MADDE BİLGİSİ. Kimyanın Gelişimi (Simyadan Kimyaya) Element Kavramının Tarihsel Gelişimi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MADDE BİLGİSİ. Kimyanın Gelişimi (Simyadan Kimyaya) Element Kavramının Tarihsel Gelişimi"

Transkript

1 MADDE BİLGİSİ 2 Kimyanın Gelişimi (Simyadan Kimyaya) Değersiz maddeleri altın veya gümüşe çevirebilme (felsefe taşını bulma), tüm hastalıkları iyi edecek ve insanı ölümsüz yapacak hayat iksirini bulma uğraşlarına simya (alşimi), bu işle uğraşanlara da simyacı (alşimist) denir. Simya, kimya gibi bir bilim dalı değil kimyanın bilim öncesindeki halidir. Simya maddeleri deneme-yanılma yoluyla keşfeder, sistematik bilgi birikimi ve teorik temelleri yoktur. Simya, felsefe, astroloji, tıp, din ile yakından ilgilenmiştir. Bu Güneş Altın nedenle 7 tane elementi gök cisimleriyle ilişkilendirmişlerdir. Ateşin kontrol altına alınmasıyla simya, sonra bilim ola- Venüs Bakır Ay Gümüş rak kimya doğmuştur. Merkür Civa Simyacılar, kükürtle kayısı, incir, üzümü kurutmuşlar ve eti Mars Demir tuzlayarak kurutup saklamışlardır. Koyu mavi Kıbrıstaşı (vitriyol, FeSO 4 Jüpiter Kalay ), sarı renkli şap (KAl(SO 4 ) 2 ), turuncu renkli alizarin, siyah renkli PbS ve yeşil renkli malahiti boyama-süslemede Saturn Kurşun kullanmışlardır. Yemek tuzu (NaCl), nişadır, barut, cam, seramik, sabun, esans ve kozmetik üretimi, metallerin işlenmesi, çeşitli şifalı otlar, göztaşı (CuSO 4 ), metal işlemeciliği, dericilik simyadan kimyaya aktarılan önemli bulgulardandır. Simyacılar çeşitli laboratuvar aletlerini geliştirerek (imbik gibi) damıtma, özütleme, mayalandırma, süzme, eleme, çözme, kristallendirme gibi ayırma teknikleri bulmuşlardır. Bu nedenle, bazı asitler özellikle Cabir İbn-i Hayyan tarafından imbik kullanılarak damıtma yoluyla elde edilmiştir. Örneğin; FeSO 4 ün su ile damıtılmasından zaçyağı (H 2 SO 4 ) FeSO 4 ün KNO 3 le damıtılmasından kezzap (HNO 3 ) FeSO 4 ün NaCl ile damıtılmasından tuz ruhu (HCI) elde etmişlerdir. Ortaçağ bilim tarihi İslam medeniyetinin gelişme tarihinden itibaren başlatılır ve iki döneme ayrılır. 1. dönemde ( yy) batının bilime hiç katkısı yoktur. Bu dönemde Türk ve İslam bilginlerinin bilime katkıları çoktur. Dönemin ünlü bilginlerinden Cabir İbn-i Hayyan, Huneyn Bin İshak, Ebubekir Razi, El-Biruni, Al-Khazini, Farabi, İbni Sina nın bilime katkıları çok büyüktür. Örneğin; Cabir İbn-i Hayyan nişadır, (NH 4 Cl), cehennem taşı (AgNO 3 ), kezzap (HNO 3 ), zaç yağı (H 2 SO 4 ), tuz ruhu (HCl), güherçile (KNO 3 ) ve kral suyunu (HCl+HNO 3 ) keşfetmiştir. 2. dönemde ( yy) batıda fiziğin geliştiği ve üniversitelerin kurulduğu dönemdir. Element Kavramının Tarihsel Gelişimi Eski Yunan ve Avrupa felsefesinin babası sayılan Miletos lu Thales (M.Ö ) her şeyin sudan geldiğini düşünüyordu. Miletos lu Anoximenes (M.Ö ) ise her şeyin havadan geldiğini, Heracleitos (M.Ö ) ise her şeyin kökeni ateştir şeklinde düşünüyordu. Empledoces ise (M.Ö ) evren toprak, su, hava, ateş ve bunların yanında sevgi-nefret gibi iki kuvvetin her şeyin temelini oluşturduğunu düşünmüştür. Maddenin tanecikli yapıda olduğu düşüncesini ve atom kuramını özellikle Yunanlı Democritos (M.Ö ) söylemiştir. Democritos; atomu bölünemez, sert ve dolu olarak tanımlamıştır. ateş Atomistik felsefesi (M.Ö ) Aristo felsefesiyle yıkılmıştır. Aristo, tüm maddelerin hava, su toprak, ateş denilen 4 ele- kuru sıcak mentten oluştuğunu ileri sürmüştür. Sıcak, soğuk, kuru ve ıslak da her şeye uygun gelen özellikler vardır. Bunlardan soğuk ve toprak hava ıslak, suyu (sıvı olan şey), soğuk ve kuru, toprağı (katı olan şey) ıslak ve sıcak, havayı (gaz olan şeyi) kuru ve sıcak, ateşi (yanan şeyi) oluşturur. soğuk ıslak Yeni kimyanın gelişmesinin başlangıcını su XVII. yy oluşturur. Bu dönemin ünlü kimyacıları Van Helmont ve Boyle dur. Belçika lı Helmont, çalışmalarını deneye dayandırmış, hava ile karıştırılan öteki gazların da bulunduğunu bildirmiş ve gaz kelimesini ilk kez o kullanmıştır. Fizikçi Boyle, yanmalarda havanın önemli olduğunu deneyle ispat etmiştir. Böyle, Aristo dan farklı erken dönem element kavramını ileri sürerek, daha basit maddelere ayrılamayan maddelere element demiştir. Antik dönem düşüncesini yıkan bu element görüşü yanma olayının nasıl gerçekleştiğini açıklayamıyordu. XVIII. yy. flogiston dönemidir. Bu teori Alman kimyacılar Becher ve Stahl tarafından ortaya atılmış olup, yanma yanan maddenin ateş maddesi yani flogistan çıkarması olayıdır. Buna göre yanan her maddenin kütlesi azalır. Teori kütleyi ve madde birleşmelerini dikkate almamıştır. Teoriye göre C ve S bileşik, su ve oksitler ise elementtirler de Priestley; kırmızı civa oksiti ısıtarak flogistiksiz havayı (oksijeni) keşfetmiştir.

2 3 Aynı şekilde Scheele hava ve ateş hakkında kitap yazarak oksijeni (yakıcı hava) keşfetmiştir. Aynı dönemde kimyanın babası sayılan Lavoisier yaptığı deneylerle şöyle sonuçlar elde etmiştir: Hava bir element değildir, 4 element teorisi geçerli değildir. Yanma olayı, yanan maddenin havanın oksijeniyle birleşmesi olayıdır. Kimyasal tepkimelerde toplam kütle daima korunur. 17. yy ve 19. yy. larda kimyadaki gelişmeleri yeni cisimlerin keşfi ve kimyasal olayları düzenleyen temel kanunların bulunması dönemi olarak ifade edebiliriz. Kimya, maddenin iç ve dış yapısını, bileşimini, maddelerin özelliklerini ve birbirine dönüşümünü inceleyen bilim dalıdır. Madde, kütlesi olan ve uzayda yer kaplayan (hacmi olan) her şeye denir. Su, hava, altın birer maddedir. Maddenin şekil almış hâli ise cisimdir. Örneğin, gümüş madde, gümüş yüzük ise cisimdir. Yeryüzünde maddeler çoğunlukla katı, sıvı, gaz hâlinde bulunur. Maddelerin çok yüksek sıcaklıklarda görülen dördüncü hâline de plazma hâli denir. Bu hâl güneşte ve yıldızlarda görülür. KATI SIVI GAZ Şekil Belli Belirsiz Belirsiz Sıkıştırılma Sıkıştırılamaz Sıkıştırılabilir Tanecik hareketi Tanecikler arası boşluk Tanecikler arası çekim Titreşim Maddenin Ortak Özellikleri Titreşim, yer değiştirme Titreşim, yer değiştirme, dönme Çok az Az Çok Çok güçlü Güçlü Yok denecek kadar az Akıcılık Yok Var Var Bütün maddelerde bulunan madde miktarıyla doğru orantılı değişen ve ölçülebilen, maddeleri ayırt etmede kullanılmayan özelliklerdir. Bu özellikler kütle, hacim, eylemsizlik, tanecikli ve elektrikli yapıdır. Maddede Ayırtedici Özellikler Maddenin fiziksel hâline göre ayırt edici özellikler şöyle özetlenebilir: Ayırt Edici Özellik Katı Sıvı Gaz Öz kütle Öz hacim Erime noktası + Donma noktası + Kaynama noktası + Yoğunlaşma noktası + Çözünürlük Öz ısı Genleşme katsayısı + + Esneklik katsayısı + Buharlaşma Isısı + Akışkanlık + + Uzama katsayısı + İletkenlik katsayısı + 1. Öz kütle (d) Bir maddenin birim hacminin kütlesine özkütle denir. d m (kütle) V (hacim) Öz kütlenin tersi ise öz hacimdir. Ayırt edici özellikler miktara bağlı olmayan özelliklerdir. Bir özelliğin ayırt edici olabilmesi için maddelerin sıcaklık ve basınç değerleri aynı ve özelliğin ölçülebilir olması gereklidir. (+ ayırt edici olduğunu ifade eder.) Öz kütleyi etkileyen faktörler öz hacmi de etkiler. (m: kütle, V: hacim, d: öz kütle) Sabit basınç ve sıcaklıkta, arı maddelerin öz kütleleri daima sabittir. Katı ve sıvıların öz kütlesini sadece sıcaklık etkilerken gazların öz kütlesini sıcaklık ve hacim değişimi etkiler. Öz kütle; katı, sıvı ve gazlar için ayırt edicidir. Aynı koşullarda öz kütleleri farklı olan maddeler kesinlikle farklı maddelerdir. Öz kütlesi bilinen bir maddenin türü hakkında bilgi verilemez. Örneğin suyun öz kütlesi 1 g/cm 3 tür. Farklı maddelerin aynı koşullarda öz kütleleri 1 g/cm 3 olabilir. Katı ve Sıvılarda Öz kütle Arı katı ve arı sıvılarda sabit sıcaklıkta kütle ve hacim değişimi öz kütleyi etkilemez. α eğim tanα d m V (doğrunun eğimi öz kütleyi verir)

3 Gazlarda Öz Kütle Hacim sabit gaz eklenirse Hacmi büyüyen maddelere ait hacim - sıcaklık ve öz kütle - sıcaklık grafikleri Su donarken hacmi büyür, özkütlesi azalır. +4 ºC deki saf su ısıtılsa ya da soğutulsa hacmi büyür, öz kütlesi azalır. Hacim sabit sıcaklık değişirse Bu tip maddelerde d sıvı > d katı > d gaz olacağından katılar kendi saf sıvılarına konulduklarında dibe batmaz, sıvının üzerindedir. 4 Basınç sabit aynı gaz eklenirse Basınç sabit sıcaklık değiştirilirse Donarken Hacmi Değişen Maddelerde Öz kütle Hacmi küçülen maddelerin hacim - sıcaklık ve öz kütle - sıcaklık grafikleri Maddenin çok büyük bir kısmının katı sıvı gaz yönünde hâl değiştirirken hacimleri artar, yoğunlukları azalır. Bu tip maddelerde d katı > d sıvı > d gaz olduğundan katılar kendi saf sıvılarına daldırıldıklarında kabın dibine batarlar. 2. Genleşme Katsayısı 1 C lik sıcaklık artışında maddelerin hacimlerindeki oransal artışa genleşme katsayısı denir. Katılarda boyca, yüzeyce ve hacimce genleşme katsayısı ayırt edici iken sıvılarda yalnız hacimce genleşme katsayısı ayırt edicidir. Bütün gazların genleşme katsayısı aynı olup (1 / 273) ayırt edici değildir. Genleşme miktarı, uzama miktarı, esneme miktarı ayırtedici değildir, miktara bağlıdır. Genleşme katsayısı ise miktara bağlı değildir. 3. Esneklik Katsayısı Tel hâline getirilebilen (metaller, plastikler) maddeler için ayırt edici olup birim uzunlukta bir tele birim ağırlık asıldığındaki uzama miktarıdır. Yalnız katılar için ayırtedicidir. 4. Erime Noktası Katı bir maddenin sıvı hâle dönüşmesi sırasında sabit kaldığı sıcaklıktır. (Sıvının katılaşmasına donma denir) 5. Kaynama Noktası Sıvı bir maddenin gaz haline dönüşümü sırasında sabit kaldığı sıcaklıktır. (Gazın sıvılaşmasına yoğunlaşma denir.) 6. İletkenlik Katsayısı Elektriği ileten katıların elektrik iletkenlikleri farklı olduğundan bu farklılık katılar için ayırt edicidir. 7. Çözünürlük Belirli bir sıcaklıkta, bir çözünenin bir çözücü içerisinde çözünebildiği maksimum madde miktarıdır. Çözünürlük; çözücü ve çözünenin cinsine, sıcaklığa ve basınca bağlıdır. Çözünen ilavesi, su ilavesi, çözünen katının toz hâline getirilmesi çözünürlüğü etkilemez. Örneğin; yemek tuzu (NaCl) suda çözünür alkolde çözünmez. Naftalin (C 10 H 8 ) alkolde çözünür, suda çözünmez. 8. Öz Isı (Isınma Isısı) Bir maddenin 1 gramının sıcaklığını 1ºC değiştirmek için gereken enerjidir. Farklı maddelerin ve aynı maddenin farklı fiziksel hâllerinin öz ısıları genellikle farklıdır. Metaller, katı ve sıvı hâlde elektrik akımını elektron hareketi ile iletirler. İletim fizikseldir. Ametaller, grafit hariç elektriği iletmezler. Hiçbir bileşik katı hâlde elektriği iletmez. İyonik bileşiklerin sıvı ve sulu hâlleri iyon hareketi ile elektriği iletirler. İletim kimyasaldır. Alkollü su, saf su ve şekerli su, asit ve bazın saf sıvısı gibi maddeler elektriği iletmezler.

4 5 Maddenin Sınıflandırılması Saf olmayan madde (karışım) Homojen Karışım (Çözelti) Çözücü Çözünen Örnek Sıvı Katı Tuzlu su Sıvı Sıvı Kolonya Sıvı Gaz Gazoz Katı Katı Alaşımlar Katı Sıvı Cu Hg amalgamı Katı Gaz Pt metalinde H 2 gazı Gaz Gaz Hava Heterojen Karışım Süspansiyon Emülsiyon Diğerleri Sıvı Katı Sıvı Sıvı Gaz katı / Gaz - Sıvı (çamurlu su) (süt) Aerosol (Bulut, Sis) Adi karışım (Toprak) Koloit (krema) Bileşik Moleküler İyonik Farklı tür atomlardan oluşan aynı tür moleküller içe rirler. Bileşik molekülü: NH 3, CH 4 gibi Element sembollerinin bir araya getirilmesi ile oluşan formüllerle ifade edilirler. Örneğin; C ve H birer sembol C 2 H 6 bir formüldür. Kimyasal yöntemlerle bileşenlerine ayrıştırılabilirler. Bileşenleri arasında sabit bir kütle oranı vardır. Bileşenlerinin özelliklerini taşımazlar. Örneğin; H 2 yanıcı O 2 yakıcı olduğu halde oluşturdukları bileşik (H 2 O) yanıcı ve yakıcı değil, söndürücüdür. Homojen Madde Özellikleri ve bileşimi her yerinde aynı olan maddelerdir. Örneğin; buz, çiğ, kırağı, şeker Heterojen Madde Özellikleri ve bileşimi her noktasında aynı olmayan maddedir. Örneğin; toprak, odun, mazotlu su gibi. Heterojen karışımlar ile çözeltiler, parçacık boyutu temelinde karşılaştırıldığında tanecik boyutu 10-9 m den küçük olanlar çözelti 10-9 m ve 10-6 m arasında olanlar koloit, tanecik boyutu 10-6 m den büyük olanlar ise süspansiyon olarak tanımlanır. Arı (saf) Madde Tek cins tanecik (atom, molekül) içeren homojen maddelerdir. Elementler ve bileşikler saf maddelerdir. Arı maddeler hâl değişimi dışında homojen olup erime ve kaynama süresince sıcaklığı sabit kalır. MADDE Homojen veya heterojen olabilirler. Saf değildirler. Belirli ve sabit bir hal değiştirme sıcaklıkları yoktur. Bileşenlerin oranı na göre değişen yoğunluk, erime ve kaynama sıcaklıkları vardır. Farklı tür atom ve farklı tür moleküller içerirler. Belirli formül ya da sembolleri yoktur. Fiziksel yöntemler le bileşenlerine ayrıştırılabilirler. Bileşenleri arasında sabit bir kütle oranı yoktur. Bileşenleri özelliklerini kaybetmez. Kaynama sırasında sıcaklık değişebilir. Aynı cins atom ya da atomlardan oluşan moleküller içerirler. Element atomu: Ca, H, O Element molekülü: H 2, O 3, P 4, S 8 Sembollerle gösterirler. Sembol tek harften oluşuyorsa harf büyük (C, F, N); iki harften oluşuyorsa 1. harf büyük, 2. harf küçük (Ne, Fe, Cr) yazılır. Fiziksel ve kimyasal yöntemlerle daha basit maddelere ayrıştırılamazlar. Metal, ametal, yarı metal şeklinde sınıflandırılabilirler. Örneğin; B yarı metal, O ametal ve Al metaldir. Madde Buzlu su Duman Sis Köpük Şerbet Ayran Mazot - Su Tunç (bronz) Mutfak tuzu Altın (Au) Saf(arı) madde Element Ametaller Mattır. Dövülerek,tel ve levha hâline getirilemezler. Grafit hariç elektrik akımını iletmezler. Oda koşullarında katı, sıvı ya da gaz olabilirler (Cl 2 gaz, Br 2 sıvı, I 2 katıdır) Kendi aralarında kovalent bağlı bileşik oluştururlar. Hem elektron vererek hem de elektron alarak bileşik oluştururlar. Bileşiklerinde (+) ve (-) değerlik alabilirler. Gaz hâlinde genellikle iki veya daha fazla atom içeren moleküllü yapıda bulunurlar. Oksitlerinin sulu çözeltisi genellikle asit özelliği gösterirler. Yarı Metaller Bazı özellikleri metallere bazı özellikleri de ametallere benzeyen elementlerdir. B, Si, Ge, As, Se, Sb, Te, Po, ve Bi yarı metaldir. Tümü oda sıcaklığında katı hâldedir. İletkenlikleri sıcaklığa göre değişir. Erime ve kaynama sıcaklıkları yüksektir. Kendi aralarında ve ametallerle yaptıkları bileşiklerde kovalent bağlıdır. Metaller Yüzeyleri parlaktır. Tel ve levha hâline getirilebilir, işlenebilirler. Katı ve sıvı hâlde elektrik akımını iletirler. Oda koşullarında cıva (Hg) hariç hepsi katıdır. Kendi aralarında birleşik oluşturmazlar. Ametallerle bileşerek iyonik yapılı bileşikler oluştururlar. Elektron vererek bileşik oluştururlar. Bileşiklerinde yalnız (+) değerlik alırlar. Gaz hâlinde tek atomludurlar. Oksitlerinin sulu çözeltisi genellikle baz özelliği gösterirler. Homojen olup olmadığı Heterojen görünümlü saf maddedir. Heterojen karışım olup katı tanecikler fazı gaz fazı içerisinde dağılmıştır. (Aerosol) Heterojen karışım olup sıvı tanecikler fazı gaz fazı içerisinde dağılmıştır. (Aerosol) Köpük heterojen karışım olup gaz tanecikleri sıvı içerisinde dağılmıştır. (Koloit) Homojen karışım yani çözeltidir. Heterojen karışım (süspansiyon) dır. Heterojen karışım (emülsiyon) dır. Homojen karışım (çözelti) olup Cu Sn metalleri karışımından oluşmuş alaşımdır. Homojen madde olup saftır ve bileşiktir. Homojen madde olup saftır ve elementtir.

5 6 Fiziksel ve Kimyasal Olaylar Kimyasal Özellikler ve Kimyasal Değişme Maddelerin iç yapıları ve bileşimleri ile ilgili özellikleri kimyasal özellikleridir. Bir maddenin başka maddelere karşı davranışını ortaya çıkaran; örneğin, yanıp yanmama, asit bazla tepkimeye girip girmeme ve asallık gibi özellikler maddelerin iç yapısı ile ilgili özelliklerdir. Kimyasal değişmede geriye dönüşüm zor olup yeni maddeler elde edilir. Kimyasal değişmelerde maddenin fiziksel özelliklerinde de farklılıklar olur. Yanma, paslanma (oksitlenme), ekşime, çürüme, elektroliz, korozyon, küflenme, fotosentez, solunum, elektron alış verişi, NH 3 ve CO 2 nin suda çözülmesi gibi olaylarda kimyasal değişme gerçekleşir. Fiziksel Özellikler ve Fiziksel Değişme Maddelerin dış yapısıyla ilgili (öz kütle, suda çözünürlük) özelliklerdir. Fiziksel özelliklerin değişimine de fiziksel değişme denir. Fiziksel değişmelerde geriye dönüşüm kolay olup yeni maddeler oluşmaz. Eşlik eden enerji kimyasal enerjiden azdır. Fiziksel değişme Kimyasal değişme Gökkuşağı oluşması Ekmeğin küflenmesi Yoğurttan ayran eldesi Şekerden alkol eldesi İyotun süblimleşmesi Yağlı boyanın kuruması N 2 gazının suda çözünmesi Suyun elektrolizi Camın elmasla kesilmesi Na metalinin suda çözünmesi Buzun erimesi Zeytinyağından sabun eldesi Kağıdın yırtılması Kimyasal tepkimeler I. Naftalinin süblimleşmesi II. Alkolün buharlaşması III. Ele dökülen kolonyanın serinlik hissi vermesi IV. Kışın, araba iç camlarının buğulanması V. Kesilip, güneşe bırakılmış karpuzun soğuması VI. Kar yağarken havanın ısınması Verilen örnekler incelendiğinde; VII. Su buharının yoğunlaşması I, II, III, V Endotermik (ısı alan) Yukarıda verilen hal değişimlerinden hangileri endotermik ve ekzotermik hal değişimleridir? IV, VI, VII ekzotermik (ısı veren) hal değişimleridir. Cevap: E Maddenin Hâl Değişimi Genel olarak maddeler ısıtılırsa genleşir, sıcaklığı artar ve hal değişimine uğrar. Maddeler bulundukları ortamın sıcaklık ve basıncına bağlı olarak bir hâlden diğer hâle geçebilir. Bu olaya maddenin hâl değişimi denir. Saf bir maddenin Katı Sıvı Gaz dönüşümünde; Isı alınır (endotermik) Düzensizlik artar. Genellikle hacim artar. Genellikle öz kütle azalır. Molekül yapısı bozulmaz. Toplam kütle değişmez. Tanecikler arası uzaklık artar. Tanecikler arası çekim kuvveti azalır. Erime ve Kaynama Noktasına Etki Eden Faktörler 1.Maddenin Türü Madde tanecikleri arasındaki çekim kuvvetleri ne kadar büyük ise maddenin erime ve kaynama sıcaklığı da o kadar büyüktür. 2. Saflık Saf bir sıvının içinde uçucu olmayan katı çözüldüğünde sıvının kaynama noktası yükselir, donma noktası düşer. Örneğin, şekerli su deniz seviyesinde 100 o C nin üstünde kaynar, 0 o C nin altında donmaya başlar. Eğer saf sıvıya, sıvıda çözülebilen daha uçucu bir sıvı ilave edilirse elde edilen çözeltinin kaynama noktası saf sıvının kaynama sıcaklığından küçüktür. Örneğin, saf suyun aynı basınçta kaynama sıcaklığı alkollü suyun kaynama sıcaklığından yüksektir. 3. Dış Başınç Dış basınç arttıkça; Donarken hacmi küçülen maddelerin erime ve kaynama noktaları artar (Maddelerin çoğunluğu). Donarken hacmi büyüyen maddelerde ise erime noktası azalır, kaynama noktası artar (Örneğin; su). Dış basıncın erime ve kaynama noktası üzerine etkisi faz diyagramlarında gösterilir.

6 7 Faz Diyagramları Aynı maddelerin sıcaklık ve basınç koşullarına bağlı olarak katı, sıvı, gaz hallerinin sınırlarını gösteren grafiklere faz diyagramı denir. a) Donarken Hacmi Küçülen Maddelerin Faz Diyagramı Oda koşulları, normal koşullar, deniz seviyesi, normal basınç gibi ifadeler dış basıncın 1 atmosfer olduğunu belirtir. Maddelerin katı - sıvı - gaz hâllerinin birarada bulunduğu sıcaklık ve basınç değerine üçlü nokta denir. Donarken hacmi küçülen maddelerde dış basınç arttıkça erime ve kaynama noktaları artar. Örneğin, ağzı açık kapta bulunan etil alkol deniz seviyesinden Erzurum a çıkarılırsa donma ve kaynama sıcaklığı azalır. (Deniz seviyesinden dağlara çıkıldıkça açık hava basıncı azalır.) b) Donarken Hacmi Büyüyen Maddelerin Faz Diyagramı (Örneğin; Su) 1 (atm) Üç hâl noktası Donarken hacmi büyüyen maddelerde dış basınç arttıkça erime noktası azalır, kaynama noktası artar. Örneğin, Ağzı açık kapta bulunan arı su deniz seviyesinden Uludağ a çıkarılırsa donma noktası artar, kaynama noktası azalır. Hal Değişim Grafikleri (Isınma - Soğuma Grafikleri) a) Saf Katıların Isınma Grafiği 1) Bu tip grafikler sıcaklık zaman ve sıcaklık ısı olmak üzere iki şekilde düzenlenebilir. Grafikte Q 1 erime sürecinde alınan ısı, Q 2 kaynama süresince alınan ısıdır. (ısınma grafikleri) Sabit basınçta sabit hızla ısıtılmada daima Q 1 < Q 2 olur ve dolayısıyla t 2 > t 1 dir. t 1 ve t 2 değerleri kütle ile doğru, ısıtıcı gücü ile ters orantılıdır. Ayrıca t 1 ve t 2 değerleri madde cinsi, dış basınç ve karıştırma gibi değerlere bağlıdır. Bölge Faz Homojenlik Sıcaklık E kin E P Alınan Isı 1. Katı Homojen Q=m c k Δt 2. Katı + Sıvı Heterojen Q=m L e 3. Sıvı Homojen Q=m c s Δt 4. Sıvı Gaz Heterojen Q=m L b 5. Gaz Homojen Q=m c g Δt 2) Arı saf maddelerin soğuması sırasındaki sıcaklık zaman grafiği ise aşağıdaki gibidir. y. n d. n Aşağıda, arı bir katının ısıtılmasıyla ilgili sıcaklık zaman grafiği verilmiştir. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) a, katının ayırt edici bir özelliğidir. B) a, katının kütlesiyle değişir. C) b-c aralığında maddenin katı ve sıvı halleri birlikte bulunur. D) b anından önce madde katı hâldedir. E) d anında madde tamamen sıvı hâldedir. ( LYS) Cevap: B 3) Şimdi bu grafiklere ait soru çözümlerine geçmeden önce bazı kavramları öğrenelim: Q = Isı miktarıdır. Birimi kalori ya da joule dır. 1 kkal = 103 kal m = Kütle (gram) Δt = Sıcaklık farkı, (Büyük sıcaklık Küçük sıcaklık), oc C (Öz ısı = Isınma Isısı) = 1 gram maddenin sıcaklığını 1 C artırmak için verilmesi gereken ısıdır. Birimi genellikle kal / g. C dır. Farklı maddelerin ya da aynı maddelerin farklı fiziksel hallerinin öz ısıları farklı olup maddeler için ayırt edicidir.

7 8 Molar ısınma ısısı: Maddenin 1 molünün sıcaklığını 1 C artırmak için maddeye verilmesi gereken ısıdır. Molar ısınma ısısı = Isınma ısısı x Mol kütlesi kalori mol. C kalori =. g. C g mol Öz ısısı küçük olan maddeler kolay ısınacağından daha az ısı verilebilir. Öz ısısı büyük olan maddeler zor ısınacağından daha çok ısı vermek gerekir. Q " kal L (Hâl Değiştirme Isısı) &L = m " g Erime ısısı (L e ) Erime noktasına gelmiş bir katının 1 gramının aynı sıcaklıkta sıvı hâle getirilmesi için gerekli ısıya denir. Örneğin; buzun erime ısısı 80 kal / g ve molekül ağırlığı 18 g/mol olduğuna göre buzun molar erime ısısı; Molar L e = 80 x 18 = 1440 kal / mol = 1, 44 kkal / mol O halde molar erime ısısı erime noktasına gelmiş 1 mollük katıyı aynı sıcaklıkta sıvı hale getirmek için verilen enerjidir. Buharlaşma ısısı (L b ) Buharlaşma ısısı; kaynama noktasına gelmiş bir sıvının 1 gramının aynı sıcaklıkta gaz hâline getirilmesi için gerekli ısıya buharlaşma ısısı denir. Örneğin, suyun buharlaşma ısısı 540 kal / mol, molar buharlaşma ısısı = 540 x 18 kal / mol Saf maddelerin buharlaşma ısısı erime ısısından büyüktür. Molar erime ısısı (tersi molar donma ısısı) yüksek katıların tanecikler arası çekimi yüksektir. Molar buharlaşma ısısı (tersi molar yoğunlaşma ısısı) yüksek sıvıların tanecikleri arası çekim gücü ve kaynama noktası yüksektir. Örneğin, aynı koşullarda kaynama noktası yüksek olan bir sıvının molar buharlaşma ısısı yüksektir. Erime sırasında bağlar gevşerken kaynama sırasında bağlar kopar. Bu nedenle bağların gevşetilmesi bağların koparılmasından daha kolay olduğundan aynı saf madde için buharlaşma ısısı, erime ısısından büyüktür. Erime ve buharlaşma ısıları maddenin cinsine ve sıcaklığa bağlıdır. b) Bazı Karışımların Isınma Grafikleri 1) Homojen Sıvı Sıvı Karışımları (Örneğin; Alkollü su) Homojen sıvı sıvı karışımlarına ait ayrımsal damıtma grafiklerinde kaynama noktası sayısı kadar kapta sıvı vardır. (su) (alkol) 2) Homojen Sıvı Katı Karışımlar (Örneğin; tuzlu su) t 3 t t 1 Sıcaklık ( C) Doymuş çözelti Kaynama başladı Çözücü (su) Zaman Tuzlu suyun ısınma grafiği t 2 " Doymamış çözeltinin kaynamaya başlama sıcaklığı t 3 " Doymuş çözeltinin kaynama sıcaklığı Sıvı Buhar Basıncı I. Buharlaşma t 4 0 t 5 t 6 Sıcaklık ( C) Çözücü (su) Donma başladı Doymuş çözelti Zaman Tuzlu suyun soğuma grafiği t 5 " Doymamış çözeltinin donma sıcaklığı t 6 " Doymuş çözeltinin donma sıcaklığı Bir sıvıda yüzeye yakın ve dik doğrultuda bulunan yüksek kinetik enerjili moleküllerin, sıvı molekülleri arasındaki çekim gücünü yenerek sıvı yüzeyinden gaz ya da buhar hâline geçmesine buharlaşma denir. Bu nedenle sıvıların buharlaşması sadece sıvının yüzeyinde olur. Sıvılar her sıcaklıkta buharlaşır ve belirli buhar basıncı vardır. Buharlaşma sırasında sıvı çevresinden ısı alacağından ortamın sıcaklığı düşer. Ortamın sıcaklığının düşmemesi isteniyorsa sıvıya alttan sürekli ısı verilmesi gereklidir. Örneğin; denizden çıkan kişinin üşümesi, avuç içine dökülen kolonyanın serinlik hissi vermesi, toprak testi ve küplerin içindeki suyun sürekli soğuk kalması gibi olaylar buharlaşmanın ısı alarak gerçekleştiğini gösteren olaylardır.

8 9 II. Buharlaşma Hızı Birim zamanda buharlaşan sıvı molekül sayısına denir. Buharlaşma hızı; Sıvının cinsine (Kaynama noktası ile ters orantılı) Sıcaklığa (Doğru orantılı) Sıvı yüzey alanına (Yüzey alanı arttıkça buharlaşma hızı artar) Sıvının saflık derecesine Sıvı üzerindeki dış basınca (Dış basınç azaldıkça buharlaşma hızı artar) Rüzgâr hızına ve havadaki nem oranına bağlıdır. Ancak buharlaşma hızı, sıvının miktarına bağlı değildir. Yoğunlaşma buharlaşmanın tersi olup ekzotermik bir olaydır. Belli kütledeki su buharı aynı kütlede ve aynı sıcaklıktaki sudan daha yakıcıdır. Sıcak sıvı soğuyunca yakıcılığı azalır. III. Buhar Basıncı Buhar Basıncı Etkileyen faktörler Sıvı Cinsi: Moleküller arası bağları (çekim kuvvetleri) zayıf olan sıvıların kaynama noktası ve molar buharlaşma ısısı küçük, uçuculuğu yüksektir. Uçuculuğu yüksek sıvıların aynı sıcaklıktaki buhar basıncı daha büyüktür. Sıcaklık: Sıcaklık arttıkça taneciklerin kinetik enerjileri artar. Dolayısıyla daha çok sayıda sıvı molekülleri buhar hâline geçeceğinden buhar basıncı artar. Saflık Derecesi: Saf suda tuz, şeker gibi uçucu olmayan madde çözünürse kaynama noktası artar, buhar basıncı düşer. Saf suda alkol gibi uçucu olan maddeler çözünürse, kaynama noktası düşer, buhar basıncı artar. Etkilemeyen Faktörler Sıvının hacmine, kütlesine, Kabın şekline, hacmine, Sıvının yüzey alanına, Sıvının bulunduğu kapta sıvıda çözünmeyen başka bir gazın bulunmasına Sıvının deniz seviyesine göre yükseklerde bulunmasına Katının erime sıcaklığındaki buhar basıncı ile sıvının donma sıcaklığındaki buhar basıncı ve sıvıların kaynama sıcaklığındaki buhar basıncı ile gazın yoğunlaşma sıcaklığındaki buhar basıncı aynıdır (Aynı şartlarda aynı maddeler için). Açık kapta bulunan sıvılar tümüyle buharlaşır. Eğer buharlaşma kapalı kapta olursa buharlaşma hızı yoğunlaşma hızına eşit olacak şekilde dinamik bir denge kurulmuş olur. O hâlde, kapalı bir kapta belirli bir sıcaklıkta sıvısı ile dinamik dengede bulunan buharın yaptığı basınca denge buhar basıncı ya da buhar basıncı denir. Buhar basıncı yüksek olan sıvılara uçucu, buhar basıncı düşük sıvılara uçucu olmayan sıvılar denir. Bir sıvının uçucu olup olmamasını moleküller arası çekim kuvvetlerinin büyüklüğü belirler. Bu kuvvetler azaldıkça uçuculuk artar dolayısıyla buhar basıncı büyür. IV. Kaynama ve Kaynama Noktası Atmosfere açık bir kapta sıvı ısıtıldığında, tüm sıvı kitlesinde oluşan buhar kabarcıkları yüzeye çıkar ve uzaklaşır. Uzaklaşan bu moleküllerin oluşturduğu basınç, atmosfer moleküllerinin oluşturduğu basınca eşit olduğu anda kaynama olayı gerçekleşir. Sıvının buhar basıncının, standart atmosfer basıncına (1 atm = 760 mmhg) eşit olduğu andaki sıcaklığa normal kaynama noktası denir. Özetle; bir sıvının kabarcıklar çıkartarak buharlaşmasına kaynama, belirli bir basınçta sıvının kaynadığı sıcaklığa kaynama noktası denir. Sıvının buhar basıncının açık hava basıncına eşit olduğu sıcaklığa kaynama noktası sıcaklığı denir. Etkileyen faktörler Sıvı cinsi: Moleküller arası bağları güçlü olan sıvıların aynı sıcaklıkta buhar basınçları düşüktür. Buhar basınçları düşük sıvıların aynı dış basınçta kaynama noktası yüksektir. Sıvı saflığı: Sıvıda uçucu olmayan bir katı çözündüğünde kaynama noktası artar. Dış basınç: Sıvı üzerindeki dış basınç arttıkça, sıvının kaynama noktası artar. Deniz seviyesinden yüksek rakımlı yerlere (dağlara) çıkıldıkça dış basınç 1 atmosferden daha düşük olur. Örneğin; 1609 metre rakımda dış basınç 630 mmhg dir. Bu basınçta suyun kaynama noktası 95 o C dir. Kaynama Noktası Etkilemeyen Faktörler Sıvı miktarı Sıvı yüzeyi Konulduğu kabın şekli ve hacmi Isıtıcının şiddeti. Düşük basınç koşullarında yani düşük kaynama sıcaklıklarında besinlerin sulu ortamlarda pişirilmesi uzun zaman alır. Örneğin; deniz seviyesinde 4 dakikada pişen bir yumurta deniz seviyesinden yüksek yerlerde 4 dakikadan daha uzun bir sürede pişer. Benzer bir şekilde basınçlı (düdüklü) tencerelerde su atmosfer basıncından yüksek bir basınç altındadır ve kaynama noktası yükselir. Örneğin, 2 atmosfer basınç altında suyun kaynama sıcaklığı yaklaşık 120 C dir. Bu nedenle düdüklü tencerelerde yemek, ağzı açık kaplardakine göre erken pişer. Aşağıdaki grafik bazı sıvıların buhar basıncı ile sıcaklık değişimini göstermektedir. Grafikte, normal basınçtaki sıcaklık değerleri sıvıların bu basınçtaki normal kaynama noktasını ifade eder. Bu grafikte 760 mmhg dış basınçta; Pentanın kaynama sıcaklığı 36,1 C Tetraklor metanın kaynama sıcaklığı 76,5 C Arı suyun kaynama sıcaklığı 100 C dir. Buna göre; Tüm sıvılar aynı ortamda kaynarken buhar basınçları birbirine eşittir.

9 10 Farklı sıvılar farklı dış basınçta aynı sıcaklıkta kaynayabilirler. Aynı sıvılar farklı dış basınçta kaynarken sıcaklıkları ve buhar basınçları farklıdır. Özdeş kaplarda bulunan sıvılara ait aşağıda çeşitli karşılaştırmalar verilmiştir. İnceleyiniz. Kaynama Noktası 25 C de Kaynarken 25 C de ( C) Buhar Basıncı Buhar Basıncı Buharlaşma Hızları 1 > 2 > 3 2 = 3 > 1 1 = 2 > 3 3 > 2 > 1 Çözeltilerde Buhar Basıncı Homojen Sıvı - Katı Çözeltiler Arı suya tuz atılarak oluşturulan tuzlu suyun kaynama noktası saf suyunkinden yüksek ancak donma noktası ve aynı sıcaklıktaki buhar basıncı saf suyunkinden daha düşüktür. Grafikte kaynama noktası yükselmesi x, donma noktası düşmesi -y ile gösterilmiştir. Aynı sıcaklıkta (örneğin 100 C de) arı suya tuz eklendiğinde buhar basıncı düşmesi grafikte P ile gösterilmiştir. Kaynama noktasındaki artış ile buhar basıncındaki ve donma noktasındaki düşüş çözünenin mol kesrine bağlıdır. Yüzey alanları ve bulundukları ortamlar verilen sıvılarla ilgili yapılan karşılaştırmaları inceleyiniz. Homojen Sıvı - Sıvı Çözeltiler Bu tür çözeltilerde aynı sıcaklıkta karışımın buhar basıncı, çözücü ve çözünenin buhar basınçlarının arasında bir değerdedir. Karışımdaki her bir bileşenin buhar basıncı, saf hâldeki buhar basıncı değeri ile çözeltideki mol kesrinin çarpım değerine eşittir. Bu yasaya Raoult Yasası denir. Yanda verilen sıvıların aynı sıcaklıktaki buhar basınçları arasındaki ilişki aşağıda verilmiştir. İnceleyiniz. 25 C de Buhar Basıncı 1 > 3 > 2 Sıvı - katı çözeltilerde kaynama noktasındaki yükselme ve donma noktasındaki düşme değerleri çözeltinin birim hacmindeki toplam iyon derişimine bağlıdır. Katı iyonlaşmıyorsa molekül derişimi etkilidir. Dış basınç arttıkça çözeltilerin kaynama noktaları artar ancak buhar basınçları değişmez. İki özdeş kabın içinde aynı miktarda arı su vardır. Kaplardan birine 1 mol yemek tuzu, diğerinede 1 mol çay şekeri katılarak sulu çözeltiilere ait olan X ve Y özellikleriyle ilgili şu bilgiler veriliyor: X özelliği, suyunkine göre her iki çözeltide de azalıyor. Y özelliği, suyunkine göre tuzlu suda artıyor, şekerli suda aynı kalıyor. Buna göre X ve Y özellikleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) B) C) D) E) X Buhar basıncı Donma sıcaklığı Elektrik iletkenliği Buhar basıncı Kaynama sıcaklığı Y Elektrik iletkenliği Kaynama sıcaklığı Buhar basıncı Donma sıcaklığı Elektrik iletkenliği ( ÖSS) Cevap: A Kaynama N ( C) t C de buhar basınçları Donma N ( C) t C de buharlaşma hızları I > III > II II = III > I II > III > I II > III > I

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri

DENEY 3. MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri DENEY 3 MADDENİN ÜÇ HALİ: NİTEL VE NİCEL GÖZLEMLER Sıcaklık ilişkileri AMAÇ: Maddelerin üç halinin nitel ve nicel gözlemlerle incelenerek maddenin sıcaklık ile davranımını incelemek. TEORİ Hal değişimi,

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

Maddelerin Sınıflandırılması. Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU

Maddelerin Sınıflandırılması. Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU Maddelerin Sınıflandırılması Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU Maddelerin Sınıflandırılması Madde Evet Saf Madde Sabit bir bileşimi varmı. Kimyasal formülle belirtilemiliyor mu? Hayır Karışım Element Bileşik

Detaylı

ELEMENT Aynı tür atomlardan oluşmuş saf maddelere element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Aynı tür atomlardan oluşurlar. 2. Saf ve homojendirler.

ELEMENT Aynı tür atomlardan oluşmuş saf maddelere element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Aynı tür atomlardan oluşurlar. 2. Saf ve homojendirler. SAF MADDE: Aynı cins atom ya da moleküllerden oluşmuş maddelere, saf medde ÖR. Elementler saf maddelerdir. Çünkü; hepsi aynı cins atomlardan oluşmuşlardır. Bileşikler saf maddelerdir. Çünkü; hepsi aynı

Detaylı

Bilgi İletişim ve Teknoloji

Bilgi İletişim ve Teknoloji MADDENİN HALLERİ Genel olarak madde ya katı ya sıvı ya da gaz hâlinde bulunur. İstenildiğinde ortam şartları elverişli hâle getirilerek bir hâlden diğerine dönüştürülebilir. Maddenin katı, sıvı ve gaz

Detaylı

ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ

ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ Çözeltilerin sadece derişimine bağlı olarak değişen özelliklerine koligatif özellikler denir. Buhar basıncı düşmesi, Kaynama noktası yükselmesi, Donma noktası azalması

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 5 : MADDENĐN HALLERĐ VE ISI F- HAL DEĞĐŞĐM ISILARI (ERĐME DONMA VE BUHARLAŞMA YOĞUŞMA ISISI) 1- Hal Değişim Sıcaklıkları (Noktaları) 2- Hal Değişim Isısı 3- Hal Değişim

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

MADDENİN HALLERİ KATI SIVI GAZ SEZEN DEMİR

MADDENİN HALLERİ KATI SIVI GAZ SEZEN DEMİR KATI SIVI GAZ Maddenin halleri, katı, sıvı, gaz ve plazma olmak üzere dört tanedir. Gündelik hayatta maddeler genel olarak katı, sıvı ya da gaz halinde bulunur, ancak Dünya dışında, evrendeki maddenin

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

DERS ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ÇALIŞMA YAPRAĞI HAZIRLAMA (MADDELERĐN AYIRT EDĐCĐ ÖZELLĐKLERĐ)

DERS ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ÇALIŞMA YAPRAĞI HAZIRLAMA (MADDELERĐN AYIRT EDĐCĐ ÖZELLĐKLERĐ) DERS ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ÇALIŞMA YAPRAĞI HAZIRLAMA (MADDELERĐN AYIRT EDĐCĐ ÖZELLĐKLERĐ) DERS SORUMLUSU : PROF. DR. Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN Mustafa HORUŞ 20040023 ANKARA/2008

Detaylı

A- LABORATUAR MALZEMELERİ

A- LABORATUAR MALZEMELERİ 1- Cam Aktarma ve Ölçüm Kapları: DENEY 1 A- LABORATUAR MALZEMELERİ 2- Porselen Malzemeler 3- Metal Malzemeler B- KARIŞIMLAR - BİLEŞİKLER Nitel Gözlemler, Faz Ayırımları, Isısal Bozunma AMAÇ: Karışım ve

Detaylı

KARIŞIMLARIN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR

KARIŞIMLARIN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR IN SINIFLANDIRILMASI HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR IN SINIFLANDIRILMASI Karışımlar hangi özelliklerine göre sınıflandırılır? Karışımların sınıflandırılmasında belirleyici olan faktörler nelerdir? Farklı maddelerin

Detaylı

KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ. Yoğunluk farkından yararlanarak yapılan ayırma işlemleri.

KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ. Yoğunluk farkından yararlanarak yapılan ayırma işlemleri. KONU-II KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ I. Tanecik Büyüklüğünden Yararlanarak Yapılan Ayırma İşlemler: Büyüklükleri farklı maddelerin ayrılmasında kullanılan basit yöntemlerdir. 1. AYIKLAMA: Fındık patozdan

Detaylı

Maddenin Tanecikli Yapısı

Maddenin Tanecikli Yapısı Maddenin Tanecikli Yapısı MADDENİN TANIMI MADDENİN HALLERİ MADDENİN EN KÜÇÜK BİRİMİ MADDENİN DEĞİŞİMİ YAPISI Maddenin Tanımı Kütlesi olan ve boşlukta yer kaplayan her şeye madde denir. Cisim nedir? Maddenin

Detaylı

TEOG Hazırlık Föyü Isı ve Sıcaklık

TEOG Hazırlık Föyü Isı ve Sıcaklık Isı * Bir enerji türüdür. * Kalorimetre kabı ile ölçülür. * Birimi kalori (cal) veya Joule (J) dür. * Bir maddeyi oluşturan taneciklerin toplam hareket enerjisidir. Sıcaklık * Enerji değildir. Hissedilen

Detaylı

TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR?

TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? KĐMYA EĞĐE ĞĐTĐM M SEMĐNER NERĐ PROF. DR. ĐNCĐ MORGĐL TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? HAZIRLAYAN: GÜLÇĐN YALLI KONU: ÇÖZELTĐLER KONU BAŞLIĞI: TURUNCU RENGĐN DANSI NASIL OLUR? ÇÖZELTĐLER Fiziksel özellikleri

Detaylı

MADDE VE ÖZELLĐKLERĐ. Kimya: Maddelerin iç yapısını özelliklerini ve maddeler arası ilişkileri inceleyip kanunlaştıran pozitif bilim dalıdır.

MADDE VE ÖZELLĐKLERĐ. Kimya: Maddelerin iç yapısını özelliklerini ve maddeler arası ilişkileri inceleyip kanunlaştıran pozitif bilim dalıdır. ÖMER ÇOPUR ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI MADDE VE ÖZELLĐKLERĐ Kimya: Maddelerin iç yapısını özelliklerini ve maddeler arası ilişkileri inceleyip kanunlaştıran pozitif bilim dalıdır. Madde: Kimyanın konusunu

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

KONU: KÜTLENĐN KORUNUMU (8.sınıf) ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

KONU: KÜTLENĐN KORUNUMU (8.sınıf) ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI KONU: KÜTLENĐN KORUNUMU (8.sınıf) ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI Fiziksel ve Kimyasal Olaylar Maddenin şekil, yoğunluk, çözünürlük, genleşme, erime ve kaynama noktaları, sıvı, katı ya da gaz hâlde olması

Detaylı

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır.

Isı ve sıcaklık arasındaki fark : Isı ve sıcaklık birbiriyle bağlantılı fakat aynı olmayan iki kavramdır. MADDE VE ISI Madde : Belli bir kütlesi, hacmi ve tanecikli yapısı olan her şeye madde denir. Maddeler ısıtıldıkları zaman tanecikleri arasındaki mesafe, hacmi ve hareket enerjisi artar, soğutulduklarında

Detaylı

Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir.

Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir. GAZLAR Maddeler tabiatta katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç halde bulunurlar. Gaz hali genel olarak molekül ve atomların birbirinden uzak olduğu ve çok hızlı hareket ettiği bir haldir. Gaz molekülleri birbirine

Detaylı

Maddenin Yapısı ve Özellikleri

Maddenin Yapısı ve Özellikleri Maddenin Yapısı ve Özellikleri Madde ve Özellikleri Kütlesi hacmi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddenin şekil almış haline cisim denir. Cam bir madde iken cam bardak bir cisimdir. Maddeler

Detaylı

TEOG-2 DENEMESİ 23 3.

TEOG-2 DENEMESİ 23 3. 1. TEOG-2 DENEMESİ 23 3. Yukarıdaki grafikte X,Y,Z,T,L,Q,R,O elementlerinin grup ve periyot numaraları verilmiştir. Buna göre bu elementler arasındaki kimyasal bağlar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Detaylı

GAZLAR GAZ KARIŞIMLARI

GAZLAR GAZ KARIŞIMLARI DALTON KISMİ BASINÇLAR YASASI Aynı Kaplarda Gazların Karıştırılması Birbiri ile tepkimeye girmeyen gaz karışımlarının davranışı genellikle ilgi çekicidir. Böyle bir karışımdaki bir bileşenin basıncı, aynı

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş İlköğretim Bölümü Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

GENEL KİMYA. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş İlköğretim Bölümü Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi GENEL KİMYA Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş İlköğretim Bölümü Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Kimya Nedir? Kimya, evrendeki bütün maddelerin doğasını ve davranışını inceleyen ve böylelikle elde edilen

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI ÖĞRETĐMDE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ KONU: MADDE KONU ANLATIMLI ÇALIŞMA YAPRAĞI DEĞERLENDĐRME ÇALIŞMA YAPRAĞI ÇÖZÜMLÜ ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

MADDE VE ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 9

MADDE VE ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 9 MADDE E ÖZELLİLERİ BÖLÜM 9 MODEL SORU 1 DE SORULARIN ÇÖZÜMLER MODEL SORU 2 DE SORULARIN ÇÖZÜMLER 1. Maddenin özkütlesinin en büyük olduğu al, katı alidir. Y: Maddenin katı alidir. Maddenin acminin en büyük

Detaylı

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg PERİYODİK CETVEL Periyodik cetvel elementleri sınıflandırmak için hazırlanmıştır. İlkperiyodik cetvel Mendeleev tarafından yapılmıştır. Mendeleev elementleri artan kütle numaralarına göre sıralamış ve

Detaylı

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır.

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır. KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağ, moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Bir bağın oluşabilmesi için atomlar tek başına bulundukları zamankinden daha kararlı (az enerjiye sahip) olmalıdırlar. Genelleme

Detaylı

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık maddedeki moleküllerin hareket hızları ile ilgilidir. Bu maddeler için aynı veya farklı olabilir. Yani; Sıcaklık ortalama hızda hareket eden bir molekülün hareket (kinetik) enerjisidir.

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

60 C. Şekil 5.2: Kütlesi aym, sıcaklıkları farklı aym maddeler arasındaki ısı alışverişi

60 C. Şekil 5.2: Kütlesi aym, sıcaklıkları farklı aym maddeler arasındaki ısı alışverişi 5.2 ISI ALIŞ VERİŞİ VE SICAKLIK DEĞİŞİMİ Isı, sıcaklıkları farklı iki maddenin birbirine teması sonucunda, sıcaklığı yüksek olan maddeden sıcaklığı düşük olatı maddeye aktarılan enerjidir. Isı aktanm olayında,

Detaylı

PERİYODİK CETVEL

PERİYODİK CETVEL BÖLÜM4 W Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları esas alınarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemede, kimyasal özellikleri benzer olan (değerlik elektron sayıları aynı) elementler aynı düşey sütunda yer

Detaylı

ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ

ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ ÇÖZÜNME OLGUSU VE ÇÖZELTĐLER SÜRE : 2 DERS SAATĐ HAZIRLAYANLAR: NAZLI KIRCI ESRA N.ÇECE SUPHĐ SEVDĐ HEDEF VE DAVRANIŞLAR. HEDEF 1 : ÇÖZELTĐ VE ÖZELLĐKLERĐNĐ KAVRAYABĐLME DAVRANIŞLAR : 1. Çözünme kavramını

Detaylı

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI

MADDENİN TANECİKLİ YAPISI MADDENİN TANECİKLİ YAPISI ÜNİTE : Maddenin Tanecikli Yapısı Üniteye Giriş Evrendeki tüm maddeler, tüm cisimler kendilerinden çok çok küçük parçacıklardan oluşmuşlardır. Örneğin; çok fırtınalı bir günde

Detaylı

SİMYA. 1) Eski Çağ İnsanlarının Keşifleri

SİMYA. 1) Eski Çağ İnsanlarının Keşifleri SİMYA 1) Eski Çağ İnsanlarının Keşifleri Eski çağ insanları beslenme, barınma ve korunma gibi ihtiyaçlardan dolayı var oldukları günden itibaren arayış içerisinde olmuşlardır. Bunun sonucunda: Barınma

Detaylı

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

Çözeltiler. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 Çözeltiler Çözelti, iki veya daha fazla maddenin homojen bir karışımı olup, en az iki bileşenden oluşur. Bileşenlerden biri çözücü, diğeri ise çözünendir. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası

Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Termal Genleşme İdeal Gazlar Isı Termodinamiğin 1. Yasası Entropi ve Termodinamiğin 2. Yasası Sıcaklık, bir gaz molekülünün kütle merkezi hareketinin ortalama kinetic enerjisinin bir ölçüsüdür. Sıcaklık,

Detaylı

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir.

Açık hava basıncını ilk defa 1643 yılında, İtalyan bilim adamı Evangelista Torricelli keşfetmiştir. Yaptığı deneylerde Torriçelli Deneyi denmiştir. GAZ BASINCI 1)AÇIK HAVA BASINCI: Dünyanın çevresindeki hava tabakası çeşitli gazlardan meydana gelir. Bu gaz tabakasına atmosfer denir. Atmosferdeki gazlar da, katı ve sıvılarda ki gibi ağırlığından dolayı

Detaylı

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR PERİODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Bir elementin periyodik cetveldeki yeri aşağıdakilerden hangisi ile belirlenir? A) Atom ağırlığı B) Değerliği C) Atom numarası D) Kimyasal özellikleri E) Fiziksel

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

9. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI

9. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI 9. SINIF KİMYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI Sevgili öğrenciler, oldukça yorucu ve yoğun 9.sınıf kimya programını başarıyla tamamlayarak tatili hak ettiniz. YGS de 13 tane kimya sorusunun 13 tanesi 9.sınıf

Detaylı

MADDENİN ISI ETKİSİ İLE DEĞİŞİMİ

MADDENİN ISI ETKİSİ İLE DEĞİŞİMİ MADDENİN ISI ETKİSİ İLE DEĞİŞİMİ ISINMA-SOĞUMA Isı enerjisi alan maddenin sıcaklığı artar. Maddenin sıcaklığının artması ısınma sonucunda gerçekleşir Özel karışımlı toprakların pişmesi ile seramik,porselen,kiremit,tuğla

Detaylı

6. Aşağıdaki tablodan yararlanarak X maddesinin ne olduğunu (A, B,C? ) ön görünüz.

6. Aşağıdaki tablodan yararlanarak X maddesinin ne olduğunu (A, B,C? ) ön görünüz. 1. Lavosier yasası nedir, açıklayınız. 2. C 2 H 4 + 3O 2 2CO 2 + 2 H 2 O tepkimesine göre 2,0 g etilenin yeterli miktarda oksijenle yanması sonucu oluşan ürünlerin toplam kütlesi nedir, hesaplayınız. 3.

Detaylı

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre

SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık termometre SICAKLIK NEDİR? Sıcaklık maddedeki moleküllerin hareket hızları ile ilgilidir. Bu maddeler için aynı veya farklı olabilir. Yani; Sıcaklık ortalama hızda hareket eden bir molekülün hareket (kinetik) enerjisidir.

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM

GENEL KİMYA. Yrd.Doç.Dr. Tuba YETİM GENEL KİMYA MOLEKÜLLER ARASI KUVVETLER Moleküller Arası Kuvvetler Yüksek basınç ve düşük sıcaklıklarda moleküller arası kuvvetler gazları ideallikten saptırır. Moleküller arası kuvvetler molekülde kalıcı

Detaylı

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ Bölüm İçeriği Bağ Enerjisi ve Kuvveti Atomlar arası mesafe, Kuvvet ve Enerji İlişkisi Atomlar arası Mesafeyi Etkileyen Faktörler. Sıcaklık, Iyonsallik derecesi,

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 8.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK MEHMET BOZKURT

8. SINIF KAZANIM TESTLERİ 8.SAYI. Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ DİZGİ & TASARIM İBRAHİM CANBEK MEHMET BOZKURT 8. SINIF ŞANLIURFA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ KAZANIM TESTLERİ TÜRKÇE MATEMATİK T.C İNKİLAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK FEN VE TEKNOLOJİ DİN KÜLTÜRÜ VE AHLAK BİLGİSİ İNGİLİZCE Ar-Ge Birimi Çalışmasıdır 8.SAYI

Detaylı

TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI)

TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI) TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI) Kimyasal olaylara giren maddelerin kütleleri toplamı oluşan ürünlerin toplamına eşittir. Buna göre: X + Y Z + T tepkimesinde X ve Y girenler

Detaylı

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU Suyun polaritesinin etkileri Su molekülünün polar olması hidrojen bağlarının oluşmasına neden olur. 2 Su molekülü Oldukça basit yapılıdır. Tekli bağla bağlı olup

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

ÖABT KİMYA SINIF ÖĞRETMENLİĞİ KPSS 2016. Eğitimde

ÖABT KİMYA SINIF ÖĞRETMENLİĞİ KPSS 2016. Eğitimde ÖABT SINIF KPSS 2016 Pegem Akademi Sınav Komisyonu; 2015 KPSS ye Pegem Yayınları ile hazırlanan adayların, 40'ın üzerinde soruyu kolaylıkla çözebildiğini açıkladı. ÖĞRETMENLİĞİ KİMYA Eğitimde 29. yıl Komisyon

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma

MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma MADDENİN ISI ETKİSİYLE DEĞİŞİMİ A. Isınma ve soğuma B. Hal değişimi A. Bozunma A. ISINMA VE SOĞUMA Maddeler bulundukları ortamlara bağlı olarak sıcak yada soğuk olabilirler. Isının en önemli özelliklerinden

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti

ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç. Kaldırma Kuvveti ÖĞRENME ALANI: Kuvvet ve Hareket 2.ÜNİTE: Kaldırma Kuvveti ve Basınç Kaldırma Kuvveti - Dünya, üzerinde bulunan bütün cisimlere kendi merkezine doğru çekim kuvveti uygular. Bu kuvvete yer çekimi kuvveti

Detaylı

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =.

5 kilolitre=..lt. 100 desilitre=.dekalitre. 150 gram=..dag. 1. 250 g= mg. 0,2 ton =..gram. 20 dam =.m. 2 km =.cm. 3,5 h = dakika. 20 m 3 =. 2014 2015 Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 1. Aşağıda verilen boşluklarara ifadeler doğru ise (D), yanlış ise (Y) yazınız. A. Fiziğin ışıkla

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji

7. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Karışımlar Birden fazla maddenin özelliklerini kaybetmeden oluşturdukları topluluğa karışım denir. İçme suyu, gazoz, limonata, meyve suyu, yemekler, salata, süt, ayran, hava, sis, çamur vb. birer

Detaylı

ELEMENTLER

ELEMENTLER ELEMENTLER Aynı cins atomlardan oluşan saf maddelere element denir. Örnekler: Demir, bakır, gümüş, altın, oksijen, hidrojen, iyot ve karbon birer elementtir. Demir elementi demir atomlarından,bakır elementi

Detaylı

ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR

ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR ÇÖZELTİLERİN KOLİGATİF ÖZELLİKLERİ HAZIRLAYAN FEHMİ GÜR KOLİGATİF ÖZELLİKLER Uçucu olmayan maddelerin çözeltilerinin bazı fiziksel özellikleri; saf çözücününkinden farklıdır. Bu çözeltiler hazırlanırken,

Detaylı

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI İdeal Gaz Karışımları İdeal gaz karışımları saf ideal gazlar gibi davranırlar. Saf gazlardan n 1, n 2,, n i, mol alınarak hazırlanan bir karışımın toplam basıncı p, toplam hacmi v ve sıcaklığı T olsun.

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

Bazı işlemlerde kısaltma olarak (No: Avogadro sayısı) gösterilir. Bir atomun gram türünden miktarına atom-gram (1 mol atom) denir.

Bazı işlemlerde kısaltma olarak (No: Avogadro sayısı) gösterilir. Bir atomun gram türünden miktarına atom-gram (1 mol atom) denir. KİMYASAL HESAPLAMALAR MOL KAVRAMI Mol: 6,02.10 23 taneciğe 1 mol denir. Bu sayıya Avogadro sayısı denir. Bazı işlemlerde kısaltma olarak (No: Avogadro sayısı) gösterilir. 1 mol Mg atomu 6,02.10 23 tane

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINLARI NO: 1080 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINLARI NO: 598 FEN BİLGİSİ ÖĞRETMENLİĞİ Kimya Yazarlar: Doç.Dr. Ayşe Eren PÜTÜN Yrd.Doç.Dr. Alâattin GÜVEN Yrd.Doç.Dr. Nevin KANIŞKAN

Detaylı

TERMODİNAMİK / HAL DEĞİŞİMİ

TERMODİNAMİK / HAL DEĞİŞİMİ TRMOİNMİK / HL ĞİŞİMİ Maddenin Isı İletkenliği / Isı Sıcaklık Farkı / asıncın rime Noktasına tkisi / Nem Sorular TRMOİNMİK Isıl denge; sıcaklıkları farklı cisimler birbirine değerek ortak bir sıcaklığa

Detaylı

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V

CĠSMĠN Hacmi = Sıvının SON Hacmi - Sıvının ĠLK Hacmi. Sıvıların Kaldırma Kuvveti Nelere Bağlıdır? d = V 8.SINIF KUVVET VE HAREKET ÜNİTE ÇALIŞMA YAPRAĞI /11/2013 KALDIRMA KUVVETİ Sıvıların cisimlere uyguladığı kaldırma kuvvetini bulmak için,n nı önce havada,sonra aynı n nı düzeneği bozmadan suda ölçeriz.daha

Detaylı

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar GENEL KİMYA 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar Kimyasal Türler Doğada bulunan bütün maddeler tanecikli yapıdadır. Maddenin özelliğini gösteren küçük yapı

Detaylı

HEDEF VE DAVRANIŞLAR:

HEDEF VE DAVRANIŞLAR: HEDEF VE DAVRANIŞLAR: 1) Çözünürlük konusuna giriş yapılır ve günlük hayattan örnekler vererek anlaşılmasının sağlanır. 2) Çözünürlüğe etki eden faktörlerin anlatılır ve örneklerle pekiştirilir. 3) Çözünürlüğe

Detaylı

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1

KİNETİK GAZ KURAMI. Doç. Dr. Faruk GÖKMEŞE Kimya Bölümü Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi 1 Kinetik Gaz Kuramından Gazların Isınma Isılarının Bulunması Sabit hacimdeki ısınma ısısı (C v ): Sabit hacimde bulunan bir mol gazın sıcaklığını 1K değiştirmek için gerekli ısı alışverişi. Sabit basınçtaki

Detaylı

C = F-32 = K-273 = X-A 100 180 100 B-A. ( Cx1,8)+32= F

C = F-32 = K-273 = X-A 100 180 100 B-A. ( Cx1,8)+32= F ISI VE SICAKLIK Isı;Tüm maddeler atom ya da molekül dediğimiz taneciklerden oluşmuştur. Bu taneciklerin bazı hareketleri vardır. En katı, en sert maddelerin bile tanecikleri hareketlidir. Bu hareketi katı

Detaylı

KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ Tanecik Boyutu Farkından Yararlanarak Ayırma Yöntemleri

KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ Tanecik Boyutu Farkından Yararlanarak Ayırma Yöntemleri KARIŞIMLARI AYIRMA YÖNTEMLERİ Tanecik Boyutu Farkından Yararlanarak Ayırma Yöntemleri Ayıklama Eleme Süzme Santrifüjleme 1) Ayıklama Tanecik şekilleri, renkleri veya boyutları farklı olan katı katı karışımları

Detaylı

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1: TEMEL KAVRAMLAR Sistem ve Hal Değişkenleri Üzerinde araştırma yapmak üzere sınırladığımız bir evren parçasına sistem, bu sistemi çevreleyen yere is ortam adı verilir. İzole sistem; Madde ve her türden enerji akışına karşı

Detaylı

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI

ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI 2008 ANKARA ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME DERSĐ GAZLAR KONU ANLATIMI DERS SORUMLUSU:Prof. Dr. Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN:Derya ÇAKICI 20338451 GAZLAR Maddeler tabiatta katı, sıvı ve gaz olmak

Detaylı

Ünite 5: Maddenin Halleri ve Isı

Ünite 5: Maddenin Halleri ve Isı Ünite 5: Maddenin Halleri ve Isı Bölüm 1: Isı ve Sıcaklık Sıcaklık: Bir maddenin belli bir standarda göre soğukluğunu veya ılıklığını gösteren nicelik sıcaklık olarak bilinir. Maddeyi oluşturan taneciklerin

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ D- KĐMYASAL TEPKĐMELER (REAKSĐYONLAR) (6 SAAT) 1- Fiziksel Değişim ve Fiziksel Özellikler 2- Kimyasal Tepkime (Değişim) ve Kimyasal

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME DERSİ

ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME DERSİ ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ VE MATERYAL GELİŞTİRME DERSİ FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ 7.SINIF MADDENİN TANECİKLİ YAPISI ÜNİTESİ KARIŞIMLAR KONUSU İLE İLGİLİ ÇALIŞMA YAPRAĞI DERS SORUMLUSU: PROF. DR.İNCİ MORGİL HAZIRLAYAN:

Detaylı

Maddenin Fiziksel Özellikleri

Maddenin Fiziksel Özellikleri ÜNİTE 5 Maddenin Fiziksel Özellikleri Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, maddeyi yakından tanıyacak, maddenin hallerini bilecek, maddenin fiziksel özelliklerini öğrenecek, fiziksel değişmeleri kavrayacaksınız.

Detaylı

Moleküllerarası Etkileşimler, Sıvılar ve Katılar - 11

Moleküllerarası Etkileşimler, Sıvılar ve Katılar - 11 Moleküllerarası Etkileşimler, Chemistry, The Central Science, 10th edition Theodore L. Brown; H. Eugene LeMay, Jr.; and Bruce E. Bursten Sıvılar ve Katılar - 11 Maddenin Halleri Maddenin halleri arasındaki

Detaylı

Maddenin Mekanik Özellikleri

Maddenin Mekanik Özellikleri Gaz Sıvı Katı Bölüm 1 Maddenin Mekanik Özellikleri Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Maddenin Mekanik Özellikleri Maddenin Halleri Katı Sıvı Gaz Plazma Yoğunluk ve Özgül Ağırlık Hooke Kanunu Zor ve Zorlama

Detaylı

GAZLAR. Farklı sıcaklıklardaki iki gazın difüzyon hızları GAZLARIN ÖZELLİKLERİ

GAZLAR. Farklı sıcaklıklardaki iki gazın difüzyon hızları GAZLARIN ÖZELLİKLERİ GAZLAR GAZLARIN ÖZELLİKLERİ Aşağıdaki soruları doğru-yanlış olarak kodlayınız. 1. Maddenin en düzenli halidir. 2. Küçük hacimlere kadar sıkıştırılabilirler. 3. Gaz molekülleri arasındaki itme ve çekme

Detaylı

T.C. 8. SINIF II. DÖNEM. ORTAK (MAZERET) SINAVI 11 MAYIS 2014 Saat: 09.00

T.C. 8. SINIF II. DÖNEM. ORTAK (MAZERET) SINAVI 11 MAYIS 2014 Saat: 09.00 T.C. 8. SINIF II. DÖNEM ORTK (MZERET) SINVI 11 MYIS 2014 Saat: 09.00 F 1. Şekilde bir hidranın üremesi gösterilmiştir. 3. hmet, şekilde verilen yaşama ortamındaki canlıları gelişi güzel numaralandırıyor.

Detaylı

TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3.

TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3. TEOG DENEME SINAVI Adı Soyadı : Sınıf : No : 1. 3. Bir ekosistemde beslenme ilişkisini gösteren besin zinciri yukarıdaki gibidir. Buna göre 1 ve 2 numaralı canlılar aşağıdakilerden hangileri olabilir?

Detaylı

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN

Sıvılar ve Katılar. Maddenin Halleri. Sıvıların Özellikleri. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıvılar ve Katılar MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sıcaklık düşürülürse gaz moleküllerinin kinetik enerjileri azalır. Bu nedenle, bir gaz yeteri kadar soğutulursa moleküllerarası

Detaylı

(A) 10 6 (B) 10 4 (C) 10 2 (D) t (K)= t ( o C) dür. 400 K kaç o C dir?

(A) 10 6 (B) 10 4 (C) 10 2 (D) t (K)= t ( o C) dür. 400 K kaç o C dir? 2013-2014 Güz Dönemi Mühendislik Fakültesi Genel Kimya Sınavı Soruları 23.01.2014 TEST SRUSU: 40 soru (50 PUAN) KLASİK SRULAR 5 soru 50 Puan 1. Bilimsel yöntemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangi yanlıştır?

Detaylı

1- İletken : Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir. Isı iletkenlerini oluşturan tanecikler arasındaki boşluk çok azdır ve tanecikler

1- İletken : Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir. Isı iletkenlerini oluşturan tanecikler arasındaki boşluk çok azdır ve tanecikler 1- İletken : Isıyı iyi ileten maddelere ısı iletkeni denir. Isı iletkenlerini oluşturan tanecikler arasındaki boşluk çok azdır ve tanecikler düzenlidir. Isı iletkenleri kısa sürede büyük miktarda ısı iletirler.

Detaylı

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları

9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI. MEV Koleji Özel Ankara Okulları 9. SINIF FİZİK YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI MEV Koleji Özel Ankara Okulları Sevgili öğrenciler; yorucu bir çalışma döneminden sonra hepiniz tatili hak ettiniz. Fakat öğrendiklerimizi kalıcı hale getirmek

Detaylı

1. 250 ml 0,20 M CuSO 4 (aq) çözeltisi hazırlamak için gerekli olan CuSO 4.5H 2 O kütlesini bulunuz. Bu çözeltiden 100 ml 0,10 M CuSO 4 (aq) çözeltisini nasıl hazırlarsınız?( Cu: 63,5; S:32; O:16; H:1)

Detaylı

KİMYASAL TEPKİMELERDE HIZ

KİMYASAL TEPKİMELERDE HIZ KİMYASAL TEPKİMELERDE IZ TEPKİME IZI Kimyasal bir tepkime sırasında, tepkimeye giren maddelerin miktarı giderek azalırken, ürünlerin miktarı giderek artar. Bir tepkimede, birim zamanda harcanan ya da oluşan

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA SORU 1: 32 16X element atomundan oluşan 2 X iyonunun; 1.1: Proton sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.2: Nötron sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.3: Elektron

Detaylı

KALDIRMA KUVVETİ. A) Sıvıların kaldırma kuvveti. B) Gazların kaldırma kuvveti

KALDIRMA KUVVETİ. A) Sıvıların kaldırma kuvveti. B) Gazların kaldırma kuvveti KALDIRMA KUVVETİ Her cisim, dünyanın merkezine doğru bir çekim kuvvetinin etkisindedir. Buna rağmen su yüzeyine bırakılan, tahta takozun ve gemilerin batmadığını, bazı balonların da havada, yukarı doğru

Detaylı

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3 DENEY 2 BİLEŞİKLERİN TEPKİMELERİ İLE TANINMASI 2.1. AMAÇ Bileşiklerin verdiği tepkimelerin incelenmesi ve bileşiklerin tanınmasında kullanılması 2.2. TEORİ Kimyasal tepkime bir ya da daha fazla saf maddenin

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w)

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w) ÇÖZELTİ HAZIRLAMA İki veya daha çok maddenin çıplak gözle veya optik araçlarla yan yana fark edilememesi ve mekanik yollarla ayrılamaması sonucu oluşturdukları karışıma çözelti adı verilir. Anorganik kimyada,

Detaylı