ATIKSU ARITIMI VE GERİ KAZANIMINDA MEMBRAN BİOREAKTÖRLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ATIKSU ARITIMI VE GERİ KAZANIMINDA MEMBRAN BİOREAKTÖRLERİ"

Transkript

1 TMMOB Çevre Mühendisleri Odası V. ULUSAL ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ ATIKSU ARITIMI VE GERİ KAZANIMINDA MEMBRAN BİOREAKTÖRLERİ Yrd.Doç.Dr. Mehmet Kitis 1, Hasan Köseoğlu 1, Nazmiye Gül 1, Yrd.Doç.Dr. Fatma Yeşim Ekinci 2 (1) Süleyman Demirel Üniversitesi, Müh. Mim. Fakültesi, Çevre Mühendisliği, Isparta (2) Süleyman Demirel Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Gıda Mühendisliği, Isparta ÖZET Membran bioreaktörleri (MBR) atıksu arıtımında sıvı/katı ayrımının düşük-basınçlı membran filtrasyon konseptiyle yapıldığı askıda büyümeli biyolojik arıtma sistemleridir. Son 5-10 yıl içinde polimer endüstrisindeki hızlı gelişmeler ve membran maliyetlerindeki azalmalar neticesinde, MBR lar gelişmiş batı ülkelerinde artan bir hızla atıksu arıtımı ve geri kazanımında uygulanmaya başlanmıştır. MBR ların konvansiyonel aktif çamura göre birçok avantajı mevcuttur. MBR lardaki yüksek biyokütle konsantrasyonundan dolayı gerekli hidrolik bekleme süresi azdır; bu da küçük reaktör hacmi ve ilk yatırım maliyetinde azalma anlamına gelir. Biyokütle ayrımı mikro- veya ultrafiltrasyon ile gerçekleştiği için aktif çamurun çökelebilme özelliğinden bağımsızdır; diğer bir deyimle son çökeltime ihtiyaç olmayıp çamur şişmesi, filamentli büyüme gibi çökeltim problemleri söz konusu olamaz. Yüksek biyokütle konsantrasyonlarından dolayı sisteme fazla organik yükleme yapılabilir. MBR larda nitrifikasyon veya toksik organikler bağlamındaki işletme problemleriyle daha az karşılaşılır çünkü MBR larda konvansiyonel aktif çamura göre daha fazla çamur yaşı (SRT) ile çalışılabilir. Yüksek SRT değerleri oluşan biyokütle miktarını da azaltır. MBR lar mükemmel bir fiziksel dezenfeksiyon sağlar. Çünkü biyolojik olarak arıtılmış su aynı tank içinde batık mikrofiltrasyon (gözenek çapı yaklaşık µm) veya ultrafiltrasyon (gözenek çapı yaklaşık µm) membranlarıyla vakum ile çekilip hemen hemen tüm protozoa ve bakteri (5-6 log giderim), ve 1-2 log virüs giderimi sağlanır. Bahsedilen avantajlar ve özellikle mikrofiltrasyon/ultrafiltrasyondan dolayı MBR larda çıkış suyu kalitesi konvansiyonel aktif çamur sistemlerinden çok daha iyidir. MBR larda elde edilen tipik çıkış suyu değerleri: BOI < 2.0 mg/l; AKM < 2.0 mg/l; NH 3-N < 1.0 mg/l (nitrifiye eden MBR larda); toplam fosfor < 0.1 mg/l (anaerobik zon eklenmesi ile); toplam azot < 3-10 mg/l (anoksik zon eklenmesi ile: denitrifikasyon); bulanıklık < 0.5 NTU. ANAHTAR KELİMELER: Membran bioreaktör, atıksu, arıtma, atıksu geri kazanım, mikrofiltrasyon.

2 THE MEMBRANE BIOREACTORS IN WASTEWATER TREATMENT AND RECLAMATION ABSTRACT Membrane bioreactors (MBRs) are suspended growth activated sludge treatment systems that rely upon low-pressure membrane equipment for liquids/solids separation prior to discharge of the effluent. With the advances in polymer industry and reductions in membrane costs, MBRs have been employed exponentially in the last few years for wastewater reclamation and reuse, particularly in developed countries. MBRs have many advantages over conventional activated sludge systems. Due to high MLSS concentrations in the MBRs, lower hydraulic retention times (HRTs), thus smaller aeration tank volumes are required resulting in significant reductions in construction costs. Since the biomass separation is achieved via microfiltration or ultrafiltration, it is independent of the settling characteristics of activated sludge. There is no need for secondary clarification. Therefore, no settling problems such as sludge bulking or filamentous growth may occur. High organic loadings may be allowed due to high MLSS in aeration tanks. Because of elevated sludge retention times (SRTs) compared with activated sludge systems, MBRs are less susceptible to operational upsets associated with nitrification and toxic organics. Furthermore, biomass yield is lower. MBRs provide a perfect physical disinfection since the separation of the biologically treated water is accomplished through microfiltration (with pores of about µm) or ultrafiltration ( µm) membranes immersed in the aeration tank. There is essentially complete removal of protoza, and 5-6 log and 1-2 log removals for bacteria and viruses, respectively. Due to above-mentioned advantages, and micro- and ultrafiltration, the effluent quality is superior in MBRs compared with conventional activated sludge systems. Typical effluent quality for MBRs: BOD < 2.0 mg/l; TSS < 2.0 mg/l; NH 3-N < 1.0 mg/l (with nitrifying MBRs); total phosphorus < 0.1 mg/l (with inclusion of anaerobic zone); total nitrogen < 3-10 mg/l (with inclusion of anoxic zone: denitrification); turbidity < 0.5 NTU. KEY WORDS : Membrane bioreactor, wastewater, treatment, wastewater reclamation and reuse, microfiltration. 1. GİRİŞ Hızlı nüfus artışı, aşırı sanayileşme, artan kuraklık ve aşırı tüketim ile birlikte tatlı su kaynakları global ölçekte hızla tükenmektedir. Bu problem özellikle ülkemizin de coğrafyasında bulunduğu Balkanlar ve Orta Doğu da son yıllarda daha da önemli hale gelmekte, ve artık sahip olunan su kaynakları ülkeler arasındaki stratejik ilişkiler ve pazarlıkların ana unsurlarından biri olmaktadır. Artan talebe karşılık tatlı su kaynaklarını yenileyip artırmak teknik ve ekonomik açıdan sınırlayıcı olduğu için sürdürülebilir kalkınmayı sağlayabilecek değişik pratik çözümlere ihtiyaç vardır. Bu bağlamda temiz su kaynaklarını korumanın ilk yolu atıksuları geri kazanma ile başlar düşüncesi ile arıtılmış atıksuların geri kazanımı ve birçok değişik amaçlı geri kullanımı için son yıllarda çalışmalar ve uygulamalar artırılmıştır. Atıksuların geri kullanımı ile hem tatlı su kaynaklarının tüketimi azaltılmakta hem de deşarj edilen arıtılmış atıksuların çevresel etkileri en aza indirilebilmektedir. Arıtılmış atıksuların geri kullanım alanları ana hatlarıyla aşağıdaki gibi sıralanabilir: Kentsel kullanım Parklar, rekreasyon alanları, spor tesisleri, otoyol kenarları - Uydu kentlerde yeşil sahalar - Ticari ve endüstriyel gelişme alanları - Golf merkezleri - Yangın söndürme - Ticari ve endüstriyel alanlarda tuvalet pisuvarları - İnşaat projelerinde toz kontrol ve beton üretimi

3 - Araç yıkama tesisleri Endüstriyel kullanım - Soğutma suyu - Proses suları - Kazan besleme - Tesis yeşil alan sulaması - Yangın söndürme Zirai sulama Habitat, yüzeysel suların, rekreasyon alanların beslenmesi Yeraltı suyu beslenmesi/enjeksiyonu - Sahil bölgelerinde tuzlu suyun yeraltı tatlı su kaynaklarına girişiminin engellenmesi - Toprak-yeraltı suyu sisteminde daha ileri arıtım - İçme suyu veya kullanma suyu kalitesindeki akiferlerin beslenmesi - Geri kazanılmış atıksuyun depolanması - Aşırı yeraltı suyu pompalanması sonucu oluşabilecek göçüklerin engellenmesi. Ülkemizde olduğu gibi su talebinin çok olduğu sektörlerden birisi tarımdır. Dolayısıyla arıtılmış atıksuların zirai sulamada geri kullanımı tatlı su talebini düşürme açısından önemlidir. Bu bağlamda zirai sulamada kullanılabilecek nitelikte, güvenilir arıtılmış su üretebilecek, ilk yatırım ve işletme maliyeti açısından rekabet edebilecek, ileri arıtma teknolojilerine ihtiyaç vardır. Bu teknolojiye tipik ve çok iyi bir örnek son 10 yıl içinde geliştirilen membran bioreaktör (MBR) sistemleridir. Ürettiği içme suyu kalitesine yakın arıtılmış su ile MBR lar sadece zirai sulama için değil yukarıda sayılan diğer geri kullanım alanları için de uygulanabilir. Bildirinin müteakip kısmında MBR lar detaylı olarak tartışılacaktır. 2. MEMBRAN BİYOREAKTÖRLER Son yıllarda polimer ve dolayısıyla membran teknolojisindeki çok hızlı gelişmeler ve üretim maliyetinin azaltılması sebebiyle gerek içme suyu gerekse de atıksu arıtma alanlarında membran prosesleri (özellikle mikrofiltrasyon ve ultrafiltrasyon) konvansiyonel sistemlerle maliyet açısından rekabet edebilir hale gelmiş ve geniş çapta uygulanmaya başlanmıştır. Dolayısıyla, atıksu arıtmada uygulanan MBRlar da gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde (örneğin ABD, Fransa, Singapur, Almanya, Çin, Brezilya, vs) son on yılda artan bir hızla arıtma tesislerinde devreye alınmıştır (Stephenson ve diğerleri, 2000; Water Environment Federation, 2001; Van der Roest ve diğerleri, 2002). Önümüzdeki yıllarda birçok konvansiyonel atıksu arıtma tesislerinin teknolojilerini MBR lara dönüştüreceği ve özellikle de son çökeltim havuzlarının ortadan kalkacağı ABD ve Avrupa daki uzmanlar tarafından tahmin edilmektedir. MBR lar, membran ekipmanı sayesinde arıtılmış su ve biyokütlenin fiziksel olarak filtrasyon ile ayrıldığı süspansiyon büyüme modundaki biyokimyasal oksidasyon (aktif çamur gibi) prosesidir (Adham ve Gagliardo, 1998; Crawford ve diğerleri, 2000; Stephenson ve diğerleri, 2000). Konvansiyonel aktif çamur prosesinde iki ayrı tankda gerçekleşen biyokimyasal oksidasyon (havalandırma tankında) ve su/biyokütle ayrımı (sedimantasyon ile çökeltim tankında), MBR larda tek tankda gerçekleşmektedir. Bu tank içinde havalandırma suretiyle aktif çamur oluşturulmakta ve de tankın içinde suda gömülü olan membran kasetlerindeki fiberlerin çok küçük gözeneklerinden vakum uygulanarak arıtılmış su çekilmekte ve biyooksidasyon ile karbon giderimini yapan biyokütle tank içerisinde kalmaktadır. Şekil 1 de membran fiberlerini içeren bir kaset ya da modül gösterilmiştir. Şekil 2 de ise bir membran kasetinin tankın üstündeki sabit vinç yardımı ile tankın içine konumlanırken çekilen fotoğrafı 465

4 gösterilmiştir. Genellikle mikrofiltrasyon (yaklaşık 0.2 μm gözenek büyüklüğü) ya da ultrafiltrasyon (yaklaşık 0.01 μm gözenek büyüklüğü) membran üniteleri MBR larda kullanılmaktadır. Arıtma sırasında zamanla fiberler üzerinde oluşan kek/kirlenme tabakası (foulant layer) bu gözenekleri daha da küçültmekte ve su/biyokütle ayrımını, askıda katı madde ve mikroorganizma giderme verimini artırmaktadır. Şekil 1. Bir MBR membran kaseti (ZENON Env. Inc., 2002). Şekil 2. Bir membran kaseti tankın içine konumlanırken. Tipik bir MBR ünitesi akım şeması Şekil 3 de gösterilmiştir. Şekil 4 deki fotoğraf ise ABD de bir arıtma tesisinde hizmete alınan MBR ünitesinin üstten görünüşüdür. Atıksudaki membranları tıkayabilecek büyük çaplı materyalleri (bez, plastik, kağıt parçaları gibi) ayırmak için mekanik ızgaradan (1-2 mm çaplı) geçen atıksu direk olarak ön çökeltime gerek olmadan MBR tankına girmektedir (Şekil 3). Ancak giriş askıda katı madde içeriği nispeten fazla olan atıksularda MBR ünitesinden önce ön çökeltim de uygulanabilmektedir. Daha küçük çaplı ( mm) ve daha yüksek tutma kapasitesi olan döner tambur ızgaralar genellikle MBR sistemlerinde konvansiyonel ızgaralara tercih edilmektedir. MBR tankının giriş bölümü kapalı ve havalandırmasız yapılarak anoksik şartlar sağlanıp denitrifikasyon uygulanabilir. Bunun için havalandırma tankında nitrifikasyon ile oluşan nitrat biyokütle geri döngüsü ile anoksik tanka geri pompalanır. Böylece isteğe bağlı olarak organik karbon gideriminin yanında 466

5 amonyak-azotu giderimi de sağlanır. Eğer fosfor giderimi de amaçlanıyorsa tankın ilk giriş kısmına bir anaerobik bölüm eklenip fosfor da biyolojik olarak atıksudan giderilebilir. Dolayısıyla MBR prosesi biyolojik nutriyent giderimi için de uygundur. Bazı sentetik toksik organik maddelerin, fosforun (kimyasal olarak giderim için) veya ağır metallerin (her ne kadar evsel atıksularda genellikle sorun olmasa da) giderimi istenirse opsiyonel olarak koagülasyon/flokülasyon işlemi için bazı metalik koagülantlar suya eklenebilir. Tüm bu özellikler MBR ları çok esnek bir arıtma prosesi haline getirir. Vakum ile membran fiber gözeneklerinden çekilen arıtılmış su konvansiyonel sistemlere göre çok daha yüksek kalitededir. Oluşan atık çamur diğer konvansiyonel sistemlerde olduğu gibi nihai bertaraf için proses edilir, ve gübre olarak tarım, rekreasyon arazilerinde kullanılabilir. Metal eklenmesi (opsiyonel) Anoksik bölüm Aerobik bölüm (havalandırma) Membran ekipmanı Atıksu Giriş Izgara Arıtılmış Çıkış MLSS geridönüşümü (denitrifikasyon için) Atık Çamur Şekil 3. Tipik bir MBR ünitesi akım şeması. Şekil 4. Bir MBR ünitesinin üstten görünüşü. MBR lar kompak sistemler olduğu için konvansiyonel sistemlere göre çok daha az arazi gereksinimi vardır. Dahili sistem MBR larda tüm arıtma aşamaları (havalandırma, sıvı/biyokütle ayrımı ve fiziksel dezenfeksiyon) tek bir tankda gerçekleşir. MBR ların belki de en heyecan verici özelliği halihazır işletimde olan konvansiyonel aktif çamur sistemlerinin 467

6 kolaylıkla MBR sistemlerine dönüştürülebilmesidir. Halihazır havalandırma tankına batık membranlar yerleştirerek bu işlem gerçekleştirilir. 2.1 Tasarım ve İşletim Parametreleri Bu kısımda MBR sistemlerinin tasarım ve işletiminde kullanılan parametreler tanımlanıp tartışılacaktır. Besleme suyu: MBR sistemine gelen giriş suyu. Süzüntü: MBR sisteminden elde edilen temiz çıkış suyu. Süzüntü akısı: Membran toplam yüzey alanına bölünmüş permeyt debisi: J 468 t = Q S p J t = t zamanındaki süzüntü akısı (galon/ft 2 -gün; gfd) Q p = t zamanındaki süzüntü debisi (galon/gün; gpd) S= toplam membran yüzey alanı (ft 2 ). Spesifik akı: Transmembran basıncına göre normalize edilmiş süzüntü akısı: J J tm = P t tm J tm = t zamanındaki spesifik akı (gfd/psi; psi=libre/inch 2 ) J t = t zamanındaki süzüntü akısı (galon/ft 2 -gün; gfd) P tm =transmembran basıncı (psi). Ortalama transmembran basıncı aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır: P tm = (P i + Po ) Pp 2 (3) P tm =transmembran basıncı (psi) P i = membran modülü girişindeki basınç (psi) P o = membran modülü çıkışındaki basınç (psi) P p = süzüntü basıncı (psi). Sıcaklığa göre normalize edilmiş akı hesaplaması: sıcaklığa bağlı su vizkositesindeki varyasyonları dikkate almak için 20 o C deki süzüntü akısı şöyle hesaplanabilir (ZENON Env. Inc, 2002): J tm = J tm Q (20 C ) = p *e t zamanındaki anlık spesifik akı (gfd) *(T 20) S (1) (2) (4)

7 Q p = t zamanındaki süzüntü debisi (gpd) T= sıcaklık ( C) S= toplam membran yüzey alanı (ft 2 ). Sistem su geri kazanımı: giriş suyu debisine göre geri kazanılan temiz su debisinin yüzdesi sistem su geri kazanımı olarak ifade edilir: % System Recovery =100 x Q Q f (5) Q p = permeyt debisi Q f = giriş suyu debisi 2.2 MBR Konfigürasyonları Uygulanmakta olan MBR sistemleri harici (sıvı/biyokütle ayrımının çapraz akışlı membran filtrasyonu ile ayrı bir ünitede gerçekleştiği) ve dahili-entegre (sıvı/biyokütle ayrımının bioreaktör içinde batık membranlar ile gerçeklestiği) olmak üzere 2 ana konfigürasyondadır (Şekil 5). p Bioreaktör Pompa Permeyt Harici MBR Vakum pompa Çapraz akışlı membran filtrasyonu Dahili (entegre) MBR Permeyt Batık membranlı bioreaktör filtrasyonu Şekil 5. MBR konfigürasyonları. Dahili MBR larda farklı amaçlar için genellikle iki tür havalandırma uygulanır. Reaktör tabanındaki difüzörlerden verilen kaba hava kabarcıklı havalandırma ile biyokütlenin oksijen ihtiyacı hedeflenir. Öte yandan membran yüzeyine uygulanan ince hava kabarcıklı havalandırma ile membran yüzeyine maddelerin birikip akıyı azaltması engellenmeye çalışılır. Yükselen hava kabarcıkları membran yüzeyinde türbülanslı karşı akım yaratıp (yaklaşık 1 m/s), membran yüzeyinde materyallerin birikmesini azaltır, böylece sistem daha etkin çalışır. Reaktördeki türbulanslı karışım ve reaktör hidroliğinden dolayı iki havalandırma türü de pratikde hem temizleme hem de oksijen ihtiyacı taleplerini karşılayabilir. Diğer bir deyimle uygulamada iki havalandırmanın da sonuçlarını ayırt etmesi zordur. Konfigürasyon seçeneğine karar vermek spesifik uygulamaya bağlı olsa da genellikle dahili MBR lar daha sık uygulamadadır. İki konfigürasyonun karşılaştırılması Tablo 1 de sunulmuştur. 469

8 Tablo 1. Dahili ve harici MBR ların karşılaştırılması. Dahili/Entegre MBR Yüksek havalandırma masrafı Düşük pompaj masrafı Düşük akı (büyük alan gereksinimi) Daha nadir temizleme ihtiyacı Düşük işletme maliyeti Yüksek ilk yatırım maliyeti Harici MBR Düşük havalandırma masrafı Yüksek pompaj masrafı Yüksek akı (küçük alan gereksinimi) Daha sık temizleme ihtiyacı Yüksek işletme maliyeti Düşük ilk yatırım maliyeti Dahili batık MBR lar daha düşük işletme akılarında çalıştırıldıkları için daha fazla geçirimliliğe dolayısıyla da daha fazla hidrolik verimliliğe sahiptirler. Düşük akı ile çalışmak batık MBR larda önemlidir çünkü bu uygulama membran kirlenmesini veya tıkanmasını minimize eder. İleriki bölümlerde tartışılacağı gibi membran tıkanması MBR ların en önemli dezavantajlarından birisi olup, maliyeti artırıcı ve işletmeyi zorlaştırıcı temizleme mekanizmalarını gerektirir. Dahili batık MBR lar harici MBR lara gore daha düşük pompaj masrafları gerektirse de daha yoğun havalandırma ihtiyacı arz ederler. Bunun nedeni havalandırmanın membran tıkanmasını engelleyici ana yöntem olmasıdır. Ayrıca, batık MBR larda düşük akı ile çalışılması sabit permeyt debisi üretimi baz alındığında daha fazla membran yüzey alanı (dolayısıyla daha fazla ilk yatırım maliyeti) gerektirir. Ancak, orta ve büyük ölçekli kentsel atıksu arıtımları için genellikle seçilen ve uygulanan konfigürasyon dahili batık MBR lardır (Judd, 2002a). Tablo 2 de değişik MBR sistemi üreticilerinin ürünlerinin teknik özellikleri ve karşılaştırılmaları verilmiştir. Değişik ürünlerin teknik avantajları hakkında tartışmalar olsa da temel hususlar membran maliyetleri, sistem bütünlüğü ve işlerliği, ve de tıkanma kontrolü ve müteakip temizleme mekanizmasıdır. Membran üretim maliyetlerinin gittikce düşmesi ve MBR uygulamalarının gittikce artmasına rağmen bu yeni teknoloji alanında üzerinde daha çok çalışılan konu ve dikkate alınması gereken husus membranların tıkanmasıdır. Çünkü membranların tıkanması pompaj ve havalandırma gereksinimlerini direk etkileyip dolayısıyla da sistem maliyetini önemli ölçüde etkiler. Daha az tıkanan veya ucuz maliyetle daha kolay temizlenebilen membranların geliştirilmesi için yoğun araştırma-geliştirme çalışmaları yapılmaktadır. Tablo 2. MBR sistemi üreticilerinin ürünlerinin teknik özellikleri (Judd, 2002a). Parametre Kubota Mitsubushi Rayon Zenon Orelis veya Wehrle Membran geometrisi Düz tabakalı Gözenekli fiber Gözenekli fiber (flat plate) (hollow fiber) (hollow fiber) Tüp Proses konfigürasyonu Dahili (batık) Dahili (batık) Dahili (batık) Harici Ortalama hava hızı (m/s) Ortalama sıvı hızı (m/s) 0.5* Transmembran basıncı (bar) Akı (L/m-saat:LMH) Permeabilite (LMH/bar) *Üretici tarafından önerilen. 2.3 MBR ların Gelişimi Tasarım yaklaşımları açısından MBR ların günümüze gelinceye dek 3 temel nesli ortaya çıkmıştır ve 4. nesil de gelişme aşamasındadır (Crawford ve diğerleri, 2000). Tablo 3 de MBR ların tasarım kriterlerine göre gelişimi özetlenmiştir. 470

9 Tablo 3. Tasarım kriterlerine göre MBR ların gelişimi (Crawford ve diğerleri, 2000). 1. Nesil 2. Nesil 3. Nesil SRT (gün) <10-15 MLSS (mg/l) 20, ,000 10,000 NH 3 giderimi Var Var Var Toplam azot giderimi Yok Var Var Fosfor giderimi Yok Var Var Kentsel veya evsel atıksu arıtımı için kullanılan 1. nesil MBR lar daha çok küçük debiler, kanalizasyona bağlı olmayan bölgeler, ve atıksu geri kazanım ve kullanımı için uygulanmışlardı. Örneğin, karavan parkları, uydu yerleşimleri, kayak merkezleri, ve ofis kompleksleri kullanım alanlarıydı. Bunlar işletim kolaylığının ve değişken yüklerin karşılanabilirliliğinin önemli olduğu tesislerdi. Birinci nesil MBR larda mg/l biyokütle ve 50 gün veya daha fazla SRT uygulandı. Çok yüksek SRT den dolayı bu sistemler biyolojik arıtım açısından oldukca kararlı ve nispeten problemsizdi. Yüksek kalitede çıkış suyu, tam nitrifikasyon, az çamur miktarları ve seyrek çamur atımı, ve az değişkenlikteki çıkış suyu kalitesi bu neslin avantajlarıydı (Crawford ve diğerleri, 2000). Birinci nesil uygulamaların artması ve teknolojik gelişimler sonucu 2. nesil MRB lar devreye girmiştir. İkinci nesil MBR ların en önemli iki özelliği MBR lara biyolojik nutriyent (azot ve fosfor) giderimi özelliğinin eklenmesidir. Tam nitrifiye eden bir tesisde, azot giderimi aerobik bölümde oluşan nitratın biyokütle ile anoksik bölüme geri döndürülmesi, ve anoksik bölümde de denitrifikasyon sonucu nitratın azota indirgenmesi ile gerçekleşmektedir. Denitrifikasyon ile aynı zamanda alkalinite geri kazanımı da elde edilir. 2. neslin diğer bir özelliği de kimyasal fosfor giderimi için MBR lara metal tuzlarının eklenmisidir. Tesislerde elde edilen sonuçlara göre çıkış fosfat konsantrasyonları 0.1 mg/l den azdır (Crawford ve diğerleri, 2000). İlk uygulamalarda, metal tuzlarının eklenmesi ile MBR biyokütle konsantrasyonları sabit SRT de 25,000 mg/l gibi yüksek değerlere çıkmıştır. Dolayısıyla, müteakip uygulama veya işletme peryotlarında SRT azaltılmıştır. Bunun nedeni ise yüksek biyokütle konsantrasyonlarının membran kapasitesine olumsuz etkilerini azaltabilmektir. 2. nesil MBR larda bundan dolayı biyokütle ve SRT sırasıyla 15,000-20,000 mg/l ve minimum 20 gün olmuştur. Üçüncü nesil MBR lardaki ana hedefler membran akısını ve kapasitesini artırabilmek, sistem SRT ve biyokütleyi azaltabilmek, ve toplam maliyeti optimize edebilmek olmuştur. Artık üçüncü nesil MBR larda sadece üretici firmaların değil, arıtma tesisi işletmecileri ve mühendislik-danışmanlık firmalarının da rolleri artmaya başlamıştır. Daha düşük biyokütle konsantrasyonları (10,000 mg/l civarı) ile çalışılması permeyt akısını da artırmıştır (Crawford ve diğerleri, 2000). Azaltılan biyokütle ve SRT (gerekli biyolojik proses kinetiğinin yakalanması açısından) 3. nesil MRB ların temel özelliğidir. Ancak bu olumlu değişiklikler diğer yandan bazı proses ve tasarım olumsuzlukları da meydana getirmiştir. Azaltılan SRT uzun süreli iç solunum ihtiyacı için gereken enerjiyi (havalandırma bağlamında) gerektirmese de, daha yakın ve etkin proses kontrolü gerektirip, günlük yük varyasyonlarının etkisi açısından problemler çıkarabilmektedir. Daha düşük biyokütle ile çalışmak membran ekipman maliyetini azaltmakta ve pik debileri karşılayabilme kapasitesini artırmaktadır. Ancak aynı zamanda da gerekli reaktör hacmini ve üretilen atık çamurun hacmini artırmaktadır. Günümüzde, uygulanan sistem kapasiteleri bağlamında düşündüğümüzde artık 4. nesile giriyoruz diyebiliriz. Son birkaç yıl içinde inşa edilen veya tasarımı yapılmakta olan MBR lara bakıldığında sadece toplam sayının değil, aynı zamanda çok daha büyük skalada büyük debileri arıtacak MBR ların oranının da arttığını görmekteyiz. Bunun sonucu olarak satış pazarının artan bir hızla genişlemesi üretici firma sayısını artırmış ve rekabeti de geliştirmiştir (Crawford ve diğerleri, 2000). Tasarım yaklaşımı açısından günümüzdeki tecrübenin geliştirilmesi gereken temel husus küçük-veya orta-ölçekteki uygulama tecrübelerinden büyük-ölçeğe geçiştir. Örneğin,

10 m 3 /gün debisindeki bir MBR makul sayıda modüler ünitelerle tasarlanabilir. Öte yandan büyük debiler için tasarımda benzer büyüklükte daha fazla modüler ünite mi, yoksa daha büyük modüllerin mi kullanılacağı seçilmek zorundadır. Büyük tesisler için şu anda az tecrübe olmasından dolayı bu seçim kriterleri halen optimize edilmektedir. Etkili temizlik için sınırlı sayıda büyük modüller tercih edilir. Öte yandan, etkili geri yıkama ve dengeli debi tasarımı açısından her modülün etkin büyüklüğünde sınırlamalar olabilir. Büyük tesislerdeki diğer potansiyel bir zorluk da sürekli ve peryodik temizleme mekanizmalarının tasarımıdır. Küçük tesislerde membran modüllerinin tankdan çıkartılıp, harici olarak temizlenip, tekrar tanka konumlanması etkili olsa da bu yöntem büyük tesislerde pratik olmayabilir. Dolayısıyla, büyük tesislerde temizleme yönteminin etkinliği üretici firmalar arasındaki temel rekabet noktalarından bir tanesidir. MBR larda tecrübenin az olduğu diğer bir husus da çamur işleme prosesleriyle ilgilidir. Şu ana kadarki çoğu küçük ölçekli MBR uygulamaları atık çamurları için aerobik çamur stabilizasyonu, susuzlaştırma veya stabilizasyon sonrası direk araziye serme işlemini uygulamıştır. Büyük tesislerde ise fazla miktarlardaki çamurdan dolayı önce çamur yoğunlaştırma, sonra aerobik veya anaerobik çürütme ve susuzlaştırma kademeleri gerekmektedir. Şu ana kadar az uygulamadan dolayı MBR çamurlarının yoğunlaştırılabilirliği ve çamurların aerobik veya anaerobik olarak hızlı stabilizasyonu hakkında yeterli araştırma çalışması yoktur. MBR çamurları yönetimi için araştırma geliştirme faaliyetleri şu an 4. nesil MBR ların temel hususlarından birisidir. Büyük ölçekli tesislerde diğer önemli tasarım hususu da membran ekipmanı tasarımının yanı sıra etkin bir biyolojik proses tasarımının da beraber yapılabilmesidir. Bu gereksinim tasarım kompleksliğini bir miktar daha artırır. Bu açıdan 4. nesil MBR larda membran üreticilerinin yanı sıra proje hazırlayıcılarının ve proje sahiplerinin de biyolojik proses tasarımındaki rolü ve sorumluluğu artacaktır. 2.4 MBR ların Konvansiyonel Sistemlere Göre Avantajları MBR larda biyolojik askıda katı madde (mixed liquor suspended solids, MLSS) konsantrasyonları 12,000-15,000 mg/l değerlerine kadar ulaştırılabildiği için (konvansiyonel aktif çamurda MLSS yaklaşık 2,000-4,000 mg/l) arıtma için gerekli hidrolik bekleme süresi (HRT) konvansiyonel sistemlere göre azdır. Havalandırma havuzlarının hacim dizaynında HRT temel parametre olduğu için düşük HRT gereksinimi gerekli havuz hacmini düşürüp, ilk yatırım maliyetini azaltıp, işletme kolaylığı da sağlar. Buna ek olarak arazi gereksinimi de azalır. Yine konvansiyonel aktif çamur sistemlerine göre MBR larda son çökeltme tankına ihtiyaç olmadığı için bu da ilk yatırım ve işletme maliyetini azaltıcı bir etmendir. MBR larda yüksek MLSS konsantrasyonlarından dolayı fazla çamur yaşı (SRT) ile işletim yapılabilir. Yirmi günden fazla SRT ile çalışıldığında çeşitli avantajlar ortaya çıkar. Bunlardan birincisi artırılmış iç solunumdan dolayı oluşan yeni biyokütle azalır ve bertaraf edilmesi gereken atık biyokütle miktarının azalması maliyeti düşürür. İkinci olarak, yüksek SRT değerlerinde nitrifikasyon daha verimli gerçekleşir, ve nitrifikasyonun çeşitli ortam şartlarından olumsuz etkilenme şansı azalır. Üçüncü avantaj sentetik toksik organik maddelerin biyolojik ayrişmasını sağlayan özel mikroorganizmaların yüksek SRT değerlerinde daha etkin çalışmalarıdır. Yine yüksek MLSS konsantrasyonlarında çalışıldığında sisteme fazla organik yükleme de yapılabilir. Bu yüksek biyokütle konsantrasyonu aynı zamanda şok toksik yüklemelere karşı da daha dayanıklıdır. MBR ların en önemli avantajlarından birisi biyokütle/su ayrımı biyokütlenin çökelebilme özelliğinden bağımsızdır. Bunun nedeni bu ayrım prosesinin çökeltim prensibi ile değil fiziksel filtrasyon ile yapılmasıdır. Dolayısıyla, konvansiyonel sistemlerin son çökeltme havuzu işletiminde çok problem arz eden çökelemeyen biyokütle (filamentli flokların veya Nocardia türü mikroorganizmaların oluşmasından dolayı) durumu MBR larda yoktur. Aynı zamanda, MBR larda mikrofiltrasyon veya ultrafiltrasyon ile çok küçük gözeneklerle ayrım yapıldığı için biyokütlenin tamamı tutulur. Buna bağlı olarak deşarj standartlarından birisi olan toplam askıda katı madde (TSS) MBR larda genelde çok düşük olur (yaklaşık 1-3 mg/l). 472

11 İyi işletilen konvansiyonel sistemlerde ise bu rakam mg/l arasıdır. Filtrasyon sonucu bulanıklık da MBR larda düşük değerlere düşer (<0.5 NTU) ve çıkış suyu çok berrak bir görünüm alır. Bu kaliteli su üretiminden dolayı özellikle ABD de bu proses ile arıtılan atıksular geri kazanılmakta ve sulamada (tarımsal, rekreasyon, inşaat alanları, vs), endüstriyel ve diğer alanlarda (proses suları, yangın söndürme, tuvalet pisuarları, vs) kullanılmaktadır. Böylece, hem içme suyu kaynakları az kullanılıp korunmuş, hem de arıtılmış atıksular değerlendirilmiş olur. MBR larda işletim sırasında SRT konvansiyonel sistemlere göre çok daha rahat kontrol edilir. Çünkü son çökeltim tanklarında biyokütlenin bazı durumlarda iyi çökelmemesinden dolayı savaklardan TSS kaçma durumu MBR da yoktur. MBR da biyokütlenin sistemden tek çıkma noktası nihai bertaraf için atılan atık çamurdur. MBR larda fiziksel biyokütle ayrımı yanında aynı zamanda da çok kaliteli bir fiziksel dezenfeksiyon sağlanmış olur. ABD de gerek pilot gerekse de gerçek tesislerde MBR ların yaklaşık tüm protozoaları giderdiği, 5-6 log (logaritmik, ya da % % ) bakteri, ve 1-2 log virüs giderimi sağladığı gözlenmiştir. Klorla dezenfeksiyona dayanıklı olan patojenik protozoalardan Cryptosporidium ve Giardia da MBR da rahatlıkla tutulur. Bu rakamlar yaklaşık membrandaki 0.1 μm gözenek büyüklüğü dikkate alındığında beklenen rakamlardır. Bu bağlamda düşük bulanıklık yanında çok düşük patojen içerikli arıtılmış su rahatlıkla zirai sulama amaçlı kullanılabilir. Konvansiyonel sistemlere göre MBR la arıtılmış atıksu çevre sağlığı ve mikrobiyal içerik yönünden çok daha güvenlidir. ABD deki standartlara göre MBR la arıtılmış atıksular son bir dezenfeksiyon yapmak koşuluyla (geri kalan virüsleri bertaraf etmek ve sonradan oluşabilecek mikrobiyal büyümeyi engellemek için) direk tarımsal sulamada kullanılabilir. Bu standartlar değişik tarım ürünleri ve kullanım alanları için farklı olarak hazırlanmıştır (USEPA, 1992; California DHS, 2000). 2.5 MBR ların Genel Dezavantajları MBR da arıtma prosesi tek bir havuzda gerçekleştiği için sistem mekanik ve kontrol açıdan konvansiyonel sistemlere göre daha kompleksdir. Ancak %100 otomasyon sayesinde işletim kolaylaşır. İşletim sırasında zamanla membran gözenekleri tıkanır ve arıtılmış su akışı azalır, bunu engellemek için belirli aralıklarda basınçlı hava/su ve kimyasallarla (sitrik asit ve sodyum hipoklorür) gözenekler temizlenir. Tüm bu temizlik işlemi otomatik yapılır. Ancak bu kimyasallar için az hacimlerde de olsa biriktirme amacıyla depolama tankları gerekir. Membranların tıkanması ve temizleme metodları ileride ayrı bir kısımda tartışılmıştır. 2.6 MBR larda Çıkış Suyu Kalitesi Tablo 4 de evsel atıksular için tipik MBR çıkış suyu kaliteleri verilmiştir. Görüleceği üzere çıkış suyu kalitesi konvansiyonel biyolojik arıtım sistemlerinden çok daha üstündür. Elde edilen bulanıklık değerlerinin 0.5 NTU dan düşük olduğu düşünüldüğünde üretilen suyun ne kadar berrrak olduğu tasavvur edilebilir. Yine konvansiyonel sistemlerde mg/l den az elde edilemeyen BOI and TSS, MBR çıkış sularında 2.0 mg/l den düşüktür. Bu da üretilen suyun organik stabilite ve partiküller açısından ne kadar kaliteli olduğunu gösterir. Önceden bahsedildiği gibi MBR larda fiziksel biyokütle ayrımı yanında aynı zamanda da çok kaliteli bir fiziksel dezenfeksiyon sağlanmış olur. ABD de gerek pilot gerekse de gerçek tesislerde MBR ların yaklaşık tüm protozoaları giderdiği, 5-6 log (logaritmik, ya da % % ) bakteri, ve 1-2 log virüs giderimi sağladığı gözlenmiştir. Klorla dezenfeksiyona dayanıklı olan patojenik protozoalardan Cryptosporidium ve Giardia da MBR da rahatlıkla tutulur. Bu rakamlar yaklaşık membrandaki 0.1 μm gözenek büyüklüğü dikkate alındığında beklenen rakamlardır. 473

12 Tablo 4. Evsel atıksuları arıtan MBR larda tipik çıkış suyu kaliteleri. Parametre Tipik Değerler Biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOI) < 2.0 mg/l Toplam askıda katı madde (TSS) < 2.0 mg/l NH 3 -N < 1.0 mg/l (nitrifiye eden tesislerde) Toplam fosfor (TP) < 0.1 mg/l (biyolojik olarak ya da kimyasal olarak alum katkısıyla) Toplam azot (TN) < 10 mg/l (orta sıcaklıktaki iklimlerde) Toplam azot (TN) < 3.0 mg/l (sıcak iklimlerde) Silt yoğunluk indeksi (SDI) < 3.0 Bulanıklık < 0.5 NTU Mikrobiyolojik: Bakteriler 5-6 log giderim Virüsler 1-2 log giderim Protozoalar (Cryptosporidium ve Giardia) tam giderim 2.7 MBR ve Konvansiyonel Sistemlerde İşletim Parametrelerinin Karşılaştırılması Organik yükleme hızları ve giderim verimleri açısından MBR ve diğer konvansiyonel sistemlerin karşılaştırılması Tablo 5 de verilmiştir. Tablodan görüleceği üzere MBR lar diğer sistemlerle etkili bir şekilde rekabet edebilmektedir. MBR larda organik yükleme hızları genellikle damlatmalı filtrelerden, kademeli kesikli ve konvansiyonel aktif çamurdan düşük HRT lerden dolayı daha fazladır. Diğer yandan MBR larda organik yükleme hızları biyolojik havalandırmalı filtrelerden, tam karışımlı ve yüksek hızlı havalandırmalı aktif çamur proseslerinden daha azdır. Tablo 5. Değişik arıtma prosesleri için organik yükleme hızları (Gander ve diğerleri, 2000). Reaktör BAF: Aşağı akışlı Aşağı akışlı Yukarı akımlı Organik Yükleme Hızı (kg BOD 5 /m 3 -gün) 1.5 (COD) HRT (saat) Giderim Yüzdesi >93 TF: Düşük hızlı Orta hızlı Yüksek hızlı ASP: Kademeli kesikli Konvansiyonel Tam karışımlı Yüksek hızlı havalandırmalı

13 MBR: Batık: Düz tabakalı (Kubota) Gözenekli fiber (Tech Sep) Düz tabakalı Gözenekli fiber (COD) (COD) BAF: Biyolojik havalandırmalı filtre; TF: Damlatmalı filtre; ASP: Aktif çamur prosesi. Tablo 6 da MBR ve diğer biyolojik sistemlerde tipik çamur üretimleri karşılaştırılmıştır. MBR lar yüksek SRT değerlerine ulaşabildiklerinden çamur üretimleri konvansiyonel aktif çamura göre ciddi derecede azdır (Mayhew and Stephenson, 1997). Çamur işleme ve bertarafı toplam arıtma işletim maliyetinin önemli bir kısmını oluşturduğu için bu yönden az çamur üretimi MBR lar açısından avantajdır. Tablo 6. Değişik arıtma prosesleri için çamur üretimleri (Mayhew ve Stephenson,1997). Arıtma prosesi Çamur üretimi (kg/kgboi) Batık tip MBR Düzenli medya biyolojik havalandırmalı filtre Damlatmalı filtre Konvansiyonel aktif çamur Granüler medya biyolojik havalandırmalı filtre Membran Kirlenmesi/Tıkanması MBR larda membranların işletim sırasında tıkanması MBR ların hem kentsel hem de endüstriyel atıksu arıtımında daha yaygın uygulanmalarındaki en önemli engellerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Membranlardaki tıkanma membran permeabilitesini sınırlandırır. Diğer bir deyimle, birim transmembran basıncına karşılık membrandan geçen akının, dolayısıyla da, birim membran alanı başına sistem arıtılmış temiz su üretiminin azalmasına neden olur (Chang ve diğerleri, 2001; Cho ve Fane, 2002; Judd, 2001; Stephenson ve diğerleri, 2002; Water Environment Federation, 2001). Partiküler madde veya mikrobiyal giderim için tasarlanmış membranlarda tıkanma materyallerin membran yüzeyinde veya membrane porlarında birikimi sonucu oluşur. Azalmış permeyt akısının mekanik veya kimyasal yöntemlerle tekrar artırılabildiği türdeki tıkanmalar geri dönüşümlü tıkanmalar olarak adlandırılır. Öte yandan, geri dönüşümsüz tıkanmalarda ise azalan permeyt akısı tekrar orjinal miktarlara yükseltilemez (ZENON Env. Inc, 2002). MBR lardaki membran tıkanmaları fiziksel, inorganik, organik, veya biyolojik kökenli olabilir. Fiziksel tıkanma membran gözeneklerinin kolloidal taneciklerle tıkanması ile ilgilidir. Böylece membran yüzeyinin belli bir kısmı kaplanıp etkisiz hale gelir. İnorganik ve organik tıkanma genellikle sırasıyla tortu oluşturuculara ve makromoleküllere bağlıdır. Literatürde tortu oluşturucular yüzünden meydana gelen inorganik tıkanma üzerine birkaç bilimsel çalışma olsa da, genelde, MBR larda tortu oluşumunun ancak bazı endüstriyel atıksuların arıtımında önemli olabileceği düşünülebilir (Judd, 2001). MBR lardaki inorganik tıkanmanın daha çok anaerobik sistemlerde (sütrivitden dolayı) söz konusu olduğu tespit edilmiştir (Choo ve Lee, 1996; Yoon ve diğerleri, 1999; Judd, 2001). Konvansiyonel aerobik proseslerde mikrofiltrasyon membranlarının kalsiyum karbonat tortusu ile tıkanması, hem düz tabakalı hem de gözenekli fiber MBR larda gözlenmiştir. Bu tür tortuların kontrolü ve giderimi oldukça zordur. Tortu kontrolü için asit dozlama çok tercih edilmeyebilir, çünkü ph ayarlaması sistem mikrobiyolojisine zarar verip, hücre dışı polimerik makromoleküllerin oluşmasını artırabilir. Presipitasyon yöntemi de problemlidir çünkü atıksu karakteristiğindeki 475

14 varyasyonlar, kimyasal heterojenlik, ve kalsiyum karbonat tortusunun kompleks kimyasal doğası hepsi birden kimyasal dozlama kontrolünü ve optimizasyonunu zorlaştırır. Aslında tortu tıkanmaları için kabul edilmiş stratejiler henüz yoktur. Pratik çözümler membranların sistemden çıkartılıp harici olarak asitle temizlenmesi, ya da giriş suyundaki tortu oluşturma potansiyelini tespit edip önceki arıtma prosesleriyle bu problemin çözülmesidir. MBR lardaki organik ve biyolojik tıkanma inorganik tıkanmanın aksine daha fazla çalışılıp karakterize edilmiştir. Membran sistemlerinde gerçekleşen tıkanmaların hemen hemen yarısının biyofilmlerden kaynaklandığı tahmin edilmektedir. Aslında biyofilmlerin canlı kalabilmeleri için çok az miktarlarda nutriyente ihtiyaç duymaları sonucu bunlar ultra saf su sistemlerinde bile varlıklarını sürdürebilirler. Biyofilmler membranların 8-18 g/l lik biyokütle konsantrasyonları ile temas halinde olduğu yüzeylerinde kolayca oluşabilirler (Chang ve diğerleri, 2001; Judd, 2001). Diğer taraftan ise membran yüzeylerinde oluşan biyofilmler özellikle batık proseslerde membranları koruyabilirler. Bunun nedeni biyofilmler membranın kendisine göre daha çok seçici olup daha geniş bir spektrumdaki kirleticilerin membrandan geçişini engellerler. Mikroorganizmalar tarafından üretilen hücre dışı polimerik makromoleküllerin (EPS) membranların organik tıkanmasından sorumlu olduğu genel olarak kabul edilir. EPS ler membranı hem yüzeyden hem de içeriden tıkayabilen çözünebilir ve kolloidal makromolekülerden oluşur. Tıkanma üzerine etkili olan dört ana faktör vardır (Judd, 2001; Chang ve diğerleri, 2001,2002): proses konfigürasyonu membran materyali ve konfigürasyonu (geometrisi) proses işletimi (sistem hidrodinamiği) biyokütle konsantrasyonu ve kompozisyonu Şekil 6 da MBR larda tıkanmayı etkileyen faktörler şematik olarak gösterilmiştir. Genel olarak proses performansı ana kirleticilerin giderimi ve enerji talebi ile belirlenir. Tıkanma, membranın hidrolik performansını (permeabilite) düşürerek enerji masraflarını direk olarak etkiler. Ana kirleticilerin gideriminde ise fazla etkisi yoktur. T ıkanmay ı Etkiley en Faktörler Membran Biyokütle İşletm e Ş artları Konfigürasyon MLSS Konfigürasyon Materyal EPS Çapraz akış hız ı Hidrofobisite Flok yapıs ı Havalandırm a Porozite Por büyüklüğ ü Çözünmüş maddeler Flok büyüklüğ ü HRT/SRT TMP Şekil 6. MBR larda tıkanmayı etkileyen faktörler (Chang ve diğerleri, 2002; Judd, 2001). 476

15 Birçok diğer membranlarda olduğu gibi, MBR larda kullanılan membranlardaki polimerlerin yüzeyleri yeterli derecede hidrofilik olacak şekilde üretilir. Bu da hidrofobik maddelerin (proteinler gibi) yüzeyde birikip tıkanma yapmasını azaltır. Gerçek tesis verilerine göre farklı konfigürasyondaki MBR larda tıkanma eğilimi de farklıdır (Judd, 2001). Bu farklılık daha çok sistem hidrodinamiğine bağlıdır. Örneğin, gözenekli fiber tip MBR larda yaklaşık her 10 dakikada bir periyodik geri yıkama gerekip, aynı zamanda da düz tabakalı tiplere göre daha sık kimyasal temizleme uygulanır. Tüm membran proseslerinde olduğu gibi MBR larda da tıkanma akı arttıkça artar. Dolayısıyla uygun bir işletim akısı seçerken, gerekli membran yüzey alanını minimize etmek ile (diğer bir deyimle ilk yatırım maliyetini) geri yıkama ve temizleme için sistemin devre dışı bırakılması (işletim maliyetini artırır) arasında hassas bir denge vardır. Bunun nedeni fazla akı ile çalışıldığında daha az membran alanı gerekir, öte yandan tıkanma daha çabuk olup, daha sık geri yıkama ve temizleme gerekir. Bu da birim zamanda üretilen arıtılmış su miktarını azaltır. Bazı batık MBR lar, özellikle düz tabakalı ve tübular tipdekiler, geri yıkamayı gerektirmeyecek derecede düşük akılarda çalışabilirler. Bu operasyona sub-kritik akı denir. Kritik akı ise sürdürülebilir membran permeabilitesindeki (sabit akı ve transmembran basıncı, TMP) operasyon limitini temsil eder. Kritik akının üzerindeki operasyonlar TMP yi artırıp, peryodik geri yıkama ve/veya temizleme gerektirir. Geri yıkanabilir gözenekli fiber tipler için, kritik akının üzerinde nispeten kısa devirlerde çalışmak daha ekonomiktir. Geri yıkanamayan düz tabakalı tipler için ise kritik akının altında çalışmak zaruridir. Her tip için kritik akıyı artırabilmek maliyet açısından yararlıdır. Buna da sadece sistem hidrodinamiği iyileştirilerek ulaşılır (Judd, 2001,2002b). Biyokütledeki hem partiküller hem de çözünmüş polimerler tıkanmaya sebep olurlar. Biyokütle miktarının permeabiliteye olan etkisine göre genelde resistans (1/permeabilite) ile MLSS arasında doğrusal veya doğrusala yakın ilişki vardır (Shimizu ve diğerleri, 1993; Chang ve diğerleri, 2001). Harici MBR larda pompajın partikül büyüklük dağılımına (Çiçek ve diğerleri, 1999a,b; Wisniewski ve diğerleri, 2000; Kim ve diğerleri, 2001) ve EPS miktarlarına (Chang ve diğerleri, 2002) olan etkileri tespit edilmiştir. Pompaj sırasında yırtma-sürtünme kuvvetlerinden dolayı flokların kırılmasıyla ortama salınan EPS lerin daha da fazla tıkanmaya sebep olmasıyla, harici MBR lardaki düşük permeabilite daha da fazla düşebilir. Ancak EPS miktarları ve permeabilite arasında yeteri kadar ya da tutarlı bağıntılar ya da empirik korelasyonlar literatürde mevcut değildir. Atıksudaki çözünmüş maddeler kısmının tıkanmaya ciddi oranda yardım ettiği ortaya çıkmaktadır (Wisniewski ve Grasmik, 1998; Defrance ve diğerleri, 2000). Belki de bu tür maddeler kalıcı sub-kritik adsorptif tıkanmadan sorumlu olabilir. 2.9 Membranların Temizliği MBR sistemi üretici ve tasarımcıları rutin membran bakımını ve tıkanmayı önleyici ve kontrol edici metodları tasarımda dikkate almak zorundadırlar. Batık MBR larda tıkanmayı önleyici birçok metod kullanılır. Bazı sistemlerde membranlar otomatik düzende, üretilen süzüntü kullanılarak, her dakikada bir, düzenli olarak geri yıkanırlar. Bu işlemle tıkanan porlar temizlenmeye çalışılır. Buradaki hedef kirlilik membranlara gevşek olarak tutunmuş materyallerdir. Geri yıkama prosesinde, önce yıkanacak modüldeki arıtım durdurulur, sonra basınçla bu sefer dıştan içe doğru (diğer bir deyimle akış yönü değiştirilir) membranlara saniyeler mertebesinde (yaklaşık sn) kademeli olarak su basılır. Burada kullanılan su ayrı tanklarda bu amaç için biriktirilen sistem süzüntüdür. Dolayısıyla, birinci temizleme metodu olan bu geri yıkamada her dakikada bir üretim durdurulup, toplam yaklaşık 1 dakikalık bir geri yıkama ile zaman kaybı olur. Her üretici firmanın kendine özgü geri yıkama metodu olsa da ana hatlarıyla metodlar benzerdir. Birinci temizleme metodunun yanı sıra, tıkanma derecesinin artıp sabit akı üretimi için gereken TMP nin arttığı durumlarda, ikinci temizleme metodu olarak (genellikle 3-7 gün de bir) kimyasalların eklendiği basınçlı süzüntü ile geri yıkama yapılır. Sitrik asit (ph düşürüp tortuları çözmek için) ve sodyum hipoklorür (organik veya mikrobiyolojik filmleri 477

16 parçalamak için) bu amaç için kullanılır. Bu temizlik yine otomatik gerçekleşip, birinci tur geri yıkamaya göre daha uzun sürede uygulanır (yaklaşık 30 saniyelik pulslardan 5-10 tane uygulanır ve membranlar bu pulslar arasında 1-2 dakika dinlendirilir). Kullanılan dozlar yaklaşık 250 mg/l klor ve 2,000 mg/l sitrik asit şeklindedir. Bu temizleme peryotu boyunca temizlenen membran modülü dakika servis dışı kalır. İkinci temizleme metodu da yetersiz kalıp sabit akı süzüntü üretimi için gerekli TMP artmaya devam ederse üçüncü tür temizleme metodu uygulanır. Bu uygulamada membran tankı servis dışına alınıp tank boşaltılır, membranlar ikinci temizlemede uygulanan kimyasal dozlardan daha yüksek dozlar içeren sitrik asitli ve sodyum hipoklorürlü süzüntü pulslarıyla yıkanır, daha sonra tank bu yüksek dozlu kimyasalları içeren süzüntü ile doldurulup membranlar batık halde 10 saat civarı beklenir. Bekleme sonunda düşük ph lı bu temizleme suyunu nötralize etmek için sodyum hidroksit tanka basılır, tank boşaltılır, ve bu su nihai bertaraf için atılır, veya tesis girişine geri gönderilir. Bu en yoğun temizleme metodudur ve prosese ve atıksu karakterine bağlı olarak yılda birkaç kez tekrarlanabilir. Küçük tesislerde, membranları kendi tankında bu kimyasallara batırmak yerine, membran kasetleri tankın üzerindeki hareketli vinç ile kaldırılıp, ayrı bir küçük bir tanka konulup, burada bu kimyasallara temizleme yapılabilir. Ancak büyük tesislerde bu işlem işletme ve personel açısından pratik olmayıp orjinal tankda temizleme daha uygundur. Büyük tesislerde bakım ve temizleme yapılsa bile tesis sürekli devrede kalabilmelidirler. Bu gereksinimi sağlamak için tanklar konvansiyonel hızlı kum filtre yapılarına benzer biçimde bir dizi hücrelere bölünebilir. Her tankı hücrelere bölmekle membranları tankdan çıkarmadan yerlerinde temizlemek, ve tüm tankı servis dışına çıkarmadan temizlik işlemini yapmak mümkün olur. Böyle bir düzenleme yararlı olabilirken, sistem tasarımı karmaşıklaşır. Örneğin, boru ve ekipman tesisatları tanklardaki farklı hücrelerin kontrolüne ve işletimine uygun olmalıdır ve hücrelerin izolasyonu, boşaltımı, ve tekrar doldurulması için gerekli mekanik tasarımların yapılması gerekir Maliyet ABD de inşa edilen MBR proseslerindeki maliyet hesabı tecrübelerine dayanarak yaklaşık 1 milyon galon-günlük (MGD, veya 3,780 m 3 /gün) debi için ilk yatırım maliyeti (tüm elektrik ve mekanik aksam ve tank inşaası dahil) yaklaşık 1,700,000 US$ dır (Referans: City of Redlands, California, ABD, Water Reclamation Facility Construction, designed by Carollo Engineers and CH2MHILL, ABD). Membran üretici firmaları membran kasetleri için 5 yıl civarı garanti vermektedirler. Temel işletim ve bakım masrafları elektrik ve kimyasallardır. 3. SONUÇLAR Membran bioreaktörleri atıksu arıtımında sıvı/katı ayrımının düşük-basınçlı membran filtrasyon konseptiyle yapıldığı askıda büyümeli biyolojik arıtma sistemleridir. Son 5-10 yıl içinde polimer endüstrisindeki hızlı gelişmeler ve membran maliyetlerindeki azalmalar neticesinde, MBR lar ekponansiyel bir artışla özellikle gelişmiş batı ülkelerinde atıksu arıtımı ve geri kazanımında uygulanmaya başlanmıştır. Atıksuların geri kullanımı ile hem tatlı su kaynaklarının tüketimi azaltılmakta hem de deşarj edilen arıtılmış atıksuların çevresel etkileri en aza indirilebilmektedir. Ürettiği içme suyu kalitesine yakın arıtılmış su ile MBR lar sadece zirai sulama için değil diğer birçok geri kullanım alanları için de uygulanabilir. MBR ların konvansiyonel aktif çamura göre birçok avantajı mevcuttur. MBR lardaki yüksek MLSS konsantrasyonundan dolayı gerekli hidrolik bekleme süresi azdır; bu da küçük reaktör hacmi ve ilk yatırım maliyetinde azalma anlamına gelir. Biyokütle ayrımı mikro- veya ultrafiltrasyon ile gerçekleştiği için aktif çamurun çökelebilme özelliğinden bağımsızdır; diğer bir deyimle son çökeltime ihtiyaç olmayıp çamur şişmesi, filamentli büyüme gibi çökeltim problemleri söz konusu olamaz. Yüksek MLSS konsantrasyonlarından dolayı sisteme fazla organik yükleme yapılabilir. MBR larda nitrifikasyon veya toksik organikler bağlamındaki işletme problemleriyle daha az karşılaşılır çünkü MBR larda konvansiyonel aktif çamura göre 478

17 daha fazla çamur yaşı (SRT) ile çalışılabilir. Yüksek SRT değerleri oluşan biyokütle miktarını da azaltır. MBR lar mükemmel bir fiziksel dezenfeksiyon sağlar. Çünkü biyolojik olarak arıtılmış su aynı tank içinde batık mikrofiltrasyon (gözenek çapı yaklaşık µm) veya ultrafiltrasyon (gözenek çapı yaklaşık µm) membranlarıyla vakum ile çekilip hemen hemen tüm protozoa ve bakteri (5-6 log giderim), ve 1-2 log virüs giderimi sağlanır. MBR prosesi biyolojik nutriyent giderimi için de uygundur. Bahsedilen avantajlar ve özellikle mikrofiltrasyon/ultrafiltrasyondan dolayı MBR larda çıkış suyu kalitesi konvansiyonel aktif çamur sistemlerinden çok daha iyidir. MBR larda elde edilen tipik çıkış suyu değerleri: BOİ < 2.0 mg/l; AKM < 2.0 mg/l; NH 3 -N < 1.0 mg/l (nitrifiye eden MBR larda); toplam fosfor < 0.1 mg/l (anaerobik zon eklenmesi ile); toplam azot < 3-10 mg/l (anoksik zon eklenmesi ile: denitrifikasyon); bulanıklık < 0.5 NTU. MBR da arıtma prosesi tek bir havuzda gerçekleştiği için sistem mekanik ve kontrol açıdan konvansiyonel sistemlere göre daha kompleksdir. Ancak, %100 otomasyon sayesinde işletim kolaylaşır. İşletim sırasında zamanla membran gözenekleri tıkanır ve arıtılmış su çekimi (akı) azalır, bunu engellemek için belirli aralıklarda basınçlı hava/su ve kimyasallarla gözenekler temizlenir. Tüm bu temizlik işlemi otomatik yapılır. ABD de inşa edilen MBR proseslerindeki maliyet hesabı tecrübelerine dayanarak yaklaşık 1 milyon galon-günlük (MGD, veya 3,780 m 3 /gün) debi için ilk yatırım maliyeti (tüm elektrik ve mekanik aksam ve tank inşaası dahil) yaklaşık 1,700,000 US$ dır. Membran üretici firmaları membran kasetleri için 5 yıl civarı garanti vermektedirler. Temel işletim ve bakım masrafları elektrik ve kimyasallardır. 4. REFERANSLAR Adham, S. and Gagliardo, P. (1998) Membrane Bioreactors for Water Repurification Phase I. Desalination Research and Development Program Report No. 34, U.S Department of Interior, Bureau of Reclamation, USA. California Department of Health Services (2000) Title 22 of the California Code of Regulations, USA. Chang, I.S., Bag, S.O. and Lee, C.H. (2001) Effects of Membrane Fouling on Solute Rejection during Membrane Filtration of Activated Sludge, Process Biochemistry, 36/8-9: Chang, I.S., Le-Clech, P., Jefferson, B., and Judd, S.J. (2002) Membrane Fouling in Membrane Bioreactors for Wastewater Treatment, Environ. Eng. Sci., 128/11: Cho, B.D. and Fane, A.G. (2002) Fouling Transients in Nominally Sub-critical Flux Operation of a Membrane Bioreactor, J. of Membrane Science, 209: Choo, K.H. and Lee, C.H. (1996) Effect of Anaerobic Digestion Broth Composition on Membrane Permeability, Water Science and Technology, 34: Cicek, N., Franco, J.P., Suidan, M.T., Urbain, V., and Manem, J. (1999a) Characterization and Comparison of a Membrane Bioreactor and a Conventional Activated Sludge System in the Treatment of Wastewater Containing High Molecular Weight Compounds, Water Environment Research, 71: Cicek, N., Dionysiou, D., Suidan, M.T., Ginestet, P., Audic, J.M. (1999b) Performance Deterioration and Structural Changes of a Ceramic Membrane Bioreactor due to Inorganic Abrasion, J. of Membrane Science, 163: Crawford, G., Thompson, D., Lozier, J., Daigger, G., and Fleischer, E. (2000) Membrane Bioreactors A Designer s Perspective, Proceedings of the Water Environment Federation Technical Symposia, Anaheim, California, USA. 479

18 Defrance, L., Jaffrin, M.Y., Gupta, B., Paullier, P., and Geaugey V. (2000) Contribution of Various Constituents of Activated Sludge to Membrane Bioreactor Fouling, Bioresource Technology, 73: Gander, M., Jefferson, B. and Judd, S. (2000) Aerobic MBRs for Domestic Wastewater Treatment: A Review with Cost Considerations, Separation and Purification, 18: Judd S.J. (2001) A Review of Fouling of Membrane Bioreactors in Sewage Treatment, School of Water Sciences, Cranfield University, UK. Judd S.J. (2002a) The Development of the Membrane Bioreactor Technology for Sewage Treatment in the UK, School of Water Sciences, Cranfield University, UK. Judd S.J. (2002b) Submerged Membrane Bioreactors: Flat Plate or Hollow Fibre?, Filtration and Separation, 39/5: Kim, J.S., Lee, C.H. and Chang, I.S. (2001) Effect of Pump Shear on the Performance of a Crossflow Membrane Bioreactor, Water Research, 35/9: Mayhew, M. and Stephenson, T. (1997) Low Biomass Yield Activated Sludge: A Review, Environmental Technology, 18: Shimizu Y., Shimodera, K.I. and Watanabe, A. (1993) Crossflow Microfiltration of Bacterial Cells, J. Fermentation and Bioengineering, 76: Stephenson, T., Brindle, K., Judd, S., and Jefferson, B. (2000) Membrane Bioreactors for Wastewater Treatment, ISBN , IWA Publishing, UK. U.S. Environmental Protection Agency (USEPA) (1992) Guidelines for Water Reuse, Washington, DC, USA. Van der Roest, H.F., Lawrence, D.P., and Van Bentem, A.G.N. (2002) Membrane Bioreactors for Municipal Wastewater Treatment, ISBN , IWA Publishing, UK. Water Environment Federation (2001) Membrane Bioreactors: Feasibility and Use in Water Reclamation, ISBN , Water Environment Research Foundation (WERF), USA. Wisniewski, C. and Grasmick, A. (1998) Floc Size Distribution in a Membrane Bioreactor and Consequences for Membrane Fouling, Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects, 138: Wisniewski, C., Grasmick, A. and Leon Cruz, A. (2000) Critical Particle Size in Membrane Bioreactors- Case of a Denitrifying Bacterial Suspension J. of Membrane Science, 178: Yoon, S.H., Kang, I.J. and Lee, C.H. (1999) Fouling of Inorganic Membrane and Flux Enhancement in Membrane- Coupled Anaerobic Reactor, Separation Science and Technology, 35/5: ZENON Environmental Inc. (2002) Oakville, Ontario, Kanada. 480

AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ

AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ Doç. Dr. Eyüp DEBİK 03.12.2013 GENEL BİLGİ Arıtmadan sorumlu mikroorganizmalar, sabit bir yatak üzerinde gelişirler. Aerobik biyofilm prosesleri : (1) batmamış biyofilm prosesler,

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı

BİYOLOJİK PROSESLERE GENEL BAKIŞ

BİYOLOJİK PROSESLERE GENEL BAKIŞ BİYOLOJİK PROSESLERE GENEL BAKIŞ Dr.Murat SOLAK Biyolojik Arıtma Yöntemleri Biyokimyasal reaksiyonlar neticesinde atık sudaki çözünmüş organik kirleticilerin uzaklaştırıldığı yöntemlerdir. BİYOPROSESLER

Detaylı

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ Korkut Kaşıkçı 1, Barış Çallı 2 1 Sistem Yapı İnşaat ve Ticaret A.Ş. 34805 Kavacık, İstanbul 2 Marmara Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu Speaker: Ercan Basaran, Uwe Späth LAR Process Analysers AG 1 Genel İçerik 1. Giriş 2. Proses optimizasyonu 3. İki optimizasyon

Detaylı

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI

İÇİNDEKİLER 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1. GİRİŞ 1.1. ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN PLANLAMA VE PROJELENDİRME ESASLARI 1.1.1. Genel 1.1.2. Atıksu Arıtma Tesislerinin Tasarım Süreci 1.1.3. Tasarım İçin Girdi (Başlangıç)

Detaylı

Vaka Çalışması MBR ve MBBR Proses lerinde Seramik Membran Uygulamaları

Vaka Çalışması MBR ve MBBR Proses lerinde Seramik Membran Uygulamaları Vaka Çalışması MBR ve MBBR Proses lerinde Seramik Membran Uygulamaları AKIN KAPLAN Teknik Debi Mühendislik İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. Dr. MARTIN KASCHEK ItN Nanovation A.G Giriş Su kaynaklarının korunması

Detaylı

Endüstriyel Su Arıtımına Uyarlanmış Çözümler

Endüstriyel Su Arıtımına Uyarlanmış Çözümler Endüstriyel Su Arıtımına Uyarlanmış Çözümler Michael Lyko Tarihçe Geleneği Olan Bir Partner 1 1 Tarihçe Geleneği Olan Bir Partner Wiesbaden da tam otomatik SPIRA-CEL spiral sarım üretim hattının işletmeye

Detaylı

ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI. Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı

ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI. Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı UZUN HAVALANDIRMALI AKTİF ÇAMUR SİSTEMİ Bu sistem Atıksularda bulunan organik maddelerin mikroorganizmalar

Detaylı

HACH LANGE. Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ

HACH LANGE. Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ HACH LANGE Evsel Atık Su Arıtma Tesisine Giriş Öncesi Endüstriyel Deşarjların İzlenmesi İSKİ Örneği HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ Metin BARAN Proje Müdürü 24 Eylül 2014 Hach Lange Dünya üzerinde birçok noktada

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı

Endüstride MBR Teknolojisi ile Atıksu Geri Kazanımı Örnekleri. Burcu Kaleli Öztürk Prof. Hulusi Barlas Anja Rach

Endüstride MBR Teknolojisi ile Atıksu Geri Kazanımı Örnekleri. Burcu Kaleli Öztürk Prof. Hulusi Barlas Anja Rach Endüstride MBR Teknolojisi ile Atıksu Geri Kazanımı Örnekleri Burcu Kaleli Öztürk Prof. Hulusi Barlas Anja Rach İçerik MICRODYN-NADIR ile ilgili genel bilgiler MBR teknolojisine genel bakış BIO-CEL MBR

Detaylı

ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ ADAPAZARI KENTSEL ATIKSU ARITMA TESĐSĐ ATIKSUYUNUN KARAKTERĐZASYONUNUN ĐNCELENMESĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ 1 Beytullah EREN, 1 Büşra SUROĞLU, 1 Asude ATEŞ, 1 Recep ĐLERĐ, 2 Rüstem Keleş ÖZET: Bu çalışmada,

Detaylı

ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI

ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI Doç. Dr. Eyüp DEBİK 18.11.2013 BİYOLOJİK ARITMA ÜNİTELERİ AKTİF ÇAMUR Biyolojik arıtma, atıksuda bulunan organik kirleticilerin, mikroorganizmalar tarafından besin ve enerji

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MEMBRAN BİYOREAKTÖRÜ İLE (MBR) EVSEL ATIKSU ARITIMI

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MEMBRAN BİYOREAKTÖRÜ İLE (MBR) EVSEL ATIKSU ARITIMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MEMBRAN BİYOREAKTÖRÜ İLE (MBR) EVSEL ATIKSU ARITIMI NEVZAT ÖZGÜ YİĞİT Danışman: Doç. Dr. Mehmet KİTİŞ II. Danışman: Doç. Dr. Özer ÇINAR DOKTORA

Detaylı

ZEKERİYAKÖY ARIKÖY SİTESİ

ZEKERİYAKÖY ARIKÖY SİTESİ ZEKERİYAKÖY ARIKÖY SİTESİ EVSEL ATIKSU ARITMA TESİSİ TEKNİK ŞARTNAMESİ HAZİRAN - 2014 1. TEKNİK HUSUSLAR : Proje yapımında 2014/07 Sayılı ve 04/03/2014 tarihli Atıksu Antma /Derin Deniz Desarjı Tesisi

Detaylı

Kentsel Atıksu Yönetimi

Kentsel Atıksu Yönetimi T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK K BAKANLIĞI Kentsel Atıksu Yönetimi Buğçe e DOĞAN ÇİMENTEPE Çevre ve Şehircilik Uzmanı Çevre Yönetimi Y Genel MüdürlM rlüğü 07-10 Haziran 2012 - İstanbul Sunumun İçeriği Bakanlığımızın

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER 9 ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ NDE KİMYASAL PROSESLER 1. Koagülasyon- Flokülasyon Prosesleri 2. Elektrokoagülasyon Prosesi 3. Kimyasal Çöktürme Prosesleri 4. Su Yumuşatma Prosesleri 5. Adsorpsiyon Prosesleri 6.

Detaylı

ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ

ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ Bölgemiz I. Kısım Atıksu Arıtma Tesisi (yatırım bedeli 15 milyon $) 1995 yılında, II. Kısım Atıksu Arıtma Tesisi ( yatırım bedeli 8 milyon

Detaylı

ARITMA ÇAMURLARININ YOĞUNLAġTIRILMASI VE SU ALMA ĠġLEMLERĠ

ARITMA ÇAMURLARININ YOĞUNLAġTIRILMASI VE SU ALMA ĠġLEMLERĠ Tekirdağ Ġli Arıtma Çamurlarının Değerlendirilmesi ÇalıĢtayı, 17 Ocak 2011 ARITMA ÇAMURLARININ YOĞUNLAġTIRILMASI VE SU ALMA ĠġLEMLERĠ Prof.Dr. AyĢe FĠLĠBELĠ Dokuz Eylül Üniversitesi, Çevre Mühendisliği

Detaylı

Membran Teknolojilerinin Su Yönetiminde Sağladığı Faydalar

Membran Teknolojilerinin Su Yönetiminde Sağladığı Faydalar Membran Teknolojilerinin Su Yönetiminde Sağladığı Faydalar İsmail Koyuncu 1,2, Serkan Güçlü 1,2, Türker Türken 1,2, Derya İmer 1,2 1 İstanbul Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, İTÜ Ayazağa

Detaylı

1. Çamur Susuzlaştırma

1. Çamur Susuzlaştırma TARİH: 11.03.2015 1. Çamur Susuzlaştırma Çamurun su içeriğinin azaltılması için uygulanan fiziksel bir işlemdir. Çamurun katı madde miktarının artırılması akabinde gelen arıtma ünitelerinde kullanılacak

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ (ÇMG) DERSĠ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ (ÇMG) DERSĠ KONYA ÜNĠVERSĠTESĠ ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠNE GĠRĠġ (ÇMG) DERSĠ Doç. Dr. Senar AYDIN Necmettin Erbakan Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü 17.12.2015 1 2 o Evsel, endüstriyel,

Detaylı

Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar.

Bu birikintilerin giderilmesi için uygun kimyasallarla membranlar zaman içinde yıkanarak tekrar eski verimine ulaştırılırlar. VIIPOL CKS MEMBRAN TEMİİZLEME PROSEDÜRÜ 1.Giriş : Ne kadar iyi bir ön arıtma yapılırsa yapılsın, çalışan bir ters ozmoz ( RO ) sisteminde zaman içinde hamsu içinde bulunan ve ön arıtmadan geçebilen kolloidler,

Detaylı

ARDIŞIK KESİKLİ REAKTÖRDE AKTİF ÇAMURUN ÇÖKELEBİLİRLİĞİNE SICAKLIĞIN ETKİSİ. Engin GÜRTEKİN 1, *

ARDIŞIK KESİKLİ REAKTÖRDE AKTİF ÇAMURUN ÇÖKELEBİLİRLİĞİNE SICAKLIĞIN ETKİSİ. Engin GÜRTEKİN 1, * Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 25 (1-2) 99-17 (29) http://fbe.erciyes.edu.tr/ ISSN 112-2354 ARDIŞIK KESİKLİ REAKTÖRDE AKTİF ÇAMURUN ÇÖKELEBİLİRLİĞİNE SICAKLIĞIN ETKİSİ Engin GÜRTEKİN

Detaylı

YEMEKLİK YAĞ SANAYİ PROSES ATIKSULARININ KİMYASAL - BİYOLOJİK ARITIMI

YEMEKLİK YAĞ SANAYİ PROSES ATIKSULARININ KİMYASAL - BİYOLOJİK ARITIMI YEMEKLİK YAĞ SANAYİ PROSES ATIKSULARININ KİMYASAL - BİYOLOJİK ARITIMI İ.ÖZTÜRK*' t- Y.ÖZTAŞKENT**/ A.KEÇECİ*** * ÎTÜ İnşaat Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü ** ARTAŞ A.Ş., Cihannuma Mah.Bostancıbaşı

Detaylı

Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi

Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi Nevin Yağcı, Işıl Akpınar İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Çevre

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRMA. 09 Aralık 2013. Doç. Dr. Eyüp DEBİK

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRMA. 09 Aralık 2013. Doç. Dr. Eyüp DEBİK YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRMA Doç. Dr. Eyüp DEBİK 09 Aralık 2013 1 Arıtma Çamuru Nedir? Atıksu arıtma işlemleri sonucu oluşan arıtma çamurları, uygulanan arıtma

Detaylı

ĐSTANBUL TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ PĐLOT ÖLÇEKLĐ BATIK MEMBRAN SĐSTEMLERĐ ĐLE ĐÇME SUYU ARITIMI. YÜKSEK LĐSANS TEZĐ Müge AKDAĞLI

ĐSTANBUL TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ PĐLOT ÖLÇEKLĐ BATIK MEMBRAN SĐSTEMLERĐ ĐLE ĐÇME SUYU ARITIMI. YÜKSEK LĐSANS TEZĐ Müge AKDAĞLI ĐSTANBUL TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ FEN BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ PĐLOT ÖLÇEKLĐ BATIK MEMBRAN SĐSTEMLERĐ ĐLE ĐÇME SUYU ARITIMI YÜKSEK LĐSANS TEZĐ Müge AKDAĞLI Anabilim Dalı : Çevre Mühendisliği Programı : Çevre Bilimleri

Detaylı

Atıksuların Arıtılması Dersi CEV411

Atıksuların Arıtılması Dersi CEV411 5. Hafta Atıksuların Arıtılması Dersi CEV411 Aktif Çamur Sistemleri, Organik Karbon, Biyolojik Azot ve Fosfor Giderimi - Aktif Çamur Prosesi- II - 1 Kapsam Tokat-Yeşilırmak 1. Deşarj Standartları 2. Biyolojik

Detaylı

Proses Analizörleri ile Atıksu Arıtma Tesislerinde Enerji Verimli Kontrol Örnek Uygulamaları /

Proses Analizörleri ile Atıksu Arıtma Tesislerinde Enerji Verimli Kontrol Örnek Uygulamaları / October 2, 2009_HACH LANGE United for Water Quality_page 1 HACH LANGE United for Water Quality Proses Analizörleri ile Atıksu Arıtma Tesislerinde Enerji Verimli Kontrol Örnek Uygulamaları / Beispiele von

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 10. Endüstriyel Çamur Arıtımı Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Giriş Sıvı atıkların arıtılmasındaki en önemli nokta askıda veya çözünmüş katıların giderimidir. Sıvıdan

Detaylı

ATIKSU ARITMA SİSTEMLERİ

ATIKSU ARITMA SİSTEMLERİ MAKİNA-İNŞAAT-ÇEVRE SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ. ATIKSU ARITMA SİSTEMLERİ Gaziteknik-Waterline Atıksu Arıtma sistemleri evsel ve endüstriyel atıksuların arıtılmasında kullanılmak üzere prosese göre projelendirilmektedir.

Detaylı

WASTEWATER TREATMENT PLANT DESIGN

WASTEWATER TREATMENT PLANT DESIGN ATIKSU ARITMA TEKNOLOJİLERİ Doç. Dr. Güçlü İNSEL İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Arıtma Hedefleri 1900 lerden 1970 lerin başına kadar Yüzücü ve askıda maddelerin giderilmesi Ayrışabilir organik madde arıtılması

Detaylı

Endüstriyel Su Arıtımı Çözümleri. Anja Rach

Endüstriyel Su Arıtımı Çözümleri. Anja Rach Endüstriyel Su Arıtımı Çözümleri Anja Rach Tarihçe Geleneği Olan Bir Partner 1 Tarihçe Geleneği Olan Bir Partner Wiesbaden da tam otomatik SPIRA-CEL spiral sarım üretim hattının işletmeye alınması MICRODYN-NADIR

Detaylı

SU VERİMLİLİĞİ 16.12.2015

SU VERİMLİLİĞİ 16.12.2015 SU VERİMLİLİĞİ UYGULAMALARI 16.12.2015 E R K A N P E T E K A L ÇEVRE MÜHENDİSİ DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 1987 epetekal@egeseramik.com EGE SERAMİK GENEL GÖRÜNÜŞ EGE SERAMİK UYDU GÖRÜNTÜSÜ EGE SERAMİK ATIK

Detaylı

1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri

1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri 1. GİRİŞ 1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri 1-1 1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları (I) Su Kirliliği

Detaylı

GEBZE PLASTİKÇİLER ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ İnönü Mahallesi Balçık Köyü Yolu Üzeri Gebze / KOCAELİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ

GEBZE PLASTİKÇİLER ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ İnönü Mahallesi Balçık Köyü Yolu Üzeri Gebze / KOCAELİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ GEBZE PLASTİKÇİLER ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ İnönü Mahallesi Balçık Köyü Yolu Üzeri Gebze / KOCAELİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ MERKEZİ ATIKSU ARITMA TESİSİ FAALİYETİ İŞ AKIM ŞEMASI VE PROSES ÖZETİ 1 1. İŞLETME

Detaylı

ATIKSU ARITIMININ ESASLARI

ATIKSU ARITIMININ ESASLARI ATIKSU ARITIMININ ESASLARI Evsel, Endüstriyel Atıksu Arıtımı ve Arıtma Çamurlarının Kontrolü Prof. Dr. İzzet ÖZTÜRK Dr. Hacer TİMUR Dr. Ufuk KOŞKAN 1. ATIKSU MİKTAR VE ÖZELLİKLERİ... 1 1.1. Atıksu Akımının

Detaylı

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU Doç.Dr. K.Süleyman YİĞİT*, Mustafa GÜNDÜZ**, Gülay ŞERİT** Yrd.Doç.Dr. Mustafa YEĞİN*, Muhammet SARAÇ** İlhan BAYRAM***, Ünal BOSTAN***, Hakan PİR**

Detaylı

GESU ARITMA. Arıtma Prosesleri ve Örnek Tesisler Kataloğu. arıtmada güven ve tecrübe... ÇEVRE TEKNOLOJ LER

GESU ARITMA. Arıtma Prosesleri ve Örnek Tesisler Kataloğu. arıtmada güven ve tecrübe... ÇEVRE TEKNOLOJ LER GESU ARITMA ÇEVRE TEKNOLOJ LER arıtmada güven ve tecrübe... Arıtma Prosesleri ve Örnek Tesisler Kataloğu Şirket Tarihçesi Dünyada giderek artan nüfusla birlikte gelişen teknoloji ve hızlı sanayileşme,

Detaylı

ATIKSU ARITMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI

ATIKSU ARITMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIKSU ARITMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI 2007 yılı içerisinde Atıksu Arıtma Dairesi Başkanlığı nca 6 adet atıksu arıtma tesisi işletilmiştir. ÇİĞLİ ATIKSU ARITMA TESİSİ İzmir Büyük Kanal Projesi nin son noktası

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

İller Bankası A.Ş. Proje Dairesi Başkanlığı İçme Suyu Arıtma Proje Grubu

İller Bankası A.Ş. Proje Dairesi Başkanlığı İçme Suyu Arıtma Proje Grubu Şehnaz ÖZCAN Çevre Mühendisi Teknik Uzman Sevtap Çağlar Çevre Mühendisi Müdür İller Bankası A.Ş. Proje Dairesi Başkanlığı İçme Suyu Arıtma Proje Grubu İÇERİK Giriş Mevcut içmesuyu durumu Projenin amacı

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf tadır

Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf tadır 11.04.2012 Proses Analizörlü Arıtma Tesislerinde Enerji Optimizasyonu Olanakları ve Sınırları HACH LANGE TÜRKİYE OFİSİ Aytunç PINAR Satış Müdürü Hach Lange Berlin de üretim yapar & Avrupa merkezi Düsseldorf

Detaylı

Bursa OSB Atıksu Arıtma Tesisi

Bursa OSB Atıksu Arıtma Tesisi Bursa OSB Atıksu Arıtma Tesisi Açıklama: Bu çalışmada, konu atıksu arıtma çamurlarının en ekonomik şekilde uzun süreli ve problemsiz bir işletme ile susuzlaştırılması amacıyla HUBER Burgu Pres (Screw Press)

Detaylı

TEBLİĞ. b) 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 4 ve 38 inci maddeleri,

TEBLİĞ. b) 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 4 ve 38 inci maddeleri, 14 Aralık 2011 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28142 Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

SU VE ATIKSU. ipsum GERİ KAZANIMI

SU VE ATIKSU. ipsum GERİ KAZANIMI SU VE ATIKSU lorem ARITIMI & ipsum GERİ KAZANIMI ekosistem mühendislik Kalıcı çözümler Ekosistem Mühendislik, geniş bir yelpazede Endüstriyel ve Evsel atıksu, içmesuyu, proses suyu arıtma ve geri kazanımı

Detaylı

Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus

Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus Yüksek kapasiteli boyler Modul-plus Temiz kullanım sıcak suyu için doğru seçim 1 Neden Modul-plus? Modul Plus, tüm dünyada otel renovasyonları için temiz sıcak su üretiminde ilk tercihtir. Spor tesislerinde,

Detaylı

Meyve Suyu Atıksuyunun Sentezlenen Farklı Membranlar ile Membran Biyoreaktörde Arıtımı

Meyve Suyu Atıksuyunun Sentezlenen Farklı Membranlar ile Membran Biyoreaktörde Arıtımı Meyve Suyu Atıksuyunun Sentezlenen Farklı Membranlar ile Membran Biyoreaktörde Arıtımı Yüksek Çevre Mühendisi Sevgi Güneş Durak Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Prof. Dr. Neşe Tüfekci

Detaylı

YAĞMUR SUYU (YAPRAK) FİLTRESİ YAĞMUR SUYU TOPLAMA

YAĞMUR SUYU (YAPRAK) FİLTRESİ YAĞMUR SUYU TOPLAMA YAĞMUR SUYU (YAPRAK) FİLTRESİ YAĞMUR SUYU TOPLAMA NASIL ÇALIŞIR? YAĞMUR SUYU NASIL TOPLANIR? Başta çatılar olmak üzere, açık alanlar otoparklar, yollar ve drenaj borularından toplanabilir. NERELERDE KULLANILIR?

Detaylı

FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES

FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES FTALİK ASİT ESTER İÇEREN ATIKSULARDAN TEMİZ ÜRETİM TEKNOLOJİSİ İLE SU VE ALKOL GERİ KAZANIMI İÇİN HİBRİT BİR PROSES Prof. Dr. Bülent KESKİNLER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Çevre Müh. Böl. Öğretim üyesi

Detaylı

ÇEV-401/A DERS TANITIM FORMU

ÇEV-401/A DERS TANITIM FORMU İht. Seçmeli 3 : A Paketi : - End. Atıksuların Arıtılması - Arıtma Çamurlarının Stabilizasyonu - Deniz Deşarjı B Paketi : - Tehlikeli Atıklar - ÇED - End. Katı Atıklar Bölüm Adı Çevre Mühendisliği Ders

Detaylı

10 Mart 2015 SALI Resmî Gazete Sayı : 29291 TEBLİĞ

10 Mart 2015 SALI Resmî Gazete Sayı : 29291 TEBLİĞ 10 Mart 2015 SALI Resmî Gazete Sayı : 29291 TEBLİĞ Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA TEBLİĞ MADDE 1 14/12/2011

Detaylı

İZSU - Halilbeyli Atıksu Arıtma Tesisi

İZSU - Halilbeyli Atıksu Arıtma Tesisi İZSU - Halilbeyli Atıksu Arıtma Tesisi Açıklama: Bu çalışmada, konu atıksu arıtma çamurlarının en ekonomik şekilde uzun süreli ve problemsiz bir işletme ile susuzlaştırılması amacıyla HUBER Burgu Pres

Detaylı

KURUMSAL HAKKIMIZDA YÖNETİCİLER ÜRETİM KALİTA POLİTİKAMIZ HİZMETLERİMİZ STS ARITMA SİSTEMLERİ ARITMA TESİSLERİ

KURUMSAL HAKKIMIZDA YÖNETİCİLER ÜRETİM KALİTA POLİTİKAMIZ HİZMETLERİMİZ STS ARITMA SİSTEMLERİ ARITMA TESİSLERİ KURUMSAL HAKKIMIZDA STS ARITMA SİSTEMLERİ Çevre sağlığının ve doğal zenginliklerin korunmasına verilen önemin giderek arttığı günümüz şartlarında, bilinçli ve yetkin kadrosu ile bu doğrultuda hizmet etmek

Detaylı

KAYSERİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ATIKSU ARITMA TESİSİ

KAYSERİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ATIKSU ARITMA TESİSİ KAYSERİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ATIKSU ARITMA TESİSİ Yakup GÜLTEKİN Çevre Yönetim Müdürü 26.05.2016 Hidrolik Kapasite Debi Günlük Ort. m 3 /gün Saatlik Ort. m 3 /h Minimum Kuru Hava m 3 /h Maksimum Kuru

Detaylı

1201806 ATIKSU ARITIMI YILİÇİ UYGULAMASI (1+2) Bahar 2012

1201806 ATIKSU ARITIMI YILİÇİ UYGULAMASI (1+2) Bahar 2012 1201806 ATIKSU ARITIMI YILİÇİ UYGULAMASI (1+2) Bahar 2012 Çevre Mühendisliği Bölümü Selçuk Üniversitesi Dersin Öğretim Üyesi: Prof.Dr. Ali BERKTAY Tel. 2232093 e-mail: aberktay@selcuk.edu.tr Doç.Dr. Bilgehan

Detaylı

sektörün en iyileriyle hep yanınızda...

sektörün en iyileriyle hep yanınızda... sektörün en iyileriyle hep yanınızda... FİLTRASYON SİSTEMLERİ YUMUŞATMA SiSTEMLERi Yüzey borulamalı Multi Yüzey borulamalı Media Filtreler, 20 m 3 / Aktif Karbon filtreler saat ve üzeri kapasitelerde,

Detaylı

AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile. Rehabilite Sistemleri

AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile. Rehabilite Sistemleri AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile Kirletilmiş Suları Rehabilite Sistemleri AyDo Süper İyonize Su Teknolojisi www.ayhandoyuk.com.tr Nisan 2015 www.ayhandoyuk.name www.aydowater.com.tr www.aydosu.com

Detaylı

Suyun Tekrar Kullanımı ve Isı Geri Kazanımı için HUBER çözümleri

Suyun Tekrar Kullanımı ve Isı Geri Kazanımı için HUBER çözümleri WASTE WATER Solutions Suyun Tekrar Kullanımı ve Isı Geri Kazanımı için HUBER çözümleri Binalar için komple çözümler Gri su arıtımı ve suyun geri kazanımı Bir bütün olarak atıksu arıtma ve yeniden değerlendirme

Detaylı

Şartlarında Bakteriyel İnaktivasyon Sürecinin İndikatör

Şartlarında Bakteriyel İnaktivasyon Sürecinin İndikatör İçme-Kullanma Suları için Farklı Dezenfeksiyon Şartlarında Bakteriyel İnaktivasyon Sürecinin İndikatör Organizmalar için İncelenmesi İ.Ethem KARADİREK, Selami KARA, Özge ÖZEN, Oğuzhan GÜLAYDIN, Ayşe MUHAMMETOĞLU

Detaylı

GÜÇLÜ ENDÜSTRİYEL ÇÖZÜMLER İNŞAAT, ENDÜSTRİ A.Ş. www.tematas.com

GÜÇLÜ ENDÜSTRİYEL ÇÖZÜMLER İNŞAAT, ENDÜSTRİ A.Ş. www.tematas.com GÜÇLÜ ENDÜSTRİYEL ÇÖZÜMLER www.tematas.com İNŞAAT, ENDÜSTRİ A.Ş. TEMATAŞ; 20 yılı aşkın tecrübeye sahip teknik kadrosu, profesyonel yönetim anlayışı ile işveren ve çalışan memnuniyetini sağlamayı kendisine

Detaylı

Tehlikeli Atıklar ve Kontrolü. Tehlikeli Atıkların Arıtılması

Tehlikeli Atıklar ve Kontrolü. Tehlikeli Atıkların Arıtılması Tehlikeli Atıklar ve Kontrolü Tehlikeli Atıkların Arıtılması Atık Suların Arıtılması Atık sudaki kirleticilerin arıtılması için kullanılan metodları genel olarak 3ana başlık altında toplamak mümkündür.

Detaylı

Mevcut durum Kazan Köyü nde kurulmuş olan Biyodisk Teknolojisi Arıtma Tesisinde, 600 eşdeğer kişiden kaynaklanmakta olan atıksular arıtılmaktadır.

Mevcut durum Kazan Köyü nde kurulmuş olan Biyodisk Teknolojisi Arıtma Tesisinde, 600 eşdeğer kişiden kaynaklanmakta olan atıksular arıtılmaktadır. ÖRNEK PROJE ASKİ Ankara İli Kazan İlçesine bağlı Pazar Köyü 600 kişi kapasiteli Dönen Biyolojik Disk (DBD) prensibi ile çalışan Paket biyolojik atıksu arıtma tesisi 0.37 kw motor-redüktör ile aylık kişi

Detaylı

Çevreye Zarar Veren Tekstil Atıksularının Arıtım Çalışmaları

Çevreye Zarar Veren Tekstil Atıksularının Arıtım Çalışmaları Çevreye Zarar Veren Tekstil Atıksularının Arıtım Çalışmaları *1 Kadir ÖZAN, 2 Ulküye Dudu GUL, 3 Caglayan ACIKGOZ *1 Pazaryeri Vocational School, University of Bilecik Seyh Edebali, Bilecik, Turkey 2 Vocational

Detaylı

TEKSTĐL ENDÜSTRĐSĐ ATIKSUYUNUN ARDIŞIK KESĐKLĐ BĐYOREAKTÖR (AKR) ĐLE ARITILMASINDA OPTĐMUM ŞARTLARININ BELĐRLENMESĐ

TEKSTĐL ENDÜSTRĐSĐ ATIKSUYUNUN ARDIŞIK KESĐKLĐ BĐYOREAKTÖR (AKR) ĐLE ARITILMASINDA OPTĐMUM ŞARTLARININ BELĐRLENMESĐ TEKSTĐL ENDÜSTRĐSĐ ATIKSUYUNUN ARDIŞIK KESĐKLĐ BĐYOREAKTÖR (AKR) ĐLE ARITILMASINDA OPTĐMUM ŞARTLARININ BELĐRLENMESĐ Yasemin DAMAR, Burcu KIZILTAŞ, Recep ĐLERĐ ÖZET Yapılan çalışmanın amacı; bir sentetik

Detaylı

NEDEN GRİ SU? GRİ SU NEDİR?

NEDEN GRİ SU? GRİ SU NEDİR? NEDEN GRİ SU? GRİ SU NEDİR? Evlerde tuvaletlerden gelen atık sular dışında üretilen tüm atık suya Gri su denir. Gri su kaynakları çamaşır makineleri, çamaşırhaneler, duşlar, bulaşık makineleri, lavabolar

Detaylı

Sağlıklı bir çevre için temiz su. Martin Systems AG

Sağlıklı bir çevre için temiz su. Martin Systems AG Sağlıklı bir çevre için temiz su Martin Systems AG Biz, standartlara uymuyor, bizzat onları belirliyoruz! Martin Systems AG Su, yaşamın en temel ihtiyacıdır. MARTIN Systems, siclaro serisindeki membran

Detaylı

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri

Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri i Ekolojik Yerleşimlerde Atık Yönetiminin Temel İlkeleri Ekoljik yerleşimler kaynakların kullanımında tutumludur. Atık Yönetimi ve geri dönüşüm bu yerleşimlerde kaynak yönetiminin ayrılmaz bir bileşenidir.

Detaylı

JFIZIKSEL ARITIM. Çevre Y, Müh, Perihan EKİCİ Ç.İL Müh. Mim, Fak, Çevre Müh.Böl. Balcalı / ADANA

JFIZIKSEL ARITIM. Çevre Y, Müh, Perihan EKİCİ Ç.İL Müh. Mim, Fak, Çevre Müh.Böl. Balcalı / ADANA JFIZIKSEL ARITIM Çevre Y, Müh, Perihan EKİCİ Ç.İL Müh. Mim, Fak, Çevre Müh.Böl. Balcalı / ADANA Atıksu antma tesislerinde üç grup temel işlem ve süreç vardır. Bunlar : _ Fiziksel işlemler Kimyasal süreçler

Detaylı

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ

BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ BİYOLOJİK ARITMA DENEYİMLERİ Kütahya Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi, İller Bankası nca 1985 yılında projelendirilmiş, 1992 yılında çalışmaya başlamıştır. Şehir merkezinin evsel nitelikli atıksularını

Detaylı

ARITMA SİSTEMİ. Yeni tesislere ve eski tesislerin. modernizasyonuna yönelik. tam organik atık su arıtma

ARITMA SİSTEMİ. Yeni tesislere ve eski tesislerin. modernizasyonuna yönelik. tam organik atık su arıtma ARITMA SİSTEMİ Orijinal! Yeni tesislere ve eski tesislerin modernizasyonuna yönelik tam organik atık su arıtma Ssb Küçük arıtma sistemi AQuato stabi-kom AQUATO STABI-KOM Yeni nesil küçük arıtma sistemleri!

Detaylı

Su ve Atıksu Arıtımında Membran Teknolojileri Prof. Dr. İsmail Koyuncu

Su ve Atıksu Arıtımında Membran Teknolojileri Prof. Dr. İsmail Koyuncu Su ve Atıksu Arıtımında Membran Teknolojileri Prof. Dr. İsmail Koyuncu Müdür Su Temini Yöntemleri Desalinasyon Atıksu geri kazanımı Mevcut İçme ve Kullanma Suyu Sistemleri Havzalar arası su transferi Membran

Detaylı

SIVI ATIKLAR. Dr. Sema ÜÇPINAR 5.2.2003

SIVI ATIKLAR. Dr. Sema ÜÇPINAR 5.2.2003 SIVI ATIKLAR Dr. Sema ÜÇPINAR 5.2.2003 Nüfus ve sanayi artışı Hızlı, düzensiz ve kontrolsüz kentleşme İşsizlik Doğal kaynakların hızla tüketimi Altyapı sorunları Tablo I 1995 2000 Toplam Belediye Sayısı

Detaylı

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER Teknoloji Alanı: Su Kaynaklarında Kirliliğinin Önlenmesi ve Kontrolü Hedef 2: Bu bakterilerin ve ortamından alınma tekniklerinin geliştirilmesi Hedef 3: Kontamine bakterinin etkisiz hale getirilme yöntemlerinin

Detaylı

Kaybettiğiniz suyu GERİ KAZANIN!..

Kaybettiğiniz suyu GERİ KAZANIN!.. Kaybettiğiniz suyu GERİ KAZANIN!.. Gri Su Geri Kazanım Sistemi İle %40-%80 oranında tasarruf edin. Çevre ve Yenilenebilir Enerji Teknolojileri Ltd. Şti. Gri Su Nedir? Foseptik atığı içermeyen, duş, küvet

Detaylı

Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi Aşamasında Teknik Yaklaşımlar

Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi Aşamasında Teknik Yaklaşımlar Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi Aşamasında Teknik Yaklaşımlar Doç. Dr. H. Güçlü İNSEL İstanbul Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü IV. OSB ÇEVRE ZİRVESİ, 26-28 Mayıs 2016, Crown

Detaylı

Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları

Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları Meyve Suyu Üretiminde Ozmotik Destilasyon ve Membran Destilasyon Uygulamaları Çok aşamalı vakum evaporasyon düzenekleri flavor kaybı ( pişmiş tat) renk bozulmaları besin öğeleri kaybı DONDURARAK KONSANTRASYON

Detaylı

BİYOLOJİK YÖNTEMLE ARITILAN KENTSEL ATIK SULARIN YENİDEN KULLANIMI İÇİN NANOFİLTRASYON (NF) YÖNTEMİNİN UYGULANMASI

BİYOLOJİK YÖNTEMLE ARITILAN KENTSEL ATIK SULARIN YENİDEN KULLANIMI İÇİN NANOFİLTRASYON (NF) YÖNTEMİNİN UYGULANMASI BİYOLOJİK YÖNTEMLE ARITILAN KENTSEL ATIK SULARIN YENİDEN KULLANIMI İÇİN NANOFİLTRASYON (NF) YÖNTEMİNİN UYGULANMASI Samuel BUNANI a, Eren YÖRÜKOĞLU a, Gökhan SERT b, Ümran YÜKSEL a, Mithat YÜKSEL c, Nalan

Detaylı

PATATES İŞLEME ENDÜSTRİSİ ATIKSULARININ İKİ KADEMELİ BİYOLOJİK ARITIMI

PATATES İŞLEME ENDÜSTRİSİ ATIKSULARININ İKİ KADEMELİ BİYOLOJİK ARITIMI ARAŞTIRMA SKKD Cilt 13 Sayı 1 sh. 1-9, 23 PATATES İŞLEME ENDÜSTRİSİ ATIKSULARININ İKİ KADEMELİ BİYOLOJİK ARITIMI İ. ÖZTÜRK 1, E.B. GENÇSOY 1, A.F. AYDIN 1, Y. KIRMIZI 2 ve Z. EKER 3 1 İstanbul Teknik Üniversitesi,

Detaylı

Tunceli Evsel Atıksu Arıtma Tesisinin Arıtma Etkinliğinin Değerlendirilmesi

Tunceli Evsel Atıksu Arıtma Tesisinin Arıtma Etkinliğinin Değerlendirilmesi MAKÜ FEBED ISSN Online: 1309-2243 http://febed.mehmetakif.edu.tr Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 4 (2): 24-29 (2013) Araştırma Makalesi / Research Paper Tunceli Evsel Atıksu

Detaylı

Sizin için yapabileceklerimiz

Sizin için yapabileceklerimiz Türkiye de henüz gelişme aşamasında olan Biyolojik gölet/havuz sistemlerinin en yetkin ve deneyimli uzmanları tarafından kurulan Bioart, kısa sürede hayata geçirdiği dev projelerle sektörünün öncü kuruluşu

Detaylı

NITRON MG SERİSİ MEMBRAN AZOT JENERATÖRLERİ

NITRON MG SERİSİ MEMBRAN AZOT JENERATÖRLERİ Verimli membran teknolojisi Dünyanın en iyi geçirgenlik (permeability) özelliğine sahip membranları % 95 - % 99.5 arasında azot safiyeti Az sayıda hareketli parça NITRON MG SERİSİ MEMBRAN AZOT JENERATÖRLERİ

Detaylı

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ Ön çöktürme havuzlarında normal şartlarda BOİ 5 in % 30 40 ı, askıda katıların ise % 50 70 i giderilmektedir. Ön çöktürme havuzunun dizaynındaki amaç, stabil (havuzda

Detaylı

Hakkımızda. bir deneyden yenilikçi bir şirkete..

Hakkımızda. bir deneyden yenilikçi bir şirkete.. Hakkımızda Başlangıç, Enes Kutluca, evinin garajında atık su arıtımı için alternatif teknoloji üzerinde çalışmaya başladı ve bu ARGE periyodu birkaç yıl boyunca sürdü. Gelişme, Enes Kutluca ve Enver Mısırlı

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Onur ORTATEPE EVSEL NİTELİKLİ ATIKSULARIN AEROBİK VE ANAEROBİK ŞARTLAR ALTINDA, AZOT VE FOSFOR GİDERİM VERİMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÇEVRE

Detaylı

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir.

FINEAMIN 06 kullanılan kazan sistemlerinin blöfleri yalnızca ph ayarlaması yapılarak sorunsuzca kanalizasyona dreyn edilebilir. Kazan Kimyasalları FINEAMIN 06 Demineralize su kullanlan, yüksek basınçlı buhar sistemleri için korozyon ve kireçlenmeyi önleyici kimyasal Kullanıcı ve Çevre Dostu: FINEAMIN 06, doğada hemen hemen tümüyle

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI TESİSE KABUL EDİLECEK ATIKLAR VE KODLARI 01 03 09 01 03 07 dışındaki alüminyum oksit üretiminden çıkan kırmızı çamur 01 04 10 01 04 07 dışındaki tozumsu ve pudramsı atıklar 01 05 04 Temizsu sondaj ı ve

Detaylı

www.ceyka.com.tr KİMYA SANAYİ VE DIŞ TİC.LTD.ŞTİ.

www.ceyka.com.tr KİMYA SANAYİ VE DIŞ TİC.LTD.ŞTİ. KİMYA SANAYİ Ceyka çevre teknolojileri ve kimya konusunda hizmet veren bir mühendislik, danışmanlık ve dış ticaret firmasıdır. Firmamız konusunda uzman uluslararası firmalarla işbirliği içinde endüstriyel

Detaylı

SU VE ATIKSU ARITIMINDA İLERİ ARITMA TEKNOLOJİLERİ- ARITILMIŞ ATIKSULARIN GERİ KULLANIMI

SU VE ATIKSU ARITIMINDA İLERİ ARITMA TEKNOLOJİLERİ- ARITILMIŞ ATIKSULARIN GERİ KULLANIMI SU VE ATIKSU ARITIMINDA İLERİ ARITMA TEKNOLOJİLERİ- ARITILMIŞ ATIKSULARIN GERİ KULLANIMI T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Görevlisi Eğitimi Ders Notları Doç.Dr. Mehmet KİTİŞ Yrd.Doç.Dr. Nevzat Özgü

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler

Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler Die technische Anlagen der Deponiesickerwasserreinigung und Bespiele Kai-Uwe Heyer* *, Ertuğrul Erdin**, Sevgi Tokgöz** * Hamburg Harburg Teknik

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

ROTAMAT Döner Tamburlu İnce Izgara Ro 2 / RPPS

ROTAMAT Döner Tamburlu İnce Izgara Ro 2 / RPPS WASTE WATER Solutions ROTAMAT Döner Tamburlu İnce Izgara Ro 2 / RPPS Evsel atıksu arıtma tesisleri, endüstriyel atıksu ve proses suyu ızgara işlemi için güvenilir ve kalitesi test edilmiş onaylanmış giriş

Detaylı

Elektroflokülasyon Elektrokoagülasyon tekniği 1940 yılından bu yana bilinen ve sanayide kullanılan bir teknolojidir.

Elektroflokülasyon Elektrokoagülasyon tekniği 1940 yılından bu yana bilinen ve sanayide kullanılan bir teknolojidir. ENVİ-CLEAN Sistemi Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen kriterlere göre tesis atık sularının en iyi şartlara getirildikten sonra alıcı ortama verilmesi gerekmektedir. Bu konuda ülkemiz de Avrupa

Detaylı

AZUD HELİX DİSKLİ FİLTRE

AZUD HELİX DİSKLİ FİLTRE Tam Otomatik Ters Yıkamalı AZUD HELİX DİSKLİ FİLTRE AZUD HELİX OTOMATİK DİSKLİ FİLTRE SİSTEMLERİ AZUD HELĠX OTOMATĠK DĠSKLĠ FĠLTRE ÇALIġMA PRENSĠBĠ Kirli su, filtre kabı içerisine girer ve helix içerisinden

Detaylı