BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ REHBERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ REHBERİ"

Transkript

1 T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ REHBERİ REHBER NO: 001 EKİM 2012 ANKARA

2 ÖNSÖZ Birçok medeniyetin kesişme noktası olan Anadolu'da yaklaşık 4000 yıldır süren hidrolik mühendisliği çalışmaları, bilhassa Selçuklu ve Osmanlıların yaptıkları muhteşem eserler, Türkiye'yi tarihi su yapıları açısından en zengin ve en dikkat çekici açık hava müzelerinden birisi haline getirmiştir. Bugün ise ülkemiz, inşa halindeki barajların sayısı bakımından Dünya daki sıralamada üst sıralarda yer almaktadır. Ülkemizde her tipten barajlar inşa edilmiş ve edilmektedir. Ayrıca; bu barajlar dolgu hacmi, yükseklik, rezervuar kapasitesi, kret uzunluğu gibi teknik karakteristikleri ile de dünyadaki inşa edilmiş barajlar arasında ön sıralarda yer almaktadır. Atatürk Barajı 84 milyon m 3 dolgu hacmi ile dünya sıralamasında beşinci sırada yer almaktadır. Şubat ayında su tutma merasimine bizzat katılmış olduğum Deriner Barajı 249 m yüksekliği ile ülkemizin en yüksek barajı, kendi sınıfında Dünya nın 6. yüksek barajıdır. İnşaat ihalesi safhasında bulunan Yusufeli Barajı nın yüksekliği ise 270 metredir. Yusufeli Barajı tamamlandığında Türkiye nin en yüksek barajı olma özelliğine sahip olacaktır. Ülkemizin su yapıları sahasında ulaşmış olduğu bu güzel seviye, bu sektörde çalışanların fedakar çalışmaları ve mesleklerine olan saygının neticesinde oluşmuştur. Yıllardan beri ülkemizde ve yurt dışında barajlar ve su yapıları alanından sayısız eserler kazandıran mühendislerimizin ve müteahhitlerimizin çalışmalarını hepimizin malumlarıdır. Ülkemizdeki baraj ve diğer su yapılarının projelendirilmesi ve inşası sürecine olumlu katkısı olacağını düşündüğüm; Uluslararası Büyük Barajlar Komisyonu (ICOLD) kriterlerini esas alarak ülkemiz ihtiyaçları ve şartları dikkate alınarak uygulanması konusunda proje ve uygulama kriterleri ile ilgili olarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü nün (DSİ) Uluslararası Büyük Barajlar Komisyonu Türk Milli Komitesi (TRCOLD) ve Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği (TMMMB) ile başlatmış olduğu çalışmanın neticesinde hazırlanan bu rehber dokümanların bu sektörde çalışanlara büyük fayda sağlayacağı aşikardır. Bu gayeye hizmet etmek için komitelerde görev alan, başta DSİ personeli olmak üzere bütün mühendislik ve müşavirlik firmaları temsilcilerine teşekkür ederim. Su gibi aziz olunuz. Prof. Dr. Veysel EROĞLU Orman ve Su İşleri Bakanı BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ i

3 GİRİŞ Ülkemizin su kaynaklarının yönetiminden ve geliştirilmesinden sorumlu olan Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü geçmişinden günümüze kadar üstlenmiş olduğu görevleri başarı ile tamamlamış ve insanımızın hizmetine sunarak kalkınmamıza ve refah düzeyimizin artmasına büyük katkı sağlamış ve sağlamaya devam etmektedir. Bugün itibari ile, Genel Müdürlüğümüz merkezde 15 Daire Başkanlığı, taşrada 26 Bölge Müdürlüğü ve bünyesinde bulunan takriben personel ile çalışmalarına devam etmektedir. Muhtelif yüksekliklere ve değişik maksatlara hizmet eden 741 adet baraj bugün için işletmede olup, yenilerinin inşası da devam etmektedir. Genel Müdürlüğümüzün vizyonu: Su kaynaklarımızın geliştirilmesi, korunması ve yönetimi konularında dünya lideri olmaktadır. Bu konuma gelmek için yapacağımız çalışmaları; diğer ilgili kurum ve kuruluşlar, müteahhitlerimiz, mühendislik ve müşavirlik firmalarımız ve de akademisyenlerimizle koordineli bir şekilde gerçekleştirmekteyiz. 1. Barajlar Kongresi nin hazırlanması ve çıktıları buna çok güzel bir örnek oluşturmuştur. Bu kongremizin maksadı takriben 1 yıla yakın bir süredir yapılan çalışmalar neticesinde ülkemizdeki barajların/su yapılarının projelendirilmesi ve uygulanması sırasında kullanılacak kriterlerin, Uluslararası Büyük Barajlar Komisyonu (ICOLD) kriterlerini baz alarak ülkemizin ihtiyaçlarına göre uygulanmasında yol gösterecek rehber dokümanlar ile ilgili ilk çalışmaların neticelerinin sunulmasıdır. Bu rehber dokümanlar 8 ana başlık altında toplanmıştır. Baraj ve su yapıları ile ilgili çalışmalarda büyük fayda sağlayacağına inandığım bu rehber dokümanların hazırlanmasında emeği geçen tüm ilgililere içtenlikle teşekkür eder bu ve benzer çalışmaların devamını dilerim. Akif ÖZKALDI DSİ Genel Müdürü BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ ii

4 BU REHBER DOKÜMAN ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI NIN KATKILARI İLE DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ (DSİ), ULUSLARARASI BÜYÜK BARAJLAR KOMİSYONU TÜRK MİLLİ KOMİTESİ (TRCOLD), TÜRK MÜŞAVİR MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ NİN (TMMMB) ORTAK ÇALIŞMASI VE TÜRKİYE MÜTEAHHİTLER BİRLİĞİ (TMB) VE TÜRKİYE İNŞAAT SANAYİCİLERİ İŞVEREN SENDİKASI (İNTES) NIN DESTEKLERİ SONCUNDA HAZIRLANMIŞTIR. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ iii

5 AÇIKLAMA Bu rehber doküman, barajlar, hidroelektrik santrallar ve hidrolik yapıların planlama, tasarım, proje hizmetlerini ve inşaatını yapan firmaların, bu konuda görev ifa eden kamu kurum ve kuruluşlarının ve özel sektör yatırımcılarının çalışmalarına baz olması gayesi ile Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Uluslararası Büyük Barajlar Komisyonu Türk Milli Komitesi, Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği ile akademisyenlerin bir yıla yakın süre ile çalışmaları sonucunda hazırlanmıştır. Bu doküman ülkemizde bu konuda yapılan ilk çalışmalardan biri olup, ilgili taraflardan gelecek görüş ve öneriler çerçevesinde revize edilecek ve güncelleştirilecektir. Bu doküman bu konuda çalışan, hizmet üreten ve imalat yapan kişi, firma, kurum ve kuruluşlara rehber olması amacı ile hazırlanmış olmakla birlikte, tasarım, imalat, montaj, inşaat, su tutma, işletme ve baraj emniyeti ile ilgili her türlü sorumluluk tasarım, imalat, montaj ve inşaat işlerini yapan yüklenicilere aittir. Telif Hakkı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü nün önceden izni alınmadan bu yayının hiç bir bölümü mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik kayıt veya başka yollarla hiç bir surette çoğaltılamaz, muhafaza edilemez, basılamaz. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ iv

6 İÇİNDEKİLER 1. GENEL KAPSAM BARAJLARIN SİSMİK TEHLİKESİ Deprem Kaynaklarının Tanımlanması Olasılıksal Sismik Tehlike Hesabı Deterministik Sismik Tehlike Hesabı SİSMİK TEHLİKE HESAPLARINDA SAHA KOŞULLARININ DİKKATE ALINMASI VE BELİRLENMESİ Yer Hareketi Tahmin Denklemleri Kullanılarak Zemin Koşullarının Dikkate Alınması Zeminlerin Dinamik Tepkisinin Hesaplanması Yoluyla Zemin Koşullarının Dikkate Alınması Zeminlerin Dinamik Özelliklerinin Belirlenmesi BARAJLARIN RİSK SINIFLANDIRMASI TASARIMDA KULLANILACAK SİSMİK TEHLİKE SEVİYELERİ DÜŞEY SPEKTRUM HESABI BARAJ TASARIMINDA VE SİSMİK PERFORMANS DEĞERLENDİRİLMESİNDE KULLANILACAK YER HAREKETLERİNİN SEÇİMİ VE ÖLÇEKLENDİRİLMESİ İvme kayıtlarının seçimi İvme kayıtlarının ölçeklendirilmesi SONUÇ YARARLANILAN YAYINLAR BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ v

7 1. GENEL KAPSAM Baraj ve ilgili yapılarda sismik aktiviteye bağlı hasar (a) bu yapıların altından geçen bir fayın hareketi sonrası ortaya çıkan yüzey deformasyonu, (b) veya, daha çok rastlandığı şekliyle, fay kırılması sonucu kaynaktan yayılarak yüzeye ulaşan sismik dalgalardan dolayı bu yapıların sarsıntıya maruz kalması sonucu ortaya çıkar. Birinci durum söz konusu olduğunda faydaki deformasyonu tahmin etmeye yönelik özel çalışmaların yapılması gerekir. Fay kinematiğine bağlı üretilmiş teorik veya ampirik denklemler kullanılarak ileride oluşacak deprem senaryosu sonucu meydana gelebilecek deformasyon tahmin edilmelidir. Özel uzmanlık gerektiren bu konu, baraj ve ilgili yapıların sismik tehlike hesaplarının temel ilkelerinin ele alındığı bu kılavuzun kapsamında değildir. Kılavuzda sunulan sismik tehlike belirleme yöntemleri gelecekte vuku bulacak bir deprem sırasındaki sismik dalgalar sonucu baraj sahasında ortaya çıkan yer hareketi genliklerinin tahminine yöneliktir. Bu bağlamda sismik tehlike hesapları sonucu ortaya çıkan ve baraj tasarımında kullanılan yer hareketi parametrelerinin (maksimum yer ivmesi, spektral ivme, vd.) farklı risk seviyelerine göre belirlenmesine yönelik öneriler bu kılavuzun esas içeriğini oluşturmaktadır. Kılavuzda sunulan prensipler sismik tehlike çalışmaları için sağlanması gereken minimum şartları içermektedir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 1

8 2. BARAJLARIN SİSMİK TEHLİKESİ Sismik dalgaların yayılımı sonucu hesaplanan yer hareketi parametrelerinin (maksimum yer ivmesi, spektral ivme ordinatları) güvenilir şekilde tahmin edilmeleri barajların ve çevre ünitelerinin sismik tasarımı ve performans tahkiklerinde önemli rol oynarlar. Bu bölüm sismik baraj tasarımı ve deprem etkileri altında baraj performans hesapları sırasında kullanılacak yer hareketi parametrelerinin hesap yöntemlerini genel hatlarıyla vermektedir. Kılavuzda açıklanan sahaya özel araştırma ve hesaplar için genel akış şeması Şekil 1 ile verilmektedir. Baraj tasarımı sırasında tehlike hesapları ile belirlenen yer hareketi parametreleri inşa edilecek yapılar hakkındaki bilgilerin niteliği, kullanılan hesap yöntemlerinin sınırları ve kabul edilebilir risk seviyeleri ile birlikte değerlendirildiği zaman bütünlük kazanır. Sismik tehlike hesaplarında iki temel girdinin, yani sismik (tektonik) kaynakların belirlenmesi ve ona bağlı olarak yer hareketi parametrelerinin tahmin edilmesi başta gelir. Daha sonra bu temel girdilerin içerdiği modelleme ve rassal belirsizliklerin hesaba yansıtılması gerekir. Bu iki temel unsur gerek olasılık hesaplarının ve gerekse deterministik hesapların temel bileşenleridir. Aşağıdaki paragraflarda bu temel öğelerle beraber olasılıksal ve deterministik tehlike hesaplarının bu girdileri nasıl kullandıkları tarif edilecektir. Olasılıksal hesaplar için depremlerin oluşumunun Poisson 1 sürecine uygun olduğu kabulü yapılacaktır (Kramer, 1996). Hafızasız Poisson modeli depremlerin zaman içindeki bağımlılığını dikkate almazlar. Diğer taraftan, olasılıksal tehlike hesapları için depremlerin zamana bağlı tekrarı hafızalı dağılım modelleri kullanılarak dikkate alınabilir. Hafızalı dağılım modellerinin kullanılması, söz konusu sismik kaynakta meydana gelmiş depremlerin tarihçelerinin iyi bilinmesine bağlıdır. Bu koşul altında yineleme sürecine dayanan modeller 2 ile deprem olasılıklarının zamana olan bağımlılığı tehlike 1 Poisson sürecinin kabulünde gerekli olan temel esaslar: (a) Verilen bir zaman aralığında bir olayın beklenen gerçekleşme sayısı zaman aralığının uzunluğu ile orantılıdır, (b) kısa bir zaman aralığında birden fazla olayın gerçekleşme olasılığı, hiç ya da tek bir olayla karşılaştırıldığında ihmal edilebilir düzeyde küçüktür ve (c) kesişmeyen zaman aralıklarındaki olayların gerçekleşme olasılıkları birbirlerinden istatiksel olarak bağımsızdır. 2 Yinelenme sürecine dayanan modellerde, depremlerin oluşumu aynı dağılıma sahip tekerrür süreleri olan bir olaylar dizisi şeklinde alınmaktadır. Fay segmentinde meydana gelen bir deprem sonraki deprem için yineleme sürecini başlangıç durumuna getirmektedir Bu çerçevede, depremlerin tekerrür sürelerinin dağılımı için Lognormal ve Brownian aşma zamanı modelleri kullanılabilir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 2

9 hesaplarında gözönüne alınabilir (Cornell ve Winterstein, 1988). Uygulamadaki sınırlama sonucunda, olasılıksal tehlike hesabı için hafızalı model kullanımının şartları bu kılavuzun kapsamına alınmamıştır. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 3

10 Saha koşullarının belirlenmesi Deprem kaynaklarının tanımlanması Baraj risk sınıfının belirlenmesi Yer hareketi tahmin denklemlerinin seçimi Deprem kaynaklarının modellenmesi Deterministik yöntem ile spektrumun belirlenmesi Deterministik spektrumun yürürlükteki deprem yönetmeliği tasarım spektrumu ile karşılaştırılması Olasılıksal yöntem ile spektrumun belirlenmesi Deterministik ve olasılıksal spektrumların karşılaştırılması EED için tasarım spektrumunun belirlenmesi İED için tasarım spektrumunun belirlenmesi İvme kayıtlarının EED tasarım spektrumu için seçilmesi ve ölçeklendirilmesi İvme kayıtlarının İED tasarım spektrumu için seçilmesi ve ölçeklendirilmesi Gerekiyorsa İED ve EED için düşey spektrumunun belirlenmesi, düşey ivme kayıtlarının seçilmesi ve ölçeklendirilmesi Şekil 1: Barajlar için deprem tehlikesinin hesaplanmasında izlenecek çalışma şeması BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 4

11 2.1 Deprem Kaynaklarının Tanımlanması Sismik tehlike hesabında göz önüne alınacak bölgenin neotektonik çerçevesini açıklayan ve genel olarak deprem kataloğunun derlenmesine esas oluşturan çalışmalar aşağıdaki bilgileri sağlamalıdır: i. Çalışma baraj sahası merkezli en az 100 km yarıçapındaki alanı kapsamalıdır. Deprem kaynaklarının bütün olarak tanımlanabilmesi için bu alan genişletilebilir. Yüksek riskli barajlarda en az 25 km yarıçapındaki bir alanda yer alan ve Mw (moment magnitüd) cinsinden 6.0 ve daha büyük depremler yaratabilecek diri fayların tesbit edildiği ve bu fayların karakteristiklerinin araştırıldığı saha çalışmaları yapılmalıdır. ii. Deprem kaynağı olabilecek tektonik yapıların Kuvaterner dönemde diri olduğunu gösteren veriler (jeoloji ve jeofizik verileri, tarihsel depremler, aletli dönem deprem kayıtları, uzaktan algılama verileri), fayların deprem tehlikesi hesabında göz önüne alınacak karakteristik özellikleri (fay tipi, doğrultusu, dalma açısı, uzunluğu, sismojenik derinliği, ortalama kayma hızı, segmentleri ve özellikleri) literatür taraması ile belirlenmelidir. iii. Çalışma sahasında kaydedilmiş önemli depremlerin tespit edilebilmiş özellikleri (merkez üssü, aletsel büyüklük-magnitüd, tarih, merkez derinliği, mekanizma, kırılan fay alanı, yüzeyde yarattığı izler-fay kırığı, merkezin baraj sahasına uzaklığı vs.) literatürden veya bilinen deprem kataloglarından alınarak derlenmelidir. iv. Literatürde bulunamayan veya önemli belirsizlik içeren veriler gerekirse saha çalışmaları ile tamamlanmalıdır. v. Tarihsel, sismik ve jeolojik veriler göz önüne alınarak, deprem kaynaklarında beklenen en büyük deprem magnitüdü ifade edilmelidir. Faylar üzerinde vuku bulan büyük magnitüdlü depremlerin ortalama tekerrür süreleri ile ilgili veriler derlenmelidir. vi. Literatürde mevcut ise, çalışma alanını kapsayan sismolojik çalışmalar ve bu çalışmalarda sismik tehlike hesabı ile ilişkilendirilebilecek sayısal bulgular özetlenmelidir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 5

12 vii. Bu bilgilerin derlendiği kaynakların bilimsel nitelikte ve bağımsız kişiler tarafından doğrudan ulaşılabilir olması gerekmektedir. Bir saha çalışması sonucunda derlenen bilgiler için, söz konusu saha çalışmasının detaylarını (yöntem, deneyler, gözlemler vs.) gösteren bir teknik rapor mevcut olmalıdır. 2.2 Olasılıksal Sismik Tehlike Hesabı Olasılıksal sismik tehlike hesabında, depremlerin tekrarlama aralıkları, yer hareketi parametrelerinin belirsizliği ve dikkate alınan depremlerin sismik kaynaklar üzerindeki yerlerine ait bilinmezlik olasılıksal bir temele bağlı olarak göz önünde bulundurulur. Böylece baraj tasarımı veya performans değerlendirmesi için seçilen yıllık aşılma olasılıklarına karşılık gelen yer hareketi parametreleri hesaplanır. Deprem tekrarlama aralıkları, tehlike hesaplarına konu olan bölgedeki sismik kaynaklarda vuku bulmuş depremlerin magnitüd 3 cinsinden yıllara bağlı kümülatif dağılımını dikkate alan dağılım fonksiyonları ile belirtilir. Bu dağılım fonksiyonları belli bir magnitüd değerinin üstünde oluşabilecek depremlerin birim zamanda gerçekleşme sayılarını (frekanslarını) verecek şekilde ifade edilmelidir. Bölüm 2.a da genel çerçevesi belirtilen çizgisel (fay), alan ve arkaplan sismik kaynakları için farklı deprem tekrarlama bağıntıları kullanılabilir. Haritalanmış diri faylar üzerinde gerçekleşmesi beklenen depremler çizgisel sismik kaynaklar ile modellenmelidir. Çizgisel sismik kaynak ile modellenemeyen, konumları ve geometrik özellikleri hakkında önemli belirsizlik bulunan faylarda gerçekleşmesi beklenen depremler ise alan ve arkaplan sismik kaynakları ile modellenebilir (Frankel, 1995; McGuire, 2004). Alan ve arka plan sismik kaynakları için deprem tekrarlama bağıntısı çift-taraflı budanmış üstel dağılım fonksiyonu ile tanımlanabilir. Bu fonksiyon için gerekli olan temel parametreler, her sismik kaynağa ait minimum ve maksimum magnitüd (M min, M maks ) değerleri, belirlenmiş minimum magnitüd değerinden daha büyük depremlerin birim zamanda aşılma oranı ( Mmin ), büyük ve küçük depremlerin sayısal oranları 3 Deprem büyüklüğünü belirleyen magnitüd farklı tanımlara sahiptir (m b, M S, M L, M d, M w ). Sismik tehlike hesapları için moment magnitüd (M w ) tanımı tercih edilmelidir. Bu tanım deprem büyüklüğünü en tutarlı şekilde ifade eder ve güncel yer hareketi tahmin denklemlerinin neredeyse tamamında kullanılmaktadır (Idriss, 1985; Akkar vd., 2012). Farklı bir magnitüd tanımı kullanılması halinde bu tanım proje konusu saha için literatürde geçerliliği ispatlanmış magnitüd çevirim denklemleri ile moment magnitüd değerine çevrilmelidir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 6

13 arasındaki bağıntıyı gösteren parametresidir. Bu parametrelerin belirlenmesi sırasında aşağıdaki hususlar olasılıksal sismik tehlike hesabını yapan kişi tarafından kesinlikle dikkate alınmalıdır (McGuire, 2004): i. Literatürde sunulan bir gerekçeye dayanmaması durumunda, M min ve M maks değerleri söz konusu alan veya arka plan sismik kaynağı için derlenen deprem katalogu dikkate alınarak belirlenmelidir. Bu işlem sırasında M min değeri seçilirken küçük depremlere gidildikçe artan belirsizlik ve mühendislik uygulamaları göz önüne alındığında hasara sebebiyet verebilecek minimum deprem büyüklüğü dikkate alınmalıdır. M min eşik değer olarak magnitud 4 önerilecektir. Arka plan sismik kaynaklarda Mmaks değeri için deprem kataloglarında yer alan, ancak jeolojik haritalarda gösterilen diri faylarla ilişkilendirilememiş,büyük depremlerin magnitüd değerleri dikkate alınmalıdır. Alan kaynaklarda ise deprem katalogları ve jeolojik bilgiler dikkate alınarak M maks değeri belirlenmelidir. ii. iii. Söz konusu alan veya arkaplan deprem kaynaklarında depremlerin dağılımı Poisson süreci ile modellenmelidir. Bu dağılımın ana şartlarını sağlamak amacıyla deprem katalogları öncü ve artçı şoklar ayıklanarak derlenmeli ve katalogun yıllara ve magnitüd aralığına bağlı eksiksizlik analizleri yapılmalıdır (Weichert, 1980; Reasenberg, 1985). Mmin ve değerleri derlenmiş deprem katalogu kullanılarak istatistik yöntemler ile hesaplanmalı veya literatürde sunulmuş çalışmalara dayandırılmalıdır. İstatistik yöntemler kullanılırsa maksimum olasılık yöntemi tercih edilmelidir. Parametrelerin belirlenmesinde katalog eksiklikleri göz önüne alınmalıdır (Bender, 1983). Çizgisel (fay) sismik kaynaklar Kuvaterner dönemde diri olduğu bilimsel çalışmalarda gösterilmiş olanlardan teşkil edilmelidir. Faylar için kullanılacak olan magnitüd olasılık yoğunluk işlevi bu kaynaklar için literatürden ve deprem kataloglarından derlenmiş bilgilerin seviyesi ve güvenirliliği ile doğrudan ilgilidir. Faylarla ilişkilendirilen karakteristik depremlerin 4 geçmişini (büyüklüğü, ortalama 4 Bazı fay segmentlerinde, fayın sismotektonik özeliklerinden dolayı, büyük depremler belli bir magnitüd aralığında yaklaşık olarak aynı sıklıklıkla tekrar ederler. Bu tip depremlere karakteristik depremler denir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 7

14 tekerrür süreleri ve en son karakteristik depremden sonra geçen süre) belirlemek için gerekli veriler literatürde mevcut ise karakteristik depremlerin zaman içinde oluşumu için yinelenme modelleri kullanılabilir. Diğer taraftan, sadece faylar üzerindeki atım hızları ve fayların geometrik özellikleri biliniyorsa Poisson süreci kabullerine dayanan karakteristik deprem modeli (Schwartz ve Coppersmith, 1984) sismik tehlike hesapları için kullanılmalıdır. Karakteristik deprem magnitüdü üzerindeki belirsizlik ise bir magnitüd aralığında tekdüze dağılım veya literatürde kabül edilmiş farklı bir dağılım (ör. iki taraftan budanmış logaritmik dağılım) kabul edilerek modellenebilir (Youngs ve Coppersmith, 1985). Fay üzerinde ve çevresinde vuku bulabilecek karakteristik değerlerden daha küçük magnitüdlere sahip depremler ise, yukarıda açıklandığı çerçevede, çift-taraflı budanmış üstel dağılımla modellenir. Deprem merkezlerinin konumsal saçılımı ve belirsizliklerden dolayı bu daha küçük depremlerin gerçekleşme olasılıkları alan deprem kaynakları içerisinde de ele alınabilir (Cao vd., 1996). Çizgisel kaynaklarda deprem tekerrür sürelerinin belirlenmesinde kullanılan olasılık yoğunluk işlevleri için aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır (McGuire, 2004). i. Faylarda meydana gelmiş depremler, fayların geometrileri de dikkate alınarak derlenmiş deprem katalogundan belirlenmelidir. ii. iii. iv. Üstel budanmış dağılım parametrelerinin güvenilir bir şekilde belirlenebilmeleri için öncü ve artçı depremler temizlenmeli ve eksiksizlik analizi yapılmalıdır. Üstel budanmış dağılıma ait M min için alan ve arka plan sismik kaynaklarında izlenen yol kullanılmalıdır. M maks değeri ise katalog depremleri, tarihsel depremler ve çizgisel sismik kaynaklar için tanımlanan karakteristik magnitüd değeri göz önüne alınarak belirlenir. Mmin ve değerleri alan kaynaklar için belirtildiği şekilde hesaplanmalıdır. Çizgisel sismik kaynak için minimum ve maksimum karakteristik deprem magnitüdü, (a) tarihsel depremler hakkında derlenen bilgiler, (b) aletsel deprem katalogunda yer alan deprem kayıtları, (c) fay geometrisi, özellikleri ve jeolojik veriler ve (d) bilimsel literatürde yayınlara dayalı ampirik veya teorik denklemler (örn., Wells ve Coppersmith, 1994; Leonard, 2010) kullanılarak belirlenebilir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 8

15 v. Birim zamanda karakteristik depremlerin beklenen gerçekleşme sayıları (frekansları) faylara ait yıllık kayma hızından veya literatürde sunulmuş tarihsel deprem kayıtları ile belirlenmelidir. Baraj ve çevre ünitelerin tasarımına yönelik seçilen yer hareketi parametreleri, güncel yer hareketi tahmin denklemlerinden hesaplanmalıdır. Yer hareketi tahmin denklemleri, yer hareketinin doğasında bulunan rassal belirsizliği yer hareketlerinin log-normal dağılıma uyduğunu kabul ederek tahmin denklemine ait logaritmik standard sapma ( ) ile tarif ederler. Olasılıksal tehlike hesaplarında yer hareketi parametreleri tahminindeki belirsizlik aksi kanıtlanmadığı sürece ± 3 ile sınırlandırılmalıdır. Yer hareketi tahmin denklemleri seçiminde bu konuyla ilgili literatürde belirtilen kıstaslar kullanılmalıdır (örn., Cotton vd., 2006). Bu kıstaslar aşağıda sunulmuştur: i. Seçilen yer hareketi tahmin denklemleri baraj sahasını içine alan tektonik yapıya uygun olmalıdır. ii. iii. iv. Seçilen yer hareketi tahmin denklemlerinde farklı faylanma tiplerinden dolayı ve farklı zemin özelliklerinden dolayı yer hareketi parametrelerinin genliklerindeki değişim dikkate alınmalıdır. Seçilen güncel yer hareketi tahmin denklemleri mühendislik sismolojisi ve/veya deprem mühendisliği konularında yayın yapan hakemli ve uluslararası sürekli dergilerde yayımlanmış olmalıdır. Bu yayınlarda yer hareketi tahmin denkleminin geliştirilmesi sırasında kullanılan kuvvetli yer hareketi veri tabanı detaylarıyla anlatılmış olmalı, her bir yer hareketi parametresi için kullanılan fonksiyonlara ait regresyon katsayıları tablolarda sunulmalı, bu tablolarda aynı zamanda standard sapma değerleri de verilmelidir. Seçilen tahmin denklemlerine ait kuvvetli yer hareketi veri tabanlarında Türk deprem kayıtlarının olması tercih sebebi olmalıdır. v. Seçilen tahmin denklemlerinde spektral periyot bandı en az 2.5 saniyeye kadar olan spektral ordinatları içermeli, maksimum ivme değeri mutlaka tahmin edilmelidir. Aynı zamanda magnitüd tanımının M w olması ve magnitüd aralığının en az 5 M w 7.5 olması gerekir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 9

16 vi. Seçilen tahmin denklemlerinde kaynak-saha mesafesi R 5 JB, R 6 rup gibi kırılma yüzeyini ve fay geometrisini dikkate alan mesafe birimleri olmalıdır. Yukarıdaki şartları sağlayan yer hareketi tahmin denklemleri arasından etüde konu olan sahadaki tektonik durumu temsil edebilecek üç ya da dört tanesi tehlike hesaplarında kullanılabilir. Hesaplamalar sırasında sismik kaynaklardan ve tahmin denklemlerinden dolayı ortaya çıkan modelleme belirsizliği mantık ağacı uygulamasıyla dikkate alınmalıdır (bkz. Bommer vd, 2005). Bu uygulama sonucu elde edilen yer hareketi parametrelerinin medyan değerleri sismik tehlike hesabında dikkate alınmalıdır. Tüm bunların yanında tahmin denklemlerinde kaynak-saha ve yatay bileşen tanımlarından kaynaklanan farklılıklar dikkate alınmalı, bunlardan dolayı ortaya çıkacak hatalar tehlike hesabı sonuçlarına yansıtılmalıdır. Olasılıksal sismik tehlike hesapları sırasında kullanılacak yazılımlar bu bölümde bahsi geçen tüm temel prensipleri uygulayabilecek nitelikte olmalıdır. Olasılıksal sismik tehlike analizinde yukarıda belirtilen belirsizlikler matematiğin ilgili hesap prensipleri çerçevesinde dikkate alınır ve baraj tasarımında kullanılacak yer hareketi parametresinin belli bir seviyeyi geçmesine denk gelen yıllık aşılma sıklığı (frekansı) hesap edilir. Söz konusu yer hareketi parametresinin belli bir seviyeyi aşmasına tekabül eden yıllık aşılma oranlarının tersine ortalama tekerrür süresi (T R ) denir (McGuire, 2004). Baraj ve ilgili yapılarının farklı işletim prensipleri doğrultusunda hangi tekerrür periyodu için tasarlanacakları veya sismik performanslarının belirleneceği bu kılavuzun takip eden bölümlerinde verilmektedir. 2.3 Deterministik Sismik Tehlike Hesabı Deterministik sismik tehlike hesabının asıl amacı ele alınan sahadaki sismik tehlikede belirgin rol oynayan kaynağa bağlı muhtemel en kritik depremin göz önüne alınmasıdır. Bu deprem ile hesaplanan yer hareketi parametreleri (maksimum yer hareketi genliği, spektral ordinatlar) tasarım yer hareketlerini temsil eder. Deterministik deprem tehlikesi hesabı fayda meydana gelebilecek en büyük deprem magnitüdü ve sahanın bu faya göre en yakın konumunu kaynak-saha mesafesi cinsinden ifade ederek baraj ve ilgili yapıların tasarımda belirleyici olan olayı 5 R JB : fay kırığının yüzeye olan projeksiyonuna en yakın uzaklık (Joyner ve Boore, 1981) 6 R rup : fay kırığına en yakın uzaklık (Abrahamson ve Schedlock, 1997). BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 10

17 tanımlamaktadır. Bu analiz, uygun yer hareketi tahmin modelini kullanarak (uygun tahmin denklemleri hesap yöntemleri arasındaki tutarlılık açısından bir önceki bölümde kullanılanlarla aynı olmalıdır), yer hareketi seviyesini medyan veya bir yüzdelik (persentil) değerine karşılık gelen genliklerle belirler. Deterministik tehlike hesabında bir fay (çizgisel kaynak) için en büyük magnitüd değeri bir önceki bölümde anlatıldığı gibi deprem kataloglarından veya fayla ilgili uzunluk ve geometrinin bilinmesi halinde ampirik ilişkilerden de yararlanılarak belirlenmelidir. Deterministik tehlike analizi sonucu hesaplanan yer hareketi genliğine karşılık gelen bir tekerrür süresi yoktur. Deterministik tehlike hesabı sonunda yer hareketi tahmin denklemlerinin farklı yüzdelik değerlerine göre hesaplanan yer hareketi genlikleri ancak söz konusu baraj yapısının potansiyel risk durumuna göre uzman görüşü olarak belirlenebilir (Krinitsky, 2002; Bommer, 2003). Bu konuyla ilgili tasarıma yönelik yer hareketi parametrelerinin genliklerinin seçimiyle ilgili yöntem Bölüm 4 te verilmektedir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 11

18 3. SİSMİK TEHLİKE HESAPLARINDA SAHA KOŞULLARININ DİKKATE ALINMASI VE BELİRLENMESİ Baraj yapılarının maruz kalacağı sismik tehlike bu yapıların üzerinde yer aldığı zeminlerin dinamik özelliklerine bağlıdır. Bu sebeple baraj tasarımında yerel zemin koşulları sismik tehlike hesaplarına aşağıdaki yöntemlerden biri ile yansıtılmalıdır. Zemin koşulları baraj sahasında gerçekleştirilen deneyler ile belirlenmelidir. Uygulanan deneysel yöntemler ile ilişkili belirsizlikler ve sonuçlarda gözlemlenen değişkenlikler zemin koşulları ile ilgili parametrelerin seçiminde dikkate alınmalıdır. 3.1 Yer Hareketi Tahmin Denklemleri Kullanılarak Zemin Koşullarının Dikkate Alınması Sismik tehlike hesabında farklı zemin koşullarını göz önüne alabilen yer hareketi tahmin denklemleri kullanılabilir. Kullanılan yer hareketi tahmin denklemlerinde yerel zemin koşullarıyla ilgili parametreler zemin etüdleri ile doğrulanacak şekilde seçilmelidir. Zemin etüdleriyle ilgili bilgiler Bölüm 3.c de verilmektedir. Sismik tehlike sonunda çıkacak spektral değerlerle yapılacak tasarım hesaplarında da bu etüdlerde doğrulanmış zemin parametreleri kullanılmalı veya deneysel değerlere göre daha güvenli sonuçlar verecek kabuller yapılmalıdır. Bu şekilde hesaplanan yer hareketi genlikleri (spektral ivme veya maksimumyer ivmesi) az eğimli serbest yüzey koşulları için geçerlidir. Bu sınırlama baraj ana yapılarının haricinde diğer yapıların tasarımında da dikkate alınmalıdır. 3.2 Zeminlerin Dinamik Tepkisinin Hesaplanması Yoluyla Zemin Koşullarının Dikkate Alınması Karmaşık jeolojik ve morfolojik saha yapısına sahip veya yüksek risk grubuna giren baraj yapılarında kullanılması önerilir. Kaya formasyonlar üzerindeki zeminlerin dinamik tepkilerinin yer hareketine olan etkileri dalga yayılımı denklemleri kullanılarak hesaplanır. Zemin dinamik tepkisi dikkate alınarak serbest yüzeyde hesaplanacak yer hareketi için sahada serbest yüzeyden itibaren derin katmanlarda rastlanacak kaya formasyon seviyesine kadar S ve P dalgası hızlarının değişimi gerekir. S ve P dalgası hızlarının değişimi sahada yapılacak sismik (jeofizik) deneylerle belirlenmelidir (Bu tip etüdlerle ilgili bilgiler Bölüm 3.c de verilmektedir). Zeminlerin nonlineer davranışı literatüde sunulan modeller ile hesapta göz önüne alınmalıdır. Seçilen modellerin davranım prensipleriyle sahada belirlenen zemin BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 12

19 katmanlarının özellikleri tutarlı olmalıdır. Kullanılan model parametreleri baraj sahasında gözlenen zeminlerin deneyle belirlenen sismik ve geoteknik özelliklerine dayanmalıdır (Kramer, 1996). Zeminlerin nonlineer davranışını dikkate alan dinamik tepki hesaplarında eşdeğer lineer veya nonlineer yöntemler kullanılabilir. Ancak, eşdeğer lineer yöntem kullanıldığında hiçbir katmanda birim makaslama uzaması %1 değerini aşmamalıdır (Ishihara, 1996). Az eğimli serbest saha koşulları için 1 boyutlu dalga yayılımı modeli kullanılabilir. Ancak, bu sınırlama baraj ve ilgili yapıların tasarımında dikkate alınmalıdır. Yukarıda bahsedildiği şekilde bu yaklaşımda lineer zemin davranımı gösterdiği kabulü yapılan ve S dalgası hızının en az 700 m/s olduğu deneyle belirlenmiş en derin saha formasyonu (mühendislik kaya formasyonu) için sismik tehlike hesapları sonucu yer hareketi tanımlanmalıdır. Bu yer hareketi, Bölüm 7 de anlatılan ve kaya sahalar için gerçekleştirilmiş sismik tehlike hesabı sonucunda ölçeklendirilmiş ivme kayıtlarıyla tanımlanır. Baraj yapılarının tasarımları ve sismik performans değerlendirmeleri için zeminlerin dinamik tepkisi hesabı ile üretilen ivme kayıtları ve kaya sahalar için ölçeklendirilmiş kayıtlar birlikte dikkate alınmalıdır. Baraj ve ilgili yapıların tasarımında veya performans değerlendirmesinde temel seviyesinin altında S-dalgası hızının 200 m/s'den düşük olduğu zeminlerin yer alması durumunda bu bölümde özetlenen yaklaşım tercih edilmelidir (Baturay ve Stewart, 2003). 3.3 Zeminlerin Dinamik Özelliklerinin Belirlenmesi Deprem sırasında zeminlerin dinamik özelliklerinin belirlenmesinde zemin katmanlarındaki S dalgası hızı kritik bir önem taşır. Bu parametre esas olarak sahada sismik (jeofizik) deneyler ile temel altında en az 30 m derinlikte belirlenmelidir (BSSC, 2009). Farklı geoteknik ve jeolojik parametreler kullanılarak S dalgası hızı tahmin edilecekse, kullanılan ilişkinin baraj sahasında gerçekleştirilen sismik deneylerle doğrulanması zorunludur. S dalgası hızı tayininde farklı sismik yöntemler ve deney düzenekleri mevcuttur. Sismik yöntemler için kullanılan yöntem ve düzenek bu bölümde verilen çerçeveye uygun olmalıdır. S dalgası hızı tespitinde aşağıda özetlenen ve iki farklı grupta toplanan sismik yöntemlerden biri kullanılmalıdır (Kramer, 1996; Ishihara, 1996; Park vd., 1999): i. Yüzey dalgasının spektral analizi Yüzey (Rayleigh) dalgası yaratan kaynak ve bu dalgayı kaydeden sensörler (jeofon) zemin yüzeyinde yer alır. Yüzey dalgasının dispersiyon eğrisinin belirlenmesiyle, bu BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 13

20 dispersiyon eğrisine uygun derinliğe bağlı S dalgası hız değişim modeli oluşturulur (örn., SASW 7, MASW 8 ). ii. Kuyuda sismik deney S dalgası yaratan sismik kaynak veya S dalgasını tespit eden sensörden (jeofon) en az biri kuyu içerisinde yer alır. S dalgasının kaynaktan alıcıya ulaştığı süre tesbit edilerek S dalgası hızı belirlenir (örn., süspansiyon PS hızı logu, aşağı kuyu/yukarı kuyu / karşıt kuyu sismik deneyleri). Sismik deneyler için yeni kuyu açılması gerekirse, bu kuyu eski zemin etüdü kuyularından en az 2 m uzakta olmalıdır. Deney kalitesinin dalga kaynağının gücüne bağlı olması sebebiyle, kaydedilen sinyal genliklerinin arkaplan gürültüsüne oranının yeterli seviyede yüksek olduğu gösterilmelidir. Sismik deneyler, S dalgası hızının en az 700 m/s ve kalınlığının en az 5 m olduğu bir formasyonun tecrübe edildiği derinlikte sonlandırılabilir. Sismik deneyler sonucunda, zemin yüzeyinden bu formasyonun görüldüğü derinliğe kadar S dalgası hızının derinlikle değişimi bir tablo üzerinde rapor edilmelidir. Hız tespit aralıkları S dalgası hızının 100 Hz değerine bölünmesinden elde edilecek değerden çok olmamalıdır. S dalgası hızının belirlendiği her derinlik için P dalgası hızı ve hesaplanan Poisson oranı değerleri deney sonuçlarına dayanarak sunulmalıdır.s dalgası hızı tesbit edilen katmanların geoteknik ve jeolojik özellikleri açılan tecrübe kuyularından elde edilen numuneler ile belirlenmelidir. Zeminlerin kıvam (Atterberg) limitleri ve zemin sınıfları ilgili Türk Standardlarına uygun olarak laboratuvar deneyleri ile kesinleştirilmelidir. Karot numuneleri ile kaya sınıfları ve kaya kalite değerleri rapor edilmelidir. Sismik deney sonuçları ile geoteknik veriler ve jeolojik kesitler karşılaştırılmalıdır. Baraj ve ilgili yapıların üzerinde yer aldığı zeminlerin dinamik özelliklerinin belirlenmesinde bu yapıların temel alanında gerçekleştirilen sismik deneyler dikkate alınmalıdır. Temelin farklı noktaları altında jeolojik kesitlerin belirgin değişkenlik göstermesi durumunda, temel altındaki zeminlerin iki yatay yön boyunca S dalgası hızı değişiminin belirlenmesine imkan verecek şekilde sismik çalışmalar 7 SASW; Yüzey Dalgalarının Spektral İncelemesi 8 MASW; Yüzey Dalgalarının Çok Kanallı Spektral İncelemesi BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 14

21 planlanmalıdır. Bu bölümde ilk paragrafta belirtildiği şekilde S ve P dalgası hızı kesitlerinin belirlenmesinde geoteknik ve jeolojik parametreler kullanılacaksa, kullanılan ilişkinin baraj sahasında gerçekleştirilen sismik deneyler ile doğrulanması zorunludur. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 15

22 4. BARAJLARIN RİSK SINIFLANDIRMASI Baraj bütünlüğünün kaybolması veya başka sebeplerle öngörülemeyen su tahliyesi ile oluşabilecek kayıpları göz önüne alarak, barajların yaratacağı risk 4 sınıfa ayrılmaktadır. Risk sınıflandırması, ICOLD (1989) belgesinden yararlanılarak oluşturulmuş, Tablo 1 de belirlenen toplam puanın Tablo 2 de açıklanan risk sınıf aralıkları ile karşılaştırılması yoluyla yapılır. Risk puanın belirlenmesinde aşağıdaki dört ana faktör dikkate alınır: Rezervuar kapasitesi Barajın yüksekliği İnsan sayısı olarak boşaltma gereksimi Potansiyel mansap zararı Risk puanı, bu dört faktörden gelen puanların toplamıdır. Risk faktörlerinin belirlenmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır (ICOLD, 1989; FEMA, 1998): Can güvenliğine olan tehdit incelenirken, taşkın sahasında varolan kalıcı ve özellikle yoğunlaşmış nüfus dikkate alınır, geçici insan varlığı (örnek, o sırada taşkın sahasından geçen insan) ve düşük olasılığa sahip ikincil sebepler dikkate alınmaz. Baraj emniyetine tehdit edecek bir durumun ortaya çıkması halinde bölgede tahliye çalışmaları gerçekleşecektir. Ancak can kaybı potansiyeli değerlendirilirken bu çalışmalar dikkate alınmaz. Barajın farklı bileşenlerinin yaratacağı tehlike ayrı ayrı incelenebilse bile, en kötü durum göz önüne alınarak tüm baraj için tek bir risk faktörü belirlenir. Eğer kontrolsüz su tahliyesi sonucu meydana gelecek taşkın başka barajlarda öngörülemeyen su tahliyesine sebep oluyorsa bu barajların yaratacağı risk de dikkate alınmalıdır. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 16

23 Tablo 1: Barajların Risk Puanlaması (ICOLD, 1989 esas alınmıştır) Havza Kodu Bölge Kodu İl Kodu Baraj Adı Sıra No Aşaması Risk Sınıfı Barajı / Göleti Risk Potansiyeli Sınıflandırma Tablosu Risk Faktörü Barajın / Göletin Çok Yüksek Yüksek Orta Düşük Puanlama Rezervuar Kapasitesi ( hm 3 ) >120 (6) (4) (2) < 0.1 ( 0 ) Yükseklik (m) >45 (6) (4) (2) <15 (0) İnsan Sayısı Olarak Boşaltma Gereksinimi(*) >1000 (12) (8) (4) Yok (0) Potansiyel Mansap Zararı (*) Yüksek (12) Orta (8) Düşük (4) Yok (0) Toplam Risk Puanı (*)Baraj yıkılma analizleri neticesinde elde edilecek sonuçlara göre yorumlanmalıdır. TOPLAM RİSK PUANI HESAPLAMASINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER Kapasite Risk Faktörü + Yükseklik Risk Faktörü + Mansaptaki İnsan Sayısı Risk Faktörü + Potansiyel Mansap Zararı Risk Faktörü Tablo 2: Barajların Risk Sınıflandırması Toplam Risk Puanı Risk Sınıfı (Risk Puanlaması) 0-6 I Düşük Risk Grubu 7-18 II Orta Dereceli Risk Grubu III Yüksek Risk Grubu IV En Yüksek Risk Grubu BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 17

24 Barajların Risk Puanlaması tablosu (Tablo 1) ICOLD Bulletin 72 deki tablo esas alınarak hazırlanmıştır. Tablonun ilk 2 satırı yapının fiziksel özelliklerini, ikinci iki satır ise yapının hasarı esnasında oluşacak sosyo ekonomik etkileri dikkate almaktadır. İlk iki maddeyi barajın geometrik ve baraj rezervuar sahasının topografik özellikleri belirler. Üçüncü ve dördüncü maddelerin belirlenmesi ise çeşitli faktörlerin dikkate alınmasını gerektirir. Boşaltma Gereksinimi ile anlatılmak istenen bu barajın işlev görememesi neticesinde etkilenecek nüfustur. Burada doğal olarak yapının tehlikeye girmesi nedeniyle mansapta zorunlu boşaltmaya tabi tutulacak nüfusa puan verilirken, enerji alamayacak, içme suyu sağlanamayacak nüfusun etkisi de düşünülmeli ve yapılacak baraj yıkılma analizlerin neticesinde aşağıda verilen Risk Bölgeleri Değerlendirme Tablosu (Tablo 3) doğrultusunda toplam risk puanı idare ve/veya yatırımcı ile birlikte kararlaştırılmalıdır. Aynı şekilde son maddede belirlenecek mansap zararlarının ve hasar görecek yapıların değerlendirilmesinin doğru yapılması amaçlanmalıdır. Yapısal hasar görebilecek ve deprem durumunda kritik önemde olan yapılardan hastane, hastane ulaşım yolları, enerji üretim tesisleri, arıtma tesisleri ve su altında kalması istenmeyen hastane ulaşım yolları, kaçış güzergahları, afet toplanma merkezleri gibi alanlara daha yüksek bir puan verilmesi gerekir. Aynı boşaltma gereksiniminde olduğu gibi, bu puan da idare ve/veya yatırımcının doğrudan katkısı ve yönlendirmesi ile belirlenir. Bahsedilen iki maddenin de belirlenmesinde esas olan tam göçme durumunda etki altında kalacak alanların kabul edilebilir metotlarla hesaplanması, oluşacak hasarın ve bu hasarla ilgili riskin tespitine gereken önem verilmelidir. Barajlarda risk puanlaması mühendislik düşünce mantığı süzgecinden geçirilerek yapılmalı, gereğinden yüksek veya alçak puanlama yapılmasından kaçınılmalıdır. Tablo 3: Risk Bölgeleri Değerlendirme Tablosu Bölge Bölge Tanımı Taşkın Erişim Pik Dalga Dinamiği Zamanı (Dakika)* 1 Yüksek Riskli t < 30-2 Orta Riskli 30 < t < 120 u.h > 0.5 m2 / sn 3 Düşük Riskli t > 120 u.h < 0.5 m2 / sn *Uyarı zamanı, yıkılmanın başlangıcı, yıkılma ve taşkın dalgasının belirlenen kesite ulaşmasını içeren sürenin toplamıdır. t: Uyarı Zamanı (dk.) h: Dalga Yüksekliği (m) u: Dalga Hızı (m/s) BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 18

25 5. TASARIMDA KULLANILACAK SİSMİK TEHLİKE SEVİYELERİ Baraj tasarımında ve performans değerlendirmesinde göz önüne alınması gereken iki deprem tehlike seviyesi mevcuttur: i. İşletme Esaslı Deprem (İED): Gerçekleşmesi durumunda sebep olacağı hasarların barajın normal işleyişini engellemeyecek seviyede kalacağı veya bu hasarların ekonomik ve süratli şekilde giderilebileceği yer hareketine karşılık gelen deprem seviyesi ii. Emniyet Esaslı Deprem (EED): Baraj emniyetinin değerlendirileceği ve tasarımda göz önüne alınacak en yıkıcı yer hareketine karşılık gelen deprem İED deprem seviyesi (veya bu seviyeye karşılık gelen yer hareketi parametresi) olasılıksal yöntemle belirlenmelidir. Hesapta TR maliyet- risk analizine göre veya doğrudan TR = 144 yıl olarak seçilir (ICOLD, 2010). Tüm barajlar için sismik tehlike hesabı hem olasılıksal hem de deterministik yöntemle yapılmalıdır. Farklı sismik risk sınıfında yer alan barajlar için deterministik ve olasılık yöntemde göz önüne alınacak yüzdelikler ve tekerrür süreleri Tablo 4 te verilmektedir. Deterministik yöntem için Kısım 2.c de bu yöntem için konulan koşullar sağlanmalıdır. Deterministik yöntem sonucu hesaplanan spektrum Türk Deprem Yönetmeliğinde önerilen tasarım spektrumu ile karşılaştırılmalıdır. Bu karşılaştırma sonucunda daha büyük spektral ordinatlar deterministik değerler olarak kabul edilmelidir. Karşılaştırmada, düşük ve önemli sismik risk sınıfına giren barajlar için Türk Deprem Yönetmeliği spektrumu olduğu gibi alınmalı, yüksek ve çok yüksek sismik risk sınıfına giren barajlarda ise yönetmelik spektrumu 1.5 ile çarpılmalıdır. Sahaya özel tasarım spektrumu ordinatları olasılık ve deterministik yöntemler sonucunda hesaplanan spektral ordinatlardan düşük olanına eşit kabul edilir. Bu uygulama ve bir önceki paragrafta özetlenen esaslar ASCE (2010) dökümanıyla uyumludur. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 19

26 Tablo 4: EED Belirlenmesind kullanılacak değerler Risk Sınıfı Deterministik EED için yüzdelik (persentil) Olasılıksal EED için Tekerrür süreleri I Düşük Risk Grubu %50 T R = 224 yıl II Orta Dereceli Risk Grubu %50 T R = 475 yıl III Yüksek Risk Grubu %84 T R = 975 yıl IV En Yüksek Risk Grubu %84 T R = 2475 yıl BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 20

27 6. DÜŞEY SPEKTRUM HESABI Düşey spektrum, önceki bölümlerde belirtilen esaslar dahilinde oluşturulan sahaya özel yatay ivme spektrumuna en çok katkıyı yapan ve ayrıştırma analizi sonucu bulunan hedef deprem senaryosuyla uyumluluk göstermelidir. Spektral periyota (T) bağlı sahaya özel düşey spektrumun, PSA v (T), elde edilmesi için kullanılabilecek en basit yöntem Denklem (1) ile ifade edilir. PSA v (T) = PSA H (T) x V/H(T,M hedef,r hedef,z hedef,f hedef ) (1) Olasılıksal sismik tehlike hesapları için Denklem (1) de verilen PSA H (T) belli bir tekerrür süresi için hesaplanmış yatay ivme spektrumunu ifade eder. Bu spektrumun çarpanı olarak verilen V/H(T,M hedef,r hedef,z hedef,f hedef ) düşey ve yatay spektral ordinatlar arasındaki medyan oranı hesaplayan ve spektral periyota bağlı yer hareketi tahmin denklemidir (örn., Gülerce ve Abrahamson, 2011; Bommer vd., 2011). Bu tahmin denklemi ayrıştırma analizi sonucu bulunan hedef deprem senaryosunu tanımlayan magnitüd (M hedef ), kaynak-saha mesafesi (d hedef ), zemin tipi (Z hedef ) ve fay tipi (F hedef ) için hesap edilmelidir. Denklem (1) haricinde PSA v (T) hesabında kullanılacak çok daha gelişmiş yöntemler Gülerce ve Abrahamson (2011) tarafından verilmektedir. Kullanılacak olasılıksak sismik tehlike programı bu yöntemlerin uygulanabilmesi için yeterli teorik donanıma sahip olmalıdır. Deterministik sismik tehlike hesapları için PSA H (T) en kritik deprem senaryosunu, V/H(T,M hedef,r hedef,z hedef,f hedef ) parametresindeki M hedef, d hedef, Z hedef, F hedef ise sırasıyla en kritik deprem senaryosunu tarif eden magnitüd, kaynak-saha mesafesi, zemin ve fay tipleridir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 21

28 7. BARAJ TASARIMINDA VE SİSMİK PERFORMANS DEĞERLENDİRİLMESİNDE KULLANILACAK YER HAREKETLERİNİN SEÇİMİ VE ÖLÇEKLENDİRİLMESİ Baraj ve ilgili yapıların tasarım ve sismik performans değerlendirmesinde zaman alanında tanımlı dinamik analiz söz konusu olabilir. Bu tip analizler için deprem tasarımında kullanılan spektruma en çok katkı yapan deprem senaryosuna (hedef deprem senaryosu) uygun zaman tanımlı ivme yer hareketleri kullanılmalıdır 9. Eğer tasarım olasılıksal hesap yöntemleri sonucu çıkan spektrum kullanılarak yapılmışsa analiz edilen yapının temel titreşim periyotu (1. mod periyotu) dikkate alınarak ayrıştırma analizi sonucu söz konusu hedef deprem senaryosu bulunabilir (bkz. Bazzuro ve Cornell, 1999; Bommer vd 2000; McGuire, 2001). Deterministik hesaplar sonucunda belirlenen spektrumun tasarımında kullanılması durumunda ise doğrudan kritik deprem senaryosu hedef deprem senaryosu olarak dikkate alınmalıdır. 7.1 İvme kayıtlarının seçimi Dinamik hesaplarda kullanılacak ivme yer hareketi kayıtlarının gerçek depremlerden seçilmesi öncelik teşkil etmelidir. İvme kayıtlarının sayısı en az 3 olmalı ve bir önceki paragrafta anlatıldığı şekilde belirlenen hedef deprem senaryosuna uygun olmalıdır. Deprem senaryosunu tanımlayan temel sismolojik parametreler hedef magnitüd (Mhedef), hedef kaynak-saha mesafesi (dhedef), fay kırılma mekanizması ve baraj sahası zemin koşulları olarak ifade edilirse ivme kayıtlarının seçiminde aşağıdaki kriterler dikkate alınabilir. Bu kriterler, hesaplarda kullanılacak ivme kayıtlarının hedef deprem senaryosuyla uyumunu sağlamayı amaçlar. i. M hedef M M hedef M hedef M, ii. iii. d hedef 25km < d hedef < d hedef + 25km, İvme kayıtları, hedef deprem senaryosuna uygun faylanma tipine (kırılma mekanizması) sahip depremler arasından seçilmeli ve baraj sahasına ait genel zemin sınıfı özelliklerine sahip olmalıdır. 9 Düşey spektrum için yer hareketi ve ölçeklendirme yapılacaksa Denklem (1) ile ifade edilen spektrum (veya Bölüm 6 da belirtildiği gibi daha gelişmiş yöntemlerle elde edilmiş spektrum) kullanılmalıdır. Seçim ve ölçeklendirme işlemi düşey ivme kayıtları göz önüne alınarak yapılmalıdır. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 22

29 Eğer dinamik hesaplarda kullanılacak ivme kaydı sayısı son maddede belirtilen şartlardan dolayı yetersiz kalıyorsa, bu koşullar gevşetilebilir. Bununla beraber seçilen ivme kayıtlarının baraj sahasının genel zemin koşullarına yakınlığına dikkat edilmelidir. Hedef deprem senaryosuna uygun gerçek ivme kayıtlarının bulunamaması halinde yapay ivme kayıtları üretilebilir. Yapay ivme kayıtlarının üretilmesi durumunda hedef deprem senaryosunu belirleyen temel sismolojik parametrelere uygunluk göstermeleri gerekir. Aynı zamanda bu tip simulasyonlar sismik kaynak ve dalga dağılımını hedef deprem senaryosuna bağlı fiziksel koşulları dikkate alarak rasyonel bir şekilde ifade etmelidirler. 7.2 İvme kayıtlarının ölçeklendirilmesi Seçilen ivme kayıtlarının ölçeklendirme işlemi hedef deprem senaryosunu tanımlayan spektrum (hedef spektrum) dikkate alınarak yapılmalıdır. Zaman tanım alanında dinamik hesaplar 2 boyutlu modeller kullanılarak yapılıyorsa ölçeklendirilmiş ivme kayıtlarının ortalaması hedef spektrumda 0.2T 1 ile 2T 1 arasına düşen hedef spektral değerlerden daha düşük olmamalıdır 10. Burada T 1 baraj yapısının temel titreşim moduna tekabül eden periyotu ifade etmektedir. Eğer hesaplar 3 boyutlu modeller için uygulanacaksa seçilen ivme kayıtlarının her iki yöndeki yatay bileşenleri dikkate alınacaktır. Her ivme kaydı için aynı değerle ölçeklendirilmiş bileşenlerin spektrumlarından Karelerin Toplamının Karakökü (KTK) kuralı ile elde edilmiş spektrumların ortalaması %30 arttırılmış hedef spektrumda 0.2T1 ile 2T1 arasına düşen spektral değerlerden %10 daha düşük olmamalıdır (Şekil 2). 10 Düşey ivme kayıtlarının ölçeklendirilmesi de bu cümlede belirtilen şekilde yapılabilir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 23

30 Şekil 2: İvme kayıtlarının ölçeklendirilmesi: (a) hedef spektrumu, (b) %30 arttırılmış hedef spektrumu, (c) %10 azaltılmış b spektrumu (0.2T1-2T1 aralığında izin verilen minimum spektral ortalama), ve (d) ortalama spektrum. Ölçeklendirilmiş ivme kaydıyla beraber diğer yük kombinasyonları dikkate alınarak zaman alanında tanımlı dinamik analiz sonucunda elde edilen yer değiştirme ve gerilmeler baraj yapısının tasarımında veya sismik performansını belirlemek için kullanılır. Ölçeklendirilmiş ivme kayıt sayısının 7 den az olduğu durumlarda analizler sonucunda elde edilen değerlerden maksimumu tasarım veya sismik performans için dikkate alınır. Ölçeklendirilmiş ivme kayıt sayısının 7 ve üstünde olduğu durumlarda ise tüm analizler sonucu elde edilen değerlerin ortalaması baraj performansının tasarımında veya değerlendirilmesinde kullanılmalıdır. Zaman alanında tanımlı dinamik analizler doğrusal baraj davranımı göz önüne alınarak yapılıyorsa tasarımda kullanılan önem katsayısı veya baraj tipine bağlı seçilmiş azaltma katsayıları dinamik analiz sonuçlarına aksettirilmelidir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 24

31 8. SONUÇ Bu kılavuzda baraj sahalarında sismik tehlikenin hesaplanabilmesi için gerekli temel ilkeler sunulmuştur. Kılavuzun hazırlanmasında, barajların tasarımı ile ilgili süreçler ve barajların emniyetinin değerlendirmesinde risk seviyelerinin farklılığı dikkate alınmıştır. Kılavuz, farklı özelliklerdeki barajlar için güvenilir, tutarlı ve karşılaştırılabilir deprem tehlikesi hesabı için minimum koşulları sağlamaktadır. Kılavuzda sunulan yöntem serbest saha koşullarında yer hareketi genliklerinin hesabına yönelik olup, tasarım hesaplarında kullanılan parametrelerin deprem tehlikesi hesabıyla belirlenen yer hareketi genlikleri ile nasıl ilişkilendirileceği konusu tasarımla ilgili kılavuzlarda verilmektedir. Bu kılavuz amacı itibariyle ilk taslak niteliğinde olup, gelecekte akademik, mühendislik ve idari alanda çalışan kişiliklerin katkılarıyla geliştirilebileği öngörülmektedir. BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 25

32 9. YARARLANILAN YAYINLAR Abrahamson NA ve Schedlock KM (1997). Overview, Seismological Research Letters, 68(1): Akkar S, Douglas J, Di Alessandro C, Campbell K, Somerville P, Cotton F, Silva W ve Baker J (2012). Defining a consistent strategy to model ground-motion parameters for the GEM-PEER Global GMPEs Projcet, 12. Dünya Deprem Mühendisliği Konferansı, Lizbon Portekiz, Makale No ASCE (2010). ASCE/SEI 7-10, Minimum design loads for buildings and other structures, American Society of Civil Engineers, Reston Virginia. Baturay MB ve Stewart JP (2003). Uncertainty and bias in ground-motion estimates from ground response analyses, Bulletin of the Seismological Society of America 93 (5): Bazzurro P ve Cornell CA (1999). Disaggregation of seismic hazard, Bulletin of the Seismological Society of America, 89(2): Bender B (1983). "Maximum likelihood estimation of b values for magnitude grouped data," Bulletin of the Seismological Society of America, 73(3): Bommer JJ, Scott SG, ve Sarma SK (2000). "Hazard-consistent earthquake scenarios," Soil Dynamics and Earthquake Engineering, 19: Bommer JJ (2003). "Uncertainty about the uncertainty in seismic hazard analysis," Engineering Geology, 70: Bommer JJ, Scherbaum F, Bungum H, Cotton F, Sabetta F, ve Abrahamson NA (2005). On the use of logic trees for ground-motion prediction equations in seismichazard analysis, Bulletin of the Seismological Society of America, 95(2): Bommer JJ, Akkar S ve Kale Ö (2011) A model for vertical-to-horizontal response spectral ratios for Europe and the Middle East, Bulletin of the Seismological Society of America, 101(4): BARAJ TASARIMINDA SİSMİK PARAMETRE SEÇİMİ 26

KONU: KOMİTE RAPORU TAKDİMİ SUNUM YAPAN: SALİH BİLGİN AKMAN, İNŞ. YÜK. MÜH. ESPROJE GENEL MÜDÜRÜ

KONU: KOMİTE RAPORU TAKDİMİ SUNUM YAPAN: SALİH BİLGİN AKMAN, İNŞ. YÜK. MÜH. ESPROJE GENEL MÜDÜRÜ KONU: KOMİTE RAPORU TAKDİMİ SUNUM YAPAN: SALİH BİLGİN AKMAN, İNŞ. YÜK. MÜH. ESPROJE GENEL MÜDÜRÜ Sismik Tasarımda Gelişmeler Deprem mühendisliği yaklaşık 50 yıllık bir geçmişe sahiptir. Bu yeni alanda

Detaylı

SİSMİK TEHLİKE ANALİZİ

SİSMİK TEHLİKE ANALİZİ SİSMİK TEHLİKE ANALİZİ Depreme dayanıklı yapı tasarımının hedefi, yapıları aşırı bir hasar olmaksızın belirli bir yer hareketi seviyesine dayanacak şekilde üretmektir. Bu belirlenen yer hareketi seviyesi

Detaylı

Deprem Kaynaklarının ve Saha Koşullarının Tanımlanması. Dr. Mustafa Tolga Yılmaz

Deprem Kaynaklarının ve Saha Koşullarının Tanımlanması. Dr. Mustafa Tolga Yılmaz Deprem Kaynaklarının ve Saha Koşullarının Tanımlanması Dr. Mustafa Tolga Yılmaz Deprem Tehlikesi Hesabında Kaynak Tanımları Haritalanmış diri faylar üzerinde beklenen depremler çizgisel kaynak olarak modellenir.

Detaylı

SİSMİK KAYNAK ve YER HAREKETİ TAHMİN DENKLEMLERİNE BAĞLI MODELLEME BELİRSİZLİĞİNİN OLASILIKSAL SİSMİK TEHLİKE HESAPLARINA ETKİLERİ

SİSMİK KAYNAK ve YER HAREKETİ TAHMİN DENKLEMLERİNE BAĞLI MODELLEME BELİRSİZLİĞİNİN OLASILIKSAL SİSMİK TEHLİKE HESAPLARINA ETKİLERİ 11-14 Ekim 11 ODTÜ ANKAA SİSMİK KAYNAK ve YE HAEKETİ TAHMİN DENKLEMLEİNE BAĞLI MODELLEME BELİSİZLİĞİNİN OLASILIKSAL SİSMİK TEHLİKE HESAPLAINA ETKİLEİ ÖZET Mehtap Şenyurt 1, Sinan Akkar 2, M. Tolga Yılmaz

Detaylı

BİNA VE BİNA TÜRÜ YAPILAR (KATEGORİ 2 ve 3) İÇİN PARSEL BAZINDA DÜZENLENECEK ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ (GEOTEKNİK) DEĞERLENDİRME RAPORU FORMATI

BİNA VE BİNA TÜRÜ YAPILAR (KATEGORİ 2 ve 3) İÇİN PARSEL BAZINDA DÜZENLENECEK ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ (GEOTEKNİK) DEĞERLENDİRME RAPORU FORMATI TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI Necatibey Cad. No:57 Kızılay / Ankara Tel: (0 312) 294 30 00 - Faks: (0 312) 294 30 88 www.imo.org.tr imo@imo.org.tr BİNA VE BİNA TÜRÜ YAPILAR (KATEGORİ 2 ve 3) İÇİN PARSEL

Detaylı

Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Kayıt Şebekesi Veri Tabanının Uluslararası Ölçütlere Göre Derlenmesi

Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Kayıt Şebekesi Veri Tabanının Uluslararası Ölçütlere Göre Derlenmesi Ulusal Kuvvetli Yer Hareketi Kayıt Şebekesi Veri Tabanının Uluslararası Ölçütlere Göre Derlenmesi Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kamu Kurumları Destek Başvurusunda Bulunan (Öneren) Kurum Araştırma

Detaylı

HOŞGELDİNİZ Mustafa ERGÜN Şevket ATEŞ

HOŞGELDİNİZ Mustafa ERGÜN Şevket ATEŞ HOŞGELDİNİZ Mustafa ERGÜN Şevket ATEŞ Karadeniz Teknik Üniversitesi HOŞGELDİNİZ KÖPRÜLERİN DİNAMİK ANALİZLERİNDE ÖLÇEKLENDİRİLMİŞ DEPREM KAYITLARININ KULLANIMI Konu Başlıkları Yapıların Dinamik Analizlerinde

Detaylı

Data Merkezi. Tunç Tibet AKBAŞ Arup-İstanbul Hüseyin DARAMA Arup- Los Angeles. Tunç Tibet AKBAŞ

Data Merkezi. Tunç Tibet AKBAŞ Arup-İstanbul Hüseyin DARAMA Arup- Los Angeles. Tunç Tibet AKBAŞ Data Merkezi Tunç Tibet AKBAŞ Arup-İstanbul Hüseyin DARAMA Arup- Los Angeles Tunç Tibet AKBAŞ Projenin Tanımı Tasarım Kavramı Performans Hedefleri Sahanın Sismik Durumu Taban İzolasyonu Analiz Performans

Detaylı

T.C. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KONYA-2015 Arş. Gör. Eren YÜKSEL Yapı-Zemin Etkileşimi Nedir? Yapı ve zemin deprem sırasında birbirini etkileyecek şekilde

Detaylı

1. Giriş. 2. Model Parametreleri

1. Giriş. 2. Model Parametreleri STRONG GROUND MOTION ATTENUATION RELATIONSHIP FOR NORTHWEST ANATOLIAN EARTHQUAKES KUZEYBATI ANADOLU DEPREMLERİ İÇİN KUVVETLİ YER HAREKETİ AZALIM İLİŞKİSİ 1 ÇEKEN, U., 2 BEYHAN, G. ve 3 GÜLKAN, P. 1 ceken@deprem.gov.tr,

Detaylı

EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ

EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ EN BÜYÜK OLASILIK YÖNTEMİ KULLANILARAK BATI ANADOLU NUN FARKLI BÖLGELERİNDE ALETSEL DÖNEM İÇİN DEPREM TEHLİKE ANALİZİ ÖZET: Y. Bayrak 1, E. Bayrak 2, Ş. Yılmaz 2, T. Türker 2 ve M. Softa 3 1 Doçent Doktor,

Detaylı

DEPREM YALITIMLI HASTANE TASARIMI UYGULAMASI: ERZURUM SAĞLIK KAMPÜSÜ

DEPREM YALITIMLI HASTANE TASARIMI UYGULAMASI: ERZURUM SAĞLIK KAMPÜSÜ ÖZET: DEPREM YALITIMLI HASTANE TASARIMI UYGULAMASI: ERZURUM SAĞLIK KAMPÜSÜ A. ÖZMEN 1, B. ŞADAN 2, J. KUBİN 1,3, D. KUBİN 1,2, S.AKKAR 4, O.YÜCEL 1, H. AYDIN 1, E. EROĞLU 2 1 Yapısal Tasarım Bölümü, PROTA

Detaylı

Deprem Mühendisliği 1

Deprem Mühendisliği 1 ESTIMATION OF GROUND MOTION PARAMETERS AZALIM İLİŞKİLERİ ATTENUATION RELATIONSHIPS DR. M. KUTANİS SPRING 2005 EARTHQUAKE ENGINEERING SLIDES 1 Depreme dayanıklı yapı tasarımında, tasarıma esas deprem hareketinin

Detaylı

BİNA VE BİNA TÜRÜ YAPILAR (KATEGORİ 1) İÇİN PARSEL BAZINDA DÜZENLENECEK ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ (GEOTEKNİK) VERİ VE DEĞERLENDİRME RAPORU FORMATI

BİNA VE BİNA TÜRÜ YAPILAR (KATEGORİ 1) İÇİN PARSEL BAZINDA DÜZENLENECEK ZEMİN VE TEMEL ETÜDÜ (GEOTEKNİK) VERİ VE DEĞERLENDİRME RAPORU FORMATI TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI Necatibey Cad. No:57 Kızılay Ankara Tel: (0.312) 294 30 00 - Faks: 294 30 88 www.imo.org.tr BİNA VE BİNA TÜRÜ YAPILAR (KATEGORİ 1) İÇİN PARSEL BAZINDA DÜZENLENECEK ZEMİN

Detaylı

DBYYHY 2007 ve DEPREME KARŞI DAYANIKLI YAPI TASARIMI. Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli

DBYYHY 2007 ve DEPREME KARŞI DAYANIKLI YAPI TASARIMI. Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli DBYYHY 2007 ve DEPREME KARŞI DAYANIKLI YAPI TASARIMI Onur ONAT Tunceli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü, Tunceli 1 Genel İlkeler Nedir? Yapısal hasarın kabul edilebilir sınırı

Detaylı

BURSA ĠLĠ ĠÇĠN ZEMĠN SINIFLAMASI VE SĠSMĠK TEHLĠKE DEĞERLENDĠRMESĠ PROJESĠ

BURSA ĠLĠ ĠÇĠN ZEMĠN SINIFLAMASI VE SĠSMĠK TEHLĠKE DEĞERLENDĠRMESĠ PROJESĠ BURSA ĠLĠ ĠÇĠN ZEMĠN SINIFLAMASI VE SĠSMĠK TEHLĠKE DEĞERLENDĠRMESĠ PROJESĠ AMAÇ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (TÜBİTAK-MAM) arasında protokol imzalanmıştır. Projede, Bursa

Detaylı

İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU

İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU AR TARIM SÜT ÜRÜNLERİ İNŞAAT TURİZM ENERJİ SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇESİ SÜLEYMANİYE KÖYÜ TEPELER MEVKİİ Pafta No : ÇANAKKALE

Detaylı

27 Şubat 2009 Uzaktan Algılama ve CBS ile Afet Yönetimi Đstanbul Teknik Üniversitesi. Çalışmanın Amacı

27 Şubat 2009 Uzaktan Algılama ve CBS ile Afet Yönetimi Đstanbul Teknik Üniversitesi. Çalışmanın Amacı HAZTURK: CBS Bazlı Türkiye Deprem Hasar Tahmini Yazılımı Dr. Himmet Karaman Đstanbul Teknik Üniversitesi Jeodezi & Fotogrametri Müh. Bölümü Ölçme Tekniği Anabilim Dalı Çalışmanın Amacı 2 Milyonlarca insana

Detaylı

Şekil 1. DEÜ Test Asansörü kuyusu.

Şekil 1. DEÜ Test Asansörü kuyusu. DOKUZ EYLÜL ÜNĐVERSĐTESĐ TEST ASANSÖRÜ KUYUSUNUN DEPREM YÜKLERĐ ETKĐSĐ ALTINDAKĐ DĐNAMĐK DAVRANIŞININ ĐNCELENMESĐ Zeki Kıral ve Binnur Gören Kıral Dokuz Eylül Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makine

Detaylı

Profesör, Yrd.Doç.Dr., Jeofizik Müh. Bölümü, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir 2. Uzman, Rektörlük, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir 3

Profesör, Yrd.Doç.Dr., Jeofizik Müh. Bölümü, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir 2. Uzman, Rektörlük, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir 3 BAYRAKLI BELEDİYE SINIRLARI İÇİNDE YÜKSEK KATLI YAPILAR İÇİN 1-2 BOYUTLU ZEMİN ANA KAYA MODELLERİNİN TANIMLANMASINA YÖNELİK JEOLOJİK, JEOFİZİK VE GEOTEKNİK ÇALIŞMALAR Mustafa Akgün 1, Özkan Cevdet Özdağ

Detaylı

1.2. Aktif Özellikli (Her An Deprem Üretebilir) Tektonik Bölge İçinde Yer Alıyor (Şekil 2).

1.2. Aktif Özellikli (Her An Deprem Üretebilir) Tektonik Bölge İçinde Yer Alıyor (Şekil 2). İzmir Metropol Alanı İçin de Yapılan Tübitak Destekli KAMAG 106G159 Nolu Proje Ve Diğer Çalışmalar Sonucunda Depreme Dayanıklı Yapı Tasarımı İçin Statik ve Dinamik Yükler Dikkate Alınarak Saptanan Zemin

Detaylı

BETONARME ÇERÇEVELERİN DEPREM HESABINDA TASARIM İVME SPEKTRUMU UYUMLU DİNAMİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI

BETONARME ÇERÇEVELERİN DEPREM HESABINDA TASARIM İVME SPEKTRUMU UYUMLU DİNAMİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI BETONARME ÇERÇEVELERİN DEPREM HESABINDA TASARIM İVME SPEKTRUMU UYUMLU DİNAMİK YÖNTEMLERİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZET: O. Merter 1 ve T. Uçar 2 1 Araştırma Görevlisi Doktor, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Dokuz

Detaylı

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus

Detaylı

7. Self-Potansiyel (SP) Yöntemi...126 7.1. Giriş...126

7. Self-Potansiyel (SP) Yöntemi...126 7.1. Giriş...126 İÇİNDEKİLER l.giriş...13 1.1. Jeofizik Mühendisliği...13 1.1.1. Jeofizik Mühendisliğinin Bilim Alanları...13 1.1.2. Jeofizik Mühendisliği Yöntemleri...13 1.2. Jeofizik Mühendisliğinin Uygulama Alanları...14

Detaylı

TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI

TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI Tuğçehan Fikret GİRAYHAN Orman ve Su İşleri Uzmanı 17.11.2015- ANTALYA İÇERİK Taşkın Kavramı ve Türkiye

Detaylı

AKTİF KAYNAKLI YÜZEY DALGASI (MASW) YÖNTEMINDE FARKLI DOĞRUSAL DIZILIMLERIN SPEKTRAL ÇÖZÜNÜRLÜLÜĞÜ

AKTİF KAYNAKLI YÜZEY DALGASI (MASW) YÖNTEMINDE FARKLI DOĞRUSAL DIZILIMLERIN SPEKTRAL ÇÖZÜNÜRLÜLÜĞÜ AKTİF KAYNAKLI YÜZEY DALGASI (MASW) YÖNTEMINDE FARKLI DOĞRUSAL DIZILIMLERIN SPEKTRAL ÇÖZÜNÜRLÜLÜĞÜ M.Ö.Arısoy, İ.Akkaya ve Ü. Dikmen Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

MERSİN DEĞİRMENÇAY BARAJ SAHASI İÇİN DEPREM TEHLİKESİ ANALİZİ

MERSİN DEĞİRMENÇAY BARAJ SAHASI İÇİN DEPREM TEHLİKESİ ANALİZİ MERSİN DEĞİRMENÇAY BARAJ SAHASI İÇİN DEPREM TEHLİKESİ ANALİZİ M.T. Yılmaz 1 ve S. Akkar 2 1 Yardımcı Doçent Doktor, Mühendislik Bilimleri Bölümü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara,068000 ÖZET: 2 Profesör,

Detaylı

DALGA YAYILMASI Sonsuz Uzun Bir Çubuktaki Boyuna Dalgalar SıkıĢma modülü M={(1- )/[(1+ )(1-2

DALGA YAYILMASI Sonsuz Uzun Bir Çubuktaki Boyuna Dalgalar SıkıĢma modülü M={(1- )/[(1+ )(1-2 DALGA YAYILMASI Sonsuz Uzun Bir Çubuktaki Boyuna Dalgalar SıkıĢma modülü = M={(1- )/[(1+ )(1-2 )]}E E= Elastisite modülü = poisson oranı = yoğunluk V p Dalga yayılma hızının sadece çubuk malzemesinin özelliklerine

Detaylı

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite

Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Ders Notları 3 Geçirimlilik Permeabilite Zemindeki mühendislik problemleri, zeminin kendisinden değil, boşluklarında bulunan boşluk suyundan kaynaklanır. Su olmayan bir gezegende yaşıyor olsaydık, zemin

Detaylı

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları

Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Sıvı Depolarının Statik ve Dinamik Hesapları Bu konuda yapmış olduğumuz yayınlardan derlenen ön bilgiler ve bunların listesi aşağıda sunulmaktadır. Bu başlık altında depoların pratik hesaplarına ilişkin

Detaylı

ZEMİN BÜYÜTME ANALİZLERİ VE SAHAYA ÖZEL TASARIM DEPREMİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

ZEMİN BÜYÜTME ANALİZLERİ VE SAHAYA ÖZEL TASARIM DEPREMİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ . Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı - Ekim ODTÜ ANKARA ZEMİN BÜYÜTME ANALİZLERİ VE SAHAYA ÖZEL TASARIM DEPREMİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ A.Ansal ve G.Tönük ve A.Kurtuluş Profesör, Kandilli

Detaylı

Taşıyıcı Sistem İlkeleri

Taşıyıcı Sistem İlkeleri İTÜ Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Yapı ve Deprem Mühendisliği Çalışma Grubu BETONARME YAPILAR MIM 232 Taşıyıcı Sistem İlkeleri 2015 Bir yapı taşıyıcı sisteminin işlevi, kendisine uygulanan yükleri

Detaylı

DERZ TASARIMI 1. YAPILARDA DERZLER

DERZ TASARIMI 1. YAPILARDA DERZLER DERZ TASARIMI 1. YAPILARDA DERZLER Çağdaş inşaat sektörünün gelişimi ile daha büyük, geniş ve yüksek yapılar yapılmaya başlandı. Bu nedenle sıcaklık etkisi ile malzemenin boyutsal değişimi ve bunun yarattığı

Detaylı

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ ÖZET: B. Öztürk 1, C. Yıldız 2 ve E. Aydın 3 1 Yrd. Doç. Dr., İnşaat Müh. Bölümü, Niğde

Detaylı

Baraj Yıkılması Sonrasında Taşkın Yayılımının Sayısal Modeli. Ürkmez Barajı

Baraj Yıkılması Sonrasında Taşkın Yayılımının Sayısal Modeli. Ürkmez Barajı Baraj Yıkılması Sonrasında Taşkın Yayılımının Sayısal Modeli [ve Fiziksel Model Kıyaslaması] Ürkmez Barajı Dr. İsmail HALTAŞ Zirve Üniversitesi, Gaziantep Dr. Gökmen TAYFUR Dr. Şebnem ELÇİ, İzmir Yüksek

Detaylı

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu)

BÖLÜM I GİRİŞ (1.1) y(t) veya y(x) T veya λ. a t veya x. Şekil 1.1 Dalga. a genlik, T peryod (veya λ dalga boyu) BÖLÜM I GİRİŞ 1.1 Sinyal Bir sistemin durum ve davranış bilgilerini taşıyan, bir veya daha fazla değişken ile tanımlanan bir fonksiyon olup veri işlemde dalga olarak adlandırılır. Bir dalga, genliği, dalga

Detaylı

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR

SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK PROSPEKSİYON DERS-2 DOÇ.DR.HÜSEYİN TUR SİSMİK DALGA NEDİR? Bir deprem veya patlama sonucunda meydana gelen enerjinin yerkabuğu içerisinde farklı nitelik ve hızlarda yayılmasını ifade eder. Çok yüksek

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 4- Özel Konular

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 4- Özel Konular RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR 4- Özel Konular Konular Kalibrasyonda Kullanılan Binalar Bina Risk Tespiti Raporu Hızlı Değerlendirme Metodu Sıra Dışı Binalarda Tespit 2 Amaç RYTE yönteminin

Detaylı

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması

Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Yığma yapı elemanları ve bu elemanlardan temel taşıyıcı olan yığma duvarlar ve malzeme karakteristiklerinin araştırılması Farklı sonlu eleman tipleri ve farklı modelleme teknikleri kullanılarak yığma duvarların

Detaylı

Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi

Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi T. C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Daire Başkanlığı 03 Aralık 2013 / Afyonkarahisar

Detaylı

DOKUZ KATLI TÜNEL KALIP BİNA SONLU ELEMAN MODELİNİN ZORLAMALI TİTREŞİM TEST VERİLERİ İLE GÜNCELLENMESİ

DOKUZ KATLI TÜNEL KALIP BİNA SONLU ELEMAN MODELİNİN ZORLAMALI TİTREŞİM TEST VERİLERİ İLE GÜNCELLENMESİ DOUZ ATLI TÜNEL ALIP BİNA SONLU ELEMAN MODELİNİN ZORLAMALI TİTREŞİM TEST VERİLERİ İLE ÜNCELLENMESİ O. C. Çelik 1, H. Sucuoğlu 2 ve U. Akyüz 2 1 Yardımcı Doçent, İnşaat Mühendisliği Programı, Orta Doğu

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ ZEMİNE ÖZGÜ ORTALAMA TEPKİ SPEKTRUMLARININ AASHTO LRFD (2007 VE 2010) KÖPRÜ TASARIM ŞARTNAMELERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI

TÜRKİYE DEKİ ZEMİNE ÖZGÜ ORTALAMA TEPKİ SPEKTRUMLARININ AASHTO LRFD (2007 VE 2010) KÖPRÜ TASARIM ŞARTNAMELERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI TÜRKİYE DEKİ ZEMİNE ÖZGÜ ORTALAMA TEPKİ SPEKTRUMLARININ AASHTO LRFD (2007 VE 2010) KÖPRÜ TASARIM ŞARTNAMELERİ İLE KARŞILAŞTIRILMASI Orta Doğu Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü İnş. Yük. Müh.

Detaylı

Deprem Mühendisliğine Giriş. Onur ONAT

Deprem Mühendisliğine Giriş. Onur ONAT Deprem Mühendisliğine Giriş Onur ONAT İşlenecek Konular Deprem ve depremin tanımı Deprem dalgaları Depremin tanımlanması; zaman, yer büyüklük ve şiddet Dünya ve Türkiye nin sismisitesi Deprem açısından

Detaylı

RİSKLİ BİNALARIN TESPİT EDİLMESİ HAKKINDA ESASLAR 5-Özel Konular

RİSKLİ BİNALARIN TESPİT EDİLMESİ HAKKINDA ESASLAR 5-Özel Konular RİSKLİ BİNALARIN TESPİT EDİLMESİ HAKKINDA ESASLAR 5-Özel Konular Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Alt Yapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü Konular Bina Risk Tespiti Raporu Hızlı Değerlendirme

Detaylı

MEVZİİ İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU

MEVZİİ İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU SINIRLI SORUMLU KARAKÖY TARIMSAL KALKINMA KOOP. MEVZİİ İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU ÇANAKKALE İLİ BAYRAMİÇ İLÇESİ KARAKÖY KÖYÜ Pafta No : 1-4 Ada No: 120 Parsel No: 61 DANIŞMANLIK ÇEVRE

Detaylı

YÜKSEK BİNALAR İÇİN DEPREM TEHLİKE DEĞERLENDİRMESİ VE ZEMİN BAĞIMLI TASARIM DEPREM YER HAREKETLERİNİN BELİRLENMESİ

YÜKSEK BİNALAR İÇİN DEPREM TEHLİKE DEĞERLENDİRMESİ VE ZEMİN BAĞIMLI TASARIM DEPREM YER HAREKETLERİNİN BELİRLENMESİ . Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı -4 Ekim ODTÜ ANKARA YÜKSEK BİNALAR İÇİN DEPREM TEHLİKE DEĞERLENDİRMESİ VE ZEMİN BAĞIMLI TASARIM DEPREM YER HAREKETLERİNİN BELİRLENMESİ Yasin Fahjan,

Detaylı

DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR -

DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR - DEPREMLERİN KAYIT EDİLMESİ - SİSMOGRAFLAR - Doç.Dr. Eşref YALÇINKAYA (. Ders) Bu derste ; Sismograf ve bileşenleri Algılayıcı Sinyal koşullandırma birimi Kayıt sistemi Sismometrenin diferansiyel denklemi

Detaylı

MAKSİMUM YER İVMESİ VE HIZI İLE YER DEĞİŞTİRME TALEBİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI

MAKSİMUM YER İVMESİ VE HIZI İLE YER DEĞİŞTİRME TALEBİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI 25-27 Eylül 23 MKÜ HATAY ÖZET: MAKSİMUM YER İVMESİ VE HIZI İLE YER DEĞİŞTİRME TALEBİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ARAŞTIRILMASI Ş.M. Şenel ve M. Palanci 2 Doçent Doktor, İnşaat Müh. Bölümü, Pamukkale Üniversitesi,

Detaylı

SİSMİK VE GEOTEKNİK VERİLERİN BİRLİKTE KULLANIMI İLE GELİŞTİRİLEN ADAPAZARI MERKEZİ İÇİN 1 BOYUTLU SAHA TEPKİ MODELİ

SİSMİK VE GEOTEKNİK VERİLERİN BİRLİKTE KULLANIMI İLE GELİŞTİRİLEN ADAPAZARI MERKEZİ İÇİN 1 BOYUTLU SAHA TEPKİ MODELİ SİSMİK VE GEOTEKNİK VERİLERİN BİRLİKTE KULLANIMI İLE GELİŞTİRİLEN ADAPAZARI MERKEZİ İÇİN 1 BOYUTLU SAHA TEPKİ MODELİ ÖZET: M.T. Yılmaz 1, K. Deghanian 2 ve K.H. Zehtab 2 1 Y.Doç., Mühendislik Bilimleri

Detaylı

Fotoğraf Albümü. Zeliha Kuyumcu. Mesnetlerinden Farklı Yer Hareketlerine Maruz Kablolu Köprülerin Stokastik Analizi

Fotoğraf Albümü. Zeliha Kuyumcu. Mesnetlerinden Farklı Yer Hareketlerine Maruz Kablolu Köprülerin Stokastik Analizi Mesnetlerinden Farklı Yer Hareketlerine Maruz Kablolu Köprülerin Stokastik Analizi Fotoğraf Albümü Araş. Gör. Zeliha TONYALI* Doç. Dr. Şevket ATEŞ Doç. Dr. Süleyman ADANUR Zeliha Kuyumcu Çalışmanın Amacı:

Detaylı

Sıvılaşma hangi ortamlarda gerçekleşir? Sıvılaşmaya etki eden faktörler nelerdir? Arazide tahkik; SPT, CPT, Vs çalışmaları

Sıvılaşma hangi ortamlarda gerçekleşir? Sıvılaşmaya etki eden faktörler nelerdir? Arazide tahkik; SPT, CPT, Vs çalışmaları SIVILAŞMA Sıvılaşma Nedir? Sıvılaşma hangi ortamlarda gerçekleşir? Sıvılaşmaya etki eden faktörler nelerdir? Sıvılaşmanın Etkileri Geçmiş Depremlerden Örnekler Arazide tahkik; SPT, CPT, Vs çalışmaları

Detaylı

ĐMAR PLANINA ESAS JEOLOJĐK-JEOTEKNĐK ETÜT RAPORU

ĐMAR PLANINA ESAS JEOLOJĐK-JEOTEKNĐK ETÜT RAPORU SAHĐBĐ ĐLĐ ĐLÇESĐ KÖYÜ MEVKĐĐ : BĐGA MERMER SANAYĐ VE TĐC. LTD. ŞTĐ : ÇANAKKALE : BĐGA : KOCAGÜR : SARIGÖL PAFTA NO : 6 ADA NO : -- PARSEL NO : 1731-1732-1734 ĐMAR PLANINA ESAS JEOLOJĐK-JEOTEKNĐK ETÜT

Detaylı

MEVCUT BETONARME BİNALARIN DOĞRUSAL ELASTİK VE DOĞRUSAL ELASTİK OLMAYAN HESAP YÖNTEMLERİ İLE İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

MEVCUT BETONARME BİNALARIN DOĞRUSAL ELASTİK VE DOĞRUSAL ELASTİK OLMAYAN HESAP YÖNTEMLERİ İLE İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME MEVCUT BETONARME BİNALARIN DOĞRUSAL ELASTİK VE DOĞRUSAL ELASTİK OLMAYAN HESAP YÖNTEMLERİ İLE İNCELENMESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME ÖZET: F. Demir 1, K.T. Erkan 2, H. Dilmaç 3 ve H. Tekeli 4 1 Doçent Doktor,

Detaylı

Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı

Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı Çok Katlı Perdeli ve Tünel Kalıp Binaların Modellenmesi ve Tasarımı Mustafa Tümer Tan İçerik 2 Perde Modellemesi, Boşluklu Perdeler Döşeme Yükleri ve Eğilme Hesabı Mantar bandı kirişler Kurulan modelin

Detaylı

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ

BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ BÖLÜM 1: MADDESEL NOKTANIN KİNEMATİĞİ 1.1. Giriş Kinematik, daha öncede vurgulandığı üzere, harekete sebep olan veya hareketin bir sonucu olarak ortaya çıkan kuvvetleri dikkate almadan cisimlerin hareketini

Detaylı

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetim Planlaması Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul Taşkınların Sebepleri, Ülkemizde Yaşanmış Taşkınlar ve Zararları, CBS Tabanlı Çalışmalar Taşkın Tehlike Haritaları Çalışmaları Sel ve Taşkın Strateji

Detaylı

Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi. Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü

Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi. Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Türkiye Sosyoekonomik Statü Endeksi Geliştirme Projesi Proje Yürütücüsü Yrd. Doç. Dr. Lütfi Sunar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Projenin Konusu, Amacı ve Anahtar Kelimeler Projemizin Konusu: Türkiye

Detaylı

11 MART 2011 BÜYÜK TOHOKU (KUZEYDOĞU HONSHU, JAPONYA) DEPREMİ (Mw: 9,0) BİLGİ NOTU

11 MART 2011 BÜYÜK TOHOKU (KUZEYDOĞU HONSHU, JAPONYA) DEPREMİ (Mw: 9,0) BİLGİ NOTU MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 11 MART 2011 BÜYÜK TOHOKU (KUZEYDOĞU HONSHU, JAPONYA) DEPREMİ (Mw: 9,0) BİLGİ NOTU JEOLOJİ ETÜTLERİ DAİRESİ Yer Dinamikleri Araştırma ve Değerlendirme Koordinatörlüğü

Detaylı

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK 402 MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 9B - BURULMA DENEYİ GİRİŞ Mekanik tasarım yaparken öncelikli olarak tasarımda kullanılması düşünülen malzemelerin

Detaylı

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI

DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 2015-2016 GÜZ YARIYILI Yrd. Doç. Dr. Uğur DAĞDEVİREN 2 3 Genel anlamda temel mühendisliği, yapısal yükleri zemine izin verilebilir

Detaylı

Hamza GÜLLÜ Gaziantep Üniversitesi

Hamza GÜLLÜ Gaziantep Üniversitesi Hamza GÜLLÜ Gaziantep Üniversitesi ZM14 Geoteknik Deprem Mühendisliği Plaxis ile dinamik analiz (2) Sismik risk ve zeminin dinamik davranışı (3) Sıvılaşma (4) Dalga yayılımı (1) Titreşime Maruz Kalan Bir

Detaylı

VI.2.6.1.1. Mansaptaki Baraj İnşaatları Bağlamında Aşağı Akışların İlgisi

VI.2.6.1.1. Mansaptaki Baraj İnşaatları Bağlamında Aşağı Akışların İlgisi Not: Aralık 2006 tarihli bu kısım Ağustos 2006 da yayımlanmış olan Kısım VI.2.6.1 in yerine geçmiştir. Bu bağlamda, Aralık 2006 da Ek P eklenmiştir. VI.2.6.1. İnşaat ve Su Tutulması Aşamasında Aşağı Akış

Detaylı

BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ

BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ BÖLÜM II D ÖRNEK 1 BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ ÖRNEK 1 İKİ KATLI YIĞMA OKUL BİNASININ DEĞERLENDİRMESİ VE GÜÇLENDİRİLMESİ 1.1. BİNANIN GENEL ÖZELLİKLERİ...II.1/

Detaylı

DEPREM BÖLGELERĐNDE YAPILACAK BĐNALAR HAKKINDA YÖNETMELĐK (TDY 2007) Seminerin Kapsamı

DEPREM BÖLGELERĐNDE YAPILACAK BĐNALAR HAKKINDA YÖNETMELĐK (TDY 2007) Seminerin Kapsamı DEPREM BÖLGELERĐNDE YAPILACAK BĐNALAR HAKKINDA YÖNETMELĐK (TDY 2007) Prof. Dr. Erkan Özer Đstanbul Teknik Üniversitesi Đnşaat Fakültesi Yapı Anabilim Dalı Seminerin Kapsamı 1- Bölüm 1 ve Bölüm 2 - Genel

Detaylı

Ö. Kale 1 ve S. Akkar 2. Araştırma Görevlisi, İnşaat Müh. Bölümü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara 2

Ö. Kale 1 ve S. Akkar 2. Araştırma Görevlisi, İnşaat Müh. Bölümü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara 2 TÜRKİYE İÇİN GELİŞTİRİLEN YENİ BİR YER HAREKETİ TAHMİN DENKLEMİ VE BU DENKLEMİN ORTA DOĞU BÖLGESİ İÇİN YAPILACAK SİSMİK TEHLİKE ÇALIŞMALARINA UYGUNLUĞUNUN TEST EDİLMESİ ÖZET: Ö. Kale 1 ve S. Akkar 1 Araştırma

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Çizelgelerin ele alınışı. Uygulamalı Örnekler. Birim metre dikiş başına standart-elektrod miktarının hesabı için çizelgeler

İÇİNDEKİLER. Çizelgelerin ele alınışı. Uygulamalı Örnekler. Birim metre dikiş başına standart-elektrod miktarının hesabı için çizelgeler ELEKTROD SARFİYAT ÇİZELGELERİ İÇİNDEKİLER Kısım A Genel bilgiler Kısım B Çizelgelerin ele alınışı Kısım C Uygulamalı Örnekler Kısım D Birim metre dikiş başına standart-elektrod miktarının hesabı için çizelgeler

Detaylı

Türkiye Köprü Mühendisliğinde Tasarım ve Yapıma İlişkin Teknolojilerin Geliştirilmesi TUBITAK KAMAG 1007. Alp Caner IMUS 2013

Türkiye Köprü Mühendisliğinde Tasarım ve Yapıma İlişkin Teknolojilerin Geliştirilmesi TUBITAK KAMAG 1007. Alp Caner IMUS 2013 Türkiye Köprü Mühendisliğinde Tasarım ve Yapıma İlişkin Teknolojilerin Geliştirilmesi TUBITAK KAMAG 1007 Alp Caner IMUS 2013 Proje Ekibi Proje ekibi yaklaşık olarak 60 kişidir. Kurumlar KGM, Ankara ODTÜ,

Detaylı

YENİ İNŞAA EDİLECEK DEMİRYOLU GÜZERGÂHLARINDA YAPILACAK KÖPRÜ VE MENFEZLERİN UYGULAMA PROJELERİNİN HAZIRLANMASINA AİT TEKNİK ŞARTNAME

YENİ İNŞAA EDİLECEK DEMİRYOLU GÜZERGÂHLARINDA YAPILACAK KÖPRÜ VE MENFEZLERİN UYGULAMA PROJELERİNİN HAZIRLANMASINA AİT TEKNİK ŞARTNAME TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YENİ İNŞAA EDİLECEK DEMİRYOLU GÜZERGÂHLARINDA YAPILACAK KÖPRÜ VE MENFEZLERİN UYGULAMA PROJELERİNİN HAZIRLANMASINA AİT TEKNİK ŞARTNAME 2007

Detaylı

YAPILARIN ZORLANMIŞ TİTREŞİM DURUMLARININ ARAŞTIRILMASI

YAPILARIN ZORLANMIŞ TİTREŞİM DURUMLARININ ARAŞTIRILMASI BETONARME ÇERÇEVELİ YAPILARIN ZORLANMIŞ TİTREŞİM DENEYLERİNE GÖRE G MEVCUT DURUMLARININ ARAŞTIRILMASI Hazırlayan: Yüksek Lisans Öğrencisi Ela Doğanay Giriş SUNUM KAPSAMI Zorlanmış Titreşim Testleri Test

Detaylı

BALIKESİR BÖLGESİNİN DEPREM RİSKİ VE DEPREMSELLİK AÇISINDAN İNCELENMESİ

BALIKESİR BÖLGESİNİN DEPREM RİSKİ VE DEPREMSELLİK AÇISINDAN İNCELENMESİ BALIKESİR BÖLGESİNİN DEPREM RİSKİ VE DEPREMSELLİK AÇISINDAN İNCELENMESİ Aslı BELİCELİ1, Ahmet ÇONA1,Fazlı ÇOBAN1 ÖZ: Bu çalışma, Balıkesir in depremselliğini inceleyebilmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla;

Detaylı

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ

1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 ÜRETİM VE ÜRETİM YÖNETİMİ 13 1.1. Üretim, Üretim Yönetimi Kavramları ve Önemi 14 1.2. Üretim Yönetiminin Tarihisel Gelişimi 18 1.3. Üretim Yönetiminin Amaçları ve Fonksiyonları

Detaylı

Sayı : OB.00018 07.01.2016

Sayı : OB.00018 07.01.2016 Sayı : OB.00018 07.01.2016 Konu : Gemi Mühendisleri Odası Serbest Mühendislik, Müşavirlik Hizmetleri, Büro Tescil Ve Meslekî Denetim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik ve Mesleki

Detaylı

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MÜHENDİSLİKTE DENEYSEL METOTLAR-II BORU ve DİRSEKLERDE ENERJİ KAYBI DENEYİ 1.Deneyin Adı: Boru ve dirseklerde

Detaylı

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması

2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması 1. Deney Adı: ÇEKME TESTİ 2. Amaç: Çekme testi yapılarak malzemenin elastiklik modülünün bulunması Mühendislik tasarımlarının en önemli özelliklerinin başında öngörülebilir olmaları gelmektedir. Öngörülebilirliğin

Detaylı

KONU: BETON BARAJ DEPREM ANALİZLERİ VE ÖRNEK ÇALIŞMALAR SUNUM YAPAN: PROF.DR. BARIŞ BİNİCİ, ODTÜ

KONU: BETON BARAJ DEPREM ANALİZLERİ VE ÖRNEK ÇALIŞMALAR SUNUM YAPAN: PROF.DR. BARIŞ BİNİCİ, ODTÜ KONU: BETON BARAJ DEPREM ANALİZLERİ VE ÖRNEK ÇALIŞMALAR SUNUM YAPAN: PROF.DR. BARIŞ BİNİCİ, ODTÜ Ali R. Yücel, S. Melek Yılmaztürk, Alper Aldemir, Uğur Akpınar, Y.Doç.Dr. Yalın Arıcı Sunum Planı 1. Geçmişten

Detaylı

İSTANBUL DERELERİNİN TAŞKIN DEBİLERİNİN TAHMİNİ ESTIMATION OF FLOOD DISCHARGE IN ISTANBUL RIVERS

İSTANBUL DERELERİNİN TAŞKIN DEBİLERİNİN TAHMİNİ ESTIMATION OF FLOOD DISCHARGE IN ISTANBUL RIVERS SAÜ. Fen Bilimleri Dergisi, 16. Cilt, 2. Sayı, s. 130-135, 2012 29.05.2012 İlk Gönderim 14.06.2012 Kabul Edildi İstanbul Derelerinin Taşkın Debilerinin Tahmini O. SÖNMEZ İSTANBUL DERELERİNİN TAŞKIN DEBİLERİNİN

Detaylı

YAPI VE DEPREM. Prof.Dr. Zekai Celep

YAPI VE DEPREM. Prof.Dr. Zekai Celep YAPI VE DEPREM Prof.Dr. 1. Betonarme yapılar 2. Deprem etkisi 3. Deprem hasarları 4. Deprem etkisi altında taşıyıcı sistem davranışı 5. Deprem etkisinde kentsel dönüşüm 6. Sonuç 1 Yapı ve Deprem 1. Betonarme

Detaylı

1. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı 11-14 Ekim 2011 ODTÜ ANKARA

1. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı 11-14 Ekim 2011 ODTÜ ANKARA YER HAREKETİ TAHMİN DENKLEMLERİNİN ESKİŞEHİR ŞEHRİ İÇİN İSTATİSTİKSEL OLARAK UYGUNLUĞUNUN BELİRLENMESİ Hakan KARACA 1, M. Semih YÜCEMEN 2 1 Doktora Öğrencisi, İnşaat Müh. Bölümü, ODTÜ, Ankara 2 Profesör,

Detaylı

MAK 210 SAYISAL ANALİZ

MAK 210 SAYISAL ANALİZ MAK 210 SAYISAL ANALİZ BÖLÜM 6- İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Doç. Dr. Ali Rıza YILDIZ 1 İSTATİSTİK VE REGRESYON ANALİZİ Bütün noktalardan geçen bir denklem bulmak yerine noktaları temsil eden, yani

Detaylı

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar).

10. KONSOLİDASYON. Konsolidasyon. σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). . KONSOLİDASYON Konsolidasyon σ gerilmedeki artış zeminin boşluk oranında e azalma ve deformasyon yaratır (gözeneklerden su dışarı çıkar). σ nasıl artar?. Yeraltısuyu seviyesi düşer 2. Zemine yük uygulanır

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü A. GENEL BİLGİLER

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü A. GENEL BİLGİLER Rapor No: Rapor Hazırlama Tarihi: Tarihi: Firma/İşletme Adı: de kullanılan ilgili standart veya metot: I. İşletmenin Genel Tanıtımına İlişkin Bilgiler 1) İşletmenin ticari unvanı, 2) İşletmenin adresi,

Detaylı

İSTANBUL UN OLASI DEPREM KAYIPLARI TAHMİNLERİNİN GÜNCELLENMESİ İŞİ (İSTANBUL DEPREM SENARYOSU) YÖNETİCİ ÖZETİ

İSTANBUL UN OLASI DEPREM KAYIPLARI TAHMİNLERİNİN GÜNCELLENMESİ İŞİ (İSTANBUL DEPREM SENARYOSU) YÖNETİCİ ÖZETİ İSTANBUL UN OLASI DEPREM KAYIPLARI TAHMİNLERİNİN GÜNCELLENMESİ İŞİ (İSTANBUL DEPREM SENARYOSU) YÖNETİCİ ÖZETİ KASIM, 2009 İÇİNDEKİLER İçindekiler 1 Giriş 2 Çalışmanın Kapsamı 2 Yer Sarsıntı Analizi 4 Tektonik

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mimarlık Fakültesi Makine Mühendisliği Bölümü ÇEKME DENEYİ 1. DENEYİN AMACI Mühendislik malzemeleri rijit olmadığından kuvvet altında deforme olup, şekil ve boyut değişiklikleri gösterirler. Malzeme özelliklerini anlamak üzere mekanik testler yapılır.

Detaylı

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 5- Risk Tespit Uygulaması: Betonarme Bina

RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR. 5- Risk Tespit Uygulaması: Betonarme Bina RİSKLİ YAPILARIN TESPİT EDİLMESİNE İLİŞKİN ESASLAR 5- Risk Tespit Uygulaması: Betonarme Bina İncelenen Bina Binanın Yeri Bina Taşıyıcı Sistemi Bina 5 katlı Betonarme çerçeve ve perde sistemden oluşmaktadır.

Detaylı

by Karin Şeşetyan BS. In C.E., Boğaziçi University, 1994

by Karin Şeşetyan BS. In C.E., Boğaziçi University, 1994 A PROBABILISTIC ASSESSMENT OF THE SEISMIC HAZARD IN THE CAUCASUS IN TERMS OF SPECTRAL VALUES by Karin Şeşetyan BS. In C.E., Boğaziçi University, 1994 Submitted to Kandilli Observatory and Earthquake Research

Detaylı

TMMOB JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI

TMMOB JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI Asgari Fiyat Listesi Poz No İşin Adı i JF 1 GRAVİTE ÖLÇÜMLERİ VE HARİTALANMASI JF 1.1 250 m x 250 m karelaj Nokta 50 JF 1.2 100 m x 100 m karelaj Nokta 24 JF 1.3 50 m x 50 m karelaj Nokta 18 JF 1.4 25

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:2 Simülasyon Örnekleri

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:2 Simülasyon Örnekleri 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:2 GIRIŞ Bu derste elle ya da bir çalışma sayfası yardımıyla oluşturulacak bir simülasyon tablosunun kullanımıyla yapılabilecek simülasyon

Detaylı

KENTSEL ALANLAR İÇİN BÜTÜNLEŞİK SİSMİK KAYIP TAHMİN YÖNTEMİ: ERZİNCAN PİLOT UYGULAMASI

KENTSEL ALANLAR İÇİN BÜTÜNLEŞİK SİSMİK KAYIP TAHMİN YÖNTEMİ: ERZİNCAN PİLOT UYGULAMASI KENTSEL ALANLAR İÇİN BÜTÜNLEŞİK SİSMİK KAYIP TAHMİN YÖNTEMİ: ERZİNCAN PİLOT UYGULAMASI Ayşegül Askan 1, Michael Asten 2, Murat Altuğ Erberik 3, Cenk Erkmen 4, Shaghayegh Karimzadeh 5, Nazan Kılıç 6, Fatma

Detaylı

Şekil 1. Mikrotremor sinyallerini oluşturan bileşenler (Dikmen, 2006 dan değiştirilmiştir)

Şekil 1. Mikrotremor sinyallerini oluşturan bileşenler (Dikmen, 2006 dan değiştirilmiştir) GRAFİK ARAYÜZÜ KULLANILARAK REFERANS İSTASYONUNA GÖRE SPEKTRAL ORANLAR (S/R) YÖNTEMİNDEN BÜYÜTME DEĞERİNİN BELİRLENMESİ Kaan Hakan ÇOBAN 1, Özgenç AKIN 1, Nilgün SAYIL 2 1 Arş. Gör Jeofizik Müh. Bölümü,

Detaylı

TÜRKİYE ULUSAL KUVVETLİ YER HAREKETİ GÖZLEM AĞI VERİLERİNİN MEVCUT YER HAREKETİ TAHMİN İLİŞKİLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE ULUSAL KUVVETLİ YER HAREKETİ GÖZLEM AĞI VERİLERİNİN MEVCUT YER HAREKETİ TAHMİN İLİŞKİLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ ÖZET: TÜRKİYE ULUSAL KUVVETLİ YER HAREKETİ GÖZLEM AĞI VERİLERİNİN MEVCUT YER HAREKETİ TAHMİN İLİŞKİLERİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ Y. Kamer 1 ve C. Zülfikar 2 1 Araştırma Görevlisi,Deprem Müh. Anabilim Dalı,

Detaylı

Bir esnek üstyapı projesi hazırlanırken değerlendirilmesi gereken faktörler: - Trafik hacmi, - Dingil yükü, - Dingil yüklerinin tekrarlanma sayısı -

Bir esnek üstyapı projesi hazırlanırken değerlendirilmesi gereken faktörler: - Trafik hacmi, - Dingil yükü, - Dingil yüklerinin tekrarlanma sayısı - BÖLÜM 5. ESNEK ÜSTYAPILARIN PROJELENDİRİLMESİ Yeni bir yol üstyapısının projelendirilmesindeki amaç; proje süresi boyunca, üzerinden geçecek trafiği, büyük deformasyonlara ve çatlamalara maruz kalmadan,

Detaylı

2.3. Dinamik Benzeri Yöntemler ile Ölçekli Beton Barajda Deprem Simulasyonu

2.3. Dinamik Benzeri Yöntemler ile Ölçekli Beton Barajda Deprem Simulasyonu BETON AĞIRLIK BARAJLARIN SİSMİK DAVRANIŞINI ETKİLEYEN PARAMETRELER B.F. Soysal 1 ve Y. Arıcı 2 1 Araştırma Görevlisi, İnşaat Müh. Bölümü, ODTÜ, Ankara 2 Doç. Dr., İnşaat Müh. Bölümü, ODTÜ, Ankara Email:

Detaylı

YANGIN ALARM SİSTEMLERİNDE KULLANILAN GÖRSEL ALARM CİHAZLARININ PLANLAMA, TASARIM VE KURULUMU (EN54-23)

YANGIN ALARM SİSTEMLERİNDE KULLANILAN GÖRSEL ALARM CİHAZLARININ PLANLAMA, TASARIM VE KURULUMU (EN54-23) YANGIN ALARM SİSTEMLERİNDE KULLANILAN GÖRSEL ALARM CİHAZLARININ PLANLAMA, TASARIM VE KURULUMU (EN54-23) 1. EN54-23 HAKKINDA BİLGİLENDİRME EN54-23 görsel alarm cihazları (GAC) standardının amacı bir bina

Detaylı

KUVVETLİ YER HAREKETİ

KUVVETLİ YER HAREKETİ KUVVETLİ YER HAREKETİ Belirli bir bölgedeki depremin etkisinin değerlendirilmesi için yüzeydeki kuvvetli yer hareketinin çeşitli şekillerde tanımlanması gereklidir. Pratikte yer hareketi 3 bileşeni (doğu-batı,

Detaylı

Yapı Sağlığı İzleme Sistemlerinin Farklı Taşıyıcı Sistemli Uzun Açıklıklı Tarihi Köprülere Uygulanması

Yapı Sağlığı İzleme Sistemlerinin Farklı Taşıyıcı Sistemli Uzun Açıklıklı Tarihi Köprülere Uygulanması Yapı Sağlığı İzleme Sistemlerinin Farklı Taşıyıcı Sistemli Uzun Açıklıklı Tarihi Köprülere Uygulanması Alemdar BAYRAKTAR Temel TÜRKER Ahmet Can ALTUNIŞIK Karadeniz Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

Detaylı