C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, SATIŞ ELEMANLARININ ETİK ALGILAMALARI: PERAKENDE SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, 2005 1 SATIŞ ELEMANLARININ ETİK ALGILAMALARI: PERAKENDE SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA"

Transkript

1 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, SATIŞ ELEMANLARININ ETİK ALGILAMALARI: PERAKENDE SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA İnci VARİNLİ * ve Ramazan KURTOĞLU ** Özet Etik kavramına günümüzde insan unsurunun var olduğu her alanda sıkça rastlamak mümkündür. İşletmelerde özellikle pazarlama faaliyetlerinin diğer işletme faaliyetlerine göre kamuoyu önünde cereyan etmesi nedeniyle pazarlama faaliyetlerindeki etiksel olmayan uygulamalar, ilgili tarafların daha fazla dikkatini çekmektedir. Etiksel tartışmalar satış işinin tabiatında mevcuttur. Bu çalışmada perakende sektöründe çalışan satış elemanlarının etik algılamaları ve bu algılamaların demografik özellikler itibariyle farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Araştırma, perakende sektöründe faaliyet gösteren bir departmanlı mağazanın iki farklı şehirde bulunan üç mağazasında çalışan satış elemanları üzerinde yapılmıştır. Toplanan veriler, SPSS istatistik programıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde, frekanslar, yüzdeler, ortalamalar, standart sapmalar, faktör analizi ve çoklu varyans analizi (MANOVA) kullanılmıştır. Sonuç olarak, satış elemanlarının genel olarak etik olmayan satış uygulamalarını tasvip etmedikleri, etik uygulamaları da tasvip ettikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Etik, Pazarlama Etiği, Satış, Perakendecilik Ethical Perceptions of Salespeople: An Application in The Retail Sector Abstract Recently, it is possible to come across with the concept of ethics often in all fields in which there is mention of humanbeing. As especially marketing in business is carried out publicly compared to other business activities, non-ethical applications in it draw attention of related sides more. Ethical arguments are in sales nature. It was searched in this study to find out ethical perceptions of salespeople in retail sector and the demographic differences of these perceptions. The research was applied to salespeople of 3 different branches of a department store which makes business in retail sector with single department in 2 different cities. The data obtained was analyzed according to SPSS statistics program. Frequencies, percentage, averages, standart deviation, factor analysis and MANOVA were used in the analysis of the data. In conclusion, it was found out that salesmen did not favor non-ethical sale-applications in general, and favored the ethical ones. Key Words: Ethics, Marketing Ethics, Sales, Retailing. * Doç. Dr., Erciyes Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fak., İşletme Böl., Kayseri ** Arş. Gör., Erciyes Üniversitesi, Yozgat İktisadi ve İdari Bilimler Fak., İşletme Böl., Yozgat

2 2 VARİNLİ ve KURTOĞLU 1. GİRİŞ Günümüzün çağdaş iş ortamında, işletmelerin amaçları sadece kâr elde etmek değildir. İşletmeler artık, topluma, çevreye, çalışanlara ve tüketicilere karşı da sorumlulukları olan birimler olarak faaliyet göstermektedirler. İşletmelerin sosyal sorumluluğu olarak tanımlanan bu kavram, işletmede çalışan gerek yönetici gerekse de iş görenlerin davranışlarındaki etiksel anlayışlarını da gündeme getirmektedir (Korkmaz, Cop, 1999: 280). İşletme yönetimi ve çalışanlarının müşterilerine karşı etik davranışları, sosyal sorumluluk alanlarından birisi olan işletmelerin müşterilerine karşı sorumlulukları kapsamında değerlendirilebilir. Etik ve ahlak kısmen farklı anlam ve içeriklerine rağmen biri diğerinin yerine kullanılan iki terimdir. Türk Dil Kurumu nun Türkçe Sözlüğü nde (1988), ahlâk, 1. Bir toplum içinde kişilerin benimsedikleri, uymak zorunda bulundukları davranış kuralları, 2. İyi nitelikler, güzel huylar, felsefi olarak ise, Belli bir toplumun belli bir döneminde bireysel ve toplumsal davranış kurallarını tespit eden ve inceleyen bilim biçiminde tanımlanmaktadır. Yine aynı sözlükte etik, 1. Töre bilimi, ahlâk bilimi, 2. Ahlâkî, ahlâkla ilgili şeklinde tanımlanmaktadır. Bu tanımlara göre etik, bir toplumda oluşan ahlak kuralları ile kuramsal olarak ilgilenen bir bilim olarak anlaşılabilir. Yunanca karakter anlamına gelen ethos sözcüğünden, Türkçede ise Arapça huy, mizaç, karakter anlamına gelen hulk sözcüğünden türeyen etik, insanın başka varlıklarla belirli normlara göre gerçekleşen ilişkiler toplamını, insanın söz konusu ilişkileriyle bu varlıklara yönelen eylemlerini düzenleyip anlamlandıran norm, ilke, kural ve değerler bütününü ifade eder (Cevizci, 2002;3). Etik, ahlaki davranış, eylem ve yargıları ilgilendiren bir konu olarak felsefe ve bilimin önemli bir parçası ve sistematik çalışma alanı olmuştur (Aydın, 2002; 4). Bu açıklamalara dayanarak, etik, insan davranışlarına yön veren, insanın her türlü ilişkilerinde nasıl davranacağını gösteren bir rehber olarak algılanabilir. Günümüzde insan unsurunun var olduğu her alanda etik kavramına sıkça rastlamak mümkündür. Toplumun her alanda etiksel olmayan uygulamalara karşı duyarlı olması, şahısları ve işletmeleri bu konu üzerinde daha hassas olmaya yöneltmektedir. İşletmelerde özellikle pazarlama faaliyetlerinin diğer işletme faaliyetlerine göre kamuoyu önünde cereyan etmesi nedeniyle pazarlama faaliyetlerindeki etiksel olmayan uygulamalar, ilgili tarafların daha fazla dikkatini çekmektedir (Varinli, 2000: 1). İşletmelerin içinde yaşadıkları toplumla en fazla bire bir ilişki içinde bulunduğu faaliyet, pazarlama faaliyetidir. Bu nedenle, pazarlama faaliyetlerinde oluşacak etik olmayan bir durum doğrudan tüketicileri etkilemektedir.

3 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, Bunun sonucunda işletmeler en değerli varlıkları olan müşterilerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Pazarlamada etiksel açıdan tartışmalı ya da sorun oluşturan konular; genel olarak pazarlama bileşenleri başlıkları altında sunulabilir. Ancak bu başlıklar gelişen pazarlama uygulamaları çerçevesinde yeterli görülmediğinden, pazarlamada etiksel konuların şu başlıklar altında incelenmesi uygun görülmektedir (Torlak, 2001: 184): 1. Pazarlama araştırmalarında etiksel konular 2. Ürünlerle ilgili etiksel konular 3. Fiyatlandırma ile ilgili etiksel konular 4. Dağıtımla ilgili etiksel konular 5. Perakendecilikle ilgili etiksel konular 6. Reklâmla ilgili etiksel konular 7. Kişisel satış ve satış yönetimi ile ilgili etiksel konular 8. Tutundurma ile ilgili etiksel konular 9. Halkla ilişkiler ile ilgili etiksel konular 10. Uluslararası pazarlama ile ilgili etiksel konular 11. Sosyal pazarlama ile ilgili etiksel konular 12. Politik pazarlama ile ilgili etiksel konular 13. İnternet pazarlaması ile ilgili etiksel konular İşletmeler için kişisel satış, pazarlama karmasının bir unsurudur ve diğer pazarlama karması unsurlarıyla birlikte işletmelerin satışını doğrudan etkileyen son derece önemli bir iletişim şeklidir. Hatta bazı işletmeler için vazgeçilmez bir pazarlama yöntemidir (Taşkın, 1990: 19). Özellikle perakendecilik sektöründe self servis yönteminin uygulanmadığı işletmelerde kişisel satışın en yaygın kullanılan tutundurma aracı olduğu söylenebilir. Her alanda olduğu gibi perakendecilik sektöründe de etik olmayan uygulamalara rastlamak mümkündür. Bu çalışmada, perakendecilik sektöründe çalışan kişisel satış elemanlarının çeşitli etik olmayan uygulamalara ilişkin değerlendirmeleri incelenmiştir. Bu sebeple, önce kişisel satıştan bahsedilmesi uygun görülmüştür. Satış elemanı veya kısaca satışçı, müşteriyle yüz yüze gelerek konuşan, anlaşan, kendisine ödeme yapılan ve ürünün el değiştirmesini sağlayan kişidir (Taşkın, 1990:

4 4 VARİNLİ ve KURTOĞLU 19). Satış elemanının görevleri genel olarak, müşteri aramak ve bulmak, bilgi vermek, satışın gerçekleşmesini sağlamak, satış öncesinde, satış sırasında ve satış sonrasında müşteriye her türlü hizmeti vermek, bilgi toplamak, müşterileri değerlendirmek ve ilgili raporları yönetime sunmaktır (Tek, 1999: ). Satış elemanı işletmenin müşteri ile en fazla bire bir ilişki içinde bulunan personelidir. Aslında etiksel tartışmalar satış işinin tabiatında mevcuttur. Gerçekten de bu konuda yapılan bir araştırmanın bulguları, bu sözü desteklemektedir. Murphy (1987) tarafından yapılan bir çalışmada, satış elemanının işletmede diğer bölümlerde çalışan personele göre üç dört kat daha fazla etik olmayan uygulamalarla ilgilenme olasılığının olabileceği bulunmuştur. Genellikle, yönetimin kontrolünden uzakta, sahada çalışan satışçı, bazen ticari yasalara, genel ahlak kurallarına, gelenek ve göreneklere uymayabilir. Tüketicinin kendisine olan güvenini kötüye kullanabilir, tüketicinin satın alma sırasındaki bilgisizliğinden ve tecrübesizliğinden faydalanabilir. Tüketiciyi yanıltarak eksik bilgi verebilir, ürünün özelliklerini abartabilir, olmadığı halde ihraç malı, ithal edilmiş gibi beyan ederek asılsız sözler verebilir. Ayrıca, fiyatlar, ödeme koşulları, satış politikaları, ürünün iade koşulları, müşterilere tanınan kolaylıklar ve garanti koşulları gibi konularda yalan söyleyebilir. Hileli davranışlarda bulunabilir (Taşkın, 1990: 19). Satış elemanlarının bu tür davranışlarının görülebileceği alanlardan birisi de perakende sektörüdür. Perakende sektöründe çalışan bir satış elemanı müşterilerle ve işletme yönetimi ile olan ilişkilerinde yukarıda bahsedilen etik olmayan davranışları sergileyebilir. Satış elemanları açısından etiksel sorun oluşturabilecek konular iki ana başlık altında incelenebilir (Dubinsky, 1985; 48): 1. Satış elemanlarının müşterilerle ilişkilerinde oluşabilecek etiksel konular 2. Satış elemanlarının satış yönetimiyle ilişkilerinde oluşabilecek etiksel konular Satış elemanlarının müşterilerle olan ilişkilerinde oluşabilecek etiksel konuların, satışın var olduğu her dönemde ortaya çıkabilecek en eski pazarlama etiği konuları içinde değerlendirilmesi mümkündür. Bu ilişkilerde genellikle ortaya çıkabilecek etiksel konular şunlardır (Kopp, 1993: 539; Torlak, 2001: 254; Varinli, 2000: 65): 1. Yüksek baskılı satış 2. Müşteriler arasında ayrımcılık yapma 3. Yanlış tanıtım 4. İkna etmek için psikolojik teknikler kullanma

5 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, Yüksek baskılı satış, satış elemanının müşteriye çok fazla konuşma ve soru sorma fırsatı vermemesi, sürekli ürünün faydalarından söz etmesi, ürünün özelliklerini abartarak ve süsleyerek anlatması, ürünün elde edilmesiyle belirli bir statü kazanılacağı imajının verilmeye çalışılması vb. gibi hususları kapsar. Bu tür uygulamalar, yüksek baskılı satış dolayısıyla da etiksel sorunları beraberinde getirir (Torlak, 2001: 255). Satış elemanının ürün hakkında yeterli bilgiye sahip olması tabiî ki gereklidir. Fakat satış elemanı müşteri kendisinden istediğinde bu bilgileri müşteriye sunmalıdır. Bu bilgileri kullanarak sürekli konuşup müşteriyi baskı altına almamalıdır. Müşteriler arasında ayrımcılık yapılması, belirli müşterilere diğerlerinden daha lütufkâr davranılması durumunda ortaya çıkmaktadır. Örneğin, kıtlık dönemlerinde sadece belirli müşterilere ürün satma, belirli müşterilere daha düşük fiyattan ürün satma ve daha fazla indirim yapma, yeni bir ürün çıktığında belirli müşterileri haberdar edip diğerlerini etmeme ve bozulmuş ürünleri belirli müşterilerden iade olarak kabul ederken diğerlerinden etmeme gibi (Kopp, 1993: 547). Müşteriler arasında ayrımcılık yapma, satış elemanının tanıdıklarına, arkadaşlarına, akrabalarına vb. farklı davranması durumunda da ortaya çıkar. Yanlış tanıtım, müşterilerin bilgisizliği ya da iyi niyetlerinin istismar edilerek onlara yanlış ve eksik bilgi verilmesidir. Yanlış tanıtıma örnek olarak; satış elemanlarının, müşterilere doğru bilgi vermemesi, eksik bilgilendirmede bulunması, teknik bilgilendirmede bulunmaması yanında, bu tür bilgileri verecek düzeyde ürün ve kullanımıyla ilgili yeterli bilgiye sahip olunmaması da verilebilir. Ayrıca rakip ürünleri kötülemek amacıyla yanıltıcı bilgiler verilmesi de müşterilere yanlış tanıtım konusu içinde değerlendirilebilir (Torlak, 2001: ). Bu tür yanlış bilgilere güvenerek bir ürünü satın alan müşteri, kendisine anlatılan özellikleri üründe bulamayınca aldatıldığını anlayacak ve bir daha o işletmeden alışveriş yapmayacak hatta gerekirse yasal yollara başvurabilecektir. Böyle bir durum ilgili işletme için hem müşteri hem büyük bir imaj kaybı anlamına gelir. Reklâm gibi kişisel satış da, ihtiyaç yaratmak ve tüketicileri belli bir markayı seçmek ya da ihtiyacı olmayan ürünleri satın almaya zorlamak için çeşitli psikolojik manipülasyonlardan yararlanma konusunda eleştirilmektedir. Kişisel satışta kullanılan psikolojik manipülasyonlarla tüketicinin doğal algılama mekanizması alt-üst edilerek tüketicilere satış yapmak amaçlanır. Kişisel satışta kullanılan psikolojik manipülasyonlara örnek olarak, müşterilerin belirli ürünlerin yakında piyasada bulunmayacağı konusunda korkutulması ve kişisel satışta daha çok bayan istihdam edilerek müşterileri ikna etmek için onların cinsel yönlerinin bir etkileme aracı olarak ön plana çıkarılması (Varinli, 2000:71-72), herhangi bir ürünü başka hiçbir yerde bulunmuyormuş gibi gösterip satmaya çalışmak gösterilebilir. Bu tür uygulamalarda,

6 6 VARİNLİ ve KURTOĞLU müşteri psikolojik olarak baskı altına alınmakta ve sağlıklı karar vermesi engellenmektedir. Satış elemanlarının satış yönetimiyle ilişkilerinde oluşabilecek etiksel konular, iki açıdan incelenebilir. Birincisi, satış yönetimi tarafından işe alma, seçme, değerlendirme, ödüllendirme, denetleme ve kontrol ve alan (bölge) tahsisleri gibi daha çok satış yönetimi açısından oluşabilecek etiksel konulardır. İkincisi ise, satış elemanlarının çalıştıkları işletmeye karşı olan etiksel sorumluluklarıdır (Kopp, 1993: 546). Bu sorumluluklar açısından oluşabilecek etiksel problemler şu şekilde sıralanabilir (Torlak, 2001: 258; Varinli, 2000: 70): 1. Rüşvet 2. Dürüst olmama 3. Aldatıcı fiyat 4. Aldatıcı ürün 5. İşletme gizliliğinin ihlali 6. Verilerin manipülasyonu 7. İşletme kaynaklarını doğru kullanmama 8. Raporlarda ve satış kayıtlarında tahrifat yapma 9. İşletme politikalarına uymama 10. Harcamaları şişirme 11. İşletmenin araç-gereçlerini şahsi işleri için kullanma 12. Mesai saatlerine uymama Yukarıda sıralanan etik olmayan uygulamalar, sahada çalışan kişisel satış elemanının karşı karşıya geldiği konulardır. Aynı zamanda, perakendecilik sektöründe çalışan kişisel satış elemanlarının da, bu tür etik olmayan uygulamalarda bulunduğu söylenebilir. Kişisel satış ve perakendecilikte etik konusunda yapılan çalışmalar incelendiğinde bunları; satış yöneticilerinin satışgücünü etik açıdan değerlendirmeye yönelik çalışmalar (Bellizi, Hite, 1989; Bellizi, 1995), satış elemanlarının etiksel değerlendirmeleri ile ilgili çalışmalar (Abratt, Bendixen, Drop, 1999; Dubinsky, Berkowitz, Rudelius, 1980; Korkmaz, Cop, 1999; Levy, Dubinsky, 1983; Torlak, 2002), öğrencilere yönelik yapılan çalışmalar (Burns, Fawcett, Lanasa, 1994;

7 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, Dabholkar, Kellaris, 1992; Morgan, 1978; Stevenson, Bodkin, 1998) ve tüketicilere yönelik olarak yapılan çalışmalar (Babin, Griffin, Boles, 2002; Morgan, 1978) şeklinde gruplandırmak mümkündür. Sözkonusu çalışmalardan doğrudan bu makalenin konusu ile ilgili araştırmaların bulgularını kısaca açıklamakta yarar görülmüştür. Satış elemanlarının etiksel davranışları konusunda departmanlı mağaza ve özellikli mağazalarda çalışan satış elemanları üzerinde yapılan bir araştırmada (Levy, Dubinsky, 1983: 64), her iki mağaza türünde çalışan satış elemanlarının, kişisel satışta oluşabilecek etiksel problemlerle ilgili olarak geliştirilen 31 durumu algılamaları karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda, her iki mağaza türünde çalışan satış elemanlarının da şirket politikası gerektiren ve hâlihazırda şirket politikası mevcut olan durumlar üzerinde hemfikir oldukları, bununla birlikte etiksel olarak anlaşmazlık bulunmayan bazı durumlar için de şirket politikalarının mevcut olması konusunda kafalarında soru işaretleri bulunduğu ortaya çıkmıştır. Perakende satış elemanlarının ve yöneticilerinin etik olmayan davranışları algılamalarını karşılaştırmak amacıyla yapılan bir diğer araştırmayla (Abratt, Bendixen, Drop, 1999), işle ilgili ve tüketicilerle ilgili etik olmayan davranışlar açısından grupların algılamalarının farklı düzeylerde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, satış gücünün işle ve tüketicilerle ilgili etiksel algılamalarının yöneticilerden daha düşük olduğu bulunmuştur. Diğer bir ifadeyle, yöneticilerin, satış gücünden daha etik oldukları ortaya çıkmıştır. Ülkemizde, satış elemanlarının etiksel davranışları konusunda perakendeci mağazalarda çalışan satış elemanları üzerinde yapılan bir araştırmada (Korkmaz, Cop, 1999: ) ise, satış elemanlarının genellikle etiksel değerlere uygun davranış sergilediklerini, ancak kişinin özel yaşamı ile toplum kurallarının her zaman uyumlu olmasının zorunlu olmadığını ve müşterilerin kendilerine yönelik olumsuz davranışlarında her zaman aynı şekilde davranarak tepki göstermenin yanlış olmayacağını düşündükleri sonucuna varılmıştır. Yine bu araştırmaya göre, satış elemanlarının öncelikle kendilerini düşündükleri ve kendi doğrularından yola çıkarak etik davranış sergiledikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca, satış elemanlarının etik davranış geliştirmelerinde cinsiyet yönünden bir farklılık göstermedikleri yine bu araştırmada ortaya çıkmıştır. Yine ülkemizde, perakende sektöründe çalışan satış elemanları üzerinde yapılan bir araştırmada (Torlak, 2002: 776), genel olarak satış elemanlarının Makyavelist eğilimleri arttıkça müşterilerle iletişime verdikleri önemi azalttıkları, sahip oldukları pazar ve müşteri bilgilerini paylaşmada daha cimri davrandıkları ve müşteri şikâyetleri ile ilgili ayrıntılara önem vermemeye başladıkları tespit edilmiştir.

8 8 VARİNLİ ve KURTOĞLU 2. ARAŞTIRMANIN AMACI VE KAPSAMI Ülkemizde son yıllarda giderek sayıları artan departmanlı mağazalarda birçok ülkedeki uygulamadan farklı bir şekilde ağırlıklı olarak satış elemanlarından yararlanılmaktadır. Hem işletme, hem de tüketiciler açısından önemli olan satış elemanlarının davranışı etik boyutundan incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, araştırmanın temel amacı, perakende sektöründe çalışan satış elemanlarının etik algılamalarını tespit etmektir. Satış elemanlarının öğrenim düzeyine, yaşına, işletmedeki görevine, çalıştıkları mağazaya ve satış tecrübesine göre etik algılamalarının farklı olup olmadığını belirmek araştırmanın alt amaçları arasında yer almaktadır. Araştırma yargısal örnekleme yöntemi kullanılarak, perakende sektöründe faaliyet gösteren bir departmanlı mağazanın iki farklı şehirde bulunan üç farklı ölçekteki (Küçük, Orta, Büyük) mağazasında çalışan satış elemanları üzerinde yapılmıştır. Büyük ve küçük ölçekli olan mağazalar bir şehirde, orta ölçekli olan mağaza ise diğer şehirde bulunmaktadır. Bu çalışma, Türkiye de perakendecilik sektöründe ağırlıklı olarak kişisel satışın uygulandığı özellikli, departmanlı vb. mağazalarda uygulanabilirdi. Ancak zaman ve maliyet kısıtları sebebiyle, sadece iki farklı şehirle sınırlı tutulmuştur. 3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ Tanımlayıcı nitelik taşıyan bu araştırmada aşağıdaki yöntem ve araçlardan yararlanılmıştır. Araştırma ile toplanan verilerin analizinde SPSS istatistik programından yararlanılmıştır. Bu istatistik programından yararlanılarak, cevapların yüzde olarak dağılımı, frekansları, aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları belirlenmiş ve bunlar tablolar şeklinde gösterilmiştir. Satış elemanlarının davranışlarında oluşabilecek etik olmayan durumlarla ilgili değişkenlere Faktör Analizi uygulanmıştır. Faktörler itibariyle satış elemanlarının değerlendirmelerinin çalıştıkları mağaza, bulundukları şehir ve demografik özellikleri bakımından farklılık gösterip göstermediğinin tespit edilmesi için de, çok değişkenli analiz türlerinden Çoklu Varyans Analizi (MANOVA) kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, anket yöntemi ile toplanmıştır. Bu amaçla, 2003 yılı Mayıs ayı içinde belirtilen mağazalarda çalışan satış elemanları üzerinde anket çalışması yapılmıştır. Çeşitli ölçeklerde metrik ve metrik olmayan soruların yer verildiği anket formu iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Levy ve Dubinsky (1983: 57-58) tarafından geliştirilen satış elemanlarının davranışlarında oluşabilecek

9 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, etiksel konularla ilgili 27 ifadeyi, 5-Kesinlikle Doğru, 4-Doğru, 3-Fikrim Yok, 2- Yanlış ve 1-Kesinlikle Yanlış şeklinde ağırlıklandırılmış olan 5 noktalı ölçeğe göre değerlendirmeleri istenmiştir. İfadelerden bazıları üzerinde, ülkemiz şartlarına uygun hale getirmek için düzeltmeler yapılmıştır. İkinci bölümde ise, satış elemanlarının demografik özelliklerini belirmeye yönelik sekiz adet soru yer almaktadır. Araştırmada, belirtilen mağazalarda çalışan tüm satış elemanlarına ulaşmak amaçlanmıştır. Bu amaçla, 150 adet anket formu dağıtılmış, bu anket formlarında 86 tanesi geri dönmüştür. Yapılan inceleme sonucunda 4 adet anket formunun eksik ve hatalı doldurulduğu tespit edilmiş, sonuç olarak 82 adet anket değerlendirmeye alınmıştır. Anketin geri dönüş oranı %55 tir Araştırmanın Hipotezleri H 1 : Satış elemanlarının öğrenim düzeyine göre etik algılamaları farklıdır. H 2 : Satış elemanlarının yaşına göre etik algılamaları farklıdır. H 3 : Satış elemanlarının çalıştıkları şehre göre etik algılamaları farklıdır. H 4 : Satış elemanlarının çalıştıkları mağazaya göre etik algılamaları farklıdır. H 5 : Satış elemanlarının satış tecrübesine göre etik algılamaları farklıdır. 4. ARAŞTIRMANIN BULGULARI 4.1. Genel Bulgular Araştırma kapsamında yer alan satış elemanlarının demografik özellikleri ile ilgili bilgiler Tablo 1 de verilmiştir.

10 10 VARİNLİ ve KURTOĞLU Mağaza Büyük Ölçekli Mağaza Orta Ölçekli Mağaza Küçük Ölçekli Mağaza Toplam Cinsiyet Bayan Bay Toplam Yaş arası arası 31-35arası arası 40 dan büyük Toplam Tablo 1. Satış Elemanlarının Demografik Özellikleri Frekans Yüzde 45 54, , , ,0 Frekans Frekans Yüzde 4,9 95,1 100,0 Yüzde 20,0 35,0 25,0 13,8 6,2 100,0 Öğrenim Düzeyi İlkokul Ortaokul Lise Yüksekokul Lisans Toplam İşletmedeki Görevi Yönetici Kasiyer Satış Görevlisi Halkla İlişkiler Görevlisi Diğer Toplam Frekans Frekans Yüzde 4,9 28,0 57,3 4,9 7,9 100,0 Yüzde 11,3 7,5 68,8 2,5 10,0 100,0 Aylık Gelir milyon arası milyon arası milyon arası milyon arası 600 milyondan fazla Toplam Frekans Yüzde 40,3 48,6 4,2 2,7 4,2 100,0 Satış Tecrübesi 5 yıldan az 5-10 yıl arası yıl arası yıl arası 20 yıldan fazla Toplam Frekans Yüzde 20,5 56,4 9,0 11,5 2,5 100,0 Medeni Durum Evli Bekâr Toplam Frekans Yüzde 88,3 11,7 100,0 Mesleği Seçme Nedeni Daha uygun başka meslek seçme imkânı olmadığı için Sevdiği için Aile mesleği olduğu için Satış konusunda eğitim aldığı için Tesadüfen Diğer Toplam Frekans Yüzde 30,9 24,7 4,9 13,6 19,8 6,2 100,0 *Toplam frekansların farklı olması, cevaplayıcıların bazı soruları boş bırakmalarından kaynaklanmaktadır. Araştırma kapsamında yer alan satış elemanlarının, hemen hemen tamamının erkeklerden oluştuğu, %80 inin yaş grubunda yani genç olduğu, %88.9 unun aylık ortalama milyon arası gelire sahip oldukları, büyük çoğunluğunun evli olduğu Tablo 1 den anlaşılmaktadır. Satış elemanlarının, %57,3 ü lise mezunu, %28 i ortaokul mezunudur. Üniversite mezunu (yüksekokul ve lisans) satış elemanlarının oranı ise %12,8 dir. Satış elemanlarının, %68,8 i satış görevlisi olarak çalışmakta ve

11 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, %76,9 u 10 yıla kadar satış tecrübesine sahip bulunmaktadır. Mesleği seçme nedenleri sorulduğunda ise, satış elemanlarının %30,9 unun daha uygun başka bir meslek seçme imkânı olmadığı için, %24,7 sinin sevdiği için ve %19,8 inin ise tesadüfen satış işini seçtikleri anlaşılmaktadır Satış Elemanlarının İfadelere Katılma Durumları Tablo 2 de satış elemanlarının satışta ifadelerle ilgili ortalamaları ve standart sapmaları yer almaktadır. Bu ifadelerden 22 tanesi etik olmayan, 5 tanesi (6, 10,11, 25 ve 27. ifadeler) ise etik durumlarla ilgilidir. Ortalamalara bakılarak, satış elemanlarının genel olarak etik olmayan satış uygulamalarını tasvip etmedikleri, etik uygulamaları da tasvip ettikleri söylenebilir. Tablo 2. Satış Elemanlarının İfadelerle İlgili Ortalamaları İFADE N Ort. S.Sapma 1 Bir ürünü satın alması için müşterilere baskı yapmak 81 1,53 0,76 2 Müşterilere kasıtlı olarak yanlış hesap üstü vermek 82 1,26 0,44 3 Kasada müşterinin bilgisi olmadan bir ürünün fiyatını yüksek yazmak 81 1,28 0,6 4 İndirimli ürünlerin fiyatlarını, normal fiyat olarak söylemek 82 1,67 0,92 5 Sergilenen örnek ürünleri alıp kayboldu diye rapor etmek 81 1,51 0,94 6 Müşteriye söz verilen zamanda ürün hazır olmadığında özür dilemek 82 4,23 1,14 7 Belirli müşterilere ayrıcalıklı davranmak 82 2,15 1,01 8 Müşterinin satın almayı düşündüğü ürünün fiyatının gelecek satış kampanyasında daha uygun olacağı konusunda bilgi vermemek 81 2,65 1,21 9 Şirket çıkarlarını korumak amacıyla satılan ürün hakkında eksik bilgi vermek 81 2,11 0,88 10 Kendisi için uygun olmadığını düşündüğünüz bir ürünü satın almakta ısrar eden müşteriyi caydırmaya çalışmak 82 2,43 1,03 11 Daha önce ilan ettiğiniz bir ürün stoklarda kalmadığında müşteriden özür dilemek 82 4,04 0,99 12 İndirimli ürünleri rafa konmadan önce satın almak 80 1,79 0,67 13 Müşteri için daha düşük fiyatlı bir ürün uygun olduğu halde daha pahalı bir ürünü satmak 82 2,33 0,94 14 Çalışma saatlerini gösteren iş çizelgesini yanlış doldurmak 79 1,7 0,69 15 Eğitim ve tecrübe bakımından yeterli olmadığınız bir işi yapmaya çalışmak 80 1,93 0,76 16 İndirimli ürünleri saklamak ya da depoda bekletmek 82 1,5 0,5 17 Bir ürünü diğer mağazalarda da bulunabildiği halde başka yerde yokmuş gibi satmak 82 2,16 0,91 18 Kendiniz satın almayı düşündüğünüz için bir ürünün son adedini satmamak 82 1,95 0,75 19 Bir arkadaşınıza yetkisi olmadığı halde size çalışan indirimi yapması için teklifte bulunmak 80 1,51 0,53

12 12 VARİNLİ ve KURTOĞLU 20 Satış elemanı olan bir arkadaşınıza ithamda bulunmak 78 1,86 0,83 21 Amirinizin yapmış olduğu hatayı örtmek için sessiz kalmak 82 1,94 0,96 22 Arkadaşlarınızın hatalı davranışlarını yönetime bildirmemek 80 2,36 1,11 23 Başka bir işletmeye geçmeniz durumunda önceki işyeriniz ile ilgili bilgileri yeni işyerinize aktarmak 82 2,28 1,23 24 Sıkıntılı günlerinizde müşterilerle ilgilenmemek 80 1,78 0,66 25 Kötü davranış sergileyen müşteriler karşısında kendinizi savunmak 80 3,15 1,23 26 Şirket tarafından tanınan imkanları kendi çıkarlarınız için kullanmak 80 1,49 0,69 27 Müşteri şikayetlerinde her zaman tüketici yasası doğrultusunda hareket etmek 81 4,02 1,11 *N değerlerinin farklı olması, cevaplayıcıların bu ifadelerle ilgili herhangi bir seçeneği işaretlememelerinden kaynaklanmaktadır. Müşterinin satın almayı düşündüğü ürünün fiyatının gelecek satış kampanyasında daha uygun olacağı konusunda bilgi vermemek, Müşteri için daha düşük fiyatlı bir ürün uygun olduğu halde daha pahalı bir ürünü satmak ve Arkadaşlarınızın hatalı davranışlarını yönetime bildirmemek şeklindeki ifadelerin ortalamasının 3 e yakın çıkması ise dikkat çekicidir. Yine ortalamalara bakarak, satış elemanlarının etik olmayan bu uygulamalar hakkında kararsız kaldıkları söylenebilir Faktör Analizi Sonuçları Faktör analizi sonucunda, özdeğerleri birden büyük olan dokuz faktör belirlenmiştir. Bu faktörler; müşteriye etik davranmama, kendi çıkarını düşünme, bilgi taşıma, iş arkadaşlarını ve indirimleri istismar etme, fiyat ve ürün istismarı, hataları gizleme, bilgileri gizleme, işletme imkânlarını istismar etme, işle ilgili etik olmayan davranışlar ve işletme imkânlarını istismar etme ve iş arkadaşlarını itham etme olarak adlandırılmıştır. Faktörlere ait varyanslar toplamı çıkmıştır. Tablo 3 te faktörler ve her bir faktöre ait faktör yükleri, toplam varyans içindeki payları ve öz değerleri verilmiştir.

13 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, Faktörler ve Değişkenler Tablo 3. Faktör Analizi Sonuçları Faktör Yükleri Varyans % Öz Değerleri Faktör 1: Müşteriye Etik Davranmama 13,400 3,797 1-Kasada müşterinin bilgisi olmadan bir ürünün fiyatını yüksek yazmak,889 2-İndirimli ürünlerin fiyatlarını, normal fiyat olarak söylemek,752 3-Müşterilere kasıtlı olarak yanlış hesap üstü vermek,747 4-Sergilenen örnek ürünleri alıp kayboldu diye rapor etmek,644 5-Bir ürünü satın alması için müşterilere baskı yapmak,549 Faktör 2: Kendi Çıkarını Düşünme 2,260 8,645 6-Belirli müşterilere ayrıcalıklı davranmak,790 7-Kendiniz satın almayı düşündüğünüz için bir ürünün son adedini satmamak,691 8-İndirimli ürünleri rafa konmadan önce satın almak,632 Faktör 3: Bilgi Taşıma 1,774 7,454 9-Başka bir işletmeye geçmeniz durumunda önceki işyeriniz ile ilgili bilgileri,822 yeni işyerinize aktarmak Faktör 4: İş Arkadaşlarını ve İndirimleri İstismar Etme 1,672 7, Bir arkadaşınıza yetkisi olmadığı halde size çalışan indirimi yapması için teklifte bulunmak, İndirimli ürünleri saklamak ya da depoda bekletmek, Sıkıntılı günlerinizde müşterilerle ilgilenmemek,465 Faktör 5: Fiyat ve Ürün İstismarı 1,518 7, Müşterinin satın almayı düşündüğü ürünün fiyatının gelecek satış kampanyasında daha uygun olacağı konusunda bilgi vermemek, Bir ürünü diğer mağazalarda da bulunabildiği halde başka yerde yokmuş gibi satmak -,623 Faktör 6: Hataları Gizleme 1,240 7, Amirinizin yapmış olduğu hatayı örtmek için sessiz kalmak, Müşteri için daha düşük fiyatlı bir ürün uygun olduğu halde daha pahalı bir ürünü satmak,484 Faktör 7: Bilgileri Gizleme 1,198 6, Arkadaşlarınızın hatalı davranışlarını yönetime bildirmemek -, Şirket çıkarlarını korumak amacıyla satılan ürün hakkında eksik bilgi vermek,629

14 14 VARİNLİ ve KURTOĞLU Faktör 8: İşle İlgili Etik Olmayan Davranışlar 1,078 6, Eğitim ve tecrübe bakımından yeterli olmadığınız bir işi yapmaya çalışmak 20-Çalışma saatlerini gösteren iş çizelgesini yanlış doldurmak,628 Faktör 9: İşletme İmkânlarını İstismar Etme ve İş Arkadaşlarını İtham Etme 21-Şirket tarafından tanınan imkânları kendi çıkarlarınız için kullanmak, Satış elemanı olan bir arkadaşınıza ithamda bulunmak,622 Varimax rotasyonlu temel bileşenler faktör analizi. KMO:0.612, Barlett s testi:409,311; p<0.000.,753 1,007 6,096 Müşteriye Etik Davranmama (Faktör 1): Bu faktörün açıkladığı varyans yüzdesi, dir. Faktöre ait değişkenlere genel olarak bakıldığında, satış elemanları ile müşteriler arasında oluşan etik olmayan durumlarla ilgili oldukları görülmektedir. Bu faktöre katkı sağlayan beş değişken içerisinde luk değerle Kasada müşterinin bilgisi olmadan bir ürünün fiyatını yüksek yazma en büyük değere sahiptir. Daha sonra sırasıyla; indirimli ürünlerin fiyatlarını, normal fiyat olarak söyleme (faktör yükü 0.752), müşterilere kasıtlı olarak yanlış hesap üstü verme (faktör yükü 0.747), sergilenen örnek ürünleri alıp kayboldu diye rapor etme (faktör yükü 0.644) gelmektedir. Bir ürünü satın alması için müşterilere baskı yapma değişkeni ise değeri ile bu faktöre en az katkıyı sağlamaktadır. Tüm değişkenlerin faktör yükleri, %50 nin üzerindedir. Faktöre katkı sağlayan değişkenler incelendiğinde, değişkenlerin daha çok satış elemanlarının müşterileri aldatmaya yönelik davranışları ile ilgili olduğu görülmektedir. Perakende sektöründe müşteri işletmenin son iletişim noktası olan kasanın ayrı bir önem taşıdığı bilinen bir gerçektir. Hatta kasiyerin davranışı sebebiyle tercih edilmeyen mağazalara birçok örnek vermek mümkündür. Bu nedenle, kasiyerler tarafından yapılan etik olmayan uygulamaların bu faktöre daha fazla katkı sağlaması anlamlı bir sonuçtur. Kendi Çıkarını Düşünme (Faktör 2): Bu faktörün açıkladığı varyans yüzdesi, 2,260 tır. Bu faktör satış elemanlarının bazı müşterilere ayrıcalıklı davranması ve işletmenin müşteriler için sağladığı bazı avantajları kendi çıkarına kullanması ile ilgili değişkenlerden oluşmaktadır. Bu faktöre en yüksek katkıyı lık değerle Belirli müşterilere ayrıcalıklı davranmak değişkeni sağlamaktadır. Kendiniz satın almayı düşündüğünüz için bir ürünün son adedini satmamak ve İndirimli ürünleri rafa konmadan önce satın almak değişkenleri ise sırasıyla lik ve lik değerlerle bu faktöre katkı sağlamaktadır. Bu faktörde de tüm değişkenlerin faktör yükleri, %50 nin üzerindedir. Bu faktöre katkı sağlayan değişkenler maalesef çok sık rastlanılan uygulamalardır. Satış elemanlarını bu tür davranışlara iten sebepler arasında, ülkemizde arkadaşlık ve akrabalık ilişkilerinin daha sıkı olması ve bu

15 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, ilişkinin istismarının yaygın olması, satış elemanlarının eğitim eksikliği, perakende sektöründe çalışan satış elemanlarının genelde düşük ücret almaları gibi sebepler sayılabilir. Bilgi Taşıma (Faktör 3): Bu faktör tek bir değişkenden oluşmaktadır ve açıkladığı varyans yüzdesi tür. Bu faktöre, Başka bir işletmeye geçmeniz durumunda önceki işyeriniz ile ilgili bilgileri yeni işyerinize aktarmak değişkeni değerle tek başına katkıda bulunmaktadır. İş Arkadaşlarını ve İndirimleri İstismar Etme (Faktör 4): Bu faktörün açıkladığı varyans yüzdesi, 1,672 dir. Bu faktöre katkı sağlayan değişkenler incelendiğinde, Bir arkadaşınıza yetkisi olmadığı halde size çalışan indirimi yapması için teklifte bulunmak ve İndirimli ürünleri saklamak ya da depoda bekletmek değişkenlerinin sırasıyla ve lik değerlerle daha fazla katlı sağladıkları görülmektedir. Sıkıntılı günlerinizde müşterilerle ilgilenmemek değiş değerle bu faktöre en az katkıyı ağlamaktadır. Bu sebeple bu faktör İş Arkadaşlarını ve İndirimleri İstismar Etme olarak adlandırılmıştır. Fiyat ve Ürün İstismarı (Faktör 5): Bu faktörün açıkladığı varyans yüzdesi, 1,518 dir. Bu faktör iki değişkenden oluşmaktadır. Müşterinin satın almayı düşündüğü ürünün fiyatının gelecek satış kampanyasında daha uygun olacağı konusunda bilgi vermemek değişkeni lik değerle, Bir ürünü diğer mağazalarda da bulunabildiği halde başka yerde yokmuş gibi satmak değişkeni ise lük değerle faktöre katkıda bulunmaktadır. Hataları Gizleme (Faktör 6): Bu faktörün açıkladığı varyans yüzdesi, 1,240 tır. Faktöre katkı sağlayan iki değişken incelendiğinde Amirinizin yapmış olduğu hatayı örtmek için sessiz kalmak değişkeninin lik değerle, Müşteri için daha düşük fiyatlı bir ürün uygun olduğu halde daha pahalı bir ürünü satmak (Faktör Yükü:0.484) değişkeninden çok daha fazla katkı sağladığı görülmektedir. Bu yüzden bu faktör, birinci değişken dikkate alınarak Hataları Gizleme şeklinde adlandırılmıştır. Bilgileri Gizleme (Faktör 7): Bu faktörün açıkladığı varyans yüzdesi dir. Faktöre katkı sağlayan iki değişken incelendiğinde, değişkenlerin satış elemanlarının iş arkadaşları ve ürünler hakkındaki bilgileri gizlemeleri ile ilgili olduğu görülmektedir. Bu faktöre Arkadaşlarınızın hatalı davranışlarını yönetime bildirmemek değişkeni lük değerle, Şirket çıkarlarını korumak amacıyla satılan ürün hakkında eksik bilgi vermek değişkeni ise 0,629 luk değerle katkı sağlamaktadır. Her iki değişkenin faktör yükü %50 nin üzerindedir.

16 16 VARİNLİ ve KURTOĞLU İşle İlgili Etik Olmayan Davranışlar (Faktör 8): Bu faktörün açıkladığı varyans yüzdesi dir. Faktöre katkı sağlayan iki değişken incelendiğinde, değişkenlerin yapılan işle ilgili oldukları görülmektedir. Bu faktöre Eğitim ve tecrübe bakımından yeterli olmadığınız bir işi yapmaya çalışmak değişkeni 0.753, Çalışma saatlerini gösteren iş çizelgesini yanlış doldurmak değişkeni de lük değerlerle katkı sağlamaktadır. Bu faktörde de her iki değişkenin faktör yükü %50 nin üzerindedir. İşletme İmkânlarını İstismar Etme ve İş Arkadaşlarını İtham Etme (Faktör 9): Son faktör olan bu faktörün açıkladığı varyans yüzdesi dir. Bu faktöre Şirket tarafından tanınan imkânları kendi çıkarlarınız için kullanmak değişkeni lık değerle, Satış elemanı olan bir arkadaşınıza ithamda bulunmak değişkeni de lik değerle katkıda bulunmaktadır MANOVA Analizi Sonuçları Faktörler itibariyle satış elemanlarının etik algılamalarının, çalıştıkları mağaza, şehir, yaş, gelir, satış tecrübesi ve öğrenim düzeylerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla çok değişkenli analiz türlerinden Çoklu Varyans Analizi (MANOVA) yapılmıştır. Analiz sonucunda satış elemanlarının etiksel değerlendirmelerinin, çalıştıkları mağaza ve satış tecrübesine göre farklılık gösterdiği; yaş, çalıştıkları şehir ve öğrenim düzeyine göre farklılık göstermediği ortaya çıkmıştır Satış Elemanlarının Çalıştıkları Mağazaya Göre Etik Değerlendirmeleri Manova analizi sonucunda, çalıştıkları mağazaya göre satış elemanlarının etik değerlendirmelerinin, %5 anlamlılık düzeyinde farklı olduğu ortaya çıkmıştır (Tablo 4). Satış elemanlarının çalıştıkları mağazaya göre etik değerlendirmeleri, Kendi Çıkarını Düşünme ve Fiyat ve Ürün İstismarı faktörleri itibariyle farklılık göstermektedir. Tablo 4 teki sonuçlara bakılarak, her iki faktör itibariyle de mağaza ölçeği büyüdükçe satış elemanların etik değerlendirme düzeylerinin arttığı söylenebilir. Bunun sebebi, büyük ölçekli mağazalarda nispeten daha kalifiye eleman çalıştırılması olabilir.

17 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, Tablo 4. Çalıştıkları Mağazaya Göre Satış Elemanlarının Etik Değerlendirmelerinin Farklı Olup Olmadığını Gösteren Varyans Analizi Sonucu Özeti Faktörler Ortalamalar F Anlamlılık Faktör 1: Müşteriye Etik Davranmama 1,55 1,28 1,40 1,647,199 Faktör 2: Kendi Çıkarını Düşünme 1,77 2,17 2,22 5,596,005 a Faktör 3: Bilgi Taşıma 2,07 2,58 2,50 1,546,219 Faktör 4: İş Arkadaşlarını ve İndirimleri İstismar Etme 1,59 1,61 1,56,093,911 Faktör 5: Fiyat ve Ürün İstismarı 2,24 2,57 2,61 3,162,048 b Faktör 6: Hataları Gizleme 2,13 1,95 2,33 1,275,285 Faktör 7: Bilgileri Gizleme 2,24 2,18 2,39,457,635 Faktör 8: İşle İlgili Etik Olmayan Davranışlar 1,86 1,74 1,67,734,483 Faktör 9: İşletme İmkânlarını İstismar Etme ve İş Arkadaşlarını İtham Etme 1,72 1,53 1,69,714,493 a %1 anlam düzeyinde, b %5 anlam düzeyinde; 1 Büyük Ölçekli Mağaza, 2 Orta Ölçekli Mağaza, 3 Küçük Ölçekli Mağaza Hotelling T= 1,714; p= Kendi çıkarını düşünme faktörünü etik olmayan bir uygulama olarak görme düzeyi mağaza ölçeği büyüdükçe artmaktadır. Bu durum şu anlama gelmektedir: Mağaza ölçeği büyüdükçe satış elemanlarının işletmeye bağlılıkları artmakta ve kendi çıkarlarından önce işletme çıkarlarını düşünmektedirler. Fiyat ve Ürün İstismarı faktöründe de benzer bir durum ortaya çıkmaktadır. Burada da mağazaların büyüklük ölçeği arttıkça satış elemanlarının bu tür bir uygulamayı etik olmayan bir uygulama olarak görme düzeyleri artmaktadır. Bunun sebebi olarak, daha büyük ölçekli mağazalarda eğitim imkânlarının daha fazla olması ve dolayısıyla da burada çalışan satış elemanlarının daha kalifiye ve bilinçli olmaları gösterilebilir Satış Elemanlarının Satış Tecrübelerine Göre Etik Değerlendirmeleri Manova analizi sonucunda, satış tecrübelerine göre satış elemanlarının etik değerlendirmelerinin, %10 anlamlılık düzeyinde farklı olduğu ortaya çıkmıştır (Tablo 5).

18 18 VARİNLİ ve KURTOĞLU Tablo 5. Satış Tecrübelerine Göre Satış Elemanlarının Etik Değerlendirmelerinin Farklı Olup Olmadığını Gösteren Varyans Analizi Sonucu Özeti Faktörler Ortalamalar F Anlamlılık Faktör 1: Müşteriye Etik Davranmama 1,24 1,49 1,46 1,316,274 Faktör 2: Kendi Çıkarını Düşünme 1,90 2,00 1,81,776,464 Faktör 3: Bilgi Taşıma 2,63 2,30 2,00 1,061,351 Faktör 4: İş Arkadaşlarını ve İndirimleri İstismar Etme 1,48 1,58 1,69 1,077,346 Faktör 5: Fiyat ve Ürün İstismarı 2,47 2,32 2,56,966,385 Faktör 6: Hataları Gizleme 2,22 2,15 1,97,553,578 Faktör 7: Bilgileri Gizleme 2,63 2,11 2,25 3,561,033 a Faktör 8: İşle İlgili Etik Olmayan Davranışlar 1,75 1,82 1,81,076,927 Faktör 9: İşletme İmkânlarını İstismar Etme ve İş 1,69 1,61 1,81,615,543 Arkadaşlarını İtham Etme a %5 anlam düzeyinde; 1 5 yıldan az, yıl arası, 3 10 yıldan fazla Hotelling T= 1,572; p= Tablo 5 teki sonuçlara bakılarak, Bilgileri Gizleme faktörü itibariyle satış tecrübesi az olan satış elemanlarının etik değerlendirme düzeylerinin diğerlerinden daha düşük olduğu söylenebilir. Bunun sebebi, satış tecrübesi fazla olan satış elemanlarının daha profesyonel olmaları ve iş ilişkilerinde daha fazla profesyonel daha az duygusal davranmaları olabilir. Yapılan analizlere dayanarak, araştırma bulgularını şöyle özetlemek mümkündür: Satış elemanlarının öğrenim düzeyine göre etik algılamaları farklı değildir (H 1 red). Satış elemanlarının yaşına göre etik algılamaları farklı değildir (H 2 red). Satış elemanlarının çalıştıkları şehre göre etik algılamaları farklı değildir (H 3 red). Satış elemanlarının çalıştıkları mağazaya göre etik algılamaları farklıdır (H 4 kabul). Satış elemanlarının satış tecrübesine göre etik algılamaları farklıdır (H 5 kabul). Böylece iki hipotezimiz kabul edilmiş ve diğer üç hipotezimiz red edilmiştir.

19 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, SONUÇ Günümüzde işletmeler faaliyetlerini sürekli etkileşim içinde oldukları bir çevrede yürütmektedirler. Bu sebeple, işletmeler toplumdan bağımsız olarak düşünülemez. İşletmeler temel amaçları olan kâr elde etmek ve varlıklarını sürdürmenin yanında topluma hizmet etmek ve faaliyetlerinde sosyal sorumluluk ve etik bilinciyle hareket etmek zorundadırlar. İşletme faaliyetleri arasında toplumla direkt olarak ilişkili olan ve kamuoyu önünde cereyan eden faaliyet pazarlamadır. İşletmelerin pazarlama faaliyetlerindeki davranış tarzı toplum tarafından hemen fark edilir ve olumlu ya da olumsuz olarak değerlendirilir. Tüketiciler artan iletişim ve eğitim imkânları ile giderek bilinçlenmekte ve topluma ve toplumun yaşadığı doğal çevreye zarar veren ve faaliyetlerinde etik davranmayarak tüketicileri aldatmaya ve yanıltmaya çalışan işletmelere karşı tepkilerini belirtmektedirler. Pazarlama faaliyetlerinin en önemli unsurlarından biri olan kişisel satış çabalarında etik çatışmalara rastlamak mümkündür. Özellikle satış elemanlarının etik algılamaları, işletmelerin etik satış çabaları yürütmesinde etkili olan önemli bir faktördür. Satış elemanlarının etik algılamalarını tespit etmek amacıyla yapılan bu araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır. Satış elemanlarının genel olarak etik olmayan satış uygulamalarını tasvip etmedikleri, etik uygulamaları da tasvip ettikleri söylenebilir. Müşterinin satın almayı düşündüğü ürünün fiyatının gelecek satış kampanyasında daha uygun olacağı konusunda bilgi vermemek, Müşteri için daha düşük fiyatlı bir ürün uygun olduğu halde daha pahalı bir ürünü satmak ve Arkadaşlarınızın hatalı davranışlarını yönetime bildirmemek şeklindeki ifadelerin ortalamasının 3 e yakın çıkması ise dikkat çekicidir. Satış elemanlarının etik olmayan bu uygulamalar hakkında kararsız kaldıkları söylenebilir Satış elemanlarının etiksel değerlendirmelerinin, çalıştıkları mağaza, şehir, yaş, gelir, satış tecrübesi ve öğrenim düzeylerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılan Çoklu Varyans Analizi (MANOVA) sonucuna göre, satış elemanlarının etiksel değerlendirmelerinin, çalıştıkları mağaza ve satış tecrübesine göre farklılık gösterdiği; Çalıştıkları şehir, yaş ve öğrenim düzeyine göre farklılık göstermediği ortaya çıkmıştır.

20 20 VARİNLİ ve KURTOĞLU Satış elemanlarının çalıştıkları mağazaya göre etik değerlendirmeleri, Kendi Çıkarını Düşünme ve Fiyat ve Ürün İstismarı faktörleri itibariyle farklılık göstermektedir. Her iki faktör itibariyle de mağaza ölçeği büyüdükçe satış elemanların etik algılama düzeylerinin arttığı söylenebilir. Ayrıca satış elemanlarının etik değerlendirmelerinin satış tecrübelerine göre de farklılık göstermektedir. Bilgileri Gizleme faktörü itibariyle satış tecrübesi az olan satış elemanlarının etik algılama düzeylerinin diğerlerinde daha yüksek olduğu söylenebilir. Ülkemizde perakendecilik sektörünün giderek geliştiği, uluslararası zincirlerin ülkemizde faaliyet göstermeye başladığı ve perakendeciler arasında rekabetin giderek arttığı söylenebilir. Ayrıca tüketiciler gerek devlet tarafından yapılan çalışmalar ve düzenlemelerle, gerekse de tüketiciyi korumaya yönelik faaliyet gösteren kuruluşların yaptığı çalışmalarla giderek bilinçlenmektedir. Böyle bir ortamda, perakendeci kuruluşların müşterileri ile olan ilişkilerinde etik davranma zorunluluğu giderek artmaktadır. Bu çalışmada perakende sektöründe çalışan satış elemanlarının davranışlarında oluşabilecek etik olmayan uygulamalar tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu tür uygulamaların ortadan kalkması ve bunun sonucunda da hem tüketicilerin hem de perakendecilerin karşılıklı kazanç sağlamaları umulmaktadır. Bu araştırma belirli bir mağaza türünde çalışan satış elemanlarının etik algılamaları belirlemeye yönelik olarak yapılmıştır. Ağırlıklı olarak kişisel satışın ön planda olduğu özellikli mağazalarda da yapılabilir. Ayrıca, mağaza türüne bakılmaksızın kişisel satışın yoğun olduğu tüm işletmelere uygulanabilir. Bu çalışma, sadece belirli bir bölgedeki iki farklı şehirde yapılmıştır. Böyle bir araştırma tüm ülke geneli için uygulanabilir.

21 C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, KAYNAKÇA Abratt, Russell, Michael Bendixen, Karen Kop. (1999), Ethical Perceptions of South African Retailers: Management and Sales Personel, International Journal of Retail & Distribution Management, Vol.27, Number 2; Aydın, İnayet Pehlivan (2002), Yönetsel, Mesleki ve Örgütsel Etik, 3. Baskı, Pegama Yayıncılık, Ankara. Babin, Barry J., Mitch Griffin, James S. Boles (2004), Buyers Reactions to Beliefs in The Retail Envorinment, Journal of Business Research, Vol. 57, Issue. 10, October; Bellizzi, Joseph A. (1995), Committing and Supervising Unethical Sales Force Behavior: The Effects of Victim Gender, Victim Status, and Sales Force Motivational Techniques, Journal of Personel Selling&Sales Management, Vol.XV, Number 2, Spring; Bellizzi, Joseph A. (1989), Supervising Unethical Salesforce Behavior, Journal of Marketing, Vol. 53, April; Bruns, David J., Jeffrey K. Fawcett, John Lanasa (1994), Business Students Ethical Perceptions of Retail Situations: A Microcultural Comparison, Journal of Business Ethics, 13; Cevizci, Ahmet (2002), Etiğe Giriş, Paradigma Yayınları, İstanbul. Dabholkar, Pratibha A., James J. Kellaris (1992), Toward Understanding Marketing Students Ethical Judgment of Controversial Personel Selling Practices, Journal Business Research, 24; Dubinsky, Alan J., Eric N. Berkowitz, William Rudelius (1980), Ethical Problems of Field Sales Personel, MSU Business Topics, Summer; Kopp, Robert J. (1993), Ethical Issues in Personal Selling and Sales Force Management, in N. Craig Smith, John A. Quelch, Ethics in Marketing, Richard D. Irwin Inc., Boston; Korkmaz, Sezer, Ruziye Cop (1999), Kadın ve Erkek Satış Elemanları Arasındaki Etiksel Farklılıklar, 4. Ulusal Pazarlama Kongresi, 21.Yüzyıl Eşiğinde Pazarlama, Mustafa Kemal Üniversitesi İİBF, Antakya-Hatay; Levy, Michael, Alan J. Dubinsky (1983), Identifying and Addressing Retail Salespeople s Ethical Problems: A Method and Application, Journal of Retailing, Vol.59, Number 1, Spring;

22 22 VARİNLİ ve KURTOĞLU Morgan, Jr., Fred W. (1978), Effect of Experience of Salesman and Experimenter Influence on Perceptions of Salesman Ethics, The Journal of Psychology, 98; Murphy, L. (1987), Did You Salesman Lie to Get His Job?, Sales and Marketing Management, 139; Stevenson, Thomas H., Charles D. Bodkin (1998), A Cross-National Comparison of University Students Perceptions Regarding the Ethics and Acceptability of Sales Practices, Journal of Business Ethics, 17; Taşkın, Erdoğan (1990), Kişisel Satış ve Tüketicinin Korunması, Pazarlama Dünyası, Yıl:4, Sayı:23; Tek, Ömer Baybars (1999), Pazarlama İlkeleri, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş, İstanbul. Torlak, Ömer (2001), Pazarlama Ahlakı, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş., İstanbul. Torlak, Ömer (2002), Pazar Bilgisini Paylaşmada Satış Elemanlarının Kişilik Özelliklerinin Rolü Üzerine Bir Araştırma, I. Ulusal Bilgi, Ekonomi ve Yönetim Kongresi, Kocaeli Üniversitesi İİBF, Hereke-Kocaeli; Türkçe Sözlük (1988), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara. Varinli, İnci (2000), Pazarlama Ahlakı ve Kayseri deki Küçük ve Orta Ölçekli İşletme Yöneticilerinin Pazarlama Ahlakına İlişkin Değerlendirmeleri, Kayseri Ticaret Odası Yayını No:45, Kayseri.

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ

Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet S. İLKAY Uzman Tülin FİLİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARININ ÖRGÜTSEL BAĞLILIK DÜZEYLERİNİN ÖLÇÜLMESİ: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ ÇALIŞANLARI ÜZERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. Demet ÜNALAN Doç. Dr. Mehmet

Detaylı

TÜKETİCİLERİN SÜPERMARKET TERCİHİNDE ETKİLİ OLAN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

TÜKETİCİLERİN SÜPERMARKET TERCİHİNDE ETKİLİ OLAN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA TÜKETİCİLERİN SÜPERMARKET TERCİHİNDE ETKİLİ OLAN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA Mesut ÇAKIR Adnan Menderes Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yrd.Doç.Dr. E-posta: mcakir@adu.edu.tr

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU

PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU PAZARLAMA YÖNETİMİNDE SATIŞ PROMOSYONU Tutundurma karmasının tekrar hatırlayacak olursak Satış promosyonu, tutundurma karmasının bir bileşenidir. Tutundurma elemanları: 1. Reklam, 2. Halkla ilişkiler (PR),

Detaylı

PAZARLAMA KARMASINDA TUTUNDURMA VE YENİ TUTUNDURMA STRATEJİLERİ PAZARLAMA İLKELERİ

PAZARLAMA KARMASINDA TUTUNDURMA VE YENİ TUTUNDURMA STRATEJİLERİ PAZARLAMA İLKELERİ PAZARLAMA KARMASINDA TUTUNDURMA VE YENİ TUTUNDURMA STRATEJİLERİ PAZARLAMA İLKELERİ TUTUNDURMA Tutundurma, pazarlama stratejilerinin belirlenmesinde önemli rol oynayan kontrol edilebilir pazarlama değişkenlerinden

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

EĞİTİMDE YEŞİL İNSAN TÜKETİMDE YEŞİL ÜRÜN: NAZİLLİ İİBF VE NAZİLLİ MYO ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR DUYARLILIK ANALİZİ ÇALIŞMASI

EĞİTİMDE YEŞİL İNSAN TÜKETİMDE YEŞİL ÜRÜN: NAZİLLİ İİBF VE NAZİLLİ MYO ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR DUYARLILIK ANALİZİ ÇALIŞMASI EĞİTİMDE YEŞİL İNSAN TÜKETİMDE YEŞİL ÜRÜN: NAZİLLİ İİBF VE NAZİLLİ MYO ÖĞRENCİLERİNE YÖNELİK BİR DUYARLILIK ANALİZİ ÇALIŞMASI Hulusi DOĞAN Adnan Menderes Üniversitesi Doç. Dr. Nazilli İİBF Fakültesi hulusidogan@gmail.com

Detaylı

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ

GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ GİRİŞİMCİNİN GÜNDEMİ Girişimcinin Gündemi GİRİŞİMCİLER VE KOBİ LER AÇISINDAN MARKA VE ÖNEMİ Günal ÖNCE Günümüzde markalara, Amerikan Pazarlama Birliği nin tanımladığının yanı sıra sadece sahip oldukları

Detaylı

Başarıya Bağlılık Taahhüdü

Başarıya Bağlılık Taahhüdü Başarıya Bağlılık Taahhüdü İyi İş uygulamaları Lider olan BENİMLE başlar. QuestNet TM Bağımsız Temsilcisi olarak QNet ile olan görüşmelerimde dürüst ve adil olacak; tüm profesyonel etkinliklerimi, kendi

Detaylı

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department

The Study of Relationship Between the Variables Influencing The Success of the Students of Music Educational Department 71 Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Yıl 9, Sayı 17, Haziran 2009, 71-76 Müzik Eğitimi Anabilim Dalı Öğrencilerinin Başarılarına Etki Eden Değişkenler Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Detaylı

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta

Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA. Beta Doç.Dr. Mehmet MARANGOZ İNTERNETTE PAZARLAMA İstanbul - 2014 Beta I Yayın No : 3055 İşletme-Ekonomi Dizisi : 639 1. Baskı - Ocak 2014 - İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-082 - 0 Copyright Bu kitab n bu bas s

Detaylı

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir.

İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. PAZARLAMA İLETİŞİMİ İLETİŞİM NEDİR? İletişim: Bir düşüncenin, bilginin, haberin veya mesajın kişiler, gruplar ve örgütler arasında karşılıklı değiş tokuş sürecidir. -SÖZLÜ -SÖZSÜZ *İletişimden Söz Edebilmek

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Bölümlendirmesi Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün ve hizmetleriyle

Detaylı

Kişisel Satışta Etik: Adana İlindeki Tıbbi Satış Temsilcilerinin Etik Tutumlarının İncelenmesi

Kişisel Satışta Etik: Adana İlindeki Tıbbi Satış Temsilcilerinin Etik Tutumlarının İncelenmesi Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Kişisel Satışta Etik: Adana İlindeki Tıbbi Satış Temsilcilerinin Etik Tutumlarının İncelenmesi Sezen BOZYİĞİT 1 Erdem AKKAN 2 Öz Etik

Detaylı

KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK

KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE PAZARLAMA İŞLEVİ VE YENİ PAZARLAMA YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK Küçük İşletmelerde Pazarlama İşlevi Pazarlama sadece bir satış eylemi değildir. Üretimden önce yapılan Pazar

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Ertuğrul YOZGAT (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (İş Müfettişi

Detaylı

İşletme Öğrencilerinin Etik Algıları Üzerine Ampirik Bir Çalışma

İşletme Öğrencilerinin Etik Algıları Üzerine Ampirik Bir Çalışma İşletme Öğrencilerinin Etik Algıları Üzerine Ampirik Bir Çalışma Recai Coşkun * Osman Karamustafa ** Bu çalışma, işletme öğrencilerinin, verilen bazı rol ve durumlarda nasıl bir etik tavır sergilediklerini

Detaylı

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama

Tutundurma Karması. Reklam. Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama Tutundurma Karması Reklam Kişisel satış Satış Geliştirme Halkla ilişkiler Doğrudan Pazarlama İşletmelere tarihsel olarak, tutundurma metotları içinde önce kişisel satıştan; sonra reklâmlardan; daha sonra,

Detaylı

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET ABSTRACT Muğla Üniversitesi SBE Dergisi Güz 2001 Sayı 5 ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BAŞARILARI ÜZERİNE ETKİ EDEN BAZI FAKTÖRLERİN ARAŞTIRILMASI (MUĞLA ÜNİVERSİTESİ İ.İ.B.F ÖRNEĞİ) ÖZET Erdoğan GAVCAR * Meltem ÜLKÜ

Detaylı

Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır.

Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır. Değerli Sektör Yöneticileri; Alanya Ticaret ve Sanayi Odası (ALTSO) tarafından yürütülen bu projenin genel amacını şu konular oluşturmaktadır. Otelcilik sektöründe çalışanların niteliklerini ve uzmanlaşmalarını

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2012 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu OCAK 2013 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Sigortacılık Etik İlkeleri

Sigortacılık Etik İlkeleri Sigortacılık Etik İlkeleri ETİK İLKELERİN AMACI Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Sigortacılık Etik İlkelerinin amacı; sigorta ve reasürans şirketlerinin, müşterileri, çalışanları, aracıları,

Detaylı

PERAKENDE YÖNETİMİ: İndirimli Gıda Marketlerinde Müşteri Olma Niyetine Yönelik Bir Araştırma YRD. DOÇ. DR. ULUN AKTURAN

PERAKENDE YÖNETİMİ: İndirimli Gıda Marketlerinde Müşteri Olma Niyetine Yönelik Bir Araştırma YRD. DOÇ. DR. ULUN AKTURAN I PERAKENDE YÖNETİMİ: İndirimli Gıda Marketlerinde Müşteri Olma Niyetine Yönelik Bir Araştırma YRD. DOÇ. DR. ULUN AKTURAN II Yay n No : 2552 flletme-ekonomi : 522 1. Baskı Ekim 2011 İSTANBUL ISBN 978-605

Detaylı

Tüketicilerin Helal Ürünler Hakkındaki Algılama, Tutum ve Beklentilerini Tespit Etmeye Yönelik Bir Araştırma

Tüketicilerin Helal Ürünler Hakkındaki Algılama, Tutum ve Beklentilerini Tespit Etmeye Yönelik Bir Araştırma Tüketicilerin Helal Ürünler Hakkındaki Algılama, Tutum ve Beklentilerini Tespit Etmeye Yönelik Bir Araştırma Ramazan KURTOĞLU Yrd.Doç.Dr., Bozok Üniversitesi, İİBF kurtoglu38@gmail.com Behiye ÇİÇEK YL

Detaylı

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması

Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Pazar Bölümlendirmesi Pazar Araştırması Pazarlama Araştırması Umut Al umutal@hacettepe.edu.tr - 1 Pazar Bölümlendirmesi Bir kurumun ürün ve hizmetlerine talep gösteren bireylerin oranı ile kurumun ürün

Detaylı

Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı

Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı ALI HAYDAR DOĞU KARADENIZ TEKNIK ÜNIVERSITESI, ENFORMATIK BÖLÜMÜ TRABZON Bilgi Toplumu Stratejisi Türkiye nin bilgi toplumuna dönüşüm

Detaylı

DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR

DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR DOĞRUDAN PAZARLAMA SEKTÖR ARAŞTIRMASI ÖZET RAPOR TEMMUZ 2009 Bu araştırma projesi Doğrudan Pazarlama İletişimcileri Derneği için tarafından hazırlanmıştır. Yazılı izin alınmadan çoğaltılamaz ve üçüncü

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI. 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI 2011 Yılı Çalışan Memnuniyeti Anket Raporu ARALIK 2011 1.1 Araştırmanın Amacı Araştırmada, Dokuz Eylül Üniversitesi Strateji Geliştirme

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz...iii

İÇİNDEKİLER. Önsöz...iii İÇİNDEKİLER Önsöz...iii BİRİNCİ BÖLÜM GENEL OLARAK PAZARLAMA 1.1. Pazarlamanın Tanımı ve Kapsamı... 1 1.2. Pazarlamanın Özellikleri... 3 1.3. Pazarlamanın Temel Kavramları... 3 1.4. Pazarlamanın Diğer

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları

Antalya, 2015 FEP. Katılımcı Anket. Sonuçları FEP Katılımcı Anket Sonuçları Antalya, 2015 w Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı (TBM) Formatör Eğitim Programı (FEP) Uygulama Değerlendirme Raporu (Yönetici Özeti) Antalya da 10.11.2014 ile

Detaylı

YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ YATÇILARIN MARİNA TERCİHİNDE ALGILANAN HİZMET KALİTESİNİN MARİNA BAĞLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Öğr. Gör. Can KARAOSMANOĞLU Yaşar Üniversitesi - MYO Marina ve Yat İşletmeciliği Programı Doç. Dr. İpek KAZANÇOĞLU

Detaylı

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir.

4/20/2015. Müşteri Değeri Tabanlı Fiyatlandırma. Maliyet tabanlı fiyatlandırma üretim, dağıtım ve satış maliyetlerinin üstüne prim eklenmesidir. Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak, Ö. (2014). Pazarlama İlkeleri ve Yönetimi. Beta Basım:İstanbul. -Kotler, Philip & Armstrong,

Detaylı

11/3/2014. Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri

11/3/2014. Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri Mal, Hizmet ve Deneyimler Mal ve Hizmet kararları Hizmet Pazarlaması Marka Stratejileri Kullanılan Kaynaklar: -Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi -Altunışık, R., Özdemir, Ş. & Torlak,

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM

TURİZM PAZARLAMASI REKLAM TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma REKLAM Reklâm; belirli bir ücret karşılığında ve ücretin kimin tarafından ödendiği bilinecek biçimde; bir turizm işletmesinin ve turizm bölgesinin ürünlerinin

Detaylı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı

T.C. Hitit Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı T.C. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı TURİZM PAZARLAMASINDA TÜKETİCİLERİN TURİSTİK SATIN ALMA KARARI ÜZERİNDE ETKİLİ OLAN WEB SİTESİ TASARIM ÖZELLİKLERİNİN NÖROGÖRÜNTÜLEME

Detaylı

COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ

COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ COĞRAFİ ETİKETLİ ÜRÜNLERE İLİŞKİN TÜKETİCİLERİN TUTUM VE DAVRANIŞLARININ BELİRLENMESİ Dr.Aslı ZULUĞ Prof. Dr. Bülent MĠRAN 7. Gıda Mühendisliği Kongresi 24-26 Kasım Ankara Coğrafi Etiketli Ürünler TUTUM

Detaylı

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar.

Bir başka benzer model ise DAGMAR dır. Tüketicinin benzer aşamalardan geçtiğini varsayar. İletişim mesajlarına gösterilen tepkiler açısından; amaçlar değişik modellerle açıklanmaya çalışılmıştır. A.I.D.A modeli olarak da adlandırılan bu model dört aşamalıdır.[8] 1. 2. 3. 4. Dikkat İlgi Arzu

Detaylı

BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI

BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI BARTIN ORMAN FAKÜLTESİ NİN DİĞER ORMAN FAKÜLTELERİ İLE BAZI KRİTERLERE GÖRE KARŞILAŞTIRILMASI Alper AYTEKİN ZKÜ Bartın Orman Fakültesi 74100 BARTIN ÖZET Bu çalışmada Bartın Orman Fakültesi nin diğer orman

Detaylı

Anahtar Kelimeler Muhasebe Meslek Etiği, Muhasebe Eğitimi, Öğrenci Görüşleri.

Anahtar Kelimeler Muhasebe Meslek Etiği, Muhasebe Eğitimi, Öğrenci Görüşleri. Üniversite Öğrencilerinin Muhasebe Meslek Etiğine Bakış Açılarının İncelenmesi: OKÜ Öğrencileri Örneği (Investigation of Viewpoints to Accounting Professional Ethics of University Students: OKU Students

Detaylı

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER TANIM Antropolog, evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı ve gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, insan topluluklarının fiziki yapı, kültür ve davranış özelliklerini ve diğer topluluklarla

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır?

Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Sağlık Hizmetlerinde Pazarlamaya Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Alvin Toffler in endüstrinin gelişmesi yaklaşımı Pazarlama nedir? Kullanımı neden önemlidir? Pazarlama olanaklarının kullanımı, eğitim ve geliştirme

Detaylı

HOŞGELDİNİZ. Nil Şenver ELA Sunumu

HOŞGELDİNİZ. Nil Şenver ELA Sunumu HOŞGELDİNİZ ETİK LİDER AKADEMİSİ ELA Nil Şenver ELA Sunumu Beklen

Detaylı

Eğitim Fakültesi Dergisi. Endüstri Meslek Lisesi Öğrencilerinin Yetenek İlgi ve Değerleri İle Okudukları Bölümler Arasındaki İlişki

Eğitim Fakültesi Dergisi. Endüstri Meslek Lisesi Öğrencilerinin Yetenek İlgi ve Değerleri İle Okudukları Bölümler Arasındaki İlişki Eğitim Fakültesi Dergisi http://kutuphane.uludag.edu.tr/univder/uufader.htm Endüstri Meslek Lisesi Öğrencilerinin Yetenek İlgi ve Değerleri İle Okudukları Bölümler Arasındaki İlişki Salih Bağatır *, Reşat

Detaylı

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş

Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu. I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Bölüm 10 Pazarlama Fonksiyonu I) Pazarlama Stratejilerine Giriş Pazarlama Nedir? Pazarlama: Müşteriler için değer yaratmayı, bunu tanıtma ve sunmayı; örgütün ve paydaşlarının yararına olacak şekilde müşteri

Detaylı

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ

TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ TÜRK PERAKENDE SEKTÖRÜ VE BEKLENTİLERİMİZ Türkiye de perakende sektörü, 300 milyar dolara ulaşan büyüklüğü, 365 bin mağaza sayısı ve 2009-2013 yılları arasında yıllık bileşik %7 büyüme ile öne çıkan sektörler

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi

İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi İnşaat Sektöründe Eğitim Başarı / Başarısızlık İlişkisinin İncelenmesi Gökhan Arslan, Serkan Kıvrak Anadolu Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü İki Eylül Kampüsü 26555 Eskişehir Tel: (222) 321 35 50

Detaylı

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015

Satış Reklam Dağıtım İkna etme İnsanları kandırma becerisi Satış kolaylaştırıcı faaliyetler 9/28/2015 Pazarlamanın Konusu ve Kapsamı Pazarlamanın Gelişimi, Pazarlama Anlayışı ve Toplumsal Pazarlama Anlayışı Pazarlama İle İlgili Son Gelişmeler Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri.

Detaylı

Akademik Personel Memnuniyet Anketi Analiz ve Bulguları 06-15 Nisan 2015

Akademik Personel Memnuniyet Anketi Analiz ve Bulguları 06-15 Nisan 2015 Akademik Personel Memnuniyet Anketi Analiz ve Bulguları 06-15 Nisan 2015 Üniversitemizin akademik personele sunduğu hizmetlerin değerlendirilmesi ve iyileştirmeye açık alanlarının tespit edilebilmesi amacıyla

Detaylı

Aziz ÖZTÜRK Selçuk Üniversitesi Beyşehir Ali Akkanat İşletme Fakültesi Yrd. Doç. Dr. E-posta: azizozturk@selcuk.edu.tr

Aziz ÖZTÜRK Selçuk Üniversitesi Beyşehir Ali Akkanat İşletme Fakültesi Yrd. Doç. Dr. E-posta: azizozturk@selcuk.edu.tr SATIŞ GELİŞTİRME FAALİYETLERİNİN GENÇ TÜKETİCİLERİN SATIN ALMA DAVRANIŞLARINA ETKİSİ: SELÇUK ÜNİVERSİTESİ ÖĞRENCİLERİNİN GSM MARKALARI TERCİHLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Aziz ÖZTÜRK Selçuk Üniversitesi Beyşehir

Detaylı

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKĐM 2010-DÜZCE KUYUMCULUK VE TAKI TASARIMI PROGRAMI ÖĞRENCĐLERĐNĐN OKULDAN BEKLENTĐLERĐ VE MESLEKĐ GELECEKLERĐNĐN DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Pınar

Detaylı

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ

MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ 253 MÜHENDİSLİK EĞİTİMLERİNDE ÖLÇÜMBİLİM VE KALİBRASYON KONULARINDAKİ MEVCUT DURUMUN DEĞERLENDİRİLMESİ Özge ALTUN ÖZET Ülkemizde gelişen teknoloji ve ileri seviye mühendislik uygulamalarının artmasıyla

Detaylı

T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI

T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI T.C ÇAĞ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI ORGANİZE PERAKENDE SEKTÖRÜNDE ÇALIŞANLARIN MESLEKİ TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ İLE İŞE BAĞLILIKLARI ARASINDAKİ İLİŞKİYİ BELİRLEMEYE

Detaylı

Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi

Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi Saygının Hakim Olduğu Bir Çalışma Ortamı İlkesi İlke Beyanı: 3M çalışma ortamındaki herkes, kendisine saygıyla davranılmasını hak eder. Saygı göstermek, her bir kişiye eşsiz yetenekleri, geçmişi ve bakış

Detaylı

MOBİLYA TERCİHİNDE TÜKETİCİ DAVRANIŞLARININ DEMOGRAFİK FAKTÖRLER BAKIMINDAN İNCELENMESİ (ZONGULDAK İLİ ÖRNEĞİ)

MOBİLYA TERCİHİNDE TÜKETİCİ DAVRANIŞLARININ DEMOGRAFİK FAKTÖRLER BAKIMINDAN İNCELENMESİ (ZONGULDAK İLİ ÖRNEĞİ) Bartın Orman Fakültesi Dergisi 2012, Cilt: 14, Sayı: 21, 1-10 ISSN: 1302-0943 EISSN: 1308-5875 MOBİLYA TERCİHİNDE TÜKETİCİ DAVRANIŞLARININ DEMOGRAFİK FAKTÖRLER BAKIMINDAN İNCELENMESİ (ZONGULDAK İLİ ÖRNEĞİ)

Detaylı

İŞLETMECİ TANIM A- GÖREVLER

İŞLETMECİ TANIM A- GÖREVLER TANIM İşletmeci; otel, banka, sigorta, maden, reklamcılık gibi mal ve hizmet üreten işletmelerde üretim, yönetim, para kaynakları, muhasebe, satış, pazarlama konularında çalışan küçük işletmeleri kuran

Detaylı

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA

FİNANSMAN SORUNLARINA GÖRE KREDİ KULLANIM ORANLARI VE YATIRIMLARDA KREDİLERİN ETKİSİ ÜZERİNE ARAŞTIRMA Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Mustafa Kemal University Journal of Social Sciences Institute Yıl/Year: 2012 Cilt/Volume: 9 Sayı/Issue: 19, s. 445-449 FİNANSMAN SORUNLARINA

Detaylı

Müşteri Sadakat Kartlarınız Fraud Kanalınız Olabilir mi?

Müşteri Sadakat Kartlarınız Fraud Kanalınız Olabilir mi? Müşteri Sadakat Kartlarınız Fraud Kanalınız Neden Müşteri Sadakat Kartı? Müşteriyi tanımak, müşterilerin alışveriş alışkanlıklarını analiz edebilmek, müşteri odaklı pazarlama stratejileri geliştirebilmek,

Detaylı

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME Fatih KALECİ 1, Ersen YAZICI 2 1 Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Eğitimi 2 Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi,

Detaylı

İş Etiği Kodu. İş Etiği Kodunun Temel İlkeleri 1. Doğru ve Dürüst Davranmak:

İş Etiği Kodu. İş Etiği Kodunun Temel İlkeleri 1. Doğru ve Dürüst Davranmak: İş Etiği Kodu Doğruluk ve dürüstlük, Coca-Cola İçecek A.Ş.'nin ( CCI veya Şirket ) sürdürülebilir ticari başarısının ve güçlü itibarının temelini oluşturmaktadır. Her ikisi de temel önem taşıyan doğruluk

Detaylı

ISO 14001 ÇYS Uygulamasının Kuruluşlara Avantaj Sağlayabilecek Unsurlar Üzerindeki Etkileri

ISO 14001 ÇYS Uygulamasının Kuruluşlara Avantaj Sağlayabilecek Unsurlar Üzerindeki Etkileri ISO 141 ÇYS Uygulamasının Kuruluşlara Avantaj Sağlayabilecek Unsurlar Üzerindeki Etkileri 1. Serdar K. YAVUZ a, 2. Hasan TOĞRUL b,*, 3. Belkıs ÖZKARA c a Çevre ve Orman Bakanlığı Dış İlişkiler ve AB Dairesi

Detaylı

TURİZM PAZARLAMASI. Turizm Pazarlamasında Tutundurma SATIŞ TUTUNDURMA 17.11.2015. Şevki Ulama

TURİZM PAZARLAMASI. Turizm Pazarlamasında Tutundurma SATIŞ TUTUNDURMA 17.11.2015. Şevki Ulama TURİZM PAZARLAMASI Turizm Pazarlamasında Tutundurma SATIŞ TUTUNDURMA Satış tutundurma, diğer tutundurma etkinliklerini desteklemek üzere veya onların ikamesi olarak kullanılabilen, kısa süreli, hemen sonuç

Detaylı

Doç. Dr. Eyyup Yaraş

Doç. Dr. Eyyup Yaraş Doç. Dr. Eyyup Yaraş ÖZGEÇMİŞ 1. Genel Yazışma Adresi: Tel: +90 242 310 6401 E-Posta: 2. Eğitim: Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümü Kampus Antalya / TÜRKİYE eyaras@akdeniz.edu.tr

Detaylı

İhtiyaç ve Tutum Analizi Anketi. Sevgili Öğrenciler,

İhtiyaç ve Tutum Analizi Anketi. Sevgili Öğrenciler, İhtiyaç ve Tutum Analizi Anketi Sevgili Öğrenciler, Bu anket MLARG: risk grubundaki gençler için cep telefonu üzerinden İngilizce öğrenme (Proje Numarası: 2009-TR1-LEO05-08674) adında bir Avrupa Birliği

Detaylı

İŞGÜCÜ PİYASASI BİLGİLERİ ANKET FORMU İÇİN REHBER KİTAPÇIK

İŞGÜCÜ PİYASASI BİLGİLERİ ANKET FORMU İÇİN REHBER KİTAPÇIK İŞGÜCÜ PİYASASI BİLGİLERİ ANKET FORMU İÇİN REHBER KİTAPÇIK Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) tarafından işgücü piyasası ile ilgili periyodik ve güvenilir bilgi elde etmek, iş piyasasında mevcut, geçmiş ve gelecek

Detaylı

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ

DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ DENETİM KOÇLUĞU EĞİTİM SERİSİ Sayın İlgili: İç denetim teknik bir uzmanlık alanı olmanın ötesinde çok temel bir yönetim aracıdır. Yönetim sürecinin temel bir unsuru olan kontrol ve izleme rolü iç denetim

Detaylı

İŞ ETİĞİ KURALLARIMIZ

İŞ ETİĞİ KURALLARIMIZ İŞ ETİĞİ KURALLARIMIZ İŞ ETİĞİ KURALLARIMIZ 1- ÇALIŞMA KÜLTÜRÜ Oylum Sınai Yatırımlar A.Ş. ( Oylum ), işlerini dürüstlük ve doğruluk çerçevesinde yürütür. Mal ve hizmet aldığı firmaları iş ortağı olarak

Detaylı

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir.

daha çok göz önünde bulundurulabilir. Öğrencilerin dile karşı daha olumlu bir tutum geliştirmeleri ve daha homojen gruplar ile dersler yürütülebilir. ÖZET Üniversite Öğrencilerinin Yabancı Dil Seviyelerinin ve Yabancı Dil Eğitim Programına Karşı Tutumlarının İncelenmesi (Aksaray Üniversitesi Örneği) Çağan YILDIRAN Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012 H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS DERS NOTLARI I 5 Nisan 2012 Aşağıdaki analizlerde http://yunus.hacettepe.edu.tr/~tonta/courses/spring2010/bby208/bby208

Detaylı

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım

Kısaca. Müşteri İlişkileri Yönetimi. Nedir? İçerik. Elde tutma. Doğru müşteri 01.06.2011. Genel Tanıtım Kısaca Müşteri İlişkileri Yönetimi Genel Tanıtım Başar Öztayşi Öğr. Gör. Dr. oztaysib@itu.edu.tr 1 MİY Genel Tanıtım 2 MİY Genel Tanıtım İçerik Müşteri İlişkileri Yönetimi Nedir? Neden? Tipleri Nelerdir?

Detaylı

Doç.Dr. Yavuz CABBAR Dr. Mustafa Kemal TOPCU

Doç.Dr. Yavuz CABBAR Dr. Mustafa Kemal TOPCU Çalışanların Beklenti ve Yükümlülüklerinin İşgücü Verimliliğine Etkilerinin Psikolojik Sözleşme Kuramı Bağlamında Değerlendirilmesi: Ankara Sanayi Odası Üyeleri Örnekleminde Bir Araştırma Doç.Dr. Yavuz

Detaylı

HİZMET İŞLETMELERİNDE ÇALIŞANLARIN ETİK OLMAYAN DAVRANIŞLARA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELERİ OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA

HİZMET İŞLETMELERİNDE ÇALIŞANLARIN ETİK OLMAYAN DAVRANIŞLARA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELERİ OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA HİZMET İŞLETMELERİNDE ÇALIŞANLARIN ETİK OLMAYAN DAVRANIŞLARA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELERİ OTEL İŞLETMELERİNDE BİR UYGULAMA Doç. Dr. İnci VARİNLİ Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi varinli@erciyes.edu.tr

Detaylı

Pazarlama Taktikleri Kut 470, 16 Mart 2005. Pazarlama Taktikleri. Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.

Pazarlama Taktikleri Kut 470, 16 Mart 2005. Pazarlama Taktikleri. Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu. Pazarlama Taktikleri Umut Al H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü umutal@hacettepe.edu.tr Pazarlama Taktikleri Halkla ilişkiler Doğrudan posta Telepazarlama Reklam (Walters 1992) Internet Halkla İlişkiler

Detaylı

VERİ MADENCİLİĞİNE BAKIŞ

VERİ MADENCİLİĞİNE BAKIŞ VERİ MADENCİLİĞİNE BAKIŞ İçerik Veri Madenciliği Neden Veri Madenciliği? Veri ve Veri Madenciliğinin Önemi Günümüzde Kullanılan Veri Madenciliğinin Çeşitli İsimleri Veri Madenciliği Nedir? Neden Veri Madenciliği?

Detaylı

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET

MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi Cilt:22 Sayı:1, Yıl:2007, ss:105-121 MAĞAZA İMAJI, MAĞAZA MEMNUNİYETİ VE MAĞAZA SADAKATİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN TÜKETİCİLER AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Murat Selim SELVİ * Hatice ÖZKOÇ

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ELEMANI

HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ELEMANI HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ELEMANI TANIM Çalıştığı kurumun tanınmasını, çalışmalarına karşı insanlarda olumlu izlenimler uyandırmasını, çevresiyle iyi ilişkiler kurmasını ve saygınlığını artırmasını sağlamak

Detaylı

SİGORTA ŞİRKETİ VE REASÜRANS ŞİRKETİ İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNDE KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE İLİŞKİN GENELGE (2011/8)

SİGORTA ŞİRKETİ VE REASÜRANS ŞİRKETİ İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNDE KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE İLİŞKİN GENELGE (2011/8) Hazine Müsteşarlığı ndan: 27/04/2011 SİGORTA ŞİRKETİ VE REASÜRANS ŞİRKETİ İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNDE KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNE İLİŞKİN GENELGE (2011/8) Bir şirketin yönetim kurulu, yöneticileri, ortakları

Detaylı

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir.

Bilmek Bizler uzmanız. Müşterilerimizi, şirketlerini, adaylarımızı ve işimizi biliriz. Bizim işimizde detaylar çoğu zaman çok önemlidir. Randstad Group İlkesi Başlık Business Principles (Randstad iş ilkeleri) Yürürlük Tarihi 27-11 -2009 Birim Grup Hukuk Belge No BP_version1_27112009 Randstad, çalışma dünyasını şekillendirmek isteyen bir

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ...1 Bölüm 1 PAZARLAMANIN DOĞUŞU...5 1.1 Pazarlamanın Konusu...5 1.2 Pazarlamanın Anlamı ve Gelişimi...5 1.3 Pazarlamanın Temel Kavramları...10 1.3.1 Gereksinim ve İstek...11 1.3.2 Talep...13

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi

Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi T.C İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Finans Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Özeti Kurumsal Şeffaflık, Firma Değeri Ve Firma Performansları İlişkisi Bist İncelemesi Prof.

Detaylı

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TİCARİ UYGULAMA İLKELERİ

DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TİCARİ UYGULAMA İLKELERİ DAVRANIŞ KURALLARI VE ETİK DEĞERLER TİCARİ UYGULAMA İLKELERİ MAGNA INTERNATIONAL INC. TİCARİ UYGULAMA İLKELERİ Magna nın taahhütlerini yerine getirirken dürüst ve doğru bir şekilde hareket etmeliyiz. Magna,

Detaylı

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri

11/10/14. Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Yeni ürün geliştirme stratejisi Yeni ürün geliştirme süreci Yeni ürün geliştirme yönetimi Ürün yaşam döngüsü stratejileri Kullanılan Kaynaklar: - Mucuk, İ. (2012). Pazarlama İlkeleri. Türkmen Kitabevi

Detaylı

FAKTORİNG SEKTÖRÜ ETİK İLKELERİ

FAKTORİNG SEKTÖRÜ ETİK İLKELERİ FAKTORİNG SEKTÖRÜ ETİK İLKELERİ I. Giriş Faktoring Derneği (Dernek), faktoring şirketlerinin mesleki ve örgütsel alanda etik ilkelerine bağlı olarak çalışmaları zorunluluğu konusunda bir çerçeve oluşturmuştur.

Detaylı

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ

DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ DAĞITIM KAVRAMLARI ve STRATEJİLERİ Dağıtım Kanalı: Fikir, ürün ve hizmetler gibi, değeri olan şeylerin üretim noktalarından kullanım noktalarına kadar götürülmesiyle uğraşan, birbiriyle bağımlı bir dizi

Detaylı

ULUSLARARASI FİNANS UZMANI

ULUSLARARASI FİNANS UZMANI TANIM Bankalar ve diğer mali kuruluşlar ile işletmelerin uluslar arası finansal hareketlerini planlama, uygulama ve kontrol işlemlerini yapma bilgi ve becerisine sahip kişidir. A-GÖREVLER Uluslararası

Detaylı

D. PİRE. aralarında köprü kurar. İnsanların çoğu duvar, çok azı da. Yard.Doç.Dr. Havva ÖZTÜRK Ebe Tülay BAYRAMOĞLU Trabzon

D. PİRE. aralarında köprü kurar. İnsanların çoğu duvar, çok azı da. Yard.Doç.Dr. Havva ÖZTÜRK Ebe Tülay BAYRAMOĞLU Trabzon İnsanların çoğu duvar, çok azı da aralarında köprü kurar D. PİRE Yard.Doç.Dr. Havva ÖZTÜRK Ebe Tülay BAYRAMOĞLU Trabzon Latince de kararsız kalabalık, şiddete yönelmiş topluluk anlamındadır İngilizce de

Detaylı

Araştırma Modeli. KalDer - Üye Memnuniyeti Araştırması 2012 - TMME

Araştırma Modeli. KalDer - Üye Memnuniyeti Araştırması 2012 - TMME Araştırma Modeli Araştırma, KalDer in 2005 yılından bu yana KA Araştırma tarafından yürütülen TMME modelinin KalDer müşterileri nezdinde uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, KA Araştırma ve

Detaylı

TÜKETİCİLERİN SÜPERMARKETLERİ ALGILAMALARINA YÖNELİK BİR ÇALIŞMA

TÜKETİCİLERİN SÜPERMARKETLERİ ALGILAMALARINA YÖNELİK BİR ÇALIŞMA TÜKETİCİLERİN SÜPERMARKETLERİ ALGILAMALARINA YÖNELİK BİR ÇALIŞMA Prof. Dr. M. Şükrü AKDOĞAN Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi e-posta: akdogans@erciyes.edu.tr Dr. Kenan GÜLLÜ Erciyes

Detaylı

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ VE SATIŞ DERSİ

MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ VE SATIŞ DERSİ MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ VE SATIŞ DERSİ Dersin Modülleri Satış Bilgisi Müşteri İlişkileri Kazandırılan Yeterlikler İyi bir satış elemanının ve satılacak ürünlerin özelliklerini tanıyacaktır. Müşterileri memnun

Detaylı

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ

ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi Yıl : 2005, Sayı 22, Sayfa : 171-184 ÖĞRETMENLERE GÖRE MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN REHBERLİK GEREKSİNİMLERİ ÖZET M. Hülya KARAGÜVEN * Sibel CENGİZHAN

Detaylı

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi

CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi CRM Müşteri İlişkileri Yönetimi Yrd. Doç. Dr. Fazlı YILDIRIM fazli.yildirim@okan.edu.tr Oda: C522 www. fazliyildirim.com BIS364 Rekabet Avantajı İçin ç Müşteri ş İlişkileri Yönetimi Abdullah BOZGEYİK CRM

Detaylı

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları

İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1. İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları 1 İngilizce Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları İbrahim Üstünalp Mersin Üniversitesi İngilizce Öğretmen Adaylarının

Detaylı

Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular

Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular PLATFORM NOTU'15 / P-3 Yayınlanma Tarihi: 05.02.2015 * Kayıtdışı İstihdama Dair Yanıtlanmayı Bekleyen Bazı Sorular Cem Başlevent 1 YÖNETİCİ ÖZETİ Son yıllarda yaşanan olumlu gelişmelere rağmen, kayıtdışı

Detaylı