YAŞAM DÖNGÜSÜ ANALİZİ VE BİNA ISI YALITIM MALZEMELERİ İÇİN UYGULAMALAR

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "YAŞAM DÖNGÜSÜ ANALİZİ VE BİNA ISI YALITIM MALZEMELERİ İÇİN UYGULAMALAR"

Transkript

1 Çevre Bilim & Teknoloji Cilt 3, Sayı 4, , 2012 TMMOB Çevre Mühendisleri Odası YAŞAM DÖNGÜSÜ ANALİZİ VE BİNA ISI YALITIM MALZEMELERİ İÇİN UYGULAMALAR Emrah ALKAYA 1, Merve BÖĞÜRCÜ 2, Ferda ULUTAŞ 3 1 Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, Bilkent, Ankara 2 Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, Bilkent, Ankara, 3 Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, Bilkent, Ankara, Özet: Ürünlerin çevresel etkilerini analiz etmek için kullanılan pek çok teknik/yöntem ısı yalıtım malzemelerinin çevresel etkilerini değerlendirmek için de kullanılabilmektedir. Diğer pek çok ürün gibi ısı yalıtım malzemelerine de uzun yıllardır uygulanmış ve halen uygulanmakta olan değerlendirme yöntemlerinden bir tanesi Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) yöntemidir. Gerçekleştirilen bu çalışma ile dünyada bina ısı yalıtım malzemeleri için son dönemde akademik kurumlar başta olmak üzere güvenilir kaynaklar tarafından gerçekleştirilmiş YDA çalışmaları özetlendmiş ve sonuçları paylaşılmıştır. Çalışma kapsamında dünyada ve Türkiye de en yoğun kullanımı olan ısı yalıtım malzemelerine odaklanılmıştır. Bu malzemeler; Camyünü, Taşyünü, Genleştirilmiş Polistiren Köpük (EPS), Ekstrüde Polistiren Köpük (XPS) ve Poliüretan Köpük (PUR) tür. Adı geçen yalıtım malzemelerinin yaşam döngülerinde hammadde temini, üretim, kullanım, nakliye ve atık olarak bertaraf gibi farklı aşamalarda çevreye salınan atık ve emisyonlar değerlendirilmiştir. Bu çerçevede uygulanan YDA çalışmalarında değinilen çevresel etki kategorileri: küresel ısınma, enerji tüketimi, su tüketimi, asitleşme (asidifikasyon), ötrofikasyon ve fotokimyasal ozon oluşumudur. Anahtar Sözcükler: Yaşam Döngüsü Analizi, Yalıtım Malzemeleri LIFE CYCLE ANALYISIS AND IMPLEMENTATIONS FOR INSULATION MATERIALS Abstract: Many techniques/methods used for the environmental impact analysis of the products can also be used in the evaluation of insulation materials environmental impacts. Similar to other products, one of the evaluatiom methods that have been implented on insulation materials for long years is Life Cycle Analysis (LCA). In the scope of this study, LCA studies conducted by dependable refrences particularry academic institutions are summarized and results of these studies are shared. Insulation materilas commonly used in the world and in Turkey are in the focus of this study.these materials are; Glasswool, Stonewool, Expendad Polystyrene (EPS), Extruded Polystrene (XPS) and Polyurethane (PUR). In life cycles of listed insulation material, wastes and emissions discharged to environment in different stages suchs as raw material extraction, production, utilization, transport and waste disposal stages are evaluated. Environmental impact categories mentioned within this scope are; global warming, energy consumption, water consumption, acidification, eutrophication and photochemical ozone depletion. Keywords: Life Cycle Analysis, Insulation Materials

2 262 E. ALKAYA, M. BÖĞÜRCÜ, F. ULUTAŞ 1. GİRİŞ Son yıllarda dünyadaki gelişmelere paralel olarak Türkiye de yenilenebilir enerji üretimine ve enerji verimliliğine olan ilgi artmaktadır. Bu durum, enerji fiyatlarındaki önlenemeyen artışın yanı sıra iklim değişikliği risklerini yönetmeye yönelik uluslararası politikaların ülkeleri çevresel sürdürülebilirliği de gözeten, ekonomik ve kalıcı önlemler almaya zorlamasının doğal bir sonucudur. Türkiye gibi enerji temini konusunda büyük oranda dışa bağımlı ülkeler için ise yerli ve yenilenebilir kaynaklarla enerji üretmeye ve enerji verimliliğini artırmaya yönelik yaklaşımlar kritik öneme sahiptir. Yalıtım malzemeleri ana işlevleri itibariyle kullanım aşamasında önemli oranda enerji verimliliği sağlamakta ve bu sayede iklim değişikliğine neden olan enerji üretimi kaynaklı karbondioksit (CO 2 ) salımını ciddi oranda azaltmaktadır. Bununla birlikte yalıtım malzemeleri üretim aşamasında belirli miktarlarda hammadde, su, enerji ve kimyasal tüketimine ve dolayısıyla atık/atıksu üretimine neden olan ürünlerdir. Dahası, kullanım sonrasında ömrünü tamamlayan binaların diğer yapı malzemeleri ve yardımcı malzemeleri gibi geri dönüştürülmeyi veya çöp depolama sahalarına götürülmeyi bekleyen katı atıklara dönüşmektedirler. Ürünlerin çevresel etkilerini analiz etmek için kullanılan pek çok teknik/yöntem ısı yalıtım malzemelerinin çevresel etkilerini değerlendirmek için de kullanılabilmektedir. Diğer pek çok ürün gibi ısı yalıtım malzemelerine de uzun yıllardır uygulanmış ve halen uygulanmakta olan değerlendirme yöntemlerinden bir tanesi Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) yöntemidir. Gerçekleştirilen bu çalışma ile dünyada bina ısı yalıtım malzemeleri için son dönemde akademik kurumlar başta olmak üzere güvenilir kaynaklar tarafından gerçekleştirilmiş YDA çalışmalarının özetlemiş ve ilgili sonuçlar paylaşılmıştır. 2. YAŞAM DÖNGÜSÜ ANALİZİ Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) ürün ve hizmetlerin çevresel etkilerini detaylı olarak ortaya çıkarmaya yarayan sistematik bir yaklaşımdır. Günümüzde özellikle ürünlerin çevresel etkilerini analiz etmek ve raporlamak için kullanılan bu yöntem ürünün üretimi öncesi hammadde temininden başlayarak üretim süreçleri, sevkiyatı, tüketici tarafından kullanımı ve kullanım sonrası atık olarak bertaraf edilmesini de kapsayan yaşam döngüsünün tüm aşamalarını dikkate almaktadır. Ürünün yaşam döngüsündeki tüm bu aşamalarda farklı ölçeklerde çevresel etkiler oluşmaktadır. Ürünlerin bu şekilde farklı aşamalarda neden oldukları çevresel etkileri tam anlamıyla belirlemek ve ölçmek oldukça güçtür ve ürünün yaşam döngüsü içerisindeki her bir süreci detaylı olarak analiz etmeyi gerektirmektedir. Bu nedenle kapsamlı bir YDA çalışmasının odak noktasını sistematik bir biçimde güvenilir veri temin etmek ve bu verileri analiz etmek oluşturmaktadır. Başta Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) olmak üzere pek çok kurum/kuruluş YDA çalışmalarını güvenilir bir tabana oturtabilmek için standartlar ve prosedürler yayınlamışlardır. Bunlardan belki de en bilinenleri Çevre Yönetim Sistemleri olarak anılan ISO serisi kapsamında yer alan ISO ve standartlarıdır. Türk Standartları Enstitüsü (TSE) tarafından Hayat Boyu Değerlendirme adı altında yayınlanan standartlar ise şunlardır: TS EN ISO 14040: Hayat Boyu Değerlendirme İlkeler ve Çerçeve

3 Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Isı Yalıtım Malzemeleri İçin Uygulamalar 263 TS EN ISO 14044: Hayat Boyu Değerlendirme Gerekler ve Kılavuz 2.1. Yaşam Döngüsü Analizinin Aşamaları TS EN ISO ve standartlarına göre gerçekleştirilen bir YDA çalışması 4 aşamadan oluşmaktadır. Bu aşamalar, (i) Amaç ve Kapsam Tanımı, (ii) Envanter Analizi, (iii) Etki Değerlendirmesi ve (iv) Yorumlama dır. İlk aşama olan Amaç ve Kapsam Tanımı bölümünde, gerçekleştirilen YDA çalışmasının temel amacı ve bu amaca yönelik olarak nasıl bir yöntem izleneceği anlatılmaktadır. YDA nın gerçekleştirileceği sistemin sınırları bu aşamada belirlenmekte ve çalışmanın kapsamı ortaya koyulmaktadır. Bu bölümde odaklanılan diğer bir konu ürünün hangi çevresel etkilerinin analiz edileceğidir. İkinci aşama olan Envanter Analizi bölümü ham verilerin toplandığı ve analiz edildiği oldukça zaman ve emek gerektiren bir bölümdür. Envanter Analizi, söz konusu ürünün yaşam döngüsü boyunca kullanılan girdiler (hammadde, su, enerji vb.) ile kullanım sonrası oluşan çıktıların (emisyon, yan ürün, atık vb.) ortaya koyulduğu kısımdır. Standartlara göre hazırlanmış bir YDA çalışmasının üçüncü aşaması Etki Değerlendirmesi dir. Etki Değerlendirmesi bölümü, Envanter Analizi sonucu oluşturulan verilerin kullanılması sonucunda ürünün Amaç ve Kapsam Tanımı bölümünde tanımlanan çevresel etki kategorileri (iklim değişikliği, asidifikasyon, ötrofikasyon, kanserojen etki vb.) göre etkilerinin belirlendiği ve tartışıldığı bölümdür. Çalışmanın son kısmı olan Yorumlama bölümünde söz konusu ürünün/hizmetin çevresel etkileri değerlendirilmektedir. Ürünün/hizmetin yaşam döngüsü boyunca neden olduğu en önemli çevresel etkiler bu bölümde ele alınarak özellikle hangi süreçlerin bu etkileri doğurduğu ortaya çıkartılmaktadır (Çokaygil ve Banar, 2005). Gerçekleştirilen çıkarımlar sonucunda ürünün yaşam döngüsü göz önüne alındığında hangi safhada (hammadde temini, üretim, kullanım vb.) gerçekleştirilecek iyileştirmeler ile çevresel performansın ne şekilde iyileştirilebileceği bu bölümde tartışılarak çalışma sonlandırılmaktadır Türkiye de Yaşam Döngüsü Analizi Çalışmaları Dünya da, özellikle gelişmiş ülkelerde gerçekleştirilmiş çalışmalar ile kıyaslandığında, ülkemizde bu alanda yapılmış çalışmalar oldukça sınırlı bir seviyede kalmaktadır. Ülkemizde YDA ile ilgili ilk çalışmalar 1990 lı yılların sonunda yapılmaya başlanmasına karşın, dünya daki eğilimin aksine geçen yıllar içerisinde ciddi bir gelişme yaşanmamıştır. Bununla birlikte YDA çalışmaları 2000 li yıllarda daha çok akademik çalışmalar şeklinde sürmüş, bu konuda yapılan yüksek lisans ve doktora tezlerinin yanı sıra yayınlanan ulusal/uluslararası çalışmalar ön planda olmuştur. Ülkemizde gerçekleştirilmiş YDA yaklaşımını konu edinen çalışmaların yoğunlaştığı alanlar şunlardır: Farklı ürünlerin çevresel performanslarının karşılaştırılması (Ör: Yapı malzemeleri, Mobilyalar, Meyve suyu kutuları) Hizmetlerin çevresel etkilerinin analiz edilmesi (Ör: Ankara ve Eskişehir illerinin katı atık yönetimleri)

4 264 E. ALKAYA, M. BÖĞÜRCÜ, F. ULUTAŞ Üretim süreçlerinin çevresel etkilerinin analiz edilmesi (Ör: Biyogaz üretimi, Çimento üretimi) YDA ile ilgili var olan standartların değerlendirilmesi (Ör: TS EN ISO 14040) Var olan YDA araçlarının/yazılımlarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi (Ör: Binalar için GaBi, SimaPRO, Athena gibi yazılımlar) YDA uygulamak üzere model geliştirilmesi Enerji-Çevre ilişkisinin değerlendirilmesi 3. BİNALARDA KULLANILAN ISI YALI- TIM MALZEMELERİ Isı yalıtım malzemeleri farklı sıcaklığa sahip iki ortam arasında ısı geçişini azaltmak amaçlı kullanılan malzemelerdir. Diğer bir tarifle; ısı kayıp ve kazançlarının azaltılmasında kullanılan, yüksek ısıl dirence ve düşük ısı iletim katsayısına sahip özel malzemelere ısı yalıtım malzemeleri denmektedir (Akıncı, 2007). Isı yalıtım malzemelerinde iyi bir seçim yapabilmenin en önemli şartı, kullanılacak malzemeyi her yönü ile tanımak ve bu malzemenin uygulama özelliklerini iyi bilmektir. Bu nedenle, ısı yalıtım malzemelerinin performansı ısı iletkenlik ve ısıl direnç katsayısı, basınç mukavvameti, çekme mukavvameti, buhar difüzyon direnci, su ve nemden etkilenmezlik, yanmazlık ve alev geçirmezlik, yoğunluk, boyutsal kararlılık, kimyasal kararlılık gibi temel özelliklere göre değerlendirilmektedir. Isı yalıtım ürünlerinin temel amacı, yapı elemanlarının ısı iletim direncini artırmaktır. Bu nedenle, bu ürünlerin yalıtım özelliğini ısı iletim katsayıları belirlemektedir. Uluslararası Standardizasyon Teşkilatı (International Organization for Standardization ISO) ve Avrupa Standardizasyon Komitesi (European Committe for Standardization-CEN) standartlarına göre ısı yalıtım malzemelerinin ısı iletim katsayısı 0,065 W/mK değerinden düşük olmalıdır. Isı yalıtım malzemelerini farklı yönlerine göre çeşitli şekillerde sınıflandırmak mümkündür. Isı yalıtım malzemeleri temelde yalıtkanın yapıldığı ana malzemeye göre ve yalıtkanın iç yapısına göre olmak üzere iki grupta incelenir. Bu çalışma kapsamında, ısı yalıtım malzemeleri incelenirken yalıtkanın hammaddesine göre yapılan sınıflandırma baz alınmıştır (Tablo 1).

5 Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Isı Yalıtım Malzemeleri İçin Uygulamalar 265 Tablo 1: Isı yalıtım malzemelerinin yapıldığı hammaddeye göre sınıflandırılması (Ülker, 2009) Isı Yalıtım Malzemeleri Bitkisel ve hayvansal kökenli malzemeler Mantar Ahşap Talas ve lif Hayvansal dokumalık lifler Bitkisel dokumalık lifler Saman Yosunlar vb. Mineral kökenli malzemeler Camyünü Taşyünü Seramikyünü Cam köpüğü Fosil silisler vb. Sentetik Malzemeler Polietilen Polivinilklorür köpükleri ( PVC ) Genleştirilmiş polistiren köpük (EPS) Ekstrüde polistiren köpük (XPS) Poliüretan köpükleri (PUR) Fenolformaldehit köpükler vb. Yüksek Performanslı Malzemeler Saydam yapılı yalıtkanlar Vakumlanmıs yalıtım panelleri Komposit yalıtkanlar Aerojel Bu çalışma kapsamında, yukarıda listelenen malzemelerden günümüzde en fazla kullanılan camyünü, taş yünü, genleştirilmiş polistiren köpük (EPS), ekstrüde polistiren köpük (XPS) ve poliüretan köpük incelenmiştir yılı verilerine göre, Türkiye de kullanılan 6,1 milyon m 3 yalıtım malzemesi arasında inorganik lifli malzemeler %44 lük (camyünü 2 milyon m 3, taş yünü 0,7 milyon m 3 ) orana sahipken, geri kalan oran EPS 1,8 milyon m 3, XPS 1,1 milyon m 3, PUR 0,5 milyon m 3 ve diğerlerine aittir (Şekil 1). Şekil 1: Türkiye de kullanılan ısı yalıtım malzemeleri (Kulaksızoğlu, 2006) 4. ISI YALITIM MALZEMELERİNİN YAŞAM DÖNGÜSÜ ANALİZİ Gerçekleştirilen bu çalışma ile dünyada bina ısı yalıtım malzemeleri için son dönemde akademik kurumlar başta olmak üzere güvenilir kaynaklar tarafından gerçekleştirilmiş YDA çalışmalarının özetlenmiş ve sonuçları paylaşılmıştır. Çalışma kapsamında dünyada ve Türkiye de en yoğun kullanımı olan ısı yalıtım malzemelerine odaklanılmıştır.

6 266 E. ALKAYA, M. BÖĞÜRCÜ, F. ULUTAŞ Taş yünü : Taş yününün yaşam döngüsü analizi briket ve bağlayıcılar için hammadde temini ve son ürün üretimi olarak iki bölümde ele alınmıştır. Taş yününe ait envanter analizi ve çevresel etki değerlendirme sonuçları Tablo 2 ve Tablo 3 de gösterilmiştir. Tablo 2: 1m 2 K/W ısı yalıtımı sağlayan Taş yünü nün yaşam döngüsü (hammadde temini ve ürün üretimi) envanteri (Schmidt vd, 2004) Emisyonlar Birim Miktar CO 2 g CO g 105,35 SO x g 6,08 Havaya salımlar NO x g 2,47 N 2 O g 0,02 VOC g 0,70 Partikül g 1,19 AKM g 0,02 Atıksu Katı atık KOİ g 0,05 Azotlu bileşikler g 0,01 Tehlikeli g 1 Tehlikesiz g 53 Taş yünü malzemesi için yaşam döngüsü analizi yapıldığında, hammadde çıkartılması ve temini çok küçük bir etkiye sahipken, tüm etkilerin üretim aşaması tarafından domine edildiği görülmektedir (Schmidt vd, 2004). Tablo 3: 1m 2 K/W ısı yalıtımı sağlayan Taş yünü kaynaklı temel çevresel etkiler (Schmidt vd, 2004) Çevresel Etki Kategorisi Küresel Isınma Enerji Tüketimi Su Tüketimi Asitleşme (Asidifikasyon) Ötrofikasyon Fotokimyasal Ozon Oluşumu Değer g CO 2 16,6 MJ 3,9 kg 12,3 g SO 2 3-1,2 g PO 4 4,6 g C 2 H 4

7 Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Isı Yalıtım Malzemeleri İçin Uygulamalar 267 Taş yününün en belirgin çevresel etkisi üretim aşamasında kayaların ergitilmesi için kullanılan fosil yakıtlar sonucu atmofere salınan başta karbondioksit (CO 2 ) olmak üzere sera gazlarıdır. Bağlayıcı malzemelerin de üretimde az miktarda kullanılıyor olması nedeniyle enerji tüketimi dışında küresel ısınmaya etki edecek önemli miktarda bir sera gazı salımından bahsetmek mümkün görünmemektedir (Çamur, 2010). Yaşam döngüsünde fosil yakıtların diğer aşamalara oranla daha çok üretimde kullanılıyor olması asitleşme konusunda da taş yününün üretim aşamasını ön plana çıkartmaktadır. Bu aşamada yanma sonucu oluşan sülfür dioksit (SO 2 ) ve azotlu bileşiklerin (NO x ) atmosfere salımı gerçekleşmektedir. Bu bileşikler asit yağmurları başta omak üzere ekosistemde asitleşmeye neden olan çevresel etkileri tetiklemektedir. Taş yününün üretim süreçlerinde su ekosistemlerinde ötrofikasyona yol açabilen azot ve fosfor içerikli atık ve atık suların oluşumu gerçekleşmektedir. Üretimin son aşamalarında ortaya çıkan amonyak, ötrofikasyon potansiyelinenin yaklaşık %75 lik payına sahiptir (Schmidt vd, 2004). Ötrofikasyon potansiyeli bulunan diğer maddeler ise taş yünü üretimi kaynaklı oluşan diğer azotlu bileşiklerdir. Üretim aşamasında fosil yakıtların kullanımı sonucu oluşan yanmamış hidrokarbonlar, metan (CH 4 ) ve karbonmonoksit (CO), taş yününün fotokimyasal ozon oluşturma potansiyelini oluşturmaktadır. Bu maddeler arasından özellikle karbonmonoksit toplam etkinin yaklaşık %80 ine karşılık gelmektedir (Schmidt vd, 2004). Camyünü: Camyününün yaşam döngüsü analizi incelendiğinde, taş yünü gibi çevresel etkilerin en fazla oluştuğu aşamanın üretim bölümü olduğu görülmektedir. R-11 batt tipi Camyününün yaşam döngüsü yaklaşımıyla incelenen envanter analizi Tablo 4 de, yaşam döngüsü boyunca neden olduğu temel çevresel etkiler ise Tablo 5 de gösterilmiştir. Tablo 4: 1m 2 Camyünü için yaşam döngüsü envanteri (Sylvatica, 1990) Emisyonlar Birim Miktar CO 2 g CO g 7,62 Havaya salımlar Atıksu Katı atık SO x g 21 NO x g 8,22 N 2 O g 1,09 Partikül g 0,29 AKM g 0,583 KOİ g 0,429 Toksik g 6,70 Nontoksik g 62,2

8 268 E. ALKAYA, M. BÖĞÜRCÜ, F. ULUTAŞ Hammadde kaynak tüketimi yönünden, camyünü için kullanılan hammadde kaynakları oldukça boldur. Öte yandan, hammaddeleri arasında yer alan kalker ve silis çıkarmaya bağlı olarak yerel toprak kalitesine olumsuz etkileri olabilir. Ancak, hammadde (kalker ve silis) çıkarımı ve nakliyesine bağlı olarak oluşan kirlilik minimum ve yereldir. Tablo 5: 1m 2 K/W ısı yalıtımı sağlayan Camyünü nün yaşam döngüsü boyunca temel çevresel etkileri (Ardente vd, 2008) Çevresel Etki Kategorisi Küresel Isınma Enerji Tüketimi Su Tüketimi Asitleşme (Asidifikasyon) Ötrofikasyon Fotokimyasal Ozon Oluşumu Değer g CO 2 47,3 MJ 27 kg 8,4 g SO 2 3-1,3 g PO 4 2,5 g C 2 H 4 Camyününün çevresel etkileri değerlendirildiğinde diğer yalıtım malzemelerine oranla düşük yoğunluğa sahip oluşu nedeniyle üretimde daha az hammadde tüketimine neden olduğu sonucuna ulaşılmaktadır (Murphy ve Norton, 2008). Öte yandan taş yünü ile birlikte mineral yün sınıfında yer alan camyününün üretim süreçleri temelde taş yünü ile benzerlik göstermektedir. Bu nedenle camyününün yaşam döngüsündeki toplam enerji tüketiminin önemli bir bölümü silis kumu ve diğer hammaddelerin ergitilmesi esnasında oluşmaktadır. 1m 2 K/W ısı yalıtımı sağlayan. Camyününün yaşam döngüsü boyunca tükettiği toplam enerji 47,3 MJ dür ve enerji tüketimi kaynaklı toplam sera gazı üretimi g CO 2 dir. Camyünü üretiminde %50-80 e varan oranlarda geri dönüştürülmüş cam kullanılarak enerji ve hammadde den tasarruf etmek bu sayede ilgili çevresel etkileri azaltmak mümkündür [19,20]. Ekstrüde Polistiren (XPS): Yaşam döngüsünün diğer aşamaları ile kıyaslandığında, XPS in üretim aşamasında yüksek miktarda enerji ve su kullanılmaktadır. Bunlara ek olarak üretim aşaması atık miktarının da en yoğun oluştuğu bölümdür. Yaşam döngüsü analizi kapsamında XPS için oluşan katı atık bazında elde edilen envanter verileri Tablo 6 da, yaşam döngüsü boyunca neden olduğu temel çevresel etkiler ise Tablo 7 de gösterilmiştir.

9 Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Isı Yalıtım Malzemeleri İçin Uygulamalar 269 Tablo 6: 0,1 m 3 XPS in yaşam döngüsü envanteri (EXIBA, 2010) Yaşam Döngüsü Aşamaları Birim Üretim İnşaat Bertaraf Geri Dönüşüm Tehlikeli g Katı atık Tehlikesiz g , Radyoaktif g 4-2 Tablo 7: 0,1 m 3 XPS in yaşam döngüsü boyunca neden olduğu temel çevresel etkiler (EXIBA, 2010) Yaşam Döngüsü Aşamaları Çevresel Etki Kategorisi Birim Üretim İnşaat Bertaraf Geri Dönüşüm Küresel Isınma g CO Su Tüketimi Litre 39 0, Enerji Tüketimi MJ 323,7 7,4 5,2-61,9 Asitleşme g SO ,002-9 Ötrofikasyon g PO ,0005 0,0004-0,0008 F. Ozon Oluşumu g C 2 H ,0003 0,0002-0,0007 Ekstrüde polistiren yalıtım malzemelerinin petrokimyasallar, doğalgaz ve benzen ile üretiliyor olmaları hammadde olarak fosil kaynaklara bağlı olduklarına işaret etmektedir. Bu durumda üretim aşamasında tüketilen enerji de eklendiğinde polistiren yalıtım malzemelerinin en ciddi etkisinin sera gazı salımı kaynaklı küresel ısınma riski olduğu söylenebilmektedir (EXIBA, 2010). Küresel ısınmaya etki eden bir diğer yaşam döngüsü aşaması ise bertaraf olarak öne çıkmaktadır. Ömrünü tamamlayan ekstrüde polisitirenlerin bir bölümünün yakılması sebebiyle sera gazı salımı gerçekleştiği ifade edilmektedir. Buna karşılık yakılan yalıtım malzemelerinden elde edilen enerjinin bir bölümü ısı veya elektrik olarak kullanılmaktadır. Fosil yakıtları ikame etmesi bakımından Tablo 7 de negatif olarak belirtilmiş ve çevresel açıdan olumlu bir katkı olarak düşünülmüştür (EXIBA, 2010). Ekstrüde polistiren üretimi aşamasında kullanılan şişirici ajanların bir bölümü fotokimyasal ozon oluşumunda etkili olabilmektedir. Öte yandan daha önceleri üretimlerinde kullanılan CFC (kloro floro karbon) un oldukça büyük yıkıcı etkilerine karşı kullanılması önerilen HCFC (hidro kloro floro karbon) dahi ozon tabakasında tahribata yol açmaktadır (Ülker, 2009). Son yıllarda, XPS sektöründe HCFC lerden ozon tabakasına zarar vermeyen ve küresel ısınmaya neden olmayan alternatif gazlara dönüşüme yönelik çalışmaların yapıldığı gözlenmekte, bu gelişmenin malzeminin yaşam döngüsü analizi açısından önemli bir gelişme yaratacağı öngörülmektedir.

10 270 E. ALKAYA, M. BÖĞÜRCÜ, F. ULUTAŞ a) Genleştirilmiş Polistiren (EPS): Yaşam döngüsü analizi kapsamında EPS için elde edilen envanter verileri Tablo 8 de gösterilmiştir. Tablo 8: 1m 2 K/W ısı yalıtımı sağlayan EPS in yaşam döngüsü envanteri (Ülker, 2009) Emisyonlar Birim Miktar CO 2 g CO g 6,20 Havaya salımlar C x H y g 13,18 NO x g 11,97 SO x g 13,38 Toz g 2,31 BOD g 0,146 Atıksu KOİ g 0,84 Cl - g 2,53 Kimyasal atık g 6,42 Endüstriyel atık g 2,25 Katı atık Cüruf/kül g 5,92 Mineral atık g 30,91 Hammadde olarak petrokimyasallar, dolayısıyla yağ ve gaz kullanılması sebebiyle üretimde oldukça yüksek enerji kullanımına neden olmaktadır. Tüm polimer köpük malzemelerin üretimlerinde olduğu gibi, EPS üretiminde de klorlu organikler ve fenoller kullanılması sebebiyle fabrika atıkları yoluyla oluşacak su kalitesi etkisi daha büyük ölçekte ve zararlı etkiler yaratmaktadır. Tablo 9: 1m 2 K/W ısı yalıtımı sağlayan EPS in (0,64 kg) inşaat aşamasına kadar temel çevresel etkileri (Çamur, 2010) Çevresel Etki Kategorisi Küresel Isınma Enerji Tüketimi Asitleşme (Asidifikasyon) Ötrofikasyon Fotokimyasal Ozon Oluşumu Değer g CO 2 71,9 MJ 24 g SO 2 2 g NO x 3 g C 2 H 4

11 Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Isı Yalıtım Malzemeleri İçin Uygulamalar 271 EPS in yaşam döngüsünde, malzemenin binada uygulama aşamasına gelene kadar en önemli sera gazı salımlarının hammaddenin üretim tesisine nakliyesi esnasında ve üretim süreçlerinde ihtiyaç duyulan buharın üretilmesi için kullanılan fosil yakıt tüketimi kaynaklı olduğu görülmektedir. 1m 2 K/W ısı yalıtımı sağlayan EPS in (0,64 kg) nakliye ve üretim aşamalarında toplam 71,9 MJ enerji tüketilmektedir ve buna bağlı olarak gerçekleşen sera gazı salımı g CO 2 seviyesindedir (Çamur, 2010). Fosil yakıt ve elektrik kullanımına bağlı olarak doğrudan veya dolaylı olarak gerçekleşen azotlu bileşikler (NO x ) ve SO 2 salımları ise asidifikasyon potansiyeline karşılık gelen en önemli etmenler olarak ortaya çıkmaktadır. EPS üretimi kaynaklı klor (Cl) ve florlu (F) bileşikler ise az oranda da olsa asitleşmeye etkisi bulunan diğer maddelerdir (Bousted, 2005). Yine EPS in üretim aşamasında atmosfere salınan uçucu organik bileşikler (VOC) özellikle kentsel bölgelerde fotokimyasal reaksiyonlara ve buna bağlı olarak hava kirliliğine katkıda bulunmaktadır. Poliüretan: Yaşam döngüsü analizi kapsamında poliüretan için elde edilen envanter verileri Tablo 10 da gösterilmiştir. Tablo 10: 1 kg Poliüretan için yaşam döngüsü envanteri (Ardente vd, 2008) Emisyonlar Birim Miktar CO 2 g CO g 5 Havaya salımlar C x H y g 6,1 NO x g 8,20 SO x g 11 Toz (PM10) g 4,3 AKM g 23 BOD g 4,7 KOİ g 0,82 Atıksu Na + bileşikleri g 280 Cl Endüstriyel atık g 13 Katı atık Evsel katı atık g -13 Mineral atık g 79 Poliüretanın kullanım ömrü dolduğunda termoset bir plastik olması sebebiyle geri dönüştürülemez ve yeniden kullanılamaz. Fakat zemin dolgusu olarak kullanılabilir (Ülker, 2009).

12 272 E. ALKAYA, M. BÖĞÜRCÜ, F. ULUTAŞ Tablo 11: 1m 2 K/W ısı yalıtımı sağlayan Poliüretan ın yaşam döngüsü boyunca neden olduğu temel çevresel etkiler (Ardente vd, 2008) Çevresel Etki Kategorisi Küresel Isınma Su Tüketimi Enerji Tüketimi Asitleşme (Asidifikasyon) Ötrofikasyon Fotokimyasal Ozon Oluşumu Poliüretanın yaşam döngüsünde gerçekleşen çevresel etkilerin önemli bir bölümü ana hammaddeler olan difenil metan diizosiyanat (MDI) ve polyester polyol üretimi ve nakliyesi kaynaklı gerçekleşmektedir (IVPU, 2010). MDI ve polyester polyol maddelerinin petrokimyasal olmaları nedeniyle poliüretan bazlı yalıtım malzemelerinin fosil kaynak tüketimine neden olduğu söylenebilmektedir. MDI ve polyester polyol üretim süreçleri karbondioksit (CO 2 ) başta olmak üzere azot oksit (NO x ) ve metan (CH 4 ) salımına neden olarak poliüretan kaynaklı enerji tüketimi ve küresel ısınma potansiyelinin %90 dan fazlasına neden olmaktadır (IVPU, 2010). Küresel ısınma potansiyeline sahip bir diğer madde ise poliüretan üretim süreçlerinde şişirici ajan olarak kullanılan pentan gazıdır (IVPU, 2010). Hammadde olarak kullanıl MDI ve polyester polyol kaynaklı bir diğer çevresel etki ise asitleşmedir. Bu hammaddelerin üretimi ve poliüretan imalat tesisine nakliyesi için kullanılan fosil yakıtlar asitleşmeye neden olan SO 2 ve NO x salımlarına neden olan en önemli etmenlerdir (IVPU, 2010). Hammaddelerin ve nihai ürün olarak poliüreta- Değer g CO 2 297,7 kg 93,6 MJ 27,9 g SO 2 2,94 g PO 4 1,4 g C 2 H 4 nın üretim süreçlerinde uçucu organik bileşiklerin (VOC) kullanılıyor olması petrokimyasal bazlı diğer yalıtım malzemelerinde olduğu gibi fotokimyasal ozon oluşumuna yol açmaktadır. Öte yandan poliüretan yalıtım malzemeleri termoset plastik yapıda oldukları için yaşam döngülerinin sonunda geri dönüştürülemezler (Ülker, 2009). Bu nedenle ömrünü dolduran poliüretan yalıtım malzemeleri dolgu malzemesi olarak farklı amaçlarda kullanılmayı, yakılmayı veya depolama sahalarına gönderilmeyi beklerler. 5. SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Gerçekleştirilen bu çalışma ile dünyada bina ısı yalıtım malzemeleri için son dönemde akademik kurumlar başta olmak üzere güvenilir kaynaklar tarafından gerçekleştirilmiş YDA çalışmalarının özetlenmiş ve sonuçları paylaşılmıştır. Bu araştırmada derlenmiş olan çalışmalar genellikle değişik amaç ve kapsamlarda yapılmış olduğundan malzemelerin etkiler bazında bire bir karşılaştırılması anlamlı olmamaktadır. Malzemelerin üretim süreçlerindeki farklılıklar nedeniyle enerji verimliliği, kimyasal kullanımı, vb. ye yönelik

13 Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Isı Yalıtım Malzemeleri İçin Uygulamalar 273 spesifik önlemlerin alınması söz konusu olabildiğinden ve kullanılan envanterlerin ulusal, bölgesel olabilmesi gibi nedenlerle verilen değerlerin genelleştirilmemesi gerekmektedir. Yapılmış olan mevcut çalışmalara göre, genel olarak yalıtım malzemelerine ilişkin çevresel etkiler esas olarak üretim ve hammadde temini aşamalarından kaynaklanmakta; en önemli etkiler arasında enerji tüketimi ve sera gazı salımları yer almakta, malzemeye bağlı olarak hammadde tüketimi ve atık oluşumu da dikkati çekmektedir. Bu bağlamda, temiz üretim yaklaşımı ve uygulamalarının yalıtım malzemelerinin yaşam döngüsü sürecine önemli katkılar sağlanabilecektir. Yalıtım malzemelerinin üretim süreçlerinde geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanılması, enerji verimliliğine yönelik önlemlerin alınması, yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması, üretim tesislerinde hammadde kaynaklarına yakınlık ve atık hale gelen malzemenin farklı amaçlarla kullanılabilmesi gibi unsurlar ile malzemelerin yaşam döngüsüne yönelik çevresel etkilerinin azaltılması sağlanabilecektir. Çalışma kapsamında özetlenen YDA konulu yayınların hemen hepsinde bahsedildiği gibi ısı yalıtım malzemeleri ana işlevleri itibariyle enerji tüketiminde verimliliği artırmakta ve fosil yakıt kaynaklı sera gazı salımlarını önemli oranda azaltmaktadır. Bu nedenle hem ekonomik hem de ekolojik unsurlar göz önünde bulundurularak ısı yalıtım malzemelerinin yaygın kullanımı tartışmasız bir şekilde desteklenmektedir. KAYNAKLAR A. C Schmidt vd. (2004) A comparative life cycle assessment of building insulation products made of stone wool, paper wool and flax: Part 1 Background, goal, scope, life cycle inventory, impact assessment and interpretation, The International Journal of Life Cycle Assessment 9, no. 1: A. C Schmidt vd. (2004) A comparative life cycle assessment of building insulation products made of stone wool, paper wool and flax: Comparative assessment, The International Journal of Life Cycle Assessment 9, No. 2, Akıncı, H. (2007) Günümüzde Uygulanan Isı Yalıtım Malzemeleri Özellikleri Uygulama Teknikleri ve Fiyat Analizleri, Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. Ardente F. (2008) Building energy performance: A LCA case study of kenaf-fibres insulation board, Energy and Buildings 40, No. 1,1 10. Bousted J.(2005) Eco-profiles of the European Plastic Industry: Polyurethane Rigid Foam, Plastics Europe, Brussels Çamur C. (2010), Isı yalıtım malzemelerinin yaşam döngüsü değerlendirme yöntemiyle çevresel etkilerinin değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Bölümü. Çokaygil Z., Banar M. (2005) Yaşam döngüsü analizi ve standartlar açısından bir değerlendirme, VI. Ulusal Çevre Mühendisliği Kongresi, Kasım 2005, İstanbul.

14 274 E. ALKAYA, M. BÖĞÜRCÜ, F. ULUTAŞ European Extruded Polystyrene Insulation Board Association EXIBA (2010) Extruded Polystyrene (XPS) Foam Insulation Environmental Product Declaration According to ISO Environmental Construction Products Organisation (ECO). IVPU e.v. (2010) Extruded Factory-made Polyurethane Insulation Products Environmental Product Declaration According to ISO Environmental Construction Products Organisation (ECO). Institut Bauen und Umwelt e.v. Kulaksızoğlu Z. (2006) Isı Yalıtım Sektör Araştırması, İstanbul Ticaret Odası Murphy R.J., Norton A. (2008) Life cycle assessments of natural fibre insulation materials - Final report, Imperial College London, Division of Biology, NNFCC. Sylvatica G.N. (1999) An exploratory life cycle study of selected building envelope, Athena Sustainable Materials Institute,Canada. Ülker, S. (2009) Isı Yalıtım Malzemelerinin Uygulamaya Etkileri, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Sektöründen Örnek Çalışmalar

Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Sektöründen Örnek Çalışmalar Yaşam Döngüsü Analizi ve Bina Sektöründen Örnek Çalışmalar AB 7. Çerçeve Programı Kapsamında Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Projesi Çalıştayı Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Çevre Projeleri

Detaylı

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi

Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz Kullanımı ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Aslı İşler, Enerji Ekonomisi Derneği Filiz Karaosmanoğlu, İstanbul Teknik Üniversitesi 29 Mayıs 2013 İÇERİK Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi Doğalgaz ve

Detaylı

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi B U T E K O M S E M I N E R L E R I, 2 9. 0 9. 2 0 1 4, B U R S A İklim değişikliği Küresel iklim değişikliği Küresel Isınma

Detaylı

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM. Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi

TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM. Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi TEKSTİLDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM Prof.Dr. Şule ALTUN, Bursa Teknik Üniversitesi İklim değişikliği Küresel iklim değişikliği Küresel Isınma Sera gazları 1. Karbon Dioksit (CO 2 ) 2. Metan (CH 4 ) 3. Diazot

Detaylı

FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Ali RÜZGAR-BUTEKOM

FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI. Ali RÜZGAR-BUTEKOM FARKLI TERBİYE İŞLEMLERİNİN KARBON AYAK İZLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Ali RÜZGAR-BUTEKOM BUTEKOM HAKKINDA TEKSTİL ve ÇEVRE METOD: YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ DEĞERLENDİRME: PES ve PES-KETEN KUMAŞIN KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI MARDİN ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ (PROJE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ) KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI TS 825 in Bina Yaklaşımı Her hacim ayrı ayrı

Detaylı

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI

ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI ESKİŞEHİR KENT MERKEZİ YANMA KAYNAKLI EMİSYON ENVANTERİ ÇALIŞMASI Sunan: Arş. Gör. Hicran Altuğ Anadolu Üniversitesi MMF Çevre Mühendisliği Bölümü MATRA Eskişehir ve İskenderun da Temiz Hava için Elele

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

Tekstil ürünlerinin çevresel ayakizi. Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) ve EcoTool un sunumu

Tekstil ürünlerinin çevresel ayakizi. Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) ve EcoTool un sunumu Tekstil ürünlerinin çevresel ayakizi Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) ve EcoTool un sunumu 11 Haziran 2013, Bursa,Türkiye Anton Luiken, Alcon Advies BV Değer Saygın Yaşam Döngüsü Analizi (YDA) nedir? (1/3)

Detaylı

ISI YALITIM MALZEMELERİNİN KARŞILAŞTIRMASI

ISI YALITIM MALZEMELERİNİN KARŞILAŞTIRMASI ISI YALITIM MALZEMELERİNİN KARŞILAŞTIRMASI Toplantıyı Düzenleyen: Polistiren Üreticileri Derneği Konuşmacı: Prof. Dr. Şükran Dilmaç 04.05.2007 1 Isı Yalıtım Malzemelerinde, ısı yalıtımını sağlayan küçük

Detaylı

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI HAVA Etrafımızı saran gaz karışımıdır ( Atmosfer). Kuru Temiz hava içerisinde yaklaģık olarak ; - %78 Azot - %21 Oksijen - %0,03 Karbondioksit

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

Çevresel Ürün Beyanı Enviromental Product Declaration (EPD) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Çevresel Ürün Beyanı Enviromental Product Declaration (EPD) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Enviromental Product Declaration (EPD) Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Çevresel Ürün Beyanları, ISO 14025'e göre tanımlanan, bir ürünün veya servisin çevre performansını nicel olarak değerlendiren

Detaylı

GIDA SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

GIDA SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK GIDA SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Prof. Dr. Artemis Karaali YEDITEPE UNİVERSİTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ İĞİ BÖLÜMÜ Sürdürülebilirlik Sürdürülebilirlik, Bugünkü toplum düzeni, yaşam standartları ve iş modellerinin,

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü T.C. Belge No Kapsam : Y-01/170/2011 Düzenleme Tarihi : 06.07.2011 : Su, Atık Su, Deniz Suyu, Numune Alma, Emisyon, İmisyon, Gürültü Laboratuvar Adı : ARTEK Mühendislik Çevre Ölçüm ve Danışmanlık Hiz.

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler

UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler UNIDO Eko-Verimlilik Programı nda Öncelikli Sektörler Prof.Dr. Göksel N. Demirer Orta Doğu Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7 ÇED, İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/7 SU/ ATIK SU 1 ph Elektrometrik Metot TS 3263 ISO 10523 Çözünmüş Oksijen Azid Modifikasyon Metodu SM 4500-O C İletkenlik Elektrometrik Metot SM 2510 B Renk Spektrometrik

Detaylı

( LIFE CYCLE ASSESSMENT FOR THREE TYPES OF GROCERY BAGS- RECYCLABLE PLASTİC; COMPOSTABLE, BIODEGRADABLE PLASTIC; AND RECYCLED, RECYCLABLE PAPER )

( LIFE CYCLE ASSESSMENT FOR THREE TYPES OF GROCERY BAGS- RECYCLABLE PLASTİC; COMPOSTABLE, BIODEGRADABLE PLASTIC; AND RECYCLED, RECYCLABLE PAPER ) GERİDÖNÜŞÜMLÜ POLİETİLENDEN ÜRETİLME MARKET POŞETLERİ, KOMPOSTIBIL BIYOÇÖZÜNÜR PLASTİKLER VE GERİDÖNÜŞÜMLÜ KAĞIT OLARAK MARKET POŞETLERİNİN ÜÇ TİPİ İÇİN YAPILAN YAŞAM DÖNGÜ ANALİZİ ( LCA ) DEĞERLENDİRMESİ

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ Tülin Keskin Danışman Kasım 2014 Ankara İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirim 1.Ulusal Bildirimde Enerji Sektörü

Detaylı

Prof. Dr. Ali DURMAZ Gazi Üniversitesi Enerji-Çevre Sistemleri ve Endüstriyel Rehabilitasyon (GEÇER) Araştırma Merkezi Direktörü

Prof. Dr. Ali DURMAZ Gazi Üniversitesi Enerji-Çevre Sistemleri ve Endüstriyel Rehabilitasyon (GEÇER) Araştırma Merkezi Direktörü MEVCUT DURUM NELER YAPMALI? Prof. Dr. Ali DURMAZ Gazi Üniversitesi Enerji-Çevre Sistemleri ve Endüstriyel Rehabilitasyon (GEÇER) Araştırma Merkezi Direktörü 29.Enerji Verimliliği Haftası Paneli İstanbul

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI TÜRK YTONG SANAYİ A.Ş. Ytong Gazbeton. ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre. Institut Bauen und Umwelt e.v.

ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI TÜRK YTONG SANAYİ A.Ş. Ytong Gazbeton. ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre. Institut Bauen und Umwelt e.v. ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre Beyan Sahibi Türk Ytong Sanayi A.Ş. Program Sahibi Institut Bauen und Umwelt e.v. (IBU) Yayınlayan Institut Bauen und Umwelt e.v. (IBU) Beyan

Detaylı

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi

Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Atıklardan Enerji Üretiminin Karbon Emisyonu Azaltımı Bakımından Önemi Oğuz CA 1 RECYDIA A.Ş., Kemal paşa cad. o:4 Işıkkent, 35070, İzmir. E-posta: oguzcan@recydia.com Özet 2012 Yılı ve sonrası dönem Dünya

Detaylı

ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre

ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre Beyan Sahibi Program Sahibi Yayınlayan Beyan Numarası Yayın Tarihi 28.04.2015 Geçerlilik Tarihi 27.04.2020 PVC Profiller WİNSA EGE PROFİL

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre

ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre ÇEVRESEL ÜRÜN BEYANI ISO 14025 ve EN 15804 standartlarına göre Beyan Sahibi Program Sahibi Yayınlayan Beyan Numarası Yayın Tarihi 28.04.2015 Geçerlilik Tarihi 27.04.2020 PVC Profiller EGEPEN Deceuninck

Detaylı

Ölçüm/Analiz Kapsamı Parametre Metot Metodun Adı

Ölçüm/Analiz Kapsamı Parametre Metot Metodun Adı Çevre Mevzuatı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (devamı var) Her tür kapsam Gürültü Gürültü Kömür Çevre Mevzuatında

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ -YDD- BUTEKOM

YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ -YDD- BUTEKOM YAŞAM DÖNGÜSÜ DEĞERLENDİRMESİ -YDD- BUTEKOM SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin, bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma düzeyinin

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015

FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 1 2 FİGEN YARICI Nuh Çimento Sanayi A.ş. Yönetim Destek Uzman Yard. 07.10.2015 3 İÇİNDEKİLER 1) TARİHÇE 2) ÇİMENTO nedir ve ÇİMENTO ÜRETİM PROSESİ 3) VERİMLİLİK UYGULAMALARI (Bu sunumda yer alan sayısal

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

Sıvalı-Kompozit Dış Cephe Isı Yalıtım Sistemleri (ETICS) Feza M. HOKKACI Makina Mühendisi/Enerji Yöneticisi hokkaci@izocam.com.tr

Sıvalı-Kompozit Dış Cephe Isı Yalıtım Sistemleri (ETICS) Feza M. HOKKACI Makina Mühendisi/Enerji Yöneticisi hokkaci@izocam.com.tr Sıvalı-Kompozit Dış Cephe Isı Yalıtım Sistemleri (ETICS) Feza M. HOKKACI Makina Mühendisi/Enerji Yöneticisi hokkaci@izocam.com.tr Gebze, 30 Ocak 2013 Sıvalı-Kompozit Dış Cephe Isı Yalıtım Sistemleri (ETICS)

Detaylı

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014 TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. Yıl Kırşehir Konferansı Küresel Isınma ve Kentlerimizin Geleceği 10-11-12 Eylül 2014 Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası

Detaylı

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR Meral Ozel:Sablon 02.01.2013 14:44 Page 5 Farklı Yakıt Türü ve Yalıtım Malzemelerine Göre Optimum Yalıtım Kalınlığının Belirlenmesi Meral ÖZEL Serhat ŞENGÜR Abs tract: ÖZET Bu çalışmada, Antalya ve Kars

Detaylı

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ÇİMENTO ENDÜSTRİSİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İNŞ.YÜK.MÜH.YASİN ENGİN yasin.engin@gmail.com Şubat, 2015 İçerik Dünyada ve Türkiye de Çimento Üretimi CO 2 Emisyonu Sürdürülebilir Üretim Alternatif Hammaddeler

Detaylı

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014

Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları. Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 Erzurum İli Karbon Ayakizi Envanter Sonuçları Zeren Erik GTE Carbon 3 Kasım 2014 GTE Carbon 2008 yılında kuruldu 80 den fazla emisyon azaltım projesi +40 müşteri (enerji, gıda ve tarım) Karbon Finansmanı

Detaylı

Isı Yalıtım Projesini Yapanın ONAY

Isı Yalıtım Projesini Yapanın ONAY BİNANIN Sahibi Kullanma Amacı Kat Adedi İSORAST YAPI TEKNOLOJİLERİ Konutlar 3 ARSANIN İli İSTANBUL İlçesi MERKEZ Mahallesi Sokağı Pafta Ada Parsel Isı Yalıtım Projesini Yapanın ONAY Adı Soyadı Cemal Maviş

Detaylı

d. Bağıl Nem Havadaki mevcut su buharı miktarının o sıcaklıktaki havanın içinde bulunabilecek en yüksek su buharı miktarına oranıdır.

d. Bağıl Nem Havadaki mevcut su buharı miktarının o sıcaklıktaki havanın içinde bulunabilecek en yüksek su buharı miktarına oranıdır. YALITIM SÖZLÜĞÜ ISI YALITIMI 1. ISI YALITIMI NEDİR? Yapılarda ve tesisatlarda ısı kayıp ve kazançlarının sınırlandırılması için yapılan isleme ısı yalıtımı denir. Teknik olarak, ısı yalıtımı, farklı sıcaklıktaki

Detaylı

UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı

UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 5 Mart 2009 Kayseri 6 Mart 2009 Niğde 12 Mart 2009 Adana

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU. Bölüm 1 : Ürün ve Tedarikçi Kimlik Kartı Ürün Adı: İzober Taşyünü Levha, Şilte ve Prefabrik Boru

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU. Bölüm 1 : Ürün ve Tedarikçi Kimlik Kartı Ürün Adı: İzober Taşyünü Levha, Şilte ve Prefabrik Boru MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU Bölüm 1 : Ürün ve Tedarikçi Kimlik Kartı Ürün Adı: İzober Taşyünü Levha, Şilte ve Prefabrik Boru Üretici Firma: Beşler Tekstil San.Tic. A.Ş O.S.B 20 Cad. No: 54 38070 KAYSERİ

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/9) Deney Laboratuvarı Adresi : Kazımiye Mah. Dadaloğlu Cad. No:32 /A Çorlu/Tekirdağ 59850 TEKİRDAĞ / TÜRKİYE Tel : 0 282 652 40 55 Faks : 0 282 652 04 56 E-Posta :

Detaylı

Gelişmiş olan ülkelere göre Türkiye de kişi başına tüketilen enerji miktarı 1/3 oranında olmasına karşın, ısınma için sarf ettiğimiz enerji 2 kat

Gelişmiş olan ülkelere göre Türkiye de kişi başına tüketilen enerji miktarı 1/3 oranında olmasına karşın, ısınma için sarf ettiğimiz enerji 2 kat YALITIM Yapı ve yapının içindekileri (eşya, insan, hayvan v.b) dış ortamın olumsuz etkilerinden (su, rutubet, ses, ısı ve yangın) korumak için alınan önlemlere yalıtım denir. Yalıtım Çeşitleri Şunlardır:

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri

Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri Prof. Dr. Gülen GÜLLÜ Hacettepe Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü E-mail: ggullu@hacettepe.edu.tr Ulusal Su ve Sağlık Kongresi Antalya-26-30 Ekim 2015

Detaylı

Binanın Özgül Isı Kaybı Hesaplama Çizelgesi

Binanın Özgül Isı Kaybı Hesaplama Çizelgesi Binanın Özgül Isı Kaybı Hesaplama Çizelgesi Yapı Elemanı Kalınlığı Isıl Iletkenlik Hesap Değeri Isıl İletkenlik Direnci Isı Geçirgenlik Katsayısı Isı Kaybedilen Yuzey Isı Kaybı Binadaki Yapı Elemanları

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

A- Ahşap parke B- Ahşap kör döşeme C- Ahşap kadronlar arası ısı yalıtımı D- Su yalıtım örtüsü E- Grobeton (mala perdahı) F- Blokaj G- Toprak zemin

A- Ahşap parke B- Ahşap kör döşeme C- Ahşap kadronlar arası ısı yalıtımı D- Su yalıtım örtüsü E- Grobeton (mala perdahı) F- Blokaj G- Toprak zemin TOPRAĞA BASAN DÖŞEME DETAYLARI 1- Döşeme kaplaması 2- Şap 3- Bir kat serbest su yalıtım örtüsü (XPS kullanılırsa ayırıcı keçe tabakası) 4- Isı yalıtımı 5- Su yalıtımı 6- Grobeton 7- Blokaj 8- Toprak zemin

Detaylı

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ

MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM İLE MARUZİYETTE RİSK DERECESİ BELİRLENMESİ BASİT RİSK DEĞERLENDİRMESİ METODU (HSE/COSHH-Control of substances hazardous to health ) 1 TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERE SOLUNUM

Detaylı

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 Gelecek kuşakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini

Detaylı

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK ENERJİ SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu ENERJİ SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 24 3.ENERJİ - 3.1. Yakıt Yanması IPCC ye göre, enerji sektöründen kaynaklanan emisyon büyük ölçüde yakıt yanmasını içermektedir. Hemen hemen bütün ülkelerde görülebildiği

Detaylı

Sürdürülebilir Üretim Sempozyumu 2015 SANAYİDE SU VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI

Sürdürülebilir Üretim Sempozyumu 2015 SANAYİDE SU VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI Sürdürülebilir Üretim Sempozyumu 2015 SANAYİDE SU VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI UĞUR ÇELİKKAYALI Genel Müdür Yardımcısı (Teknik) 16.12.2015 KAPSAM AKG Gazbeton İşletmeleri tanıtımı Kullanılan Prosesler ve Su

Detaylı

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014 Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru Enes KELEŞ Kasım / 2014 İÇİNDEKİLER Arıtma Çamuru Nedir? Arıtma Çamuru Nerede Oluşur? Arıtma Çamuru Çeşitleri Arıtma Çamuru Nerelerde Değerlendirilebilir? 1. Açık Alanda

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ;

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; evresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/5 ATIK SU (1) ph Elektrokimyasal Metot SM 4500- H + İletkenlik Laboratuvar ve Saha Metodu SM 2510 B özünmüş Oksijen, Oksijen Doygunluğu Membran

Detaylı

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ TR 2009/00643 B Abdulkerim YÖRÜKOĞLU * ve Günnur ULUSOY ** MTA Genel Müdürlüğü MAT Dairesi Endüstriyel Hammaddeler ve

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ;

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; NUMUNE ALMA T.C. Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/5 SU, ATIK SU 1 ph Elektrokimyasal Metot TS 3263 ISO 10523 İletkenlik Elektriksel İletkenlik Tayini TS 9748 EN 27888 Çözünmüş

Detaylı

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

Düşük Karbonlu Bir Gelecekte Plastikler, Binalarda Isı Yalıtımı ve EPS

Düşük Karbonlu Bir Gelecekte Plastikler, Binalarda Isı Yalıtımı ve EPS PAGEV Plastik Endüstrisi Kongresi 2011 Düşük Karbonlu Bir Gelecekte Plastikler, Binalarda Isı Yalıtımı ve EPS Selda Cabbar Karbon Danışma 1 İklim değişikliği Dünyanın en büyük piyasa çöküntüsüdür ve piyasanın

Detaylı

Poliüretan Sektörü ve HCFC 141 b kullanımı

Poliüretan Sektörü ve HCFC 141 b kullanımı Uluslararası Ozon Tabakasının Korunması Günü İSTANBUL, 16/09/10 Poliüretan Sektörü ve HCFC 141 b kullanımı Adnan Şanlısoy İZODER Isı Yalıtımı Komisyonu Üyesi İZODER Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği

Detaylı

EPS. Kılavuzu EPS. Mühendisler Mimarlar Teknisyenler İnşaatçılar Yapı Malzemecileri PROFESYONELLER İÇİN

EPS. Kılavuzu EPS. Mühendisler Mimarlar Teknisyenler İnşaatçılar Yapı Malzemecileri PROFESYONELLER İÇİN EPS Kılavuzu EKONOMİ PERFORMANS SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK Mühendisler Mimarlar Teknisyenler İnşaatçılar Yapı Malzemecileri EPS PROFESYONELLER İÇİN EPS yıllardır mimar, mühendis, inşaat müteahhitleri ve tasarımcıların

Detaylı

Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı???

Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı??? ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 1. Endüstriyel Çevre Kirliliği Tarihi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı??? GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÇEVRESEL ATIKLAR

Detaylı

ANKARA ŞEHRİNİN HAVA KALİTESİNİN UOB LER AÇISINDAN İNCELENMESİ

ANKARA ŞEHRİNİN HAVA KALİTESİNİN UOB LER AÇISINDAN İNCELENMESİ ANKARA ŞEHRİNİN HAVA KALİTESİNİN UOB LER AÇISINDAN İNCELENMESİ Sanaz Lakestani, Gülen Güllü Hacettepe Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü E mail: ggullu@hacettepe.edu.tr Amaç Bu çalışmada Ankara ilininin

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK İskenderun Körfezi'nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Kapanış Etkinliği: Endüstriyel Simbiyoz Konferansı 2014 Dr. Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 20 Şubat

Detaylı

TÜİK TARIM SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu

TÜİK TARIM SEKTÖRÜ. Dr. Ali CAN. T.C.BAŞBAKANLIK Türkiye İstatistik Kurumu TARIM SEKTÖRÜ Dr. Ali CAN 10.03.2010 48 6. TARIM Türkiye de, tarımdan kaynaklanan sera gazı emisyonları tarımsal ürünlerin üretimi ve işlenmesi, hayvan nüfusu (enterik fermantasyon, gübre yönetimi) ve

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ

ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ MEVZUATI VE KOJENERASYONUN YERİ enveripab Bilinçlendirme Semineri (Marmara Üniversitesi) 12 Kasım 2008 A. Yıldırım TÜRKEL ENKO Birleşik Enerji Sistemleri ENERJİ VERİMLİLİĞİ KANUNU Kanun

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ Tesisin Amacı Organik yapıdaki hammaddelerin oksijensiz ortamda bakteriler yoluyla çürütülerek enerji potansiyeli olan biyogaza ve biyogazın

Detaylı

Enerji Yönetmeliğine Göre Konutların Farklı Isı Yalıtım Malzemeleri İle Yalıtılmasının Ekonomik Analizi Üzerine Bir Araştırma: Kahramanmaraş Örneği

Enerji Yönetmeliğine Göre Konutların Farklı Isı Yalıtım Malzemeleri İle Yalıtılmasının Ekonomik Analizi Üzerine Bir Araştırma: Kahramanmaraş Örneği KSU Mühendislik Bilimleri Dergisi, 17(1),214 1 KSU. Journal of Engineering Sciences, 17(1),214 Enerji Yönetmeliğine Göre Konutların Farklı Isı Yalıtım Malzemeleri İle Yalıtılmasının Ekonomik Analizi Üzerine

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı

YÖNETİM SİSTEMLERİ. Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı YÖNETİM SİSTEMLERİ Alev ACAR Çevre Mühendisi Yönetim Sistemleri Uzmanı Genel Bilgilendirme Çevre Yönetim Sistemi (ISO 14001) İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi (OHSAS 18001) Sosyal Sorumluluk Standardı

Detaylı

Serhat Serkan serkan@izocam.com.tr HOŞGELDİNİZ

Serhat Serkan serkan@izocam.com.tr HOŞGELDİNİZ Serhat Serkan serkan@izocam.com.tr HOŞGELDİNİZ Bina kabuğu nedir? ISI KAYIPLARI ISI KAYIPLARI ISI KÖPRÜLERİ IR - I000 0100.005 12.7 C 12 11 10 9 7.7 8 KL ASIK ISITMA LI BINA ISI KAYIPLARI ISI KÖPRÜLERİ

Detaylı

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ 2016 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ 2016 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ FİYAT LİSTESİ SR. NO. GELİR KOD NO. HİZMETİN ADI ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ İZİN VE DENETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ÇED RAPORU FORMAT BEDELİ

Detaylı

SANGO TI ÇEVRE BAKIŞI

SANGO TI ÇEVRE BAKIŞI SANGO TI ÇEVRE BAKIŞI YEŞİL SANGO DOĞAYA SAYGI Sango Global Merkezimizin orta ve uzun dönemli hedeflerinde SIFIR EMİSYON A SAHİP FİRMA OLMA hedefi bulunmaktadır. Bu hedef doğrultusunda firmamızın seragazı

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu

Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş. (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Enfaş Enerji Elektrik Üretim A.Ş (Enfaş A.Ş bir Sütaş Grup Şirketidir.) Aksaray Atık Bertaraf (Biyogaz) Tesisi Proje Bilgi Notu Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus

Detaylı

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI

ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI ERZURUM DA HAVA KİRLİLİĞİNİ AZALTMAK İÇİN BİNALARDA ISI YALITIMININ DEVLET DESTEĞİ İLE SAĞLANMASI Rasim Buluç, Fikret Büyüksoy Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Erzurum Daha önce Bayındırlık ve İskân İl

Detaylı

EPS VE XPS ÜRETİM EKSTRÜDE POLİSTREN (XPS)

EPS VE XPS ÜRETİM EKSTRÜDE POLİSTREN (XPS) EPS VE XPS ÜRETİM EKSTRÜDE POLİSTREN (XPS) Polistiren hammaddesinden ekstrüzyon yolu ile üretilmektedir. Kullanım yeri ve amacına göre farklı boyut ve basma mukavemetinde, değişikkenar ve yüzey şekillerinde

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Esasını makromoleküllü organik maddelerin oluşturduğu yapay veya doğal maddelerin kimyasal yoldan dönüştürülmesiyle elde edilirler. Organik

Detaylı

SANGO TI ÇEVRE BAKIŞI

SANGO TI ÇEVRE BAKIŞI SANGO TI ÇEVRE BAKIŞI YEŞİL SANGO DOĞAYA SAYGI Sango Global Merkezimizin orta ve uzun dönemli hedeflerinde SIFIR EMİSYON A SAHİP FİRMA OLMA hedefi bulunmaktadır. Bu hedef doğrultusunda firmamızın seragazı

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

Kaynak Verimliliği ve İklim Değişikliği Potansiyelinin Bina Yasam Döngüsü Analizleriyle Belirlenmesi

Kaynak Verimliliği ve İklim Değişikliği Potansiyelinin Bina Yasam Döngüsü Analizleriyle Belirlenmesi Kaynak Verimliliği ve İklim Değişikliği Potansiyelinin Bina Yasam Döngüsü Analizleriyle Belirlenmesi Dr Mimar İlker KAHRAMAN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE BİNA SEKTÖRÜNÜN ÖNEMİ Bina sektörü ; küresel enerji kullanımının

Detaylı

BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ

BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ BİYODİZEL KULLANIMININ ÇEVRE İÇİN ÖNEMİ Nadir DİZGE 1, Oltan CANLI 2, Mehmet KARPUZCU 1 1 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Çevre Mühendisliği, Muallimköy Kampüsü, Gebze 2 Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü,

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı