MAKRO İKTİSADIN MİKRO TEMELLERİ: YATIRIM. Dr. Süleyman BOLAT

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MAKRO İKTİSADIN MİKRO TEMELLERİ: YATIRIM. Dr. Süleyman BOLAT"

Transkript

1 MAKRO İKTİSADIN MİKRO TEMELLERİ: YATIRIM 1

2 Yatırım Nedir? Yatırım; tüketim için kullanılabilecek kaynakların tüketilmeyerek sermaye stokuna eklenmesine verilen addır. Sermaye stoku artınca, gelecekte ekonominin üretim kapasitesi ve dolayısıyla gelecekte yapılan tüketim miktarı artar. Yatırıma, ertelenmiş tüketim adı da verilir. Tüketim harcamaları bireyin bugünkü refah düzeyinin belirleyicisi/temsilcisi konumunda iken; yatırım harcamaları gelecekteki refah düzeyinin belirleyicisi durumundadır. Yatırım harcamaları toplam talep içinde çok fazla yer tutmamakla birlikte en oynak değişken özelliği taşırlar. Yatırım harcamalarındaki değişimler, kısa dönem itibariyle GSYİH de görülen değişimin yani konjonktürel dalgalanmaların en büyük belirleyicisidir. Yatırım harcamaları; ekonomideki fiziksel sermaye stokunun artması demektir. Bu nedenle yatırım harcamalarının büyüklüğü, ekonominin uzun dönemdeki verimlilik ve büyüme performansının da en önemli belirleyicilerinden biridir. 2

3 Plasman ve İktisadi Yatırım Farkı Nedir? Plasman; Bireylerin, tahvil ve hisse senedi gibi varlıkları satın alması yatırım olarak adlandırılmaktadır. Bu tür yatırımlara literatürde plasman denir. Plasmanlar bir birey için yatırım kabul edilebilir, ancak iktisadi anlamda bir yatırım değildir. İktisadi anlamda yatırım, ülkenin sermaye stoku/sermaye donanımı ve üretim kapasitesi ile ilgilidir, bu bağlamda reel sermaye stokuna yapılan net ilavelere yatırım denir. Yatırım; reel varlıkların ya da sermaye mallarının satın alınması demektir. Sermaye stoku, stok değişken iken; yatırım, belli bir zaman dilimiyle ifade edildiği için akım değişkendir. 3

4 Yatırım Türleri 4

5 Brüt Yatırım Net Yatırım Stok Yatırım Nedir? İşâlemi sektörü tarafından bina, makine, teçhizat ve stoklar için yapılan harcamalar ile hanehalkı sektörü tarafından inşaat (konut inşaatı) için yapılan harcamalar toplamına brüt yatırım denmektedir. İş alemi/firmalar kavramı Genel ve Katma Bütçeli Kuruluşları, Mahalli İdareleri, Belediyelere Bağlı Katma Bütçeli Kuruluşları (ASKİ, İSKİ, EGO, ESHOT gibi) Kamu İktisadi Teşebbüslerini (KİT leri) ve Sosyal Güvenlik Kuruluşlarını da kapsar. Brüt Yatırım (I) = Sabit Yatırım (If) + Stok Yatırımı (Is) Net Yatırım = Gayri Safi Yatırım Amortismanlar Stok Yatırımı, firmaların stoklarında bir yılda (örneğin; 1 Ocak Aralık 2015) meydana gelen değişmeyi ifade eder. 5

6 Sabit Yatırım Konut Yatırımı? Sabit Yatırım (If) = Konut Dışı Sabit Yatırım + Konut Sabit Yatırımı Brüt yatırım (I) = Konut Dışı Sabit Yatırım + Konut Sabit Yatırımı + Stok Yatırımı (Is) Ülkemizdeki uygulamada söz konusu birimler tarafından demiryolu, karayolları, köprüler, tüneller, limanlar, havaalanları, boru hatları, kanal ve suyolları, barajlar, elektrik nakil hatları, telefon ve telgraf nakil hatları yapımı için yapılan harcamalar, bazı ülkelerdekinin (örneğin A.B.D.) tersine (bina dışı) inşaat olarak yatırım kapsamında yer almaktadır. Konut Yatırımı, ikamet amaçlı konutların yatırım olarak görülmesinin nedeni; konut ödemelerinin genellikle çok uzun zamana yayılmasıdır. Konut yatırımında, konutların kiralanması durumunda da sağladığı kira gelirinin de yatırım harcaması olarak görülmesidir. 6

7 Otonom Yatırım Uyarılmış Yatırım Nedir? Otonom Yatırım; Milli gelir düzeyi ve faiz oranından bağımsız yatırımlar otonom yatırım olarak adlandırılır. Kamu yatırımları otonom yatırım olarak bilinir. Uyarılmış Yatırım; Milli gelirdeki artışa bağlı olarak tüketim harcamalarında meydana gelen artışların uyardığı yatırımlardır. Yani talep artışı ve kâr artışı şeklinde işleyen sürecin oluşturduğu yatırımlardır. Bu tür yatırımlar daha çok gelir ve tüketim düzeyine karşı duyarlıdırlar. 7

8 Otonom Yatırım Uyarılmış Yatırım Nedir? Otonom yatırımlar, gelirden bağımsız oldukları için yatay eksene (gelir eksenine) paralel durumdadırlar. Uyarılmış yatırımlar da dikkate alındığında; I 0 = Otonom yatırırım e = marjinal yatırım eğilimi Y = gelir ey = Uyarılmış yatırım olmak üzere, Yatırım fonksiyonu : I = I 0 + ey Marjinal yatırım eğilimi(e); Gelirdeki bir birimlik artışın uyarılmış yatırımları ne kadar artırdığını gösteren bir katsayıdır. e= ΔI/ΔY şeklinde ifade edilir. Marjinal yatırım eğilimi (e) aynı zamanda yatırım fonksiyonunun eğimidir. Diğer taraftan yatırımları etkileyen bir diğer unsur da faiz oranıdır. Faiz oranı-yatırım ilişkisi dikkate alındığında; I 0 = Otonom yatırım i = faiz oranı b = yatırımların faize duyarlılığı olmak üzere, yatırım fonksiyonu : I = I 0 bi 8

9 YATIRIM TEORİLERİ Bu modeller, sabit sermaye yatırımlarının oluşumunu açıklayan belli başlı teoriler/modellerdir. 1- BUGÜNKÜ DEĞER KRİTERİ Firmaların sabit yatırım kararlarını incelemede yararlanılabilecek ilk yaklaşım, bugünkü değer (present value, PV) kriteridir. Bugünkü değer kriterine göre, bir firma belirli bir yatırım projesini o projenin bugünkü değerine göre değerlendirir. Firma, önce projenin gelecekte her yıl sağlaması beklenen net getirilerinin bugünkü değerini hesaplar. Örneğin; Piyasa faiz haddi % 10 iken, 100 liranın 1 yıl sonraki değeri ne kadardır? Çözüm; (0.10) x 100 = ( ) x 100 = 110 TL dir. Örneğin; Piyasa faiz haddi % 10 iken, 100 liranın 2 yıl sonraki değeri ne kadardır? Çözüm; [( )x100]( ) = ( ) 2 x 100 = 121 TL dir. 9

10 1- BUGÜNKÜ DEĞER KRİTERİ Ters açıdan değerlendirilirse, 1 yıl sonra elde edilecek 110 liranın veya 2 yıl sonra elde edilecek 121 liranın bugünkü değeri, piyasa faiz haddi % 10 iken 100 liradır. Bugünkü Değer Kriteri; Belirli bir yatırım projesinin gelecekte her yıl sağlaması beklenen net getirilerinin- (R n1, R n2, R n3, R nn ) bugünkü değeri, söz konusu getirilerin piyasa faiz haddi üzerinden iskonto edilmiş değerlerinin toplamına eşittir. 10

11 1- BUGÜNKÜ DEĞER KRİTERİ Bir yatırım projesinin firmaya gelecekte her yıl sağlaması beklenen net getiri, proje gerçekleşince üretilecek mallardan her yıl elde edilmesi beklenen satış hasılatı (R 1, R 2, R 3, R n ) ile proje gerçekleşince firmanın üretim sürecinde maruz kalacağı emek maliyeti ve hammadde giderleri gibi kalemlerden oluşan beklenen işletme masrafları (C R1, C R2, C R3, C Rn ) arasındaki farka eşittir. Bir yatırım projesinin gelecekte her yıl sağlaması beklenen net getirilerinin bugünkü değerini yukarıda açıklanan biçimde hesaplayan bir firma, daha sonra hesapladığı bu değeri, yatırım projesinin (bugünkü) maliyeti (CK) ile toplamak suretiyle, yatırım projesinin bugünkü değerini (PV) hesaplar. 11

12 Bugünkü Değer Kriteri ve Firma Yatırımı Yatırım projesinin bugünkü değeri pozitif ise (PV > 0), projenin beklenen net getirilerinin bugünkü değeri bugünkü maliyetinden büyükse ve dolayısıyla da firma projeden kâr elde etmeyi bekliyorsa, firma o yatırım projesini gerçekleştirir. Yatırım projesinin bugünkü değeri negatif ise (PV < 0), projenin net getirilerinin bugünkü değeri bugünkü maliyetinden küçükse ve dolayısıyla da firma projeden kâr etmeyi değil de zarara maruz kalmayı bekliyorsa), firma o yatırım projesini gerçekleştirmez. Alternatif yatırım projelerinin maliyetleri ve beklenen net getirilerinin bugünkü değerleri veri iken, faiz haddinin düşmesi yatırım projelerinin bugünkü değerlerinin yükselmesine ve firmaların gerçekleştirmek istedikleri proje sayısının artmasına yol açar, ya da tersi 12

13 Bugünkü Değer Kriteri : Örnek Örnek: Bir yatırım projesinin proje maliyeti 200 TL, ve 2 yıllık getirisi sırasıyla, 1. yılın sonunda 100; 2. yılın sonunda 120 olsun. Faiz oranının %5 olması durumunda firma projeye yatırım yapar mı? Eğer faiz oranı %10 a çıkarsa firmanın kararı değişir mi? Çözüm: PV = , (1 0.05) Faiz oranının 0,5 olması durumunda, bu projeye girmek iktisadi olarak anlamlıdır, PV > 0 Faiz oranı %10 olsaydı; Çözüm: PV = 200 9, (1 0.10) Proje kârlı değildir, çünkü PV < 0 13

14 Örnek Bir yatırım projesinde faiz oranı %10 iken, projeyi değerlendiriniz. Yıl 0 Yıl 1 Yıl 2 Yıl 3 Maliyet 3700 TL 605TL 363TL 0TL Hasılat 0TL 2640TL 2420TL 400TL Çözüm: PV (1 0.1) (1 0.1) 2 3 PV = PV = 150 > 0 Sonuç: Proje kârlıdır ve yatırım gerçekleştirilir 14

15 Sermayenin Marjinal Etkinliği Bugünkü değer yönteminden esinlenerek Keynes tarafından geliştirilmiştir. Sermayenin marjinal etkinliği (mec); yatırımdan beklenen net getirilerin bugünkü değerini, yatırımın maliyetine eşitleyen iskonto oranıdır. Sermayenin marjinal etkinliği, yatırımdan her dönem % kaç kâr elde edileceğini gösteren bir orandır. Bu nedenle, beklenen kâr oranı veya iç verimlilik oranı olarak da adlandırılır. C k = yatırım projesinin maliyeti n = yatırım projesinin ömrü, R n = yatırım projesinden beklenen yıllık satış hasılatı C Rn = yatırım projesinin beklenen yıllık işletme masrafı mec= sermayenin marjinal etkinliği olmak üzere şu formül kullanılır; 15

16 Sermayenin Marjinal Etkinliği Keynes e göre, sermayenin marjinal etkinliğini hesaplayan firma, sermayenin marjinal etkinliği (mec) ile piyasa faiz oranını (i) karşılaştırır ve yatırım kararını ona göre verir. mec > i ise yatırım yapılır, Bu durumda PV > 0 olur mec < i ise yatırım yapılmaz, Bu durumda PV < 0 olur. mec = i ise kararsızlık söz konusudur. Sermayenin marjinal etkinliği kavramı, yatırım yapma sürecinde sermaye malı satın alacak (örn. dokuma tezgahı) yani yatırım yapacak firmalar tarafından kullanılır. Aynı piyasada bir grup firma daha vardır ki bunlar da satın alınacak olan dokuma tezgahını yani sermaye malını üreten firmalardır. Bu firmalar ise ürettikleri mala olan talep arttıkça yatırımlarını artıracaklardır. Bu firmalar da yatırım yapma sürecinde sermayenin marjinal etkinliği katsayısını değil, yatırımın marjinal etkinliği (mei) katsayısını dikkate alırlar. 16

17 Yatırımın Marjinal Etkinliği (mei) Sermayenin Marjinal Etkinliği (mec) Yatırımın marjinal etkinliği, firmaların dönemler itibariyle, ürettikleri sermaye malının (dokuma tezgahı) talebindeki artışa bağlı olarak çeşitli faiz oranlarında ne kadar yatırım yapmak istediklerini gösterir. Sermayenin marjinal etkinliği ile yatırımın marjinal etkinliği arasında önemli bir fark vardır. Sermayenin marjinal etkinliği, sermaye malının fiyatı sabit kabul edilerek hesaplanan bir büyüklüktür. Yatırımın marjinal etkinliği, sermaye mallarının fiyatlarındaki artışlar dikkate alınarak hesaplanan bir büyüklüktür. 17

18 Yatırımın Marjinal Etkinliği Sermayenin Marjinal Etkinliği Yatırım yapılması sürecinde, sermayenin marjinal etkinliği (mec) ve yatırımın marjinal etkinliği (mei) birlikte kullanıldığı için bu yaklaşım mec-mei yaklaşımı olarak da adlandırılır. Firmaların yatırım yapmasında etkili 3 unsur; 1- Piyasa Faiz Oranı; yatırımlarla faiz oranı arasında ters yönlü ilişki vardır. 2- Beklenen Satış Hasılatı; yatırımlarla beklenen satış hasılatı arasında doğru yönlü ilişki vardır. 3- Hayvani İçgüdü; Firmaların içinde bulunduğu ruh halidir. Eğer firmalar geleceğe güvenle bakıyorlarsa faiz oranı ve satış hasılatına çok fazla önem vermeksizin yatırım yaparlar. 18

19 Sermayenin Marjinal Etkinliği: Kâr Durumu Ömrü bir yıl olan, 100 TL değerindeki bir makineden 115 TL net gelir elde edeceğini tahmin eden ve dolayısıyla da sermayenin marjinal etkinliğini % 15 olarak hesaplayan bir müteşebbis, piyasa faiz haddi % 10 iken bu yatırım projesini gerçekleştirmek ister. Böyle bir durumda yatırım projesinin müteşebbise yüklediği faiz maliyetinin % 10 olmasına karşılık, yatırım projesinin net getirisi % 15 tir ve dolayısıyla da müteşebbis projeden % 5 kâr elde eder. Sermayenin marjinal etkinliği, piyasa faiz haddinden büyük (mec > i) ise, yatırım yapma kararı verir. 19

20 Sermayenin Marjinal Etkinliği: Zarar Durumu Ömrü bir yıl olan 100 TL değerindeki bir makineden 115 TL net gelir elde edeceğini tahmin eden ve dolayısıyla da sermayenin marjinal etkinliğini % 15 olarak hesaplayan bir müteşebbis, piyasa faiz haddi % 20 iken söz konusu yatırım projesini gerçekleştirmek istemez. Böyle bir durumda yatırım projesinin müteşebbise yüklediği faiz maliyetinin % 20 olmasına karşılık, yatırım projesinin net getirisi % 15 tir ve dolayısıyla da yatırım projesi müteşebbise % 5 zarar yükler. Sermayenin marjinal etkinliği, piyasa faiz haddinden küçük (mec < i) ise, yatırım yapmama kararı verir. 20

21 BASİT HIZLANDIRAN MODELİ Paul Samuelson tarafından geliştirilmiştir. Firmaların yatırım kararlarını faiz oranına göre değil, hasıla ya da satışlar ile açıklayan bir yaklaşımdır. Yaklaşımın başlangıcı çarpan/çoğaltan sürecine dayanır. Otonom harcamalarda meydana gelen bir artış, geliri ve tüketim harcamalarını artırır. Artan tüketim harcamaları da firmalarda uyarılmış yatırımı gündeme getirir. Modeldeki temel kavram hızlandıran katsayıdır. Hızlandıran katsayısının diğer adı sermaye-hasıla oranıdır. Sermaye hasıla oranı; bir birim çıktı (hasıla) üretebilmek için gerekli olan sermaye miktarını ifade eder. 21

22 BASİT HIZLANDIRAN MODELİ K* = Arzulanan sermaye stoku Y = Gelir v = Hızlandıran (sermaye-hasıla) katsayısı v = K* / Y şeklinde ifade edilir. Buradan K* = vy şeklinde de yazılabilir. Herhangi bir t yılını dikkate aldığımızda firmalar Y t kadar hasıla üretmek için K* t kadar sermaye stokuna sahip olmak isterler. K* t = v Y t Aynı eşitlik bir önceki dönem için de geçerlidir. Yani; K* t-1 = v Y t-1 Diğer taraftan sermaye stokundaki artış, net yatırım olarak ifade edilir. I t = K* t K* t-1 şeklinde gösterilebilir. K* t ve K* t-1 değerleri yerine konursa, K* = vy ve K* t-1 = v Y t-1 ise I t = vy t vy t-1 ve I t = v (Y t Y t-1 ) veya I t = v ΔY t Örnek; v = 3, Y t = 300, Y t-1 = 250 iken, t dönemindeki net yatırım düzeyi kaçtır? Çözüm; I t = v (Y t Y t-1 ) = 3 ( ) = 150 birim bulunur. 22

23 Hızlandıran Prensibinin Şartları Tüketim malları talebindeki artışın sürekli olması gerekir, Üretim sürecinde döviz, ara malı, hammadde, finansman yetersizliği gibi olumsuzlukların olmaması gerekir, Sermaye yoğun teknolojiler kullanılıyor olması gerekir, Tüketim malları sanayisindeki firmaların tam kapasite çalışmaları gerekir. Yatırım malı üreten sanayilerin eksik kapasitede çalışıyor olmaları gerekir. 23

24 BASİT HIZLANDIRAN MODELE ELEŞTİRİLER Mec-mei yaklaşımına göre, yatırımı etkileyen en önemli faktör faiz oranıdır. Basit hızlandıran modelinde, faiz oranı tamamen devre dışı bırakılmıştır. Hızlandıran katsayısı sabit kabul edilmiştir, ancak en azından kısa dönem için bu varsayım geçerli değildir. Tüketim malları sanayindeki firmaların tam kapasite çalışmaları varsayımı özellikle durgunluk dönemleri için geçerli değildir. Sermaye malı üreten sektörlerin eksik kapasitede çalışmaları varsayımı da rasyonel değildir. Modelin işleyişi asimetriktir. Yani hasıla arttığında yatırımlar artarken, hasıla azaldığında yatırımlar aynı büyüklükte azalmamakta, sadece yenileme yatırımları kadar azalmaktadır. Optimal sermaye stokuna geçişin bir dönemde tamamlandığı kabul edilmektedir. Ancak gerçek hayatta böylesine hızlı bir intibak olmaz. 24

25 ESNEK HIZLANDIRAN MODELİ Basit hızlandıran modelinde firmaların optimal (arzulanan) sermaye stokuna bir dönemde intikal ettikleri varsayılmıştı. Modelin bu eksikliği esnek hızlandıran ile giderilmiştir. Esnek hızlandıran modeline göre firmalar, her yıl fiili sermaye stoku ile arzulanan sermaye stoku arasındaki farkın belli bir oranı kadar yatırım yaptıkları varsayılır. Belli bir dönem sonra fiili sermaye stoku arzulanan düzeye ulaşır. Bu durum sermaye stoku intibak prensibi olarak adlandırılır. I t = t yılında yapılacak yatırım, λ = sermaye stokunun ne kadarının yatırıma gideceğini gösteren katsayı (0 < λ < 1) olmak üzere, I t = λ (K* t K t-1 ) olur. K* t = v Y t ile ifade edildiği dikkate alınırsa; I t = λ (vy t K t-1 ) sonucuna ulaşılır. Bu denklem, esnek hızlandıran model olarak adlandırılır. 25

26 ESNEK HIZLANDIRAN MODELİ Bu modele göre, hasıla (Y) arttıkça ve λ katsayısının değeri yükseldikçe, yatırım artar. λ katsayısının değeri büyük ölçüde faiz oranına bağlıdır. Faiz oranı, katsayının değeri (λ) ve yatırımlar. Esnek hızlandıran modeli faiz oranını da modele katmak suretiyle basit hızlandıran modelinin bir eksiğini gidermiştir. 26

27 NEOKLASİK YATIRIM MODELİ 1960 lı yıllarda ABD li İktisatçı D. W. Jorgenson tarafından geliştirilmiştir. Yatırıma ilişkin diğer modellerde firmaların belirli bir dönemde ne kadar yatırım yapmaları gerekir sorusuna cevap aranmıştır. Neoklasik model ise mikro temellere dayalıdır. Bu modelde, tam rekabet piyasasında kâr maksimizasyonu güdüsüyle hareket eden bir firmanın, belirli bir miktar ürünü hangi girdi bileşimi ile üretmesinin gerektiği sorusunun cevabı aranır. Yatırım ya da sermaye stoku penceresinden bakıldığında bu soruya verilecek cevap aynı zamanda, firmanın optimal sermaye stoku (sermaye malı stoku) ne olmalıdır? sorusunun da cevabı olmaktadır. 27

28 NEOKLASİK YATIRIM MODELİ Firmanın optimal (arzulanan) sermaye stoku, talep edilen ek birim sermayenin firmaya sağladığı marjinal getiri ile sermayenin kullanım maliyetinin eşit olduğu düzeyde sağlanır. Ek birim sermayenin firmaya sağladığı marjinal getiri, sermayenin marjinal ürünü (MPk) ile ürünün satış fiyatının (P) çarpımına eşittir. Sermayenin marjinal ürünü (MPk) ise; ek birim sermayenin üretimde meydana getirdiği artıştır. (MPk = Y/ K) MPk = sermayenin marjinal ürünü P = ürünün fiyatı uc = sermaye kullanım maliyeti ruc = sermaye kullanımının reel maliyeti K* = optimal sermaye stoku olmak üzere MPk x P = uc MPk = uc / P MPk = ruc (sermayenin marjinal getirisi = sermaye kullanım maliyeti) 28

29 NEOKLASİK YATIRIM MODELİ Sermayenin marjinal ürün eğrisi (MPk) negatif eğimlidir. Bunun nedeni de sermayenin azalan verimler kanununa tabi olmasıdır. Firmanın optimal sermaye stoku (K*), MPk ve ruc eğrilerinin kesiştiği D noktasında oluşur. Sermayenin kullanım maliyeti, üç farklı maliyetin toplamından oluşur: Yıpranma Oranı; Sermaye malının fiyatı Pk, yıpranma oranı d olmak üzere, yıpranma nedeniyle karşılaşılan maliyet dpk olur. Fırsat Maliyeti; Söz konusu sermaye malı için harcanan paranın borç verilmesi durumunda elde edilecek faiz gelirini ifade eder. Faiz oranı i olmak üzere, fırsat maliyeti ipk ile ifade edilir. Zaman Maliyeti (sermaye malının fiyatının değişmesi); Zaman içinde sermaye malının fiyatı artmışsa firma bundan kârlı çıkar ve bu maliyet - Pk ile ifade edilir. Tersine fiyat düşmüşse firma bundan zararlı çıkar ve maliyet Pk ile gösterilir. 29

30 NEOKLASİK YATIRIM MODELİ u c = d P k ip k ( P k ) u c d P ip P k k k u c P ( i P /P + d ) k k k Δ P k / P k = π Sermaye mallarındaki fiyat artışı ile enflasyon aynı anlama gelir.. u c = P (i π d ) k r = i π (reel faiz = nominal faiz enflasyon) uc = P (r d) olarak da yazılabilir.. k 30

31 NEOKLASİK YATIRIM MODELİ Örnek: Bir araba kiralama firmasının TL ye bir araba satın aldığını ve bu arabayı bir başka firmaya kiraya verdiğini kabul edelim. Nominal faiz haddinin % 10 olduğu, araba fiyatlarının her yıl % 6 arttığı ve arabanın her yıl % 30 değer kaybettiği varsayımları altında, firmanın sermaye kullanım maliyetini hesaplayınız? Çözüm : uc = P (i π d) k uc = ( ) uc = (0.34) = 6800 TL 31

32 NEOKLASİK YATIRIM MODELİ 32

33 TOBİN in q TEORİSİ 1969 yılında ABD li İktisatçı James Tobin tarafından geliştirilmiştir. Bu teoriyle hisse senedi fiyatları ile sabit sermaye yatırımları arasında fonksiyonel ilişki kurulmuştur. q değeri; Firmanın sahip olduğu hisse senetlerinin ve ihraç ettiği tahvillerin piyasa değerinin, firmanın sahip olduğu makinelerin yenilenme maliyetine oranlanmasıdır. Kurulu Mevcut Sermayenin Piyasa Değeri q = Kurulu Mevcut Sermayenin Yenileme Maliyeti q > 1 ise; firmalar sahip olduğu sermaye stokunu büyütmek için net yatırım yaparlar. q < 1 ise firmalar yatırım yapmayı tercih etmezler, hatta yenileme yatırımı dahi yapmazlar. q = 1 ise, firmalar sadece yenileme yatırımı yaparlar. Yatırım; q katsayısının bir fonksiyonu olarak ifade edilir; I = f(q) q teorisinin literatüre katkısı, sermaye piyasasındaki gelişmelerle ekonominin yatırım hacmi arasında doğrudan bir ilişki kurmasıdır. 33

34 TOBİN in q TEORİSİ : Örnek Soru Örnek soru: Bir firmanın her biri 30 TL değerinde hisse senedi vardır ve firmanın fiziksel sermayeyi yenileme maliyetinin TL dir. Tobin in q analizine göre firmanın fiziksel sermaye yatırım yapması doğru olur mu? Çözüm: Kurulu Mevcut Sermayenin Piyasa Değeri q = Kurulu Mevcut Sermayenin Yenileme Maliyeti 30 x 1000 q = q > 1 olduğuna net yatırım yapılabilir.. 34

35 TOBİN in q TEORİSİ Kurumlar vergisinde indirim olduğunda, firmaların kârı, hisse senetlerinin ve dolayısıyla firmaların piyasa değeri ve q katsayısının değeri. Para arzı, hisse senedi talebi ve fiyatı, firmanın piyasa değeri ve q katsayısının değeri. Faiz oranları, hisse senetlerinin fiyatı, firmaların piyasa değerini ve q katsayısının değeri. i, q, I. 35

36 YATIRIMLARIN FİNANSMAN BİÇİMLERİ ve FİNANSMAN SINIRLAMALARI Şimdiye kadar açıklanan yatırım teorilerinde, yatırım yapmak isteyen firmaların piyasa faiz oranından istedikleri miktarda borçlanabilecekleri varsayılmaktadır. Ancak, borçlanma sürecinde bazı sınırlamaların varoluşu borçlanma dışı alternatif arayışlarını gündeme getirmiştir. Firmaların alternatif finansman kaynakları şu şekilde ifade edilebilir. 36

37 YATIRIMLARIN FİNANSMAN BİÇİMLERİ ve FİNANSMAN SINIRLAMALARI İçsel Fonlar Firmalar yatırımlarını belli bir faiz oranından bankalardan borç almak-tahvil çıkarmak suretiyle değil, sahip oldukları fonları kullanmak ve hisse senedi ihraç etmek suretiyle de finanse ederler. Alternatif yatırım finansman kaynaklarından biri olan içsel fonlar, dağıtılmamış kurum kârlarından ve amortismanlardan oluşur. İçsel fonlar, finansman biçiminin firmaya maliyeti (fırsat maliyeti), firmanın hükümet tarafından veya başka bir firma tarafından çıkarılmış bir tahvilden elde edeceği faiz oranına eşittir. Bir firmanın borç alırken maruz kalacağı faiz oranı, borç verirken elde edeceği faiz oranından genellikle büyüktür. Bu gerçek hesaba katıldığında, iç fonlarla yatırım finansmanının firmaya yüklediği (zımni) maliyetin, tahvil çıkarmanın-bankalardan borç almanın maliyetinden, kısaca borçlanmanın maliyetinden küçük olduğu sonucuna ulaşılır. 37

38 Borçlanma Firmanın sahip olduğu içsel fonlar sınırlı olduğundan, firma yatırımın içsel fonlarla finanse edilemeyen kısmını, borçlanmak suretiyle finanse etmek zorundadır. Tahvil ihraç eden bir firma, faiz giderlerini, vergilendirilebilir geliri hesaplarken gider olarak göstermesine karşılık; hisse senedi ihraç eden bir firma, dağıttığı kâr paylarını vergilendirilebilir geliri hesaplarken gider olarak gösteremez. Hisse senedi ihracının fon maliyeti, tahvilin fon maliyetinden yüksektir. Bu yüzden de firmalar, yatırımın iç fonlarla finanse edilemeyen kısmını önce tahvil ihraç ederek finanse etmek isterler. Bir firmanın borçlanma talebi arttıkça, borçlanmanın maliyeti de artar. Bir firma, borçlanmanın giderek artan maliyeti hisse senedi ihraç etmenin maliyetini aşınca, borçlanarak finansman sağlamak yerine hisse senedi ihraç ederek finansman sağlamayı tercih ederler. 38

39 Marjinal Fon Maliyet Eğrisi MFC marjinal fon maliyet eğrisi, alternatif finansman biçimlerinin firmaya yüklediği maliyetini göstermektedir. Bu maliyet içerisinde borçlanmanın maliyeti iç fonların maliyetinden büyüktür. Borçlanmanın maliyetinin ise hisse senedinin maliyetinden bir süre sonra büyük (bir süre için küçük) olduğunu, göstermektedir. 39

40 Finansman Sınırlaması Alternatif finansman biçimlerinin yatırım üzerindeki etkilerinin ele alındığı yukarıdaki açıklamalarda, firmaların yatırımın içsel fonlarla finanse edilemeyen kısmını borçlanarak ve hisse senedi ihraç ederek finanse etmelerinin mümkün olduğu kabul edilmiştir. Oysa gerçek hayatta tüketicilerin gelecekte elde edecekleri gelir karşılığında borçlanma imkanına bazen sahip olmamaları gibi, firmalar da yatırımın içsel fonlarla finanse edilemeyen kısmını borçlanarak finanse etme imkanına bazen sahip olmayabilirler. Yatırımın içsel fonlara eşit veya ondan küçük olmasını içeren ve borçlanma-likidite sınırlamasına benzeyen böyle bir duruma, finansman sınırlaması (financing constraint) denir. 40

41 Kredi Çöküşü Borçlanma sınırlaması, nasıl tüketicilerin tüketim düzeylerini sürekli-ömür boyu gelire değil de, cari gelire göre belirlemelerine yol açıyorsa, finansman sınırlaması da firmaların yatırım düzeylerini firma dışı fonlara göre değil de içsel fonlara göre belirlemelerine yol açar. Fon arz ve talep edenler arasında bir köprü olan bankacılık sektöründeki meydana gelen ciddi krizler, bankaların aracılık görevlerini etkin biçimde sürdürmelerini engellemek suretiyle, firmaların borçlanma sınırlamasına tabi olmalarına yol açan bu duruma kredi çöküşü (credit crunch) denir. 41

42 Konut Yatırımı Bir ekonomide kişilerin ve mülk sahiplerinin yeni konut-yeni ev satın almak için yaptıkları harcamaya, konut yatırımı (residential investment) denir. Her ülkede konut yatırımı toplam yatırımın önemli bir kısmını oluşturur. Konutların yaklaşık yıl ömrü olduğundan, konut yatırımı konut stokunun çok küçük bir kısmına tekabül eder. 42

43 Stok yatırımı Firmaların sahip oldukları hammadde-ara mal ve nihai mal stoklarında meydana gelen değişmeye, stok yatırım denir. Firmaların stok yapmalarının nedenleri 1- Bir malı düzgün biçimde üretmenin daha ucuz bir yöntem olması ve dolayısıyla da firmaların talep düzeyindeki dalgalanmaların üretim-satış üzerindeki etkisini stoklarla telafi etmeyi (talebin düşük olduğu dönemlerde talep edilenden daha fazla üretip aradaki farkı stoklara ilave etmeyi, talebin yüksek olduğu dönemlerde ise talep edilenden daha az üretip aradaki farkı stoklardan karşılamayı) tercih etmeleridir. Bu husus kısaca üretim düzleştirmesi (production smooting) diye nitelendirilir. 2. nedeni: Talebin beklemedik düzeyde yüksek olması durumunda müşterilere bir süre yok satmamaktır. 3. nedeni: Bir çok malın üretiminin aşamalı olmasına ve dolayısıyla da zaman alması nedeniyle, firmaların yarı mamul malları nihai malı üretene kadar depolamak zorunda olmalarıdır. 43

44 1- Faiz oranı % 10 olan, bir yıllık vadeli, 100 TL itibari değerli bir tahvilin satış fiyatı kaç YTL'dir? a) 90,91 b) 95,27 c) 100 d) 103,11 e) 107,2 44

45 2- Bir ekonomideki toplam sermaye stoku aşağıdaki durumların hangisinde azalır? a) Tüketim yatırımı aştığında b) Amortismanlar gayrisafi yatırımlardan büyük olduğunda c) Net yatırım sıfır olduğunda d) Amortismanlar net yatırımlardan büyük olduğunda e) Hükümetin mal ve hizmet harcamaları, topladığı vergilerden fazla olduğunda 45

46 3- Sermayenin marjinal etkinliği kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir? a) Sermaye malı bir birim artırıldığında toplam fiziksel üretimde ortaya çıkan artıştır. b) Sermaye malının ömrü boyunca sağlaması beklenen getiriyi bugünkü değere indirgeyen iskonto oranıdır. c) Sermaye malının ömrü boyunca sağlaması beklenen getiriyi bugünkü değere indirgeyen iskonto oranı ile piyasa faiz oranı arasındaki farktır. d) Banka sisteminde geçerli olan doğal faiz oranıyla parasal faiz oranı arasındaki farktır. e) Sermaye malından ömrü boyunca elde edilmesi beklenen getirinin bugünkü değeridir. 46

47 4- Tobin in q teorisine göre, firma sermayesini yenileme maliyeti, firma sermayesinin piyasa değerinden yüksek ise, aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a) q değeri düşüktür b) q değeri yüksektir c) q değeri değişmez d) yatırımlar artar e) üretim artar 47

48 5- Tobin in q teorisine göre firmalar, q hangi değerdeyken yatırım yapmak ister? a) sıfıra eşitken b) sıfır ile yarım arasındayken c) yarım ile bir arasındayken d) bire eşitken e) birden büyükken 48

49 6- Aşağıdakilerden hangisi sermayenin marjinal verimliliğindeki düşmenin bir sonucudur? a)sermayenin yıpranma oranının artması b)reel faiz oranlarının düşmesi c)sermayenin reel maliyetinin yükselmesi d)yatırım fonksiyonunun sağa kayması e)yatırım fonksiyonunun sola kayması 49

50 7- Faiz oranındaki değişmeler; yatırımları, toplam talebi ve çıktı düzeyini nasıl etkiler? a)faiz oranındaki artış yatırımları ve toplam talebi azaltır, çıktı düzeyini artırır. b)faiz oranındaki düşüş yatırımları azaltır, toplam talebi ve çıktı düzeyini artırır. c)faiz oranındaki artış yatırımları artırır, toplam talebi ve çıktı düzeyini azaltır. d)faiz oranındaki artış yatırımları, toplam talebi ve çıktı düzeyini azaltır. e)faiz oranındaki düşüş yatırımları, toplam talebi ve çıktı düzeyini azaltır. 50

51 Cevaplar 1- A 2- B 3- B 4- A 5- E 6- E 7- D 51

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI

MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER: TÜKETİM, TASARRUF VE YATIRIM FONKSİYONLARI Harcama yöntemine göre yapılan GSYİH hesaplaması GSYİH = C + I + G şeklinde idi. Biz burada GSYİH ile MG arasındaki farkı bir

Detaylı

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120

Makro İktisat II Örnek Sorular. 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Makro İktisat II Örnek Sorular 1. Tüketim fonksiyonu ise otonom vergi çarpanı nedir? (718 78) 2. GSYİH=120 Tüketim harcamaları = 85 İhracat = 6 İthalat = 4 Hükümet harcamaları = 14 Dolaylı vergiler = 12

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden

A İKTİSAT KPSS-AB-PS / 2008 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden 1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli

Detaylı

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir

gerçekleşen harcamanın mal ve hizmet çıktısına eşit olmasının gerekmemesidir BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide

Detaylı

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ

FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ FİYATLAR GENEL DÜZEYİ VE MİLLİ GELİR DENGESİ Bu bölümde Fiyatlar genel düzeyi (Fgd) ile MG dengesi arasındaki ilişkiler incelenecek. Mg dengesi; Toplam talep ile toplam arzın kesiştiği noktada bulunacaktır.

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu ünite tamamlandığında; Alternatif yöntemleri kullanarak IS eğrisini elde edebileceğiz IS eğrisinin eğiminin hangi faktörlere bağlı olduğunu ifade edebileceğiz

Detaylı

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2

SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 SERMAYE VE DOĞAL KAYNAK PİYASALARI 2 1. SERMAYE, YATIRIM VE TASARRUF 2 1.1. SERMAYE VE YATIRIM 2 1.2. TASARRUF VE PORTFÖY TERCİHİ 2 1.3. SERMAYE PİYASASI 3 2. SERMAYE TALEBİ 3 2.1. YATIRIMIN NET BUGÜNKÜ

Detaylı

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI

ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI ÇALIŞMA SORULARI TOPLAM TALEP I: MAL-HİZMET (IS) VE PARA (LM) PİYASALARI 1. John Maynard Keynes e göre, konjonktürün daralma dönemlerinde görülen düşük gelir ve yüksek işsizliğin nedeni aşağıdakilerden

Detaylı

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI

ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI ÜNİTE 4: FAİZ ORANLARININ YAPISI Faiz oranlarının yapısı; Menkul kıymetlerin sahip olduğu risk, Likidite özelliği, Vergilendirme durumu ve Vade farklarının faiz oranlarını nasıl etkilediğidir. FAİZ ORANLARININ

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ

DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ DERS NOTU 09 DIŞLAMA ETKİSİ UYUMLU MALİYE VE PARA POLİTİKALARI PARA ARZI TANIMLARI KLASİK PARA VE FAİZ TEORİLERİ Bugünki dersin içeriği: 1. MALİYE POLİTİKASI VE DIŞLAMA ETKİSİ... 1 2. UYUMLU MALİYE VE

Detaylı

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ

SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik

Detaylı

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA

MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların

Detaylı

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI

TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise

Detaylı

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI

IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim

Detaylı

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ

PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John

Detaylı

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş

BÖLÜM 9. Ekonomik Dalgalanmalara Giriş BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini

Detaylı

A. IS LM ANALİZİ A.1. IS

A. IS LM ANALİZİ A.1. IS A. ANALZ A.. Analizi (Mal Piyasası) (Investment aving) (atırım Tasarruf) Eğrisi, faiz oranları ile gelir düzeyi arasındaki ilişkiyi gösterir. Analizin bu kısmında yatırımları I = I bi olarak ifade edeceğiz.

Detaylı

8.1 KLASİK (NEOKLASİK) MODEL Temel Varsayımlar: Rasyonellik; Para hayali yoktur; Piyasalar sürekli temizlenir.

8.1 KLASİK (NEOKLASİK) MODEL Temel Varsayımlar: Rasyonellik; Para hayali yoktur; Piyasalar sürekli temizlenir. 1 BÖLÜM 8: HASILA VE FİYAT DÜZEYİ: ALTERNATİF MAKRO MODELLER Bu bölümde AD ve farklı AS eğrileri birlikte ele alınarak farklı makro modellerde P ve Y düzeylerinin nasıl belirlendiği incelenecektir. 8.1

Detaylı

Klasik & Keynesyen İktisat Çalışma Soruları.

Klasik & Keynesyen İktisat Çalışma Soruları. Klasik & Keynesyen İktisat Çalışma Soruları. 1-Genel teoriye göre effektif talep ile ilgili hangisi yanlıştır? a)milli Gelir seviyesini effektif talep belirler b)sermayenin marjinal etkinliği artarsa effektif

Detaylı

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ

1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ DERS NOTU 06 IS/LM EĞRİLERİ VE BAZI ESNEKLİKLER PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ TOPLAM TALEP (AD) Bugünki dersin içeriği: 1. KEYNESÇİ PARA TALEBİ TEORİSİ... 1 2. LM EĞRİSİ VE PARA TALEBİNİN

Detaylı

iktisaoa GiRiş 7. Ürettiği mala ilişkin talebin fiyat esnekliği değeri bire eşit olan bir firma, söz konusu

iktisaoa GiRiş 7. Ürettiği mala ilişkin talebin fiyat esnekliği değeri bire eşit olan bir firma, söz konusu 2009 BS 3204-1. şağıdakilerden hangisi dayanıksız mal veya hizmet grubu içerisinde ~ almaz? iktiso GiRiş 5. Gelirdeki bir artış karşısında talebi azalan mallara ne ad verili r? ) Benzin B) Mum C) Ekmek

Detaylı

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 23.Uluslararası Finans. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 23.Uluslararası Finans Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 23.Uluslararası Finans 23.1.Dış Ödemeler

Detaylı

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI

9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 9. DERS : IS LM EĞRİLERİ: MALİYE VE PARA POLİTİKALARI 1. Maliye Politikası ve Dışlama Etkisi...2 A. Uyumlu Maliye ve Para Politikaları...4 2. Para Arzı ve Açık Piyasa İşlemleri...5 3. Klasik Para ve Faiz

Detaylı

Finansal Yatırım ve Portföy Yönetimi. Ders 5

Finansal Yatırım ve Portföy Yönetimi. Ders 5 Finansal Yatırım ve Portföy Yönetimi Ders 5 FİNANSIN TEMEL SORULARI: Riski nasıl tanımlarız ve ölçeriz? Farklı finansal ürünlerin riskleri birbirleri ile nasıl alakalıdır? Riski nasıl fiyatlarız? RİSK

Detaylı

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI

SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI SORU SETİ 2 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI Problem 1 (KMS-2001) Bir ekonomiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: Y net milli geliri, Ca tüketimi, In net yatırımı, Xn net ihracatı, G hükümet

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI

DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI 1 DURGUNLUK VE MALİYE POLİTİKASI Durgunluk Tanımı Toplam arz ile toplam talep arasındaki dengesizlik talep eksikliği şeklinde ortaya çıkmakta, toplam talebin uyardığı üretim düzeyinin o ekonominin üretim

Detaylı

2009 VS 4200-1. Gayri Safi Yurt içi Hasıla hangi nitelikte bir değişkendir? ) Dışsal değişken B) Stok değişken C) Model değişken D) kım değişken E) içsel değişken iktist TEORisi 5. Kısa dönemde tam rekabet

Detaylı

M2 Para Tanımı: M1+Vadeli ticari ve tasarruf mevduatları (resmi mevduatlar hariç)

M2 Para Tanımı: M1+Vadeli ticari ve tasarruf mevduatları (resmi mevduatlar hariç) PARA ARZI Dar tanımlı para arzı dolaşımdaki nakit ile bankacılık sisteminde vadesiz mevduatların toplamından oluşmakta, geniş tanımlı para arzı ise bu toplama bankacılık sistemindeki vadeli mevduatların

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. A malının fiyatındaki bir artış karşısında B malına olan talep azalıyorsa A ve B mallarının özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) A ve B

Detaylı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı

1. Toplam Harcama ve Denge Çıktı DERS NOTU 03 TOPLAM HARCAMALAR VE DENGE ÇIKTI - I Bugünki dersin içeriği: 1. TOPLAM HARCAMA VE DENGE ÇIKTI... 1 HANEHALKI TÜKETİM VE TASARRUFU... 2 PLANLANAN YATIRIM (I)... 6 2. DENGE TOPLAM ÇIKTI (GELİR)...

Detaylı

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER

MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER Bu ünite tamamlandığında; o Ekonomik karar birimlerini ve faaliyetlerini ortaya koyabileceğiz o Ekonomik faaliyetlerin bileşenlerini sıralayabileceğiz

Detaylı

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com

Finansal Piyasa Dinamikleri. Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI ynazli@yahoo.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki

Detaylı

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ

2016 YILI I.DÖNEM AKTÜERLİK SINAVLARI EKONOMİ SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi/hangileri tüm dünyada görülen artan işsizlik oranını açıklamaktadır? I. İşsizlik yardımı miktarının arttırılması II. Sendikalaşma oranında azalma III. İşgücü piyasında etkin

Detaylı

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR

Detaylı

1. Yatırımın Faiz Esnekliği

1. Yatırımın Faiz Esnekliği DERS NOTU 08 YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ, PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ ETKİNLİKLERİ, TOPLAM TALEP (AD) EĞRİSİNİN ELDE EDİLİŞİ Bugünki dersin içeriği: 1. YATIRIMIN FAİZ ESNEKLİĞİ... 1 2. PARA VE MALİYE POLİTİKALARININ

Detaylı

Mikro Final. ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI Saat: 10:45

Mikro Final. ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI Saat: 10:45 MERSĐN ÜNĐVERSĐTESĐ ĐKTĐSADĐ VE ĐDARĐ BĐLĐMLER FAKÜLTESĐ ĐKTĐSAT BÖLÜMÜ MĐKROĐKTĐSAT 1 FĐNAL-SINAVI SORULARI 21.01.2011 Saat: 10:45 Mikro1 2010 Final Çoktan Seçmeli Sorular Sorunun yanıtı olan veya cümleyi

Detaylı

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur?

2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? 2001 KPSS 1. Aşağıdakilerden hangisi A malının talep eğrisinin sola doğru kaymasına neden olur? A) A malını tüketen insanların sayısının artmasına yol açan bir nüfus artışı B) A normal bir mal ise, tüketici

Detaylı

Dengede; sızıntılar ve enjeksiyonlar eşit olacaktır:

Dengede; sızıntılar ve enjeksiyonlar eşit olacaktır: Sızıntılar: Harcama akımından çıkanlar olup, kapalı ekonomide tasarruflar (S) ve vergilerden (TA) oluşmaktadır. Enjeksiyonlar: Harcama akımına yapılan ilaveler olup, kapalı bir ekonomide yatırımlar (I),

Detaylı

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR...

İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1: EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER VE TEMEL KAVRAMLAR... 1 1.1. EKONOMİ İLE İLGİLİ DÜŞÜNCELER... 3 1.1.1. Romalıların Ekonomik Düşünceleri... 3 1.1.2. Orta Çağ da Ekonomik Düşünceler...

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015)

TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) TÜRKİYE EKONOMİSİ MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELER (NİSAN 2015) Hane Halkı İşgücü İstatistikleri 2014 te Türkiye de toplam işsizlik %10,1, tarım dışı işsizlik ise %12 olarak gerçekleşti. Genç nüfusta ise işsizlik

Detaylı

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli

Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli 11. Hafta Para Piyasasında Denge: LM (Liquit Money) Modeli Para piyasasının dengede olduğu (reel para arzının, reel para talebine eşit olduğu) faiz ve reel gelir düzeylerini gösteren eğriye, LM eğrisi

Detaylı

ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI

ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI ÜNİTE 3: FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ VE BELİRLENMESİ FAİZ ORANLARININ ANLAMI Faiz oranı, ödünç alanın belirli bir dönem boyunca aldığı borca karşılık ödediği faiz tutarının veya ödünç verenin verdiği

Detaylı

İKTİSAT. İktisata Giriş Test Dolmuş ile otobüs aşağıdaki mal türlerinden

İKTİSAT. İktisata Giriş Test Dolmuş ile otobüs aşağıdaki mal türlerinden İktisata Giriş Test - 1 1. Doğada insan ihtiyaçlarına oranla kıt olan elde etmek için çaba sarf edilen ve fiyatı olan mallara ne ad verilir? A) Serbest mallar B) İktisadi mallar C) Nihai mallar D) Üretici

Detaylı

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2.

İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.

Detaylı

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur.

İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı

Detaylı

ÜRETİM VE MALİYETLER

ÜRETİM VE MALİYETLER ÜRETİM VE MALİYETLER FİRMALARIN TEMEL AMACI Mal ve hizmet üretimi firmalar tarafından gerçekleştirilir. Ekonomi teorisine göre, firmaların mal ve hizmet üretimindeki temel amacı kar maksimizasyonu (en

Detaylı

1 TEMEL İKTİSADİ KAVRAMLAR

1 TEMEL İKTİSADİ KAVRAMLAR ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL İKTİSADİ KAVRAMLAR 11 1.1. İktisat Biliminin Temel Kavramları 12 1.1.1.İhtiyaç, Mal ve Fayda 12 1.1.2.İktisadi Faaliyetler 14 1.1.3.Üretim Faktörleri 18 1.1.4.Bölüşüm

Detaylı

GSMH (Gayri Safi Milli Hasıla) GSYH (Gayri Safi Yutiçi Hasıla) GSMH = GSYH ± NDAFG

GSMH (Gayri Safi Milli Hasıla) GSYH (Gayri Safi Yutiçi Hasıla) GSMH = GSYH ± NDAFG GSMH (Gayri Safi Milli Hasıla) GSYH (Gayri Safi Yutiçi Hasıla) GSMH = GSYH ± NDAFG 2 = Çifte hesaplama sorunu NİHAÎ mal ve hizmetlerin fiyatlarının toplamı. Hammadde, ara ve yatırım mallarının fiyatları

Detaylı

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI

BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 2015-2016 BAHAR DÖNEMİ MAKRO İKTİSAT 2 DERSİ KISA SINAV SORU VE CEVAPLARI 1. Toplam Talep (AD) doğrusunun eğimi hangi faktörler tarafından ve nasıl belirlenmektedir? Açıklayınız. (07.03.2016; 09.00) 2.

Detaylı

Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi

Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi Ödemeler Bilançosunda Denge: BP Eğrisi Dışa açık bir ekonomide ekonomi politikalarını ve çeşitli şokların etkilerini inceleyebilmek için IS-LM modelinin kapalı ekonomi için geliştirilen versiyonu yeterli

Detaylı

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları

İKT 207: Mikro iktisat. Faktör Piyasaları İKT 207: Mikro iktisat Faktör Piyasaları Tartışılacak Konular Tam Rekabetçi Faktör Piyasaları Tam Rekabetçi Faktör Piyasalarında Denge Monopson Gücünün Olduğu Faktör Piyasaları Monopol Gücünün Olduğu Faktör

Detaylı

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI

IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS-LM MODELİNİN UYGULANMASI IS ve LM eğrilerinin kesiştiği nokta milli geliri belirliyor. Birinin kayması kısa dönem dengeyi değiştiriyordu. Maliye politikası Hükümet harcamaları artışı IS eğrisi sağa

Detaylı

DEĞERE DAYALI YÖNETİM ve FİRMA DEĞERİNİN TESPİTİ. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

DEĞERE DAYALI YÖNETİM ve FİRMA DEĞERİNİN TESPİTİ. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ DEĞERE DAYALI YÖNETİM ve FİRMA DEĞERİNİN TESPİTİ Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ İçerik Değer Kavramı Nominal değer Defter değeri Tasfiye değeri İşleyen teşebbüs değeri Piyasa (borsa) değeri ve Teorik ya da İçsel

Detaylı

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından

Ekonomi II. 21.Enflasyon. Doç.Dr.Tufan BAL. Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından Ekonomi II 21.Enflasyon Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 21.1.Nedenlerine Göre Enflasyon 1.Talep Enflasyonu:

Detaylı

Doç.Dr.Gülbiye Y. YAŞAR

Doç.Dr.Gülbiye Y. YAŞAR Doç.Dr.Gülbiye Y. YAŞAR Nominal Gayri Safi Yurtiçi Hasıla Bir ülkenin sınırları içinde belirli bir yılda üretilen nihai malların ve hizmetlerin, üretildikleri yılın piyasa fiyatları üzerinden değerine

Detaylı

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE

A ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE ALAN BİLGİSİ TESTİ İŞLETME VE MUHASEBE İŞLETME VE MUHASEBE ALANINA AİT SORULARIN CEVAPLARINI CEVAP KÂĞIDINIZDA BU ALANLA İLGİLİ YERE İŞARETLEYİNİZ. 161. İşletme sahibinin ya da ortaklarının işletmenin

Detaylı

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1. Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Komisyon İKTİSAT ÇEK KOPAR YAPRAK TESTİ ISBN 978-605-364-577-1 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. 2014 Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi

Detaylı

2009 S 4200-1. Değeri zamanın belirli bir anında ölçülen değişkene ne ad verilir? ) Stok değişken B) içsel değişken C) kım değişken D) Dışsal değişken E) Fonksiyonel değişken iktist TEORisi 5. Yatay eksende

Detaylı

Döviz Kurunun Belirlenmesi

Döviz Kurunun Belirlenmesi Bölüm 13 Döviz Kurunun Belirlenmesi Döviz kuru, ekonomideki bir çok değişkeni etkilemesi bakımından önemli bir değişkendir. Dış ticareti belirlemesinin ötesinde, enflasyon, yatırım ve tüketim kararları

Detaylı

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007

A İKTİSAT KPSS-AB-PS/2007 1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux

Detaylı

N VE PARA ARZININ ÖZELL

N VE PARA ARZININ ÖZELL PARANIN MAKRO EKONOMİDEKİ ROLÜ 1-PARA TALEBİ, PARA ARZI VE FAİZ HADDİ (KEYNESYEN FAİZ TEORİSİ) Klasik ve neoklasik ekonomistlerce öne sürülen faiz teorisinde, faiz haddi, tasarruf arzı ve yatırım talebinin

Detaylı

Ayrım I. Genel Çerçeve 1

Ayrım I. Genel Çerçeve 1 İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

16.Bölüm:Gelir ve Fiyat Düzeyinin Belirlenmesi: Toplam Talep-Toplam Arz Modeli. Doç.Dr.Tufan BAL

16.Bölüm:Gelir ve Fiyat Düzeyinin Belirlenmesi: Toplam Talep-Toplam Arz Modeli. Doç.Dr.Tufan BAL Ekonomi II 16.Bölüm:Gelir ve Fiyat Düzeyinin Belirlenmesi: Toplam Talep-Toplam Arz Modeli Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır.

Detaylı

İKTİSADA GİRİŞ - 1. Ünite 4: Tüketici ve Üretici Tercihlerinin Temelleri.

İKTİSADA GİRİŞ - 1. Ünite 4: Tüketici ve Üretici Tercihlerinin Temelleri. Giriş Temel ekonomik birimler olan tüketici ve üretici için benzer kavram ve kurallar kullanılır. Tüketici için fayda ve fiyat kavramları önemli iken üretici için hasıla kâr ve maliyet kavramları önemlidir.

Detaylı

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar,

Detaylı

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri

Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam Değeri 877.247,49 Fonun Yatırım Amacı, Stratejisi ve Riskleri A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖY BİLGİLERİ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka Arz Tarihi 07/11/2008 Portföy Yöneticileri 31.03.2010 tarihi itibariyle Vahap Tolga KOTAN Murat İNCE Doruk ERGUN Fon Toplam

Detaylı

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117

Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 Rapor N o : SYMM 116 /1552-117 BÜYÜME AMAÇLI ULUSLAR ARASI KARMA EMEKLİLİK YATIRIM FONU NUN YATIRIM PERFORMANSI KONUSUNDA KAMUYA AÇIKLANAN BİLGİLERE İLİŞKİN 30.06.2009 TARİHİ İTİBARİYLE BİTEN HESAP DÖNEMİME

Detaylı

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz?

Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7. MALİYETLER 193 Bu Bölümde Neler Öğreneceğiz? 7.1. Kısa Dönem Firma Maliyetleri 7.1.1. Toplam Sabit Maliyetler 7.1.2. Değişken Maliyetler 7.1.3. Toplam Maliyetler (TC) 7.1.4. Marjinal Maliyet (MC) 7.1.5.

Detaylı

Maliye Politikası ve Bütçe

Maliye Politikası ve Bütçe Maliye Politikası ve Bütçe Giriş Bütçe ve kamu borcu arasındaki ilişki Bütçe açıklarının, vergi indirimlerinin ve artan kamu harcamalarının kısa veuzun dönem ekonomik etkileri Devlet Bütçesi Bütçe dengesi

Detaylı

2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN

2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM. Yazan SAYIN SAN 2. HAFTA DERS NOTLARI İKTİSADİ MATEMATİK MİKRO EKONOMİK YAKLAŞIM Yazan SAYIN SAN SAN / İKTİSADİ MATEMATİK / 2 C.1.2. Piyasa Talep Fonksiyonu Bireysel talep fonksiyonlarının toplanması ile bir mala ait

Detaylı

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%)

Grafik-4.1: Cari Açığın GSYH ye Oranı (%) 4. Cari Denge 211 yılında GSYH nin yüzde 9 una kadar ulaşan cari açık, devam eden dönemde uygulanan makroihtiyati tedbirler ve kredilerdeki yavaşlama neticesinde azalma eğilimine girmiştir (Grafik-4.1).

Detaylı

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT

DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT DENEME SINAVI A GRUBU / İKTİSAT 2 1. Tamamlayıcı mallardan birinin (otomobil-benzin) fiyatındaki artış diğer malın talebini azaltacak, talep eğrisini sola kaydıracaktır. Örneğin benzin fiyatındaki artış

Detaylı

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ

2.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ CEVAP ANAHTARI 1.BÖLÜM ÇOKTAN SEÇMELİ 1.(e) 2.(d) 3.(a) 4.(c) 5.(e) 6.(d) 7.(e) 8.(d) 9.(b) 10.(e) 11.(a) 12.(b) 13.(a) 14.(c) 15.(c) 16.(e) 17.(e) 18.(b) 19.(d) 20.(a) 1.BÖLÜM BOŞLUK DOLDURMA 1. gereksinme

Detaylı

IS-LM-BP Grafikleri. A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği:

IS-LM-BP Grafikleri. A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: IS-LM-BP Grafikleri A. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: A.1. Sabit kur rejimi, sınırlı sermaye hareketliliği ve BP nin eğimi, LM in eğiminden düşükken

Detaylı

IS-LM-BP Grafikleri. B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği:

IS-LM-BP Grafikleri. B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: IS-LM-BP Grafikleri B. Sabit kur rejimi ve tam (sınırsız) sermaye hareketliliği altında politikaların etkinliği: B.1. Sabit kur rejimi ve sınırsız sermaye hareketliliği durumunda para politikasının etkinliğini

Detaylı

ÜNİTE:1. Para ve Finansal Sistem ÜNİTE:2. Mali Varlık Fiyatlarının Belirlenmesi ÜNİTE:3. Finansal Kurumlar ve Piyasalar ÜNİTE:4

ÜNİTE:1. Para ve Finansal Sistem ÜNİTE:2. Mali Varlık Fiyatlarının Belirlenmesi ÜNİTE:3. Finansal Kurumlar ve Piyasalar ÜNİTE:4 ÜNİTE:1 Para ve Finansal Sistem ÜNİTE:2 Mali Varlık Fiyatlarının Belirlenmesi ÜNİTE:3 Finansal Kurumlar ve Piyasalar ÜNİTE:4 Bankacılık Sektörü ve Banka Yönetimi ÜNİTE:5 1 Para Arzının Belirlenmesi ve

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİM ÇALIŞMA SERMAYESİ

FİNANSAL YÖNETİM ÇALIŞMA SERMAYESİ FİNANSAL YÖNETİM İŞLETME (ÇALIŞMA) SERMAYESİ YÖNETİMİ VE Yrd.Doç.Dr. Serkan ÇANKAYA ÇALIŞMA SERMAYESİ Kısa vadeli veya cari varlıklar ve borçlar topluca çalışma sermayesi olarak bilinir. Dönen Varlıklar:

Detaylı

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)

GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında

Detaylı

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR

İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER Önsöz BİRİNCİ BÖLÜM İKTİSAT BİLİMİ VE İKTİSATTAKİ TEMEL KAVRAMLAR 1.1.İktisat Bilimi 1.2.İktisadi Kavramlar 1.2.1.İhtiyaçlar 1.2.2.Mal ve Hizmetler 1.2.3.Üretim 1.2.4.Fayda, Değer ve Fiyat

Detaylı

BÖLÜM 4 PLANLANAN HARCAMA ve HÂSILA DÜZEYİ: BASİT KEYNESYEN MODEL

BÖLÜM 4 PLANLANAN HARCAMA ve HÂSILA DÜZEYİ: BASİT KEYNESYEN MODEL BÖLÜM 4 PLANLANAN HARCAMA ve HÂSILA DÜZEYİ: BASİT KEYNESYEN MODEL Varsayımlar: Yapısal (sınırlayıcı) Varsayımlar: P=P i=i Basitleştirici Varsayımlar: Kapalı ekonomi XN=NFI=0 GNP=GDP Yıpranma=Dolaylı Vergiler=0

Detaylı

FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ, BELİRLENMESİ ve YAPISI

FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ, BELİRLENMESİ ve YAPISI FAİZ ORANLARININ ANLAMI, ÖLÇÜMÜ, BELİRLENMESİ ve YAPISI FAİZ ORANLARININ ANLAMI Faiz oranı, ödünç alanın belirli bir dönem boyunca aldığı borca karşılık ödediği faiz tutarının veya ödünç verenin verdiği

Detaylı

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

İKTİSAT/KPSS MAKRO İKTİSAT SORULARI- I. 9. GSMH ve SMH değerlerine yönelik yapılan değerlendirmelerden

İKTİSAT/KPSS MAKRO İKTİSAT SORULARI- I. 9. GSMH ve SMH değerlerine yönelik yapılan değerlendirmelerden MAKRO İKTİSAT SORULARI- I 1. Bir ekonomide belli bir dönemde üretilen bütün nihai mal ve hizmetlerin piyasa değerine ne ad verilir? A) Gayri Safi Milli Hasıla B) Gayri Safi Yurtiçi Hasıla C) Safi Milli

Detaylı

Bölüm 4 ve Bölüm 5. Not: Bir önceki derste Fiyat, Piyasa kavramları açıklanmıştı. Derste notlar alınmıştı. Sunum olarak hazırlanmadı.

Bölüm 4 ve Bölüm 5. Not: Bir önceki derste Fiyat, Piyasa kavramları açıklanmıştı. Derste notlar alınmıştı. Sunum olarak hazırlanmadı. Bölüm 4 ve Bölüm 5 Not: Bir önceki derste Fiyat, Piyasa kavramları açıklanmıştı. Derste notlar alınmıştı. Sunum olarak hazırlanmadı. Talep Piyasada satıcıların faaliyetleri arzı, alıcıların faaliyetleri

Detaylı

EK MALİ TABLOLAR-2 3. HAFTA NAKİT AKIM TABLOSU NET İŞLETME SERMAYESİ DEĞİŞİM TABLOSU

EK MALİ TABLOLAR-2 3. HAFTA NAKİT AKIM TABLOSU NET İŞLETME SERMAYESİ DEĞİŞİM TABLOSU EK MALİ TABLOLAR-2 3. HAFTA NAKİT AKIM TABLOSU NET İŞLETME SERMAYESİ DEĞİŞİM TABLOSU NAKİT AKIM TABLOSU p Nakit Akım Tablosu, bir işletmede belli bir dönemde nakit hareketlerini açıklayan bir tablodur.

Detaylı

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat

Ekonomi. Doç.Dr.Tufan BAL. 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Ekonomi 3.Bölüm: Fiyat Mekanizması: Talep, Arz ve Fiyat Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 Fiyat Mekanizması:Talep,

Detaylı

Ders içeriği (11. Hafta)

Ders içeriği (11. Hafta) 11. Milli Gelir 11.1. Gayri Safi Milli Hasıla 11.2. Gayri safi Yurtiçi Hasıla 11.3. Safi Milli Hasıla 11.4. Milli Gelir 11.5. Nominal ve Reel Milli Gelir 11.6. Şahsi Gelir ve Kullanılabilir Gelir Ders

Detaylı

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ

FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER. Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ FİNANSAL YÖNETİME İLİŞKİN GENEL İLKELER Prof. Dr. Ramazan AKTAŞ 1 İçerik Finansal Yönetim, Amaç ve İşlevleri Piyasalar, Yatırımlar ve Finansal Yönetim Arasındaki İlişkiler İşletmelerde Vekalet Sorunu (Asil

Detaylı

http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 Eylül 2009

http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 Eylül 2009 http://www.cengizonder.com Temel Finans Matematiği Örnek Soru Çözümleri Sayfa. 1 SORU - 1 31.12.2009 itibariyle, AIC Şirketi'nin çıkarılmış sermayesi 750.000.000 TL olup şirket sermayesini temsil eden

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan

Detaylı

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler

11.10.2015. Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher Ohlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri. Heckscher Ohlin Modelinden Çıkartılan Teoremler Faktör Donatımı Teorisi (Heckscher hlin) Karşılaştırmalı Üstünlüklere Eleştiri Karşılaştırmalı üstünlükler teorisi uluslararası emek verimliliğindeki farklılıkların nedeni üzerinde durmamaktadır. Bu açığı

Detaylı

ÜRETİM ve MALİYETLER. Üretim Fonksiyonu 14.12.2011. Kısa Dönemde Üretim Fonksiyonu. Doç.Dr. Erdal Gümüş

ÜRETİM ve MALİYETLER. Üretim Fonksiyonu 14.12.2011. Kısa Dönemde Üretim Fonksiyonu. Doç.Dr. Erdal Gümüş .. Üretim Fonksiyonu ÜRETİM ve MALİYETLER Doç.Dr. Erdal Gümüş Üretim fonksiyonu: Üretim girdileri ile çıktı ilişkisini ifade eden bir fonksiyondur. Başka bir tanım: teknoloji veri iken belirli miktarlardaki

Detaylı

TOPLAM TALEP VE TOPLAM ARZ: AD-AS MODELİ

TOPLAM TALEP VE TOPLAM ARZ: AD-AS MODELİ TOLAM TALE VE TOLAM ARZ: AD-AS MODELİ AD-AS IS LM ve IS LM B modellerinde fiyatlar genel düzeyinin sabit olduğu varsayılırken, bu analizde fiyatlar genel düzeyi () ile reel milli gelir (Y) arasındaki ilişkiler

Detaylı

BÖLÜM FAİZ ORANI-MİLLİ GELİR DENGESİ. Bu bölümde, milli gelir ile faiz oranı arasındaki ilişkiler incelenecektir.

BÖLÜM FAİZ ORANI-MİLLİ GELİR DENGESİ. Bu bölümde, milli gelir ile faiz oranı arasındaki ilişkiler incelenecektir. BÖLÜM FAİZ ORANI-MİLLİ GELİR DENGESİ Bu bölümde, milli gelir ile faiz oranı arasındaki ilişkiler incelenecektir. IS-LM modeli ; J.M.KEYNES tarafından ortaya atılmıştır. Buna göre ekonomide; 1. MAL PİYASASI

Detaylı

1. Bir işletme kendi adına inşaat yapması. 7. TMS 16 Maddi duran varlıklar standardına

1. Bir işletme kendi adına inşaat yapması. 7. TMS 16 Maddi duran varlıklar standardına 1. Bir işletme kendi adına inşaat yapması durumunda söz konusu gayrimenkulün tamamlanması için yaptığı tüm harcamalar inşaat tamamlandığında hangi hesabın alacağına yazılır? A) Binalar B) Yer altı ve yer

Detaylı

Bölüm 1. Para, Banka ve Finansal Piyasaları Neden Öğrenmeliyiz?

Bölüm 1. Para, Banka ve Finansal Piyasaları Neden Öğrenmeliyiz? Bölüm 1 Para, Banka ve Finansal Piyasaları Neden Öğrenmeliyiz? DR. HÜLYA ÜNLÜ 1-2 Sunumlar bilgi amaçlıdır. Tek başına yeterli değildir. Sunumlarda kullanılan Birincil Kaynak Mishkin in Kitabıdır. Finansal

Detaylı