BÖLÜM YE RİN ŞEKİLLENMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BÖLÜM YE RİN ŞEKİLLENMESİ"

Transkript

1 BÖLÜM 6 EKİLLEN M NŞ E Rİ S İ YE

2 BÖLÜM 6 COĞRAFYA Magmanın etkisiyle yer kabuğunun hareket etmesine yer kabuğu hareketleri (tektonik hareketler) denir. Buna göre; enerjisini yerin derinliklerinden alan ve yeryüzünün şekillenmesinde etkili olan yapıcı kuvvetlere iç kuvvetler denir. İç kuvvetler şunlardır: Deprem, Yerin Şekillenmesi (İç Kuvvetler) 1. Aşağıda Türkiye de bazı yer şekillerinin oluşumu açıklanmıştır.. Kızılırmak nehrinin denize döküldüğü yerde Bafra deltası oluşmuştur.. Buzullar Doğu Karadeniz Dağları nda buzul vadileri oluşturmuştur.. Dalgaların aşındırıcı etkileri sonucu Akdeniz kıyılarında falezler oluşmuştur.. olkanik faaliyetlere bağlı olarak Ağrı Dağı Türkiye nin en yüksek dağı hâline gelmiştir.. Akarsu ve rüzgâr erozyonu, Ürgüp- Göreme çevresinde peribacalarını oluşmuştur. 4.. Akarsuların enerji potansiyellerinin fazla olması. Yer şekillerinin ortalama yükseltisinin fazla olması. Yükseltisi fazla olan ovaların varlığı gibi olaylar Türkiye de yer şekillerinin oluşumunda etkili olan hangi kuvvetin etkisini kanıtlar? A) olkanik hareketlerin B) Buzul aşındırmasının C) Rüzgâr aşındırmasının D) Orojenik hareketlerin E) Epirojenik yükselmenin Test 1 olkanizma, Epirojenez, Orojenez, iç kuvvetlerdir. Bunlardan hangisinin ortaya çıkmasında iç kuvvetlerin etkili olduğu söylenebilir? 2. Yer kabuğunda meydana gelen aşağıdaki olaylardan hangisi iç kuvvetler sonucu ortaya çıkmamıştır? 5. Yer şekillerinin görünüşü ve yükseltisi, iç ve dış kuvvetlerin karşılıklı etkileşimi ile sürekli olarak değişir. Buna göre aşağıdakilerin hangisinin oluşumunda iç kuvvetlerin payı en büyüktür? A) Kıta oluşumunda A) Tabakaların kırılması B) Dalga ve gelgit oluşumunda B) Taşların başkalaşması C) Akarsu vadilerinin oluşumunda UYAR! C) Toprağın taşınması D) Kayaçların çözülmesinde İç kuvvetler oluşumları için gerekli D) Tektonik depremler E) Falez oluşumunda olan enerjiyi mantodan alır. Deniz tabanı yayılmaları, kıta kaymaları, kıta yaylanmaları, dağ oluşumu ve tekto nik depremler mantodaki hareketler den kaynaklanır. E) Dağ oluşumu hareketleri 3. Yeryüzünün şekillenmesinde etkili olan iç kuvvetlerin özellikleri arasında gösterilemez? A) Epirojenik hareketler çok yavaş gerçekleşen olaylardır. B) Depremler yer kabuğundaki kırıkların bulunduğu yerlerde daha etkilidir. C) İç kuvvetlerin etkisi, ancak dış kuvvetlerin etkisi başlarsa sona erer. 6. Yeryüzü şekillerinin oluşmasında büyük etkisi olan ve kaynağını yerin merkezinden alan kuvvetlere iç kuvvetler denir.. Orojenez. Deprem. Epirojenez. olkanizma Buna göre yukarıda verilen iç kuvvetlerden hangileri çok yavaş gelişmesine rağmen geniş etki alanlarına sahiptir? D) Orojenik hareketlerle tabaka uyumları bozulur. A) ve B) ve C) ve D) ve E) olkanik hareketlerle yeryüzü şekilleri hızlı bir değişime uğrar. E) ve D 2. C 3. C 4. E 5. A 6. B

3 7. Yeryüzünde meydana gelen aşağıdaki olaylardan hangisinin oluşumunda iç kuvvetlerin doğrudan etkili olduğu söylenemez? A) Orojenez B) olkani zma C) Deprem D) Heyelan E) Epirojenez 8. Aşağıda farklı iki bölgenin yer yapısını gösteren kesitler verilmiştir.. Bölge. Bölge Buna göre, bu iki bölgede meydana gelen değişimle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A). bölgede volkanik hareketler etkilidir. B). bölgede sıradağlar oluşmuştur. C) Her iki bölge de dağ oluşum hareketleriyle oluşmuştur. D) Deprem riski.bölgede daha fazladır. E). bölgede tabakaların birbirleriyle olan uyumu bozulmuştur. 9. Yer kabuğunu oluşturan tabakaların çok derinden kırılmaya uğradığı bir alanda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir? A) Akarsuların büklümler çizmesi B) olkanizmanın oluşması C) Kalkerli arazinin yaygınlık göstermesi D) Yer altı sularının faaliyetlerini artırması E) Kimyasal çözülmenin artması 1.. Taş kömürü yataklarının oluşması. Petrol yataklarının oluşması. Alp - Himalaya orojenezinin oluşması. Egeid kıtasının çökmesi. İstanbul Boğazı nın oluşması Yukarıda verilen olaylardan hangisi. jeolojik zamanda meydana gelmiştir? 11. Aşağıdakilerden hangisi Anadolu nun günümüze yakın jeoloik zamanlarda oluştuğunun kanıtlarından biri olamaz? A) Akarsuların dar ve derin vadiler içinde akması B) Büyük bir bölümünün deprem riski altında olması C) olkan dağlarının sönmüş olması D) Ortalama yükseltisinin fazla olması E) Linyit madeninin geniş alanlarda görülmesi 12. Aşa da verilen jeolojik zamanlar ile bu zamanlara özgü olaylar eşleştirmelerden hangisi yanl şt r? A) Taş kömürünün oluşumu. zaman B) Ege Denizi nin oluşması. zaman C) Toros ve Karadeniz s rada lar n n oluşumu. zaman D) Petrol ve linyit yataklar n n oluşumu. zaman E) Ural ve İskandinav Dağları oluşumu. zaman 13. Orojenik hareketler sırasında tortul tabakalar kıvrılamayacak kadar sert ise kırılır. Kırılma sonucunda çöken yerlere graben denir. Buna göre, Türkiye de bulunan aşağıdaki ovalardan hangisi tamamıyla bir graben alan içine yerleşmiş bir akarsudur? A) Fırat B) Aksu C) Göksu D) Gediz E) Filyos Linyit ve petrol yataklarının oluşması - Alp orojenezinin oluşması - Kıtaların birbirinden ayrılması Yukarıda verilen olaylardan aşağıdaki jeolojik zamanların hangisinde oluşmuştur? A) İlkel zaman C) İkinci zaman B) Birinci zaman D) Dördüncü zaman E) Üçüncü zaman Dünyamız şimdiki biçimini alıncaya kadar değişik evrelerden geçmiştir. Birbirinden farklı bu evrelerden her birine jeolojik zaman denir. Jeolojik zamanlar günümüze en yakın zaman en üstte olacak şekilde sıralanır. Dördüncü Zaman (Kuarterner) Üçüncü Zaman (Neozoik) İkinci Zaman (Mezozoik) Birinci Zaman (Paleozoik) İlkel Zaman İlkel zaman Kıtaların çekirdek kısmını oluşturan en eski kıvrımlar meydana gelmiştir. Su yosunu (alg) türünden ilk bitkiler ortaya çıkmıştır.. zaman Hersinyen ve Kaledoniyen orojenezleri oluşmuş (Ural ve İskandinav Dağları meydana gelmiştir.) Taş kömürü yatakları oluşmuştur.. zaman Alp kıvrımlarına hazırlık dönemidir. Büyük oranda tortullaşma ve birikmeler olmuştur. Yer kabuğu kırıklarla parçalanarak ayrı kıtalara bölünmeye başlamıştır. Dinozorlar bu devirde ortaya çıkmıştır.. zaman Alp - Himalaya Orojenezi oluşmuştur. Atlas Okyanusu ve Hint Okyanusu belirmiştir. Petrol, linyit, doğal gaz yatakları oluşmuştur.. zaman Egeid karasının çökmesiyle Ege Denizi meydana gelmiştir. İstanbul ve Çanakkale Boğazları oluşmuştur. İlk insan ortaya çıkmıştır. Anadolu toptan yükselmiştir. BÖLÜM 6 COĞRAFYA 7. D 8. A 9. B 1. A 11. C 12. C 13. D 14. E 177

4 BÖLÜM 6 COĞRAFYA EPİROJENİK HAREKET Yerkabu unun geniş alanlarda dikey yönde yavaş yavaş yükselmesi veya alçalmas d r. Örne in skandinav Yar madas ile Anadolu yar madalar yükselirken, Karadeniz ve Akdeniz çanaklar çökmektedir. Epirojenik hareketlerin nedeni izostatik dengenin bozulmasıdır. İZOSTATİK DENGE Katı haldeki yer kabuğunun sıvı haldeki Manto üze rinde batmadan kalabilmesine de nir. İzostatiğin bozulması epirojenik hareketi başlatır. İzostatik Dengeyi Bozan Faktörler; Karalarda aşınmanın (erozyon), denizlerde birikmenin (tortulanma) fazla olması İklim değişmeleri (örneğin; buzulların karalar üzerinde artması ya da karalar üzerindeki buzulların erimesi) Dağ oluşumu hareketleri olkanik faaliyetler Söz konusu dengenin bozulmasıyla deniz seviyesinin yükselmesi yani denizin karaya doğru ilerlemesi olayına transgresyon, deniz seviyesinin alçalması yani denizin karadan çekilmesi olayına regresyon adı verilir. Transgresyon Yerin Şekillenmesi (İç Kuvvetler) 1. Aşağıda yeryüzünde yaygın olarak görülen iki farklı yer şeklinin oluşumu gösterilmiştir. Bu yer şekilleri için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Her iki bölgede de tabakalar esnektir. B) Her iki bölgede de deprem riski azdır. C) Orojenik hareketler sonucunda oluşmuşlardır. D) Her iki oluşum da kırıklı yapıdadır. E) Oluşumlarında epirojenik hareketler etkilidir. 2. Ülkemizde dağlar genel hatlarıyla doğu - batı yönünde uzanmaktadır. Özellikle kıyıya paralel uzanan doğu-batı uzanışlı dağlar, iklim özellikleri ve etki alanları üzerinde önemli rol oynarlar. Aşağıdakilerden hangisi dağların neden olduğu bu etkiler arasında gösterilemez? A) Aynı tür tarım ürününün güney kıyılarında daha önce hasat edilmesi B) Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşımın zor olması C) İç kesimlerde sıcaklık farklarının artması D) Denizel iklim etkilerinin iç bölgelere ulaşamaması E) Kıyılarda yağış miktarının artması 3. Aşağıdakilerden hangisi epirojenik hareketlerin (kıta oluşum hareketi) bir özelliği değildir? A) Tabakalarda kıvrılma oluşmaz. B) Kıtalar yükselme ya da alçalmaya uğrar. C) Oluşum süreci oldukça uzundur. D) Yüksek dağ sıraları oluşur. E) Tabakalarda kırılma görülmez. Test 2 4. Türkiye de bazı ovalar (ğdır Ovası, Elazığ Ovası, Yüksekova vs.) ile platoların (Erzurum, Kars, Bozok, Urfa vs.) deniz seviyesinden oldukça yüksekte bulunması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir? A) Son jeolojik zamanda Anadolu nun toptan yükselmesiyle B) Batıdan doğuya doğru yükseltinin artmasıyla C) Akarsu aşındırmasının günümüzde azalmasıyla D) Akarsuların dar ve derin vadiler oluşturmasıyla E) Dağların doğu batı yönlü uzanmasıyla 5. İskandinav Yarımadası nın yükselmesi Kıyı basamaklarının oluşması enedik in sular altında kalması Aşağıdaki iç kuvvetlerden hangisinin etkisi ile oluşmaktadır? A) olkanizma B) Orojenez C) Epirojenez D) Deprem E) Seizma 6. Alp - Himalaya orojenezinden sonra Anadolu kütlesi bütünüyle yükselmiş, çevresindeki denizler ise çökmüştür. Böylece, Anadolu ile çevresindeki denizler ve kara parçaları arasında bir yükselti farkı ortaya çıkmıştır. Bu durum, Anadolu da aşağıdakilerden hangisinin yaşanmasında etkili olduğu söylenemez? A) Akarsu ve rüzgâr erozyonu artmıştır. B) Sıcaklık isteyen tarım ürünlerinin ekim alanları daralmıştır. C) Nüfus yoğunluğu ve miktarı artmıştır. D) Akarsuların enerji potansiyelleri artmıştır. E) Kıyılar ile iç kesimler arasındaki sıcaklık farkları artmıştır C 2. A 3. D 4. A 5. C 6. C

5 7. Epirojenik hareketler, yeryüzündeki büyük kara parçalarının bir bütün olarak etkilendikleri ve oldukça yavaş gerçekleşen olaylardır. Bu hareketler sonucunda aşağıdakilerden hangisi oluşmaz? A) Kara kütlesinin yükselmesi B) Deniz seviyesinin yükselmesi C) Kara kütlesinin alçalması D) Deniz seviyesinin gerilemesi E) Tabakaların kıvrılması 8. Yer kabuğu ağırlığı ve kütlesi oranında manto içerisine gömülür. Yer kabuğu ve manto 1. Depremi önlemek ya da depremin olacağı zamanı önceden tespit etmek mümkün değildir. Ancak depremin zararlarını azaltmak için alınabilecek birtakım önlemler vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu önlemlerden biri olamaz? A) Çok katlı binalar yapmak B) Sağlam zemin üzerine konut inşa etmek C) Konutların yapımında sağlam malzemeler kullanmak D) İnsanları deprem konusunda bilinçlendirmek OROJENİK HAREKET Okyanus tabanlarında tortul tabakalar oluşur. Levhaların birbirlerine doğru hareketleri esnasında sıkışan tortul tabakaların yatay duruşlulukları bozularak kıvrılmalar ya da kırılmalar oluşur. Bu hareketlere orojenik hareketler adı verilir. BÖLÜM 6 COĞRAFYA arasındaki bu dengeye izostatik denge denir. Aşağıdakilerden hangisi bu dengeyi etkileyen faktörlerden biri değildir? E) Yerleşim alanlarını fay hatlarından uzak alanlara kurmak Deniz diplerinde yatay olarak tortulanan tabakalar esnek yapıdalarsa, levhaların birbirlerine doğru yaklaşmaları sırasında sıkıştırılarak kıvrılır ve kıvrılırken de yükselerek su yü A) Deniz seviyesinin yükselmesi B) Yüksek alanların fazla aşınıma uğraması C) Yeni dağ sıralarının oluşumu D) olkanizmanın geniş alanlarda etkili olması E) Geniş alanları kaplayan buzulların erimesi 9. Yer kabuğunun geniş alanlarında görülen yükselmeler ve çökmeler şeklinde meydana gelen kıta oluşumu hareketlerine epirojenez denir. Epirojenez, yeryüzünün çeşitli alanlarında olduğu gibi Türkiye de de jeolojik 11. Aşağıdaki kentlerimizden hangisinde tektonik kökenli depremin oluşma olasılığı daha fazladır. Niçin? A) Doğu Karadeniz çünkü eğim ve yağış fazladır. B) Taşeli Platosu çünkü kalkerli arazi yaygındır. C) Çatalca - Kocaeli Bölümü çünkü nüfus fazladır. D) Erzurum - Kars Platosu çünkü ortalama yükseltisi fazladır. E) Kıyı Ege Bölümü çünkü genç fay hatları fazladır. zeyine çıkarlar. Böylece kıvrım dağları ya da sıradağlar oluşur. Kıvrılma ile yükselen yerlere antiklinal, çukurlaşan yere de senklinal denir. Deniz diplerinde yatay olarak tortulanan tabakalar sert yapıdalarsa, levhaların birbirlerine doğru yaklaşmaları sırasında sıkıştırılarak kırılır ve kırılırken de yükselerek su yüzeyine çıkarlar. Böylece kırık dağları oluşur. Bu kırıkların yükselen blo devirlerden beri etkili olmaktadır. ğuna horst, çöken bloğuna ise gra- Aşağıdakilerden hangisi, Türkiye de epirojenez olduğunun bir kanıtıdır? A) Kırıklı arazinin geniş alanlarda görülmesi 12. Yer kabuğu hareketleri sırasında sert kütlelerin kırılarak faylar boyunca yükselmesi ya da çökmesi ile aşağıdaki oluşumların hangisi meydana gelmiştir? A) Antiklinal Senklinal ben adı verilir. Tabakaların kırıldıkları doğrultulara fay denir. Zamanla graben çukurları akarsuların taşıdığı malzeme lerle doldurulduğunda ovalar oluşur. Bu ovalara graben ovası ya da çöküntü ovası denir. B) Kıyılarda delta ovasının oluşması B) Horst Graben C) Deprem riskinin yüksek olması D) Deniz seviyesinden yüksek pek çok ovanın ve platonun var olması E) Çeşitli iklim tiplerinin yaşanması C) Faylanma D) Jeoantiklinal Jeosenklinal E) olkanizma 7. E 8. A 9. D 1. A 11. E 12. B 179

6 BÖLÜM 6 COĞRAFYA Yer kabuğunun derinliklerinden kaynaklanan ve yeryüzünde sarsıntılar ve titreşimler halinde çok hızlı gerçekleşen yer kabuğu hareketlerine deprem denir. Yer kabuğu hareketleri, yer kabuğunu oluşturan ta bakaların üzerinde çok büyük gerilimler oluşturur. Bu gerilimler neticesinde sert olan tabakalar kırılır. Bu kırık alanlarına fay (kırık) adı verilir. Depremin ilk başlangıç yerine depremin odak noktası (hiposantr) adı verilir. Odak noktasının yeryüzü üzerine dik iz düşümü depremin dış merkezi (episantr) olarak adlandırılır. Bu noktaya merkez üssü de denir. Yer kabuğunda, deprem enerjisinin açığa çıktığı noktanın yeryüzüne olan en kısa uzaklığına odak derinliği adı verilir. Deprem Türleri olkanların püskürmesi sonucu oluşan depremler volkanik depremler, mağaraların tavanlarının çökmesiyle oluşan depremlere çökme depremleri, Yer içinde biriken iç kuvvetlerin neden olduğu gerilmelerin boşalması ile meydana gelen katmanların yer değiştirme, oynama ve kırılma gibi hareketlerinin sonucu olan depremlere tektonik depremler denir. Yerin Şekillenmesi (İç Kuvvetler) 1. Depremin oluştuğu yer altındaki merkeze iç merkez (x noktası), iç merkeze en yakın yeryüzündeki alana dış merkez denir. Depremden en çok etkilenen nokta dış merkezdir. Dış merkezden uzaklaştıkça depremin yıkıcı etkisi azalır. x Deprem dalgası Buna göre, yukarıda verilen şekildeki noktalardan hangisinde depremin şiddeti diğerlerine göre en fazladır? 2. Jeotermal enerji yerin derinliklerinden gelen sıcak sudan elde edilir. Buna göre, jeotermal enerji ile aşa dakilerden hangisi aras nda yak n bir ilişki yoktur? A) olkanizma B) Orojenez C) Epirojenez D) Deprem E) Seizma 3. Yer kabuğunda doğal nedenlerle oluşan salınım ve titreşim hareketlerine deprem denir. Türkiye arazisi de genç oluşumlu olup fay hatlarıyla kırıldığından sık sık tektonik depremler yaşamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu tür depremlerin Türkiye de ortaya çıkardığı sonuçlardan biri değildir? A) Eski fay hatlarında gençleşme B) Heyelan, heyelan set göllerinin oluşabilmesi C) Mağara tavanlarında çökmeler yaşanması D) Yer altı sıcak su kaynaklarının oluşması E) Epirojenik hareketin başlaması 4. Türkiye de volkanik arazi çok geniş yer kaplar. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Genç oluşumlu bir ülke olup kırık yer yapısına sahip olması B) Yükseltinin batıdan doğuya doğru artması C) Yer şekillerinin engebeli olması D) Dağların doğu - batı yönünde uzanması E) Akarsuların akış hızlarının fazla olması 5. Aşağıdakilerden hangisiyle volkanik olaylar arasında bir paralellik vardır? A) Toprak oluşmu B) Akarsu vadilerinin genişlemesi C) Mekânik ufalanmanın oluşması D) Sıcak su kaynaklarının oluşması E) Gelgit olayının oluşması 6. Yukarıdaki haritada işaretli yerlerden hangileri deprem riskinin az olduğu yerlerden biridir? 7. Günümüzde, yeryüzündeki aktif volkanlar belirli alanlarda yoğunlaşmıştır. Buna göre, aşa daki alanlar n hangisinde aktif volkanlara yayg n olarak rastlan lmaz? A) Orta Amerika B) Do u Afrika C) Endonezya Tak madalar D) Arap Yar madas E) Filipinler ve Japonya Test A 2. C 3. E 4. A 5. D 6. E 7. D

7 8. Yer kabuğunun altından gelen mağma, uzun süren çok çeşitli aktiviteler sonrasında yeryüzünde dağ ya da platoları oluşturur. Bu oluşumlar, aşağıdakilerden hangisinin sonucunda ortaya çıkar? A) Dış kuvvetlerin etkisiyle B) olkanik faaliyetlerinin etkisiyle C) Epirojenik hareketlerin etkisiyle D) Deprem faaliyetlerinin etkisiyle E) Gelgitin etkisiyle 9. Yeryüzündeki kırık hatları boyunca oluşan depremlere tektonik depremler denir. Türkiye nin jeolojik yapısı ve fay hatları göz önüne alındığında aşağıdaki yerlerin hangisinde tektonik kökenli deprem olma olasılığı en azdır? A) Teke Yarımadası B) Muş Ovası C) Adapazarı Ovası D) İç Batı Anadolu E) an Gölü Havzası 1. olkanik faaliyetlerin oluştuğu sahalar ile depremlerin meydana geldiği sahalar incelendiğinde, oluştukları alanların birbirleriyle paralellik içinde olduğu görülür. Bu paralellik, depremin ve volkanizmanın etkili olduğu sahanın hangi özelliği ile ilgilidir? A) Deniz kıyısında olmaları B) Kırıklı yapıya sahip olmaları C) Yüksek olmaları D) Çok kurak alanlar olmaları E) Ortalama yüksekliklerinin fazla olmaları 11. Aşa dakilerden hangisi depremlerden korunma yollar ndan biri de ildir? A) Yap lar yerli kayalar üzerine kurmak B) Betonarme inşaat yapmak C) Yerleşim birimlerini alüvyonlu arazilerde kurmak D) Hafif yap malzemesi kullanmak E) Halk bu konuda bilinçlendirmek 12. olkanizma, yerin derinliklerinde akışkan halde bulunan magmanın, yer kabuğundaki çatlak ve kırıklardan yeryüzüne çıkması veya yeryüzüne yakın derinliklerde soğuyarak katılaşması olayıdır. Patlamalar gaz, kül ve lav çıkışıyla veya sadece gaz patlamasıyla gerçekleşir. Buna göre, volkanik olaylar ve sonuçlarıyla ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır? A) Yer şekillerinde değişikliğe neden olurlar. B) Yerleşme alanlarında felaketlere, can ve mal kayıplarına yol açarlar. C) Genellikle yer kabuğunun kalın olduğu eski kıta çekirdeklerinde daha sık görülürler. D) adi önlerini keserek göl oluşumuna neden olabilirler. E) Mineralce zengin verimli toprakların oluşumuna neden olurlar. 13. Aşağıdaki volkanik şekillerden hangisi derinlerde meydana gelen mağmatik faaliyetlerle oluşmuş bir şekil değildir? A) Lakolit B) Batolit C) Dayk D) Sill E) Maar 14. Çabuk soğuyan lavların akışkanlığı azaldıkça yeryüzünde daha belirgin yükseltiler oluşturur. Geç soğuyan derecede akıcı lavlar ise oldukça geniş bir alana yayılmakla birlikte, volkan bacaları çok sivri olmayan yükselti kazanır. Bu tür volkanlar Hawai tipi volkanlar olarak tanınırlar. Güneydoğu Anadolu daki Karacadağ volkanı, İzlanda ve Hawai adalarındaki volkanlar genellikle bu tiptedir. Yukarıda özellikleri anlatılan volkan tipi aşağıdakilerden hangisidir? A) Tabakalı olkanlar B) Kalkan olkanlar C) Kül olkanlar D) Piroklastik olkanlar E) Sönmüş olkanlar Magmanın yerin derinliklerinden hareket ederek yeryüzüne çıkması veya yeryüzüne yakın derinliklere kadar gelerek soğuması olayına volkanizma denir. olkanik faaliyet yerin derinliklerinde meydana gelmişse derinlik volkanizması volkanik faaliyetler yeryüzünde meydana gelmişse yüzey volkanizması adını alır. Derinlik olkanizması Batolit: Bunlar kilometrelerce genişlikteki alanları kaplayan büyük kütlelerdir. Genellikle derinliklere doğru gidildikçe genişler ve adeta dipsiz bir özellik kazanırlar. Lakolit: Bunlar mağmanın genellikle tortul kayaçlardan meydana gelen örtü tabakalarını kaldırarak ve onlar arasına sokularak meydana getirdikleri oluşumlardır. Dayk: Tortul tabakalar arasına dik damarlar halinde sokulmuş kütlelerdir. Sill: Tortul tabakalar arasına yatay damarlar halinde sokulmuş kütlelerdir. Yüzey olkanizması olkan Konisi: olkanik patlama sonu cunda çıkan katı ve sıvı maddelerin üst üste birikmesi sonucu oluşan koniye benzer kabartılardır. Krater: olkanik malzemelerin patlama so nucu yeryüzüne çıktığı volkanik dağların tepelerindeki çukurlardır. Maar: Gaz patlaması sonucu oluşan çukurlardır ya da çanaklardır. Kaldera: Kalderalar volkanik faaliyet sonucunda magma haznesindeki magmanın boşalarak dayanıksız he gelen hazne tavanının çökmesiy hâle oluşur. BÖLÜM 6 COĞRAFYA 8. B 9. A 1. B 11. C 12. C 13. E 14. B 181

8 BÖLÜM 6 COĞRAFYA Enerjisini, Güneş ten alan kuvvetlere dış kuvvetler denir. Akarsular, rüzgârlar, buzullar ve dalgalar ve akıntılar dış kuvvetlerdir. İç kuvvetlerin oluşturdukları yer şekillerini yok etmeyi amaçlarlar. Yerin Şekillenmesi (Güneş ten Gelen Güç: Dış Kuvvetler) 1. Enerjisini atmosferden dolayısıyla Güneş ten alan yıkıcı kuvvetler olarak bilinen ve yeryüzünün şekillenmesinde büyük rolleri olan olaylara dış kuvvetler denir. Buna göre dış kuvvetler ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur? A) Akarsuların aşındırıcı etkisi ile eğim ve taşıdığı yük miktarı arasında doğru orantı vardır. 4.. Dev kazanı - Akarsu. Asılı vadi - Buzul. Lagün - Dalga ve akıntı. Lapya - Rüzgâr. Tafoni - Rüzgâr Test 4 Yukarıda verilen yer şekli ve oluşumuna neden olan dış kuvvet eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır? UYAR! Rüzgârlar dalgaları oluşturması nedeniyle kıyılarda dolaylı etkide bulunan bir dış kuvvettir. Rüzgârlar en büyük etkilerini kurak (çöller) ve yarı kurak (karasal) alanlarda gösterirler. Çünkü bu bölgelerde bitki örtüsü zayıf, zemin kuru ve rüzgâr hızlıdır. Rüzgâr aşındırma şekilleri Kurak ve yarı kurak bölgelerde, rüzgârların zeminden 1 metre kadar havaya kaldırdığı kum tanelerini kayaların alt kısımlarına çarptırarak aşındırmasıyla ortaya çıkan mantar görünümlü kayalara mantar kaya denir. B) Toprak oluşumu sadece fiziksel ufalanmaya bağlıdır. C) Rüzgârların aşındırıcı etkisi bitki örtüsünün yoğunluğu ile doğru orantılıdır. D) Karstik şekillerin oluşmasında dalga ve akıntıların büyük payı vardır. E) Buzul etkisinin görüldüğü yerlerde eğimin rolü büyüktür. 2. Dış kuvvetlerin amacı, yüksek yerleri aşındırmak ve aşındırdığı bu malzemeleri çukur yerlere biriktirerek yeryüzünün şekillenmesini sağlamaktır. Aşağıdaki dış kuvvetlerden hangisinin yeryüzündeki etki alanı en geniştir? A) Rüzgâr 5. Yer şekillerini biçimlendiren kuvvetler iklim özelliklerine göre, bölgeler ve ülkeler arasında farklılıklar gösterir. Aşağıda verilen kuvvetlerden hangisi bu genellemeye uymaz? A) Akarsular B) Deprem C) Buzullar D) Yer altı suları E) Rüzgârlar B) Buzul C) Akarsu D) Dalga ve akıntılar E) Yer altı suları 6. Suda çözünebilen kayaçların bulunduğu yerlerde kayaçların çözünen kısımlarının rüzgâr tarafınan aşındırılması sonucu oluşan kovuk 3. Bir bölgede arazinin eğimli ya da düz olması aşağıdaki oluşumlardan hangisi üzerinde etken değildir? Ekvator ya da oyuklara tafoni denir. A) Toprak kayması B) Erozyon şiddeti C) Akarsuyun aşındırma gücü D) Heyelan oluşumu E) Karstik arazi yapısı Rüzgâr biriktirmesiyle oluşan lös toprakları ve barkanlar haritada işaretli noktalardan hangisinde daha çok görülür? A 2. C 3. E 4. D 5. B 6. C

9 7. Kurak ya da yarı kurak bölgelerde bağıl nem az buharlaşma fazladır. Bu alanlarda en önemli dış kuvvet rüzgârlardır. % : Buharlaşma : Bağıl nem Merkezler Buna göre, yukarıdaki grafikte bağıl nem ve buharlaşma oranları verilen, beş bölgeden hangisinde rüzgârların daha etkili olduğu söylenebilir? 1. Rüzgârlar, kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde en fazla etkili olan dış kuvvettir. Buna göre, ülkemizde yaşanan iklim koşulları düşünüldüğünde, haritada belirtilen yörelerin hangisinde rüzgârların oluşturduğu yer şekillerinin olduğu söylenebilir? Rüzgâr biriktirme şekilleri Rüzgârların hilal şeklinde oluşturduğu kum tepelerine barkan denir. Rüzgârların hızına göre sürekli olarak yer değiştirirler. Tropikal ve karasal çöllerde çok yaygındır. BÖLÜM 6 COĞRAFYA Dış kuvvetlerden biri olan rüzgâr çeşitli aşındırma ve biriktirme şekilleri oluşturur. Buna göre, rüzgârların aşındırma yapabilmesi için bir bölgenin:. Eğimin az olması. Toprağın gevşek malzemeli olması. Basınç farkının fazla olması. Bitki örtüsünün gür olması Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri, rüzgârın aşındırma yapabilmesi için gerekli koşullardır? Bölgeler Yıllık Yağış Miktarı (mm) Yıllık Sıcaklık Farkı ( C) Yukarıdaki tabloda verilen beş farklı bölgeden hangisinde rüzgâr erozyonunun en fazla olması beklenir? Rüzgârların taşıdığı kumları hızının kesildiği yerlerde yada herhangi bir engelin gerisinde biriktirmesi ile oluşan kum tepeciklerine kumul denir. Çöllerde, okyanus ya da denizlerin rüzgârlara açık kıyılarında oluşur. A) Yalnız B) Yalnız C) ve D) ve E) ve 12. Rüzgârlar, sıcaklık ve buharlaşmanın yağıştan fazla olduğu, bitki örtüsünün cılız olduğu yerlerde etkin bir dış kuvvettir. 9. Aşağıdaki grafikte, beş merkezin buharlaşma ve yağış miktarları verilmiştir. Yağış (mm) Buharlaşma (mm) Ekvator Buna göre, iklim koşulları göz önüne alındığında,yukarıdaki haritada işaretli Kurak ya da yarı kurak bölgelerde rüzgârların taşıdığı ince boyuttaki malzemeleri hızının azaldığı yerde biriktirmesiyle oluşan topraklara lös denir. Lösler taşınmış topraklar grubuna girer ve verimli topraklardır. : Yağış : Buharlaşma Kurak ve yarı kurak alanlarda en etkin dış kuvvet rüzgâr olduğuna göre, hangi merkezde rüzgâr erozyonu en fazladır? alanların hangisinde rüzgârın aşındırma ve biriktirme şekillerinin daha yaygın olması beklenir? 7. D 8. C 9. A 1. C 11. B 12. D 183

10 BÖLÜM 6 COĞRAFYA Akarsuyun akıttığı su miktarının yıl içerisinde gösterdiği değişmelere akarsu rejimi ya da akım düzeni denir. Akarsu rejimini etkileyen faktörler şunlardır: Yağış rejimi Sıcaklık rejimi Yağış şekli Havzanın genişliği Zeminin yapısı Barajlar a. Düzenli Rejimli Akarsular Yıl boyunca akım değişikliğinin az olduğu akarsulardır. Ekvatoral (Amazon, Kongo) ve lıman Okyanusal iklim bölgelerinin (Rhen, Sen) akarsuları buna örnektir. b. Düzensiz Rejimli Akarsular Yıl boyunca akım değişikliğinin fazla olduğu akarsulardır. Yazları yağışlı kışları kurak geçen Muson ve Savan iklimi ile yazları kurak kışları yağışlı geçen Akdeniz iklim bölgelerindeki akarsuların akımı düzensizdir. Yerin Şekillenmesi (Güneş ten Gelen Güç: Dış Kuvvetler) 1. Kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde yeryüzünün şekillenmesinde en çok etkili olan dış kuvvet rüzgârlardır. Ekvator Yukarıdaki Dünya haritasında işaretlenen alanlardan hangisinde yer alan bir akarsu havzasındaki yoğun bitki örtüsünden dolayı fazla aşındırma yaptığı söylenemez? 2. Akarsular aşındırmalarını sona erdirdiklerinde denge profiline ulaşmış olurlar. Denge profiline ulaşmış bir akarsu yatağında, aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenemez? A) Menderes B) Dev kazanı C) Tabanlı vadi D) rmak adası E) Delta 3. Kimyasal çözünmenin fazla olduğu yerlerde toprak oluşumu hızlıdır. 4. Akım () Test 5 O Ş M N M H T A E E K A Yukarıda, bir akarsuyun akım grafiği verilmiştir. Bu akım grafiğine sahip olan akarsu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Akım değerinin en düşük olduğu mevsim kıştır. B) Havzanın ortalama yükseltisi fazladır. C) Akarsuyun akımı düzensizdir. D) Kar sularıyla beslenen bir akarsudur. E) Yaz mevsiminde su miktarı azalmaktadır. 5. Türkiye deki akarsuların rejimleri düzensizdir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Boylarının fazla uzun olmaması B) Debilerinin yüksek olması C) Dağların uzanış yönüne paralel akmaları D) Yağış rejiminin düzensiz olması E) Anadolu nun bir yarımada olması Sularını farklı iklim bölgelerinden toplayan akarsulara karma rejimli akarsular denir. Örneğin; Nil ya da Fırat Nehri gibi. Ekvator Buna göre, yukarıdaki Dünya haritasında işaretlenmiş alanlardan hangisinde toprak oluşumu gecikir? 6. Bir akarsudan yıl boyunca taşımacılıkta ve sulamada yararlanılamıyorsa bu akarsu ile ilgili:. Rejimi düzensizdir. Eğimi azdır. Akımı düzenlidir. Akış hızı fazladır yargılardan hangilerine ulaşılabilir? A) ve B) ve C) ve D) ve E) ve B 2. B 3. E 4. C 5. D 6. C

11 7. Akarsularla ilgili aşağıda verilen abilgilerden hangisi yanlıştır? A) Çeşitli amaçlarla kurulan barajlar akım miktarını etkiler. B) Akarsular, yatak eğiminin azaldığı yerde aşındırmasını derine doğru yapar. C) Düz alanlara ulaşan bir akarsu, eğim bulabilmek için menderesler çizer. D) Havzada görülen kar yağışları akarsuyun ilkbaharda akım miktarını artırır. E) Akarsuyun yük miktarının fazla olması akış hızını azaltmaktadır. 9.. Akarsu Akarsu Akarsu Yukarıdaki grafiklerde, Kuzey Yarım Küre de bulunan ve yalnızca yağmur sularıyla beslenen üç akarsuyun akım değerleri verilmiştir. Akarsuyun herhangi bir kesitinden birim zamanda geçen su miktarına (n) akım veya debi denir. Akarsuyun akımı yıl içerisinde değişebileceği gibi aynı akarsuyun yatağı boyunca bile farklılık gösterebilir. BÖLÜM 6 COĞRAFYA 8. Aşağıdaki grafiklerde Kuzey Yarım Küre de yer alan ve özel konumları benzer olan beş bölgedeki akarsuların yıl içindeki akım değerleri gösterilmiştir. Bu bölgelerin hangisinde bulunan akarsudan yıl boyunca tarımda sulama yapmak için yararlanmak imkânsızdır? A) Akım () C) Akım () E) Akım () B) Akım () D) Akım () Buna göre, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A). akarsuyun bulunduğu bölgede yaz kuraklığı belirgindir. B) Akarsuların akımlarının en fazla olduğu dönemler farklıdır. C). akarsuyun akımı kış mevsiminde en düşük seviyeye ulaşmıştır. D) Akarsuların rejimleri düzenlidir. E). akarsuyun mart ve haziran arasında akımındaki değişme olmamıştır. 1. Akarsuyun yatağının herhangi bir bölümünden saniyede geçen su miktarı değerine debi denir. Aşağıdakilerden hangisi akarsuların debisini (akım miktarını) etkileyen faktörlerden biri olamaz? A) Arazi tabakalarının geçirgenliği B) Yağış miktarı C) Bitki örtüsünün sıklığı D) Havzadaki sıcaklık değerleri E) Yatak derinliği 11. Akarsuların su toplama alanlarını (havzalarını) birbirinden ayıran doğal sınıra ne denir? A) Talveg B) Debi C) Akım D) Çığır E) Su bölümü çizgi Akarsu Akımında (Debide) Etkili Olan Faktörler Havzanın iklim özellikleri (Sıcaklığın arttığı yer ve zamanlarda buharlaşma artacağından akarsu su kaybederek akımını düşürür. Yağışın arttığı yer ve zamanlarda da akarsu su kazanacağından akımı artar.) Akarsu yatağının genişliği (su dar yerden daha hızlı geçeceğinden akarsu yatağı daraldıkça debi artar) Havzadaki dağların kar buz durumu (Kar ve buzların erime döneminde akarsu su kazanacağından akımı artar.) Akarsu yatağını oluşturan taş ve tabakaların geçirimliliği (Zeminingeçirimlilik özelliği arttıkça akarsu su kaybına uğrayacağından akımı düşer.) Akarsu yatağı çevresindeki bitki örtüsü (Bitki örtüsü kökleriyle akarsudan su çekeceğinden ormanlık bir alandan geçen akarsuyun akımı azalır.) Havzanın genişliği (Akarsuyun su toplama alanı ne kadar geniş ise su kazanımı o oranda artacağından akımı artar.) Yer altı suları ve kaynaklar (Akarsuya karışan kaynak suları akımı arttırır.) Beşeri faktörler (Akarsulardan sulama amacıyla yararlanılması, barajların yapılması ve sanayi tesisleri akımı etkiler.) 7. B 8. C 9. D 1. E 11. E 185

12 BÖLÜM 6 COĞRAFYA Akarsular derine, yana ve geriye doğru aşındırmayla aktıkları bölgeyi deniz seviyesine kadar indirebilir. Bu amacına ulaşan akarsular yatağında başlangıçtaki pürüzleri ortadan kaldırmış olur ki bu duruma denge profili denir. Denge profili derine aşındırmanın son sınırıdır. UYAR! Denge profiline ulaşmış bir akarsuyun gösterdiği özellikler; Yatak eğimi azalmıştır. Akış hızı yavaşlamıştır. Aşındırma gücü azalmıştır. Biriktirmesi artmıştır. Enerji potansiyeli azalmıştır. Üzerinde ulaşım ve taşımacılık yapılabilir. (İklim özellikleri uygunsa) Menderesler çizer. Yatak uzunluğu artmıştır. Üzerinde rafting yapılamaz. Yatağı boyunca biriktirme şekilleri görülür (ırmak adası gibi). Akarsu aşındırması; su miktarı (debi) arttıkça, yatak eğimi arttıkça, akış hızı arttıkça, taşınan yük miktarı arttıkça, yatak genişliği azaldıkça, zeminin aşındırmaya karşı dirençliliği azaldıkça, bitki örtüsü cılızlaştıkça artar. UYAR! Akarsuların aşındırmasında yatak eğimi temel etkendir. Çünkü yatak eğimi akarsuyun akış hızını belirler. Yatak eğiminin fazla olduğu yukarı bölümlerinde derine aşındırma daha belirgindir. Yerin Şekillenmesi (Güneş ten Gelen Güç: Dış Kuvvetler) 1. Akış hızı fazla olan bir akarsu hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Ulaşım için elverişli değildir. B) Yatak eğimi fazladır. C) Fiziksel aşındırma gücü fazladır. D) Yana doğru aşındırması fazladır. E) Hidroelektrik potansiyeli fazladır. 2. Aşağıdaki grafikte, Kuzey Yarım Küre deki bir akarsuyun akımının yıl içindeki değişimi gösterilmiştir. Akım () Bu grafikteki akım düzenine sahip olan bir akarsu hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir? A) Yıllık akım miktarı 1 mm nin altındadır. B) Taşıdığı yük miktarı kışın artmaktadır. C) En fazla akım ilkbaharda olmaktadır. D) Akım mayıs ayından ocak ayına kadar düzenli olarak azalmaktadır. E) Mayıs ayındaki akım miktarı 2 mm nin üzerindedir. 3. Ülkemizin doğusunda özellikle sert karasal iklim koşulları hüküm sürer. Bu yüzden Doğu Anadolu Bölgesi ndeki akarsuların su seviyelerinde kışın azalma olduğu görülür. Bu durum sert karasal iklimin aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle ilişkilidir? A) Yağış miktarı B) Yağış rejimi C) Doğal bitki örtüsü D) Yağış biçimi E) Buharlaşma miktarı Test 6 4. Orta kuşaktaki bir akarsuyun akım değeri kışın artmış, yazın azalmış ise bu akarsuyun rejimi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Karadeniz rejimlidir. B) Karma rejimlidir. C) Yazları yağışlı rejimlidir. D) Karasal rejimlidir. E) Yağmurlu Akdeniz rejimine sahiptir. 5. Akarsuların aşındırmasını sona erdirdiği seviye denge profilidir. Bir akarsuyun denge profiline ulaşması aşağıdakilerden öncelikle hangisine bağlıdır? A) Akarsu havzasının eski jeolojik zamanlarda oluşmasına B) Akarsu ağının geniş olmasına C) Akarsuyun aktığı bölgede yağış rejiminin düzensiz olmasına D) Akarsu yatağının geçirgenliğinin fazla olmasına E) Kar ve buz erimeleri ile beslenmesine 6. Bir akarsuyun aşındırma etkinliğini aşağıdaki faktörlerden hangisi artırmaz? A) Yatak eğiminin artması B) Akım gücünün artması C) adinin daralması D) Zeminde dirençli tabakalara ulaşılması E) Debinin artması 7. Yatak eğiminin az, debinin yüksek, rejimin düzenli ve yatak genişliğinin fazla olduğu akarsularda taşımacılık yapılır. Buna göre, aşağıda verilen ülkelerden hangisinde akarsu taşımacılığı gelişmiştir? A) İsviçre B) Peru C) Hollanda D) Nepal E) Türkiye D 2. C 3. D 4. E 5. A 6. D 7. C

13 8. Kaynak c b a Ağız Bir akarsu başlangıçta a seviyesindedir. Zamanla yatağında yaptığı geriye ve derine aşındırma sonucunda sırasıyla b ve c seviyelerine inmiştir. Ancak c seviyesinin altında aşındırma yapması mümkün değildir. Çünkü akarsu yatağı denge profiline ulaşmıştır. Buna göre, yukarıdaki şekilde gösterildiği gibi denge profiline ulaşmış bir akarsu için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Akarsuyun hidroelektrik enerji potansiyeli azalmıştır. B) Akarsu dar ve derin bir vadi içinde akmaktadır. C) Yatağında derine ve yana doğru yaptığı aşındırmalar son derece azalmıştır. D) Akarsu büklümler çizerek akmaktadır. E) Kaynağı ile ağız kesimi arasındaki yükselti farkı azalmıştır. 9. Bir akarsuyun havzasının genişliği, aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir? A) İklim özelliklerine B) Kara parçasının yüz ölçümüne C) Yer şekillerine D) Akarsuyun yatak uzunluğuna E) Akarsuyun taşıdığı malzemenin boyutuna 1. Akarsuların denize ulaşamadığı alanlara kapalı havza denir. Yeryüzünde kapalı havzaların oluşmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi yoktur? A) Havza çevresinin dağlarla çevrilmesi B) Yağış miktarının yetersiz olması C) Arazi geçirgenliğinin fazla olması D) Buharlaşma miktarının fazla olması E) Akarsu rejiminin düzenli olması 11. Yağış rejimi ile akarsu rejimi arasında sıkı bir ilişki vardır. 12. Ekvator İklim özellikleri dikkate alınırsa, haritada gösterilen alanlardan hangisi ya da hangilerinde bulunan akarsuların akımı, yıl boyunca fazla bir değişim göstermez? A) Yalnız B) Yalnız C) ve D) ve E) ve Yukarıda bir akarsuyun yatağı boyunca çeşitli alanlardan alınan kesitlerden örnekler gösterilmiştir. Akarsu yatağının eğimi ve vadi özellikleri dikkate alındığında, hangisinde akarsuyun akış hızı diğerlerinden daha fazladır? 13. Aşağıda verilen tanımlardan hangisi yanlıştır? A) Akarsuyun yatağından birim zamanda geçen su miktarına debi denir. B) Akarsuyun kollarıyla birlikte yayıldığı, sularını topladığı sahaya havzası denir. C) Akarsuyun debisinin yıl içindeki gösterdiği değişimlere rejimi denir. D) Akarsuların ilk başladığı, doğduğu yere talveg denir. E) Sularını denizlere ulaştırabilen akarsulara açık havzalı akarsu denir. Bir akarsuyun kollarıyla birlikte sularını topladığı bölgeye akarsu havzası adı verilir. Akarsu havzası ikiye ayrılır: Sularını denizlere kadar ulaştırabilen akarsu havzalarına açık havza, sularını denizlere kadar ulaştıramayıp kuruyan veya bir gölde sona eren akarsu havzalarına ise kapalı havza denir. UYAR! Yağışların azlığı, buharlaşmanın ve zemine sızmanın fazlalığı, yer şekillerinin engebelilik özellikleri akışı engellemesi nedeniyle kapalı havza oluşumunda etkili olurlar. Genelde kapalı havzadaki sular zeminin de yapısına bağlı olarak acı, kireçli, tuzlu veya sodalı olur. Yeryüzünün deniz seviyesi ( metre), akarsular için genel taban seviyesidir. Çünkü deniz seviyesine ulaşan bir akarsuyun, bu noktada aşındırma faaliyeti sona erer. Amaca ulaşılmış olunur. Akarsu bu seviyeden daha derine aşındırma yapamaz. Bir göle dökülen akarsu için bu gölün seviyesi, kurak bir bölgede kuruyan bir akarsu için kuruduğu alanın yüksekliği o akarsu için yerel taban seviyesidir. UYAR! Akarsuyun yatak eğimi fazlaysa yatağında aşındırmasını derine doğru, yatağındaki eğim azalmışsa aşındırmasını yanlara doğru yapar. BÖLÜM 6 COĞRAFYA 8. B 9. E 1. E 11. C 12. D 13. D 187

14 BÖLÜM 6 COĞRAFYA Kaynak ile ağız arasında kalan, akarsuyun içinde eğim doğrultusunda aktığı oluğa vadi denir. Akarsuyun kaynağı ile ağzı arasında kolları ile birlikte takip ettiği yola çığır denir. Yerin Şekillenmesi (Güneş ten Gelen Güç: Dış Kuvvetler) 1. Bir akarsudan ulaşım ve taşımacılıkta yararlanılabilmesi için bazı özelliklere sahip olması gerekir. Aşağıdaki akım düzenleri gösterilen akarsulardan hangisinde ulaşım ve yük taşımacılığı yapmak daha kolaydır? A) C) B) D) 3. Aşağıdaki grafikte bir akarsuyun yıl içinde akım miktarı gösterilmiştir. Akım () Test Bir akarsuyun akım değeri ile taşıdığı malzemenin boyutu arasında doğru orantı olduğuna göre, akım grafiği yukarıdaki gibi olan bir akarsuyun, biriktirme yaptığı yerdeki malzeme boyutunu gösteren bir yıllık kesit aşağıdakilerden hangisi olabilir? iri malzeme küçük malzeme A) B) C) Bir akarsuyun yatağındaki en derin noktaya talveg adı verilir. Talveg noktalarının birleştirilmesiyle oluşturulan çizgiye talveg çizgisi denir. Komşu iki akarsu havzasını birbirinden ayıran doğal sınıra su bölümü çizgisi denir. Su bölümü çizgisi Sırt A B akarsuyunun akarsuyunun su toplama su toplama alanı alanı Su bölümü çizgisi sırtlardan ya da dağların doruk noktalarından geçirilir. UYAR! Akarsu rejimini belirleyen temel etken havzanın yağış rejimidir. Yağışların az, sıcaklık ve buharlaşmanın fazla olduğu dönemlerde akarsu akımı düşer. Yağışların fazla olduğu ve kar erimelerinin görüldüğü dönemlerde akım yükselir. E) Aşağıdaki grafikte, bir akarsuyun aylara göre akım değerleri gösterilmiştir Aşağıdakilerden hangisi, bu grafikten çıkarılacak bir sonuç değildir? A) Yıl içerisindeki en düşük akım miktarı ilkbaharda görülmüştür B) Hazirandan itibaren akımda hızlı bir düşme görülür. C) Şubat ayındaki akım miktarı, mayıs ayındaki akım miktarından azdır. D) Yıl içerisinde akım miktarındaki değişmeler fazladır. E) Mayıs ve haziran ayları arasında akım miktarı 25 m 3 civarındadır. D) E) 4. Aşağıdaki grafikte ülkemizde yer alan iki nehrin yıllık akım miktarları verilmiştir A O Ş M N M H T A E E K :. Akarsu :. Akarsu Buna göre, aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) İki akarsuyun da rejimleri düzensizdir. B). akarsu, en az akıma ilkbaharda ulaşır. C) Akarsuların yılda iki defa akımları aynı olmaktadır. D). akarsuyun akım miktarı yılın büyük bölümünde. akarsudan azdır. E). akarsu en fazla suyu şubatta taşır C 2. A 3. B 4. D

15 Yukarıda beş ayrı akarsuyun yıllık akım grafikleri verilmektedir. Güney Yarım Küre de yer alan bu akarsuların yalnızca yağmurlarla beslendikleri düşünülürse, hangisinin bulunduğu bölgede yaz kuraklığının daha etkili olduğu söylenebilir? 6. Aşağıda yıllık akım grafiği verilen nehirlerden hangisi akım düzeni bakımından taşımacılığa en elverişlidir? A) Akım (m/s) O ŞMNMH T A E E K A C) Akım (m/s) O ŞMNMH T A E E K A E) Akım (m/s) B) Akım (m/s) O ŞMNMH T A E E K A D) Akım (m/s) O ŞMNMH T A E E K A O ŞMNMH T A E E K A 7. Bir akarsuyun akış hızı;. yatak eğimi,. yağış miktarı,. yatak uzunluğu,. akış yönü,. yatak genişliği, gibi faktörlerden hangilerine bağlı değildir? A) ve B) ve C) ve D) ve E) ve 8. Akarsular tarafından derin vadilerle parçalanmış ve yüksekte kalmış hafif dalgalı düzlüklere plato denir. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye deki platoların genel özelliklerinden biri değildir? A) Ulaşımın kolay sağlandığı alanlardır. B) Dağınık yerleşme tipinin görüldüğü alanlardır. C) Mera hayvancılığının yapıldığı alanlardır. D) Kuru tarımının yapıldığı alanlardır. E) Nüfusun ve yerleşmenin seyrek olduğu alanlardır. 9. Bir akarsuyun yatak eğiminin fazla olduğu alanlarda aşındırma derine doğru olurken, eğimin azaldığı alanlarda aşındırma daha çok yana doğru olur. Aşağıdaki tabloda akım miktarları eşit olan beş akarsuyun yatağındaki ortalama eğim durumları verilmiştir. Akarsu Eğim ( ) Buna göre, hangi akarsuyun derine aşındırması diğerlerine göre daha azdır? Sıcaklığın arttığı dönemde buharlaşma da artacağından söz konusu dönemde akım düşmesi olur. Ayrıca kış sıcaklıklarının çok düşük olduğu yerlerde yağışlar kar şeklinde düşer. Bunlar kışın hemen erimediği için akarsu bu dönemde beslenemez. Dolayısıyla akım düşmesi görülür. İlkbahar aylarında karların erimesi ise akımı arttırıcı etki yapar. buna göre, kar yağışlarının akarsu akımına hemen katıldığı söylenemez. Akarsu Akış Hızı Suyun vadi içindeki hızı yanlarda, dipte ve su yüzeyinde sürtünme nedeniyle azalır. Bu yüzden suyun en hızlı aktığı yer akarsuyun en derin yerinin üzerinde ve yüzeyin biraz altındadır. Akış hızını etkileyen faktörler; yatak eğimi, su miktarı, yatağın genişliği, taşınan yük miktarı, bitki örtüsü. BÖLÜM 6 COĞRAFYA 5. A 6. C 7. C 8. B 9. E 189

16 BÖLÜM 6 Test 8 Yerin Şekillenmesi (Güneş ten Gelen Güç: Dış Kuvvetler) 1. COĞRAFYA Akarsu Aşındırma Şekilleri Akarsular, yatak eğimlerinin azal dığı yerlerde kıvrımlar yaparak akarlar. Hem aşındırma, hem de biriktirme sonucunda, bu kıvrımlar daha da genişleyerek menderesleri oluşturur. Menderesler oluşturan bir akarsuyun; Yatak eğimi azalmıştır. Akış hızı azalmıştır. Yatak uzunluğu artmıştır. Aşındırma gücü azalmıştır. Biriktirme faaliyetleri yaygınlaş mıştır. Derine aşındırma azalmış yana aşındırma artmıştır. Hidroelektrik enerji potansiyeli azalmıştır. Sık sık yatak değiştirir. Rafting yapmaya uygun değil dir. Denge profiline daha yakındır. 3. Aşağıda gerçek ve iz düşüm alanları gösterilen bölgelerde aynı iklim özellikleri yaşanmaktadır. km B) rmak adası C) Delta D) Dağ içi ovası E) Birikinti konisi : Gerçek alan 4. Merkezler : İzdüşüm alan Buna göre, bölgelerin gerçek ve izdüşüm Akarsuların aşındırma gücünü etkileyen temel faktör yatak eğimidir. Düz ve düze yakın olan az eğimli alanlarda akarsu aşındırma yerine biriktirme yapar. alanları karşılaştırıldığında, hangisinde bölgede yer alan bir akarsuyun aşındırma etkinliğinin daha fazla olduğu söyle- nebilir? A) 2. B) C) D) E) Akarsuların, genellikle aşağı çığırlarında ve derine aşındırmanın az olduğu gevşek ta- Yukarıdaki Türkiye haritasında verilen alanların hangisinde bulunan akarsuların aşındırma gücü diğerlerinden fazladır? A) 5. bakalar içinde oluşturduğu vadiler çok eski oluşumludur. Kırgıbayır (Badlans), yarı kurak iklim bölgelerinde bitki örtüsünün zayıf, geçirimsiz tabakaların bu lunduğu yamaçlarda sel sularının aşındırması ile yarılmış yüzeylerdir. Aşağıdakilerden hangisi akarsuların biriktirme yoluyla oluşturduğu yer şekillerinden biri değildir? A) Peneplen 2 C) D) E) Akarsuların biriktirme yapabilmesi için; taşınan yük miktarının artması, eğimin azalması, gibi özelliklerinin dışında aşağıdakilerden hangisinin de olması gerekir? Buna göre, aşağıdaki vadi profillerinden hangisinin diğerlerinden genç olduğu A) Doğal bitki örtüsünün cılızlaşması söylenebilir? A) B) B) Akım miktarının azalması B) C) Yağış miktarının artması D) Buharlaşmanın azalması E) Zeminin dayanıklı olması C) Akarsuyun bu basamaklar üzerin den akışına şelale ya da çağlayan adı verilir. Akarsuların şelale yapa rak döküldükleri yerlerde, yüksek ten hızla düşen suların ve içindeki taş, çakıl gibi maddelerin çarptığı yeri aşındırmasıyla oluşan çukur luklara dev kazanı denir. 6. D) Akarsuların fiziksel aşındırması, içinde aktıkları olukta tabaka ve kayaçları, çeşitli etkilerle parçalayarak sürüklemesidir. Buna göre, akarsuyun fiziksel aşındırması aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir? A) Taşıdığı su miktarına B) Akış hızına E) C) Suyun kimyasal içeriğine D) Kaynağı ile ağız kısmı arasındaki eğime E) Yatağındaki kayaların direncine D 2. D 3. A 4. E 5. B 6. C

17 7. Akarsular eğimin azaldığı alanlarda akımı sağlayabilmek için aşağıdaki gibi büklümler çizer. Akarsuların yaptığı bu büklümlere menderes adı verilir. Buna göre, menderes oluşturan akarsuların özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez? A) Aşındırma miktarı azalmıştır. B) Yatak eğimi azalmıştır. C) Uzunluğu artmıştır. D) Akış hızı artmıştır. E) Biriktirme miktarı artmıştır. 9. Bir akarsuyun fiziksel aşındırması;. akarsuyun akış yönüne. yatak eğimine. zemini oluşturan kayaç yapısına. akarsuyun akış hızına. taşıdığı alüvyon miktarına gibi faktörlerinden hangisine bağlı değildir? 1. Kaynaktan itibaren aşındırılan malzemeler akarsuyun yatağı boyunca taşınarak deniz ve göllere ulaştırılır. Ancak bazen taşınan malzeme akarsu yatağında birikir. Aşağıdakilerden hangisi, akarsu yatağında bu tür oluşumlara neden olan bir faktör değildir? A) Akımın düşük olması Akarsuların derin vadilerle yararak oluşturdukları, çevrelerine göre yüksek düzlükler plato dur. Akarsular, diğer dış faktörlerin de yardımıyla yeryüzündeki yükseltileri aşındırır ve çukur yerlerde biriktirme yapar. Böylece, yer kabuğu üzerindeki yükselti farklılıkları giderek azalır. Akarsu işlevlerinin son aşamasında ortaya çıkan yüzey şekli peneplen dir. BÖLÜM 6 COĞRAFYA B) Yatak eğiminin az olması C) Hızın azalması Akarsu Biriktirme Şekilleri Akarsuların yatak eğimlerinin azaldığı geniş vadi tabanlarında taşı 8. Yeryüzünün şekillendirilmesine en büyük pay akarsularındır. Eğimli alanlarda aşındırma yapan akarsular, düz alanlarda biriktirme yaparak yeni yeryüzü şekilleri ortaya çıkarır. Aşağıda akarsuların oluşturdukları bazı yer şekilleri gösterilmiştir. Çağlayan 11. D) Taşınan yük miktarının fazla olması E) Su miktarının mevsimlere göre değişmemesi dıkları maddeleri biriktirmesi ile oluşan akarsu yatağındaki adalara ırmak adası denir. Akarsular tarafından taşınan malzemelerin dağlık bölgelerdeki çukur alanlarda birikmesi ile dağ içi ovası oluşur. Dağların ya da platoların yamaçlardan inen akarsular, aşındırdıkları malzemeleri eğimin azaldığı eteklerde biriktirmeleriyle oluşan şekil Dağ -- Düzlük -- Dağ Deniz Akarsu Bazalt Bu yer şekillerinden hangilerinin oluşumunda akarsuların biriktirme faaliyetleri etkili olmuştur? A) ve B) l ve C) ve D) ve E) ve Türkiye de kalker kayaçlarının dağılışı düşünüldüğünde, yukarıdaki bölgelerin hangisinde karstik yapının daha fazla yer kapladığı söylenebilir? 12. Oluşumlarında sel suları ve akarsuların etkisi büyüktür. olkanik arazilerde (kalın tabakalı tüflü arazilerde) sel aşındırması sonucu oluşur. Yukarıda oluşum özelliği açıklanan yer şekli aşağıdakilerden hangisidir? A) Menderes B) Seki C) Badlans D) Plato E) Dev kazanı lere birikinti konisi denir. Deltalar, akarsuların denize döküldükleri yerlerde taşıdıkları maddeleri biriktirmesiyle oluşan alüviyal ovalardır. Akarsular uzun yıllar boyunca yataklarında alüvyonlarını biriktirirler. İç kuvvetler etkisiyle bu vadiler yükselirse akarsular canlanır ve yatağını tekrar derine doğru kazarak alüvyon tabanın içine gömülür. Gömülme sonrasında, eski alüvyon taban yüksekte kalarak alüvyon basamaklarına dönüşür. Bu alüvyon basamaklarına seki denir. 7. D 8. C 9. A 1. E 11. B 12. C 191

18 BÖLÜM 6 COĞRAFYA Kutup bölgeleri ve yüksek da larda yeryüzünü şekillendiren en önemli d ş kuvvet buzullard r. Ülkemizin şekillenmesinde ise en az etkisi olan d ş kuvvettir. Bir buz kütlesi, toprak örtüsü veya kaya kütlesi gibi yamaç aşağıya şekilde hareket edebilir. Bu, hareket eden veya eskiden etmiş olduğu anlaşılan buz kütlelerine buzul denir. Buzul çeşitleri şunlardır: Binlerce yıldır erimeden kalan ve kutuplar ve yakın çevresini örten buzullar olan örtü buzulları, vadi buzullarına göre çok daha geniş alanlar kaplarlar. Bunlara kıta buzullar da denir. Dağ zirveleri ve dağ yamaçlarındaki sirk buzullarının taşarak eğim doğrultusunda akışa geçmesiyle oluşan buzullara vadi buzulları denir. Yüksek dağların zirvelerini örten buzullara takke (şapka) buzulu denir. Yüksek dağların çukurlarına ya da çanaklarına yerleşmiş buzullara sirk buzulları denir. Yerin Şekillenmesi (Güneş ten Gelen Güç: Dış Kuvvetler) 1. Bazı yerlerde buzulların karalar üzerinde tek parçadan oluşan kalın bir örtü oluştururlar. Bunlar çok yavaş hareket eden ve çok kalın olan buz tabakalarıdır. En genişleri, Grönland ve Antarktika da bulunanlarıdır. Bunlar bu kıtasal alanların hemen hemen tümünü kaplarlar. Yukarıda özellikleri anlatılan buzul türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Takke buzulu B) adi buzulu C) Sirk buzu lu D) Örtü buzulu E) Alpin buzullar 2. Buzulların taşıdıkları materyalleri, buzulların erime noktasından itibaren buzullardan beslenen akarsular taşımaya devam eder. Bu materyallerin (morenlerin) eğimin azaldığı yerlerde biriktirilmesi ile oluşan düzlüklere buzul ovası denir. Yukarıda oluşumu anlatılan yer şekli aşağıdakilerden hangisidir? A) moren B) sander C) asılı vadi D) hörgüç kaya E) sirk çukurluğu 4.. Norveç in bir bölümünün buzullarla kaplı olması. Türkiye de buzul şekillerine rastlanması Yukarıda verilen durumların ortaya çıkma nedenleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir? A) Enlem Yükselti B) Boylam Enlem C) İklim Karasallık D) Eğim Bakı E) Yükselti Engebe Test 9 5. Türkiye de en az görülen yeryüzü şekli aşağıdakilerden hangisidir? A) Kırgıbayır B) Buzul vadisi C) Plato D) Menderes E) Kıyı ovası 6. Yüksek enlemlerde ve yüksek dağlık alanlarda buzulların ağırlaşarak harekete geçmesi sonucu aşınma ile oluşmuş büyük çukurluklara sirk denir. Sirk çukurluklarının içlerinin zamanla suyla dolması sonucu oluşan göllere de sirk gölleri adı verilir. Buna göre, aşağıdaki ülkelerden hangisinde sirk gölü oluşumu beklenmez? Buzullar, sert kayaları çizerek ve cilalayarak hörgüç kaya adı verilen şekiller oluşturur. Buzulların aşındırarak oluşturduğu çukurlarda suların birikmesi sonucu buzul gölleri meydana gelir. Buzullar, aşındırarak taşıdıkları çeşitli boyuttaki malzemeleri hareketin bittiği yerlerde biriktirirler. Bu malzemelere moren (buzul taş) denir. Buzulların taşıdıkları materyalleri, buzulların erime noktasından itibaren buzullardan beslenen akarsular taşımaya devam eder. Taşınan materyallerin (morenlerin) eğimin azaldığı yerlerde biriktirilmesi ile oluşan düzlüklere (ovalara) sander düzlükleri denir. 3. Yeryüzünün şekillenmesinde su, rüzgâr ve buzul önemli bir etkiye sahiptir. Ancak bu etkenleri sınırlandıran bazı faktörler vardır.. Yükselti. Yağış. Enlem. Bitki örtüsü gibi faktörlerden hangisinin buzulların etkisini sınırlandırdığı söylenemez? A) ve B) ve C) ve D) ve E) ve A) Rusya B) Finlandiya C) Norveç D) Libya E) İsveç 7. Dağların kıyı çizgisine dik olarak uzadığı kıyılara enine kıyılar denir. Ege kıyıları, Türkiye de enine kıyılara örnektir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi enine kıyıların özelliklerinden biri değildir? A) Kıyıda derinlik fazladır. B) Kıta sahanlığı geniştir. C) Koy ve körfez oluşumu fazladır. D) Deniz etkisi iç kesimlere ulaşabilir. E) Kıyının gerçek uzunluğu ile kuş uçuşu uzunluğu arasındaki fark fazladır D 2. B 3. C 4. A 5. B 6. D 7. A

19 8. Türkiye de Akdeniz ve Karadeniz kıyıları boyuna kıyılara örnektir. Aşağıdakilerden hangisi, boyuna kıyı tipinin görüldüğü yerlerin ortak özelliği değildir? A) Kıyı çok çabuk derinleşir. B) Dağların denize dönük yamaçları bol miktarda yağış alır. 11. Dalga hareketiyle kıyıdan koparılan parçalar, yine kıyılarda dalga hareketleri ile ufalanır ve sığ kıyılarda biriktirilerek kumsallar (plajlar) oluşur. Dalga ve akıntı aşındırma şekilleri BÖLÜM 6 COĞRAFYA C) Kıyılarda falez oluşumu fazladır. D) Akarsular denize dökülmeden önce derin vadiler oluşturur. E) Akarsuların büyük bölümü denize döküldükleri yerde delta ovaları oluştururlar. Buna göre, haritada gösterilen alanlardan hangisinde plaj oluşumu oldukça zordur? Dalgalar aşındırma yaparken ilk önce çarptığı kıyı boyunca bir çentik açar. Buna dalga oyuğu denir. Zaman içerisinde dalga oyukları derinleştikçe üzerlerindeki kütleler kopar ve yıkılır. Böylece kıyı boyunca falez ya da yalıyar denilen kıyı 9. Deniz seviyesinden 2 m derinliğe kadar olan alana denir. Kıta sahanlığının genişli- 12. Dalgalar, eğimin fazla olduğu kıyıların aşınmasına ve dik yükseltiler oluşturmasına neden olur. Buralarda falezli kıyılar oluşur. uçurumları oluşur. Dalga aşındırması devam ettikçe falezler geriler ve falez diklikleri önünde az eğimli ği genel olarak gerisindeki yeryüzü şekillerine bağlıdır. bir yüzey gelişir. Bu düzlüğe dalga aşınım düzlüğü denir. Denize dik Buna göre, kıta sahanlığı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Akdeniz kıyılarında kıta sahanlığı dar- uzanan kara parçalarının dalgalar tarafından alttan aşındırılması ile doğal köprüler oluşur. dır. B) Kıta sahanlığının geniş olduğu yerlerde dalga ve akıntı biriktirmesi artar. C) Kıta sahanlığının dar olduğu yerlerde akarsuların biriktirme yapması kolaylaşır. D) Kıta sahanlığının dar olduğu yerlerde dalga aşındırma etkinliği artar. E) Kıta sahanlığının geniş olduğu yerlerde koy ve körfez sayısı da fazladır. Buna göre, yukarıdaki haritada gösterilen alanların hangisinde falezli kıyılara rastlanmaz? 13. Dağların kıyı çizgisine göre uzanışı iklimin yayılış alanı ile ulaşım üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Dalga ve akıntı biriktirme şekilleri Kıyılarda, denizin biriktirdiği kum ve çakıllarla kaplı alanlara kumsal ya da plaj denir. Akıntıların kıyı şekillenmesindeki etkileri sınırlıdır. Dalga ve akıntılar, kıyı boyunca sürükledikleri kumulları kıyıdan denizin içine doğru biriktirmeleriyle kıyı oklarını ya da kıyı kordonlarını 1. Yarımada şeklinde ve bir orta kuşak ülkesi olan Türkiye de aşağıdakilerden hangisi kıyıların şekillenmesinde en az etki- oluştururlar. Kıyı okları daha çok kumun bol olduğu delta kenarları ile koy ağızlarında oluşur. Kıyı li olmuştur? A) Tektonik hareketler B) Buzul şekillendirmesi C) Akarsu faaliyetleri Yukarıdaki haritada gösterilen oklar yönünde hareket eden nemli hava kütlelerinden hangisinin etkisinin daha fazla iç kesimlere doğru sokulduğu söylenebilir? kordonları bir koy ağzını kapatırsa lagün (deniz kulağı - kıyı set gölü) oluşur. Kıyı yakınındaki bir adayı kumulların karaya bağlaması ile tombolo (saplı ada) oluştururlar. D) Dağların uzanış doğrultuları E) Dalga ve akıntılar 8. E 9. C 1. B 11. D 12. C 13. A 193

20 BÖLÜM 6 COĞRAFYA Boyuna kıyılar Dağların kıyı çizgisine paralel uzandığı kıyı tipidir. Enine kıyılar Dağların denize dik uzandığı kıyılarda, dağlar arasındaki çöküntü alanlarının deniz suyu altında kalmasıyla oluşmuş kıyılardır. Dalmaçya kıyılar Denize paralel uzanan dağların arasındaki vadilere deniz suyunun girmesiyle dağların kıyı çizgisine paralel uzanan adalara dönüştüğü kıyı tipidir. Ria Kıyılar Nispeten yüksek ve akarsularla derin bir şekilde yarılmış olan bir alanda, vadilerin aşağı kesimlerinin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir. Limanlı Kıyılar Koyların, zamanla kıyı okları ile kapatılarak, açık deniz etkilerine karşı korunaklı koylar hâline getirilmesi sonucu oluşan kıyılardır. Yerin Şekillenmesi (Güneş ten Gelen Güç: Dış Kuvvetler) 1. Deniz yüzeylerindeki su kütlelerinin, bulundukları yerden daha uzak mesafelere taşınması ile akıntılar oluşur. Akıntılar yatay olabildikleri gibi dikey yönlü de olabilir.. Seviye farklılığı. Tuzluluk farklılığı. Derinlik farklılığı. Sürekli rüzgârlar 2. Yukarıda verilenlerden hangilerinin su kütlesinin akıntıya dönüşmesi üzerinde etkili olduğu söylenemez? A) Yalnız B) Yalnız C) ll ve D) ve E) ve Deniz Deniz Şekil- Şekil- Yukarıda iki farklı kıyı şekli gösterilmektedir. Bu kıyı şekilleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? 4. Aşağıda verilen yer şekillerinden hangisi Karadeniz kıyıları gibi derin kıyılarda sıkça görülür? A) B) Kara Ada Deniz Deniz C) D) E) Dağ Deniz Akarsu Kara Kara Deniz Kara Deniz Test 1 Fiyor Kıyılar Buzulların oluşturduğu U şeklindeki vadilerin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir. Skyer Kıyılar Örtü buzullarının oluşturduğu hörgüç kayalar ile moren depoların oluşturduğu tepelerin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir. Haliçli Kıyılar Yükseltisi az ve akarsularla hafifçe yarılmış bir platonun veya tepelik bir alanda bulunan vadilerin aşağı kesimlerinin gelgit etkisiyle sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipidir. Watt Kıyılar Gelgit olayının belirgin olduğu alçak kıyılarda sular çekildiğinde deniz dipleri yüzeye çıkar. Bu durumun görüldüğü yerlerdeki kıyı tipidir. A) Akarsuların taşıdıkları yük miktarı her iki şekilde de fazladır. B). şeklin bulunduğu bölge okyanus kıyısıdır. C). şeklin oluştuğu bölgede gelgit etkisi fazladır. D). şeklin bulunduğu bölgede kıyı sığdır. E). şeklin bulunduğu bölgede gelgit etkisinden söz edilemez. 3. Buzul etkisi ile oluşan kıyılar fiyord ve skyer adı verilen kıyı tipleri oluşur. Bu kıyı tiplerinin ülkemizde görülmeyişinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir? A) Yüksel ti B) Boylam C) Enlem D) Kıyı der inliği E) Gelgit etkisi 5. Yukarıdaki Türkiye haritasında gösterilen kıyı tipi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) Skyer Dalmaçya Fiyord B) Boyuna Ria Enine C) Fiyort Boyuna Limanlı D) Enine Skyer Ria E) Limanlı Dalmaçya Haliç B 2. A 3. C 4. C 5. B

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

JEOLOJİ İÇ KUVVETLER

JEOLOJİ İÇ KUVVETLER JEOLOJİ İÇ KUVVETLER Enerjisini yerin içindeki mağmadan alan güçlere iç kuvvetler denir. İç kuvvetlerin etkisiyle orojenez, epirojenez, volkanizma ve depremler meydana gelir. İç kuvvetlerin oluşturduğu

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

DIŞ KUVVETLER. Hazırlayan : Taylan Batman Coğrafya Öğretmeni

DIŞ KUVVETLER. Hazırlayan : Taylan Batman Coğrafya Öğretmeni DIŞ KUVVETLER Rüzgar aşınım ve birikim şekilleri Akarsu aşınım şekilleri Akarsu birikim şekilleri Yer altı suları ve kaynaklar Karstik aşınım ve birikim şekilleri Buzul aşınım ve birikim şekilleri* Dalga

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ EĞİTİM KURUMLARI ANADOLU LİSESİ 10. SINIFLAR COĞRAFYA İZLEME SINAVI 1. 2. Kalker gibi tortul kayaçların metamorfik kayaçlarına dönüşmesinde etkili olan faktörler aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir (5 puan)? A. Soğuma - Buzullaşma B. Ayrışma - Erime C. Sıcaklık - Basınç

Detaylı

TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR

TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR Magmatik (Püskürük) Kayaçlar Ýç püskürük Yer kabuðunu oluþturan kayaçlarýn tümünün kökeni magmatikdir. Magma kökenli kayaçlar dýþ kuvvetlerinin etkisiyle parçalara ayrýlýp, yeryüzünün çukur yerlerinde

Detaylı

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF Yeryüzünü şekillendiren değişik yüksekliklere topoğrafya denir. Topoğrafyayı oluşturan şekillerin deniz seviyesine göre yüksekliklerine

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

DOĞAL SİSTEMLER İÇ ve DIŞ KUVVETLER

DOĞAL SİSTEMLER İÇ ve DIŞ KUVVETLER 289 1. Ünite DOĞAL SİSTEMLER 4. BÖLÜM İÇ ve DIŞ KUVVETLER 1. Yerin Yapısı ve Oluşum Süreci... 104 2. İç Kuvvetler... 107 3. Dış Kuvvetler... 112 Konu Değerlendirme Testi - 9... 127 103 Yerin Yapısı ve

Detaylı

2. TAFONİ Kayaçların sular tarafından çözünen kısımları rüzgar tarafından aşındırılır. Böylece kayaç içinde kavuklar meydana gelir.

2. TAFONİ Kayaçların sular tarafından çözünen kısımları rüzgar tarafından aşındırılır. Böylece kayaç içinde kavuklar meydana gelir. GÜNEŞ'TEN GELEN GÜÇ: DIŞ KUVVETLER Dış kuvvetlerin etki alanını iklim belirler. Başlıcaları rüzgârlar, akarsular, yer altı suları, buzullar, dalgalar ve akıntılardır. A. RÜZGARLARIN OLUŞTURDUĞU ŞEKİLLER

Detaylı

salınımlar yaparak akmasına. .denir.

salınımlar yaparak akmasına. .denir. ADI SOYADI: İÇ VE DIŞ KUVVETLER ÇALIŞMA KÂĞIDI 1. İç kuvvetler 4 gruba ayrılır. Bunlar.,.,. ve. 2. Esnek yapılı tabakalar yan basınçlara uğrayınca. sert yapılı tabakalar yan basınçlara uğrayınca. Olur.

Detaylı

Doðal Unsurlar I - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar II - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý

Doðal Unsurlar I - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar II - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý Ödev Tarihi :... Ödev Kontrol Tarihi :... Kontrol Eden :... LYS COĞRAFYA Ödev Kitapçığı 1 (TM-TS) Doðal Unsurlar - Ýklimin Etkisi Doðal Unsurlar - Yerþekillerinin Etkisi Dünya'nýn Þekli ve Sonuçlarý Adý

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

YERKABUĞUNUN HAREKETLERİ

YERKABUĞUNUN HAREKETLERİ YERKABUĞUNUN HAREKETLERİ Yerkabuğunun hareketsiz bir denge halinde olmadığına dair bir çok kanıt vardır. Başlangıçta aslında yatay konumda olan tabakaların çoğu, bugün kabuğun içinde ezilmiş, eğimlenmiş,

Detaylı

TÜRKİYE NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ

TÜRKİYE NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ COĞRAFYA TÜRKİYE NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ JEOLOJĠK DEVĠRLER I. Jeolojik Zaman (Paleozoik) Masif (sert) kütleler oluģmuģtur (Bitlis, Yıldız Dağları, Saruhan-MenteĢe, KırĢehir, Mardin ve Kastamonu-Daday) TaĢkömürü

Detaylı

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER CO RAFYA TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER ÖRNEK 1 : 1990 nüfus say m na göre nüfus yo unluklar Türkiye ortalamas n n alt nda olan afla daki illerin hangisinde, nüfus yo unlu unun azl yüzey flekillerinin

Detaylı

ÜNÝTE - 1 TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR

ÜNÝTE - 1 TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR Doðal Sistemler ÜNÝTE - 1 TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR TOPOÐRAFYA ve KAYAÇLAR...12 Ölçme ve Deðerlendirme...14 Kazaným Deðerlendirme Testi...16 Ünite Deðerlendirme Testi...18 Doðal Sistemler ÜNÝTE - 2 LEVHA

Detaylı

Zeus tarafından yazıldı. Perşembe, 29 Aralık 2011 18:12 - Son Güncelleme Perşembe, 29 Aralık 2011 19:15

Zeus tarafından yazıldı. Perşembe, 29 Aralık 2011 18:12 - Son Güncelleme Perşembe, 29 Aralık 2011 19:15 Dış kuvvetler iç kuvvetler sonuşu oluşan yerşekillerinin son düzeltmelerinin yapıldığı kaynağını güneşten alan kuvvetlere denir. Dış kuvvetlerin etkisiyle yüksek yerler aşındırılmaktadır. Böylece yeryüzü

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir.

Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir. KIVRIM VE KIVRIM TİPLERİ Tabakalı kayaçların dalga şeklindeki deformasyonlarına kıvrım denir. Kıvrımların boyları mm mertebesinden km mertebesine kadar değişir. Deniz veya okyanus diplerinde (jeosenklinallerde)

Detaylı

BÖLÜM YEDİ DEPREM TÜRLERİ

BÖLÜM YEDİ DEPREM TÜRLERİ BÖLÜM YEDİ DEPREM TÜRLERİ 7.1 DEPREM TÜRLERİ Bölüm6 da deprem nedir, nasıl oluşur ve deprem sonucunda oluşan yer içinde hareket eden sismik dalgaların nasıl hareket ettiklerini ve yer içinde nasıl bir

Detaylı

BÖLÜM BEŞ LEVHA SINIRLARI

BÖLÜM BEŞ LEVHA SINIRLARI BÖLÜM BEŞ LEVHA SINIRLARI 5.1 YERKABUĞU ÜZERİNDEKİ LEVHA SINIRLARI Levha tektoniğine göre dünyayı saran yerkabuğu üzerinde 8 büyük (Avrasya, Afrika, Pasifik, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Antartika, Avustralya)

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir?

2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir? KPSS Coğrafya Kısa Bilgiler 1-Bitki çeşitliğinin en fazla olduğu bölgemiz hangisidir? -Marmara Bölgesi 2-Maden bakımından zengin olduğu halde endütrisi yeterince gelişmemiş olan bölgemiz hangisidir? -Doğu

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ AUZEF

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ AUZEF İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ AUZEF Tüm yayın ve kullanım hakları İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesine aittir. Hiçbir şekilde kopyalanamaz, çoğaltılamaz ya

Detaylı

8. Ünite Yeryüzünde Yaşam

8. Ünite Yeryüzünde Yaşam 8. Ünite Yeryüzünde Yaşam 381 Yer kabuðu Nelerden Oluþur? Milyarca yýl önce Dünya, ekseni etrafýnda dönen, erimiþ ve gaz hâlinde bulunan maddelerden oluþmuþtu. Zamanla dýþtan içe doðru soðuyarak yer kabuðu

Detaylı

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI

4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ DERSİ II. DÖNEM GEZEGENİMİZ DÜNYA ÜNİTESİ SORU CEVAP ÇALIŞMASI 1. Dünya mızın şekli neye benzer? Dünyamızın şekli küreye benzer. 2. Dünya mızın şekli ile ilgili örnekler veriniz.

Detaylı

Coğrafyacının Özel Sorularının Çözümleri

Coğrafyacının Özel Sorularının Çözümleri LİSANS Coğrafyacının Özel Sorularının Çözümleri Bu soruları görün, KPSS sorununu çözün... İÇİNDEKİLER Türkiye'nin Coğrafi Konumu... Türkiye'nin Yer Şekilleri... Türkiye'nin İklimi... Türkiye'de Toprak,

Detaylı

COĞRAFYA SORU BANKASI KPSS KPSS. Genel Yetenek Genel Kültür. Eğitimde. Lise ve Ön Lisans Adayları İçin

COĞRAFYA SORU BANKASI KPSS KPSS. Genel Yetenek Genel Kültür. Eğitimde. Lise ve Ön Lisans Adayları İçin KPSS Genel Yetenek Genel Kültür Lise ve Ön Lisans Adayları İçin COĞRAFYA KPSS 2016 Pegem Akademi Sınav Komisyonu; 2014 KPSS ye Pegem Yayınları ile hazırlanan adayların, 100'ün üzerinde soruyu kolaylıkla

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ

AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ İKLİM TİPLERİ İklim Tipleri Dünya da İklim ve Doğal Bitki Örtüsü Dünya da Görülen İklim Tipleri Bir yerde benzer sıcaklık, basınç, rüzgar, nemlilik

Detaylı

Topoğrafik rölyef. Yaşar EREN-2003

Topoğrafik rölyef. Yaşar EREN-2003 Topoğrafik rölyef İzostasi Yeryüzündeki kütlelelerin gravitasyonal dengesidir DAĞ OLUŞUMU Denge kütlelerin yoğunluk farklılığına dayanır. Kabuk mantodan daha az yoğundur Izostasi Airy Modeli Pratt Modeli

Detaylı

KPSS 2008 GK (31) G.K. SORU BANK. / 408. SAYFA / 10. SORU KONU ANLATIM SAYFA 19 / 3. SORU

KPSS 2008 GK (31) G.K. SORU BANK. / 408. SAYFA / 10. SORU KONU ANLATIM SAYFA 19 / 3. SORU KPSS 2008 GK (31) G.K. SORU BANK. / 408. SAYFA / 10. SORU 31. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye nin Kuzey Yarım Küre de yer aldığının bir göstergesi olamaz? A) Akdeniz Bölgesi ndeki akarsuların kuzeyden

Detaylı

DOĞAL SİSTEMLER. 1. BÖLÜM TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR

DOĞAL SİSTEMLER. 1. BÖLÜM TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR DOĞAL SİSTEMLER. 1. BÖLÜM TOPOĞRAFYA VE KAYAÇLAR KONULAR: KAYAÇLAR PÜSKÜRÜK KAYAÇLAR NASIL OLUŞUR? TORTUL KAYAÇLAR NASIL OLUŞUR? BAŞKALAŞIM KAYAÇLAR NASIL OLUŞUR? EK NOTLAR VE SORULAR 1. ve 2. BÖLÜM 1

Detaylı

Yüzeysel Akış. Giriş 21.04.2012

Yüzeysel Akış. Giriş 21.04.2012 Yüzeysel Akış Giriş Bir akarsu kesitinde belirli bir zaman dilimi içerisinde geçen su parçacıklarının hareket doğrultusunda birçok kesitten geçerek, yol alarak ilerlemesi ve bir noktaya ulaşması süresince

Detaylı

1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir?

1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir? Soru - Yanýt 15 1. Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere ne ad verilir? Yanýt: Yer kabuðunun yapý gereði olan bir veya birkaç mineralden oluþan kütlelere kayaç denir.

Detaylı

VII. KIYILAR. Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları

VII. KIYILAR. Prof.Dr.Kadir Dirik Ders Notları VII. KIYILAR 1 VII. KIYILAR KIYI KANUNU Kanun No: 3621 Kabul Tarihi: 04/04/1990 (17 Nisan 1990 tarih ve 20495 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) Kıyı çizgisi: Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda,

Detaylı

JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER

JEOMORFOLOJİ DIŞ KUVVETLER JEOMORFOLOJİ (YER ŞEKLİ BİLİMİ) DIŞ KUVVETLER AKARSU TOPOĞRAFYASI AKARSU Yeryüzünün şekillenmesinde en etkili dış kuvvettir. Akarsuyun doğduğu yere kaynak, denize, göle veya okyanusa döküldüğü yere ağız

Detaylı

Konu: Bölgeler Coğrafyası Özet-2

Konu: Bölgeler Coğrafyası Özet-2 AKDENİZ BÖLGESİ Tarımsal ürün çeşitliliği fazladır. Yüksek sıcaklık isteyen ürünler yetiştirilebilir. Yıl içinde aynı yerden birden fazla ürün alınabilir. Tarım ürünlerinin en erken olgunlaştığı Yer şekilleri:

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya

1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya 1.Bölüm: Kayaçlar vetopoğrafya KAYAÇ (TAŞ) :Bir ya da birden fazla. doğal olarak birleşmesiyle oluşan katılardır. PAna kaynakları..' dır, P ana malzemesini oluştururlar, PYer şekillerinin oluşum ve gelişimlerinde

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 YEREL RÜZGARLAR MELTEMLER Bu rüzgarlar güneşli bir günde veya açık bir gecede, Isınma farklılıklarından kaynaklanan

Detaylı

GENEL JEOLOJİ. y e r i n d ı ş o l a y l a r ı

GENEL JEOLOJİ. y e r i n d ı ş o l a y l a r ı GENEL JEOLOJİ y e r i n d ı ş o l a y l a r ı D I Ş D İ N A M İ K y e r i n d ı ş o l a y l a r ı - Dış olayların genel değerlendirmesi - İklim - Ayrışma - Deniz ve okyanusların genel özellikleri - Dış

Detaylı

DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI

DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI 0 DÜNYA NIN ŞEKLİ ve BOYUTLARI Dünya güneşten koptuktan sonra, kendi ekseni etrafında dönerken, meydana gelen kuvvetle; ekvator kısmı şişkince, kutuplardan basık kendine özgü şeklini almıştır. Bu şekle

Detaylı

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER

KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 392 4. Ünite KÜRESEL ORTAM: BÖLGELER ve ÜLKELER 1. Bölge Kavramı... 146 2. Bölge Sınırları... 148 Konu Değerlendirme Testi-1... 151 145 Bölge Kavramı 393 394 BÖLGE NEDİR? Yeryüzünde doğal, beşeri ve ekonomik

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DEPREM MÜHENDİSLİĞİ Prof.Dr. Zekai Celep İnşaat Mühendisliğine Giriş / Deprem Mühendisliği DEPREM MÜHENDİSLİĞİ 1. Deprem 2. Beton 3. Çelik yapı elemanları 4. Çelik yapı sistemleri

Detaylı

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN Heyelan ya da toprak kayması, zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru

Detaylı

BÖLÜM B EŞ ERİ DOKULAR

BÖLÜM B EŞ ERİ DOKULAR BÖLÜM 6 Rİ DOKU L A ŞE R BE BÖLÜM 7 COĞRAFYA Coğrafya nın iki ana bölümü vardır: Yer şekillerini, iklim, toprak, bitkiler, hayvanlar ve benzeri elemanlardan oluşan fiziki (doğal) çevreyle ilgilenen fizik

Detaylı

KİTABIN REHBERLİK PLANLAMASI. Bölümler. Bölümlere Ait Konu Kavrama Testleri KONU KAVRAMA TESTİ DOĞA VE İNSAN 1 TEST - 1

KİTABIN REHBERLİK PLANLAMASI. Bölümler. Bölümlere Ait Konu Kavrama Testleri KONU KAVRAMA TESTİ DOĞA VE İNSAN 1 TEST - 1 Sunum ve Sistematik SUNUM Sayın Eğitimciler, Sevgili Öğrenciler, ilindiği gibi gerek YGS, gerekse LYS de programlar, sistem ve soru formatları sürekli değişmektedir. Öğrenciler her yıl sürpriz olabilecek

Detaylı

DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR; SULAR. Veli&Sümeyra YILMAZ

DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR; SULAR. Veli&Sümeyra YILMAZ DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR; SULAR 1 2 3 4 Dünyadaki Su Tatlı Su Tatlı Yüzey Suları 5 Su ihtiyacının karşılanması için alınabilecek önemler: a) Baraj yapma b) Suların kirlenmesini engelleme c) Her alanda su tüketiminde

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-3 COĞRAFYA-1 TESTİ 26 HAZİRAN 2016 PAZAR Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

Yerkabuğu Hakkında Bilgi:

Yerkabuğu Hakkında Bilgi: Yerkabuğu Hakkında Bilgi: Dünyamız dıştan içe veya merkeze doğru iç içe geçmiş çeşitli katlardan oluşmuştur. Bu katların özellikleri birbirinden farklıdır.dünyayı veya yerküreyi meydana getiren bu katlara

Detaylı

Coğrafi Bilinç (Yerel, Ulusal, Kültürel)

Coğrafi Bilinç (Yerel, Ulusal, Kültürel) 1 9.SINIF COĞRAFYA DERSİ KAVRAM HARİTALARI DOĞA Su, İklim, Yer şekli, Bitki, Toprak Karşılıklı İlişki İNSAN Nüfus, Yerleşme, Kültür, Ekonomi, Politika Coğrafi Bilinç (Yerel, Ulusal, Kültürel) Sahiplenecek

Detaylı

İçindekiler. TOPOĞRAFYA ve KAYAÇLAR...5 LEVHA HAREKETLERİNİN ETKİLERİ... 11. DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR: SU, TOPRAK ve BİTKİ... 17

İçindekiler. TOPOĞRAFYA ve KAYAÇLAR...5 LEVHA HAREKETLERİNİN ETKİLERİ... 11. DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR: SU, TOPRAK ve BİTKİ... 17 İçindekiler 1. Ünite TOPOĞRAFYA ve KAYAÇLAR....5 2. Ünite LEVHA HAREKETLERİNİN ETKİLERİ.... 11 3. Ünite DOĞADAKİ ÜÇ UNSUR: SU, TOPRAK ve BİTKİ.... 17 4. Ünite NÜFUSUN GELİŞİMİ, DAĞILIŞI ve NİTELİKLERİ...

Detaylı

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU

YAPRAK TEST-31 4. SORU KPSS 2009 GK-(31) KONU ANLATIM SAYFA 33 13. SORU KPSS 2009 GK-(31) 31. Bir Türkiye fiziki haritasında kahverengi tonlarının fazla olduğu yerlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Karın yerde kalma süresinin uzun olduğu B) Yıllık sıcaklık

Detaylı

TÜRKİYE'NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ VE COĞRAFİ KONUMU

TÜRKİYE'NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ VE COĞRAFİ KONUMU TÜRKİYE'NİN FİZİKİ ÖZELLİKLERİ VE COĞRAFİ KONUMU Bölgelerimiz ve en kalabalık bölümlerinin eşleştirilmesi: İç Anadolu- Yukarı Sakarya Bölümü, Karadeniz - Doğu Karadeniz kıyıları, Ege-Kıyı ovaları, Marmara

Detaylı

O."aapari üç unsur: su, TopRAx, SU KAVNAI{IARI girri N: r-. sıjııı!i $ $J ııç,iifu Aşağıda verilen şekilden yararlanarak soruları cevaplayınız. Su kaynakları arasında nasıl bir ilişki vardır? - Su döngüsü

Detaylı

COĞRAFYA SORU BANKASI KPSS KPSS. Genel Yetenek Genel Kültür. Eğitimde

COĞRAFYA SORU BANKASI KPSS KPSS. Genel Yetenek Genel Kültür. Eğitimde KPSS Genel Yetenek Genel Kültür COĞRAFYA KPSS 2016 Pegem Akademi Sınav Komisyonu; 2015 KPSS ye Pegem Yayınları ile hazırlanan adayların, 100'ün üzerinde soruyu kolaylıkla çözebildiğini açıkladı. SORU BANKASI

Detaylı

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır.

Büyük İklim Tipleri. Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi. Bu çalışma Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersinde hazırlanmıştır. Büyük İklim Tipleri Ata Yavuzer 9- A Coğrafya Performans Ödevi Hisar Okulları İçindekiler Büyük İklim Tipleri... 3 Ekvatoral İklim... 3 Görüldüğü Bölgeler... 3 Endonezya:... 4 Kongo:... 4 Tropikal İklim:...

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

4. FAYLAR ve KIVRIMLAR

4. FAYLAR ve KIVRIMLAR 1 4. FAYLAR ve KIVRIMLAR Yeryuvarında etkili olan tektonik kuvvetler kayaçların şekillerini, hacimlerini ve yerlerini değiştirirler. Bu deformasyon etkileriyle kayaçlar kırılırlar, kıvrılırlar. Kırıklı

Detaylı

LEVHA HAREKETLERĠNĠN ETKĠLERĠ Alfred WEGENER 1915 yılında tüm kıtaların bir arada toplandığını,sonra farklı yönlere kayarak dağıldığını ileri

LEVHA HAREKETLERĠNĠN ETKĠLERĠ Alfred WEGENER 1915 yılında tüm kıtaların bir arada toplandığını,sonra farklı yönlere kayarak dağıldığını ileri LEVHA HAREKETLERĠNĠN ETKĠLERĠ Alfred WEGENER 1915 yılında tüm kıtaların bir arada toplandığını,sonra farklı yönlere kayarak dağıldığını ileri sürmüģtür. KITALARIN KAYMASI TEORĠSĠ olarak anılan bu teoriye

Detaylı

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF COĞRAFYA DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI

MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF COĞRAFYA DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF COĞRAFYA DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Öğrencinin, AdıSoyadı: Sınıfı: Numarası: Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 19.09.2015 DOĞAL SİSTEMLER

Detaylı

A)SİAL (GRANİTİK YER KABUĞU)

A)SİAL (GRANİTİK YER KABUĞU) YER İN KATMANLARI 1)YER KABUĞU: Dünyanın dış kısmı katı bir kabukla çevrilidir Bu kabuk çeşitli taşlardan oluşmuştur Yer kabuğuna litosfer ya da taş küre de denir Yer kabuğunun ortalama kalınlığı karalarda

Detaylı

YAPILARDA HASAR. V.Bölüm BETONARME YAPILARDA. Prefabrik Yapılar-I Ögr. Grv. Mustafa KAVAL AKÜ.Afyon MYO.Đnşaat Prog.

YAPILARDA HASAR. V.Bölüm BETONARME YAPILARDA. Prefabrik Yapılar-I Ögr. Grv. Mustafa KAVAL AKÜ.Afyon MYO.Đnşaat Prog. YAPILARDA HASAR TESPĐTĐ-II V.Bölüm BETONARME YAPILARDA Konular 51.ÇATLAKLARIN GENEL ÖZELLĐKLERĐ 5.2. DEPREM ve HASARI 5.1.BETONARME YAPILARDA ÇATLAKLARIN GENEL ÖZELLĐKLERĐ o Hasarlar, betonarme yapı elemanlarında

Detaylı

2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER. 1. Beşeri Yapı... 130. Konu Değerlendirme Testi-1... 136

2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER. 1. Beşeri Yapı... 130. Konu Değerlendirme Testi-1... 136 352 2. Ünite BEŞERİ SİSTEMLER 1. Beşeri Yapı... 130 Konu Değerlendirme Testi-1... 136 129 Beşeri Yapı 353 354 Yeryüzünde yaşamın başlamasıyla birlikte insanoğlu doğadan faydalanmaya başlamış, yaşamını

Detaylı

BÖLÜM 14 RÜZGARLAR VE ÇÖLLER (WINDS AND DESERTS)

BÖLÜM 14 RÜZGARLAR VE ÇÖLLER (WINDS AND DESERTS) BÖLÜM 14 RÜZGARLAR VE ÇÖLLER (WINDS AND DESERTS) GİRİŞ Rüzgarlarda, yeryüzünün şekillenmesinde gerek aşındırma gerekse de taşıma işlevlerinde suya benzer bir şekilde önemli rol oynarlar. Bu bölümde bu

Detaylı

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan...

YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM İÇİNDEKİLER EDİTÖR ISBN / TARİH. Sertifika No: KAPAK TASARIMI SAYFA TASARIMI BASKI VE CİLT İLETİŞİM. Doğa ve İnsan... YGS COĞRAFYA HIZLI ÖĞRETİM EDİTÖR Turgut MEŞE Bütün hakları Editör Yayınevine aittir. Yayıncının izni olmaksızın kitabın tümünün veya bir kısmının elektronik, mekanik ya da fotokopi yoluyla basımı, çoğaltılması

Detaylı

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir.

Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Mart 30, 2013 Yerel Saat Dünya üzerindeki herhangi bir yerde Güneş in tam tepe noktasında olduğu an saat 12.00 kabul edilir. Buna göre ayarlanan saate yerel saat denir. Yerel saat doğuda ileri, badda geridir.

Detaylı

17. 5. Nemin ve sýcaklýðýn fazla olduðu yerlerde kimyasal çözülme ve toprak oluþumu hýzlýdýr.

17. 5. Nemin ve sýcaklýðýn fazla olduðu yerlerde kimyasal çözülme ve toprak oluþumu hýzlýdýr. 17. 5. Nemin ve sýcaklýðýn fazla olduðu yerlerde kimyasal çözülme ve toprak oluþumu hýzlýdýr. V II Ekvator I Yukarýdaki haritada numaralandýrýlarak koyu renkle gösterilen alanlarýn hangilerinde, toprak

Detaylı

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu

Prof. Dr. Osman SİVRİKAYA Zemin Mekaniği I Ders Notu HAFTALIK DERS PLANI Hafta Konular Kaynaklar 1 Zeminle İlgili Problemler ve Zeminlerin Oluşumu [1], s. 1-13 2 Zeminlerin Fiziksel Özellikleri [1], s. 14-79; [23]; [24]; [25] 3 Zeminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

Deprem Mühendisliğine Giriş. Onur ONAT

Deprem Mühendisliğine Giriş. Onur ONAT Deprem Mühendisliğine Giriş Onur ONAT İşlenecek Konular Deprem ve depremin tanımı Deprem dalgaları Depremin tanımlanması; zaman, yer büyüklük ve şiddet Dünya ve Türkiye nin sismisitesi Deprem açısından

Detaylı

DALGALAR NEDEN OLUŞUR? Rüzgar Deniz Araçları (Gemi, tekne vb) Denizaltı Heyelanları Depremler Volkanik Patlamalar Göktaşları Topografya ve akıntılar

DALGALAR NEDEN OLUŞUR? Rüzgar Deniz Araçları (Gemi, tekne vb) Denizaltı Heyelanları Depremler Volkanik Patlamalar Göktaşları Topografya ve akıntılar TSUNAMİ DALGALAR NEDEN OLUŞUR? Rüzgar Deniz Araçları (Gemi, tekne vb) Denizaltı Heyelanları Depremler Volkanik Patlamalar Göktaşları Topografya ve akıntılar TSUNAMİ NEDİR? Tsunami Adı ilk kez 1896 yılında

Detaylı

FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ TEKTONİK IV-V. V. DERS. Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN

FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ TEKTONİK IV-V. V. DERS. Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN FAYLARI ARAZİDE TANIMA KRİTERLER TERLERİ JEOFİZİK K MÜHENDM HENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEKTONİK IV-V. V. DERS Doç.. Dr. Sabah YILMAZ ŞAHİN Fayları Arazide Tanıma Kriterleri Fay düzleminin karakteristik özellikleri

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

YERYÜZÜNÜN BİÇİMLENMESİ (DIŞ KUVVETLER)

YERYÜZÜNÜN BİÇİMLENMESİ (DIŞ KUVVETLER) YERYÜZÜNÜN BİÇİMLENMESİ (DIŞ KUVVETLER) Enerjisini Güneş ten alan ve yeryüzünü aşındırma, taşıma ve biriktirme yoluyla şekillendiren güçlere Dış Kuvvetler denir. Dış kuvvetler, iç kuvvetler tarafından

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

coğrafya kpss 94 soru yakaladık ÖSYM tarzına en yakın özgün sorular ve açıklamaları 2014 kpss de

coğrafya kpss 94 soru yakaladık ÖSYM tarzına en yakın özgün sorular ve açıklamaları 2014 kpss de kpss 2015 konu anlatımlı ayrıntılı çözümlü örnekler uyarılar pratik bilgiler çıkmış sorular ve açıklamaları ÖSYM tarzına en yakın özgün sorular ve açıklamaları coğrafya 2014 kpss de 94 soru yakaladık Editörler:

Detaylı

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ

DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Mahmut KAYHAN Meteoroloji Mühendisi mkayhan@meteoroloji.gov.tr DENİZLERDE BÖLGESEL SU ÇEKİLMESİNİN METEOROLOJİK ANALİZİ Türkiye'de özellikle ilkbahar ve sonbaharda Marmara bölgesinde deniz sularının çekilmesi

Detaylı

VIII. FAYLAR (FAULTS)

VIII. FAYLAR (FAULTS) VIII.1. Tanım ve genel bilgiler VIII. FAYLAR (FAULTS) Kayaçların bir düzlem boyunca gözle görülecek miktarda kayma göstermesi olayına faylanma (faulting), bu olay sonucu meydana gelen yapıya da fay (fault)

Detaylı

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI

MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI MENDERES GRABENİNDE JEOFİZİK REZİSTİVİTE YÖNTEMİYLE JEOTERMAL ENERJİ ARAMALARI Altan İÇERLER 1, Remzi BİLGİN 1, Belgin ÇİRKİN 1, Hamza KARAMAN 1, Alper KIYAK 1, Çetin KARAHAN 2 1 MTA Genel Müdürlüğü Jeofizik

Detaylı

Deprem bir doğa olayıdır. Deprem Bilimi ise bilinen ve bilinmeyen parametreleriyle, karmaşık ve karışık teoriler konseptidir

Deprem bir doğa olayıdır. Deprem Bilimi ise bilinen ve bilinmeyen parametreleriyle, karmaşık ve karışık teoriler konseptidir DEPREM VE ANTALYA NIN DEPREMSELLİĞİ 1. BÖLÜM DEPREM Deprem bir doğa olayıdır. Deprem Bilimi ise bilinen ve bilinmeyen parametreleriyle, karmaşık ve karışık teoriler konseptidir 1.1. DEPREMİN TANIMI Yerkabuğu

Detaylı

Harita Bilgisi HARİTA BİLGİSİ PROJEKSİYON SİSTEMİ. Konik Projeksiyon. Silindirik Projeksiyon

Harita Bilgisi HARİTA BİLGİSİ PROJEKSİYON SİSTEMİ. Konik Projeksiyon. Silindirik Projeksiyon HARİTA BİLGİSİ Yeryüzünün tamamının veya bir bölümünün kuş bakışı görünümüyle bir ölçek dahilinde küçültülerek düzleme aktarılmasıdır. Bir çizimin harita olabilmesi için ÖLÇEK + KUŞ BAKIŞI + DÜZLEME AKTARIM

Detaylı

C O Ğ R A F İ K O NU M

C O Ğ R A F İ K O NU M BÖLÜM 3 C O Ğ RA Fİ K ON U M BÖLÜM 3 COĞRAFYA Yeryüzünde herhangi bir noktanın coğrafi koordinatlar ve coğrafi oluşumlar yardımıyla Dünya daki yerinin belirlenmesine coğrafi konum denir. İkiye ayrılır:

Detaylı

İnce Burun Fener Fener İnce Burun BATI KARADENİZ BÖLGESİ KIYI GERİSİ DAĞLARI ÇAM DAĞI Batıdan Sakarya Irmağı, doğudan ise Melen Suyu tarafından sınırlanan ÇAM DAĞI, kuzeyde Kocaali; güneyde

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOGY)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOGY) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOGY) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 TROPİKAL OLAYLAR Ekvatoral Trof (ITCZ) Her iki yarım kürede subtropikal yüksek basınçtan nispeten alçak basınca doğru

Detaylı

11. SINIF COĞRAFYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI

11. SINIF COĞRAFYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI 11. SINIF COĞRAFYA YAZ TATİLİ ÖDEV KİTAPÇIĞI AĢağıda verilen çoktan seçmeli soruları cevaplandırınız. 5) Aşağıda bir yöreye ait izohips haritası verilmiştir. 1) X noktası 20º Doğu meridyeni ile 40º Kuzey

Detaylı

11.SINIF TATİL ÖDEVİ. 4.Aşağıda nüfus politikalarıyla ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

11.SINIF TATİL ÖDEVİ. 4.Aşağıda nüfus politikalarıyla ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? 11.SINIF TATİL ÖDEVİ 4.Aşağıda nüfus politikalarıyla ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? A)Nüfus politikaları ülkeden ülkeye farklılık gösterir. B)Nüfusu arttırıcı politika uygulayan ülkelerde

Detaylı

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi

BÖLÜMLERİ: - 1. Adana Bölümü - 2. Antalya Bölümü YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Akdeniz Bölgesi AKDENİZ BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Bölge yurdumuzun güneyinde, Akdeniz boyunca bir şerit halinde uzanır. Komşuları Ege, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgeleri, Suriye, Kıbrıs

Detaylı

AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ JEOMORFOLOJİ

AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ JEOMORFOLOJİ AKÇADAĞ KEPEZ LİSESİ-HACI OSMAN DERELİ-COĞRAFYA ÖĞRETMENİ JEOMORFOLOJİ Jeomorfoloji Dünya nın Oluşumu ve İç Yapısı Güneş Sistemi nin Oluşumu Güneş Sistemi nin oluşumu ile ilgili farklı teoriler ortaya

Detaylı

TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF

TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ Tepeleri karlı dağlardan düz ve geniş ovalara kadar, dünyamızın yüzü çeşitli yeryüzü şekilleri ile biçimlenmiştir. Jeologların bir ödevi de değişik yerlerde değişik yeryüzü şekillerinin

Detaylı

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım

İTALYA. Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYA FİZİKİ ÖZELLİKLERİ Coğrafi konum Yer şekilleri İklimi BEŞERİ ÖZELLİKLERİ Nüfusu Tarım ve hayvancılık Madencilik Sanayi,Turizm,Ulaşım İTALYANIN KİMLİK KARTI BAŞKENTİ:Roma DİLİ:İtalyanca DİNİ:Hıristiyanlık

Detaylı

ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Atmosfer Modelleri Şube Müdürlüğü. 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI. olayının değerlendirmesi

ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Atmosfer Modelleri Şube Müdürlüğü. 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI. olayının değerlendirmesi 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI olayının değerlendirmesi Kahraman OĞUZ, Meteoroloji Mühendisi Cihan DÜNDAR, Çevre Yük. Mühendisi Şubat 2015, Ankara 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde

Detaylı

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ

EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ. Veli&Sümeyra YILMAZ EKOSİSTEMLERİN İŞLEYİŞİ Belli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim içinde bulunan canlılar (biyotik) ile bunların cansız çevrelerinin (abiyotik) oluşturduğu bütüne EKOSİSTEM denir. EKOSİSTEM

Detaylı

ÖRNEKTİR. COĞRAFYA Doğa ve İnsan - Harita Bilgisi - 1 9.SINIF GENEL 01

ÖRNEKTİR. COĞRAFYA Doğa ve İnsan - Harita Bilgisi - 1 9.SINIF GENEL 01 COĞRAFYA Doğa ve İnsan - Harita Bilgisi - 1 9.SINIF GENEL 01 1. Aşağıdakilerden hangisi doğanın insan yaşamı üzerin - deki olumsuz etkisine örnek gösterilemez? A) Dağlık ve engebeli alanlarda kara ve demir

Detaylı

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR

ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR ÜLKELER NEDEN FARKLI GELİŞMİŞLERDİR Ülkelerin Gelişmişliğini Belirleyen Faktörler Coğrafya Öğretmeni Gelişmeyi tek bir ölçütle ifade etmek, ülkelerin ekonomik, sosyal ve siyasal yapılarındaki farklılık

Detaylı