma riskini taşımaktadır. 47 Mevcut risklerden dolayı ülkede operasyonla ilgili yapılan tartışmaların sonunda hükümet, Yemen deki sorunun diplomatik ve siyasi yollarla çözülmesi için çağrılarda bulunmuştur. Tartışmaların yapıldığı sırada İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif Pakistan a ziyaretlerde bulunmuş, Pakistan daki Taliban ile mücadele, Hindistan sorunu ve Yemen e gönderilecek kara harekatı tartışılmıştır. 48 Pakistan ın Suudi Arabistan a yardım edeceklerini tekrarlamasına, Yemen e uygulanacak abluka ve ambargoya katılımı desteklemesine rağmen hava saldırısına ve olası bir kara harekatına katılmama açıklamaları ve gerekçe olarak Afganistan sınırındaki Taliban la mücadeleden dolayı ordunun 17

19 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: yeterli olmamasını sürmesi Suudları şaşırtmıştır. 49 Ancak Pakistan bölgedeki mezhepsel çatışmanın yayılmasını istememektedir. Nitekim mezhepsel çatışmanın olmadığı dönemler de dahi yaklaşık Pakistanlı mezhepsel şiddet yüzünden hayatını kaybetmiştir. 50 Bölgede herhangi bir mezhepsel çatışmanın derinleşmesi Pakistan ı etkileyecektir. Pakistan medyasında da savaşa girilmemesi yönünde çok sayıda yazılar kaleme alınmıştır. 51 Ayrıca, Pakistan ın Afganistan da ABD ve Suudlar yanında çatışmaya dahil olması Afgan Savaşı nı daha fazla derinleştirmiş ve kendisini de olumsuz bir şekilde etkilemiştir. Bu nedenle de yeni bir çatışmanın olumsuz sonuçlar doğuracağı düşünülmektedir e. Mısır Suudların öncülüğünde kurulan koalisyona destek veren devletlerin önünde Mısır gelmiştir. Mısır ekonomisi için Süveyş Kanalı nın stratejik boyutu ve operasyonun Mısır ın bölgesel gücünü gösterecek bir fırsat sağlaması Mısır ın operasyona katılmasını sağlamıştır. İran ın Kızıldeniz üzerindeki etkisini azaltmak hatta engellemek ise Mısır için bir diğer önemli konular arasında yer almıştır. Ayrıca uzun zamandan beri Arap devletlerinin Mısır ı ekonomik açıdan desteklemesinin bir karşılığı olarak Mısır da askeri desteğini Suudlardan esirgememiştir. Çünkü Sisi nin Mısır ın ekonomik sorunlarını çözmesi için başta Suudlar olmak üzere Körfez devletleri yaklaşık 12 milyar dolar yardımda bulunmuştur. 53 Mısır operasyona katılarak bölgesel gücünü artırmayı amaçlamasına rağmen operasyonun Mısır ın iç sorunlarına etkisinin olacağı düşünülmektedir. Ayrıca müdahalenin maliyetinin yanı sıra yenilgi durumunda Mısır ın bölgedeki pozisyonu kötüleşecektir. 54 Ayrıca müdahale Mısır ın askeri gücünü zorlayacak niteliktedir. Bunun da nedeni hali hazırda Libya ve Sina da Mısır ın IŞİD ile mücadele etmesidir. Diğer yandan Mısır iç sorunlarından dolayı uzun zamandan beri ilgilenemediği Ortadoğu bölgesine, bölgesel bir güç olduğunu göstermek için Yemen krizini önemli bir araç olarak kullanmaktadır. Örneğin, siyasi olarak Yemen sorunu Mısır için Araplar arasında gücünü yeniden göstermek için bir fırsat doğurmuş ve bu durumu kullanmak isteyen Mısır, Arap Ligi Zirvesi nde IŞİD ve Husilerin yükselişi gibi bölgedeki sorunları çözmek için Araplardan oluşan bir ordunun kurulmasını öngörmüştür. 55 Bu bağlamda Mursi nin yerine geçen Sisi, Körfez in güvenliğinin Mısır ın

20 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu ulusal güvenliğinin bir parçası olduğunu ifade etmiştir. Bu nedenle de Körfez i bölgesel tehditlerden koruyacak bir Arap ordusunun kurulması için çağrıda bulunmuştur. Hava operasyonunda ise gerekli görüldüğü takdirde karadan birlik gönderebileceklerini açıklamıştır. 56 Mısırlılar ise özellikle sosyal medyada Yemen e kara operasyonuna tepki göstermektedir. Mısırlı askerlerin Mısır parasını koruma adına acı çektikleri ifade edilmektedir. Ayrıca Libya daki IŞİD mücadelesi zaferle sonuçlanmazken yeni bir çatışmaya girilmesi de eleştirilmektedir. 57 Bu bağlamda Müslüman Kardeşler Sisi nin koalisyondaki duruşunu Yemen hükümetinin meşruluğunu artıracak bir adım olarak değerlendirmemektedir. Ancak El Gama a el İslamiyye ise Suudların saldırısını hoş karşılamış ve Yemenlilerin haklarının savunulması ve Husi hareketinin durdurulması gerektiğini ifade etmiştir. 58 Selefi Cephe ise Yemen deki çatışmayı Batı ve İslam arasındaki kavga olarak değerlendirmiştir. Ayrıca Cephe Suudların operasyonuna karşı gelmiş ve İslam dan ziyade devletlerin kendi çıkarları için mücadele ettiğini ifade etmiştir. İstiklal Partisi Başkan Yardımcısı da geçmişte Yemen e asker gönderilerek yapılan hatanın tekrar edilmemesi gerektiğine dair uyarıda bulunmuştur. 59 Diğer yandan Mısır ın geçmişe göre daha güçlü olduğu, kapasitesinin yeterli olduğu ifade edilmektedir. Hatta Aden in Husilerin eline geçmesine Mısır gemileri tarafından oluşturulan bloklarla engellendiği de ifade edilmiştir. 60 Ancak Mısır kara harekatına destek sinyalleri vermesine rağmen zamanla Yemen e kara harekatına katılmayacaklarını ifade etmiştir. Mısır ın iç siyasette Suudlarla aralarındaki gerginliğe rağmen bugün Yemen de ortak bir harekatta olmalarına benzer bir biçimde, bugünün konjonktüründe farklı pozisyon aldıkları İran ile de gelecekte anlaşabilecek dış politika manevra kabiliyetine sahip olduğu ifade edilmektedir. İran Cumhuriyet Muhafızları Bakanı da Sisi nin Yemen de herhangi bir risk almayacak kadar zeki ve tecrübeli olduğuna dair açıklamalar yapmıştır. 61 Nitekim askeri operasyona karşı gelenlerin önemli bir gerekçesi de Şii İran ve Sünni Suudi Arabistan dan dolayı bölgede yoğunlaşan kutuplaşma politikalarına Mısır ın gerekli olmadığı takdirde dahil olmamasıdır. Ancak Arap bölgesini tehdit eden bir durumun aynı zamanda Mısır ın ulusal çıkarlarını da tehdit ettiği yönünde yorumlar da mevcuttur. 19

21 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: Amerika Birleşik Devletleri 26 Mart ta başlayan Yemen hava operasyonunda iki önemli dinamik temel rol oynamaktadır. Bunlardan birincisi Obama nın Ortadoğu ya Amerikan askerlerini göndermekten ziyade müttefiklerini destekleyerek kendi kaderlerini tayin etmelerini sağlamaya çalışmasıdır. Nitekim ABD Yemen operasyonunu sadece lojistik ve istihbari açıdan destekleyeceğini açıklamıştır. İkincisi ise ABD müttefiklerinin ABD den yeşil ışık gelmese dahi ulusal çıkarlarını korumak için müdahale etmeleridir. Buradaki esas neden de Ortadoğu daki değişimlerden dolayı Körfez devletlerinin kendi çıkarları için müdahale ihtiyacı hissetmelerinden kaynaklanmaktadır. 62 Esasında Yemen de ABD Arap Yarımadası el Kaidesi (AYEK) ile yıllardır mücadele etmektedir. Ancak ABD son zamanlarda artan iç karışıklığa doğrudan müdahale etmekten kaçınmıştır. Bu nedenle de ABD karadan ya da doğrudan müdahaleye katılmak yerine lojistik ve istihbari destek vermeyi tercih etmiştir. Ancak Suudlar İran ın Husiler üzerinden sınırında artan etkisini azaltmak için Washington a daha fazla yardım etmesi konusunda baskı yapmıştır. Çünkü Amerikan yasalarından dolayı Obama yönetimi operasyonun başlangıcında düşük bir düzeyde istihbari paylaşım yapmıştır. Müttefiklerinden gelen baskıların sonucunda ise ABD askeri ve istihbari yardımları artırmıştır. Bu kapsamda ABD 20 üyeli askeri koordinasyon timini Körfez deki müttefikleriyle temas için göndermiştir. 63 Öte yandan ABD Nisan ayında Aden Körfezi ne savaş gemilerini göndererek bölgeden gelebilecek herhangi bir tehditle mücadele etmeyi ve her hangi bir silah kaçakçılığını önlemeyi amaçlamıştır. 64 Nitekim Beyaz Saray Basın Sözcüsü Jash Earnest İran ın Husileri silahlı olarak da destekleyerek bölgede nüfuzunu artırmaya çalışmasından dolayı ABD nin endişesinin arttığını ifade etmiştir. Bunun Yemen deki aşırıcı grupları besleyeceği ve doğal olarak siyasi istikrarsızlığın devam etme riskini beraberinde getireceği ifade edilmiştir. 65 Yemen ABD için stratejik anlamda hayati derecede önem arz ettiği için ABD gönülsüz olarak operasyonların muhatabı olmuştur. Ayrıca Yemen de artan sorunlar ve bölgenin istikrarı ABD ye Suudi Arabistan ın önemli bir stratejik partner olduğunu göstermiştir. Bu nedenledir ki Mayıs ta gerçekleştirilen Camp David Zirvesi nde Obama, Körfez İşbirliği Konseyi üyelerinin krallık düzeyinde katılmayışına rağmen Arap müttefiklerini

22 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu artan İran nüfuzu karşında rahatlatıcı adımlar atılacak konusunda ikna etmeye çalışmıştır. El Kaide sorununun dışında ABD nin bölgeye bağımlı kalmasının önemli bir diğer nedeni ABD nin sanılanın aksine enerji konusunda bölgeye bağlılığının devam etmesidir. Diğer bir deyişle ABD nin kendi petrolünü çıkarmasına ya da alternatif enerji kaynaklarına rağmen Körfez in küresel ve ABD nin ekonomisi bağlamında hayati önemi değişmemiştir. Bugün Ortadoğu dünya petrolünün yüzde 32,2 sini üretmektedir ki, bu günlük milyar varil anlamına gelmektedir. Bahreyn hariç KİK ise dünyadaki petrolün yüzde 23,9 unu üretmektedir. Üretilen petrol ve gazın Körfez den ve Hürmüz Boğazı ndan geçmesi önemini artırmaktadır. Buradan geçen enerji aynı zamanda ABD nin ihracatını etkilediğinden dolayı önemi daha da artmaktadır. Ayrıca ABD nin Enerji Enformasyon İdaresi nin 2015 raporuna göre ABD 2014 yılında petrolün yüzde 27 sini hala ithal etmiş ve 2040 yılına kadar ithalat yönünde ancak yüzde 32 gibi bir oranla bağımsız olacağı belirlenmiştir. 66 ABD Yemen deki sorunların çözümü için çeşitli çözüm arayışına girmiştir. Bu kapsamda Suudların ateşkes ilan etmesi için baskılar yapmasına rağmen çok etkili sonuçlar alamamıştır. Diğer yandan ABD her ne kadar İran ı Husilere silahlı yardım yapan bir devlet olarak görse de Yemen deki partilerin ortak bir görüşmede bir araya gelmeleri için ve Husilerin bu görüşmelere katılımında ikna edilmesi için İran dan yardım talep etmiştir. 67 Ayrıca zaman zaman kendisi de Husilerle doğrudan görüşmeye çalışmıştır. 68 Ancak bu çabalar Yemenli aktörleri ya da ABD nin müttefiklerini müzakere masasına oturtmaya yetmemiştir. 4. Türkiye Yemen deki iç çatışmalardan dolayı Sana Büyükelçiliğini kapatan Türkiye, hava operasyonunu destekleyerek Suud koalisyonuna yakın bir duruş sergilemiştir. Bu destek ise Türkiye nin dış politikasında Sünni bir mezhebe doğru kaydığı ya da bölgesel bir mezhep çatışmasının parçası olma riski taşıdığı tartışmasını beraberinde getirmiştir. Nitekim Yemen in yeni bir Suriye olma durumu Türkiye nin de bu kaosa sürüklenme riskini taşımaktadır. Türkiye nin Suud koalisyonunu desteklemesinin esas nedeni Suriye müdahalesi için Batı ve Körfez devletlerinin desteğini almaktır. Ancak bu- 21

23 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: radaki esas sorun Suudların oluşturduğu koalisyonun bölgesel bir nitelik taşımasıdır. Türkiye ise Irak ve Suriye gibi kendisine yakın coğrafyalarda İran ın artan nüfuzuna karşılık müttefikler edinme ve bölgesindeki sorunları çözmek için Koalisyonu fırsat olarak görmektedir. Nitekim Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ın İran bölgeyi domine etmenin gayreti içerisindedir. Bu, bizi de Suudi Arabistan ı da Körfez ülkelerini de rahatsız etmeye başlamıştır. Buna tahammül etmek mümkün değil. Yemen, Suriye, Irak tan gücü kuvveti ne varsa, çekmesi lazım. (Yemen deki) askeri harekâta lojistik destek verebiliriz açıklaması da bunu kanıtlar niteliktedir. 69 Ayrıca kurulan koalisyonun çoğunlukla monarşilerden oluşmasına ve Türkiye nin darbeci olarak nitelendirdiği Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah el Sisi ye rağmen Türk Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada özellikle seçilmiş bir Cumhurbaşkanı vurgusu yapılmıştır. 70 Ancak Suudi Arabistan ın operasyonu sürdürme gücünden şüphe duyulduğu ve iç karışıklıkların meydana gelmesinden endişe edildiği için de Türkiye askeri operasyona katılımın riskli olduğunu düşünmüştür. 71 Türkiye İran ile yaptığı görüşmeler çerçevesinde İran ile istişare mekanizması kurulması konusunda mutabakata varmıştır. Bu bağlamda Yemen ile ilgili plan şu şekilde sıralanmıştır: - Öncelikle taraflar ikna edilecek ve bu kapsamda Husiler Sana ve Aden den çekilecek, Suudi Arabistan da eş zamanlı olarak hava operasyonlarını durduracak, - İnsani yardımlar sağlanacak, - Yemen deki taraflar müzakere masasına oturtulacak, - Müzakereler İran ve Suudi Arabistan dışında Türkiye de dahil olmak üzere üçüncü tarafsız bir ülkede yapılacak, - Uygun görüldüğü takdirde konuyla ilgili uluslararası konferans yapılacak. 72 Diğer yandan Türkiye Yemen sorununu çözmek için öneriler sunmasına rağmen operasyonun ilk günlerinde Suudlara açıkça verilen destek İran tarafından tarafsızlığın bozulduğu inancını doğurduğu için arabuluculuk konusunda Umman ın Türkiye ye tercih edilme ihtimali vardır. 73 Ayrıca Nisan ayında Erdoğan ın İran ziyaretinden hemen sonra İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif in diplomatik çözüm çabaları çerçevesinde Umman a 22

24 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu gitmesi bu ihtimali güçlendirmiştir. Ancak Suudlar ile ilişkisi hala güçlü olan Türkiye ye bölgede ihtiyaç duyulacak bir ülke olması da göz ardı edilememektedir. 5. Son Gelişmeler 21 Nisan da Suudi Arabistan yaklaşık üç aydır devam eden Yemen hava operasyonunu durdurduğunu açıklamıştı. Kararın, Obama yönetiminin koalisyona baskısı sonucu alındığı belirtilmişti. Ancak Suudiler, operasyonun durdurulmasının ateşkes anlamına gelmediğini ve Husilerden gelecek herhangi bir tehdit ya da saldırıda askeri müdahalelere devam edileceğini ifade etmişti. Bu kararın alınmasının esas nedeni ise Husi birliklerine ve Husilere ait ağır silahların büyük çoğunluğuna zarar verilmiş olmasıydı. Ancak Husilerin büyük bir tehdit olarak görüldüğü Yemen de, Suudiler operasyona kaldıkları yerden devam etti. ABD bu durumu Suudilerin kendi güvenliğini sağlama çabası olarak değerlendirmiş ve devam eden çatışmaları en kısa zamanda bitirmeyi ve taraflar arasında siyasi bir süreci başlatmayı hedeflediklerini beyan etmişti. 74 ABD nin baskısına rağmen Suudilerin operasyona kaldığı yerden devam etmesi ve hatta karadan birlik göndermesi 75, ABD nin müttefiki üzerinde tam bir kontrole sahip olmadığı şeklinde yorumlanmıştı. Örneğin Ortadoğu uzmanı F. Gregory Gause e göre bir müttefikin göreceli de olsa bağımsız bir silahlı kapasiteye ulaşması, üzerindeki kontrolü daha da zorlaştırmaktadır. 76 Ayrıca ABD nin Ortadoğu ya kendi askeri birliklerinden ziyade müttefiklerini destekleyerek ve teşvik ederek müdahale etmesi belirlediği stratejileri sınırlamaktadır. Öte yandan Yemenliler yaşanan çatışmalardan çok fazla zarar görürken, çatışmaların istenilen sonuçları üretmediği, aksine, ABD ve İran ı olası bir askeri sorunla karşı karşıya getireceği ifade edilmektedir. Örneğin son dönemlerde ABD ve Arap Koalisyonu, İran a yönelik uyarılarını sıklaştırmıştır. Bu doğrultuda ABD bazı gemilerini Basra Körfezi nde tutarak, özellikle İran tarafından Husileri desteklemek maksadıyla deniz üzerinden Yemen e gönderilen silah ya da mühimmat gemilerini durdurmayı hedeflemiştir. Ancak İran bu süreçte ABD nin yük gemisine el koymuş, 29 Nisan da Suudi Arabistan da İran tarafından gönderilen yardım uçağını Sana ya iniş yapmaması için bombalamıştır. 23

25 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: Operasyon Başarılı mı? Kararlılık Fırtınası Operasyonu ndan Umuda Dönüş olarak değişen Yemen operasyonunda Husiler, Yemen e yönelik ablukanın kaldırılması ve saldırıların durdurulması karşılığında siyasi görüşmelere açık olduklarını beyan etmiştir. Bu açıklamalara rağmen Husiler saldırılara ve güneydeki ilerleyişine devam etmiş, Suudiler ise Husilerin olmadığı siyasi bir yapı oluşturmayı hedeflemiştir. Hava operasyonu Husilerin Yemen deki gücünü bitirmek ve ilerleyişini engellemek için başlatılmıştır. Ancak yapılan saldırılara rağmen, Aden de devrik lider Salih yanlılarından aldıkları yardımla birlikte Husiler ilerleyişine devam etmiş ve zaman zaman stratejik bölgeleri tamamen kontrol altına almıştır. 77 İkinci olarak, ABD nin Yemen deki varlığının en önemli nedeni AYEK i bölgeden çıkarmaktı. ABD açık bir şekilde Yemen in AYEK için güvenli bir bölge olmasını istememiş ve bu doğrultuda mevcut hükümetlere savunma amaçlı maddi yardımlar yapmıştır. Ancak operasyonların ardından AYEK Hadramut vilayetinin önemli bölgelerinden ve coğrafi açıdan önemli bir konuma sahip olan Mukalla yı ele geçirmiştir. Öyle ki, AYEK lideri Halid Batarfi, Mukalla Valiliği nin resmi binasında telefon görüşmesi yaptığı ve Yemen bayrağını çiğnediği resimleri sosyal medyada paylaşarak güç gösterisinde bulunmuştur. 78 Diğer yandan AYEK militanlarının 16 Nisan da Mukalla daki havalimanı ve petrol terminallerini ele geçirdiği belirtilmiştir. 79 Üçüncü olarak, Irak ta İran milislerine yardımlarda bulunarak Türkiye nin yer aldığı coğrafyada İran nüfuzunun artmasına yardımcı olan ABD, Suudi Arabistan ın arka bahçesi olan Yemen de farklı bir biçimde güçlü bir İran a engel olmak için operasyonları desteklemiştir. Ancak son dönemlerde yaşanan gelişmelere bakıldığında İran askerlerinin Yemen deki varlığı devam etmektedir. 80 Daha da önemlisi, İran ın desteklediği Husilerin Yemen deki ilerleyişi durdurulamamaktadır. Sonuç olarak ABD nin önemli hedeflerinden olan el Kaide nin operasyonlardan dolayı güçlenmesi, Suudilerin önemli ve hatta tek hedefi olan Husi ilerleyişinin durdurulamayışı ve İran ın hala Yemen de etkinliğine devam etmesi yapılan operasyonların şuana kadar başarısız olduğunu göstermiştir. 24

26 Suudi Arabistan ın Yemen Operasyonu 7. Yemen için Yapılması Gerekenler Yemen e yönelik yapılan operasyonlar, çözümden ziyade ülke içindeki karışıklıkları derinleştirmiştir. Sorunun çözülmesi ve çatışmanın sonlanması için yapılması gerekenleri şu şekilde sıralamak mümkün: - Bugün ülkenin yüzde 30 unu kontrol altına almış olan Husilerin Yemen in yerlileri olduğunun ve ülke yönetimine dahil olması gerektiğinin Suudi Arabistan tarafından kabul edilmesi gerekir. Bu çözümün Yemen deki istikrarın oluşumunda ve el Kaide nin bölgedeki faaliyetlerini sonlandırmasında etkili olma ihtimali daha fazladır. - Husilerin Yemen in otantik bir parçası olduğunun kabul edilmesinin ardından olası bir siyasi görüşme için başta Husiler, Salih yanlıları ve Müslüman Kardeşler in siyasi uzantısı Islah Partisi dahil olmak üzere Yemen deki hiçbir grubu dışarıda bırakmayacak bir adımın atılması gerekir. - Başta Husileri müzakere masasına oturtmak ve bölgedeki istikrar için İran ile görüşmelerin yapılması önem arz etmektedir. - Suudların Husilerin gücünü kırma pahasına devlet kurumlarını yıkmamaya özen göstermesi gerekir. Libya örneğinde olduğu gibi kurumların yıkılması istikrarsızlığı derinleştirecektir. - Suudların operasyonun ardından Yemenlilere kendilerinin gardiyanlık görevi yapmayacağını ve bu kapsamda Yemenlilerin kendi ayakları üzerinde durmalarını sağlayacak adımlar atması gerekir Umman ve Türkiye nin sunduğu planların vakit kaybedilmeden hayata geçirilmesi gerekir. 25

27

28 sonuç SONUÇ Esas olarak İran ın Ortadoğu da artan nüfuzu Suudların arka bahçesi olarak adlandırılan Yemen e dayanmasıyla 26 Mart ta başlatılan ve yaklaşık üç aydır devam eden Yemen operasyonunda istenilen amaçlara ulaşılamamış aksine ülkedeki çatışma ve kutuplaşma derinleşmiştir. Ayrıca koalisyona en büyük zararı ise İran ın bölgedeki faaliyetlerinden ziyade başlattığı operasyonlar vermektedir. Bunun da esas nedeni geçmişte de edinilen tecrübelerle Yemen e yönelik başlatılan operasyonların hiçbirinde istenilen sonuca ulaşılamaması aksine AYEK ve mezhepsel çatışmalar gibi Yemen i sorunların kaynağına dönüştürmesidir. Operasyon Ortadoğu daki müttefikler arasındaki ilişkilerin kırılgan boyutunu gözler önüne sermiştir. Bu bağlamda Suudi Arabistan dostu olarak gördüğü Pakistan dan ve KİK üyesi Umman dan yeterli destek alamayarak hayal kırıklığı yaşamıştır. Ayrıca 21 Nisan da Obama yönetiminin baskısı sonucu Yemen e yönelik operasyonun durdurulması kararına rağmen Suudların saldırılara devam etmesi, ABD nin Suudları kontrol edemediğini ve aralarındaki gerginliği belirginleştirmiştir. Diğer yandan yapılan operasyonlar yaklaşık 10 milyon Zeydi nin İran ve Hizbullah ın etkisi altına girme riskini taşımaktadır. Her ne kadar Zeydilik Sünniliğe en yakın kol olsa da ve Şiilik inancıyla farklılıklar taşısa da Husilerin Şii olarak etiketlenmesi ve İran tarafından desteklendiğine dair ifadeler kendisine Necef ve Kerbela yı referans alıp İran dan uzak duran Şiilerin aksine İran a yakınlaşmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak yapılan operasyonlar Yemen deki çatışmaların Şii ve Sünnileri barındıran diğer devletlere sıçrama riski taşımaktadır. Bu ise bölgede uzun yıllar devam edecek mezhepsel çatışmanın doğmasına yol açacaktır. 27

29 Ankara Strateji Enstitüsü, Analiz No: SONNOTLAR 28 1 Kızıldeniz in kapısı: Babül Mendep Boğazı,12 Nisan 2013, (E.T ) 2 Abdullah Tunç, Yemen e Operasyon Davetle Müdahale Kapsamında Mı?, 27 Mart 2015, (E.T ) 3 Maysaa Shuja al-deen, Saudi Arabia, Iran both losers in Yemen war, 4 Mayıs 2015, ) 4 Basem Rashid, Western views on Operation Decisive Storm and its consequences, 1 Nisan 2015, (E.T ) 5 Bruce Riedel, Saudi blowback: War in Yemen spreading, 7 Nisan 2015, ) 6 Zofeen Ebrahim, How Long Can Pakistan Avoid Joining Saudi-Led Attacks On Yemen s Houthis?, 6 Nisan 2015, com/how-long-can-pakistan-avoid-joining-saudi-led-attacks-on-yemenshouthis/203965/(e.t ) 7 A perilous escalation, 13 Nisan 2015, editorial/a-perilous-escalation (E.T ) 8 Dieter Bednarz, Christoph Reuter ve Bernhard Zand, Proxy War in Yemen: Saudi Arabia and Iran Vie for Regional Supremacy, 3 Nisan 2015, ) 9 Theodore Karasik, Yemen operation is good test run for an Arab army, 5 Mayıs 2015, (E.T ) 10 Age. 11 Giorgio Cafiero, Oman breaks from GCC on Yemen conflict, 7 Mayıs 2015, (E.T ) 12 Age. 13 Age. 14 Deb Riechmann, Obama to try to allay Gulf nation leaders fears about Iran, 10 Mayıs 2015, )

Suudi Arabistan'dan Yemen'e operasyon

Suudi Arabistan'dan Yemen'e operasyon On5yirmi5.com Suudi Arabistan'dan Yemen'e operasyon Cumhurbaşkanı Hadi'nin çağrısına yanıt veren Suudi Arabistan ve bölge müttefikleri Yemen'e yönelik askeri operasyon başlattı. 10 ülkenin katıldığı operasyonda

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011

İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 GELECEK İSLAM ÜLKELERİNDE NÜFUS ÖNGÖRÜLERİ 2050 ARALIK 2011 SARIKONAKLAR İŞ TÜRKĠYE MERKEZİ C. BLOK ĠÇĠN D.16 BÜYÜME AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE ÖNGÖRÜLERĠ 02123528795-02123528796 2025 www.turksae.com Nüfus,

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Suudi Arabistan ın Yemen Çıkmazı: Pakistan-İran Denklemi

Suudi Arabistan ın Yemen Çıkmazı: Pakistan-İran Denklemi Suudi Arabistan ın Yemen Çıkmazı: Pakistan-İran Denklemi Ali SEMİN Suudi Arabistan öncülüğünde kurulan Arap koalisyon güçlerinin 26 Mart 2015 tarihinde Yemen deki Husiler in kontrolündeki bölgelere hava

Detaylı

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ

11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ INSTITUTE FOR STRATEGIC STUDIES S A E STRATEJİK ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ KASIM, 2003 11 EYLÜL SALDIRISI VE YENİ DÜNYA: SOĞUK BARIŞ DÖNEMİ 11 EYLÜL SALDIRISI SONUÇ DEĞERLENDİRMESİ FİZİKİ SONUÇ % 100 YIKIM

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

Yemen Krizi, Husiler ve İran-Körfez Güç Mücadelesi

Yemen Krizi, Husiler ve İran-Körfez Güç Mücadelesi Yemen Krizi, Husiler ve İran-Körfez Güç Mücadelesi Ali SEMİN Orta Doğu daki dengelerin ve ilişkilerin oldukça kaygan bir zeminde gelişmesi artık bölgesel bir gerçeklik haline gelmiştir. Bir yandan Suriye

Detaylı

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Eski adıyla İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) günümüzde nüfusunun çoğunluğu veya bir kısmı Müslüman olan ülkelerin üye olduğu ve üye ülkeler arasında politik, ekonomik, kültürel,

Detaylı

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu

Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Bush, Suudi Kralıyla petrol fiyatı konuştu Orta Doğu gezisinin son durağı Suudi Arabistan'da bulunan ABD Başkanı George W. Bush, Suudi Kralı Abdullah'la, yüksek petrol fiyatlarının ABD'yi nasıl etkilediği

Detaylı

Koalisyon Pazarlıkları ve Olası Hükümet Formülleri. Maliki'nin Türkiye Ziyareti ve Irak'ta Yeni Hükümet Kurma Senaryoları

Koalisyon Pazarlıkları ve Olası Hükümet Formülleri. Maliki'nin Türkiye Ziyareti ve Irak'ta Yeni Hükümet Kurma Senaryoları 7 Mart 2010 seçimleri üzerinden yaklaşık 8 ay geçmesine rağmen Irak ta henüz bir hükümet kurulabilmiş değildir. Yeni hükümet kurma çalışmalarının yoğun bir şekilde sürdüğü Ekim 21 de Başbakan Maliki nin

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

Yaşar ONAY* Rusya nın Orta Doğu Politikasını Şekillendiren Parametreler

Yaşar ONAY* Rusya nın Orta Doğu Politikasını Şekillendiren Parametreler Bilge Strateji, Cilt 7, Sayı 12, Bahar 2015, ss.17-21 Rusya nın Orta Doğu Politikasını Şekillendiren Parametreler Yaşar ONAY* Adına Rusya denilen bu ülke, Moskova prensliğinden büyük bir imparatorluğa

Detaylı

ABD-İSRAİL-İRAN-TÜRKİYE; ORTADOĞU DA DEĞİŞEN GÜÇ DENGELERİ EYLÜL 2009

ABD-İSRAİL-İRAN-TÜRKİYE; ORTADOĞU DA DEĞİŞEN GÜÇ DENGELERİ EYLÜL 2009 DIŞ POLİTİKA ABD-İSRAİL-İRAN-TÜRKİYE; ORTADOĞU DA DEĞİŞEN GÜÇ DENGELERİ EYLÜL 2009 SARIKONAKLAR İŞ MERKEZİ C. BLOK D.16 AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE 02123528795-02123528796 www.turksae.com ABD NİN ÇOK TARAFLI

Detaylı

ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1

ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 ABD'nin Fransa'ya Reaper İnsansız Uçak Satışı ve Türkiye'nin Durumu 1 Pentagon yetkilileri Fransa'nın talep ettiği Reaper tipi insansız hava aracı (İHA) veya dronların satışına yönelik olarak Kongre'de

Detaylı

Kerkük, Telafer, Kerkük...

Kerkük, Telafer, Kerkük... Kerkük, Telafer, Kerkük... P R O F. D R. Ü M İ T Ö Z D A Ğ A L A E D D İ N PA R M A K S I Z BAĞIMSIZ TÜRKMENELİ CUMHURİYETİ Kerkük Krizi ve Türkiye'nin Irak Politikası gerekçelerden vazgeçerek konuyu

Detaylı

İran'ın Irak'ın Kuzeyi'ndeki Oluşum ve Gelişmelere Yaklaşımı Kuzey Irak taki sözde yönetimin(!) Parlamentosu Kürtçü gruplar İran tarafından değil, ABD ve çıkar ortakları tarafından yardım görmektedirler.

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi 2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI

Detaylı

USTAD Tahlil Nisan-2011

USTAD Tahlil Nisan-2011 Meydana Dökülme ve Öfke Bahreyn de 14 Şubat hareketi USTAD Tahlil Nisan-2011 Çalışma No:5 Nisan 2011 Mardin -TURKEY ÖZET: Bahreyn e Bahreyn den penceresinden baktığınızda, onu diğer ülkelerden ayıran önemli

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 13 Haziran 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 13 Haziran 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 13 Haziran 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER BOE/Carney, "Faizler piyasaların beklediğinden daha yakın zamanda artabilir" İngiltere Merkez Bankası Başkanı Mark Carney, İngiltere'de faiz oranlarının

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri

Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Çimento Sektörü ve 2010 Beklentileri Nisan,2010 Çimento tüketimi gelişmiş ülkelerde az çok uzun dönem GSMH ile orantısal bir büyüklüğü sahip iken gelişmekte olan ülkelerde GSMH daki büyümenin çok üstünde

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

Türkiye ve Dünyanın 2016 Yılı

Türkiye ve Dünyanın 2016 Yılı Türkiye ve Dünyanın 2016 Yılı Dr. Nejat Tarakçı, Jeopolitikçi ve Stratejist ntarakci@gmail.com Giriş 2016 yılının dünya ve Türkiye tarihinde radikal siyasi değişimlere yol açması için oldukça fazla nedenimiz

Detaylı

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir

değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir Yalnız z ufku görmek g kafi değildir. Ufkun ötesini de görmek ve bilmek gerekir 1 Günümüz bilgi çağıdır. Bilgisiz mücadele mümkün değildir. 2 Türkiye nin Jeopolitiği ; Yani Yerinin Önemi, Gücünü, Hedeflerini

Detaylı

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU

6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) 6. İSLAM ÜLKELERİ DÜŞÜNCE KURULUŞLARI FORUMU İslam Ülkelerinde Çok Boyutlu Güvenlik İnşası ( 06-08 Mart 2015, Serena Hotel - İslamabad ) Güvenlik kavramı durağan değildir.

Detaylı

MISIR IN SİYASAL HARİTASI

MISIR IN SİYASAL HARİTASI MISIR IN SİYASAL HARİTASI GÖKHAN BOZBAŞ Kırklareli Üniversitesi Afrika Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi MISIR IN SİYASAL HARİTASI HAZIRLAYAN GÖKHAN BOZBAŞ Kapak Fotoğrafı http://www.cbsnews.com/

Detaylı

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3

ORSAM ORTADOĞU STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS 3 - CENTER FOR MIDDLE EASTERN STRATEGIC STUDIES KARİKATÜRLERİN DİLİNDEN IRAK I ANLAMAK - 3 UNDERSTANDING IRAQ THROUGH CARTOONS

Detaylı

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Oğuzhan KAYA TKHK Kaynak Geliştirme Daire Başkanlığı khk.kaynakgelistirme@saglik.gov.tr www.tkhk.gov.tr Slayt1/28 Bakanlığımızın 2013-2017

Detaylı

Amerikan Stratejik Yazımından...

Amerikan Stratejik Yazımından... Amerikan Stratejik Yazımından... DR. IAN LESSER Türkiye, Amerika Birleşik Devletleri ve Jeopolitik Aldatma veya bağımsız bir Kürt Devletinden yana olmadığını ve NATO müttefiklerinin bağımsızlığını

Detaylı

SURİYE SORUNU VE TÜRK DIŞ POLİTİKASINA TOPLUMSAL BAKIŞ *

SURİYE SORUNU VE TÜRK DIŞ POLİTİKASINA TOPLUMSAL BAKIŞ * SURİYE SORUNU VE TÜRK DIŞ POLİTİKASINA TOPLUMSAL BAKIŞ * Salih AKYÜREK ** Cengiz YILMAZ *** Türkiye-Suriye ilişkileri Cumhuriyet döneminde ve özellikle son 30 yılda iniş çıkışları ve gerginlikleri çok

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı

Ortadoğu'da su ve petrol (*) İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Dursun YILDIZ. İnş Müh Su Politikaları Uzmanı İki stratejik ürünün birbiriyle ilişkisi... Ortadoğu'da su ve petrol (*) Dursun YILDIZ İnş Müh Su Politikaları Uzmanı Petrol zengini Ortadoğu'nun su gereksinmesini gidermek amacıyla üretilen projelerden

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları

A) Siyasi birliklerini geç sağlamaları. B) Sömürge alanlarını ele geçirmek istemeleri. C) Sanayi devrimini tamamlayamamaları 1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini

Detaylı

OTOMATİK OLMAYAN İTHAL LİSANSI

OTOMATİK OLMAYAN İTHAL LİSANSI ANTALYA İHRACATÇILAR BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sayı : TİM.AİB.GSK. ARGE/ 000340 04/02/2013 Konu : Sirküler. ANTALYA İHRACATÇILAR BİRLİĞİ ÜYELERİNE SİRKÜLER 2013 / 50 Sayın Üyemiz, 1. Otomatik olmayan

Detaylı

2013 ABD Hükümeti Bütçe Krizi

2013 ABD Hükümeti Bütçe Krizi 2013 ABD Hükümeti Bütçe Krizi 1 Ekim 2013 tarihinde ABD Temsilciler Meclisi, Obamacare olarak bilinen sağlık reformunun bir yıl ertelenmesini içeren tasarıyı kabul etti. Tasarının meclisten geçmesinin

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI (2015) GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İran ın nükleer programı üzerine dünya güçleri diye

Detaylı

Türkiye-Rusya Krizinin Geleceği Üzerine Bir Değerlendirme

Türkiye-Rusya Krizinin Geleceği Üzerine Bir Değerlendirme ULUSLARARASI STRATEJİK BAKIŞ ENSTİTÜSÜ POLICY BRIEF 11/28/2015 Kasım 2015, No.1 Türkiye-Rusya Krizinin Geleceği Üzerine Bir Değerlendirme Zafer Gündüz, Uzman, Uluslararası Stratejik Bakış Enstitüsü. Giriş

Detaylı

İran ın Nükleer Emelleri: Bombaya Giden Iki Yol, Barışa Giden Diğer Yol. Büyükelçi Gregory L. Schulte nin Açıklamaları

İran ın Nükleer Emelleri: Bombaya Giden Iki Yol, Barışa Giden Diğer Yol. Büyükelçi Gregory L. Schulte nin Açıklamaları İran ın Nükleer Emelleri: Bombaya Giden Iki Yol, Barışa Giden Diğer Yol Büyükelçi Gregory L. Schulte nin Açıklamaları A.B.D. nin Birleşmiş Milletler Viyana Ofisi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Daimi

Detaylı

HALKIN DOKTORLARINDAN KORKUYORLAR

HALKIN DOKTORLARINDAN KORKUYORLAR BALIKESİR - 30.09.2014 HALKIN DOKTORLARINDAN KORKUYORLAR Balıkesir Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Hüseyin Gündoğdu, Ankara ve Hatay Tabip odaları üyelerinin Gezi Parkı olayları sürecinde hukuka aykırı

Detaylı

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012)

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. MISIR GENEL BİLGİLERİ 1. HARİTA ve BAYRAK 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) Nüfusu : 85 milyon Yüzölçümü : 1.001.450 km 2 Dil : Arapça Din : Sünni Müslüman %90, Kıpti %9,

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER

WORLD FOOD DAY 2010 UNITED AGAINST HUNGER DUNYA GIDA GUNU ACLIGA KARSI BIRLESELIM Dr Aysegul AKIN FAO Turkiye Temsilci Yardimcisi 15 Ekim 2010 Istanbul Bu yılki kutlamanın teması, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde dünyadaki açlıkla mücadele

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014

GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 GÜNLÜK BÜLTEN 23 Mayıs 2014 ÖNEMLİ GELİŞMELER ABD de işsizlik başvuruları ve imalat sektörü PMI beklentilerin üzerinde gelirken, ikinci el konut satışlarında 4 aylık aradan sonra ilk kez artış yaşandı

Detaylı

Proje Koordinatörü. Talha Köse. Katkıda bulunan. Selin Bölme. Proje Asistanları. Ahmet Selim Tekelioğlu. Ümare Yazar

Proje Koordinatörü. Talha Köse. Katkıda bulunan. Selin Bölme. Proje Asistanları. Ahmet Selim Tekelioğlu. Ümare Yazar SETA LÜBNAN RAPORU LÜBNAN DA İSTİKRAR ARAYIŞLARI Proje Koordinatörü TALHA KÖSE Aralık 2006 Talha KÖSE 2000 yılında Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden mezun olduktan

Detaylı

AR-GE VİZYON SAVUNMA SANAYİİNDE GELİŞMELER (2002-2012)

AR-GE VİZYON SAVUNMA SANAYİİNDE GELİŞMELER (2002-2012) Mayıs 2013 Sayı 3 SAVUNMA GEViZYON AK PARTi Ar-Ge Başkanlığı AR-GE VİZYON AK PARTi Ar-Ge Başkanlığı SAVUNMA İNDE GELİŞMELER (2002-2012) SAVUNMA İNDE GELİŞMELER (2002-2012) Milli sanayimizle güçlenen milli

Detaylı

RAPOR TPS-OIC TİCARET MÜZAKERELERİ KOMİTESİ (TMK) GÖZDEN GEÇİRME TOPLANTISI. (Ankara, 17-19 Haziran 2008)

RAPOR TPS-OIC TİCARET MÜZAKERELERİ KOMİTESİ (TMK) GÖZDEN GEÇİRME TOPLANTISI. (Ankara, 17-19 Haziran 2008) Aslı: İngilizce RAPOR TPS-OIC TİCARET MÜZAKERELERİ KOMİTESİ (TMK) GÖZDEN GEÇİRME TOPLANTISI (Ankara, 17-19 Haziran 2008) 1. TMK Gözden Geçirme Toplantısı 17-19 Haziran 2008 tarihleri arasında Ankara da

Detaylı

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü

Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri. Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Türkiye-Kosova Serbest Ticaret Anlaşması IV. Tur Müzakereleri Caner ERDEM AB Uzman Yardımcısı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü Eylül 2013 Sunum Planı STA ların Yasal Çerçevesi Türkiye nin

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

ORTADOĞU ARAŞTIRMALARI ANALİZ SERİSİ Bilgi Kültür Merkezi 10/29/2013 No: 13

ORTADOĞU ARAŞTIRMALARI ANALİZ SERİSİ Bilgi Kültür Merkezi 10/29/2013 No: 13 ORTADOĞU ARAŞTIRMALARI ANALİZ SERİSİ Bilgi Kültür Merkezi 10/29/2013 No: 13 ABD nin Türkiye Politikasını Hakan Fidan Haberleri Üzerinden Okumak: Eski Alışkanlıklar Yeni Dönem* Prof. Dr. Kemal İnat İki

Detaylı

İRAN İSLAM CUMHURİYETİ BIE DELEGESİNİN ODAMIZI ZİYARETİ

İRAN İSLAM CUMHURİYETİ BIE DELEGESİNİN ODAMIZI ZİYARETİ İRAN İSLAM CUMHURİYETİ BIE DELEGESİNİN ODAMIZI ZİYARETİ İran BIE Delegesi Mr. Kazem Akbarpour, 16 Mayıs 2012 tarihinde Odamızı ziyaret etmiş, heyeti Yönetim Kurulu Başkanı Ekrem Demirtaş ve Meclis Başkanı

Detaylı

Ortadoğu birliğine doğru ilk adım mı?

Ortadoğu birliğine doğru ilk adım mı? 1/5 ページ Ortadoğu birliğine doğru ilk adım mı? Ekonomi / 10/06/2010 Türkiye, Ürdün, Lübnan ve Suriye arasında ortak bir deklarasyon imzalandı. Dört ülke arasında ticaret, gümrük, tarım, sağlık, ve enerji

Detaylı

ALT BAŞLIKLAR DİPLOMASİ. -Sosyal Medya ve Diplomasi. -Kamu Diplomasisinin Gelişimi. - Diplomasinin 11 Eylülü : Wikileaks. -Önleyici Diplomasi

ALT BAŞLIKLAR DİPLOMASİ. -Sosyal Medya ve Diplomasi. -Kamu Diplomasisinin Gelişimi. - Diplomasinin 11 Eylülü : Wikileaks. -Önleyici Diplomasi Kongre Kapsamı Uludağ Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Öğrenci Kongresi, uluslararası ilişkiler ve diğer ilgili bölümlerde öğrenimlerini sürdürmekte olan lisans, yüksek lisans ve doktora seviyesindeki

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

ATM Dubai Turizm Fuarı

ATM Dubai Turizm Fuarı ATM Dubai Turizm Fuarı Ortadoğu da gerçekleştirilen en önemli fuarlar arasında gösterilen ATM Turizm Fuarı Birleşik Arap Emirlikleri nin Dubai şehrinde 30 Nisan-3 Mayıs 2012 tarihleri arasında kapılarını

Detaylı

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Ekonomik İşbirliği Teşkilat (EİT), üye ülkeler arasında yoğun ekonomik işbirliğinin tesis edilmesini amaçlayan bölgesel düzeyde bir uluslararası teşkilattır. Teşkilat, 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin

Detaylı

2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011

2000 li Yıllar / 8 Türkiye de Eğitim Bekir S. GÜR Arter Reklam 978-605-5952-25-9 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011 Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 8 Kitabın Adı Türkiye de Eğitim Editör Bekir S. GÜR Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-25-9 Baskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık Ömür

Detaylı

MİLLİ GURURU. Türkiye nin. YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK

MİLLİ GURURU. Türkiye nin. YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK Türkiye nin MİLLİ YILMAZ: 2023 TE HEDEFİMİZ 25 MİlYAr DOlAr İHrAcAT YAPMAK 2015 yılında 5 milyar ciroya ulaşan savunma sanayisi sektörü, 1.7 milyar lık ihracata imza atıyor. Türk savunma sanayisinin her

Detaylı

SAUDİ AGROFOOD 2016. Uluslararası Gıda Fuarı Bilgilendirme Dosyası

SAUDİ AGROFOOD 2016. Uluslararası Gıda Fuarı Bilgilendirme Dosyası SAUDİ AGROFOOD 2016 Uluslararası Gıda Fuarı Bilgilendirme Dosyası Suudi Arabistan, Riyad Uluslararası Fuar Merkezi (2-5 Ekim 2016) SAUDİ AGROFOOD 2015 ULUSLARARASI GIDA FUARI A. SAUDİ AGRO FOOD 2016 Uluslararası

Detaylı

Kuzey Irak'a harekat

Kuzey Irak'a harekat Kuzey Irak'a harekat Asker terörü engellemek için yeniden Irak'a girdi. Irak'ın kuzeyinde istihbarat uçuçu yapan insansız uçaklar bugün hareketli PKK gruplarını tespit etti. Türk Silahlı Kuvvetleri Zap

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ

BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ BANDIRMA AB YOLUNDA PROJESİ ANKET SONUÇLARI DEĞERLENDİRMESİ İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) ile Bandırma Ticaret Odası (BTO) tarafından Bandırma da faaliyet gösteren işletmelerin AB uyum sürecinde müktesebata

Detaylı

ABD GÜNDEMİ. Sayı: 83 Haziran 2010

ABD GÜNDEMİ. Sayı: 83 Haziran 2010 ABD GÜNDEMİ Sayı: 83 Haziran 2010 Amerika iki müttefik arasında kaldı 31 Mayıs Pazartesi günü yaşanan ve 9 Türk vatandaşının hayatını kaybetmesine yolaçan Mavi Marmara olayı, her iki ülke ile de stratejik

Detaylı

Ayşegül DEDE / Etüd Araştırma Servisi / Uzman 2009 YILI TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ GENEL DEĞERLENDİRME

Ayşegül DEDE / Etüd Araştırma Servisi / Uzman 2009 YILI TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ GENEL DEĞERLENDİRME Ayşegül DEDE / Etüd Araştırma Servisi / Uzman 2009 YILI TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ GENEL DEĞERLENDİRME 2009 yılı, Türkiye-AB ilişkileri için son derece önemli bir dönüm noktasıdır. 2008 yılı AB açısından verimli

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI MECLİS TOPLANTISI 23.07.2014 Jak ESKİNAZİ İzmir Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Seçim maratonu devam ediyor Cumhurbaşkanlığı Seçimi, ülkenin en sıcak gündemi 10 Ağustos'ta

Detaylı

Suriye nin Kaderi Dünya nın Kaderini Belirleyecek - 1

Suriye nin Kaderi Dünya nın Kaderini Belirleyecek - 1 12 Kasım 2015 Suriye nin Kaderi Dünya nın Kaderini Belirleyecek - 1 Devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı G20 Zirvesi, 15-16 Kasım tarihleri arasında Antalya da toplanacak. Asıl gündem maddesi küresel

Detaylı

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ,

SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, SAYIN TAKİPÇİLERİMİZ, Araştırma grubumuza destek amacıyla 2000-2015 seneleri arasındaki konuları içeren bir ARŞİV DVD si çıkardık. Bu ARŞİV ve VİDEO DVD lerini aldığınız takdirde daha önce takip edemediğiniz

Detaylı

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN

1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ. Ömer Faruk GÖRÇÜN i 1979 İRAN İSLAM DEVRİMİ SONRASI TÜRKİYE-İRAN İLİŞKİLERİ Ömer Faruk GÖRÇÜN ii Yayın No : 2005 Politika Dizisi: 1 1. Bası Ağustos 2008 - İSTANBUL ISBN 978-975 - 295-901 - 9 Copyright Bu kitabın bu basısı

Detaylı

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları,

Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Sayın Büyükelçi, Değerli Konuklar, Kıymetli Basın Mensupları, Bugün, ulusal savunmamızın güvencesi ve bölge barışı için en önemli denge ve istikrâr unsuru olan Türk Silahlı Kuvvetleri nin etkinliğini ve

Detaylı

Salvador, Guatemala, Kamboçya ve Namibya gibi yerlerde 1990 ların barış anlaşmaları ile ortaya çıkan fırsatları en iyi şekilde kullanabilmek için

Salvador, Guatemala, Kamboçya ve Namibya gibi yerlerde 1990 ların barış anlaşmaları ile ortaya çıkan fırsatları en iyi şekilde kullanabilmek için ÖN SÖZ Barış inşası, Birleşmiş Milletler eski Genel Sekreteri Boutros Boutros-Ghali tarafından tekrar çatışmaya dönmeyi önlemek amacıyla barışı sağlamlaştırıp, sürdürülebilir hale getirebilecek çalışmalar

Detaylı

Mısır Devrimi Sözlüğü

Mısır Devrimi Sözlüğü TÜRKİYE ORTADOĞU ÇALIŞMALARI DERGİSİ Turkish Journal of Middle Eastern Studies Cilt: 2, Sayı: 1, 2015, ss.176-181 Mısır Devrimi Sözlüğü İsmail Numan TELCİ, İstanbul: Açılım Kitap, 2013, ss.352 Değerlendiren:

Detaylı

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK

JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK JENS STOLTENBERG İLE SÖYLEŞİ: NATO-RUSYA İLİŞKİLERİ VE BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, TPQ yla gerçekleştirdiği özel söyleşide Rusya ile yaşanan gerginlikten Ukrayna nın

Detaylı

30.06.2014 Pazartesi Basın Gündemi

30.06.2014 Pazartesi Basın Gündemi 30.06.2014 Pazartesi Basın Gündemi Prof. Dr. Hayrettin Usul Açıklaması İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Cihannüma Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi,Ortadoğu daki son gelişmeleri değerlendirdi.

Detaylı

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >>

TİCARİ İLİŞKİLER DURUM İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA AVRUPA BİRLİĞİ >> AVRUPA BİRLİĞİ >> Hazırlayan: Mustafa BAYBURTLU (TOBB AB Daire Başkanı) İKÖ ÜLKELERİ ARASINDA TİCARİ İLİŞKİLER VE EKONOMİK DURUM İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi ülkelerin ekonomik yapıları, ekonomik

Detaylı

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir.

Bu bağlamda katılımcı bir demokrasi, hukukun üstünlüğü ve insan hakları alanındaki çalışmalarımız, hız kesmeden devam etmektedir. İçişleri Bakanı Sayın İdris Naim ŞAHİN nin Entegre Sınır Yönetimi Eylem Planı Aşama 1 Eşleştirme projesi kapanış konuşması: Değerli Meslektaşım Sayın Macaristan İçişleri Bakanı, Sayın Büyükelçiler, Macaristan

Detaylı

DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ

DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ DEVRİM MUHAFIZLARI VE İRAN ELÇİLİKLERİ Birkaç yıl öncesinde Ġran Ġslam Devrim Muhafızları (ĠĠDM) aktif bir Ģekilde güvenlik alanında, geniģ bir Ģekilde de siyasi ve ekonomi benzeri alanlarda geniģ Ģekilde

Detaylı

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 22 inci kez gerçekleştirilen ATM Dubai 2015

Detaylı

9. Dubai Uluslararası Gayrimenkul ve Emlak Fuarı (İPS) en yeni projemiz olan Dubai Sustainable City yi duyurmak için mükkemmel ve en doğru ortamdi.

9. Dubai Uluslararası Gayrimenkul ve Emlak Fuarı (İPS) en yeni projemiz olan Dubai Sustainable City yi duyurmak için mükkemmel ve en doğru ortamdi. 8,000 m 2 FUAR ALANI 291 KATILIMCI 77 YERLİ KATILIMCI 214 ULUSLARARASI KATILIMCI 37 MEDYA ORTAĞI 7,637 MEDYA ORTAĞI IPS (INTERNATIONAL PROPERTY SHOW) 2013, Dubai Arazi ve İskan Departmanı nın katkılarıyla

Detaylı

TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ

TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ TÜRKİYE DE SİYASET VE DEMOKRASİ 12 Eylül Darbesi 1973 seçimlerinden 1980 yılına kadar gerçekleşen seçimlerde tek başına bir iktidar çıkmadığından bu dönem hükümet istikrarsızlığı ile geçen bir dönem olmuştur.

Detaylı

Türkiye, Afganistan ve Pakistan arasında Ekonomik İşbirliği için İSTANBUL FORUMU

Türkiye, Afganistan ve Pakistan arasında Ekonomik İşbirliği için İSTANBUL FORUMU Kuruluşu: Türkiye, Afganistan ve Pakistan arasında Ekonomik İşbirliği için İSTANBUL FORUMU - 2007 yılı Nisan ayında, Türkiye-Afganistan ve Pakistan Devlet Başkanları Zirvesi esnasında TOBB a yapılan çağrı

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

> 83. Ortadoğu Güncesi. Bilgay Duman bilgayduman@orsam.org.tr. Ortadoğu Güncesi. Ortadoğu Analiz Şubat 09 Cilt 1 - Sayı 2

> 83. Ortadoğu Güncesi. Bilgay Duman bilgayduman@orsam.org.tr. Ortadoğu Güncesi. Ortadoğu Analiz Şubat 09 Cilt 1 - Sayı 2 83 Bilgay Duman bilgayduman@orsam.org.tr 20 Aralık-20 Ocak 2009 84 21 Aralık: Irak Cumhurbaşkanı Yardımcısı Tarık El-Haşimi, Türkiye de temaslarda bulundu. 22 Aralık: Kerkük kentinde taraflar arasında

Detaylı

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER 20. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun

Detaylı

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir

TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA. Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir TÜRKİYE DE ETNİK, DİNİ VE SİYASİ KUTUPLAŞMA Dr. Salih Akyürek Fatma Serap Koydemir 30 Haziran 2014 ÇALIŞMANIN AMACI Kutuplaşma konusu Türkiye de çok az çalışılmış olmakla birlikte, birçok Avrupa ülkesine

Detaylı

İsrail. 08 Haziran 2010 TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ. Yaralıların Tahliye Operasyonu. Afet Yönetimi Müdürlüğü FAALİ YET RAPORU

İsrail. 08 Haziran 2010 TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ. Yaralıların Tahliye Operasyonu. Afet Yönetimi Müdürlüğü FAALİ YET RAPORU İsrail Yaralıların Tahliye Operasyonu FAALİ YET RAPORU TÜRK KIZILAYI MÜDAHALE FAALİYETİ 08 Haziran 2010 Afet Yönetimi Müdürlüğü A. GENEL DURUM Ulusal ve uluslararası çeşitli sivil toplum örgütleri tarafından

Detaylı

Ortadoğu Güncesi 21 Şubat - 20 Mart

Ortadoğu Güncesi 21 Şubat - 20 Mart Ortadoğu Güncesi 21 Şubat - 20 Mart Hazırlayan: Mehmet Serdar ÇARHOĞLU Araştırmacı 112 21 Şubat: İran a ait iki savaş gemisinin Süveyş Kanalı ndan geçişi, İsrail in yoğun baskısı ile kanal yönetimi tarafından

Detaylı

Resmi Adı Suudi Arabistan Krallığı Başkent Riyad Yüzölçümü 1.960.582 km² Nüfus 28.686.663 GSYH 727,3 milyar dolar Hükümet Biçimi Monarşi

Resmi Adı Suudi Arabistan Krallığı Başkent Riyad Yüzölçümü 1.960.582 km² Nüfus 28.686.663 GSYH 727,3 milyar dolar Hükümet Biçimi Monarşi Suudi Arabistan 2012 Resmi Adı Suudi Arabistan Krallığı Başkent Riyad Yüzölçümü 1.960.582 km² Nüfus 28.686.663 GSYH 727,3 milyar dolar Hükümet Biçimi Monarşi Devlet Başkanı Kral Abdullah Bin Abdülaziz

Detaylı

2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011

2000 li Yıllar / 6 Türkiye de Dış Politika İbrahim KALIN Arter Reklam 978-605-5952-27-3 Ağustos-2011 Ömür Matbaacılık Meydan Yayıncılık-2011 Seri/Sıra No 2000 li Yıllar / 6 Kitabın Adı Türkiye de Dış Politika Editör İbrahim KALIN Yayın Hazırlık Arter Reklam ISBN 978-605-5952-27-3 BBaskı Tarihi Ağustos-2011 Ofset Baskı ve Mücellit Ömür Matbaacılık

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı